Wikipedia:Sandbox

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="bo">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>bowiki</dbname>
    <base>https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%82%E0%BD%99%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8D</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་།</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">དམིགས་བསལ།</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན།</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན་གྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ཡིག་ཆ།</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ཡིག་ཆའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀི།</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀིའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">དཔེ་པང་།</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">དཔེ་པང་གི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">རམ་འདེགས།</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">རམ་འདེགས་ཀྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">རིགས་དབྱེ།</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">རིགས་དབྱེའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedia:Sandbox</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1071</id>
    <revision>
      <id>162973</id>
      <parentid>162944</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T16:37:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="fp8ydlte0k8zughcegesngh6vgd863t" xml:space="preserve">{{Infobox book
| name        =གངས་ལྗོངས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།
| italic_title =
| image       =Gemini Generated Image 1g4by91g4by91g4b.jpg
| image_size  =
| alt         =
| caption     =
| title_orig  =
| language    =བོད་ཡིག
| series      =དེབ་ཕྲེང་དང་པོ།
| author      =ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།
| editor      =སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།
| translator  =
| illustrator =པད་མ་མཁའ་འགྲོ།
| cover_artist =
| publisher   =གངས་ལྗོངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
| pub_date    =༢༠༠༠ ལོའི་ཟླ་༡་ཚེས་༥
| pub_place   =ཁ་བ་ཅན།
| media_type  =
| pages       =༥༠༠
| subject     =ལོ་རྒྱུས།
| genre       =
| set_in      =
| awards      =
| isbn        =
| oclc        =
| preceded_by =
| followed_by =
| website     =
| notes       =
}}</text>
      <sha1>fp8ydlte0k8zughcegesngh6vgd863t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ཐའེ་ཝན།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1905</id>
    <revision>
      <id>162978</id>
      <parentid>140256</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T00:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23708</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>162978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12331" sha1="egskpll980sw7dm6toqpmm87ccjm9wr" xml:space="preserve">རྒྱ་ཡིག་དང་ཉི་ཧོང་ཡིག་ཏུ་台灣དང་臺灣 རྒྱ་ཡིག་སྟབས་བདེ་མར་台湾 དབྱིན་ཡིག་ཏུ་Taiwan རྒྱ་ནག་མི་སེར་གསེར་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་རྒྱལ་ཤུལ་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་རིག་གནས་དངོས་མའི་ཤུལ་འཛིན་ས་ལྟ་བུ་ཆགས་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཤོས་ནི་ཐའེ་ཕེའི་Taipeiཡིན།
{| class=&quot;toccolours&quot; align=&quot;right&quot; width=&quot;300px&quot;
|+&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt;'''ཐེ་ཝན།'''&lt;/font&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; |[[File:Flag of the Republic of China.svg|125px|དར་ཆ།]]
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; |[[File:National Emblem of the Republic of China.svg|111px|རྒྱལ་རྟགས།]]
|}
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |[[File:Locator map of the ROC Taiwan.svg|right|thumb|300px|]]
|-
| 中華民國
|-
| Zhōnghuá Mínguó || Tiong-hoâ Bîn-kok
|-
| Republic of China || Chûng-fà Mìn-koet
|-
|-
| རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐད་ཡིག &lt;br /&gt;ས་ཁུལ་རིམ་པའི་སྐད་ཡིག། || རྒྱ་ཡིག &lt;br /&gt;ཧོ་ཀིན་དང་ཧ་ཀ ཕོར་མོ་ས།
|-
| རྒྱལ་ས།|| ཐའེ་པེ།
|-
| སྲིད་གཞུང་། || དམངས་གཙོ་རིང་ལུགས།
|-
|}&lt;br /&gt;

== མིང་འབྱུང་ཚུལ་དང་ལོ་རྒྱུས། ==
གནའ་ནས་བཟུང་ཐེ་ཝན་ས་ཁུལ་ན་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་ཁྲོད་ཀྱི་མི་རྣམས་མཚོ་གྲུར་བསྡད་ནས་ཐོན་ཡོད་པ་དང་།  དེ་དག་གི་རུ་དཔུང་སྐོར་གཅིག་ཐེ་ཝན་ས་ཁུལ་ནས་གཞིས་ཆགས་སྟེ་ད་ལྟ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སམ་གཞིས་བསྡད་མི་རིགས་ཞེས་གསོལ།   སྡོམ་བརྩིས་བྱེད་པ་ལྟར་ན་མིའི་རིགས་རྒྱ་ནག་དང་ཉི་ཧོང་བར་མི་འདྲ་བའི་རིགས་རྒྱུད་དེ་འདྲ་ཕལ་ཆེར་རིགས་བཅུ་དྲུག་ལྷག་ཡོད་པར་གྲགས།  ཀྲུང་གོའི་སྲིད་གཞུང་གི་ཡིག་ཆའི་ཁྲོད་དུ་མི་རིགས་དེ་དག་ལ་ས་མཐོ་མི་རིགས་སམ་གོ་ཧྲན་མི་རིགས་ཞེས་འབོད།  ད་དུང་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ལ།  ཧེ་ཝན་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཁྱད་པ་ར་ཅན་ཡིན་པས།  འོག་ཏུ་བྲིས་ཡོད་པའི་ཡིག་ཚགས་རྣམས་ནི་བོད་ཡིག་གིས་བྲིས་རུང་རྒྱ་གཞུང་གི་བསམ་བློ་མངོན་ཡོད་ཤོས་ཆེ།  དེ་བས་ལྟ་མཁན་ཡོངས་ཀྱིས་དེའི་ཆབ་སྲིད་ལངས་ཕྱོགས་སོགས་ལ་གཟབ་པར་འཚལ།  

ཐེ་ཝན་དེ་དུས་རབས་དང་པོའི་གཡས་གཡོན་ཙམ་ནས་རྒྱ་ནག་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་འུའུ། 吳ཞེས་པ་དེའི་མངའ་སྡེ་ཡིན་པ་དང་། སྐབས་དེ་དུས་གླིང་ཕྲན་དེར་ཏུང་ཡིལ།東夷ཟེར་གྱི་ཡོད། 

དེ་རྗེས་ལོ་༢༠༠༠ལྷག་རིང་ཐེ་ཝན་དེ་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གི་མངའ་ཁུལ་དུ་བརྗེས་འགྱུར་བྱུང་སྟེ། སྤྱི་ལོ་༡༨༩༥ལོར་གླིང་དེར་ཉེ་ཧོང་གིས་བཙན་འཛུལ་བྱས་ནས་མཐར་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༥ལོར་ཝེ་ཝན་བསྐྱར་དར།

光復ཐུབ་སྟེ་ཀྲུང་ཧྭ་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ། 中華民國གྱི་མངའ་སྡེར་ིགྱུར་ནས་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༩ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་རྒྱ་ནག་སྲིད་གཞུང་རྙིང་པའི་སྲིད་འཛིན་ཇང་ཅས་ཧྲི་蔣介石ཡིས་གཙོ་བྱས་པའི་སྲིད་རྙིང་དཔོན་རིགས། དམག་མི་དང་དེ་དག་གི་ཁྱིམ་གཞིས། དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གི་མི་ཟེར་ཆ་ཤས་བཅས་པ་ཐེ་ཝན་ལ་ཕྱིར་གཤོལ་བྱས་ནས་ད་བར་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་དང་ཁ་བྲལ་དུ་གྱུར།

== ས་ཁམས། ==
ཐེ་ཝན་ནི་གླིང་ཕྲན་རྒྱལ་ཁབ་བམ་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་ཞ།  ས་ཁམས་རིག་པའི་བཤད་ཚུལ་བཟུང་ན་དེ་ནི་ཀྲུང་གོའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་མུ་འབྲེལ་ས་ཆད་གླིང་ཕྲན་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད།  ཐེ་ཝན་ནི་ཡ་གླིང་གི་ཁྲོད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གནས་ལ།   སྐམ་ས་ཧྲིལ་བོ་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོས་བསྐོར་ཡོད།  དེའི་ཉེ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནི་ཀྲུང་ཧ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་།  ཉི་ཧོང་།  ཧྥེ་ལི་ཕེན་སོགས་ཡིན།  ཐེ་ཝན་གྱི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ནི་རྒྱ་མཚོ་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཚ་ཁུལ་ཞོལ་མ་ཡིན་སྟབས།  དུས་བཞིའི་ཁྱད་པར་མི་གསལ་བ་དང་།  ཞིང་ཏོག་དང་འབྲས་སོགས་འཚོ་བའི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་ཡོད།

== ཕྱི་འབྲེལ། ==
མིག་སྔར་འཛམ་གླིང་སྟེང་ན་རྒྱལ་ཁབ་བབཅུ་བདུན་ལྷག་གིས་ཐེ་ཝན་མངའ་ཐང་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ནས་ཕྱི་འབྲེལ་ཆགས་ཡོད་པ་ལ།   ཡང་སྔོན་ཆད་ཐེ་ཝན་དང་ཕྱི་འབྲེལ་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཆགས་ཡོད་པའི་ཨ་རི་དང་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཆེན་སྐོར་ཞིག་ལ་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནས་ཐེ་ཝན་དང་ཕྱི་འབྲེལ་འབྲེལ་བ་ཆད་པ་རེད།  ད་དུང་རྒྱལ་ཁབ་མང་ཤོས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་ཐེ་ཝན་དང་ཕྱི་འབྲེལ་གཅོད་བཞིན་ཡོད།&lt;br /&gt;
== དཔལ་འབྱོར། ==
ཝེ་ཝན་ནི་ཡ་གླིང་གི་འབྱོར་ལྡན་ས་ཁུལ་གྱི་གྲས་སུ་ཚུད་ཡོད་ལ།  སྔར་རྒྱལ་དམངས་ཏང་ཁག་གམ་གོ་མིན་ཏང་གིས་ཕྱི་ཕྱོགས་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྲིད་ཇུས་མ་ལྷོད་པར་སྤེལ་མཐར།  དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་དྲུག་བཅུ་ནས་བརྒྱད་བཅུ་བར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཕེལ་ཁ་མྱུར་བས་ཡ་གླིང་གི་འབྱོར་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དུ་ཆགས་ཡོད།   ཐེ་ཝན་ནི་ཚན་རྩལ་བཟོ་ལས་དར་ཞིང་ལས་རིགས་གསུམ་པས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོར་ཟིན་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན།


ཐེ་ཝན་ནི་ཨི་ཤི་ཡ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་སྟོབས་ཤུགས་ཅུང་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཕྱི་རོལ་པས་རྒྱ་རིགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་སའི་སྐར་ཁུང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཡོད་སྟེ། འཛམ་གླིང་ཁྱིམ་གཞིས་ཆེན་པོ་དེའི་ནང་མེད་དུ་མེ་རུང་བའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

== མི་འབོར། ==
མི་འབོར་ཁྲི་༢༣༠༠་ལྷག་ཡོད།

== ཆོས་ལུགས། ==
ཐེ་ཝན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ལ་གདོད་མའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས། ཏོའོ་ལུགས། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས།   ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་སོགས་འདུས།    སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཐེག་ཆེན་པའི་ལུགས་དང་བསམ་གཏན་ནམ་ཏིང་ངོས་འཛིན་གྱི་གྲུབ་མཐའ།  ད་དུང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་སོགས་མཆིས།   ད་ལྟ་ནང་བསྟན་ནི་ཐེ་ཝན་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་སྤེལ་སྐབས་སུ་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོར་ཆགས་ཡོད།  གཞན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ལུགས་ཐེ་ཧན་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གོམ་ཁ་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བ་རེད།

== པར་རིས་བར་འཁྱམས། ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:National Emblem of the Republic of China.svg
File:Flag of the Republic of China.svg
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
== ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད། ==
ཀྲུང་ཧ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་གཞུང་ཕྱོགས་དྲ་གནས། https://www.president.gov.tw/

ཀྲུང་ཧ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་སྐར་རྩིས། https://web.archive.org/web/20190110230412/https://www.pronexus-tw.com/chart

ཀྲུང་ཧ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ། https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%B8%AD%E8%8F%AF%E6%B0%91%E5%9C%8B


&lt;br /&gt;{{ཡ་ཀྲོའུ་གླིང་}}

{{རིགས་དགར་མེད་པ}}

[[Category:ཐའེ་ཝན།]]</text>
      <sha1>egskpll980sw7dm6toqpmm87ccjm9wr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14185</id>
    <revision>
      <id>162965</id>
      <parentid>162961</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T13:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70943" sha1="3j2ictpsy101rzi7oi2ke9r8xfirlv8" xml:space="preserve">{{merge|རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།}}
{{merge|Https://bo.wikipedia.org/wiki/དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་}}
{{merge|དམུ་དགེ་བསམ་བརྟན།}}
&lt;br /&gt;

== མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། ==
{{Databox}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན'''མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི་ཡུལ་'''དམུ་དགེ་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད།  

ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛདཔ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ]]་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས།  མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཀས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད།  དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས།  བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་།  ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་ཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་།  དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན།  དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད།  དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད།  སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཇིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས།  རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས།  གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད།  རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་།  ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་སིལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད།  འགྲོ་འགོ་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

{{Infobox person
| honorific_prefix = དགེ་རྒན་ཆེན་མོ།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = དམུ་དགེ། ཟུང་ཆུ་རྫོང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། (གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག)
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

དེ་ནས་གང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་།  ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ།  མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་།  སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ ཕེབས་རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་།   དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཇལ།  ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།   དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས།  ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་།  དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་།  ཤིས་ཁམས།  བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས།   ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་།  ཕུན་བཀྲ།  བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས།  དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས།  ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་།  དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  

དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་།   སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ།   ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས།  དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་།   དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།   ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད།  དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས།  གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས།  ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་།  ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ།  བཀྲས་ལྷུན།  ས་སྐྱ།  ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་།  ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།  དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་།  ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ།  སྐུ་འབུམ།  བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ།  ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ།  རྒྱུ་སྐར་ས་རི།  ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན།  མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན་སྐོར་ལ། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་།  སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།
གཉིས།  སྲིད་དོན་གཉེར་ཚུལ།        
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་།  ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་ འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།
གསུམ། བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་དེ་གདུལ་བྱ་བསྐྱངས་ཚུལ།
དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།
གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན།  དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།  ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན།  རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།    ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ།   རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།   ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ།     དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།
༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས།  སྐར་རྩིས།  གསོ་བ་རིག་པ།   ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།  བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།    བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས།  བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།       སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་།     ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད།   འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།   རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས།  ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས།        སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ།  སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས།   ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ།      གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ།      ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས།        ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།     བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ།    ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས།   བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་།     བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།  །
མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།

== གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བ་ནས་དྲངས་པ་ལྟར་ན། ==
ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན་རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་དུ་འབོད་པའི་དམ་པ་གང་ནི། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དམུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེར་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ཤིང་ཕོ་སྟག(༡༩༡༤ལོར)གི་ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ལ་རྨི་ལྟས་བཟང་བོ་དུ་མ་དང་བཅས་ཏེ་འབྱོར་བ་འབྲིང་ཙམ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་སུ་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁའི་སྦྱོར་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ཁྲིད་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེས་ཏེ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་འགོ་བརྩམས། རྩེད་འཇོའི་སྐབས་སུའང་འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཟོ་ལྟ་ལྷུན་ཆགས་སུ་འདུག་སྐད།

༡༩༢༥ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག)བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ་ནས་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་པ་དང་ཐོག་མར་ཕར་ཕྱིན་སོགས་གཙོས་བློ་རྟགས་དང་ཡིག་གཟུགས་ལ་ཐོས་བརྩོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་ནི་རྗེའི་སློབ་མ་སྔ་ཚར་བཞིའི་ནང་ཚན། ཚ་ཁོ་བ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱིས་ཕྱག་འདེབས་མཛད། རྗེས་སུ་སྟོང་འཁོར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་གྱིས་རིམ་པར་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་དགོན་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་ལ་ཕུལ་ཏེ། འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་གནང་ནས་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས། དེའི་ཕྱིར་བླ་བྲང་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཏུ་གྱུར། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོའི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་བཙུགས་པས་སྔ་གཞུག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་བྱུང་ནས་དགོན་པ་ལྷག་ཏུ་དར། དེ་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༦ལོར་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འཇིགས་བྱེད་དང་ཀུན་རིགའཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་མང་དུ་ཞུས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༣ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་བ)བསྡུས་གྲྭ་དང་བློ་རྟགས་སོགས་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱངས་པས་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས་ཏེ་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་དུང་ཆེན་འབུད་འགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོར་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ལོ་དེའི་དབྱར་ཁར་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གསུངས་པ་དང་ཁོང་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཚེ་དབང་གི་ལུང་མནོས།མཁས་པའི་དབང་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱངས་སོགས་ལ་ཧུར་ཐག་མཛད་པས་རིང་བོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།

      རང་ལོ་ཉེར་གསུམ་ཡར་མར་ལ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་དང་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་སོགས་བཀའ་ཆོས་ལེགས་པར་གསན། ལྷག་པར་དུ་ལམ་རིམ་ཐེངས་ལྔར་གསན་པས་ངེས་འབྱུང་བླ་ལྷག་སྐྱེས་ཏེ། ༡༩༤༡ལོར(དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར)རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་དང་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོའི་དཔེ་ཁྲིད་ཞུས་པ་མ་ཟད། སྨན་བླ་དང་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་སོགས་བཀའ་དབང་མང་དུ་གསན། ལོ་དེའི་དགུན་ཁར་ཕར་ཕྱིན་དམ་བཅའ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཨ་ཁུ་སྨོན་ལམ་གྱི་མདུན་ནས་དབུ་མ་ལུང་རིགས་སྒྲོན་མེ་སོགས་ཁྲིད། ༡༩༤༣ལོར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མིང་རྟགས་བླངས་པ་དང་ཡབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་ཕ་ཡུལ་དུ་ཐེངས་ཤིག་འགྲོ་དགོས་བྱུང་སྟབས། དམུ་དགེ་དགོན་དུ་རྟགས་གསལ་གསུངས་བ་དང་། ཨ་ཞང་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་མཆོག་ཐུགས་དགྱེས་ནས་མ་འོངས་པར་རང་དགོན་ཐུགས་ལ་འཛིན་དགོས་པ་ཡང་ཡང་གདམས། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་པ་དང་ཨོཾ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཚང་ལ་མཇལ་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ། སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར། རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་སོགས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག རྩིས། དབུ་མ། མཛོད་སོགས་རིག་པའི་གནས་བཅུ་ལ་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་མཐར་ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ས་ཆེན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། ༡༩༤༦ལོར་དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་སྟེ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་པ་དང་བླ་མ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་འདུལ་བ་མདོའི་རྩའི་བཤད་ལུང་ཟླ་གཅིག་རིང་གསན།

     ༡༩༥༡ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་པའི་ཡིག་སྒྱུར་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་ཞུགས།

    ༡༩༥༥ལོར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ་ཡི་ཁྲོའོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིན་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་ངམ་དེང་གི་རྔ་བ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་གནང་།

    ༡༩༥༨ལོ་ནས་བཟུང་སྐབས་དེའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་དབང་གིས་ངལ་རྩོལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཞོར་དུ་པེ་ཅིན་ནས《རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད》དང《མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་ བསྡུས》དེབ་དང་པོ་སོགས་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།

    ༡༩༦༥ ལོར་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》པར་བསྐྲུན་གྱི་རྨང་བཏིང་བ་དང《སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད》སོགས་ཀྱང་རྩོམ་བསྒྲིགས་མཛད།

    ༡༩༧༧ལོར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྐབས་བཞི་བའི་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་ལ་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་།

     ༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་རིག་ཚན་གྲོས་སྡུར་གྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ནས《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱས་པས་དུང་དཀར་ཚང་གིས་ཆབ་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་བསྟོད་བསྔགས་ཐོབ།

     ༡༩༨༡ལོར་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་གི་གྲས་སུ་ཚུད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། སྔ་གཞུག་ཏུ《དབྱངས་ཅན་ཞལ་ལུང་ཉི་མ་འབུམ་གྱི་འོད་ཅན》དང《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ》སོགས་བརྩམས་ཆོས་དུ་མ་བརྩམས།

     ༡༩༨༢ལོར་བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་དེ་གར་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བར་ནང་མཇལ་ཞུས།

     ༡༩༨༣ལོར་ཀན་ལྷོ་ཀླུ་ཆུ་ནས་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་སློབ་མ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལ《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན། 》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར》སོགས་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༥ ལོར་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་དུ་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་ལ་སྙན་ངག་གི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༦ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཟླ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མར་སྒྲའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཞོར་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་དང་ལན་ཀྲུའུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་མི་སྣ་རྣམས་ལ་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༧ ལོར《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང》བརྩམས་གྲུབ་གནང་།

     ༡༩༨༩ ལོར《རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དརྴ》བརྩམས་གྲུབ་གནང་། 

&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

     ༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན།།

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།

[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>3j2ictpsy101rzi7oi2ke9r8xfirlv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162966</id>
      <parentid>162965</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T14:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71097" sha1="s21xb7b4fm3lewsegjq46s1frxj639v" xml:space="preserve">{{merge|རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།}}
{{merge|Https://bo.wikipedia.org/wiki/དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་}}
{{merge|དམུ་དགེ་བསམ་བརྟན།}}
&lt;br /&gt;

== མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། ==
{{Databox}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན'''མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི་ཡུལ་'''དམུ་དགེ་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད།  

ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛདཔ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ]]་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས།  མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཀས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད།  དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས།  བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་།  ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་ཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་།  དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན།  དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད།  དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད།  སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཇིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས།  རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས།  གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད།  རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་།  ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་སིལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད།  འགྲོ་འགོ་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། (གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག)
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

དེ་ནས་གང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་།  ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ།  མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་།  སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ ཕེབས་རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་།   དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཇལ།  ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།   དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས།  ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་།  དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་།  ཤིས་ཁམས།  བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས།   ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་།  ཕུན་བཀྲ།  བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས།  དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས།  ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་།  དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  

དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་།   སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ།   ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས།  དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་།   དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།   ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད།  དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས།  གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས།  ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་།  ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ།  བཀྲས་ལྷུན།  ས་སྐྱ།  ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་།  ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།  དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་།  ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ།  སྐུ་འབུམ།  བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ།  ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ།  རྒྱུ་སྐར་ས་རི།  ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན།  མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན་སྐོར་ལ། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་།  སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།
གཉིས།  སྲིད་དོན་གཉེར་ཚུལ།        
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་།  ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་ འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།
གསུམ། བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་དེ་གདུལ་བྱ་བསྐྱངས་ཚུལ།
དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།
གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན།  དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།  ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན།  རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།    ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ།   རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།   ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ།     དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།
༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས།  སྐར་རྩིས།  གསོ་བ་རིག་པ།   ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།  བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།    བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས།  བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།       སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་།     ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད།   འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།   རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས།  ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས།        སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ།  སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས།   ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ།      གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ།      ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས།        ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།     བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ།    ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས།   བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་།     བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།  །
མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།

== གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བ་ནས་དྲངས་པ་ལྟར་ན། ==
ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན་རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་དུ་འབོད་པའི་དམ་པ་གང་ནི། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དམུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེར་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ཤིང་ཕོ་སྟག(༡༩༡༤ལོར)གི་ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ལ་རྨི་ལྟས་བཟང་བོ་དུ་མ་དང་བཅས་ཏེ་འབྱོར་བ་འབྲིང་ཙམ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་སུ་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁའི་སྦྱོར་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ཁྲིད་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེས་ཏེ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་འགོ་བརྩམས། རྩེད་འཇོའི་སྐབས་སུའང་འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཟོ་ལྟ་ལྷུན་ཆགས་སུ་འདུག་སྐད།

༡༩༢༥ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག)བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ་ནས་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་པ་དང་ཐོག་མར་ཕར་ཕྱིན་སོགས་གཙོས་བློ་རྟགས་དང་ཡིག་གཟུགས་ལ་ཐོས་བརྩོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་ནི་རྗེའི་སློབ་མ་སྔ་ཚར་བཞིའི་ནང་ཚན། ཚ་ཁོ་བ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱིས་ཕྱག་འདེབས་མཛད། རྗེས་སུ་སྟོང་འཁོར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་གྱིས་རིམ་པར་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་དགོན་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་ལ་ཕུལ་ཏེ། འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་གནང་ནས་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས། དེའི་ཕྱིར་བླ་བྲང་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཏུ་གྱུར། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོའི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་བཙུགས་པས་སྔ་གཞུག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་བྱུང་ནས་དགོན་པ་ལྷག་ཏུ་དར། དེ་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༦ལོར་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འཇིགས་བྱེད་དང་ཀུན་རིགའཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་མང་དུ་ཞུས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༣ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་བ)བསྡུས་གྲྭ་དང་བློ་རྟགས་སོགས་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱངས་པས་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས་ཏེ་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་དུང་ཆེན་འབུད་འགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོར་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ལོ་དེའི་དབྱར་ཁར་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གསུངས་པ་དང་ཁོང་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཚེ་དབང་གི་ལུང་མནོས།མཁས་པའི་དབང་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱངས་སོགས་ལ་ཧུར་ཐག་མཛད་པས་རིང་བོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།

      རང་ལོ་ཉེར་གསུམ་ཡར་མར་ལ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་དང་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་སོགས་བཀའ་ཆོས་ལེགས་པར་གསན། ལྷག་པར་དུ་ལམ་རིམ་ཐེངས་ལྔར་གསན་པས་ངེས་འབྱུང་བླ་ལྷག་སྐྱེས་ཏེ། ༡༩༤༡ལོར(དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར)རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་དང་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོའི་དཔེ་ཁྲིད་ཞུས་པ་མ་ཟད། སྨན་བླ་དང་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་སོགས་བཀའ་དབང་མང་དུ་གསན། ལོ་དེའི་དགུན་ཁར་ཕར་ཕྱིན་དམ་བཅའ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཨ་ཁུ་སྨོན་ལམ་གྱི་མདུན་ནས་དབུ་མ་ལུང་རིགས་སྒྲོན་མེ་སོགས་ཁྲིད། ༡༩༤༣ལོར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མིང་རྟགས་བླངས་པ་དང་ཡབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་ཕ་ཡུལ་དུ་ཐེངས་ཤིག་འགྲོ་དགོས་བྱུང་སྟབས། དམུ་དགེ་དགོན་དུ་རྟགས་གསལ་གསུངས་བ་དང་། ཨ་ཞང་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་མཆོག་ཐུགས་དགྱེས་ནས་མ་འོངས་པར་རང་དགོན་ཐུགས་ལ་འཛིན་དགོས་པ་ཡང་ཡང་གདམས། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་པ་དང་ཨོཾ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཚང་ལ་མཇལ་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ། སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར། རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་སོགས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག རྩིས། དབུ་མ། མཛོད་སོགས་རིག་པའི་གནས་བཅུ་ལ་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་མཐར་ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ས་ཆེན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། ༡༩༤༦ལོར་དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་སྟེ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་པ་དང་བླ་མ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་འདུལ་བ་མདོའི་རྩའི་བཤད་ལུང་ཟླ་གཅིག་རིང་གསན།

     ༡༩༥༡ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་པའི་ཡིག་སྒྱུར་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་ཞུགས།

    ༡༩༥༥ལོར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ་ཡི་ཁྲོའོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིན་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་ངམ་དེང་གི་རྔ་བ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་གནང་།

    ༡༩༥༨ལོ་ནས་བཟུང་སྐབས་དེའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་དབང་གིས་ངལ་རྩོལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཞོར་དུ་པེ་ཅིན་ནས《རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད》དང《མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་ བསྡུས》དེབ་དང་པོ་སོགས་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།

    ༡༩༦༥ ལོར་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》པར་བསྐྲུན་གྱི་རྨང་བཏིང་བ་དང《སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད》སོགས་ཀྱང་རྩོམ་བསྒྲིགས་མཛད།

    ༡༩༧༧ལོར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྐབས་བཞི་བའི་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་ལ་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་།

     ༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་རིག་ཚན་གྲོས་སྡུར་གྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ནས《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱས་པས་དུང་དཀར་ཚང་གིས་ཆབ་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་བསྟོད་བསྔགས་ཐོབ།

     ༡༩༨༡ལོར་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་གི་གྲས་སུ་ཚུད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། སྔ་གཞུག་ཏུ《དབྱངས་ཅན་ཞལ་ལུང་ཉི་མ་འབུམ་གྱི་འོད་ཅན》དང《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ》སོགས་བརྩམས་ཆོས་དུ་མ་བརྩམས།

     ༡༩༨༢ལོར་བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་དེ་གར་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བར་ནང་མཇལ་ཞུས།

     ༡༩༨༣ལོར་ཀན་ལྷོ་ཀླུ་ཆུ་ནས་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་སློབ་མ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལ《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན། 》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར》སོགས་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༥ ལོར་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་དུ་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་ལ་སྙན་ངག་གི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༦ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཟླ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མར་སྒྲའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཞོར་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་དང་ལན་ཀྲུའུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་མི་སྣ་རྣམས་ལ་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༧ ལོར《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང》བརྩམས་གྲུབ་གནང་།

     ༡༩༨༩ ལོར《རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དརྴ》བརྩམས་གྲུབ་གནང་། 

&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

     ༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན།།

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།

[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>s21xb7b4fm3lewsegjq46s1frxj639v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162967</id>
      <parentid>162966</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T14:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71573" sha1="sqgbd91dpqekuslbf8vrdid2839yopg" xml:space="preserve">{{merge|རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།}}
{{merge|Https://bo.wikipedia.org/wiki/དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་}}
{{merge|དམུ་དགེ་བསམ་བརྟན།}}
&lt;br /&gt;

== མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། ==
{{Databox}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན'''མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི་ཡུལ་'''དམུ་དགེ་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད།  

ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛདཔ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ]]་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས།  མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཀས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད།  དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས།  བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་།  ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་ཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་།  དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན།  དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད།  དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད།  སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཇིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས།  རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས།  གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད།  རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་།  ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་སིལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད།  འགྲོ་འགོ་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

དེ་ནས་གང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་།  ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ།  མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་།  སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ ཕེབས་རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་།   དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཇལ།  ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།   དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས།  ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་།  དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་།  ཤིས་ཁམས།  བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས།   ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་།  ཕུན་བཀྲ།  བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས།  དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས།  ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་།  དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  

དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་།   སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ།   ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས།  དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་།   དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།   ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད།  དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས།  གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས།  ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་།  ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ།  བཀྲས་ལྷུན།  ས་སྐྱ།  ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་།  ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།  དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་།  ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ།  སྐུ་འབུམ།  བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ།  ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ།  རྒྱུ་སྐར་ས་རི།  ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན།  མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན་སྐོར་ལ། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་།  སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།
གཉིས།  སྲིད་དོན་གཉེར་ཚུལ།        
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་།  ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་ འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།
གསུམ། བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་དེ་གདུལ་བྱ་བསྐྱངས་ཚུལ།
དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།
གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན།  དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།  ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན།  རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།    ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ།   རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།   ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ།     དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།
༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས།  སྐར་རྩིས།  གསོ་བ་རིག་པ།   ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།  བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།    བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས།  བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།       སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་།     ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད།   འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།   རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས།  ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས།        སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ།  སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས།   ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ།      གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ།      ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས།        ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།     བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ།    ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས།   བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་།     བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།  །
མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།

== གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བ་ནས་དྲངས་པ་ལྟར་ན། ==
ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན་རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་དུ་འབོད་པའི་དམ་པ་གང་ནི། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དམུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེར་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ཤིང་ཕོ་སྟག(༡༩༡༤ལོར)གི་ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ལ་རྨི་ལྟས་བཟང་བོ་དུ་མ་དང་བཅས་ཏེ་འབྱོར་བ་འབྲིང་ཙམ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་སུ་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁའི་སྦྱོར་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ཁྲིད་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེས་ཏེ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་འགོ་བརྩམས། རྩེད་འཇོའི་སྐབས་སུའང་འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཟོ་ལྟ་ལྷུན་ཆགས་སུ་འདུག་སྐད།

༡༩༢༥ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག)བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ་ནས་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་པ་དང་ཐོག་མར་ཕར་ཕྱིན་སོགས་གཙོས་བློ་རྟགས་དང་ཡིག་གཟུགས་ལ་ཐོས་བརྩོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་ནི་རྗེའི་སློབ་མ་སྔ་ཚར་བཞིའི་ནང་ཚན། ཚ་ཁོ་བ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱིས་ཕྱག་འདེབས་མཛད། རྗེས་སུ་སྟོང་འཁོར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་གྱིས་རིམ་པར་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་དགོན་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་ལ་ཕུལ་ཏེ། འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་གནང་ནས་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས། དེའི་ཕྱིར་བླ་བྲང་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཏུ་གྱུར། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོའི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་བཙུགས་པས་སྔ་གཞུག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་བྱུང་ནས་དགོན་པ་ལྷག་ཏུ་དར། དེ་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༦ལོར་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འཇིགས་བྱེད་དང་ཀུན་རིགའཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་མང་དུ་ཞུས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༣ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་བ)བསྡུས་གྲྭ་དང་བློ་རྟགས་སོགས་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱངས་པས་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས་ཏེ་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་དུང་ཆེན་འབུད་འགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོར་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ལོ་དེའི་དབྱར་ཁར་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གསུངས་པ་དང་ཁོང་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཚེ་དབང་གི་ལུང་མནོས།མཁས་པའི་དབང་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱངས་སོགས་ལ་ཧུར་ཐག་མཛད་པས་རིང་བོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།

      རང་ལོ་ཉེར་གསུམ་ཡར་མར་ལ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་དང་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་སོགས་བཀའ་ཆོས་ལེགས་པར་གསན། ལྷག་པར་དུ་ལམ་རིམ་ཐེངས་ལྔར་གསན་པས་ངེས་འབྱུང་བླ་ལྷག་སྐྱེས་ཏེ། ༡༩༤༡ལོར(དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར)རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་དང་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོའི་དཔེ་ཁྲིད་ཞུས་པ་མ་ཟད། སྨན་བླ་དང་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་སོགས་བཀའ་དབང་མང་དུ་གསན། ལོ་དེའི་དགུན་ཁར་ཕར་ཕྱིན་དམ་བཅའ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཨ་ཁུ་སྨོན་ལམ་གྱི་མདུན་ནས་དབུ་མ་ལུང་རིགས་སྒྲོན་མེ་སོགས་ཁྲིད། ༡༩༤༣ལོར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མིང་རྟགས་བླངས་པ་དང་ཡབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་ཕ་ཡུལ་དུ་ཐེངས་ཤིག་འགྲོ་དགོས་བྱུང་སྟབས། དམུ་དགེ་དགོན་དུ་རྟགས་གསལ་གསུངས་བ་དང་། ཨ་ཞང་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་མཆོག་ཐུགས་དགྱེས་ནས་མ་འོངས་པར་རང་དགོན་ཐུགས་ལ་འཛིན་དགོས་པ་ཡང་ཡང་གདམས། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་པ་དང་ཨོཾ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཚང་ལ་མཇལ་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ། སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར། རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་སོགས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག རྩིས། དབུ་མ། མཛོད་སོགས་རིག་པའི་གནས་བཅུ་ལ་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་མཐར་ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ས་ཆེན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། ༡༩༤༦ལོར་དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་སྟེ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་པ་དང་བླ་མ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་འདུལ་བ་མདོའི་རྩའི་བཤད་ལུང་ཟླ་གཅིག་རིང་གསན།

     ༡༩༥༡ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་པའི་ཡིག་སྒྱུར་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་ཞུགས།

    ༡༩༥༥ལོར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ་ཡི་ཁྲོའོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིན་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་ངམ་དེང་གི་རྔ་བ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་གནང་།

    ༡༩༥༨ལོ་ནས་བཟུང་སྐབས་དེའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་དབང་གིས་ངལ་རྩོལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཞོར་དུ་པེ་ཅིན་ནས《རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད》དང《མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་ བསྡུས》དེབ་དང་པོ་སོགས་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།

    ༡༩༦༥ ལོར་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》པར་བསྐྲུན་གྱི་རྨང་བཏིང་བ་དང《སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད》སོགས་ཀྱང་རྩོམ་བསྒྲིགས་མཛད།

    ༡༩༧༧ལོར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྐབས་བཞི་བའི་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་ལ་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་།

     ༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་རིག་ཚན་གྲོས་སྡུར་གྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ནས《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱས་པས་དུང་དཀར་ཚང་གིས་ཆབ་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་བསྟོད་བསྔགས་ཐོབ།

     ༡༩༨༡ལོར་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་གི་གྲས་སུ་ཚུད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། སྔ་གཞུག་ཏུ《དབྱངས་ཅན་ཞལ་ལུང་ཉི་མ་འབུམ་གྱི་འོད་ཅན》དང《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ》སོགས་བརྩམས་ཆོས་དུ་མ་བརྩམས།

     ༡༩༨༢ལོར་བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་དེ་གར་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བར་ནང་མཇལ་ཞུས།

     ༡༩༨༣ལོར་ཀན་ལྷོ་ཀླུ་ཆུ་ནས་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་སློབ་མ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལ《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན། 》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར》སོགས་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༥ ལོར་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་དུ་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་ལ་སྙན་ངག་གི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༦ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཟླ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མར་སྒྲའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཞོར་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་དང་ལན་ཀྲུའུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་མི་སྣ་རྣམས་ལ་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༧ ལོར《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང》བརྩམས་གྲུབ་གནང་།

     ༡༩༨༩ ལོར《རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དརྴ》བརྩམས་གྲུབ་གནང་། 

&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

     ༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན།།

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།

[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>sqgbd91dpqekuslbf8vrdid2839yopg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162968</id>
      <parentid>162967</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T14:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71667" sha1="jznuyuxouetjoklx8ngvdffzlu1mfsy" xml:space="preserve">{{merge|རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།}}
{{merge|Https://bo.wikipedia.org/wiki/དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་}}
{{merge|དམུ་དགེ་བསམ་བརྟན།}}
&lt;br /&gt;

== མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། ==
{{Databox}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན'''མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི་ཡུལ་'''དམུ་དགེ་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད།  

ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛདཔ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ]]་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས།  མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཀས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད།  དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས།  བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་།  ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་ཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་།  དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན།  དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད།  དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད།  སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཇིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས།  རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས།  གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད།  རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་།  ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་སིལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད།  འགྲོ་འགོ་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

དེ་ནས་གང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་།  ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ།  མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་།  སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ ཕེབས་རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་།   དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཇལ།  ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།   དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས།  ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་།  དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་།  ཤིས་ཁམས།  བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས།   ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་།  ཕུན་བཀྲ།  བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས།  དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས།  ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་།  དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  

དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་།   སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ།   ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས།  དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་།   དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།   ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད།  དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས།  གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས།  ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་།  ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ།  བཀྲས་ལྷུན།  ས་སྐྱ།  ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་།  ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།  དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་།  ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ།  སྐུ་འབུམ།  བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ།  ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ།  རྒྱུ་སྐར་ས་རི།  ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན།  མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན་སྐོར་ལ། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་།  སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།
གཉིས།  སྲིད་དོན་གཉེར་ཚུལ།        
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་།  ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་ འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།
གསུམ། བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་དེ་གདུལ་བྱ་བསྐྱངས་ཚུལ།
དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།
གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན།  དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།  ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན།  རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།    ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ།   རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།   ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ།     དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།
༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས།  སྐར་རྩིས།  གསོ་བ་རིག་པ།   ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།  བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།    བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས།  བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།       སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་།     ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད།   འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།   རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས།  ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས།        སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ།  སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས།   ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ།      གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ།      ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས།        ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།     བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ།    ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས།   བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་།     བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།  །
མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།

== གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བ་ནས་དྲངས་པ་ལྟར་ན། ==
ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན་རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་དུ་འབོད་པའི་དམ་པ་གང་ནི། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དམུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེར་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ཤིང་ཕོ་སྟག(༡༩༡༤ལོར)གི་ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ལ་རྨི་ལྟས་བཟང་བོ་དུ་མ་དང་བཅས་ཏེ་འབྱོར་བ་འབྲིང་ཙམ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་སུ་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁའི་སྦྱོར་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ཁྲིད་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེས་ཏེ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་འགོ་བརྩམས། རྩེད་འཇོའི་སྐབས་སུའང་འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཟོ་ལྟ་ལྷུན་ཆགས་སུ་འདུག་སྐད།

༡༩༢༥ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག)བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ་ནས་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་པ་དང་ཐོག་མར་ཕར་ཕྱིན་སོགས་གཙོས་བློ་རྟགས་དང་ཡིག་གཟུགས་ལ་ཐོས་བརྩོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་ནི་རྗེའི་སློབ་མ་སྔ་ཚར་བཞིའི་ནང་ཚན། ཚ་ཁོ་བ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱིས་ཕྱག་འདེབས་མཛད། རྗེས་སུ་སྟོང་འཁོར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་གྱིས་རིམ་པར་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་དགོན་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་ལ་ཕུལ་ཏེ། འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་གནང་ནས་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས། དེའི་ཕྱིར་བླ་བྲང་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཏུ་གྱུར། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོའི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་བཙུགས་པས་སྔ་གཞུག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་བྱུང་ནས་དགོན་པ་ལྷག་ཏུ་དར། དེ་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༦ལོར་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འཇིགས་བྱེད་དང་ཀུན་རིགའཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་མང་དུ་ཞུས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༣ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་བ)བསྡུས་གྲྭ་དང་བློ་རྟགས་སོགས་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱངས་པས་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས་ཏེ་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་དུང་ཆེན་འབུད་འགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོར་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ལོ་དེའི་དབྱར་ཁར་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གསུངས་པ་དང་ཁོང་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཚེ་དབང་གི་ལུང་མནོས།མཁས་པའི་དབང་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱངས་སོགས་ལ་ཧུར་ཐག་མཛད་པས་རིང་བོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།

      རང་ལོ་ཉེར་གསུམ་ཡར་མར་ལ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་དང་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་སོགས་བཀའ་ཆོས་ལེགས་པར་གསན། ལྷག་པར་དུ་ལམ་རིམ་ཐེངས་ལྔར་གསན་པས་ངེས་འབྱུང་བླ་ལྷག་སྐྱེས་ཏེ། ༡༩༤༡ལོར(དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར)རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་དང་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོའི་དཔེ་ཁྲིད་ཞུས་པ་མ་ཟད། སྨན་བླ་དང་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་སོགས་བཀའ་དབང་མང་དུ་གསན། ལོ་དེའི་དགུན་ཁར་ཕར་ཕྱིན་དམ་བཅའ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཨ་ཁུ་སྨོན་ལམ་གྱི་མདུན་ནས་དབུ་མ་ལུང་རིགས་སྒྲོན་མེ་སོགས་ཁྲིད། ༡༩༤༣ལོར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མིང་རྟགས་བླངས་པ་དང་ཡབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་ཕ་ཡུལ་དུ་ཐེངས་ཤིག་འགྲོ་དགོས་བྱུང་སྟབས། དམུ་དགེ་དགོན་དུ་རྟགས་གསལ་གསུངས་བ་དང་། ཨ་ཞང་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་མཆོག་ཐུགས་དགྱེས་ནས་མ་འོངས་པར་རང་དགོན་ཐུགས་ལ་འཛིན་དགོས་པ་ཡང་ཡང་གདམས། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་པ་དང་ཨོཾ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཚང་ལ་མཇལ་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ། སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར། རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་སོགས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག རྩིས། དབུ་མ། མཛོད་སོགས་རིག་པའི་གནས་བཅུ་ལ་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་མཐར་ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ས་ཆེན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། ༡༩༤༦ལོར་དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་སྟེ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་པ་དང་བླ་མ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་འདུལ་བ་མདོའི་རྩའི་བཤད་ལུང་ཟླ་གཅིག་རིང་གསན།

     ༡༩༥༡ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་པའི་ཡིག་སྒྱུར་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་ཞུགས།

    ༡༩༥༥ལོར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ་ཡི་ཁྲོའོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིན་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་ངམ་དེང་གི་རྔ་བ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་གནང་།

    ༡༩༥༨ལོ་ནས་བཟུང་སྐབས་དེའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་དབང་གིས་ངལ་རྩོལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཞོར་དུ་པེ་ཅིན་ནས《རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད》དང《མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་ བསྡུས》དེབ་དང་པོ་སོགས་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།

    ༡༩༦༥ ལོར་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》པར་བསྐྲུན་གྱི་རྨང་བཏིང་བ་དང《སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད》སོགས་ཀྱང་རྩོམ་བསྒྲིགས་མཛད།

    ༡༩༧༧ལོར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྐབས་བཞི་བའི་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་ལ་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་།

     ༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་རིག་ཚན་གྲོས་སྡུར་གྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ནས《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱས་པས་དུང་དཀར་ཚང་གིས་ཆབ་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་བསྟོད་བསྔགས་ཐོབ།

     ༡༩༨༡ལོར་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་གི་གྲས་སུ་ཚུད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། སྔ་གཞུག་ཏུ《དབྱངས་ཅན་ཞལ་ལུང་ཉི་མ་འབུམ་གྱི་འོད་ཅན》དང《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ》སོགས་བརྩམས་ཆོས་དུ་མ་བརྩམས།

     ༡༩༨༢ལོར་བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་དེ་གར་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བར་ནང་མཇལ་ཞུས།

     ༡༩༨༣ལོར་ཀན་ལྷོ་ཀླུ་ཆུ་ནས་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་སློབ་མ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལ《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན། 》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར》སོགས་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༥ ལོར་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་དུ་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་ལ་སྙན་ངག་གི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༦ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཟླ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མར་སྒྲའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཞོར་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་དང་ལན་ཀྲུའུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་མི་སྣ་རྣམས་ལ་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༧ ལོར《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང》བརྩམས་གྲུབ་གནང་།

     ༡༩༨༩ ལོར《རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དརྴ》བརྩམས་གྲུབ་གནང་། 

&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

     ༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན།།

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།

[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>jznuyuxouetjoklx8ngvdffzlu1mfsy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>དཔལ་ལྷའི་དུས་ཆེན།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19976</id>
    <revision>
      <id>162980</id>
      <parentid>132166</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T00:45:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23708</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>162980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25883" sha1="fyijrinitpgs4lko2617sulnr0xr61v" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
!དུས་ཆེན་གྱི་མིང་།
!དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད
|-
|རོལ་དུས
|བོད་ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན
|-
|ཡུལ་ཁོངས།
|ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས
|-
|ཡུལ་དངོས།
|[[File:དཔལ་ལྷ་མོ༡.jpg|thumb]]
|}
[[File:白拉姆.jpg|thumb|དཔལ་ལྷ་མོ།]]
དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་དམ་དཔལ་ལྷའི་དུས་ཆེན་ནི་བོད་དབུས་ཁུལ་གྱི་དུས་ཆེན་ཞིག་སྟེ། བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ནང་ལྷ་ལྡན་སྤྲུལ་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་སྲུང་གཙོ་བོ་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་གསོལ་མཆོད་དུས་ཆེན་ཡིན་ཅིང་། ཟླ་བ་དེའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བཟུང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྣམ་ཀུན་གྱི་སློང་མོ་བ་འདྲ་མིན་ཁག་ཙམ་མ་ཟད། བྱིས་པ་དང་ལྷ་ཁང་ཁག་གི་དཀོར་གཉེར་སོགས་ནས་དཔལ་ལྷའི་མདུན་ཆང་ཞེས་དངུལ་སློང་སྲོལ་ཡོད་དོ།།

=== ༡    ངག་རྒྱུན། ===
དཔལ་ལྷའི་གསོལ་བའི་དུས་ཆེན་གྱི་ཐོག་མའི་བྱུང་རིམ་སྐོར་ལ། བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་དུ་ཤོད་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་སྐོར་ཞུས་ན། གཙུག་ལག་ཁང་གི་སྲུང་མ་ཆེན་མོ་དཔལ་ལྡན་དམག་ཟོར་རྒྱལ་མོ་ལ་ཕྲུ་གུ་བུ་མོ་གསུམ་བྱུང་བ་ལས། ཆུང་བའི་མིང་ལ་དཔལ་ལྷ་ཤིག་མོ་ཞུ་བ་དང༌། དེ་ནི་དམག་ཟོར་རྒྱལ་མོས་ཁོང་གི་དབུ་ལ་ཤིག་མང་པ་ཡོད་ཅིང༌། བུ་མོ་ལ་ཐེངས་མང་པོ་བཏུ་རུ་བཅུག་ནའང༌། བུ་མོ་དེས་ཨ་མའི་ཁ་ལ་མ་ཉན་པར་དུས་རྟག་ཏུ་རྩེད་འཇོར་གཡེང་ནས་བསྡད་པ་རེད་ཟེར། དམག་ཟོར་རྒྱལ་མོ་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ཏེ་བུ་མོ་ཁོང་གི་གཟུགས་པོ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་ཤིག་གིས་ཁྱབ་པར་ཤོག་ཅེས་སྨོན་ལམ་ལོག་པོར་བཏབས་པས་ཕྱིས་སུ་དཔལ་ལྷ་ཤིག་མོ་ཞེས་ལུས་ཡོངས་རྫོགས་ཤིག་གིས་གཡོག་ཡོད་པར་བཤད།
[[File:དཔལ་ལྷ་མོ༢༢.png|thumb|དཔལ་ལྷ་མོ་དུས་ཆེན་ལ་རོལ་བ]]

བུ་མོ་འབྲིང་བའི་མཚན་ལ་གདོང་བཙན་རྒྱལ་མོ་ཟེར་ཞིང༌། མོས་རྟག་ཏུ་ཨ་མར་ཁ་ལན་སློག་གི་ཡོད་སྟབས། ཨ་མས་མོ་རང་སློང་མོ་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བར་ཤོག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མཐར་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ལྷོ་་ངོས་ཀྱི་རྡོ་སྟེང་དུ་སློང་མོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བཞུགས་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་དེང་སང་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། དེ་ནི་ལམ་གྱི་མགྲོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་འབུལ་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་བཞུགས་ཀྱི་ཡོད།

བུ་མོ་ཆེ་བའི་མིང་ལ་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོ་ཟེར་བ་དེ་ནི། སྐྱེས་པ་གང་མང་ལ་འགྲོགས་སྟབས། ཨ་མ་དམག་ཟོར་རྒྱལ་མོས། མོ་རང་ལ་ཚེ་གང་བོར་ཁྱོ་ག་གཅིག་ཀྱང་མི་རེག་པར་ཤོག  གལ་སྲིད་རེག་པའི་དབང་དུ་བཏང་ནའང༌། ཁྱོ་ག་དེ་དང་ལོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ལས་ཐུག་འཕྲད་མི་ཡོང་བར་ཤོག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབས་པས། ཕྱིས་སུ་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོར་ཁྱོ་ག་གཅིག་རང་བྱུང་བ་དེ་ནི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཇོ་བོའི་སྐུ་སྲུང་སྟེ་ཆོས་སྐྱོང་རྫོང་བཙན་རེད།&lt;gallery&gt;
File:དཔལ་ལྷ་མོ༢.jpg|བོད་ཀྱི་སྐྱེས་མ་རྣམས་ཀྱིས་དཔལ་ལྷ་མོའི  དུས་ཆེན་ལ་རོལ་བ།
&lt;/gallery&gt;

དེ་ཡང༌། ཁོང་གཉིས་ལོ་གཅིག་ལ་ཐེངས་གཅིག་ལས་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཐུབ་ཀྱི་མེད་དོན་ནི། དཔལ་ལྡན་དམག་ཟོར་རྒྱལ་མོས། ཆོས་སྐྱོང་རྫོང་བཙན་ནི་རང་གི་བུ་མོ་བློ་འབྲིད་མཁན་ཡིན་ཞེས་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ལྷ་སའི་སྐྱིད་ཆུའི་ཁ་གཏད་ལ་ཡོད་པའི་གྲིབ་ཚེ་མཆོག་གླིང་ལ་རྒྱང་ཕུད་དུ་བཏང་ཞིང༌། དུས་དེ་ནས་ཁོང་གཉིས་ལོ་གཅིག་ལ་ཐུག་འཕྲད་ཐེངས་གཅིག་ལས་གནང་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཅེས་ཤོད་སྲོལ་ཡོད།  དེར་བརྟེན་ལོ་གཅིག་གི་ནང་དུ་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོ་དང་གྲིབ་རྫོང་བཙན་གཉིས་ཕན་ཚུན་མཇལ་འཕྲད་ཀྱི་ཉིན་མོ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་ཡིན་པ་དང༌། ཁོང་གཉིས་ཞལ་མཇལ་བའི་ཆོ་ག་དེ་རིམ་གྱིས་གྲ་རྒྱས་སུ་ཆགས་ནས། དཔལ་ལྷའི་དུས་ཆེན་འདི་བྱུང་བ་ཡིན་པ་རེད་འདུག

དེ་ཡང་དཔེར་ན། དཔལ་ལྷ་དྲག་མོ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱི་ལ་གདན་འདྲེན་བྱེད་པའི་སྐབས་ལ་མཚོན་ན། ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་གྱི་ཞོགས་པར་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་དཔལ་ལྷ་མོའི་སྐུ་གསོབ་བར་སྐོར་ནང་གདན་ཞུའི་སྐབས་སུ། བར་སྐོར་གྱི་ཤར་ལྷོ་མཚམས་སུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ནས་དེར་བཞུགས་པའི་སྤུན་མཆེད་ཆུང་བ་གདོང་བཙན་རྒྱལ་མོ་དང༌མཇལ་འཕྲད་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང༌། དེ་ནས་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོའི་སྐུ་གསོབ་དེ་གྲིབ་ཚེ་མཆོག་གླིང་གི་ཕྱོགས་ལ་ཁ་ཕྱོགས་སུ་བཅུག་ནས་འཇོག་པ་དང༌། དེའི་སྐབས་སུ་གྲིབ་ཚེ་མཆོག་གླིང་གི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་རྫོང་བཙན་ཆོས་སྐྱོང་གི་ཞལ་དེ་ཚུར་བྱང་ཕྱོགས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱོགས་སུ་ཞལ་ཚུར་སློག་ནས་འཇོག་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད།&lt;gallery&gt;
File:དཔལ་ལྷ་མོ༡.jpg|དུས་ཆེན་གྱི་རྣམས་པ།
&lt;/gallery&gt;

=== ༢ རོལ་སྟངས། ===
ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ། ལྷ་སའི་དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད།། ཞོལ་པའི་དགའ་ལྡན་ལྔ་མཆོད།།ཅེས་བཤད་སྲོལ་ཡོད། དེའི་དོན་ནི། དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་ཀྱི་ཉིན་དེར། ལྷ་སའི་གཡས་གཡོན་དུ་བཞུགས་མཁན་གྱི་གྲོང་མི་དང་སྤུན་མཆེད་རྣམས། ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་མཆོད་མཇལ་ཞུ་བ་དང་དཔལ་ལྷ་མོ་མཇལ་དུ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། སྐབས་དེར་ལྷ་ས་བ་ཚོས་ཞོལ་བ་རྣམས་སྐུ་མགྲོན་དུ་ཞུས་ནས་གསོལ་ཚིགས་འདེགས་སྲོལ་ཡོད། དབུས་ཁུལ་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ལྷ་སའི་གཡས་གཡོན་གྱི་བོད་མི་ཚོར་མཚོན་ན། དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་དུས་ཆེན་འདི་ནི་བོད་དབུས་ཁུལ་གྱི་ཆེས་སྤྲོ་སེམས་འཁོལ་བའི་དུས་ཆེན་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན།

དེ་སྔའི་མཛད་སྒོའི་སྐོར་ནས་ཞུས་པ་ཡིན་ན།  དཔལ་ལྷའི་རི་ཁྲོད་ཀྱི་དུས་ཆེན་ནི་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བརྒྱད་དགུ་ཙམ་ནས་དུས་ཆེན་འདིའི་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། དུས་ཆེན་འདིའི་དངོས་གཞི་ནི་ལོ་རེའི་བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔའི་ཉིན་ཡིན་ཞིང༌། ཉིན་དེར། ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གནས་སྲུང་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོར་ལྷ་གསོལ་ཞུ་བའི་དུས་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད།

བོད་ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བཟུང་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྣམ་ཀུན་གྱི་སློང་མོ་བ་འདྲ་མིན་ཁག་ཙམ་མ་ཟད། བྱིས་པ་དང་ལྷ་ཁང་ཁག་གི་དཀོན་གཉེར་སོགས་ནས་དཔལ་ལྷའི་མདུན་ཆང་ཞེས་དངུལ་སློང་སྲོལ་ཡོད། ཚེས་བརྒྱད་དགུ་ཙམ་ནས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཔལ་ལྷ་ལྕོག་ལ་རྨེ་རུ་དགོན་པའི་ཚོགས་ཡོངས་ནས་གཏོར་སྒྲུབ་ཚུགས། དེ་སྔོན་གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གི་གཏེར་བཞེས་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོའི་ཞལ་འབག་གསོལ་བའི་སྐུ་གསོབ་དེ་ན་བཟའ་དང་རྒྱན་ཆ་གཟབ་པར་སྒྲོན་ཐོག་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁར་དཔལ་ལྷ་ལྕོག་གི་སྒོ་འགྲམ་གྱི་ཀ་ཕིབས་འོག་ཏུ་གདན་དྲངས། ཞལ་ལྷོ་རུ་གཟིགས་ནས་བཞུགས་སུ་གསོལ་བའི་མདུན་དུ་མཆོད་སྤྲིན་བཤམས། ལྷ་ས་བ་ཚོས་བསང་གསོལ་གསེར་སྐྱེམས་འབུལ་བ་སོགས་བྱེད།

དཔལ་གསོལ་མ་ཞེས་དཔལ་ལྷའི་གསོལ་མཆོད་བྱེད་མཁན་མི་དྲག་ཁག་གཅིག་ལ་ཁྲལ་འཁྲིའི་རང་བཞིན་གྱིས་འཛུགས་དགོས་པའི་བུད་མེད་བཅུ་གྲངས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་ཚོས་ལྷ་སའི་བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱན་གོས་གཟབ་ཤོས་བཀླུབས་ཏེ་དཔལ་ལྷ་ལྕོག་གི་སྒོ་འགྲམ་དུ་གྲལ་ལ་འཁོད་ནས་བསྡད། ཁོང་ཚོར་ཡང་དབུ་མཛད་ཅེས་ལོ་ན་རྒན་ལ་རྒྱུས་མངའ་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་འགོ་འཛིན་བྱེད། ལྕོག་གི་སྦུག་ཏུ་རྨེ་རུ་དགོན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་ཞལ་འདོན་གསུངས་སྐབས་དཔལ་གསོལ་མ་ཕལ་ཆེ་བས་ཀྱང་དཔལ་ལྷ་ཞི་དྲག་གི་བསྐང་བཤགས་བསྟོད་འཕྲིན་སོགས་མཉམ་འདོན་བྱེད།
[[File:དཔལ་ལྷ་མོ༢༢.png|center|frameless|343x343px]]
ཚེས་བཅུ་བཞི་ཉིན་གྱི་ཐོ་རེངས་སྔ་ཆར་སྐུ་གསོ་བ་འདི་ཉིད་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཡང་སྟེང་ཁྱམས་འོག་ཏུ་གདན་དྲངས་ནས་ཁྲུས་གསོལ་དང་འབྲེལ་བའི་དཀོན་གཉེར་ནས་ཞལ་བསིལ་ཞུས་ཏེ་རྩེ་ཕྱག་ནས་ཞལ་གསེར་འབུལ་མི་རྩེ་ཕྱག་ནང་བགྲེས་པ་གཅིག་དང༌། གཏན་འཇགས་ཟུར་འཕྱོངས་ལྷ་བྲིས་པ་བཅས་ནས་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས། རྩེ་འཕྲལ་སྡེ་ཕྱག་མཛོད་དང༌། བླ་ཕྱག་སོ་སོ་ནས་ཐུགས་སྨོན་སྙན་ཤལ་སྣ་ལྔ་སྒྲོན་འབུལ་ཞུས་ཐོག་གསེར་ཞིབ་སོགས་རིན་ཆེན་སྣ་ལྔ་ཞིབ་ཞིབ་དངོས་སུ་ཡོད་པའི་གསེར་སྐྱེམས་འབུལ་ལམ་ཞུས། བཀའ་ཤག་ལྷན་ཚུགས་གནང་མ་ཐག་ཏུ་བཀའ་བློན་ལྷན་རྒྱས་འཕྲིན་བཅོལ་ལ་ཕེབས། དེ་མཇུག་གཞུང་ཞབས་སེར་སྐྱ་ངོ་མ་རྣམས་དང༌། མི་མང་ཕོ་མོ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་མཐའ་དག་གཟབ་འཆོར་དང་ལྡན་པ་འཚངས་གཤིབས་ཀྱིས་ཡོང་སྟེ་འཕྲིན་སྐྱེམས་དང༌། སྙན་ཤལ་འབུལ། རྨེ་རུ་ཚོགས་ཡོངས་ནས་གཟབ་གསོལ་གྱི་ཆོ་ག་དང༌། ཚོགས་གཏོར་བཤམས་འབུལ་ཟིན་རྗེས་དངོས་གྲུབ་གཏོར་མ་ཞེས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་མཐིལ་གྱི་གནམ་ཡང་སྟེང་ནས་རྒྱ་ཕིབས་འོག་ཏུ་འཛོམས་པའི་མཇལ་དམངས་ཚོར་ཚོགས་གཏོར་སྟེར་བ་ཧབ་ཐོབ་ཀྱི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་རྩི། དེའི་དགོང་མོ་དཔལ་ལྷ་དྲག་མོ་དེ་བཞིན་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེའི་མདུན་ཐད་པང་བཅལ་སྟེང་གདན་ཞུ་ཞུས་ཏེ་ཇོ་བོ་དང་ཞལ་སྤྲོད་ཀྱིས་ཞུགས་སུ་གསོལ

=== ༣ དུས་ཚོད། ===
བོད་ཟླ་བཅུ་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་ཏེ་དཔལ་ལྷའི་དུས་ཆེན་དངོས་གཞིའི་མཛད་སྒོར་མཚོན་ན། ཉིན་དེའི་ཞོགས་པ་སྔ་པོ་ནས་ལྷ་ས་བའི་ཁྱིམ་འཛིན་མ་རྣམས་རྒྱན་གོས་གང་གཟབ་གྱོན་ཏེ་དཔལ་ལྷ་གསོལ་མཆོད་བྱེད། ཉི་དྲོད་ཙམ་དུ་དཔལ་ལྷ་སྦལ་གདོང་གི་སྐུ་གསོབ་དེ་ཇོ་ཁང་འོག་ཤོད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ལྷོ་མ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་རྒྱུད་འཁྱམས་རའི་མཐིལ་དུ་གདན་དྲངས། ཕྱག་གཡས་པའི་ཕྱག་མཚན་བེ་ཅོན་བླངས་ནས་རལ་གྲི་མེ་རིས་ཅན་ཞིག་ཕུལ། བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ལས་ཁུངས་ནས་སྙན་དར་སྒྲོན། རྨེ་རུ་དགོན་གྱི་དགེ་འདུན་ཚོས་ན་བཟའ་གཟབ་བཞེས་ཐོག་འཕྱར་དར་དང༌། སྤོས་སྣེ་བའི་སྣེ་ཁྲིད་འོག་རྔ་རོལ་བ་ཚོས་རྩེ་ཞྭ་དང༌། སྒྲོ་ལུ་སྒྲོག་གདན་སྒར་བའི་ཟླ་གམ་བསྣབས། སྤོས་ཕོར་བ་ཚོས་རྩེ་ཞྭ་དང༌། གོས་ཆེན་གྱི་ཕྲག་ཁེབས་གྱོན། དངུལ་གྱི་སྤོས་ཕོར་ཐོགས་པ་སོགས་བྱས་ནས་གྲལ་བསྟར་སྒྲིག་པའི་རྗེས་སུ་དཔལ་ལྷའི་སྐུ་གསོབ་དེའི་ནང་སྐུ་བསྟེན་པ་ཞེས་རྨེ་རུའི་གྲྭ་པ་སྡོམ་ལྡན་བསྙེན་པ་སོང་བ་གཅིག་འཛུལ་ཏེ་གཡས་གཡོན་ནས་སྐུ་མདུན་པ་གྲྭ་པ་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་ཚོས་སྐྱོར་ཏེ་ཇོ་ཁང་ནང་མའི་ལྷོ་ངོས་ནས་སེང་ལྡེང་སྒོ་མོ་དང་འཁྱམས་ར་བརྒྱུད་དེ་ལྷ་སའི་བར་སྐོར་དུ་ཕེབས་སྐབས་མི་མང་ཕོ་མོ་དང་བལ་འབྲུག་སོགས་ཚང་མས་སྙན་དར་ཕུལ། ལྷ་མོའི་སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་རྨ་བྱའི་གདུགས་འཁྱེར་མཁན་གྲྭ་པ་ཕྲག་ཁེབས་གྱོན་པ་ཞིག་དང༌། ལྷ་མོའི་རྒྱབ་མདུན་གཉིས་སུ་གྲྭ་ཆུང་འཆམ་གོས་གྱོན་ཞིང་ཆུ་སྲིན་དང་སེང་གེའི་གདོང་འབག་གྱོན་པ་གཉིས། ཞྭ་ནག་གི་ཆས་གོས་གྱོན་པའི་གྲྭ་པ་རྔ་འཁྱེར་བ་བཞི་དང༌། རོལ་མོ་བ་གཅིག་སྐུ་འབུམ་ཐང་གི་ཁྲལ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་རྒས་པོ་རྒྱལ་ཞེས་རས་དཀར་པོའི་ཕྱུ་པ་དང༌། ལྷམ་རྡོག་གཅིག་མ་གྱོན་པ། སྒལ་པར་དར་ཚོན་སྣ་ལྔའི་དར་འཕྱང༌། ལག་གཡས་པར་རྒྱུག་རིལ་ཁྲ་བོ་གཅིག་དང༌། གཡོན་དུ་ཕུབ་འཁྱེར། སྐྱེས་པ་རྒས་པོ་རྒྱ་བོ་འཛུམ་བསྙེར་དགོད་པ་རལ་པ་དཀར་པོ་ཐོར་ཅོག་ཅན་གྱི་གདོང་འབག་ཅིག་གྱོན་པའི་འཁོར་དུ་ཐོད་ཁོག་དཀར་རིལ་གཉིས་དང༌། ཨ་ཙ་ར་གཉིས་སོགས། དཔལ་གསོལ་མ་བཅས་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཐོན་ཏེ་ཐོག་མར་ཀླུ་སྦུག(དེང་སང་མང་ཚོགས་སྒྱུ་རྩལ་ཁང་ཡོད་ས)ཏུ་གཏོར་ཟོར་འཕང༌། དེ་ནས་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་གི་ཐང་སྡེར(དེང་སང་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་གི་ཚོང་ར)བར་སྐོར་ཤར་གྱི་ལམ་དཀྱིལ་སྒེར་བཤད་སྒྲའི་ཁང་པའི་ལྷོ་ངོས་བཅས་སུ་གཏོར་ཟོར་རེ་འཕེན། དེ་ཉིན་ཀརྨ་ཤག་གི་ཆོས་རྗེར་ཆོས་སྐྱོང་བྱ་ཁྲི་བ་ཁོག་ཞུགས་ཀྱིས་ལྷ་མོའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དགའ་ལྡན་དར་སྨྱོན་གྱི་འགྲམ་ནས་ལྷ་མོར་གུས་བཏུད་དང་བཅས་ཕྱིར་ལོག་ལྷ་མོ་ཕེབས་སའི་ལམ་འཁེལ་དུ་ཡོད་པའི་སྐུ་དྲག་ཚོ་དང༌། མི་དྲག་ཁག་ཚོས་གསེར་སྐྱེམས་དང་སྙན་དར་སྒྲོན་འབུལ། ལམ་ཁའི་གཡས་གཡོན་ནས་མང་ཚོགས་ཚོས་མཇལ་ཁ་ཞུ་བ་དང༌། སྙན་དར་ཕུལ། ཕྱིར་འཁོར་མཚམས་འཁྱམས་རའི་ཀ་རིང་ལྷོ་ངོས་སུ་ལྷ་མོའི་གོས་ཐང་ཆེན་པོ་ཞིག་བཀྲམས་པའི་མདུན་མཆོད་པ་སྒྲིག་ཅིང་། ལྷ་མོའི་སྐུ་གསོབ་ཞལ་ཇོ་ཁང་དུ་ཕྱོགས་ནས་བཞུགས། དེ་གར་མངའ་གསོལ་གྱི་ཞལ་འདོན་གྲུབ་བསྟུན་སྐུ་གསོབ་ལྷ་ཁང་དུ་གདན་ཞུ་བྱེད། ལྷ་ས་བའི་བུ་མོ་སྤ་ཕྲུག་ཐོག་མར་གཡོག་མཁན་ཕལ་ཆེ་བས་དེ་ཉིན་ནས་དགུན་ཆས་པགས་ཚག་གྱོན། དེ་ནུབ་དགོང་ཟས་སུ་ཤ་འབྲས་བཟའ་བ་དང༌། པོ་ཏ་ལའི་ཞོལ་དུ་ཡོད་པའི་དགའ་ཉེ་ཚོར་ཡང་ཤ་འབྲས་སྐྱེལ་སྲོལ་ཡོད།

=== ༤ དཔྱད་གཞི་ཡིག་ཆ ===
; 1  [null དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི 《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》 བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོའི་དཔར་ཐེངས་དང་པོ། ཤོག་གྲངས2-9]
; 2  དཔལ་ལྷའི་དུས་ཆེན་གྱི་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བྱེད་པ།   2012-12
; 3  པར་རིས་མཚོ་སྔོན་པོ་བོད་ཡིག་དྲ་བ་ལས་བཏུས།   
[https://web.archive.org/web/20210507155500/https://baike.yongzin.com/word/viewWord.do?id=000000004e56ad13014e57ddae770005] ཡོངས་འཛིན་དྲ་བ་ལས་བཤུས།</text>
      <sha1>fyijrinitpgs4lko2617sulnr0xr61v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>སུམ་ཅུ་པའི་རྩ་ཚིག་</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20372</id>
    <revision>
      <id>162984</id>
      <parentid>152704</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T06:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-58298-81</username>
        <id>36980</id>
      </contributor>
      <comment>འ་དང་མཐའ་མེད་འི་དང་ཡི།</comment>
      <origin>162984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7995" sha1="37fxicntllhuyreqvttj1ppovgy2pdm" xml:space="preserve">།སུམ་ཅུ་པའི་སྙིང་པོ་ལེགས་བཤད་ལྗོན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེས་མཛད། ན་མོ་གུ་རུ་མཉྫུ་གྷོ་ཥཱ་ཡ། བླ་མ་མཆོག་དང་དབྱེར་མེད་པའི། །འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་གུས་བཏུད་ནས། །ཐོན་མིའི་ལེགས་བཤད་སུམ་ཅུ་པའི། །སྙིང་པོ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པར་བྱ། །དབྱངས་ཀྱི་བྱ་བ་གསལ་པོ་རུ། །བྱེད་པ་ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་བཞི། །གསལ་བྱེད་ཀ་སོགས་སུམ་ཅུ་ཡིན། །ག་ང་ད་ན་བ་མ་འ། །ར་ལ་ས་རྣམས་རྗེས་འཇུག་བཅུ། །ད་དང་ས་གཉིས་ཡང་འཇུག་སྟེ། །ད་ནི་ན་ར་ལ་གསུམ་དང་། །ས་ནི་ག་ང་བ་མར་འཐོབ། །ག་ད་བ་མ་འ་སྔོན་འཇུག །གོ་ངོ་དོ་ནོ་བོ་མོ་འོ། །རོ་ལོ་སོ་ཏོ་སླར་བསྡུ་སྟེ། །རྫོགས་ཚིག་ཟླ་སྡུད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། །དྲག་ཡོད་ཏོ་དང་མཐའ་མེད་འོ། །གཞན་རྣམས་མིང་མཐའི་རྗེས་མཐུན་སྦྱར། །སུ་ར་རུ་དུ་ན་ལ་ཏུ། །ལ་དོན་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ཏེ། །རྣམ་དབྱེ་གཉིས་བཞི་བདུན་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཚེ་སྐབས་རྣམས་ལ་འཇུག །ས་སུ་ག་བ་དྲག་མཐར་ཏུ། །ང་ད་ན་མ་ར་ལ་དུ། །འ་དང་མཐའ་མེད་ར་དང་རུ། །གི་ཀྱི་གྱི་འི་ཡི་ལྔ་པོ། །རྣམ་དབྱེ་དྲུག་པ་འབྲེལ་སྒྲ་དང་། །དེ་རྣམས་ས་མཐའ་ཅན་ལྔ་ནི། །རྣམ་དབྱེ་གསུམ་པ་བྱེད་སྒྲ་སྟེ། །སྦྱོར་ཚུལ་ན་མ་ར་ལ་གྱི། །ད་བ་ས་ཀྱི་ག་ང་གི །འ་དང་མཐའ་འི་དང་ཡི། །ཀྱང་ཡང་འང་གསུམ་རྒྱན་སྡུད་དེ། །ག་ད་བ་ས་དྲག་མཐར་ཀྱང་། །ང་ན་མ་ར་ལ་མཐར་ཡང་། །འ་དང་མཐའ་མེད་འང་དང་ཡང་། །ཏེ་དེ་སྟེ་གསུམ་ལྷག་བཅས་ཏེ། །ན་ར་ལ་ས་དྲག་མཐར་ཏེ། །ད་དེ་ག་ང་བ་མ་འ། །མཐའ་མེད་རྣམས་ལ་ས་སྟེ་འཐོབ། །གམ་ངམ་དམ་ནམ་བམ་མམ་འམ། །རམ་ལམ་སམ་ཏམ་འབྱེད་སྡུད་དེ། །སྦྱོར་ཚུལ་སླར་བསྡུའི་སྐབས་དང་མཚུངས། །ར་རུ་འི་ཡི་འང་ཡང་རྣམས། །རྐང་པ་མི་སྐོང་སྐོང་བའི་ཁྱད། །འོ་འུ་འམ་གྱི་གོང་དུ་ཚེག །མེད་དང་ཡོད་པའང་དེ་བཞིན་ཡིན། །ནས་ལས་འབྱུང་ཁུངས་དགར་སྡུད་དེ། །འབྱུང་ཁུངས་དངོས་ལ་གང་སྦྱར་འཐུས། །རིགས་མཐུན་དགར་ནས་མི་མཐུན་ལས། །སྡུད་ལ་ནས་སྒྲ་ཁོ་ན་འཇུག །ཀྱེ་དང་ཀྭ་ཡེ་བོད་སྒྲ་སྟེ། །ཕལ་ཆེར་མིང་གི་ཐོག་མར་སྦྱོར། །ནི་ནི་དགར་དང་བརྣན་པའི་སྒྲ། །དང་ནི་སྡུད་འབྱེད་རྒྱུ་མཚན་དང་། །ཚེ་སྐབས་གདམས་ངག་ལྔ་ལ་འཇུག །མིང་གི་ཐོག་མའི་དེ་སྒྲ་ནི། །ཐ་སྙད་འདས་མ་ཐག་པ་དང་། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཅན་གཉིས་ལ་འཇུག །ཅི་ཇི་སུ་གང་སྤྱི་སྒྲ་སྟེ། །ཞིག་སྟེ་སླད་འདྲ་ཕྱིར་ལ་ཅི། །སྙེད་སྲིད་ལྟར་བཞིན་སྐད་ལ་ཇི། །སུ་ནི་གང་ཟག་གང་ཀུན་ལའོ། །ན་རོ་ཡོད་མེད་པ་བ་མ། །བདག་པོའི་སྒྲ་སྟེ་ག་ད་ན། །བ་མ་ས་དང་དྲག་མཐར་པ། །ང་འ་ར་ལ་མཐའ་མེད་ལ། །བདག་སྒྲ་ཡར་གྱུར་བ་དང་ནི། །ཆ་ལ་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་ལེགས། །མིང་མཐའི་པ་བའང་ཕལ་ཆེར་འདྲ། །མ་ནི་ངེས་མེད་སྐབས་དང་སྦྱར། །མ་མི་མིན་མེད་དགག་སྒྲ་སྟེ། །མ་མི་ཐོག་མ་མིན་མེད་མཇུག །མ་ནི་བར་གྱི་གསལ་བྱེད་ལའང་། །ཚིག་ཕྲད་ཞིང་སོགས་ང་ན་མ། །འ་དང་ར་ལ་མཐའ་མེད་མཐར། །ཞིང་ཞེས་ཞེ་འོ་ཞེ་ན་ཞིག །ག་ད་བ་དང་ད་དྲག་མཐར། །ཅིང་ཅེས་ཅེ་འོ་ཅེ་ན་ཅིག །ས་མཐར་དམིགས་བསལ་ཞེས་མ་གཏོགས། །ཤིང་ཤིག་ཤེའོ་ཤེ་ན་འཐོབ། །འོན་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ལྷན་ཅིག་སོགས། །མིང་གི་ཆ་དང་མ་ནོར་གཅེས། །རྐྱང་པ་འཕུལ་ལ་འ་མཐའ་དགོས། །གུག་ཀྱེད་བརྩེགས་འདོགས་ཅན་ལ་སྤང་། །ལྷུག་པའི་དོན་མང་མིང་མཚམས་དང་། །དོན་འབྲིང་འབྱེད་དང་དོན་ཉུང་རྫོགས། །ཚིགས་བཅད་ག་མཐར་ཆིག་ཤད་བྱ། །རྫོགས་ཚིག་མཐའ་ཅན་ལྷུག་པ་དང་། །ཚིགས་བཅད་རྐང་མཐར་ཉིས་ཤད་འཐོབ། །དོན་ཚན་ཆེན་མོ་རྫོགས་པ་དང་། །ལེའུའི་མཚམས་སུ་བཞི་ཤད་དགོས། །ང་ཡིག་མ་གཏོགས་ཡིག་ཤད་དབར། །ཚེག་མེད་དེ་སོགས་ཞིབ་ཏུ་འབད། །ཚིག་གི་ལོ་མས་མ་བསྒྲིབས་ཤིང་། །དོན་གྱི་འབྲས་བུ་གཡུར་ཟ་བའི། །ལེགས་བཤད་ལྗོན་པའི་དབང་པོ་འདི། །དབྱངས་ཅན་གྲུབ་པའི་རྡོ་རྗེས་སྤེལ། །</text>
      <sha1>37fxicntllhuyreqvttj1ppovgy2pdm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22231</id>
    <revision>
      <id>162982</id>
      <parentid>162951</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T03:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26598" sha1="4gmy88k6lc2lcdalgc9v9h3r02qqxgd" xml:space="preserve">{{Infobox དགོན་པ།
| name         = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| image        = Mugey monastery 1987 after cultural revolution.png
| caption      = དམུ་དགེའི་དགོན། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་༡༩༨༧ ལོར་དགོན་པའི་རྒྱབ་རིའི་ངོས་ནས་བཏབ་པའི་དམུ་དགེའི་དགོན་པའིའདྲ་པར་ཞིག ཆོས་སྒོ་བྱས་རྗེས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ཞིག
| religion    = ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ།
| sect         = དགེ་ལུགས།
| founder      = ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ།
| founded_date = ཕྱི་ལོ་ ༡༣༩༩
| location     = དམུ་དགེ། ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་གཏོགས།
| head_lama    = ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།
}}

'''དམུ་དགེའི་དགོན'''་ནམ་'''དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན'''་ནི་ &lt;ref&gt;&lt;/refཕྱི་ལོ་ ༡༣༩༩ ལོ་སྟེ། [[རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར།|རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ]]&lt;ref&gt;རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར།&lt;/ref&gt; རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ་དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་ཡས་མས་ཤིག་གི་སྐབས་སུ། རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་སྲས་སྔ་ཚལ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་[[དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།|རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ]]ས་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཏབ་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་དང། རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུང་གིས་ཟིན་པ་དང་རབ་གནས་མཛད་པའི་དགེ་ལུགས་ཀྱི་དགོན་རྙིང་ཞིག་ཡིན། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཆེ་གྲས་གང་མང་ཞིག་ལ་མདོ་ཕྱོགས་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་། སྔགས་ཕྱོགས་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་སོགས་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་རྒྱུད་གྲྭ་བཅས་དགོན་པ་གཅིག་ལ་རྩ་བའི་གྲྭ་ཚང་གཉིས་རེ་ཡོད་མོད། དམུ་དགེ་དགོན་པར་མཚོན་ན་དམིགས་བསལ་གྱིས་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་རྒྱུད་གྲྭ་ལོགས་སུ་མེད་པར་གཉིས་ཆ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་ཡོདཔས་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭ་ཧ་ཅང་ལྕི། [[File:Mugeygonpa01.png|thumb|ཕྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལོར་དགོན་པའི་མདུན་རིའི་ངོས་ནས་བཏབ་པའི་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་འདྲ་པར།
]]

== དགོན་པའི་གྲྭ་གྲངས། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་ལ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྔོན་གྲྭ་གྲངས་༦༧༠ &lt;ref&gt;ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་འཕྲེང་ལྔའི་རྣམ་པར་ཐར་བ། རབ་རྒྱལ་ས་བྱི་(1948)ལོར་ནན་ཅིན་ནས་དཔར་དུ་བཀོད་པ།&lt;/ref&gt;ཙམ་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༠ ལོར་ཁྱོན་བསྡོམས་པའི་གྲྭ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་མ་ཟིན་ཙམ་ཡོད།

== ས་གནས། ==
བོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་བགོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་“སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ། སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་” ཟེར་བའི་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་གི་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་བགོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ&lt;ref&gt;དེའི་རྗེ་ སུ་ཅོག་རྒྱལ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང་གིས་ཞིག་གསོས་བྱས་ཏེ་ས་རྡོའི་་་ མཆོད་རྟེན་ལེགས་པ་ཞིག་བཞེངས་ནས་གདུང་རུས་རྣམས་ཤུག་པའི་&lt;/ref&gt;། ཟུང་ཆུ་རྫོང་དམུ་དགེ་ཡུལ་ཚོ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཆགས་ཡོད། 

ས་བབ་མཐོ་ཚད།  རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨི་ 3200m དང་བྱང་N32° ཤར་E103°མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད།

== འཆད་ཉན། ==
སློབ་གཉེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་ཤཀྱ་ཐུབ་པའི་གསུང་སྤྱི་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་གྲུབ་མཁས་པས་མཛད་པ་རྣམས་དང་། བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱི་གསུང་། རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང། ཀུན་མཁྱེན་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སློབ་གཉེར་གྱི་མཐིལ་ཏུ་འཛིན། 

༡༽ [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/18#:~:text=%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%94%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%A1%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%99%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BA%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%94%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A6%E0%BE%B1%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%BC%E0%BC%8D%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D%E0%BC%8D%20%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%A1%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%92%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%9B%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%87%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%85%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%90%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BD%BC%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%91%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%20%E0%BD%A0%E0%BD%95%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B རྒྱུད་གྲྭ་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་བཏང་བའི་སྐོར།] རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་ཁྱི་(1778)ལོའི་ཟླ་དྲུག་པའི་ནང་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་[[ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ཡིན།:|དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་བོ་]]མཆོག་དམུ་དགེ་དགོན་པས་ཐེངས་གཉིས་པ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་རིམ་པས་ཟླ་བཅུ་བའི་ཟླ་མཇུག་ལ་དགོན་སྡེ་འདིར་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་། འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་ཞིང་སར་རྒྱུད་གྲྭ་ཧ་ཅང་མི་མང་ཡང་དངོས་གཙང་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ལེགས་ཚུལ་འདི་ཀའི་བླ་སྡེ་དང་རྒན་པོ་རྣམས་འདུས་ཐོག་ཏུ་བཀའ་ཕེབས་པར་ཐམས་ཅད་གྲོས་མཐུན་གྱིས་རྒྱུད་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུར་ཐག་བཅད། གསར་ཚུགས་ཀྱི་ཚེ་གྲྭ་བ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་བྱུང་བ་སྙན་སྒྲོན་ཕུལ་བས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལྷ་གྲངས་དང་མཉམ་པར་འདུག་པས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་ཞེས་ཤིན་ཏུ་མཉེས། བླ་མ་ལས་སྣེ་སོགས་བསྐོ་བཞག་མཛད་ཅིང་ཚོགས་པར་མང་འགྱེད་བསྩལ།  

༢༽དགོན་འདིར་བཤད་གྲྭ་ཐོག་མར་བཙུགས་ཚུལ། ས་ཁྱི་(1778)ལོར་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས་ནས་བགྲང་བྱ་བཅུ་དྲུག་པ་ཆུ་མོ་གླང་གི་(1793)ལོར་ཁྲིམས་དཔོན་པོ་ཚང་ལ་འཁྲུངས་པ་ཀློང་རྡོལ་རིན་པོ་ཆེའི་དངོས་སློབ་ཁྲིམས་ཆོས་མཛད་བསོད་ནམས་བཀྲ་ཤིས་དང་། དམུ་དགེ་རྒྱམ་ཁོ་ཚང་ལ་འཁྲུངས་པ་ལྷ་རམས་པ་ཟུང་ཆུ་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་གཉིས་ཀྱིས་སྒོ་མང་ཡིག་ཆའི་སྟེང་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་བཙུགས་ཏེ་རྒྱུད་སྨད་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས། མདོ་སྔགས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ལ་བསླབ། དང་བོར་ཁྲིམས་ཆོས་མཛད་ཀྱིས་འཆད་ཉན་གནང་། དེ་ནས་ཟུང་ཆུ་དགེ་ལེགས་ཏེ་རྒྱམ་ཁོ་ལྷ་རམས་པ་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་ཁྲིར་བཞུགས།

[[File:Monks of Mugey Gonpa in the hall 2017.png|thumb|2017 ལོར་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་གྲྭ་མང་གིས་སྨོན་ལམ་གསུང་བཞིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་འདྲ་པར་ཞིག]]
== དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་བསྐྱངས་མཁན་གྱི་བླ་མ་རིམ་བྱུང་། (རགས་བཤད།) ==
དགོན་པ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པས་ཕྱག་བཏབས་པ་དང་ཁོང་གིས་ཐོག་མར་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་འཁོར་བསྐོར་ནས་གནས་བྱིན་རླབས་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་དབུ་ཚུགས།

'''དང་བོ།''' རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ།

'''གཉིས་པ།''' དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་སྟོང་སྐོར་རིམ་བྱུང་གིས་བསྐྱོང་ཚུལ།

'''2.1''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། (1557-1587)

'''2.2''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ། (1588-1639-

'''2.3''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་བ་རྗེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ། (-1683)

'''2.4''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་བ་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ། (1684-1752)

'''གསུམ་པ།''' ཧ་མཐའ་བླ་མ་སོགས།

'''བཞི་བ།''' ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།

== སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། ==
'''༡༽''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ནི། རབ་བྱུང་དགུ་བའི་མེ་སྦྲུལ་(1557) ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་བ་དམུ་དགེ་དགོན་པར་ཕེབས་ཏེ་དགོན་སྡེ་བསྐྱངས། རབ་བྱུང་བཅུ་བའི་མེ་ཕག(1587) ལོར་འདས། 

'''༢༽''' དེ་ནས་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ་རབ་ཕྱོགས་ས་བྱི་(1588) ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་ཡང་དགོན་སྡེ་འདིར་ཕེབས་ཏེ་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་། ང་གཉིས་པ་རབ་དྲག་ས་ཡོས (1639)ལོར་གཤེགས་ཀྱང་མངལ་དུ་སྲིད་པ་འཛིན་མ་དགོས་པར་སུག་ཆུའི་འགྲམ་དུ་རྒྱ་ཕྲུག་ལོ་བཅུ་དགུ་ཅན་ཞིག་གི་ཕུང་བོ་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་བར་བྱ་འཕུར་བ་བཞིན་སྐད་ཅིག་ལ་འཕོས་ནས་ང་སྟོང་སྐོར་བ་ཡིན་ཞེས་ངོས་བཟུང་བར་བརྟེན། གོང་མའི་སྐུ་གདུང་དང་མཉམ་དུ་སྟོང་སྐོར་དུ་ཕེབས། ལམ་ནས་ཆུ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་དཔལ་འབྱོར་བའི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་གསར་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཚན་ལ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོར་བཏགས། དབང་ལུང་མན་ངག་མཐའ་ཡས་པ་གསན། 

{{Databox}}

འདི་ནི་རྗེ་སྐལ་ལྡན་གྱིས། 

“སྔགས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བཅུད་བཟང་བོས། །

ཐུགས་བརྩེ་བས་གྲོང་འཇུག་བདེ་ལམ་ནས། །

དཔལ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོའི་སྐྱེ་བ་བཞེས། །”” ཞེས་ཚད་ལྡན་དུ་བཞེད། 


'''༣༽''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་སྔོན་མགཉིས་ཕེབས་པའི་འབྲེལ་གྱིས་དམུ་དགེ་དགེ་བཤེས་དཀའ་བཅུ་ཤཱཀྱ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་རྗེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ་དགོན་སྡེ་འདིར་གདན་དྲངས། དགོན་པ་ཕུལ། རྗེ་ཉིད་ནས་བྱམས་ཁང་། མགོན་ཁང་། འདུ་ཁང་། གཟིམ་ཁང་རྣམས་བསྐྲུན། བཀའ་འགྱུར། བསྟན་འགྱུར་གྱི་གཙོས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་དུ་བཞེངས། མ་ཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་རེ་མ་ཏི་དང་། ཚངས་པ་དུང་གི་ཐོར་ཚུགས་ཅན་ལ་དགོན་སྡེ་འདི་གཉེར་དུ་གཏད། རྗེ་འདིས་དམུ་དགེ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད། ཤར་ལེ་ཚོ་བཅོ་བརྒྱད། ནགས་རི་ཁག་གསུམ། ཟངས་དཀར་ཨ་མཆོག བྱམས་ཐང་ཁྲོ་ཁོ། ཁ་ནག་དབལ་ཤུལ། རྔ་བ་སོགས་ལ་དབང་བསྒྱུར། ཕྱོགས་འདིའི་རྒྱལ་བོ་ལྟ་བུ་བྱས། དགོན་འདིར་བཞི་སྐོར་དང་། ལ་བོང་སང་གི་ཁང་བ་དང་། གྲགས་པ་ཨ་རིགས་ཀྱི་ཁང་བ་སོགས་སྔོན་སྟོང་སྐོར་གྱི་ཡིན་ཞེས་གྱང་རྙིང་རྡོ་ཧྲུག་ཧ་ཅང་མང་བ་གྱང་ངོས་ལ་གྱང་རིས་ཡོད་པ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་བར་དུ་གནས། དམུ་དགེའི་ཁོག་ཏུ་ཡང་རྡོ་ཏེའུ་འགབ་མའི་ཁང་བ་དང་། སྔོ་ཐེར་རྒྱ་སྒོའི་མན་གྱི་གདོང་སྣེའི་སྟེང་དུ་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་དང་། སྨད་དུའང་དེ་ལྟ་བུའི་གདོང་སྣེར་ལྷ་ཁང་དང་། སྔོན་བོད་ཀྱིས་གདོང་སྣེའི་སྟེང་དུ་མཁར་རྩིག་པའི་སྲོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་ཁོག་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུའང་སྟོང་སྐོར་གྱི་ཁང་ཤུལ་མང་། རྗེ་འདི་ཞེ་ལྔ་བ་ཆུ་ཕག་(1683)ལ་གཤེགས། 

'''༤༽''' དེའི་སྤྲུལ་སྐུ་མཉྫུ་ཤྲཱི་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སྣང་རར་ཤིང་བྱི་(1684)ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཟིགས་སྐྱོང་བླ་ན་མེད་པ་གནང་། རྗེ་འདིས་མཛད་པའི་དམུར་བསང་བཞི་སྐོར་ཆེན་མོའི་ཡང་རྩེར་སྦྱར་ཞེས་པའང་ཡོད། དེའི་དུས་དགོན་པ་ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད། སྙེ་ཐང་གི་གཞིས་ཀ་ས་ཞིང་བཅས་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་ལ་གཏད་དེ་ཁོང་ཉིད་རང་དགོན་དུ་ཕེབས། དེ་དུས་བྱམས་ཁང་གི་ཚངས་པའི་སྐུ་བརྙན་འབྱོན་གྲབས་བྱས་ཤིང་སྤྱན་ཆབ་བྱུང་། ད་ལྟའང་ཞལ་གྱི་ཁ་དོག་ལ་མཐོང་སྣང་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཞེས་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། རང་དགོན་དུ་ཕེབས་ཞེས་པ་སྟོང་སྐོར་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོས། རབ་དྲག་མེ་ཁྱི(1646)ལོར་ཟི་ལིང་སྟོང་སྐོར་བཏབ་པ་དེར་ཕེབས། ཆུ་ཡོས་(1723)དུས་འཁྲུགས་སྐབས་གཡེར་ཤོང་དུ་བཞུགས། ཆུ་སྤྲེལ(1752)ནག་ཟླར་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བ་ལོ་དེའི་བདུན་པའི་བཅུ་གསུམ་ལ་དེར་གཤེགས་ཀྱང་ཟེར། སྟོང་སྐོར་ལྷ་གཉེར་དུ་གྲགས་པ་རིམ་བསྐོས་ལ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་འབྲུ་བསོད་འབུལ་སྲོལ་སྣང་ཞེས་པའང་རྗེས་སུ་བྱམས་ཁང་དེ་ལྷ་ཁང་གོང་མར་བསྒྱུར། དེའི་ལྷ་གཉེར་ལ་སྨད་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྟོང་སྐོར་བྲེ་ཁྲལ་དང་། མགོན་ཁང་ལྷ་གཉེར་ལ་སྟོད་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱིས་མགོན་པོའི་བྲེ་ཁྲལ་ཞེས་པ་བཅོས་བསྒྱུར་བར་ཕྲན་ཚེགས་རེ་འབུལ་སྲོལ་སྣང་། 

== ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད་པ། ==
སྔར་སྟོང་སྐོར་ལྔ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད་པ་ནས། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་འདིར་ཕེབས་དུས་ཁོང་ལ་ཕུལ་བ་ཡིན། འཁྲུངས་དུས།1916འདས་དུས།1947 དེའི་བར་དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་ཁྲི་བ་ཧ་མཐའ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གནང་། དེའི་རྗེས་མཁན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གནང།

དགོན་སྡེ་འདི་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ཕེབས་ཚུལ། (མུ་མཐུད་ནས་སྒྲིག་མུས་ཡིན།)

== རྩོམ་དང་ལུང་ཁུངས། ==
“དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།” རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའམ་མིང་གཞན་དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ། ནས་ཁོལ་འདོན་དང་གཞིར་བཞག་བྱས་ཡོད། འགའ་རེ་བསྒྱུར་བཅོས་ཕྲན་བུ་རེ་བྱས་ཡོད་མོད་ནང་དོན་ལ་འགྱུར་གང་ཡང་བཏང་མེད།&lt;references /&gt;
[[Category:དགོན་པ།]]

&lt;nowiki&gt;{{Wikisource | title = དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས། | last = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། | first = Author དམུ་དགེ་རས་ཆང་ | year = ༡༩༩༠ }}&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>4gmy88k6lc2lcdalgc9v9h3r02qqxgd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162983</id>
      <parentid>162982</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T03:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26598" sha1="hhs5d11d7pojk8zrwu7d2i32wscdz6c" xml:space="preserve">{{Infobox དགོན་པ།
| name         = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| image        = Mugey monastery 1987 after cultural revolution.png
| caption      = དམུ་དགེའི་དགོན། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་༡༩༨༧ ལོར་དགོན་པའི་རྒྱབ་རིའི་ངོས་ནས་བཏབ་པའི་དམུ་དགེའི་དགོན་པའིའདྲ་པར་ཞིག ཆོས་སྒོ་བྱས་རྗེས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ཞིག
| religion    = ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ།
| sect         = དགེ་ལུགས།
| founder      = ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ།
| founded_date = ཕྱི་ལོ་ ༡༣༩༩
| location     = དམུ་དགེ། ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་གཏོགས།
| head_lama    = ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།
}}

'''དམུ་དགེའི་དགོན'''་ནམ་'''དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན'''་ནི་ ཕྱི་ལོ་ ༡༣༩༩ ལོ་སྟེ། &lt;ref&gt;&lt;/ref[[རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར།|རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ]]&lt;ref&gt;རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར།&lt;/ref&gt; རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ་དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་ཡས་མས་ཤིག་གི་སྐབས་སུ། རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་སྲས་སྔ་ཚལ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་[[དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།|རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ]]ས་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཏབ་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་དང། རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུང་གིས་ཟིན་པ་དང་རབ་གནས་མཛད་པའི་དགེ་ལུགས་ཀྱི་དགོན་རྙིང་ཞིག་ཡིན། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཆེ་གྲས་གང་མང་ཞིག་ལ་མདོ་ཕྱོགས་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་། སྔགས་ཕྱོགས་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་སོགས་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་རྒྱུད་གྲྭ་བཅས་དགོན་པ་གཅིག་ལ་རྩ་བའི་གྲྭ་ཚང་གཉིས་རེ་ཡོད་མོད། དམུ་དགེ་དགོན་པར་མཚོན་ན་དམིགས་བསལ་གྱིས་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་རྒྱུད་གྲྭ་ལོགས་སུ་མེད་པར་གཉིས་ཆ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་ཡོདཔས་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭ་ཧ་ཅང་ལྕི། [[File:Mugeygonpa01.png|thumb|ཕྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལོར་དགོན་པའི་མདུན་རིའི་ངོས་ནས་བཏབ་པའི་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་འདྲ་པར།
]]

== དགོན་པའི་གྲྭ་གྲངས། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་ལ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྔོན་གྲྭ་གྲངས་༦༧༠ &lt;ref&gt;ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་འཕྲེང་ལྔའི་རྣམ་པར་ཐར་བ། རབ་རྒྱལ་ས་བྱི་(1948)ལོར་ནན་ཅིན་ནས་དཔར་དུ་བཀོད་པ།&lt;/ref&gt;ཙམ་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༠ ལོར་ཁྱོན་བསྡོམས་པའི་གྲྭ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་མ་ཟིན་ཙམ་ཡོད།

== ས་གནས། ==
བོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་བགོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་“སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ། སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་” ཟེར་བའི་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་གི་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་བགོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ&lt;ref&gt;དེའི་རྗེ་ སུ་ཅོག་རྒྱལ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང་གིས་ཞིག་གསོས་བྱས་ཏེ་ས་རྡོའི་་་ མཆོད་རྟེན་ལེགས་པ་ཞིག་བཞེངས་ནས་གདུང་རུས་རྣམས་ཤུག་པའི་&lt;/ref&gt;། ཟུང་ཆུ་རྫོང་དམུ་དགེ་ཡུལ་ཚོ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཆགས་ཡོད། 

ས་བབ་མཐོ་ཚད།  རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨི་ 3200m དང་བྱང་N32° ཤར་E103°མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད།

== འཆད་ཉན། ==
སློབ་གཉེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་ཤཀྱ་ཐུབ་པའི་གསུང་སྤྱི་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་གྲུབ་མཁས་པས་མཛད་པ་རྣམས་དང་། བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱི་གསུང་། རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང། ཀུན་མཁྱེན་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སློབ་གཉེར་གྱི་མཐིལ་ཏུ་འཛིན། 

༡༽ [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/18#:~:text=%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%94%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%A1%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%99%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BA%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%94%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A6%E0%BE%B1%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%BC%E0%BC%8D%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D%E0%BC%8D%20%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%A1%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%92%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%9B%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%87%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%85%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%90%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BD%BC%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%91%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%20%E0%BD%A0%E0%BD%95%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B རྒྱུད་གྲྭ་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་བཏང་བའི་སྐོར།] རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་ཁྱི་(1778)ལོའི་ཟླ་དྲུག་པའི་ནང་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་[[ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ཡིན།:|དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་བོ་]]མཆོག་དམུ་དགེ་དགོན་པས་ཐེངས་གཉིས་པ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་རིམ་པས་ཟླ་བཅུ་བའི་ཟླ་མཇུག་ལ་དགོན་སྡེ་འདིར་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་། འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་ཞིང་སར་རྒྱུད་གྲྭ་ཧ་ཅང་མི་མང་ཡང་དངོས་གཙང་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ལེགས་ཚུལ་འདི་ཀའི་བླ་སྡེ་དང་རྒན་པོ་རྣམས་འདུས་ཐོག་ཏུ་བཀའ་ཕེབས་པར་ཐམས་ཅད་གྲོས་མཐུན་གྱིས་རྒྱུད་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུར་ཐག་བཅད། གསར་ཚུགས་ཀྱི་ཚེ་གྲྭ་བ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་བྱུང་བ་སྙན་སྒྲོན་ཕུལ་བས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལྷ་གྲངས་དང་མཉམ་པར་འདུག་པས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་ཞེས་ཤིན་ཏུ་མཉེས། བླ་མ་ལས་སྣེ་སོགས་བསྐོ་བཞག་མཛད་ཅིང་ཚོགས་པར་མང་འགྱེད་བསྩལ།  

༢༽དགོན་འདིར་བཤད་གྲྭ་ཐོག་མར་བཙུགས་ཚུལ། ས་ཁྱི་(1778)ལོར་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས་ནས་བགྲང་བྱ་བཅུ་དྲུག་པ་ཆུ་མོ་གླང་གི་(1793)ལོར་ཁྲིམས་དཔོན་པོ་ཚང་ལ་འཁྲུངས་པ་ཀློང་རྡོལ་རིན་པོ་ཆེའི་དངོས་སློབ་ཁྲིམས་ཆོས་མཛད་བསོད་ནམས་བཀྲ་ཤིས་དང་། དམུ་དགེ་རྒྱམ་ཁོ་ཚང་ལ་འཁྲུངས་པ་ལྷ་རམས་པ་ཟུང་ཆུ་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་གཉིས་ཀྱིས་སྒོ་མང་ཡིག་ཆའི་སྟེང་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་བཙུགས་ཏེ་རྒྱུད་སྨད་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས། མདོ་སྔགས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ལ་བསླབ། དང་བོར་ཁྲིམས་ཆོས་མཛད་ཀྱིས་འཆད་ཉན་གནང་། དེ་ནས་ཟུང་ཆུ་དགེ་ལེགས་ཏེ་རྒྱམ་ཁོ་ལྷ་རམས་པ་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་ཁྲིར་བཞུགས།

[[File:Monks of Mugey Gonpa in the hall 2017.png|thumb|2017 ལོར་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་གྲྭ་མང་གིས་སྨོན་ལམ་གསུང་བཞིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་འདྲ་པར་ཞིག]]
== དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་བསྐྱངས་མཁན་གྱི་བླ་མ་རིམ་བྱུང་། (རགས་བཤད།) ==
དགོན་པ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པས་ཕྱག་བཏབས་པ་དང་ཁོང་གིས་ཐོག་མར་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་འཁོར་བསྐོར་ནས་གནས་བྱིན་རླབས་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་དབུ་ཚུགས།

'''དང་བོ།''' རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ།

'''གཉིས་པ།''' དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་སྟོང་སྐོར་རིམ་བྱུང་གིས་བསྐྱོང་ཚུལ།

'''2.1''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། (1557-1587)

'''2.2''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ། (1588-1639-

'''2.3''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་བ་རྗེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ། (-1683)

'''2.4''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་བ་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ། (1684-1752)

'''གསུམ་པ།''' ཧ་མཐའ་བླ་མ་སོགས།

'''བཞི་བ།''' ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།

== སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། ==
'''༡༽''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ནི། རབ་བྱུང་དགུ་བའི་མེ་སྦྲུལ་(1557) ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་བ་དམུ་དགེ་དགོན་པར་ཕེབས་ཏེ་དགོན་སྡེ་བསྐྱངས། རབ་བྱུང་བཅུ་བའི་མེ་ཕག(1587) ལོར་འདས། 

'''༢༽''' དེ་ནས་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ་རབ་ཕྱོགས་ས་བྱི་(1588) ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་ཡང་དགོན་སྡེ་འདིར་ཕེབས་ཏེ་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་། ང་གཉིས་པ་རབ་དྲག་ས་ཡོས (1639)ལོར་གཤེགས་ཀྱང་མངལ་དུ་སྲིད་པ་འཛིན་མ་དགོས་པར་སུག་ཆུའི་འགྲམ་དུ་རྒྱ་ཕྲུག་ལོ་བཅུ་དགུ་ཅན་ཞིག་གི་ཕུང་བོ་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་བར་བྱ་འཕུར་བ་བཞིན་སྐད་ཅིག་ལ་འཕོས་ནས་ང་སྟོང་སྐོར་བ་ཡིན་ཞེས་ངོས་བཟུང་བར་བརྟེན། གོང་མའི་སྐུ་གདུང་དང་མཉམ་དུ་སྟོང་སྐོར་དུ་ཕེབས། ལམ་ནས་ཆུ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་དཔལ་འབྱོར་བའི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་གསར་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཚན་ལ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོར་བཏགས། དབང་ལུང་མན་ངག་མཐའ་ཡས་པ་གསན། 

{{Databox}}

འདི་ནི་རྗེ་སྐལ་ལྡན་གྱིས། 

“སྔགས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བཅུད་བཟང་བོས། །

ཐུགས་བརྩེ་བས་གྲོང་འཇུག་བདེ་ལམ་ནས། །

དཔལ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོའི་སྐྱེ་བ་བཞེས། །”” ཞེས་ཚད་ལྡན་དུ་བཞེད། 


'''༣༽''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་སྔོན་མགཉིས་ཕེབས་པའི་འབྲེལ་གྱིས་དམུ་དགེ་དགེ་བཤེས་དཀའ་བཅུ་ཤཱཀྱ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་རྗེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ་དགོན་སྡེ་འདིར་གདན་དྲངས། དགོན་པ་ཕུལ། རྗེ་ཉིད་ནས་བྱམས་ཁང་། མགོན་ཁང་། འདུ་ཁང་། གཟིམ་ཁང་རྣམས་བསྐྲུན། བཀའ་འགྱུར། བསྟན་འགྱུར་གྱི་གཙོས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་དུ་བཞེངས། མ་ཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་རེ་མ་ཏི་དང་། ཚངས་པ་དུང་གི་ཐོར་ཚུགས་ཅན་ལ་དགོན་སྡེ་འདི་གཉེར་དུ་གཏད། རྗེ་འདིས་དམུ་དགེ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད། ཤར་ལེ་ཚོ་བཅོ་བརྒྱད། ནགས་རི་ཁག་གསུམ། ཟངས་དཀར་ཨ་མཆོག བྱམས་ཐང་ཁྲོ་ཁོ། ཁ་ནག་དབལ་ཤུལ། རྔ་བ་སོགས་ལ་དབང་བསྒྱུར། ཕྱོགས་འདིའི་རྒྱལ་བོ་ལྟ་བུ་བྱས། དགོན་འདིར་བཞི་སྐོར་དང་། ལ་བོང་སང་གི་ཁང་བ་དང་། གྲགས་པ་ཨ་རིགས་ཀྱི་ཁང་བ་སོགས་སྔོན་སྟོང་སྐོར་གྱི་ཡིན་ཞེས་གྱང་རྙིང་རྡོ་ཧྲུག་ཧ་ཅང་མང་བ་གྱང་ངོས་ལ་གྱང་རིས་ཡོད་པ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་བར་དུ་གནས། དམུ་དགེའི་ཁོག་ཏུ་ཡང་རྡོ་ཏེའུ་འགབ་མའི་ཁང་བ་དང་། སྔོ་ཐེར་རྒྱ་སྒོའི་མན་གྱི་གདོང་སྣེའི་སྟེང་དུ་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་དང་། སྨད་དུའང་དེ་ལྟ་བུའི་གདོང་སྣེར་ལྷ་ཁང་དང་། སྔོན་བོད་ཀྱིས་གདོང་སྣེའི་སྟེང་དུ་མཁར་རྩིག་པའི་སྲོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་ཁོག་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུའང་སྟོང་སྐོར་གྱི་ཁང་ཤུལ་མང་། རྗེ་འདི་ཞེ་ལྔ་བ་ཆུ་ཕག་(1683)ལ་གཤེགས། 

'''༤༽''' དེའི་སྤྲུལ་སྐུ་མཉྫུ་ཤྲཱི་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སྣང་རར་ཤིང་བྱི་(1684)ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཟིགས་སྐྱོང་བླ་ན་མེད་པ་གནང་། རྗེ་འདིས་མཛད་པའི་དམུར་བསང་བཞི་སྐོར་ཆེན་མོའི་ཡང་རྩེར་སྦྱར་ཞེས་པའང་ཡོད། དེའི་དུས་དགོན་པ་ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད། སྙེ་ཐང་གི་གཞིས་ཀ་ས་ཞིང་བཅས་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་ལ་གཏད་དེ་ཁོང་ཉིད་རང་དགོན་དུ་ཕེབས། དེ་དུས་བྱམས་ཁང་གི་ཚངས་པའི་སྐུ་བརྙན་འབྱོན་གྲབས་བྱས་ཤིང་སྤྱན་ཆབ་བྱུང་། ད་ལྟའང་ཞལ་གྱི་ཁ་དོག་ལ་མཐོང་སྣང་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཞེས་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། རང་དགོན་དུ་ཕེབས་ཞེས་པ་སྟོང་སྐོར་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོས། རབ་དྲག་མེ་ཁྱི(1646)ལོར་ཟི་ལིང་སྟོང་སྐོར་བཏབ་པ་དེར་ཕེབས། ཆུ་ཡོས་(1723)དུས་འཁྲུགས་སྐབས་གཡེར་ཤོང་དུ་བཞུགས། ཆུ་སྤྲེལ(1752)ནག་ཟླར་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བ་ལོ་དེའི་བདུན་པའི་བཅུ་གསུམ་ལ་དེར་གཤེགས་ཀྱང་ཟེར། སྟོང་སྐོར་ལྷ་གཉེར་དུ་གྲགས་པ་རིམ་བསྐོས་ལ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་འབྲུ་བསོད་འབུལ་སྲོལ་སྣང་ཞེས་པའང་རྗེས་སུ་བྱམས་ཁང་དེ་ལྷ་ཁང་གོང་མར་བསྒྱུར། དེའི་ལྷ་གཉེར་ལ་སྨད་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྟོང་སྐོར་བྲེ་ཁྲལ་དང་། མགོན་ཁང་ལྷ་གཉེར་ལ་སྟོད་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱིས་མགོན་པོའི་བྲེ་ཁྲལ་ཞེས་པ་བཅོས་བསྒྱུར་བར་ཕྲན་ཚེགས་རེ་འབུལ་སྲོལ་སྣང་། 

== ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད་པ། ==
སྔར་སྟོང་སྐོར་ལྔ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད་པ་ནས། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་འདིར་ཕེབས་དུས་ཁོང་ལ་ཕུལ་བ་ཡིན། འཁྲུངས་དུས།1916འདས་དུས།1947 དེའི་བར་དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་ཁྲི་བ་ཧ་མཐའ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གནང་། དེའི་རྗེས་མཁན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གནང།

དགོན་སྡེ་འདི་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ཕེབས་ཚུལ། (མུ་མཐུད་ནས་སྒྲིག་མུས་ཡིན།)

== རྩོམ་དང་ལུང་ཁུངས། ==
“དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།” རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའམ་མིང་གཞན་དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ། ནས་ཁོལ་འདོན་དང་གཞིར་བཞག་བྱས་ཡོད། འགའ་རེ་བསྒྱུར་བཅོས་ཕྲན་བུ་རེ་བྱས་ཡོད་མོད་ནང་དོན་ལ་འགྱུར་གང་ཡང་བཏང་མེད།&lt;references /&gt;
[[Category:དགོན་པ།]]

&lt;nowiki&gt;{{Wikisource | title = དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས། | last = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། | first = Author དམུ་དགེ་རས་ཆང་ | year = ༡༩༩༠ }}&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>hhs5d11d7pojk8zrwu7d2i32wscdz6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>དཔེ་པང་།:Infobox person</title>
    <ns>10</ns>
    <id>22236</id>
    <revision>
      <id>162969</id>
      <parentid>162964</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T14:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24113" sha1="sf6fxfq5px6oum4tawvleetlm9550rd" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;table class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0.5em 0 0.5em 1em; border:1px solid #a2a9b1; padding:0.2em; font-size:88%; line-height:1.5em; border-spacing:3px; background-color:#f8f9fa;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; text-align:center; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{honorific_prefix|}}}|&lt;div style=&quot;font-size:80%; font-weight:normal;&quot;&gt;{{{honorific_prefix}}}&lt;/div&gt;}}{{{name|{{PAGENAME}}}}}{{#if:{{{honorific_suffix|}}}|&lt;div style=&quot;font-size:80%; font-weight:normal;&quot;&gt;{{{honorific_suffix}}}&lt;/div&gt;}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{#if:{{{image|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top;&quot;&gt;[[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|220px}}|alt={{{alt|}}}]]{{#if:{{{caption|}}}|&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em; font-size:90%; font-style:italic;&quot;&gt;{{{caption}}}&lt;/div&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{native_name|}}}{{{gender|}}}{{{birth_name|}}}{{{other_names|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;མཚན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{native_name|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;མཚན་དངོས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{native_name}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{gender|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཕོ་མོ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{gender}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{birth_name|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;བྱིས་དུས་ཀྱི་མཚན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{birth_name}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{other_names|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;མཚན་གཞན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{other_names}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{resting_place|}}}{{{death_cause|}}}{{{nationality|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{birth_date|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;འཁྲུངས་ཚེས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{birth_date}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{birth_place|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;འཁྲུངས་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{birth_place}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{death_date|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དགོངས་པ་རྫོགས་ཚེས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{death_date}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{death_place|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;འདས་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{death_place}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{resting_place|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྐུ་གདུང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{resting_place}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{death_cause|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;འདས་རྐྱེན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{death_cause}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{nationality|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྒྱལ་ཁོངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{nationality}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{education|}}}{{{monastery|}}}{{{alma_mater|}}}{{{occupation|}}}{{{years_active|}}}{{{employer|}}}{{{organization|}}}{{{known_for|}}}{{{notable_works|}}}{{{remarkable_contribution|}}}{{{specialty|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;སློབ་གཉེར་དང་ལས་རིགས།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{education|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སློབ་གཉེར།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{education}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{monastery|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དགོན་པ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{monastery}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{alma_mater|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སློབ་གྲྭ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{alma_mater}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{occupation|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ལས་རིགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{occupation}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{years_active|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ལས་ཞུགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{years_active}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{employer|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ལས་ཁུངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{employer}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{organization|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;འབྲེལ་ཡོད་ཚོགས་པ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{organization}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{known_for|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;མཚན་གནས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{known_for}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{notable_works|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གྲགས་རྩོམ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{notable_works}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{remarkable_contribution|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;མཛད་རྗེས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{remarkable_contribution}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{specialty|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཆེད་ལས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{specialty}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{parents|}}}{{{spouse|}}}{{{children|}}}{{{relatives|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;ཁྱིམ་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{parents|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཕ་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{parents}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{spouse|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;བཟའ་ཟླ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{spouse}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{children|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;བུ་ཕྲུག&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{children}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{relatives|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཉེན་ཚན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{relatives}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{height|}}}{{{awards|}}}{{{website|}}}{{{signature|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;གཞན་དག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{height|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཟུགས་ཀྱི་ཚད།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{height}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཟེངས་རྟགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{awards}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{website|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དྲ་ཚིགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{website}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{signature|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top; padding:4px;&quot;&gt;[[File:{{{signature}}}|150px|alt={{{signature_alt|}}}]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
&lt;/table&gt;&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;

== བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས། / Usage ==

གཤམ་གསལ་གྱི་ཚད་གཞི་རྣམས་ཐད་ཀར་ངོ་བཤུ་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཝི་ཀི་རྩོམ་ཡིག་ནང་སྦྱོར། རང་གི་དགོས་མཁོ་ལ་དཔག་སྟེ་ཚད་གཞིའི་དཔེ་མཚོན་ནང་མི་འདང་བའི་རིགས་ཡོད་སྲིད་པས། དེ་དག་ཨང་བརྡའི་འགྲོ་སྟངས་དང་མཐུན་པར་རང་འདོད་ལྟར་ཁ་སྣོན་བྱས་ཆོག Copy the code below into an article and fill in the parameters. All parameters are optional; any empty parameter simply does not display.

&lt;pre&gt;
{{Infobox person
| honorific_prefix =
| name             =
| honorific_suffix =
| image            =
| image_size       =
| alt              =
| caption          =
| native_name      =
| gender           =
| birth_name       =
| other_names      =
| birth_date       =
| birth_place      =
| death_date       =
| death_place      =
| resting_place    =
| death_cause      =
| nationality      =
| education        =
| alma_mater       =
| monastery       =
| occupation       =
| years_active     =
| employer         =
| organization     =
| known_for        =
| notable_works    =
| remarkable_contribution =
| specialty       =
| parents          =
| spouse           =
| children         =
| relatives        =
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}
&lt;/pre&gt;

== ཚད་གཞི་སོ་སོའི་གསལ་བཤད་དང་དཔེ་མཚོན། / Parameters, with examples ==

Examples below use &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;...&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; so they are displayed as text only and never render into articles.

; honorific_prefix
མཚན་ཐོབ། — honorific before the name, shown in small text above the title.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| honorific_prefix = དགེ་རྒན་ཆེན་མོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; name
མཚན། — the person's name; the infobox title. Defaults to the page name if left empty.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| name = དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; honorific_suffix
གུས་ཚིག་རྗེས་མ། — letters after the name, shown in small text below the title.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| honorific_suffix = མཆོག&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image
འདྲ་པར། — image file name without the File: prefix.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image = Dalai Lama 1471 Luca Galuzzi 2007.jpg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image_size
འདྲ་པར་གྱི་ཆེ་ཚད། — image width; default is 220px.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image_size = 250px&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; alt
འདྲ་པར་གྱི་ངོ་བཤུས། — hidden alt text describing the image for visually impaired readers.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| alt = yondan gonpo&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; caption
འདྲ་པར་གོ་བཤད། — caption shown under the image.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| caption = ཡོན་ཏན་མགོན་པོའི་འདྲ་པར།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; native_name
མཚན་དངོས། — the person's native/official name.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| native_name = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; gender
ཕོ་མོ། — gender.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| gender = ཕོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; birth_name
བྱིས་དུས་ཀྱི་མཚན། — name at birth.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| birth_name = འགྲོ་ཀུན་སྐྱོང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; other_names
མཚན་གཞན། — other names.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| other_names = འཚོ་བྱེད།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; birth_date
འཁྲུངས་ཚེས། — date of birth.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| birth_date = ༡༠༠ ལོའི་ཟླ་༦ ཚེས་༦&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; birth_place
འཁྲུངས་ཡུལ། — place of birth.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| birth_place = ཁ་བ་ཅན།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; death_date
འདས་ཚེས། — date of death.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| death_date = &lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (leave empty for living persons)

; death_place
འདས་ཡུལ། — place of death.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| death_place = &lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; resting_place
སྐུ་གདུང་། — resting place.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| resting_place = &lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; death_cause
འདས་རྐྱེན། — cause of death.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| death_cause = &lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; nationality
རྒྱལ་ཁོངས། — nationality.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| nationality = བོད་པ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; education
སློབ་གཉེར། — education.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| education = སྡེ་སྲིད་གཞུང་གི་སློབ་གྲྭ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; alma_mater
སློབ་གྲྭ། — institutions attended.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| alma_mater = འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་ཆོས་གྲྭ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; monastery
དགོན་པ། — the monastery the person is associated with.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| monastery = འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; occupation
ལས་རིགས། — occupation.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| occupation = སློབ་གསོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; years_active
ལས་ཞུགས། — years active.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| years_active = ༡༩༤༨ ལོ་ནས་༡༩༩༠ བར།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; employer
ལས་ཁུངས། — employer.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| employer = བོད་མི་དམངས་མངའ་ཁོངས་སྲིད་གཞུང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; organization
འབྲེལ་ཡོད་ཚོགས་པ། — organizations.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| organization = ཤེས་བྱའི་དགའ་ཚལ་སློབ་མ་ཀུན་སྐྱོང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; known_for
དམིགས་བསལ་མཚན་གནས། — what the person is known for.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| known_for = བོད་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; notable_works
གྲགས་རྩོམ། — notable works.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| notable_works = རྨོངས་འཇོམས་ཤེས་བྱའི་སྒྲོན་མ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; remarkable_contribution
དམིགས་བསལ་མཛད་རྗེས། — remarkable contribution.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| remarkable_contribution = བོད་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; specialty
དམིགས་བསལ་ཆེད་ལས། — specialty or field of expertise.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| specialty = སྐད་ཡིག་སློབ་དཔྱོད།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; parents
ཕ་མ། — parents.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| parents = ཡབ་འབྲོག་པ་དང་ཡུམ་ཞིང་པ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; spouse
བཟའ་ཟླ། — spouse.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| spouse = ཀུན་བདེ་སྒྲོལ་མ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; children
བུ་ཕྲུག — children.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| children = ཁ་བ་ཅན།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; relatives
གཉེན་ཚན། — relatives.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| relatives = ཧི་མ་ལ་ཡ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; height
གཟུགས་ཀྱི་ཚད། — height.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| height = ༡༨༠&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; awards
གཟེངས་རྟགས། — awards.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| awards = སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; website
དྲ་ཚིགས། — official website.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| website = {{URL|khawachan.com}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; signature
མིང་རྟགས། — signature image file name without the File: prefix.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| signature = yondangonpo.svg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; signature_alt
མིང་རྟགས་ཀྱི་ངོ་བཤུས། — hidden alt text for the signature image.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| signature_alt = Signature in Tibetan script&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

== དཔེ་མཚོན། / Live example ==

This example is wrapped inside the &lt;code&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/code&gt; block of this template, so it renders on this template page only and will never appear in any article. It fills every section to prove each one works:

{{Infobox person
| name          = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།
| image         = Tibetan scholar fourth portrait.png
| caption       = ཡོན་ཏན་མགོན་པོའི་འདྲ་པར།
| native_name   = འགྲོ་བ་ཀུན་སྐྱོབས།
| gender        = ཕོ།
| birth_date    = ༡༠༠ ལོའི་ཟླ་༦ ཚེས་༦
| birth_place   = ཁ་བ་ཅན།
| nationality   = བོད་པ།
| monastery     = འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ།
| occupation    = སློབ་གསོ།
| years_active  = ༡༣༠ ལོ་ནས་ད་ལྟའི་བར།
| known_for     = བོད་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བ།
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་ཡིག་སྣ་ཚོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ།
| specialty     = སྐད་ཡིག་སློབ་དཔྱོད།
| awards        = སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས།
| website       = {{URL|yondangonpo.com}}
}}

[[Category:Infobox templates]]
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;honorific_prefix&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གུས་ཚིག་གོང་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Honorific before the name&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;name&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མིང་&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Person's name; defaults to page name&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;honorific_suffix&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གུས་ཚིག་རྗེས་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Letters after the name&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;image&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image filename without File: prefix&quot;, &quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;},
		&quot;image_size&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་ཆེ་ཚད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image width, default 220px&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;alt&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ངོ་བཤུས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Alt text for the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;caption&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་གོ་བཤད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Caption under the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;native_name&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མཚན་དངོས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Native name&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;gender&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཕོ་མོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Gender&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;birth_name&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;བྱིས་དུས་ཀྱི་མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Name at birth&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;other_names&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མཚན་གཞན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Other names&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;birth_date&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འཁྲུངས་ཚེས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Date of birth&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;birth_place&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འཁྲུངས་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Place of birth&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;death_date&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདས་ཚེས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Date of death&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;death_place&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདས་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Place of death&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;resting_place&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྐུ་གདུང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Resting place&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;death_cause&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདས་རྐྱེན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Cause of death&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;nationality&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྒྱལ་ཁོངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Nationality&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;education&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སློབ་གཉེར།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Education&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;monastery&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དགོན་པ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Monastery the person is associated with&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;alma_mater&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སློབ་གྲྭ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Institutions attended&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;occupation&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ལས་རིགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Occupation&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;years_active&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ལས་ཞུགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Years active&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;employer&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ལས་ཁུངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Employer&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;organization&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འབྲེལ་ཡོད་ཚོགས་པ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Organizations&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;known_for&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མཚན་གནས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Known for&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;notable_works&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གྲགས་རྩོམ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Notable works&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;remarkable_contribution&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དམིགས་བསལ་མཛད་རྗེས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Remarkable contribution&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;specialty&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དམིགས་བསལ་ཆེད་ལས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Specialty or field of expertise&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;parents&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཕ་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Parents&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;spouse&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;བཟའ་ཟླ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Spouse&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;children&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;བུ་ཕྲུག&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Children&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;relatives&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཉེན་ཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Relatives&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;height&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཟུགས་ཚད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Height&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;awards&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཟེངས་རྟགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Awards&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;website&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲ་གནས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Website&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;signature&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མིང་རྟགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Signature image filename&quot;, &quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;},
		&quot;signature_alt&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མིང་རྟགས་ངོ་བཤུས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Alt text for signature&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Infobox for a person. མི་སྒེར་གྱི་ཤེས་བྱའི་སྒམ་ཆུང་།&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sf6fxfq5px6oum4tawvleetlm9550rd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ཟླ་༨ཚེས་༢ཉིན་</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23086</id>
    <revision>
      <id>162981</id>
      <parentid>141756</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T01:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23708</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>162981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1179" sha1="r9u883c7qt1yepwnbit2z719fcm3l8d" xml:space="preserve">{{ཟླ་བ་བརྒྱད་པ}}

&lt;big&gt;'''ཟླ་༨ཚེས་༢ཉིན་'''ནི་སྤྱི་ལོའི་ལོ་གཅིག་གི་ནང་གི་ཉི་མ་༢༡༤པ་ཡིན། ལོ་མཇུག་ལ་ད་དུང་ཉིན་༡༥༡ཡོད།&lt;/big&gt;

== དོན་རྐྱེན། ==
== སྐྱེས། ==
== ཤི་བ་ ==
== གུང་གསེང་ ==
== ད་དུང་གཟིགས། ==
== ཕྱི་ཕྱོགས་དྲ་མཐུད། ==
* [https://web.archive.org/web/20060813223228/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/august/2 དབྱིན་ཇིའི་རླུང་འཕྲིན་ཀུང་སིས་ཉིན་དེར་།]
* [https://archive.nytimes.com/learning.blogs.nytimes.com/on-this-day/august-2/index.html ཉིའུ་གཡོད་སྐབས་དོན་ཚགས་པར་ཉིན་དེར་།]
* [https://www.onthisday.com/events/august/2 ཉིན་དེའི་ལོ་རྒྱུས་དོན་རྐྱེན་།]
== དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག ==
{{ཆ་མི་ཚང་བ}}</text>
      <sha1>r9u883c7qt1yepwnbit2z719fcm3l8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ཐིང་དགར།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26202</id>
    <revision>
      <id>162979</id>
      <parentid>155847</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T00:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23708</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>162979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13340" sha1="mv1d70a4n5akfxo4ap3sp1b6d30e2ox" xml:space="preserve">[[File:Thinggar palace.jpg|thumb|ཐིང་དགར།]]
'''ཐིང་དགར།''' ནི་ ནུབ་ཨམ་ས་ཏང་ བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ ཡུལ་རྒྱལ་བར་ ཅོན་ཧུབ་ཁུལ་གྱི་ ཐིང་དགར་གྱི་གྲོང་གསེབ་ན་ གནས་པའི་ ལོ་རྒྱལ་པོའི་ དབྱིན་ཁར་དུས་ཀྱི་ ལོ་ནང་གི་ཕོ་བྲང་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན། འདི་ནི་ [[མུ་སྟང་ས་ཁུལ|མུ་སྟང]] ཡུལ་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཚོའི་ དབྱིན་ཁར་དུས་ཀྱི་ ཕོ་བྲང་ཡིན་པས་ དེའི་དུས་སུ་ གཙོ་བོའི་ གཏོང་སྤྱོད་། དྲང་བཤེས་དང་ སྲིད་འཛིན་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་ ལུང་སྟོན་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ཞིག་ཡིན་བཞིན།
==ཐོག་མའི་ལོ་རྒྱུས==
ཐིང་དགར་ནི་ [[ལོ་མཉམ་ཐང་རྫོང་དབང་གི་དོན་ལུགས|ལོ་མཉམ་ཐང]] ཡུལ་གྱི་ ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཁྲོན་ཧུབ་ཁྲོད་ཀྱི་ གཙོ་བོའི་གྲོང་གསེབ་ཞིག་ཡིན། དེ་དང་ ཉེ་འཁོར་པོད་ཀྱི་ ཕུ་ཝ་གྲོང་ཚོའི་ས་ཆ་ཡོངས་རྫོང་ནི་ སྔ་དུས་ནས་ ལོ་རྒྱལ་པོའི་ དངོས་སྐུ་རྫས་ཡིན་པས། བཅུ་དགུ་བརྒྱད་པའི་བར་དུ་ ཐིང་དགར་དང་ཉེ་འཁོར་ས་ཆ་ཚང་མ་ལ་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་ལས་གྲོང་རིགས་གཞན་དང་འདྲ་མིན་པའི་ རང་དབང་མངའ་བ་འདུག་པ་དང་ ལོ་མཉམ་ཐང་གྱི་རྒྱལ་གྲོང་གི་རྒྱལ་ལས་ལས་ཁུངས་དང་འབྲེལ་བ་ཉམས་པ་ཡིན་པས་ ཁུངས་རྫས་དང་ ཐོག་འཛིན་མི་འདུག ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་གཏན་འབེབས་འདུག &lt;ref&gt;{{cite web | title=木斯塘，神秘佛国的末代国王在尼泊尔逝世 | website=[[Sohu]] | url=https://www.sohu.com/a/121905537_120157 }}&lt;/ref&gt;
དུས་ཚོད་གཏན་མེད་ཀྱང་ ལོ་མཉམ་ཐང་གྱི་རྒྱལ་པོས་ ཐིང་དགར་ས་ཁུལ་སྟེང་གི་དབང་འཛིན་ལེགས་པར་མཐོངས་སོང་། སྔ་མོས་བཅུ་ལྔ་པའི་ལོ་འགྲངས་སྔ་མའི་དུས་སུ་ ཐིང་དགར་གྲོང་གསེབ་ཆེན་པོ་དང་ ཁྲོན་ཧུབ་ཁྲོད་ཀྱི་ས་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ནི་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕོ་བྲང་གི་ དངོས་སྐུ་རྫས་དུ་བསྒྱུར་བ་དང་ གྲོང་མི་ཚང་མ་ཡང་ རྒྱལ་རྗེའི་མངའ་བདག་མི་ཚུལ་ལ་འགྱུར་བ་བྱས་ཟིན།
==རྒྱལ་མཚན་བཟང་མོ་དང་བཅས་པའི་བཙུན་མོ་དང་ བཟོ་བཅོས་བྱེད་པ==
༡༩༡༧ ལོར་ བྱ་བྲལ་མཉམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཞིག་གིས་ ཕོ་བྲང་འདིའི་བཟོས་ཚུལ་ལ་སྒུག་པ་བྱས། ར་ནི་ ཀེལ་སང་ཆོས་ལྡན་ ནི་ [[ཞ་ལུ་དགོན་པ|ཞ་ལུ]] ཀུཤང་རིགས་ཀྱི་ ཆེ་རིགས་ལས་ ཆོས་རྒྱལ་ཁྱིམ་ ཕྱིར་འགྲོའི་བླ་མ་ ༡༨ པ་ ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ མགོན་མོ་སྐུ་མཚན་གྱི་སྲིད་མོ་ཡིན་པ་ལས། མུ་སྟང་རྒྱལ་པོ་ ཨང་གུན་བསྟན་འཛིན་ཏོན་འགྲུལ་དང་ སྦྱོར་བ་བྱས། སྦྱོར་བ་འདི་ནི་ བོད་ཀྱི་བཀའ་ཤགས་གཞུང་གིས་གཏོང་བ་དང་ མུ་སྟང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དོང་དངོས་པོ་ པད་མ་ཝན་དྲུབ་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་ཡིན། ཞ་ལུའི་རིགས་ཀྱིས་ མུ་སྟང་གི་ནོར་རྒྱས་དང་ཡུལ་ཁུལ་ཆུང་བས་དགའ་མི་བྱུང་བ་ཡིན་ཀྱང་ བཀའ་ཤགས་གཞུང་ནས་བརྩི་མཐུན་གྱིས་ཁྱིམ་གྲལ་ལ་ཁུལ་དུས་ས་ཆུང་ཞིག་སྤྲད་པས་ ངོས་ལེན་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་བ་འགྲུབ་པར་བྱས། &lt;ref&gt;&quot;Hon. Col. Royal Nepalese Army 1958. m. Rani Kelsang Choeden, of he Zhalu Kushang family of the Che clan, elder sister of H.E. Ngawang Khyenrab Thupten Lekshe Gyatso, 18th Chogye Trichen Rinpoche, of the Phenpo Nalanda Monastery in Tibet. He d. at Phre-mkhar Palace, 1964,&quot;https://www.royalark.net/Nepal/mustang2.htm&lt;/ref&gt;
ར་ནི་ ཀེལ་སང་ཆོས་ལྡན་མོ་དང་ དབྱིན་མཛོད་ཆེ་བ་ཞིག་གི་ཕན་འདེབས་ཀྱིས་ དུས་རབས་དེ་ནས་ དགོན་པ་དང་གཏེར་རྒྱུད་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་སྐྱེལ་བྱེད་བྱས་པ་དང་ ཕོ་བྲང་གསར་པ་མང་པོ་བཟོས་པ་ཡིན། ཐིང་དགར་ཕོ་བྲང་ཡང་ དེ་དུས་སུ་ སྤྱི་ལོ་ ༡༩༣༠–༡༩༤༠ བར་བཟོས། རྒྱལ་པོ་ ཨང་གུན་བསྟན་འཛིན་ཏོན་འགྲུལ་མཁས་པས་ དེ་ལ་གནས་ཀྱང་ དེའི་ཚེ་རབས་མཇུག་དུ་ ༡༩༦༤ ལོར་ ཕོ་བྲང་འདི་ནས་འཆི་བ་བྱས། &lt;ref&gt;“Angun Tenzing Trandul resumes the throne upon the death of his son. He marries Rani Kelsang Choeden, of the Zhalu Kushang family of the Che clan, the elder sister of His Excellency Ngawang Khyenrab Thupten Lekshe Gyatso, the 18th Chogye Trichen Rinpoche of the Phenpo Nalanda Monastery in Tibet. He dies at Phre-mkhar Palace in 1964.”https://www.frathwiki.com/Kingdom_of_Lo&lt;/ref&gt;
==དེ་རྗེས་དུས་རབས==
༢༠༡༥ ལོའི་ བལ་ཡུལ་ས་སྐྱོང་ཆུང་ཆེན་གྱིས་ ཕོ་བྲང་འདི་ནི་ནོར་བརྒྱུད་ཆེན་པོར་གཅོད་པ་བྱས། སྲས་འཛིན་བཀོད་སྒྲིག་དང་ རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་བྱས་ཆོགས་ཀྱིས་ སྡེ་བའི་ལས་བྱ་དང་བསྟུན་པས་ ༢༠༡༩ ལས་བསྐྱར་བཟོ་འགོ་བཙུགས། དེ་དང་ལྷན་དུ་ མུ་སྟང་ཁྲོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱལ་བའི་གཏེར་རྒྱུད་དང་ ལོ་སྐུལ་གྱི་ལས་འགུལ་དང་འབྲེལ་བའི་ ལས་འཆར་ནང་ཐིང་དགར་དང་ཕོ་བྲང་འདི་འདུས་བསྒྲིལ་བྱེད་པའི་དོན་ལ་ དགའ་ཞིང་འོས་འགན་འབད་བཞིན་ཡོད། &lt;ref&gt;{{cite web | title=Palaces of Mustang will be restored (Nepal) | date=28 March 2018 | url=https://www.culthernews.de/palaces-of-mustang-will-be-restored-nepal/ | access-date=29 October 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20251112102938/https://www.culthernews.de/palaces-of-mustang-will-be-restored-nepal/ | archive-date=12 November 2025 | dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
==བཟོ་ལས་དང་གདན་ས།==
ཐིང་དགར་ཕོ་བྲང་ནི་ ཨམ་ས་ཏང་ལྗོངས་ཀྱི་བོད་རིགས་ཀྱི་ ལྗོང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་བཟོ་ལས་ཀྱི་དཔེ་གསལ་ཅན་ཞིག་ཡིན། འདིའི་སྐབས་སུ་ སྐྱོང་སྒྱུར་གྱི་རྩ་བ་སྟེང་གི་ རྡོ་དང་ལྕགས་བཙོགས་ ས་ལྷུང་བྱས་པའི་གྲུབ་སྐབས་དང་ གདེངས་སྟོང་སྦྱར་བའི་གཙུག་གཡང་ སྒོ་མཐིལ་ནག་པོ་འདུག་སྟེ། ཕོ་བྲང་ནང་ ཁང་པའི་འཁྲུངས་ཁང་དང་ གོ་འཕངས་གྲོས་ཚོགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དྲང་བཤེས་དོན་ལ་བརྟེན་པའི་ གདན་ས་སོགས་ཡོད། &lt;ref&gt;Peissel, Michel. 1967. Mustang : A Lost Tibetan Kingdom. Delhi: Book Faith India.&lt;/ref&gt;
མངའ་རིས་ཀྱི་ [[ལོ་མཉམ་ཐང་ཕོ་བྲང]] ལས་ཆུང་བ་ཡིན་ཀྱང་ ཕོ་བྲང་འདི་ཡང་ མཐོ་སྒང་མཐོ་ཚད་ མལ་མོས་ ༣,༨༠༠ མཐོན་ཚད་ཙམ་ལ་ སེང་ནས་སེང་བཞིན་འཇོག་པས་ ཁྲོན་ཧུབ་ཁྲོད་ཀྱི་ས་སྒོ་མཐོ་སྒང་གིས་ས་སྟོང་བ་ལ་ལྟ་སྟངས་བྱེད། ས་ཆ་འདིས་ སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་ཡོད་པ་དང་ བོད་ཀྱི་ཕོ་བྲང་བཟོ་ལས་སྲོལ་ལ་གཞི་བཞག་པའི་ ཤིང་རྟེན་འཇུག་སྲོལ་དང་མཐུན་པ་ཡིན། ཉེ་འཁོར་གྲོང་གསེབ་ ཕུ་ཝ་གྲོང་ནས་ལྟ་བུར་ ཐིང་དགར་དང་ཕོ་བྲང་གི་གྲུབ་རིས་ནི་ ལྷ་སའི་ པོ་ཏ་ལ་ཕོ་བྲང་དང་མཐུན་པའི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་ཟེར་བ་ཡོད། &lt;ref&gt;{{cite web | title=Villages of Upper Mustang | url=https://hwwtreks.com/blog/villages-of-upper-mustang }}&lt;/ref&gt;
==བྱ་འགུལ་དང་ལས་འགུལ==
སྔ་དུས་སུ་ ཕོ་བྲང་འདི་ནི་ ལོ་རྒྱལ་པོའི་ བདེ་འཇགས་ཅན་གྱི་ དབྱིན་ཁར་དུས་ཀྱི་གནས་ས་ཡིན་པ་དང་ དྲང་བཤེས་ཀྱི་གདན་ས་ཆེན་ཞིག་ཡིན། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་བཀོད་སྲོལ་གྱི་དུས་སུ་ ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་ སྤྱི་ཚོགས་གནད་དོན་གང་རུང་ཡང་ ཐིང་དགར་ལ་བསྡུས་ཏེ་ རྒྱལ་པོའི་དབང་གིས་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ཡིན། &lt;ref&gt;Baral, L.S. Nepal Ko Rajnaitik Darshan (A Political Philosophy for Nepal). 1st ed. Munich: Nepalica, Catalog of Nepalese Manuscripts and Books, 2016. Accessed 01/10/2025. https://nepalica.hadw-bw.de/nepal/catitems/viewitem/53057/3033.&lt;/ref&gt;
ཐིང་དགར་གྲོང་གསེབ་ནི་ ཁྲོན་ཧུབ་ཁྲོད་ཀྱི་ དགོན་ཚང་དང་ཆོས་སྲུང་རིག་གནས་ཀྱི་ལྟེ་བ་ཡིན།
མུ་སྟང་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་ཁྲིམས་གནས་ལྟར་ ཕོ་བྲང་འདིའི་གནས་ཁང་ནས་ དུས་ཆེན་ཆེན་པོ་སྐབས་སུ་ སྒྲུབ་མཆོད་བྱས་ནས་ གྲོང་མི་ཚོས་ཡང་རྟེན་འབྲེལ་མཆོད་པ་མགོན་པོ་ལ་བསྔོས།
== གཞུང་འགོད ==</text>
      <sha1>mv1d70a4n5akfxo4ap3sp1b6d30e2ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>དཔེ་པང་།:Infobox book</title>
    <ns>10</ns>
    <id>26869</id>
    <revision>
      <id>162970</id>
      <parentid>158019</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T16:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20838" sha1="a3v9p2wqii0pdv9ktac8ft69m4xj3c9" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;table class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0.5em 0 0.5em 1em; border:1px solid #a2a9b1; padding:0.2em; font-size:88%; line-height:1.5em; border-spacing:3px; background-color:#f8f9fa;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; text-align:center; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{italic_title|}}}|&lt;i&gt;{{{name|{{PAGENAME}}}}}&lt;/i&gt;|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{#if:{{{image|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top;&quot;&gt;[[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|220px}}|alt={{{alt|}}}]]{{#if:{{{caption|}}}{{{image_caption|}}}|&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em; font-size:90%; font-style:italic;&quot;&gt;{{#if:{{{caption|}}}|{{{caption}}}|{{{image_caption}}}}}&lt;/div&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{title_orig|}}}{{{language|}}}{{{series|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;མཚན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{title_orig|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཐོག་མའི་མཚན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{title_orig}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{language|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྐད་ཡིག&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{language}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{series|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དེབ་ཕྲེང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{series}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{author|}}}{{{authors|}}}{{{editor|}}}{{{editors|}}}{{{translator|}}}{{{translators|}}}{{{illustrator|}}}{{{illustrators|}}}{{{cover_artist|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;རྩོམ་པ་པོ་དང་རྩོམ་སྒྲིག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{author|}}}{{{authors|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་པ་པོ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{author|}}}|{{{author}}}|{{{authors}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{editor|}}}{{{editors|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་སྒྲིག་པ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{editor|}}}|{{{editor}}}|{{{editors}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{translator|}}}{{{translators|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྒྱུར་བ་པོ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{translator|}}}|{{{translator}}}|{{{translators}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{illustrator|}}}{{{illustrators|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རི་མོ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{illustrator|}}}|{{{illustrator}}}|{{{illustrators}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{cover_artist|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{cover_artist}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{publisher|}}}{{{published|}}}{{{publisher2|}}}{{{pub_date|}}}{{{release_date|}}}{{{pub_place|}}}{{{country|}}}{{{media_type|}}}{{{pages|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{publisher|}}}{{{published|}}}{{{publisher2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{publisher|}}}|{{{publisher}}}|{{{published}}}}}{{#if:{{{publisher2|}}}|&lt;nowiki&gt;, &lt;/nowiki&gt;{{{publisher2}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pub_date|}}}{{{release_date|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཚེས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{pub_date|}}}|{{{pub_date}}}|{{{release_date}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pub_place|}}}{{{country|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{pub_place|}}}|{{{pub_place}}}|{{{country}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{media_type|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;འགྲེམ་སྟངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{media_type}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pages|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཤོག་གྲངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{pages}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{subject|}}}{{{subjects|}}}{{{genre|}}}{{{genres|}}}{{{set_in|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;བརྗོད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{subject|}}}{{{subjects|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;བརྗོད་དོན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{subject|}}}|{{{subject}}}|{{{subjects}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{genre|}}}{{{genres|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་ལུགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{genre|}}}|{{{genre}}}|{{{genres}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{set_in|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{set_in}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}{{{award|}}}{{{isbn|}}}{{{ISBN|}}}{{{oclc|}}}{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{website|}}}{{{homepage|}}}{{{URL|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;གཞན་དག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}{{{award|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཟེངས་རྟགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{awards|}}}|{{{awards}}}|{{{award}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{isbn|}}}{{{ISBN|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ISBN&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{isbn|}}}|{{{isbn}}}|{{{ISBN}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{oclc|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;OCLC&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;[https://www.worldcat.org/oclc/{{{oclc}}} {{{oclc}}}]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{preceded_by|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྔོན་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{preceded_by}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{followed_by|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཕྱི་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{followed_by}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{website|}}}{{{homepage|}}}{{{URL|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དྲ་ཚིགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}|{{#if:{{{homepage|}}}|{{{homepage}}}|{{{URL}}}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{notes|}}}{{{note|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{notes|}}}|{{{notes}}}|{{{note}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
&lt;/table&gt;&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;

== བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས། / Usage ==

གཤམ་གསལ་གྱི་ཚད་གཞི་རྣམས་ཐད་ཀར་ངོ་བཤུ་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཝི་ཀི་རྩོམ་ཡིག་ནང་སྦྱོར། ཚད་གཞི་ཡོད་ཚད་འདེམས་ཆོག་ཅིང་། སྟོང་བ་ཡིན་ན་མངོན་གྱི་མེད། Copy the code below into an article and fill in the parameters. All parameters are optional; any empty parameter simply does not display.

&lt;pre&gt;
{{Infobox book
| name        =
| italic_title =
| image       =
| image_size  =
| alt         =
| caption     =
| title_orig  =
| language    =
| series      =
| author      =
| editor      =
| translator  =
| illustrator =
| cover_artist =
| publisher   =
| pub_date    =
| pub_place   =
| media_type  =
| pages       =
| subject     =
| genre       =
| set_in      =
| awards      =
| isbn        =
| oclc        =
| preceded_by =
| followed_by =
| website     =
| notes       =
}}
&lt;/pre&gt;

== ཚད་གཞི་སོ་སོའི་གསལ་བཤད་དང་དཔེ་མཚོན། / Parameters, with examples ==

Examples below use &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;...&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; so they are displayed as text only and never render into articles.

; name
མཚན། — the book's title; the infobox title. Defaults to the page name if left empty.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| name = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; italic_title
ཡི་གེ་གུག་གུ། — put &quot;yes&quot; to show the title in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| italic_title = yes&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image
འདྲ་པར། — image file name without the File: prefix.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image = Book cover example.jpg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image_size
འདྲ་པར་གྱི་ཆེ་ཚད། — image width; default is 220px.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image_size = 250px&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; alt
འདྲ་པར་གྱི་ངོ་བཤུས། — hidden alt text describing the image for visually impaired readers.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| alt = དཔེ་དེབ་ཀྱི་ཤོག་ལེབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; caption
འདྲ་པར་གོ་བཤད། — caption shown under the image. (Old name: image_caption)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| caption = དེབ་དང་པོའི་ཤོག་ལེབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; title_orig
ཐོག་མའི་མཚན། — the book's original title if translated; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| title_orig = The Tale of the Snowland&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; language
སྐད་ཡིག — the language the book is written in.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| language = བོད་ཡིག&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; series
དེབ་ཕྲེང་། — the series of books this one belongs to.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| series = གཏམ་རྒྱུད་དེབ་ཕྲེང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; author
རྩོམ་པ་པོ། — the author. (Plural form &quot;authors&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| author = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; editor
རྩོམ་སྒྲིག་པ། — the editor. (Plural form &quot;editors&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| editor = སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; translator
སྒྱུར་བ་པོ། — the translator. (Plural form &quot;translators&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| translator = བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; illustrator
རི་མོ་བ། — the illustrator. (Plural form &quot;illustrators&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| illustrator = ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; cover_artist
ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ། — the cover artist.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| cover_artist = ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; publisher
དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། — the publisher. (Old name: published. A second publisher can be given in publisher2.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| publisher = མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pub_date
དཔེ་སྐྲུན་ཚེས། — the publication date. (Old name: release_date)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pub_date = ༢༠༢༠ ལོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pub_place
དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ། — the place of publication. (Old name: country)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pub_place = ལྷ་ས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; media_type
འགྲེམ་སྟངས། — the media type, e.g. paperback, hardcover.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| media_type = ཤོག་ལེབ་མཁྲེགས་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pages
ཤོག་གྲངས། — the number of pages.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pages = ༣༥༠&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; subject
བརྗོད་དོན། — the subject of the book. (Plural form &quot;subjects&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| subject = བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; genre
རྩོམ་ལུགས། — the genre, e.g. novel, biography. (Plural form &quot;genres&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| genre = གཏམ་རྒྱུད། (novel)&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; set_in
གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ། — for fiction: the time and place the story is set in.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| set_in = དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ཕྱོགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; awards
གཟེངས་རྟགས། — awards the book has received. (Old name: award)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| awards = རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; isbn
ཨང་སྒྲིག — the ISBN number, shown as plain text. (Uppercase &quot;ISBN&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| isbn = 978-7-105-12345-6&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; oclc
OCLC — the OCLC number, shown as a link to WorldCat.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| oclc = 123456789&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; preceded_by
སྔོན་མ། — the previous book in the series; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| preceded_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; followed_by
ཕྱི་མ། — the next book in the series; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| followed_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་གསུམ་པ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; website
དྲ་ཚིགས། — the book's official website. (Old names: homepage, URL)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| website = [https://example.com example.com]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; notes
དྲན་ཐོ། — a free-text note shown at the bottom of the infobox. (Old name: note)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| notes = དེབ་འདི་སྐད་ཡིག་གཞན་ལ་སྒྱུར་ཟིན།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

== དཔེ་མཚོན། / Live example ==

This example is wrapped in noinclude tags, so it renders on this page only and never appears in articles.

{{Infobox book
| name        = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།
| image       =
| caption     =
| title_orig  = The Tale of the Snowland
| language    = བོད་ཡིག
| series      = གཏམ་རྒྱུད་དེབ་ཕྲེང་།
| author      = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།
| editor      = སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།
| publisher   = མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
| pub_date    = ༢༠༢༠ ལོ།
| pub_place   = ལྷ་ས།
| pages       = ༣༥༠
| genre       = གཏམ་རྒྱུད།
| set_in      = དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ཕྱོགས།
| awards      = རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས།
| isbn        = 978-7-105-12345-6
| preceded_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ།
| followed_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་གསུམ་པ།
| website     = [https://example.com example.com]
}}

[[Category:Infobox templates]]
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Book's title; defaults to page name&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;italic_title&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཡི་གེ་གུག་གུ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Put yes to show the title in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;image&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image filename without File: prefix&quot;, &quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;},
		&quot;image_size&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་ཆེ་ཚད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image width, default 220px&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;alt&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ངོ་བཤུས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Alt text for the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;caption&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་གོ་བཤད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Caption under the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;title_orig&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཐོག་མའི་མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Original title if translated; shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;language&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྐད་ཡིག&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Language the book is written in&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;series&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དེབ་ཕྲེང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Series the book belongs to&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;author&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་པ་པོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Author (authors also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;editor&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་སྒྲིག་པ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Editor (editors also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;translator&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྒྱུར་བ་པོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Translator (translators also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;illustrator&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རི་མོ་བ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Illustrator (illustrators also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;cover_artist&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Cover artist&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;publisher&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Publisher (published also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;publisher2&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ ༢།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Second publisher&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pub_date&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཚེས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Publication date (release_date also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pub_place&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Place of publication (country also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;media_type&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འགྲེམ་སྟངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Media type, e.g. paperback or hardcover&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pages&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཤོག་གྲངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Number of pages&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;subject&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;བརྗོད་དོན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Subject (subjects also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;genre&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་ལུགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Genre (genres also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;set_in&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;For fiction: time and place the story is set in&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;awards&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཟེངས་རྟགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Awards (award also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;isbn&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ISBN&quot;, &quot;description&quot;: &quot;ISBN number (ISBN also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;oclc&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;OCLC&quot;, &quot;description&quot;: &quot;OCLC number, linked to WorldCat&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;preceded_by&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྔོན་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Previous book in series, shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;followed_by&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཕྱི་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Next book in series, shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;website&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲ་ཚིགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Official website (homepage, URL also work)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;notes&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲན་ཐོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Free-text note at the bottom (note also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Infobox for a book. དཔེ་དེབ་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒམ་ཆུང་།&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a3v9p2wqii0pdv9ktac8ft69m4xj3c9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162971</id>
      <parentid>162970</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T16:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20826" sha1="opqsnpgmnwolf3y7uokdm06v4wllaq7" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;table class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0.5em 0 0.5em 1em; border:1px solid #a2a9b1; padding:0.2em; font-size:88%; line-height:1.5em; border-spacing:3px; background-color:#f8f9fa;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; text-align:center; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{italic_title|}}}|&lt;i&gt;{{{name|{{PAGENAME}}}}}&lt;/i&gt;|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{#if:{{{image|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top;&quot;&gt;[[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|220px}}|alt={{{alt|}}}]]{{#if:{{{caption|}}}{{{image_caption|}}}|&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em; font-size:90%; font-style:italic;&quot;&gt;{{#if:{{{caption|}}}|{{{caption}}}|{{{image_caption}}}}}&lt;/div&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{title_orig|}}}{{{language|}}}{{{series|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;མཚན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{title_orig|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཐོག་མའི་མཚན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{title_orig}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{language|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྐད་ཡིག&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{language}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{series|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དེབ་ཕྲེང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{series}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{author|}}}{{{authors|}}}{{{editor|}}}{{{editors|}}}{{{translator|}}}{{{translators|}}}{{{illustrator|}}}{{{illustrators|}}}{{{cover_artist|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;རྩོམ་པ་པོ་དང་རྩོམ་སྒྲིག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{author|}}}{{{authors|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་པ་པོ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{author|}}}|{{{author}}}|{{{authors}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{editor|}}}{{{editors|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་སྒྲིག་པ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{editor|}}}|{{{editor}}}|{{{editors}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{translator|}}}{{{translators|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྒྱུར་བ་པོ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{translator|}}}|{{{translator}}}|{{{translators}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{illustrator|}}}{{{illustrators|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རི་མོ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{illustrator|}}}|{{{illustrator}}}|{{{illustrators}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{cover_artist|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{cover_artist}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{publisher|}}}{{{published|}}}{{{publisher2|}}}{{{pub_date|}}}{{{release_date|}}}{{{pub_place|}}}{{{country|}}}{{{media_type|}}}{{{pages|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{publisher|}}}{{{published|}}}{{{publisher2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{publisher|}}}|{{{publisher}}}|{{{published}}}}}{{#if:{{{publisher2|}}}|&lt;nowiki&gt;, &lt;/nowiki&gt;{{{publisher2}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pub_date|}}}{{{release_date|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཚེས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{pub_date|}}}|{{{pub_date}}}|{{{release_date}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pub_place|}}}{{{country|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{pub_place|}}}|{{{pub_place}}}|{{{country}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{media_type|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;འགྲེམ་སྟངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{media_type}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pages|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཤོག་གྲངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{pages}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{subject|}}}{{{subjects|}}}{{{genre|}}}{{{genres|}}}{{{set_in|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;བརྗོད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{subject|}}}{{{subjects|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;བརྗོད་དོན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{subject|}}}|{{{subject}}}|{{{subjects}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{genre|}}}{{{genres|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་ལུགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{genre|}}}|{{{genre}}}|{{{genres}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{set_in|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{set_in}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}{{{award|}}}{{{isbn|}}}{{{ISBN|}}}{{{oclc|}}}{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{website|}}}{{{homepage|}}}{{{URL|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;གཞན་དག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}{{{award|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཟེངས་རྟགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{awards|}}}|{{{awards}}}|{{{award}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{isbn|}}}{{{ISBN|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ISBN&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{isbn|}}}|{{{isbn}}}|{{{ISBN}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{oclc|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;OCLC&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;[https://www.worldcat.org/oclc/{{{oclc}}} {{{oclc}}}]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{preceded_by|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྔོན་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{preceded_by}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{followed_by|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཕྱི་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{followed_by}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{website|}}}{{{homepage|}}}{{{URL|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དྲ་ཚིགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}|{{#if:{{{homepage|}}}|{{{homepage}}}|{{{URL}}}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{notes|}}}{{{note|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{notes|}}}|{{{notes}}}|{{{note}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
&lt;/table&gt;&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;

== བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས། / Usage ==

གཤམ་གསལ་གྱི་ཚད་གཞི་རྣམས་ཐད་ཀར་ངོ་བཤུ་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཝི་ཀི་རྩོམ་ཡིག་ནང་སྦྱོར། ཚད་གཞི་ཡོད་ཚད་འདེམས་ཆོག་ཅིང་། སྟོང་བ་ཡིན་ན་མངོན་གྱི་མེད། Copy the code below into an article and fill in the parameters. All parameters are optional; any empty parameter simply does not display.

&lt;pre&gt;
{{Infobox book
| name        =
| italic_title =
| image       =
| image_size  =
| alt         =
| caption     =
| title_orig  =
| language    =
| series      =
| author      =
| editor      =
| translator  =
| illustrator =
| cover_artist =
| publisher   =
| pub_date    =
| pub_place   =
| media_type  =
| pages       =
| subject     =
| genre       =
| set_in      =
| awards      =
| isbn        =
| oclc        =
| preceded_by =
| followed_by =
| website     =
| notes       =
}}
&lt;/pre&gt;

== ཚད་གཞི་སོ་སོའི་གསལ་བཤད་དང་དཔེ་མཚོན། / Parameters, with examples ==

Examples below use &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;...&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; so they are displayed as text only and never render into articles.

; name
མཚན། — the book's title; the infobox title. Defaults to the page name if left empty.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| name = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; italic_title
ཡི་གེ་གུག་གུ། — put &quot;yes&quot; to show the title in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| italic_title = yes&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image
འདྲ་པར། — image file name without the File: prefix.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image = Book cover example.jpg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image_size
འདྲ་པར་གྱི་ཆེ་ཚད། — image width; default is 220px.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image_size = 250px&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; alt
འདྲ་པར་གྱི་ངོ་བཤུས། — hidden alt text describing the image for visually impaired readers.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| alt = དཔེ་དེབ་ཀྱི་ཤོག་ལེབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; caption
འདྲ་པར་གོ་བཤད། — caption shown under the image. (Old name: image_caption)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| caption = དེབ་དང་པོའི་ཤོག་ལེབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; title_orig
ཐོག་མའི་མཚན། — the book's original title if translated; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| title_orig = The Tale of the Snowland&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; language
སྐད་ཡིག — the language the book is written in.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| language = བོད་ཡིག&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; series
དེབ་ཕྲེང་། — the series of books this one belongs to.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| series = གཏམ་རྒྱུད་དེབ་ཕྲེང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; author
རྩོམ་པ་པོ། — the author. (Plural form &quot;authors&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| author = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; editor
རྩོམ་སྒྲིག་པ། — the editor. (Plural form &quot;editors&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| editor = སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; translator
སྒྱུར་བ་པོ། — the translator. (Plural form &quot;translators&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| translator = བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; illustrator
རི་མོ་བ། — the illustrator. (Plural form &quot;illustrators&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| illustrator = ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; cover_artist
ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ། — the cover artist.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| cover_artist = ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; publisher
དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། — the publisher. (Old name: published. A second publisher can be given in publisher2.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| publisher = མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pub_date
དཔེ་སྐྲུན་ཚེས། — the publication date. (Old name: release_date)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pub_date = ༢༠༢༠ ལོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pub_place
དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ། — the place of publication. (Old name: country)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pub_place = ལྷ་ས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; media_type
འགྲེམ་སྟངས། — the media type, e.g. paperback, hardcover.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| media_type = ཤོག་ལེབ་མཁྲེགས་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pages
ཤོག་གྲངས། — the number of pages.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pages = ༣༥༠&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; subject
བརྗོད་དོན། — the subject of the book. (Plural form &quot;subjects&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| subject = བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; genre
རྩོམ་ལུགས། — the genre, e.g. novel, biography. (Plural form &quot;genres&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| genre = གཏམ་རྒྱུད། (novel)&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; set_in
གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ། — for fiction: the time and place the story is set in.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| set_in = དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ཕྱོགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; awards
གཟེངས་རྟགས། — awards the book has received. (Old name: award)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| awards = རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; isbn
ཨང་སྒྲིག — the ISBN number, shown as plain text. (Uppercase &quot;ISBN&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| isbn = 978-7-105-12345-6&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; oclc
OCLC — the OCLC number, shown as a link to WorldCat.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| oclc = 123456789&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; preceded_by
སྔོན་མ། — the previous book in the series; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| preceded_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; followed_by
ཕྱི་མ། — the next book in the series; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| followed_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་གསུམ་པ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; website
དྲ་ཚིགས། — the book's official website. (Old names: homepage, URL)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| website = [https://example.com example.com]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; notes
དྲན་ཐོ། — a free-text note shown at the bottom of the infobox. (Old name: note)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| notes = དེབ་འདི་སྐད་ཡིག་གཞན་ལ་སྒྱུར་ཟིན།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

== དཔེ་མཚོན། / Live example ==

This example is wrapped in noinclude tags, so it renders on this page only and never appears in articles.

{{Infobox book
| name        = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།
| image       =
| caption     =
| title_orig  = The Tale of the Snowland
| language    = བོད་ཡིག
| series      = གཏམ་རྒྱུད་དེབ་ཕྲེང་།
| author      = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།
| editor      = སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།
| publisher   = མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
| pub_date    = ༢༠༢༠ ལོ།
| pub_place   = ལྷ་ས།
| pages       = ༣༥༠
| genre       = གཏམ་རྒྱུད།
| set_in      = དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ཕྱོགས།
| awards      = རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས།
| isbn        = 978-7-105-12345-6
| preceded_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ།
| followed_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་གསུམ་པ།
| website     = [https://example.com example.com]
}}

[[Category:Infobox templates]]
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Book's title; defaults to page name&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;italic_title&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཡི་གེ་གུག་གུ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Put yes to show the title in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;image&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image filename without File: prefix&quot;, &quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;},
		&quot;image_size&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་ཆེ་ཚད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image width, default 220px&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;alt&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ངོ་བཤུས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Alt text for the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;caption&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་གོ་བཤད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Caption under the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;title_orig&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཐོག་མའི་མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Original title if translated; shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;language&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྐད་ཡིག&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Language the book is written in&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;series&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དེབ་ཕྲེང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Series the book belongs to&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;author&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་པ་པོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Author (authors also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;editor&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་སྒྲིག་པ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Editor (editors also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;translator&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྒྱུར་བ་པོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Translator (translators also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;illustrator&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རི་མོ་བ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Illustrator (illustrators also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;cover_artist&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Cover artist&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;publisher&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Publisher (published also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;publisher2&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ ༢།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Second publisher&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pub_date&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཚེས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Publication date (release_date also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pub_place&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Place of publication (country also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;media_type&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འགྲེམ་སྟངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Media type, e.g. paperback or hardcover&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pages&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཤོག་གྲངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Number of pages&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;subject&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;བརྗོད་དོན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Subject (subjects also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;genre&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་ལུགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Genre (genres also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;set_in&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;For fiction: time and place the story is set in&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;awards&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཟེངས་རྟགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Awards (award also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;isbn&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ISBN&quot;, &quot;description&quot;: &quot;ISBN number (ISBN also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;oclc&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;OCLC&quot;, &quot;description&quot;: &quot;OCLC number, linked to WorldCat&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;preceded_by&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྔོན་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Previous book in series, shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;followed_by&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཕྱི་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Next book in series, shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;website&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲ་ཚིགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Official website (homepage, URL also work)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;notes&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲན་ཐོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Free-text note at the bottom (note also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Infobox for a book. དཔེ་དེབ་ཀྱི་གཞི་གྲངས་མཛོད།&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>opqsnpgmnwolf3y7uokdm06v4wllaq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162972</id>
      <parentid>162971</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T16:32:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20869" sha1="bn0378kv7894tvkgsxhdmhsp7edr5ij" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;table class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0.5em 0 0.5em 1em; border:1px solid #a2a9b1; padding:0.2em; font-size:88%; line-height:1.5em; border-spacing:3px; background-color:#f8f9fa;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; text-align:center; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{italic_title|}}}|&lt;i&gt;{{{name|{{PAGENAME}}}}}&lt;/i&gt;|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{#if:{{{image|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top;&quot;&gt;[[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|220px}}|alt={{{alt|}}}]]{{#if:{{{caption|}}}{{{image_caption|}}}|&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em; font-size:90%; font-style:italic;&quot;&gt;{{#if:{{{caption|}}}|{{{caption}}}|{{{image_caption}}}}}&lt;/div&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{title_orig|}}}{{{language|}}}{{{series|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;མཚན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{title_orig|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཐོག་མའི་མཚན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{title_orig}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{language|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྐད་ཡིག&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{language}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{series|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དེབ་ཕྲེང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{series}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{author|}}}{{{authors|}}}{{{editor|}}}{{{editors|}}}{{{translator|}}}{{{translators|}}}{{{illustrator|}}}{{{illustrators|}}}{{{cover_artist|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;རྩོམ་པ་པོ་དང་རྩོམ་སྒྲིག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{author|}}}{{{authors|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་པ་པོ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{author|}}}|{{{author}}}|{{{authors}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{editor|}}}{{{editors|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་སྒྲིག་པ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{editor|}}}|{{{editor}}}|{{{editors}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{translator|}}}{{{translators|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྒྱུར་བ་པོ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{translator|}}}|{{{translator}}}|{{{translators}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{illustrator|}}}{{{illustrators|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རི་མོ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{illustrator|}}}|{{{illustrator}}}|{{{illustrators}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{cover_artist|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{cover_artist}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{publisher|}}}{{{published|}}}{{{publisher2|}}}{{{pub_date|}}}{{{release_date|}}}{{{pub_place|}}}{{{country|}}}{{{media_type|}}}{{{pages|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{publisher|}}}{{{published|}}}{{{publisher2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{publisher|}}}|{{{publisher}}}|{{{published}}}}}{{#if:{{{publisher2|}}}|&lt;nowiki&gt;, &lt;/nowiki&gt;{{{publisher2}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pub_date|}}}{{{release_date|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཚེས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{pub_date|}}}|{{{pub_date}}}|{{{release_date}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pub_place|}}}{{{country|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{pub_place|}}}|{{{pub_place}}}|{{{country}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{media_type|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;འགྲེམ་སྟངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{media_type}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pages|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཤོག་གྲངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{pages}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{subject|}}}{{{subjects|}}}{{{genre|}}}{{{genres|}}}{{{set_in|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;བརྗོད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{subject|}}}{{{subjects|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;བརྗོད་དོན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{subject|}}}|{{{subject}}}|{{{subjects}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{genre|}}}{{{genres|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་ལུགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{genre|}}}|{{{genre}}}|{{{genres}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{set_in|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{set_in}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}{{{award|}}}{{{isbn|}}}{{{ISBN|}}}{{{oclc|}}}{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{website|}}}{{{homepage|}}}{{{URL|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;གཞན་དག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}{{{award|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཟེངས་རྟགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{awards|}}}|{{{awards}}}|{{{award}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{isbn|}}}{{{ISBN|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ISBN&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{isbn|}}}|{{{isbn}}}|{{{ISBN}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{oclc|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;OCLC&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;[https://www.worldcat.org/oclc/{{{oclc}}} {{{oclc}}}]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{preceded_by|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྔོན་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{preceded_by}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{followed_by|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཕྱི་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{followed_by}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{website|}}}{{{homepage|}}}{{{URL|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དྲ་ཚིགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}|{{#if:{{{homepage|}}}|{{{homepage}}}|{{{URL}}}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{notes|}}}{{{note|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{notes|}}}|{{{notes}}}|{{{note}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
&lt;/table&gt;&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;

== བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས། / Usage ==

གཤམ་གསལ་གྱི་ཚད་གཞི་རྣམས་ཐད་ཀར་ངོ་བཤུ་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཝི་ཀི་རྩོམ་ཡིག་ནང་སྦྱོར། ཚད་གཞི་ཡོད་ཚད་འདེམས་ཆོག་ཅིང་། སྟོང་བ་ཡིན་ན་མངོན་གྱི་མེད། Copy the code below into an article and fill in the parameters. All parameters are optional; any empty parameter simply does not display.

&lt;pre&gt;
{{Infobox book
| name        =
| italic_title =
| image       =
| image_size  =
| alt         =
| caption     =
| title_orig  =
| language    =
| series      =
| author      =
| editor      =
| translator  =
| illustrator =
| cover_artist =
| publisher   =
| pub_date    =
| pub_place   =
| media_type  =
| pages       =
| subject     =
| genre       =
| set_in      =
| awards      =
| isbn        =
| oclc        =
| preceded_by =
| followed_by =
| website     =
| notes       =
}}
&lt;/pre&gt;

== ཚད་གཞི་སོ་སོའི་གསལ་བཤད་དང་དཔེ་མཚོན། / Parameters, with examples ==

Examples below use &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;...&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; so they are displayed as text only and never render into articles.

; name
མཚན། — the book's title; the infobox title. Defaults to the page name if left empty.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| name = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; italic_title
ཡི་གེ་གུག་གུ། — put &quot;yes&quot; to show the title in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| italic_title = yes&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image
འདྲ་པར། — image file name without the File: prefix.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image = Book cover example.jpg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image_size
འདྲ་པར་གྱི་ཆེ་ཚད། — image width; default is 220px.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image_size = 250px&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; alt
འདྲ་པར་གྱི་ངོ་བཤུས། — hidden alt text describing the image for visually impaired readers.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| alt = དཔེ་དེབ་ཀྱི་ཤོག་ལེབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; caption
འདྲ་པར་གོ་བཤད། — caption shown under the image. (Old name: image_caption)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| caption = དེབ་དང་པོའི་ཤོག་ལེབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; title_orig
ཐོག་མའི་མཚན། — the book's original title if translated; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| title_orig = The Tale of the Snowland&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; language
སྐད་ཡིག — the language the book is written in.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| language = བོད་ཡིག&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; series
དེབ་ཕྲེང་། — the series of books this one belongs to.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| series = གཏམ་རྒྱུད་དེབ་ཕྲེང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; author
རྩོམ་པ་པོ། — the author. (Plural form &quot;authors&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| author = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; editor
རྩོམ་སྒྲིག་པ། — the editor. (Plural form &quot;editors&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| editor = སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; translator
སྒྱུར་བ་པོ། — the translator. (Plural form &quot;translators&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| translator = བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; illustrator
རི་མོ་བ། — the illustrator. (Plural form &quot;illustrators&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| illustrator = ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; cover_artist
ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ། — the cover artist.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| cover_artist = ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; publisher
དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། — the publisher. (Old name: published. A second publisher can be given in publisher2.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| publisher = མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pub_date
དཔེ་སྐྲུན་ཚེས། — the publication date. (Old name: release_date)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pub_date = ༢༠༢༠ ལོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pub_place
དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ། — the place of publication. (Old name: country)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pub_place = ལྷ་ས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; media_type
འགྲེམ་སྟངས། — the media type, e.g. paperback, hardcover.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| media_type = ཤོག་ལེབ་མཁྲེགས་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pages
ཤོག་གྲངས། — the number of pages.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pages = ༣༥༠&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; subject
བརྗོད་དོན། — the subject of the book. (Plural form &quot;subjects&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| subject = བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; genre
རྩོམ་ལུགས། — the genre, e.g. novel, biography. (Plural form &quot;genres&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| genre = གཏམ་རྒྱུད། (novel)&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; set_in
གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ། — for fiction: the time and place the story is set in.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| set_in = དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ཕྱོགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; awards
གཟེངས་རྟགས། — awards the book has received. (Old name: award)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| awards = རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; isbn
ཨང་སྒྲིག — the ISBN number, shown as plain text. (Uppercase &quot;ISBN&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| isbn = 978-7-105-12345-6&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; oclc
OCLC — the OCLC number, shown as a link to WorldCat.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| oclc = 123456789&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; preceded_by
སྔོན་མ། — the previous book in the series; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| preceded_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; followed_by
ཕྱི་མ། — the next book in the series; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| followed_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་གསུམ་པ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; website
དྲ་ཚིགས། — the book's official website. (Old names: homepage, URL)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| website = [https://example.com example.com]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; notes
དྲན་ཐོ། — a free-text note shown at the bottom of the infobox. (Old name: note)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| notes = དེབ་འདི་སྐད་ཡིག་གཞན་ལ་སྒྱུར་ཟིན།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

== དཔེ་མཚོན། / Live example ==

This example is wrapped in noinclude tags, so it renders on this page only and never appears in articles.

{{Infobox book
| name        = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།
| image       =Gemini Generated Image 1g4by91g4by91g4b.jpg
| caption     =
| title_orig  = The Tale of the Snowland
| language    = བོད་ཡིག
| series      = གཏམ་རྒྱུད་དེབ་ཕྲེང་།
| author      = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།
| editor      = སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།
| publisher   = མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
| pub_date    = ༢༠༢༠ ལོ།
| pub_place   = ལྷ་ས།
| pages       = ༣༥༠
| genre       = གཏམ་རྒྱུད།
| set_in      = དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ཕྱོགས།
| awards      = རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས།
| isbn        = 978-7-105-12345-6
| preceded_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ།
| followed_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་གསུམ་པ།
| website     = [https://example.com example.com]
}}

[[Category:Infobox templates]]
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Book's title; defaults to page name&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;italic_title&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཡི་གེ་གུག་གུ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Put yes to show the title in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;image&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image filename without File: prefix&quot;, &quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;},
		&quot;image_size&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་ཆེ་ཚད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image width, default 220px&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;alt&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ངོ་བཤུས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Alt text for the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;caption&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་གོ་བཤད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Caption under the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;title_orig&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཐོག་མའི་མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Original title if translated; shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;language&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྐད་ཡིག&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Language the book is written in&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;series&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དེབ་ཕྲེང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Series the book belongs to&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;author&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་པ་པོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Author (authors also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;editor&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་སྒྲིག་པ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Editor (editors also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;translator&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྒྱུར་བ་པོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Translator (translators also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;illustrator&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རི་མོ་བ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Illustrator (illustrators also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;cover_artist&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Cover artist&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;publisher&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Publisher (published also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;publisher2&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ ༢།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Second publisher&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pub_date&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཚེས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Publication date (release_date also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pub_place&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Place of publication (country also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;media_type&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འགྲེམ་སྟངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Media type, e.g. paperback or hardcover&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pages&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཤོག་གྲངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Number of pages&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;subject&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;བརྗོད་དོན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Subject (subjects also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;genre&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་ལུགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Genre (genres also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;set_in&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;For fiction: time and place the story is set in&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;awards&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཟེངས་རྟགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Awards (award also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;isbn&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ISBN&quot;, &quot;description&quot;: &quot;ISBN number (ISBN also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;oclc&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;OCLC&quot;, &quot;description&quot;: &quot;OCLC number, linked to WorldCat&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;preceded_by&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྔོན་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Previous book in series, shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;followed_by&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཕྱི་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Next book in series, shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;website&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲ་ཚིགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Official website (homepage, URL also work)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;notes&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲན་ཐོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Free-text note at the bottom (note also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Infobox for a book. དཔེ་དེབ་ཀྱི་གཞི་གྲངས་མཛོད།&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bn0378kv7894tvkgsxhdmhsp7edr5ij</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162974</id>
      <parentid>162972</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T16:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20929" sha1="h93nofzeefhmbg9x7x9ewxaep7l0i8r" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;table class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0.5em 0 0.5em 1em; border:1px solid #a2a9b1; padding:0.2em; font-size:88%; line-height:1.5em; border-spacing:3px; background-color:#f8f9fa;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; text-align:center; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{italic_title|}}}|&lt;i&gt;{{{name|{{PAGENAME}}}}}&lt;/i&gt;|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{#if:{{{image|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top;&quot;&gt;[[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|220px}}|alt={{{alt|}}}]]{{#if:{{{caption|}}}{{{image_caption|}}}|&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em; font-size:90%; font-style:italic;&quot;&gt;{{#if:{{{caption|}}}|{{{caption}}}|{{{image_caption}}}}}&lt;/div&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{title_orig|}}}{{{language|}}}{{{series|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;མཚན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{title_orig|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཐོག་མའི་མཚན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{title_orig}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{language|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྐད་ཡིག&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{language}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{series|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དེབ་ཕྲེང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{series}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{author|}}}{{{authors|}}}{{{editor|}}}{{{editors|}}}{{{translator|}}}{{{translators|}}}{{{illustrator|}}}{{{illustrators|}}}{{{cover_artist|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;རྩོམ་པ་པོ་དང་རྩོམ་སྒྲིག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{author|}}}{{{authors|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་པ་པོ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{author|}}}|{{{author}}}|{{{authors}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{editor|}}}{{{editors|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་སྒྲིག་པ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{editor|}}}|{{{editor}}}|{{{editors}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{translator|}}}{{{translators|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྒྱུར་བ་པོ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{translator|}}}|{{{translator}}}|{{{translators}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{illustrator|}}}{{{illustrators|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རི་མོ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{illustrator|}}}|{{{illustrator}}}|{{{illustrators}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{cover_artist|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{cover_artist}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{publisher|}}}{{{published|}}}{{{publisher2|}}}{{{pub_date|}}}{{{release_date|}}}{{{pub_place|}}}{{{country|}}}{{{media_type|}}}{{{pages|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{publisher|}}}{{{published|}}}{{{publisher2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{publisher|}}}|{{{publisher}}}|{{{published}}}}}{{#if:{{{publisher2|}}}|&lt;nowiki&gt;, &lt;/nowiki&gt;{{{publisher2}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pub_date|}}}{{{release_date|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཚེས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{pub_date|}}}|{{{pub_date}}}|{{{release_date}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pub_place|}}}{{{country|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{pub_place|}}}|{{{pub_place}}}|{{{country}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{media_type|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;འགྲེམ་སྟངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{media_type}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pages|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཤོག་གྲངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{pages}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{subject|}}}{{{subjects|}}}{{{genre|}}}{{{genres|}}}{{{set_in|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;བརྗོད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{subject|}}}{{{subjects|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;བརྗོད་དོན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{subject|}}}|{{{subject}}}|{{{subjects}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{genre|}}}{{{genres|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་ལུགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{genre|}}}|{{{genre}}}|{{{genres}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{set_in|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{set_in}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}{{{award|}}}{{{isbn|}}}{{{ISBN|}}}{{{oclc|}}}{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{website|}}}{{{homepage|}}}{{{URL|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;གཞན་དག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}{{{award|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཟེངས་རྟགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{awards|}}}|{{{awards}}}|{{{award}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{isbn|}}}{{{ISBN|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ISBN&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{isbn|}}}|{{{isbn}}}|{{{ISBN}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{oclc|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;OCLC&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;[https://www.worldcat.org/oclc/{{{oclc}}} {{{oclc}}}]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{preceded_by|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྔོན་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{preceded_by}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{followed_by|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཕྱི་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{followed_by}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{website|}}}{{{homepage|}}}{{{URL|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དྲ་ཚིགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}|{{#if:{{{homepage|}}}|{{{homepage}}}|{{{URL}}}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{notes|}}}{{{note|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{notes|}}}|{{{notes}}}|{{{note}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
&lt;/table&gt;&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;

== བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས། / Usage ==

གཤམ་གསལ་གྱི་ཚད་གཞི་རྣམས་ཐད་ཀར་ངོ་བཤུ་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཝི་ཀི་རྩོམ་ཡིག་ནང་སྦྱོར། ཚད་གཞི་ཡོད་ཚད་འདེམས་ཆོག་ཅིང་། རང་ལ་མི་དགོས་པའི་སྟོང་བ་རྣམས་འཆར་མི་ཡོང་བ་ཡིན། Copy the code below into an article and fill in the parameters. All parameters are optional; any empty parameter simply does not display.

&lt;pre&gt;
{{Infobox book
| name        =
| italic_title =
| image       =
| image_size  =
| alt         =
| caption     =
| title_orig  =
| language    =
| series      =
| author      =
| editor      =
| translator  =
| illustrator =
| cover_artist =
| publisher   =
| pub_date    =
| pub_place   =
| media_type  =
| pages       =
| subject     =
| genre       =
| set_in      =
| awards      =
| isbn        =
| oclc        =
| preceded_by =
| followed_by =
| website     =
| notes       =
}}
&lt;/pre&gt;

== ཚད་གཞི་སོ་སོའི་གསལ་བཤད་དང་དཔེ་མཚོན། / Parameters, with examples ==

Examples below use &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;...&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; so they are displayed as text only and never render into articles.

; name
མཚན། — the book's title; the infobox title. Defaults to the page name if left empty.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| name = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; italic_title
ཡི་གེ་གུག་གུ། — put &quot;yes&quot; to show the title in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| italic_title = yes&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image
འདྲ་པར། — image file name without the File: prefix.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image = Book cover example.jpg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image_size
འདྲ་པར་གྱི་ཆེ་ཚད། — image width; default is 220px.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image_size = 250px&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; alt
འདྲ་པར་གྱི་ངོ་བཤུས། — hidden alt text describing the image for visually impaired readers.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| alt = དཔེ་དེབ་ཀྱི་ཤོག་ལེབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; caption
འདྲ་པར་གོ་བཤད། — caption shown under the image. (Old name: image_caption)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| caption = དེབ་དང་པོའི་ཤོག་ལེབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; title_orig
ཐོག་མའི་མཚན། — the book's original title if translated; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| title_orig = The Tale of the Snowland&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; language
སྐད་ཡིག — the language the book is written in.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| language = བོད་ཡིག&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; series
དེབ་ཕྲེང་། — the series of books this one belongs to.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| series = གཏམ་རྒྱུད་དེབ་ཕྲེང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; author
རྩོམ་པ་པོ། — the author. (Plural form &quot;authors&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| author = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; editor
རྩོམ་སྒྲིག་པ། — the editor. (Plural form &quot;editors&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| editor = སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; translator
སྒྱུར་བ་པོ། — the translator. (Plural form &quot;translators&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| translator = བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; illustrator
རི་མོ་བ། — the illustrator. (Plural form &quot;illustrators&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| illustrator = ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; cover_artist
ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ། — the cover artist.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| cover_artist = ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; publisher
དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། — the publisher. (Old name: published. A second publisher can be given in publisher2.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| publisher = མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pub_date
དཔེ་སྐྲུན་ཚེས། — the publication date. (Old name: release_date)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pub_date = ༢༠༢༠ ལོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pub_place
དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ། — the place of publication. (Old name: country)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pub_place = ལྷ་ས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; media_type
འགྲེམ་སྟངས། — the media type, e.g. paperback, hardcover.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| media_type = ཤོག་ལེབ་མཁྲེགས་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pages
ཤོག་གྲངས། — the number of pages.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pages = ༣༥༠&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; subject
བརྗོད་དོན། — the subject of the book. (Plural form &quot;subjects&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| subject = བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; genre
རྩོམ་ལུགས། — the genre, e.g. novel, biography. (Plural form &quot;genres&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| genre = གཏམ་རྒྱུད། (novel)&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; set_in
གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ། — for fiction: the time and place the story is set in.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| set_in = དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ཕྱོགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; awards
གཟེངས་རྟགས། — awards the book has received. (Old name: award)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| awards = རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; isbn
ཨང་སྒྲིག — the ISBN number, shown as plain text. (Uppercase &quot;ISBN&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| isbn = 978-7-105-12345-6&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; oclc
OCLC — the OCLC number, shown as a link to WorldCat.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| oclc = 123456789&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; preceded_by
སྔོན་མ། — the previous book in the series; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| preceded_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; followed_by
ཕྱི་མ། — the next book in the series; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| followed_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་གསུམ་པ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; website
དྲ་ཚིགས། — the book's official website. (Old names: homepage, URL)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| website = [https://example.com example.com]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; notes
དྲན་ཐོ། — a free-text note shown at the bottom of the infobox. (Old name: note)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| notes = དེབ་འདི་སྐད་ཡིག་གཞན་ལ་སྒྱུར་ཟིན།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

== དཔེ་མཚོན། / Live example ==

This example is wrapped in noinclude tags, so it renders on this page only and never appears in articles.

{{Infobox book
| name        = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།
| image       =Gemini Generated Image 1g4by91g4by91g4b.jpg
| caption     =
| title_orig  = The Tale of the Snowland
| language    = བོད་ཡིག
| series      = གཏམ་རྒྱུད་དེབ་ཕྲེང་།
| author      = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།
| editor      = སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།
| publisher   = མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
| pub_date    = ༢༠༢༠ ལོ།
| pub_place   = ལྷ་ས།
| pages       = ༣༥༠
| genre       = གཏམ་རྒྱུད།
| set_in      = དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ཕྱོགས།
| awards      = རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས།
| isbn        = 978-7-105-12345-6
| preceded_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ།
| followed_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་གསུམ་པ།
| website     = [https://example.com example.com]
}}

[[Category:Infobox templates]]
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Book's title; defaults to page name&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;italic_title&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཡི་གེ་གུག་གུ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Put yes to show the title in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;image&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image filename without File: prefix&quot;, &quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;},
		&quot;image_size&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་ཆེ་ཚད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image width, default 220px&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;alt&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ངོ་བཤུས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Alt text for the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;caption&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་གོ་བཤད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Caption under the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;title_orig&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཐོག་མའི་མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Original title if translated; shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;language&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྐད་ཡིག&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Language the book is written in&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;series&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དེབ་ཕྲེང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Series the book belongs to&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;author&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་པ་པོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Author (authors also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;editor&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་སྒྲིག་པ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Editor (editors also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;translator&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྒྱུར་བ་པོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Translator (translators also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;illustrator&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རི་མོ་བ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Illustrator (illustrators also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;cover_artist&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Cover artist&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;publisher&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Publisher (published also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;publisher2&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ ༢།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Second publisher&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pub_date&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཚེས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Publication date (release_date also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pub_place&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Place of publication (country also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;media_type&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འགྲེམ་སྟངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Media type, e.g. paperback or hardcover&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pages&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཤོག་གྲངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Number of pages&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;subject&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;བརྗོད་དོན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Subject (subjects also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;genre&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་ལུགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Genre (genres also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;set_in&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;For fiction: time and place the story is set in&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;awards&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཟེངས་རྟགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Awards (award also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;isbn&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ISBN&quot;, &quot;description&quot;: &quot;ISBN number (ISBN also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;oclc&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;OCLC&quot;, &quot;description&quot;: &quot;OCLC number, linked to WorldCat&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;preceded_by&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྔོན་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Previous book in series, shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;followed_by&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཕྱི་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Next book in series, shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;website&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲ་ཚིགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Official website (homepage, URL also work)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;notes&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲན་ཐོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Free-text note at the bottom (note also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Infobox for a book. དཔེ་དེབ་ཀྱི་གཞི་གྲངས་མཛོད།&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h93nofzeefhmbg9x7x9ewxaep7l0i8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162975</id>
      <parentid>162974</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T16:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20910" sha1="m19kxax362chj6sex8ewisnvb988zn2" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;table class=&quot;infobox&quot; style=&quot;float:right; clear:right; width:22em; margin:0.5em 0 0.5em 1em; border:1px solid #a2a9b1; padding:0.2em; font-size:88%; line-height:1.5em; border-spacing:3px; background-color:#f8f9fa;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight:bold; text-align:center; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{italic_title|}}}|&lt;i&gt;{{{name|{{PAGENAME}}}}}&lt;/i&gt;|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{#if:{{{image|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top;&quot;&gt;[[File:{{{image}}}|{{#if:{{{image_size|}}}|{{{image_size}}}|220px}}|alt={{{alt|}}}]]{{#if:{{{caption|}}}{{{image_caption|}}}|&lt;div style=&quot;padding-top:0.2em; font-size:90%; font-style:italic;&quot;&gt;{{#if:{{{caption|}}}|{{{caption}}}|{{{image_caption}}}}}&lt;/div&gt;}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{title_orig|}}}{{{language|}}}{{{series|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;མཚན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{title_orig|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;མ་ཕྱིའི་མཚན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{title_orig}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{language|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྐད་ཡིག&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{language}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{series|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དེབ་ཕྲེང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{series}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{author|}}}{{{authors|}}}{{{editor|}}}{{{editors|}}}{{{translator|}}}{{{translators|}}}{{{illustrator|}}}{{{illustrators|}}}{{{cover_artist|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;རྩོམ་པ་པོ་དང་རྩོམ་སྒྲིག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{author|}}}{{{authors|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་པ་པོ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{author|}}}|{{{author}}}|{{{authors}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{editor|}}}{{{editors|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་སྒྲིག་པ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{editor|}}}|{{{editor}}}|{{{editors}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{translator|}}}{{{translators|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ལོ་ཙཱ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{translator|}}}|{{{translator}}}|{{{translators}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{illustrator|}}}{{{illustrators|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རི་མོ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{illustrator|}}}|{{{illustrator}}}|{{{illustrators}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{cover_artist|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{cover_artist}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{publisher|}}}{{{published|}}}{{{publisher2|}}}{{{pub_date|}}}{{{release_date|}}}{{{pub_place|}}}{{{country|}}}{{{media_type|}}}{{{pages|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{publisher|}}}{{{published|}}}{{{publisher2|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{publisher|}}}|{{{publisher}}}|{{{published}}}}}{{#if:{{{publisher2|}}}|&lt;nowiki&gt;, &lt;/nowiki&gt;{{{publisher2}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pub_date|}}}{{{release_date|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་བྱེད་ཚེས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{pub_date|}}}|{{{pub_date}}}|{{{release_date}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pub_place|}}}{{{country|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དཔེ་སྐྲུན་བྱ་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{pub_place|}}}|{{{pub_place}}}|{{{country}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{media_type|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;འགྲེམ་སྟངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{media_type}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{pages|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཤོག་གྲངས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{pages}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{subject|}}}{{{subjects|}}}{{{genre|}}}{{{genres|}}}{{{set_in|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;བརྗོད་དོན་གྱི་གནས་ཚུལ།&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{subject|}}}{{{subjects|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;བརྗོད་དོན།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{subject|}}}|{{{subject}}}|{{{subjects}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{genre|}}}{{{genres|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;རྩོམ་ལུགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{genre|}}}|{{{genre}}}|{{{genres}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{set_in|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཏམ་རྒྱུད་བྱུང་ཡུལ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{{set_in}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}{{{award|}}}{{{isbn|}}}{{{ISBN|}}}{{{oclc|}}}{{{preceded_by|}}}{{{followed_by|}}}{{{website|}}}{{{homepage|}}}{{{URL|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:lavender; color:#202122; padding:0.2em; line-height:normal;&quot;&gt;གཞན་དག&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{awards|}}}{{{award|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;གཟེངས་རྟགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{awards|}}}|{{{awards}}}|{{{award}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{isbn|}}}{{{ISBN|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ISBN&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{isbn|}}}|{{{isbn}}}|{{{ISBN}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{oclc|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;OCLC&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;[https://www.worldcat.org/oclc/{{{oclc}}} {{{oclc}}}]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{preceded_by|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;སྔོན་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{preceded_by}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{followed_by|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;ཕྱི་མ།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;''{{{followed_by}}}''&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{website|}}}{{{homepage|}}}{{{URL|}}}|&lt;tr&gt;&lt;th scope=&quot;row&quot; style=&quot;width:7em; white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;དྲ་ཚིགས།&lt;/th&gt;&lt;td style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot;&gt;{{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}|{{#if:{{{homepage|}}}|{{{homepage}}}|{{{URL}}}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
{{#if:{{{notes|}}}{{{note|}}}|&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; vertical-align:top; padding:0.2em;&quot;&gt;{{#if:{{{notes|}}}|{{{notes}}}|{{{note}}}}}&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}
&lt;/table&gt;&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;

== བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས། / Usage ==

གཤམ་གསལ་གྱི་ཚད་གཞི་ཡོངས་རྫོགས་ཐད་ཀར་ངོ་བཤུ་བྱས་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཝི་ཀི་རྩོམ་ཡིག་ནང་སྦྱོར། རང་ལ་མི་དགོས་པའི་སྟོང་བ་རྣམས་རང་འགུལ་གྱིས་ཡིབ་འགྲོ་བ་ཡིན། Copy the code below into an article and fill in the parameters. All parameters are optional; any empty parameter simply does not display.

&lt;pre&gt;
{{Infobox book
| name        =
| italic_title =
| image       =
| image_size  =
| alt         =
| caption     =
| title_orig  =
| language    =
| series      =
| author      =
| editor      =
| translator  =
| illustrator =
| cover_artist =
| publisher   =
| pub_date    =
| pub_place   =
| media_type  =
| pages       =
| subject     =
| genre       =
| set_in      =
| awards      =
| isbn        =
| oclc        =
| preceded_by =
| followed_by =
| website     =
| notes       =
}}
&lt;/pre&gt;

== ཚད་གཞི་སོ་སོའི་གསལ་བཤད་དང་དཔེ་མཚོན། / Parameters, with examples ==

Examples below use &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;...&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; so they are displayed as text only and never render into articles.

; name
མཚན། — the book's title; the infobox title. Defaults to the page name if left empty.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| name = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; italic_title
ཡི་གེ་གུག་གུ། — put &quot;yes&quot; to show the title in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| italic_title = yes&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image
འདྲ་པར། — image file name without the File: prefix.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image = Book cover example.jpg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; image_size
འདྲ་པར་གྱི་ཆེ་ཚད། — image width; default is 220px.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| image_size = 250px&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; alt
འདྲ་པར་གྱི་ངོ་བཤུས། — hidden alt text describing the image for visually impaired readers.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| alt = དཔེ་དེབ་ཀྱི་ཤོག་ལེབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; caption
འདྲ་པར་གོ་བཤད། — caption shown under the image. (Old name: image_caption)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| caption = དེབ་དང་པོའི་ཤོག་ལེབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; title_orig
ཐོག་མའི་མཚན། — the book's original title if translated; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| title_orig = The Tale of the Snowland&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; language
སྐད་ཡིག — the language the book is written in.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| language = བོད་ཡིག&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; series
དེབ་ཕྲེང་། — the series of books this one belongs to.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| series = གཏམ་རྒྱུད་དེབ་ཕྲེང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; author
རྩོམ་པ་པོ། — the author. (Plural form &quot;authors&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| author = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; editor
རྩོམ་སྒྲིག་པ། — the editor. (Plural form &quot;editors&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| editor = སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; translator
སྒྱུར་བ་པོ། — the translator. (Plural form &quot;translators&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| translator = བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; illustrator
རི་མོ་བ། — the illustrator. (Plural form &quot;illustrators&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| illustrator = ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; cover_artist
ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ། — the cover artist.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| cover_artist = ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; publisher
དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། — the publisher. (Old name: published. A second publisher can be given in publisher2.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| publisher = མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pub_date
དཔེ་སྐྲུན་ཚེས། — the publication date. (Old name: release_date)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pub_date = ༢༠༢༠ ལོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pub_place
དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ། — the place of publication. (Old name: country)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pub_place = ལྷ་ས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; media_type
འགྲེམ་སྟངས། — the media type, e.g. paperback, hardcover.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| media_type = ཤོག་ལེབ་མཁྲེགས་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; pages
ཤོག་གྲངས། — the number of pages.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| pages = ༣༥༠&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; subject
བརྗོད་དོན། — the subject of the book. (Plural form &quot;subjects&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| subject = བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; genre
རྩོམ་ལུགས། — the genre, e.g. novel, biography. (Plural form &quot;genres&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| genre = གཏམ་རྒྱུད། (novel)&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; set_in
གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ། — for fiction: the time and place the story is set in.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| set_in = དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ཕྱོགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; awards
གཟེངས་རྟགས། — awards the book has received. (Old name: award)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| awards = རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; isbn
ཨང་སྒྲིག — the ISBN number, shown as plain text. (Uppercase &quot;ISBN&quot; also works.)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| isbn = 978-7-105-12345-6&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; oclc
OCLC — the OCLC number, shown as a link to WorldCat.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| oclc = 123456789&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; preceded_by
སྔོན་མ། — the previous book in the series; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| preceded_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; followed_by
ཕྱི་མ། — the next book in the series; shown in italics.
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| followed_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་གསུམ་པ།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; website
དྲ་ཚིགས། — the book's official website. (Old names: homepage, URL)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| website = [https://example.com example.com]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

; notes
དྲན་ཐོ། — a free-text note shown at the bottom of the infobox. (Old name: note)
: Example: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;| notes = དེབ་འདི་སྐད་ཡིག་གཞན་ལ་སྒྱུར་ཟིན།&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

== དཔེ་མཚོན། / Live example ==

This example is wrapped in noinclude tags, so it renders on this page only and never appears in articles.

{{Infobox book
| name        = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས།
| image       =Gemini Generated Image 1g4by91g4by91g4b.jpg
| caption     =
| title_orig  = The Tale of the Snowland
| language    = བོད་ཡིག
| series      = གཏམ་རྒྱུད་དེབ་ཕྲེང་།
| author      = ཡོན་ཏན་མགོན་པོ།
| editor      = སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོ།
| publisher   = མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
| pub_date    = ༢༠༢༠ ལོ།
| pub_place   = ལྷ་ས།
| pages       = ༣༥༠
| genre       = གཏམ་རྒྱུད།
| set_in      = དུས་རབས་ ༢༠ པའི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ཕྱོགས།
| awards      = རྩོམ་རིག་གཟེངས་རྟགས།
| isbn        = 978-7-105-12345-6
| preceded_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་དང་པོ།
| followed_by = གངས་ལྗོངས་གཏམ་རྒྱུད་གསུམ་པ།
| website     = [https://example.com example.com]
}}

[[Category:Infobox templates]]
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Book's title; defaults to page name&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;italic_title&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཡི་གེ་གུག་གུ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Put yes to show the title in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;image&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image filename without File: prefix&quot;, &quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;},
		&quot;image_size&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་ཆེ་ཚད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Image width, default 220px&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;alt&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ངོ་བཤུས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Alt text for the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;caption&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འདྲ་པར་གོ་བཤད།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Caption under the image&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;title_orig&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཐོག་མའི་མཚན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Original title if translated; shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;language&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྐད་ཡིག&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Language the book is written in&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;series&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དེབ་ཕྲེང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Series the book belongs to&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;author&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་པ་པོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Author (authors also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;editor&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་སྒྲིག་པ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Editor (editors also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;translator&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྒྱུར་བ་པོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Translator (translators also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;illustrator&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རི་མོ་བ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Illustrator (illustrators also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;cover_artist&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཤོག་ལེབ་རི་མོ་བ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Cover artist&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;publisher&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Publisher (published also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;publisher2&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ ༢།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Second publisher&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pub_date&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཚེས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Publication date (release_date also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pub_place&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དཔེ་སྐྲུན་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Place of publication (country also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;media_type&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;འགྲེམ་སྟངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Media type, e.g. paperback or hardcover&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;pages&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཤོག་གྲངས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Number of pages&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;subject&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;བརྗོད་དོན།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Subject (subjects also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;genre&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;རྩོམ་ལུགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Genre (genres also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;set_in&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཏམ་རྒྱུད་ཡུལ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;For fiction: time and place the story is set in&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;awards&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;གཟེངས་རྟགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Awards (award also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;isbn&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ISBN&quot;, &quot;description&quot;: &quot;ISBN number (ISBN also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;oclc&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;OCLC&quot;, &quot;description&quot;: &quot;OCLC number, linked to WorldCat&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;preceded_by&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;སྔོན་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Previous book in series, shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;followed_by&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;ཕྱི་མ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Next book in series, shown in italics&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;website&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲ་ཚིགས།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Official website (homepage, URL also work)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;},
		&quot;notes&quot;: {&quot;label&quot;: &quot;དྲན་ཐོ།&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Free-text note at the bottom (note also works)&quot;, &quot;type&quot;: &quot;string&quot;}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Infobox for a book. དཔེ་དེབ་ཀྱི་གཞི་གྲངས་མཛོད།&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m19kxax362chj6sex8ewisnvb988zn2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ཏུའུ་ཝན་གྱི་སྐད།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26980</id>
    <revision>
      <id>162977</id>
      <parentid>162914</parentid>
      <timestamp>2026-11-02T00:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23708</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>162977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34413" sha1="856hbqdp731rytmuikl9l7s2sq2hh9l" xml:space="preserve">{{Short description|Sayan Turkic language}}
{{Use dmy dates|date=July 2015}}
{{Infobox language
| name             = ཏུའུ་ཝན།
| nativename       = {{lang|tyv|Тыва дыл}} {{lang|tyv-latn|Tıva tıl}}
| states           = [[ཨུ་རུ་སུ།]], [[མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན།]], [[རྒྱ་ནག།]]
| region           = [[ཊུ་ཝ།]]
| ethnicity        = [[ཏུའུ་ཝན་སི།]]
| speakers         = 252,953&lt;ref&gt;{{cite web |title=རོ་སི་སི་ཊེཊ། ཨུ་རུ་སུའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཊུ་ཝན་སྐད་བཤད་མཁན། (སི་རི་ལིག་ཡིག་གཟུགས་ནང་) |website=[[རོ་སི་སི་ཊེཊ།]] |url=https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab4_VPN-2020.xlsx |access-date=27 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326024701/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab4_VPN-2020.xlsx|archive-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt;
| date             = 2020
| ref              = 
| familycolor      = ཨལ་ཊེ་ཡིག
| fam1             = [[ཏུར་ཀིའི་སྐད་ཡིག།|ཏུར་ཀི།]]
| fam2             = [[ཐུན་མོང་གི་ཐུར་ཁེའི་སྐད་ཡིག།|ཐུན་མོང་གི་ཐུར་ཁེ།]]
| fam3             = སཱ་ཡན་ཐུར་ཁི།
| fam4             = རྩྭ་ཐང་ས་ཡན་ཏུར་ཀི།&lt;ref name=&quot;refRagagnin&quot;&gt;Elisabetta Ragagnin (2011), [http://www.harrassowitz-verlag.de/dzo/artikel/201/004/4043_201.pdf?t=1322214979 མཚོ་བྱང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཏུར་ཀིའི་སྣ་ཁ་ཞིག དུ་ཁན། འགྲེལ་བཤད་དང་དབྱེ་ཞིབ།], Harrassowitz Verlag, Wiesbaden&lt;/ref&gt;{{Refn|group=notes|Although most Tuvan dialects are classified as Steppe Sayan Turkic, the Tozhu and Tere-Khöl dialects are classified as Taiga Sayan Turkic.&lt;ref name=&quot;refRagagnin&quot; /&gt;}}
| script           = [[Cyrillic script]]
| nation           = {{flag|Russia}}&lt;ul&gt;&lt;li&gt;{{flag|Tuva}}&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;
| iso2             = tyv
| iso3             = tyv
| glotto           = tuvi1240
| glottoname       = Tuvinian
| glotto2          = todj1234
| glottoname2      = Todja
| ELP2             = 10479
| ELPname2         = Tuha
| notice           = IPA
| map2             = Lang Status 80-VU.svg
| mapcaption2      = {{center|Tuvan is classified as Vulnerable by the [[UNESCO]] ''[[Atlas of the World's Languages in Danger]]''.}}
| pronunciation    = {{IPA|[tʰɤ̀ʋɐ tɤ̀ɫ]}}
| map              = Tuvan language on the map.png
| mapsize          = 
| mapcaption       = Distribution of Tuvan in Tuva and surrounding regions
}}
{{Infobox ethnonym|root=|person= |people= [[Tuvans|Tuvan / Tyvans]]&lt;br&gt;Тывалар&lt;br&gt;Тувинцы|language= Tuvan / Tyvan&lt;br&gt;Тыва дыл|country=[[Tuva|Tuva / Tyva]]&lt;br&gt;Тува&lt;br&gt;Тыва}}
[[File:WIKITONGUES- Aydyn speaking Tuvan.webm|thumb|A Tuvan speaker]]
[[File:Kyzyl orkhon inscription.jpg|thumb|Inscription in [[Kyzyl]] using [[Old Turkic script|Turkic script]]]]

'''Tuvan''',{{efn|{{IPAc-en|ˈ|t|uː|v|ə|n}} {{respell|TOO|vən}}; {{lang-rus|Тувинский язык|r=Tuvinskij jazyk|p=tʊˈvʲinskʲɪj jɪˈzɨk}}}} also spelt '''Tyvan''',{{efn|{{langx|tyv|Тыва дыл}} {{lang|tyv-latn|Tıva tıl}} {{IPA|tyv|tʰɤ̀ʋɐ tɤ̀ɫ|}}}} is a [[Turkic languages|Turkic language]] spoken in the [[Tuva|Republic of Tuva]] in [[South Central Siberia]], [[Russia]]. There are small groups of [[Tuvans]] that speak distinct dialects of Tuvan in [[China]] and [[Mongolia]].
&lt;!--==Geographic distribution==--&gt;
&lt;!--==Official status==--&gt;

== History ==
The earliest record of Tuvan is from the early 19th century by ''Wūlǐyǎsūtái zhìlüè'' ({{zh|c=烏里雅蘇台志略}}), [[Julius Klaproth]] 1823, [[Matthias Castrén]] 1857, [[Nikolay Katanov]], [[Vasily Radlov]], etc.&lt;ref&gt;{{harvp|Todoriki|2011|pages=234–230}}&lt;/ref&gt;

The name Tuva goes back as early as the publication of ''[[The Secret History of the Mongols]]''. The Tuva (as they refer to themselves) have historically been referred to as Soyons, Soyots or Uriankhais.&lt;ref name=&quot;Mawkanuli 2001&quot; /&gt;

== Classification ==
Tuvan (also spelled Tyvan) is linguistically classified as a Sayan Turkic language. Its closest relative is the moribund [[Tofa language|Tofa]].

Tuvan, as spoken in Tuva, is principally divided into four dialect groups; Western, Central, Northeastern, Southeastern.
* Central: forms the basis of the literary language and includes Ovyur and Bii-Khem subdialects. The geographical centrality of this dialect meant it was similar to the language spoken by most Tuvans, whether or not exactly the same.&lt;ref name=&quot;Harrison 2001&quot;&gt;{{harvp|Harrison|2001}}&lt;/ref&gt;
* Western: can be found spoken near the upper course of the [[Khemchik]]. It is influenced by the Altai language.
* Northeastern, also known as the [[Tozhu Tuvans#Language|Todzhi dialect]], is spoken near the upper course of the [[Great Yenisey]]. The speakers of this dialect utilize nasalization. It contains a large vocabulary related to hunting and reindeer breeding not found in the other dialects.
* Southeastern: shows the most influence from the [[Mongolic languages]].

Other dialects include those spoken by the [[Dzungar people|Dzungar]], the [[Tsengel people|Tsengel]] and the [[Dukha people|Dukha]] Tuvans, but currently these uncommon dialects are not comprehensively documented. Different dialects of the language exist across the geographic region in which Tuvan is spoken. [[K. David Harrison]], who completed his dissertation on the Tuvan language in 2001, argues that the divergence of these dialects relates to the nomadic nature of the Tuvan nation.&lt;ref name=&quot;Harrison 2001&quot; /&gt;

One subset is the Jungar Tuvan language, originating in the [[Altai Mountains]] in the western region of Mongolia. There is no accurate number of Jungar-Tuvan speakers because most currently reside in China, and the Chinese include Tuvan speakers as Mongolians in their census.&lt;ref name=&quot;Mawkanuli 2001&quot;&gt;{{Cite journal |last=Mawkanuli |first=Talant |date=2001 |title=The Jungar Tuvas: Language and National Identity in the PRC |url=https://archive.org/details/central-asian-survey_2001-12_20_4/page/497 |journal=Central Asian Survey |language=en |volume=20 |issue=4 |pages=497–517 |doi=10.1080/02634930120104654 |s2cid=143405271}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--===Derived languages===--&gt;

== Phonology ==
=== Consonants ===
Tuvan has 19 native [[consonant]] [[phoneme]]s:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center&quot;
|+ caption| Consonant phonemes of Tuvan
! colspan=&quot;2&quot; |
! [[Labial consonant|Labial]]
! [[Alveolar consonant|Alveolar]]
! [[Palatal consonant|Palatal]]
! [[Velar consonant|Velar]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[Nasal consonant|Nasal]]
| {{IPA link|m}}
| {{IPA link|n}}
|
| {{IPA link|ŋ}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | [[Plosive consonant|Plosive]]
! &lt;small&gt;lenis&lt;/small&gt;{{efn|name=stops|The distinction between initial bilabial and alveolar stops is based on [[aspiration (phonetics)|aspiration]] for most speakers and voicing for the other consonants.}}
| {{IPA link|p}}
| {{IPA link|t}}
|
| {{IPA link|ɡ}}
|-
! &lt;small&gt;fortis&lt;/small&gt;{{efn|name=stops}}
| {{IPA link|pʰ}}
| {{IPA link|tʰ}}
|
| {{IPA link|k}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[Affricate consonant|Affricate]]
|
| {{IPA link|t͡s}}{{efn|name=loanword|{{IPA|/f/}} and {{IPA|/ts/}} are found in some Russian [[loanword]]s.}}
| {{IPA link|t͡ʃ}}
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | [[Fricative consonant|Fricative]]
! &lt;small&gt;[[voiceless]]&lt;/small&gt;
| {{IPA link|f}}{{efn|name=loanword}}
| {{IPA link|s}}
| {{IPA link|ʃ}}
| {{IPA link|x}}
|-
! &lt;small&gt;[[voice (phonetics)|voiced]]&lt;/small&gt;
|
| {{IPA link|z}}
| {{IPA link|ʒ}}
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[Approximant consonant|Approximant]]
| {{IPA link|ʋ}}
| {{IPA link|l}}
| {{IPA link|j}}
|
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[Flap consonant|Flap]]
|
| {{IPA link|ɾ}}
|
|
|}
{{notelist}}

=== Vowels ===
[[Vowel]]s in Tuvan exist in three varieties: long, short, and short with low [[pitch (psychophysics)|pitch]]. Tuvan long vowels have a duration that is at least (and often more than) twice as long as that of short vowels. Contrastive low pitch may occur on short vowels, and when it does, it causes them to increase in duration by at least a half. When using low pitch, Tuvan speakers employ a pitch that is at the very low end of their modal voice pitch. For some speakers, it is even lower and using what is phonetically known as [[creaky voice]] (e.g. {{IPA|[a̰t]}} 'horse'). When a vowel in a monosyllabic word has low pitch, speakers apply low pitch only to the first half of that vowel (e.g. {{IPA|[àt]}} 'horse').&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Anderson |first1=Greg |title=A Grammar of Tuvan |last2=Harrison |first2=K. David |publisher=Scientific Consulting Services International |year=2002 |isbn=9781584900450 |location=Gaithersburg, MD |pages=3–5 |language=en}}&lt;/ref&gt; That is followed by a noticeable pitch rise, as the speaker returns to modal pitch in the second half of the vowel (e.g. {{IPA|[ǎt]}} 'horse').

The acoustic impression is similar to that of a rising tone like the rising [[pitch contour]] of the [[Standard Chinese phonology#Tones|Mandarin second tone]], but the Tuvan pitch begins much lower. However, Tuvan is considered a [[pitch accent]] language with contrastive low pitch instead of a [[tonal language]]. When the low pitch vowel occurs in a multisyllabic word, there is no rising [[pitch contour]] or lengthening effect: {{IPA|[àt̬ɤ]}} 'his/her/its horse'. Such low pitch vowels were previously referred to in the literature as either ''[[kargyraa]]'' or [[pharyngealization|pharyngealized]] vowels. Phonetic studies have demonstrated that the defining characteristic of such vowels is low pitch. (See Harrison 2001 for a phonetic and acoustic study of Tuvan low pitch vowels.)

In her PhD thesis, &quot;Long Vowels in Mongolic Loanwords in Tuvan&quot;, Baiarma Khabtagaeva states that the history of long vowels is ambiguous. While the long vowels may originate from Mongolic languages, they could also be of Tuvan origin. In most Mongolic languages, the quality of the long vowel changes depending on the quality of the second vowel in the conjunction. The only exception to this rule is if the conjunction is labial. The ancient Tuvan languages, in contrast, depended upon the first vowel rather than the second to determine the long vowels.&lt;ref name=&quot;Khabtagaeva 2004&quot;&gt;{{Cite journal |last=Khabtagaeva |first=Baiarma |date=2004 |title=Long Vowels in Mongolic Loanwords in Tuvan |journal=Turkic Languages |language=en |volume=8 |pages=191–197}}&lt;/ref&gt;

Khabtagaeva divided the transformation of these loanwords into two periods: the early layer and the late layer. The words in the early layer are words in which the Mongolic preserved the conjunction, the VCV conjunction was preserved but the long vowel still developed when it entered the Tuvan language, or the stress is on the last syllable and a long vowel in the loanword replaced a short vowel in the original word. The late layer includes loanwords in which the long vowel does not change when the word entered Tuvan.&lt;ref name=&quot;Khabtagaeva 2004&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; width:250px;&quot;
|+Vowel phonemes of Tuvan
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; | [[Vowel length|Short]]
! colspan=&quot;2&quot; | [[Vowel length|Long]]
! colspan=&quot;2&quot; | [[Tone (linguistics)|Low pitch]]
|-style=&quot;font-size:88%;&quot;
!High || Low
!High || Low
!High || Low
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | [[Front vowel|Front]]
! style=&quot;font-size:88%;&quot; | [[Close front unrounded vowel|Unrounded]]
|{{IPA link|i}}
|{{IPA link|e}}
|{{IPA link|iː}}
|{{IPA link|eː}}
|{{IPA link|ì}}
|{{IPA link|è}}
|-
! style=&quot;font-size:88%;&quot; | [[Close front rounded vowel|Rounded]]
|{{IPA link|y}}
|{{IPA link|ø}}
|{{IPA link|yː}}
|{{IPA link|øː}}
|{{IPA link|ỳ}}
|{{IPA link|ø̀}}
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | [[Back vowel|Back]]
! style=&quot;font-size:88%;&quot; | [[Close back unrounded vowel|Unrounded]]
|{{IPA link|ɯ}}
|{{IPA link|a}}
|{{IPA link|ɯː}}
|{{IPA link|aː}}
|{{IPA link|ɯ̀}}
|{{IPA link|à}}
|-
! style=&quot;font-size:88%;&quot; | [[Close back rounded vowel|Rounded]]
|{{IPA link|u}}
|{{IPA link|o}}
|{{IPA link|uː}}
|{{IPA link|oː}}
|{{IPA link|ù}}
|{{IPA link|ò}}
|}

Vowels may also be [[nasal vowel|nasalized]] in the environment of nasal consonants, but nasalization is non-contrastive. Most Tuvan vowels in word-initial syllables have a low pitch and do not contrast significantly with short and long vowels.&lt;ref name=&quot;Harrison 2001&quot; /&gt;

==== Vowel harmony ====

Tuvan has two systems of [[vowel harmony]] that strictly govern the distribution of vowels within words and suffixes. Backness harmony, or what is sometimes called 'palatal' harmony, requires all vowels within a word to be either back or front. Rounding harmony, or what is sometimes called 'labial' harmony, requires a vowel to be rounded if it is a high vowel and appears in a syllable immediately following a rounded vowel. Low rounded vowels {{IPA|[ø] [o]}} are restricted to the first syllable of a word, and a vowel in a non-initial syllable may be rounded only if it meets the conditions of rounding harmony (it must both be a high vowel {{IPA|[y] [u]}} and be preceded by a rounded vowel). See Harrison (2001) for a detailed description of Tuvan vowel harmony systems.&lt;ref name=&quot;Harrison 2001&quot; /&gt;

== Writing system ==
=== Cyrillic script ===
The current Tuvan alphabet is a modified version of the [[Russian alphabet]], with three additional letters: Ңң (Latin &quot;ng&quot; or [[International Phonetic Alphabet]] {{IPA|[ŋ]}}), Өө (Latin &quot;ö&quot;, {{IPA|[ø]}}), Үү (Latin &quot;ü&quot;, IPA {{IPA|[y]}}). The sequence of the alphabet follows Russian, but with Ң located after Russian Н, Ө after О, and Ү after У.

{| cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:1.4em; border:1px solid black; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF; text-align:center&quot;
| style=&quot;width:3em&quot;| А а
| style=&quot;width:3em&quot;| Б б
| style=&quot;width:3em&quot;| В в
| style=&quot;width:3em&quot;| Г г
| style=&quot;width:3em&quot;| Д д
| style=&quot;width:3em&quot;| Е е
| style=&quot;width:3em&quot;| Ё ё
| style=&quot;width:3em&quot;| Ж ж
|-
| style=&quot;width:3em&quot;| З з
| style=&quot;width:3em&quot;| И и
| style=&quot;width:3em&quot;| Й й
| style=&quot;width:3em&quot;| К к
| style=&quot;width:3em&quot;| Л л
| style=&quot;width:3em&quot;| М м
| style=&quot;width:3em&quot;| Н н
| style=&quot;width:3em&quot;| Ң ң
|-
| style=&quot;width:3em&quot;| О о
| style=&quot;width:3em&quot;| Ө ө
| style=&quot;width:3em&quot;| П п
| style=&quot;width:3em&quot;| Р р
| style=&quot;width:3em&quot;| С с
| style=&quot;width:3em&quot;| Т т
| style=&quot;width:3em&quot;| У у
| style=&quot;width:3em&quot;| Ү ү
|-
| style=&quot;width:3em&quot;| Ф ф
| style=&quot;width:3em&quot;| Х х
| style=&quot;width:3em&quot;| Ц ц
| style=&quot;width:3em&quot;| Ч ч
| style=&quot;width:3em&quot;| Ш ш
| style=&quot;width:3em&quot;| Щ щ
| style=&quot;width:3em&quot;| Ъ ъ
| style=&quot;width:3em&quot;| Ы ы
|-
| style=&quot;width:3em&quot;| Ь ь
| style=&quot;width:3em&quot;| Э э
| style=&quot;width:3em&quot;| Ю ю
| style=&quot;width:3em&quot;| Я я
|
|
|
|
|}

The letters Е and Э are used in a special way. Э is used for the short {{IPA|/e/}} sound at the beginning of words while Е is used for the same sound in the middle and at the end of words. Е is used at the beginning of words, mostly of Russian origin, to reflect the standard Russian pronunciation of that letter, {{IPA|/je/}}. Additionally, ЭЭ is used in the middle and at the end of words for the long {{IPA|/e/}} sound.

The letter ъ is used to indicate pitch accent, as in эът ''èt'' 'meat'.

=== Historic scripts ===

==== Traditional Mongolian script ====
From the late 18th century, when Tuva became part of the Qing empire, until the 1930s, all official documentation was kept in Mongolian using the traditional [[Mongolian script]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Отрощенко |first1=Иванна |title=Языковая политика и культурное строительство в Тувинской Народной Республике |journal=Новые Исследования Тувы |date=2015 |issue=2 |page=16 |url=https://nit.tuva.asia/nit/article/view/22 |access-date=2025-06-16 |language=ru |issn=2079-8482}}&lt;/ref&gt; By the late 1920s less than 1.5% of the total Tuvan population was literate in the traditional [[Mongolian script]]. Mongolian literacy was mainly possessed by the feudal nobility and officials. The absolute majority of Tuvans (with the exception of residents of some areas of the south-eastern part of Tuva, where Tuvan-Mongolian bilingualism has been preserved to this day) did not know the Mongolian language, and had long spoken only their native language.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Бичелдей |first1=Каадыр-Оол |title=80 лет тувинской письменности: становление, развитие, перспективы |journal=Новые Исследования Тувы |date=2010 |issue=4 |page=221 |url=https://nit.tuva.asia/nit/article/view/480 |access-date=2024-10-06 |language=ru |issn=2079-8482}}&lt;/ref&gt;

==== Draft scripts ====

In 1926, the government of the Tuvan People's Republic asked Soviet scientists to develop a native Tuvan script. The first draft of a Tuvan alphabet based on Cyrillic was compiled by Roman Buzykaev (1875–1939) and B. Bryukhanov (Sotpa) in 1927. This alphabet contained the letters Аа, Бб, Вв, Гг, Дд, Ёё, Жж, Ӝӝ, Зз, Ии, Йй, Кк, Лл, Мм, Нн, Ҥҥ, Оо, Ӧӧ, Пп, Рр, Сс, Тт, Уу, Ӱӱ, Хх, Чч, Шш, Ыы. The first Tuvan primer was published using this alphabet, but this project was not developed further.

==== Tuvan Latin ====
[[File:Emblem of the Tuvan People's Republic (1933-1939).svg|thumb|Example of Latin-based alphabet on the Tuvan People's Republic coat of arms. It says &quot;PYGY TELEGEJNIꞐ PROLETARLARЬ POLGAŞ TARLATKAN ARATTARЬ KATTЬƵЬꞐAR&quot;.]]
The Latin-based alphabet for Tuvan was devised in 1930 by a Tuvan Buddhist monk, Mongush [[Lopsang-Chinmit]] (a.k.a. Lubsan Zhigmed). This project was proposed based on the German alphabet, albeit with a modified letter order. In this proposed system, all vowels were placed first (10 letters), followed by consonants (18 letters). This order is characteristic of the classical Mongolian script. Moreover, the pronunciation of several letters underwent significant alteration.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Бичелдей |first1=Каадыр-Оол |title=80 лет тувинской письменности: становление, развитие, перспективы |journal=Новые Исследования Тувы |date=2010 |issue=4 |page=221 |url=https://nit.tuva.asia/nit/article/view/480 |access-date=2024-10-06 |language=ru |issn=2079-8482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;For an image of the alphabet, see article {{cite journal |last1=Доржу |first1=Зоя |last2=Монгуш |first2=Игорь |title=ТРАГИЧЕСКАЯ СУДЬБА УЧЕНОГО ЛАМЫ ЛОПСАН-ЧИНМИТА |journal=Социально-экономический И Гуманитарный Журнал Красноярского ГАУ |date=2023 |issue=4 |page=141 |url=https://cyberleninka.ru/article/n/tragicheskaya-sudba-uchenogo-lamy-lopsan-chinmita |access-date=2024-10-06}}, Figure 1&lt;/ref&gt;

A few books and newspapers, including primers intended to teach adults to read, were printed using this writing system. Lopsang-Chinmit was later executed in Stalinist purges on 31 December 1941.&lt;ref&gt;{{harvp|Mänchen-Helfen|1992|page=133n}}&lt;/ref&gt;

In the USSR, Aleksandr Palmbach, [[Yevgeny Polivanov]], and [[Nicholas Poppe]] were engaged in the development of the Tuvan Latinized alphabet. These researchers utilized the so-called [[Yañalif|New Turkic Alphabet]] as a foundation for their work.  [[Yañalif|New Turkic Alphabet]] was designed with the intention of facilitating unification of writing systems among all Turkic peoples. In early 1930, the Tuvan alphabet was finalized and officially introduced on June 28, 1930, by a decree of the TPR government. The approved Tuvan alphabet was as follows: 

{| cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:1.4em; border:1px solid black; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF; text-align:center&quot;
| style=&quot;width:3em&quot;| A a
| style=&quot;width:3em&quot;| B ʙ
| style=&quot;width:3em&quot;| C c
| style=&quot;width:3em&quot;| D d
| style=&quot;width:3em&quot;| E e
| style=&quot;width:3em&quot;| F f
| style=&quot;width:3em&quot;| G g
| style=&quot;width:3em&quot;| Ƣ ƣ
|-
| style=&quot;width:3em&quot;| H h
| style=&quot;width:3em&quot;| I i
| style=&quot;width:3em&quot;| J j
| style=&quot;width:3em&quot;| Ɉ ɉ
| style=&quot;width:3em&quot;| K k
| style=&quot;width:3em&quot;| L l
| style=&quot;width:3em&quot;| M m
| style=&quot;width:3em&quot;| N n
|-
| style=&quot;width:3em&quot;| Ꞑ ꞑ
| style=&quot;width:3em&quot;| O o
| style=&quot;width:3em&quot;| Ɵ ɵ
| style=&quot;width:3em&quot;| P p
| style=&quot;width:3em&quot;| R r
| style=&quot;width:3em&quot;| S s
| style=&quot;width:3em&quot;| Ş ş
| style=&quot;width:3em&quot;| T t
|-
| style=&quot;width:3em&quot;| U u
| style=&quot;width:3em&quot;| V v
| style=&quot;width:3em&quot;| X x
| style=&quot;width:3em&quot;| Y y
| style=&quot;width:3em&quot;| Z z
| style=&quot;width:3em&quot;| Ƶ ƶ
| style=&quot;width:3em&quot;| Ь ь
|
|}
The letter Ɉ ɉ was excluded from the alphabet in 1931.

===Examples===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Latin
! Pirgi tьʙa&lt;!-- The ʙ here is not a mistake.  Do not change. --&gt; tьldьꞑ yƶykteri|| PYGY TELEGEJNIꞐ PROLETARLARЬ POLGAŞ TARLATKAN ARATTARЬ KATTЬƵЬꞐAR!
|-
|Cyrillic
| Бирги тыва дылдың үжүктери || Бүгү телегейниң пролетарлары болгаш дарлаткан араттары каттыжыңар!
|-
|[[Common Turkic alphabet]]
|Pirgi tıva tıldıñ üjükteri
|Pügü telegeyniñ proletarları polgaş tarlatkan arattarı kattıjıñar!
|-
|English
| First Tuvan language alphabet || All the world's workers and oppressed peoples, unite!
|}

By September 1943, this Latin-based alphabet was replaced by a Cyrillic-based one, which is still in use to the present day. In the post-Soviet era, Tuvan and other scholars have taken a renewed interest in the history of Tuvan letters.
=== Transliteration ===
For bibliographic purposes, transliteration of Tuvan generally follows the guidelines described in the ALA-LC Romanization tables for non-Slavic languages in Cyrillic script.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Non-Slavic languages (in Cyrillic Script) |website=[[Library of Congress]] |url=https://www.loc.gov/catdir/cpso/romanization/nonslav.pdf |access-date=31 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20211103195111/https://www.loc.gov/catdir/cpso/romanization/nonslav.pdf|archive-date=November 3, 2021}}&lt;/ref&gt; Linguistic descriptions often employ the [[International Phonetic Alphabet|IPA]] or [[Turcology|Turcological]] standards for transliteration.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Harrison |first1=K. David |last2=Anderson |first2=Gregory D.S. |last3=Ondar |first3=Alexander |title=Tuvan Talking Dictionary |url=https://talkingdictionary.swarthmore.edu/tuvan/ |access-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220329161405/http://talkingdictionary.swarthmore.edu/tuvan/ |archive-date=29 March 2022 |dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== Grammar ==
Tuvan builds morphologically complex words by adding suffixes. For example, {{lang|tyv|теве}} ''teve'' is 'camel', {{lang|tyv|тевелер}} ''teveler'' is 'camels', {{lang|tyv|тевелерим}} ''tevelerim'' is 'my camels', {{lang|tyv|тевелеримден}} ''tevelerimden'' is 'from my camels'.

=== Nouns ===
Tuvan marks [[noun]]s with six [[declension|cases]]: genitive, accusative, dative, ablative, locative, and allative. The suffixes below are in front vowels, however, except ''-Je'' the suffixes follow vowel harmony rules. Each case suffix has a rich variety of uses and meanings, of which only the most basic ones are shown here.

{|class=&quot;wikitable&quot;
!Root
! colspan=&quot;4&quot; | Allomorphs
|-
!When after:
! voiceless
! nasals
! voiced/vowel
! After {{lang|tyv|-л}}
|-
! [[Nominative case|Nominative]]
| colspan=&quot;4&quot; | {{lang|tyv|-∅}}
|-
! [[Genitive case|Genitive]] (''-NIŋ'')
| {{lang|tyv|-тиң}} (''-tiŋ'')
| colspan=&quot;2&quot; | {{lang|tyv|-ниң}} (''-niŋ''))
| {{lang|tyv|-диң}} (''-diŋ'')
|-
! [[Accusative case|Accusative]] (''-NI'')
| {{lang|tyv|-ти}} (''-ti'')
| colspan=&quot;2&quot; | {{lang|tyv|-ни}} (''-ni'')
| {{lang|tyv|-ди}} (''-di'')
|-
! [[Dative case|Dative]] (''-KA'')
| {{lang|tyv|-ке}} (''-ke'')
| colspan=&quot;3&quot; | {{lang|tyv|-ге}} (''-ge'')
|-
! [[Locative case|Locative]] (''-DA'')
| {{lang|tyv|-те}} (''-te'')
| colspan=&quot;3&quot; | {{lang|tyv|-де}} (''-de'')
|-
! [[Ablative case|Ablative]] (''-DAn'')
| {{lang|tyv|-тен}} (''-ten'')
| colspan=&quot;3&quot; | {{lang|tyv|-ден}} (''-den'')
|-
! [[Allative case|Allative]] I (''-Je'')
| {{lang|tyv|-че}} (''-če'')
| colspan=&quot;3&quot; | {{lang|tyv|-же}} (''-že'')
|-
! Allative II (''-DIvA'')&lt;ref&gt;Obsolete or dialectal version of current allative I&lt;/ref&gt;
| {{lang|tyv|-тиве}} (''-tive'')
| colspan=&quot;3&quot; | {{lang|tyv|-диве}} (''-dive'')
|-
! colspan=&quot;5&quot; | Plural
|-
! Nominative (''-LAr'')
| {{lang|tyv|-тер}} (''-ter'')
| {{lang|tyv|-нер}} (''-ner'')
| {{lang|tyv|-лер}} (''-ler'')
| {{lang|tyv|-дер}} (''-der'')
|-
! colspan=&quot;5&quot; | Oblique cases: by adding voiced variant into the plural suffix ({{lang|tyv|-лер&lt;u&gt;ниң&lt;/u&gt;}}, {{lang|tyv|-лер&lt;u&gt;ге&lt;/u&gt;}}, ...)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Example of declensions
! Case
! Form
! Meaning
|-
! Nominative
| {{lang|tyv|теве}} (''teve'')
| &quot;camel&quot;
|-
! Genitive
| {{lang|tyv|тевениң}} (''teveniŋ'')
| &quot;of the camel&quot;
|-
! Accusative
| {{lang|tyv|тевени}} (''teveni'')
| &quot;the camel&quot; (definite direct object of verb)
|-
! Dative
| {{lang|tyv|тевеге}} (''tevege'')
| &quot;for the camel&quot; or &quot;at the camel&quot; (in the past tense)
|-
! Locative
| {{lang|tyv|теведе}} (''tevede'')
| &quot;at the camel&quot; or &quot;in the camel&quot;
|-
! Ablative
| {{lang|tyv|теведен}} (''teveden'')
| &quot;from the camel&quot; or &quot;than a/the camel&quot;
|-
! Allative I
| {{lang|tyv|тевеже}} (''teveže'')
| rowspan=&quot;2&quot; | &quot;to(wards) the camel&quot;
|-
! Allative II
| {{lang|tyv|теведиве}} (''tevedive'')
|}

=== Verbs ===
[[Verb]]s in Tuvan take a number of endings to mark [[grammatical tense|tense]], [[grammatical mood|mood]], and [[grammatical aspect|aspect]]. [[Auxiliary verb]]s are also used to modify the verb. For a detailed scholarly study of auxiliary verbs in Tuvan and related languages, see Anderson 2004.

=== Syntax ===
Tuvan employs [[subject–object–verb|SOV]] word order. For example, {{lang|tyv|теве сиген чипкен}} (camel hay eat-PAST) &quot;The camel ate the hay.&quot;

== Vocabulary ==
[[File:Family in tyvan.png|thumb|Name of family members in Tuvan]]
Tuvan vocabulary is mostly Turkic in origin but marked by a large number of Mongolian [[loanword]]s.  The language has also borrowed several Mongolian suffixes. In addition, there exist [[Ket language|Ketic]] and [[Samoyed languages|Samoyedic]] substrata.{{Citation needed|date=August 2022}} A Tuvan talking dictionary is produced by the [[Living Tongues Institute]].&lt;ref&gt;see [https://web.archive.org/web/20150929123602/http://tuvan.swarthmore.edu/ Tuvan Talking Dictionary]&lt;/ref&gt;

In contrast with most Turkic languages, which have many Arabic and Persian loanwords that even cover some basic concepts, these loanwords are very few, if any, in Tuvan, as Tuvans never adopted Islam like most Turkic peoples.

== Status ==
Tuvans in [[China]], who live mostly in [[Xinjiang|Xinjiang Autonomous Region]], are included under the [[Mongols in China|Mongol nationality]].&lt;ref name=&quot;Mongush&quot;&gt;{{harvp|Mongush|1996}}&lt;/ref&gt; Some Tuvans reportedly live at [[Kanas Lake]] in the northwestern part of Xinjiang, where they are not officially recognized, and are counted as a part of the local [[Oirats|Oirat Mongol]] community that is counted under the general PRC official ethnic label of &quot;Mongol&quot;. Oirat and Tuvan children attend schools in which they use [[Chakhar Mongolian]]&lt;ref&gt;&quot;Öbür mongγul ayalγu bol dumdadu ulus-un mongγul kelen-ü saγuri ayalγu bolqu büged dumdadu ulus-un mongγul kelen-ü barimǰiy-a abiy-a ni čaqar aman ayalγun-du saγurilaγsan bayidaγ.&quot; (Sečenbaγatur et al. 2005: 85).&lt;/ref&gt; and [[Mandarin Chinese|Mandarin]] [[Standard Chinese]], native languages of neither group.

== Notes ==
{{Reflist|group=notes}}

== References ==
{{Reflist}}

==Sources==
* [https://web.archive.org/web/20260120124721/http://tuvan.swarthmore.edu/ Tuvan Talking Dictionary].
* {{Cite thesis |last=Harrison |first=K. David |title=Topics in the Phonology and Morphology of Tuvan |date=2001 |degree=Doctoral |publisher=Yale University |language=en |oclc=51541112|url=https://harrison.domains.swarthmore.edu/Harrison-Dissertation.pdf}}
* {{Cite book |last=Mänchen-Helfen |first=Otto |title=Journey to Tuva |publisher=Ethnographic Press University of Southern California |others=Translated by Alan Leighton |year=1992 |isbn=978-1-878986-04-7 |location=Los Angeles |language=en |orig-year=1931}}
* {{Cite journal |last=Mongush |first=M. V. |date=1996 |title=Tuvans of Mongolia and China |journal=International Journal of Central Asian Studies |language=en |volume=1 |pages=225–243}}
* {{cite thesis |last=Todoriki |first=Masahiko (等々力 政彦) |date=2011 |script-title=ja:最古の可能性のあるトゥバ語語彙について |trans-title=On the earliest possible Tuvan vocabulary |journal=Bulletin of the Institute for Advanced Studies on Asia |number=159 |pages=238–220 |issn=0563-8089 |publisher=Institute for Advanced Studies on Asia, The University of Tokyo |hdl=2261/43632 |url=http://hdl.handle.net/2261/43632}}
&lt;!-- original text citation
Todoriki, Masahiko (等々力 政彦 ''Todoriki Masahiko''). 2011 &quot;Possibly the oldest Tuvan vocabulary included in ''Wu-li-ya-su-tai-zhi lue'', the Abridged Copy of the History of Uliastai, 烏里蘇台志略にみえる，最古の可能性のあるトゥバ語語彙について&quot;. ''Tōyōbunka-Kenkyūjo Kiyō'' 東洋文化研究所紀要 '''159''' 238–220. {{ISSN|0563-8089}} [[The University of Tokyo]], http://repository.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/dspace/bitstream/2261/43632/1/ioc159007.pdf ([http://hdl.handle.net/2261/43632 Archive]){{Dead link|date=January 2024}}
--&gt;

== Further reading ==
* {{Cite book |last=Anderson |first=Gregory D. S. |title=Auxiliary Verb Constructions in Altai-Sayan Turkic |date=2004 |publisher=Otto Harrassowitz |isbn=3-447-04636-8 |location=Wiesbaden |language=en}}
* {{Cite book |last1=Anderson |first1=Gregory D. S. |title=Tyvan |last2=Harrison |first2=K. David |publisher=Lincom Europa |year=1999 |isbn=978-3-89586-529-9 |series=Languages of the World/Materials 257 |language=en}}
* [https://www.researchgate.net/publication/295606536_A_Tuvan_hero_tale_with_commentary_morphemic_analysis_and_translation]{{Cite journal |last=Harrison |first=K. David |date=2005 |title=A Tuvan Hero Tale, with Commentary, Morphemic Analysis, and Translation |journal=Journal of the American Oriental Society |language=en |volume=125 |pages=1–30}} 
* {{Cite book |last=Krueger |first=John R. |title=Tuvan Manual |url=https://archive.org/details/tuvanmanualareah0000krue |publisher=Indiana University Publications |others=Editor Emeritus: Thomas A. Sebeok |year=1977 |isbn=978-0-87750-214-2 |editor-last=Krueger |editor-first=John R. |series=Uralic and Altaic Series Volume 126 |language=en}}
* Mawkanuli, Talant.  1999.  &quot;The phonology and morphology of Jungar Tuva&quot;, Indiana University PhD dissertation.
* Nakashima, Yoshiteru (中嶋 善輝 ''Nakashima Yoshiteru''). 2008 &quot;Tyva Yapon Biche Slovar', トゥヴァ語・日本語 小辞典&quot; [[Tokyo University of Foreign Studies]], http://www.aa.tufs.ac.jp/project/gengokensyu/08tuvan6.pdf ([https://web.archive.org/web/20160303220011/http://www.aa.tufs.ac.jp/project/gengokensyu/08tuvan6.pdf Archive])
*Ölmez, Mehmet; Tuwinischer Wortschatz mit alttürkischen und mongolischen Parallelen, Wiesbaden 2007, {{ISBN|978-3-447-05499-7}}
*Rind-Pawloski, Monika. 2014. Text types and [[evidentiality]] in Dzungar Tuvan. ''Turkic Languages'' 18.1: 159–188.
*{{in lang|mn}} Sečenbaγatur, Qasgerel, Tuyaγ-a [Туяa], Bu. Jirannige, Wu Yingzhe, Činggeltei. 2005. ''Mongγul kelen-ü nutuγ-un ayalγun-u sinǰilel-ün uduridqal''  [A guide to the regional dialects of Mongolian]. Kökeqota: ÖMAKQ. {{ISBN|7-204-07621-4}}.
* Takashima, Naoki (高島 尚生 ''Takashima Naoki''). 2008 &quot;Kiso Tuba-go bunpō 基礎トゥヴァ語文法&quot;, [[Tokyo University of Foreign Studies]], http://www.aa.tufs.ac.jp/project/gengokensyu/08tuvan1.pdf ([https://web.archive.org/web/20160304023505/http://www.aa.tufs.ac.jp/project/gengokensyu/08tuvan1.pdf Archive])
* Takashima, Naoki. 2008 &quot;Tuba-go kaiwa-shū トゥヴァ語会話集&quot;, [[Tokyo University of Foreign Studies]], http://www.aa.tufs.ac.jp/project/gengokensyu/08tuvan3.pdf ([https://web.archive.org/web/20160303190603/http://www.aa.tufs.ac.jp/project/gengokensyu/08tuvan3.pdf Archive])
* Taube, Erika. (1978). ''Tuwinische Volksmärchen''. Berlin: Akademie-Verlag. LCCN: 83-853915
* Taube, Erika. (1994). ''Skazki i predaniia altaiskikh tuvintsev''. Moskva : Vostochnaia literatura. {{ISBN|5-02-017236-7}}
* Oelschlägel, Anett C. (2013). ''Der Taigageist. Berichte und Geschichten von Menschen und Geistern aus Tuwa. Zeitgenössische Sagen und andere Folkloretexte / Дух-хозяин тайги –Современные предания и другие фольклорные материалы из Тувы / Тайга ээзи – Болган таварылгалар болгаш Тывадан чыгдынган аас чогаалының өске-даа материалдары.'' [The Taiga Spirit. Reports and Stories about People and Spirits from Tuva. Contemporary Legends and other Folklore-Texts.] Marburg: tectum-Verlag.  {{ISBN|978-3-8288-3134-6}}

== External links ==
{{InterWiki|Tuvan}}
{{Wikivoyage|Tyvan phrasebook|Tyvan|a phrasebook}}
* [http://www.swarthmore.edu/SocSci/dharris2/ Tuvan language and folklore materials]

{{Turkic languages}}
{{Languages of Russia}}
{{Languages of China}}
{{Languages of Mongolia}}

{{Authority control}}

[[Category:Agglutinative languages]]
[[Category:Siberian Turkic languages]]
[[Category:Languages of Russia]]
[[Category:Languages of Xinjiang]]
[[Category:Languages of Mongolia]]
[[Category:Tonal languages in non-tonal families]]
[[Category:Tuvan culture]]
[[Category:Turkic languages]]
[[Category:Vulnerable languages]]
[[Category:Subject–object–verb languages]]</text>
      <sha1>856hbqdp731rytmuikl9l7s2sq2hh9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ཀོ་རོ་སིའི་སན་ཌོར་ཅོ་མ།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27981</id>
    <revision>
      <id>162976</id>
      <parentid>161929</parentid>
      <timestamp>2026-11-01T23:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>23708</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>162976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75678" sha1="0d9a17cz4hfe745lqni73gtnlaey1jr" xml:space="preserve">ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་ (Kőrösi Csoma Sándor) (ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་སྡེ་བར། སྤྱི་ལོ་༡༧༨༤ ཟླ་བ་༣ པའི་ཚེས་༢༧ ལ་འཁྲུངས་ཤིང་། དརྗེ་ལིང་དུ་སྤྱི་ལོ་༡༨༤༢ ཟླ་བ་༤ པའི་ཚེས་༡༡ ལ་དགོངས་པར་མཛད།) ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས། སི་ཀུ་ལི་(འཛམ་གླིང་འཕགས་པའི་སློབ་མ) དང་ཧང་གྷ་རིའི་(ཧང་གྷ་རིའི) རིག་གཞུང་ལ་མཁས་པ། དཔེ་མཛོད་སྐྱོང་བ། བོད་རིག་པའི་གཞི་རྩ་བཏིང་མཁན། བོད་དབྱིན་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་རྩོམ་པོ་པོ་ཞིག་ཡིན།

སྤྱི་ལོ་༡༧༨༤ ཟླ་བ་༣་པའི་ཚེས་༢༧་ལ་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ནང་དམག་དམངས་ཀྱི་སྒེར་རིགས་ནས་ཆེ་བའི་ནང་མི་རིགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཕ་རུད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་དྲུག་པར་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་ཞེས་པའི་མིང་བཏགས་ཏེ་འཁྲུངས། (ཞི་ལ་གི་ཨི་ཧྥུ་རིན་ཙི་ཞི་ལ་གིའི་གསར་ཞིབ་གཞིར་བཟུང་ན་སྤྱི་ལོ་༡༧༨༧ ཡང་ན་༡༧༨༨ ལོར་འཁྲུངས།) ཡབ་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཨན་དྲཱཤ་ནི་མཐའ་སྲུང་དམག་གི་རུ་དམག་ཡིན། ཡུམ་གེ་ཚེ་ཁི་རིསི་ཏི་ན་ཡིན། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྩེས་པའི་ནུ་ལྔ་དང་ནུ་མོ་འདུག དེའི་ནང་ནས་གསུམ་ལགས་ནི་དགོངས་པའི་དུས་ལ་སླེབས་པ་ཡིན། དེ་དག་ནི་ཡུ་ལི་ཡ། ཁི་རིསི་ཏི་ན། ཀྰ་པོར་(༡༧༨༨–༡༨༥༠) བཅས་སོ།། སྤྱི་ལོ་༡༧༨༤ ཟླ་བ་༤་པའི་ཚེས་༤་ལ་ཁྲིས་ཏིཡཱན་གྱི་ཆོ་ལུགས་ལྟར་ཁྲུས་གསོལ་བྱས། སྤྱི་ལོ་༡༧༩༠ ལ་གསར་རྟོགས་སློབ་གྲྭར་སློབ་ཟིན་བརྩམས། སྤྱི་ལོ་༡༧༩༩ ལ་ཡབ་དང་མཉམ་དུ་རྐང་རྒྱབ་དེ་ན་ཛ་ཡེན་རྫོང་དུ་ཕྱིན་ནས་བེཊ་ལེན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་ཞུགས། དེར་“སློབ་ཆུང་ཞབས་ཏོག་པ” (གཞོན་ནུ་སློབ་དང་ཞབས་ཞུ་མཉམ་དུ་སྒྲུབ་མཁན) ཞེས་པའི་སྒོ་ནས་སློབ་གཉེར་བརྩམས། ལས་ཀ་ཕྲན་བུ་ལས་རྒྱུ་དངུལ་བླངས་ཏེ་དགེ་རྒྱུ་རྩིས་ཞུ་བར་བྱེད། ན་ཛ་ཡེན་གྱི་སློབ་མ་ཡིན་དུས་མ་རིག་སྤྱི་ལ་མེས་པོའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིན་ནས་རྗེས་ཤུལ་འཚོལ་དགོས་པའི་བསམ་བློ་དེ་ཁོང་གི་སེམས་ལ་སོན་ནས་སྨིན་པར་གྱུར།

ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སློབ་དཔོན་ནི་ཧེ་རེ་པེ་ཨ་ཌམ་(༡༧༥༦–༡༨༡༤) ཡིན། ཧེ་རེ་པེ་ཨ་ཌམ་གྱིས་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ལ་ཧང་གྷ་རིའི་ལོ་རྒྱུས་སྔོན་གྱི་དུས་སྐབས་ལ་དགའ་བ་བསྐྱེད་བཅུག་པ་རེད། (ཡིད་འཕྲོག་པ་ཞིག་ལ། ཧེ་རེ་པེ་ཨ་ཌམ་གྱིས་བོ་ལི་ཡ་ཕར་ཀས་ལའང་ཧང་གྷ་རིའི་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དགའ་བ་བསྐྱེད་བཅུག་ཡོད།)

སྤྱི་ལོ་༡༨༠༧ ལ་གསོལ་མཆན་སློབ་གྲྭ་(གཙོ་བོའི་སློབ་གྲྭ) དང་། སྤྱི་ལོ་༡༨༡༥ ལ་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་སློབ་གཉེར་བྱང་ཚལ་གྱིས་རྫོགས། དེ་ནས་གར་མན་(ནུབ་ཕྱོགས་གར་མན) དུ་ཕེབས་ཏེ། དབུས་ཀྱི་རྒྱལ་ས་བྷེ་ཅིན་(ཝིན་ནི་ཡེ་ན) དུ་ཨཱུལ་ཧྥལ་བི་ཤཱན་དོར་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱས། དེ་ནས་(རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་མི་འདྲ་བར) ཧའི་ཌེལ་བེར་གྱི་དགོན་སྡེར་བཞུགས་རེངས་ཀྱིས་གེ་ཊིང་གེན་དུ་ཕེབས། སྤྱི་ལོ་༡༨༡༦ ནས་༡༨༡༨ བར་གེ་ཊིང་གེན་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོན་སྡེ་(གེ་ཊིང་གེན་སློབ་ཆེན) ནང་དུ་ཨིན་སྐད་ཀྱི་སྦྱིན་སྤྲོད་ཐོབ་པའི་སློབ་མར་གྱུར་ཏེ། ཡོ་ཧཱན་གོཏ་ཧྥ་རིཊ་ཨའིཀ་ཧཱོར་ནིའི་གདམ་ངོས་ནས་ཤར་རིགས་(ཨོ་རི་ཡེན་ཊ་ལིས་ཊིཀ) ལ་སྦྱངས། དུས་སྐབས་དེར་སྐད་ཡིག་༡༣ ལ་ལོག་ཀློག་བྱེད་ཐུབ་པ་རེད། སློབ་གཉེར་བྱང་ཚལ་རྗེས་ཨར་དེ་ལིའི་དབང་ས་(ཏྲངསིལ་ཝ་ནི་ཡ) ལ་ཕྱིར་ལོག དེ་ནས་ཁོ་ལོ་ཞིན་(ཀོ་ལོ་ཞིན) གྱི་མཁས་པའི་ཚོགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ། དེ་དག་ནི་དོབ་རེན་ཏེ་ཡི་ཀྰ་པོར། དིའར་མ་ཐི་ཤཱ་མུ་ཨལ། ཀེན་དེ་རེ་ཤི་མི་ཧཱ་ལི་བཅས་ཡིན། སྤྱི་ལོ་༡༨༡༩ ཟླ་བ་༡༡་པའི་ཚེས་༢༤ ལ་དགོང་བྱེད་(ན་ཛ་ཡེན) ནས་ལམ་འགྲུལ་བརྩམས། ཟླ་བ་༡༡་པའི་ཚེས་༢༨ ལ་ཝོརོཤ་ཏོ་རོ་ཉི་(བཅིངས་ཏོག་གི་སེན་གེ་གདམ་) བསྣན་ཏེ་སྐྱེས་ཡུལ་གྱི་ས་མཚམས་བརྒལ། དེ་སྐོར་ཁོང་གི་ཆ་འཕྲིན་གཅིག་ནང་དུ་འདི་ལྟར་བྲིས་ཡོད། “ངས་ཐག་བཅད་པར། རང་གི་ཡུལ་རྒྱུ་སྤངས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཡོང་བ། དེ་བཞིན་ཅི་ནུས་ཀྱིས་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་སོ་ལོམ་སྒྲིག་ནས། ངའི་མི་ཚེ་ཡོངས་རྫོགས་དེ་ལྟ་བུའི་རིག་རྩལ་ལ་ཕུལ་རྒྱུར་ཐག་བཅད། དེ་དག་ནི་མ་འོངས་པར་ཡོ་རོབ་གྱི་མཁས་འཛུམ་རྣམས་ལ་སྤྱིར་བཏང་ཕན་ཐོགས་དང་། ལྷག་པར་དུ་ངའི་རྒྱལ་སྡེའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་དུ་ད་དུང་གསལ་བོར་མ་ཤེས་པའི་གནས་ཚུལ་ཁ་ཤས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འོད་སྣང་གཏོང་ཐུབ།”

ཁོང་གི་འགྲུལ་བཞུད། 
[[ཡིག་ཆ།:Kőrösi_Csoma_Sándor_Csomakőrös.jpg|thumb|240x240px|ཁོང་གི་མིང་ལ་བཏགས་པའི་སྐྱེས་ཡུལ་སྡེ་བར་བཞུགས་པའི་སྐུ་འབུར།]]
སྤྱི་ལོ་༡༨༢༠ ཟླ་བ་༡ པའི་ཚེས་༡ བར་བུ་ཀ་རེསི་(བུཀརེཥཊི) ན་བཞུགས་ནས། དེ་ནས་ཟོ་ཧྥི་ཡ་(སོཕིཡ) བརྒྱུད་དེ་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་བྱོན། ཟླ་བ་༢ པའི་ཚེས་༧ ལ་ཀོན་སིཊ་ཊན་ཏི་ནོ་ཕོ་ལིས་(ཀོངསཏནཏིནོཔོལ) སུ་ཕེབས། འོན་ཏེ་དེར་ནད་ཡམས་(བྱད་ནད) ཡོད་པས་ཕྱིར་འབྱོང་དགོས་པར་གྱུར། ཨེ་ནོས་ཀྱི་རྒྱ་ཆ་(མཚོ་འགྲམ) ནས་གཟིང་པོའི་གྲུ་ཞིག་ལ་ཞོན་ནས་ཨ་ལེག་ཛན་དྲི་ཡ་(ཨལེགཛནདྲིཡ) དུ་བྱོན། དེར་ཤེཕ་ཕེར་ཞེས་པའི་ཊི་རོལ་གྱི་མཁན་(མགར་མཁན) ཞིག་གི་ནང་དུ་སྡོད་ཀོངས་ཐོབ། ཁོང་ལ་(ཨི་ཇིབྷི) ནང་དུ་ཨ་རབ་སྐད་སྦྱང་བའི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་མོད། ནད་ཡམས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་དེ་ལས་ཀྱང་ཕྱིར་འབྱོང་དགོས། ཟླ་བ་༣ པའི་ཚེས་༡༥ ལ་སཡི་ཕྲུས་(སཡིཕྲུས) དང་། བེ་རུཊ། ཏྲི་པོ་ལི་བཅས་བརྒྱུད་ནས་ལ་ཏ་ཀི་ཡ་(ལཏཀིཡ) རྒྱ་ཆ་ནས་གྲུ་བསྒྱུར། དེ་ནས་རྐང་རྒྱབ་ཀྱིས་ལམ་བསྐྱར། ཟླ་བ་༤ པའི་ཚེས་༡༣ ལ་ཨ་ལེཔྤོ་(ཧ་ལེབ) ལ་སླེབས། དེར་ཟླ་བ་གཅིག་གི་རིང་བཞུགས། ཟླ་བ་༥ པའི་ཚེས་༡༩ ལ་དེ་བཞིན་བཟོ་དཔྱོད་(འཇམ་པའི་གོས་ཚར) གྱོན་པའི་ཁ་ར་ཝཱཎ་(རྒྱག་འདེགས་ཚོགས་པ) ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ཀེ་(མོ་སུལ) ལ་ཕེབས། དེ་ནས་ཏི་གྲིས་ཀྱི་མཚོ་གླིང་(གཙང་པོ) བརྒྱུད་དེ་བ་(བགཏད) དུ་ཕེབས། ཟླ་བ་༧ པའི་ཚེས་༢༡ ལ་བ་(བགཏད) ནང་དུ་སློ་ཝག་(སློཝཀ) མི་རིགས་ཀྱི་ཨན་ཊོན་ཟོ་(ཨནཊོན་ཟོ་ཝོ་ཌ། སྤྱི་ལོ། ༡༧༩༦–༡༨༧༨) ཞེས་པ་པོས་སྡོད་ཀོངས་སྤྲད། དེ་དང་ལྟ་ཅིག་ལོ་རྒྱུས་རིང་པོའི་རྗེས་ལ་ཧངྒཱརིའི་སྐད་དྲགས་ཏེ་གོ་བསྒྱུར་ཐུབ། ཟླ་བ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀར་དེར་བཞུགས། ཟོ་ཝོ་ཌས་གོས་དང་དངུལ་སྤྲད་དེ་ལམ་རྒྱུན་བསྐྱར་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ཟླ་བ་༡༠ པའི་ཚེས་༡༤ ལ་ཏེ་ཧི་རཱན་(ཏེཧིརཱན) དུ་སླེབས། དེར་ཟླ་བ་བཞིའི་རིང་བཞུགས་ཤིང་། དུས་སྐབས་དེར་ཨིན་སྐད་དང་པར་ཞིག་གི་ཟིང་(ཝེ་)རྙིང་སྐད་ཀྱི་མཁས་རྒྱལ་སླ་བར་བྱེད། དེ་དུས་ཧངྒཱརིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་འབྲེལ་བ་ལ་གཏོང་བ་ལོངས་ཤིང་། མང་ཚོས་ཁོང་ནུབ་པར་སེམས། རྒྱུ་ཆ་ཆོག་མེད་ཉེན་ཁ་བསམ་ནས་ཏེ་ཧི་རཱན་དུ་བློས་ཐང་དང་། སྐན་ཌེར་(ཟིནདར) པེག་ཞེས་པའི་མིང་ལེན། སྤྱི་ལོ་༡༨༢༡ ཟླ་བ་༤ པའི་ཚེས་༡༨ ལ་མེ་(མཤ྄) ཤེད་དུ་སླེབས། དེར་དེའི་དབར་དུ་འཁྲུག་བཙན་(ཨོསྨན–པརྶིཡའི་དམག་འཁྲུག) འབར་བྱུང་བས་ཟླ་བ་དྲུག་གི་རིང་འབབ་ཚལ་(ཁ་ར་ཝཱཎ་གྱི་གདེང་ས་) ཞིག་ན་ཡུན་བཟོད་བྱས། ཟླ་བ་༡༠ པའི་ཚེས་༢༠ ལ་བུ་ཧ་ར་(བུཧར) དུ་འགྲུལ་ཞུགས། སྤྱི་ལོ་༡༨༢༢ ཟླ་བ་༡ པའི་ཚེས་༦ ལ་ཧིན་དུ་(ཧིནྡུ) དུ་ཀུ་ཤིའི་རི་རྒྱུད་(རི་ཚེགས) རིང་པོ་བརྒྱུད་དེ། ཀ་(ཀབྷུལ) ལ་སླེབས། དེ་ནས་རྒྱ་གར་དུ་ལམ་རྒྱག་བྱེད། རྒྱལ་པོའི་རྩེད་མོ་(ཧཡིབར) ཕྲན་སེའི་དམག་དཔོན་ཁ་ཤས་དང་འཕྲད། ཁོང་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་རྒྱལ་སྡེ་(པེ་) ཤ་(པེཤཝར) བརྒྱུད་ནས་ལ་ཧོར་(ལཧོར) དུ་ཕེབས། དེ་ནས་ཨ་མྲི་ཙར་(ཨམརིཏཟར) དང་ཛམ་(ཇམྨུ) བརྒྱུད་ནས་སི་(ཤྲིན) ཧ་(ཤྲིནགར) ལ་སིལ་སླེབས། སྤྱི་ལོ་༡༨༢༢ ཟླ་བ་༥ པའི་ཚེས་༡༩ ལ་ནང་རྒྱལ་(བོད་) ཀྱི་ཐང་ཆེན་(རྒྱལ་ས་ལེ་ཧིང་) དུ་འགྲུལ་ཞུགས། རི་བོ་ཟོད་ཇི་(ཟོདཇི) ཞེས་པ་མཐོ་ཚད་སྨི་༣༤༤༦ ལ་བརྒལ་ཏེ། ཟླ་བ་༥ པའི་ཚེས་༢༣ ལ་ལ་དྭགས་(ལདཀ) ལ་སླེབས། ཟླ་བ་༦ པའི་ཚེས་༡༩ ལ་རྒྱལ་ས་ལེ་ཧིང་(ལེཧ) དུ་ཕེབས། དེ་ནས་མདུན་ལམ་དེར་ཡ་རོབ་བློ་བརྗོད་ལ་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བསམ་ཏེ། ཕྱིར་དུ་སི་(ཤྲིན) ཧ་(ཤྲིནགར) ལ་ལོག ཟླ་བ་༧ པའི་ཚེས་༡༦ ལ་ཀ་(ཀཤྨིར) གྱི་མཚམས་(བར) ལ་ཨིན་སྐད་ཀྱི་གཞུང་འབྲེལ་བྷི་(ཝིལིཡམ) མོར་(མོརཀྲོཕཊ) ཞེས་པ་ཞིག་དང་འཕྲད། ཁོང་གི་སྐུལ་མས་བོད་སྐད་དང་རིག་གཞུང་ལ་ཉེ་བར་བརྩོན་པར་བྱེད། རེ་བ་ནི་གནའ་བོའི་ཡི་གེ་ཚོ་ནས་ཧངྒཱརིའི་རྒྱལ་སྡེའི་ཐོག་མའི་རྒྱུ་ཆ་རྙེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས། དེ་ནས་སླར་ལེ་ཧིང་(ལེཧ) དུ་ཕྱིར་ལོག། དེ་ནས་སླར་ཡང་སི་(ཤྲིན) ཧ་(ཤྲིནགར) དུ་ཕེབས།
[[ཡིག་ཆ།:Zangla_zanskar.jpg|right|thumb|250x250px|ཟངས་ལ།]]
[[ཡིག་ཆ།:Monument_erected_over_tomb_of_Alexander_Csoma_De_Koros_at_Darjeeling_Old_Cemetery_in_Darjeeling_Town_04.jpg|thumb|270x270px|ཁོང་གི་དུར་ས་དར་ཇི་ལིང་དུ་ ༢༠༢༣]]
[[ཡིག་ཆ།:Sándor_Kőrösi_Csoma's_sculpture_(Balatonfüred).JPG|thumb|333x333px|བྷ་ལ་ཊོན་ཕུ་རེཌ་ནང་གི་སྐུ་ཕུང་།]]
སྤྱི་ལོ་༡༨༢༣ ཟླ་བ་༧ པའི་ཚེས་༢༦ ལ་ཛན་སི་ཀར་(ཛཱནསྐར) གྱི་ཛང་(ཛང་ལ་) ལ་སླེབས་ཏེ། དེར་རྒྱལ་པོའི་མཁར་གྱི་ནང་དུ་སྡོད་[༣]། དེར་སྡོད་དུས་བོད་སྐད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ལྟ་ཞིང་ཀློག་པར་བྱེད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། ས་ཁམས། རིག་གཞུང་བཅས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚིག་(སྦྱོངས་བརྗོད) ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ། ཚིག་ཁྱུ་ཁྲི་གསུམ་ལྡན་པའི་ཚིག་མཛོད་ཞིག་བསྒྲིགས། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཕུན་ཚོགས་ལྷ་ལྟེ་བ(སངས་རྒྱས་ཕུན་ཚོགས) དང་། དེ་ནས་ཀུན་དགའ་ཆོས་ལེགས་བླ་མའི་རོགས་རམ་དང་བཅས་ཏེ་བྱས། སྤྱི་ལོ་༡༩༢༨ ལ་ཛང་ལ་ནང་དུ་མང་པོས་ཅོ་མའི་མཚན་ལ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས། ཅོ་མ་ནི་དེར་གྲང་ངར་ཤིན་ཏུ་དྲགས་པའི་སྐབས་སུ། དོམ་གང་༣×༣ ཡོད་པའི་བང་བའི་ནང་དུ་མེ་ཐབས་མེད་པར། འབད་པས་ལས་དང་དཔེ་ཀློག་བྱེད་དགོས་བྱུང་། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཐོག་ཁེབས་མེད་པའི་ཁང་པར་བོད་ཀྱི་སྲོལ་ལྟར་ས་ལ་གཏོང་བའི་མེ་(དཔལ་དང་དུ་བ་) ཡི་དུ་བ་ཟིན་པས་ཀློག་པར་ནུས་མེད་པར་གྱུར། གཙོ་བོའི་ལྟོ་ཆས་ནི་མོང་གི་ཇ་བཏུང་(གཡག་མར་གྱི་ཇ་) དང་། ནས་རིལ་བཅས་རེད།

སྤྱི་ལོ་༡༨༢༤ ཟླ་བ་༡༠ པའི་ཚེས་༢༢ ལ་ཁོང་ཟངས་ལ་ནས་ཕྱིར་བྱོན། ས་བྷཱ་ཐུ་(སཱ་བྷ་ཐུ) ལ་སླེབས་སྐབས་དེར། དབྱིན་ཇི་པས་ཁོང་ལ་ཚ་ཚོ་(སེམས་ཆས་) ཏུ་བསམ་ནས། རང་གི་མི་ཚེའི་རྣམ་ཐར་བྲིས་ཏེ་ཞུ་དགོས་པར་བཅོས་བསྒོ་བཏང་བས། ལོ་ཕྱེད་ཙམ་དེར་འགྲུལ་ཚར་(སྤེལ་སྡོད) བྱེད་དགོས་བྱུང་། དེ་ནས་ཁོང་གི་འགྲུལ་བཞུད་དང་། སློབ་སྦྱོང་། ལས་དོན་བཅས་ཀྱི་སྙན་ཞུ་ཞིག་མཇུག་སྒྲིག་བྱས། དེ་ནང་དོན་དབྱིན་ཇིའི་གཞུང་དབང་སྒྱུར་མ་ཆེན་པོས་མཐའ་མར་ཕན་འབྲས་ལྡན་པར་ངེས་ནས། ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་ལ་འགའ་ཙམ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས། སྤྱི་ལོ་༡༨༢༥ ཟླ་བ་༦ པར་ཟན་སི་ཀར་དུ་ཕྱིར་ཞུགས་ཏེ། ཐེ་ཊ་ལ་སླེབས། ཟླ་བ་༡༡ པའི་ཚེས་༡༠ ནས་བཟུང་། ཅོ་མ་ནི་ཕུག་ཏལ་གྱི་དགོན་པར་བཞུགས་ནས་ཕྱག་ལས་གནང་། དགོན་པ་འདི་ནི་བོད་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དགོན་པ་རྣམས་ལས་གཟི་བརྗིད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། དགེ་ལུགས་པའི་(སེར་སྐྱ) སྡེ་ཁག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། དེར་ཁོང་གི་ལས་དོན་ལ་འབྲས་བུ་དུང་ཙམ་ཐོན།

སྤྱི་ལོ་༡༨༢༧ ཟླ་བ་༦ པའི་ཟླ་དཀྱིལ་ནས་བཟུང་། ཅོ་མ་ནི་ཀ་ནམ་དུ་ལོ་གསུམ་དང་ཕྱེད་ཀར་བཞུགས་ནས་ལས་ཀ་གནང་། ཀ་ནམ་དུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར་གྱི་དེབ་ཐེར་ཆ་ཚང་མཆིས། དེ་ནི་བཀའ་འགྱུར་པོད་ཀ་༡༠༠ དང་བསྟན་འགྱུར་པོད་ཀ་༡༢༥ ལྡན་པའོ། དེར་ཡང་ཁོང་གིས་བླ་མ་སངས་རྒྱས་ཕུན་ཚོགས་དང་མཉམ་དུ་ལས་ཀ་གནང་ཞིང་། ད་ལྟ་གནས་སྟངས་དེ་བས་ཞི་བདེའི་བར་ན། ཀ་ནམ་དུ་བསྡད་པའི་ལོ་གསུམ་ནི་ཚོ་མའི་ལས་ཀར་འབྲས་བུ་ཆེས་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་ཡིན། དེར་ཁོང་གིས་བོད་སྐད་བརྡ་སྤྲོད་དང་བོད་དབྱིན་ཚིག་མཛོད་མཇུག་བསྒྲུབས་ཤིང་། ནང་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་བྲིས་མ་དང་། དེ་བཞིན་གཞན་པའི་རྩོམ་སྒྲིག་ངོ་སྤྲོད་(རིགས་བཤད) དུ་མའི་གཏན་ཚིགས་(རྩོམ་སྒྲིག་གི་ས་བོན) ཡང་གྲ་སྒྲིག་བྱས། ཁོང་གིས་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཤམ་བྷ་ལའི་སྐོར་ཡང་ཀློག་པར་བྱེད། དེ་ནི་ནང་པའི་ཡེ་རུ་ཤ་ལེམ་ཡིན་ལ། ཡུ་གར་(ཡུ་གུར) གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དུ་ཡོད། ས་ཆ་འདི་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་བང་མཛོད་ཅིག་ཡིན། ཁོང་གི་ཞལ་ནས། “ང་ཚོའི་མེས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ས་ཁུལ་འདི་དག་ནས་ཡེ་ཤུའི་ལོ་རབས་ཀྱི་སྔོན་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ལམ་ལྷུང་(སུ་ལྷུང་) རྗེས། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མི་རིགས་སུ་གྱུར་པར་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཆ་ཚང་ཡོད།” སྤྱི་ལོ་༡༨༣༠ ཟླ་བ་༣ པར། རྒྱལ་བློན་ཨེ་ཤ་ཡ་སྤྱི་ཚོགས་(Royal Asiatic Society) ནས་ཁོང་རྒྱལ་ཡོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་མིར་འདེམས་བསྐོ་བྱས།

སྤྱི་ལོ་༡༨༣༡ ཟླ་བ་༤ པའི་ཚེས་༢༢ ལ། དེ་ལི་(དེ་ལྷི་) དང་། ཨཱ་གྷ་ར། བྷེ་ནཱ་རེསི་(བཱ་རཱ་ཎ་སི་) བཅས་བརྒྱུད་དེ་ཀལ་ཀུ་ཏྟ་(ཀལཀཏྟ) ལ་སླེབས་ཏེ། ཨེ་ཤ་ཡ་སྤྱི་ཚོགས་(Asiatic Society) ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་གཤེས། (དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༨༣༢ སྔོན་ལ་ཨེ་ཤ་ཡ་སྤྱི་ཚོགས། དེ་ནས་ཕྱིས་སུ་བེང་གཱ་ལི་ཨེ་ཤ་ཡ་སྤྱི་ཚོགས་ཞེས་པ་རེད།) དེར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཀྱི་གྲ་སྒྲིག་སྒྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཁོང་གིས་བོད་དབྱིན་ཚིག་མཛོད་དང་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དེབ་ཆེན་པར་སྒྲིག་པར་དུས་ཡོངས་བཏང་། ཁོང་ནི་བང་བ་ཆུང་ངུ་ཞིག་ན་སྡོད་ཅིང་རྒྱུན་དུ་ཕྱི་ལ་འགྲོ་དཀོན། སྤྱི་ལོ་༡༨༣༢ ནས་བཟུང་། ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག་ཚོ་བེང་གཱ་ལི་ཨེ་ཤ་ཡ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དཔེ་སྐྲུན་(Journal of the Asiatic Society of Bengal) ནང་དུ་པར་དུ་བསྐྲུན། སྤྱི་ལོ་༡༨༣༣ ཟླ་བ་༡༡ པའི་ཚེས་༡༥ ལ། ཧངྒཱ་རིའི་མཁས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་(Magyar Tudós Társaság) ནས་ཁོང་ལ་ཕྱི་རྒྱུའི་ཚོགས་མིའི་གོ་གནས་ཕུལ་[༡]། སྤྱི་ལོ་༡༨༣༤ ཟླ་བ་༡ པའི་ཚེས་༥ ལ། ཚོ་མས་རྩོམ་པའི་དང་པོ་བའི་ཚན་རིག་གི་རྩ་བ་ནས་བྲིས་པའི་བོད་དབྱིན་ཚིག་མཛོད་དང་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དེབ་ཆེན་(བློ་ལྡན་གྱི་ནང་དོན་) མཛེས་པར་པར་དུ་བསྐྲུན། དེ་ཀལ་ཀུ་ཏྟ་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན་པར་དཔེ་ཐེར་༥༠༠ བཟོས། དེའི་ནང་ནས་ཚོ་མས་དཔེ་ཐེར་༥༠ ཧངྒཱ་རིར་ཕྱིར་བསྐུར། ཟླ་བ་༢ པའི་ཚེས་༦ ལ། བེང་གཱ་ལི་ཨེ་ཤ་ཡ་སྤྱི་ཚོགས་ནས་ཁོང་ལ་བཀའ་དྲིན་ཅན་གྱི་ཚོགས་མིའི་གོ་གནས་ཕུལ། སྤྱི་ལོ་༡༨༣༥ ནས་༡༨༣༧ བར། ཁོང་གིས་བྱང་བེང་གཱ་ལིའི་ས་ཕྱོགས་སོ་སོར་བརྒྱུད་དེ་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་རྗེས་འཇུག་ལ་སྦྱོང་བར་བྱེད། ཁོང་ནི་མཱལ་དྷཱ་དང་། ཏི་ཏ་ལི་ཡ། ཛལ་པཡི་གུ་རི་བཅས་སུ་གཤེགས། དེར་ཁོང་གིས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་(སངྐྲིཏ) དང་། བེང་གཱ་ལིའི་སྐད། མཱ་ར་ཐིའི་སྐད་བཅས་ལ་ཉེ་བར་མཁས་པར་གྱུར། སྤྱི་ལོ་༡༨༣༥ ཟླ་བ་༡༢ པར། མོ་ལླ་(ملا) ཨེསི་ཀན་ཌེར་(اسکندر) ཅོ་མ་ཞེས་པའི་མིང་གིས། བྱང་བེང་གཱ་ལིའི་ཏི་ཏ་ལི་ཡ་རུ་ལོ་ངོ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བཞུགས། དེར་ཁོང་གི་གཞི་བཙུགས་དམིགས་ཡུལ་དང་མཐུན་པར་མེས་པོའི་ཡུལ་རྗེས་འཚོལ་བར་བྱེད།
[[ཡིག་ཆ།:Travel_route_and_timeline_of_Sándor_Kőrösi_Csoma.svg|thumb|250x250px|ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་འགྲུལ་བཞུད།]]
[[ཡིག་ཆ།:Bichurin_Lhassa.jpg|thumb|250x250px|ལྷ་ས་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ཡིན། དུས་རབས་༡༩ པ།]]
༡༨༣༧ ལོའི་ ཟླ་ ༡༢ ནང་ཁོང་ [[ཀ་ལི་ཀུ་ཏ|ཀལ་ཀ་ཊ་ལ་]] ལོག་ནས་དེར་ཁོང་གིས་ལོ་ལྔ་ཙམ་རིང་དཔེ་མཛོད་འགན་འཛིན་གྱི་གོ་གནས་བཞེས་ནས་ཤེས་ཡོན་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་དུས་ཁོ་མོ་ལོ་༢༠ ཙམ་ལ་སླེབས་ཡོད།&amp;nbsp;[[དབྱིན་ཡིག|གཤམ་གསལ་]] གྱི་ སྐད་ [[ཏ་ཟིག་གི་སྐད།|ཡིག་]] ཁག་ [[བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག།|ལ་]] [[ལེགས་སྦྱར་སྐད།|ཁོང་]] གིས་ [[ཧྥ་རན་སིའི་སྐད།|བྲིས་]] [[འཇར་མན་སྐད།|པ་]] [[ལ་ཏིན་སྐད།|དང་]] / [[ཨ་རབ་སྐད།|ཡང་]] ན་ [[ཨུ་རུ་སུའི་སྐད།|ཀློག་]] ཡོད །  རོ་མ་ནི་ཡ ། གལ་ཏེ་ཁོང་གིས་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་སྐབས་སྐད་ཡིག་གཞན་ཁ་ཤས་ལ་ཡང་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དང་། ༡༨༣༠ ལོའི་ མཇུག་ཏུ་ཁོང་གིས་བྱིས་པའི་དུས་སུ་ཁོང་གི་ནང་མི་དང་ལྷན་དུ་ཁར་ པ་ཐི་ཡན་མཚོ་ཁུག་ དང་ བལ་ཁན་ གྱི་ལྷོ་ཤར་ས་ཁུལ་ལ་འགྲུལ་བསྐྱོད་བྱེད་སྐབས་ཁོང་ལ་ཁ་སྐད་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་གནས་ཚད་དེ་ཧ་ཅང་རྒྱ་ ཆེ་བ་  Schöfft ཀལ་ཀ་ཏར་ཐེངས་མང་པོ་ཕེབས་ཡོད། ཁོས་སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མའི་སྐུ་པར་བདེན་པ་གཅིག་པུ་སྤྱི་ལོ་༡༨༣༧ ཟླ་བ་༡༢ པར། ཅོ་མ་ཀལ་ཀུ་ཏྟར་ཕྱིར་ལོག་སྟེ། དེར་དཔེ་མཛོད་སྐྱོང་པོར་ལོ་ལྔ་ཙམ་རིང་དགོན་པའི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་གནས་མལ་དུ་བཞུགས་ནས་ཚན་རིག་གི་ལས་ཀ་བསྒྲུབ། དུས་སྐབས་དེར་ཅོ་མ་ལ་སྐད་ཡིག་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལ་ལེགས་པར་རྩོམ་དང་། ཡང་ན་ཀློག་ཐུབ་པ་རེད། དེ་དག་ནི། ཧི་བྷྲུ། ཨ་རབ། ལེགས་སྦྱར། པ་ཥྚུ། ཨཱ་རྱ་གྲོང་དྲུག་(དབྱིན་ཡིག་སྔ་མའི་སྐད། འོ་རིན་) ལ་ཏིན། སླཱ་ཝིག། ཇཱར་མན། དབྱིན། སྤྱི་ཕྱན་(ཐེ་ར་) ཁེ། པར་ཞིག། ཧྥ་རཱན་སི། ཨོ་ར་(ཨཽ་) སུ། བོད་སྐད། ཧིན་དུ་(ཧིནྡུ་) སྟཱ་ནི། མཱ་ར་ཐི། དང་བེང་གཱ་ལི་བཅས་སོ།[༡] དེ་མིན་སྐྱེས་ས་ཡང་བཀོལ་ནས་རོ་མ་(རོ་མ་ནི་ཡ། རོ་མ་) སྐད་ཀྱང་ཤེས་པར་འདོད། ངེས་པར་དུ་ཁོང་གི་འགྲུལ་བཞུད་སྐབས་སུ་སྐད་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་མང་ངོས་མཚུངས་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་དང་ཞལ་གྱིས་འབྲེལ་བའི་རིམ་པར་ཁྱེད་ཅིག་གིས་མཁྱེན་པར་བྱེད། དེ་ལྟར་ཞལ་ངག་གི་སྐད་ཡིག་གི་མཁས་རྒྱལ་དེ་ནི་ན་ཆུང་དུས་ནས་ཤུགས་ཆེན་པོར་གྱུར་ཞིང་། དེ་ཆུང་དུས་ཁྱིམ་མི་དང་མཉམ་དུ་ཁྲོད་དུ་ཡུལ་བསྐོར་བྱེད་སྐབས་དགུན་ཁྱིམ་(ཀར་ཕཱ་ཊི་) མཚན་གྱི་རྒྱང་ལྕོགས་(ལྷོ་ཕྱོགས་དང་ཤར་ལྷོའི་) ས་ཁུལ་དང་། དེ་བཞིན་བལ་ཡུལ་(བཱལ་ཀན་) རི་རྒྱུད་དུ་ཐོབ།[༢] སྤྱི་ལོ་༡༨༣༠ པའི་ལོ་རབས་ཀྱི་མཇུག་གི་སྐབས་སུ། ཀལ་ཀུ་ཏྟར་ཧངྒ་རིའི་རི་མོ་མཁན་དང་འཛམ་གླིང་འགྲུལ་བ་ཞེས་པའི་ཞེ་ཧྥཊ་ཡོ་སེཕ་ཨག་སིཊ་(Schöfft József Ágoston) དང་ཡང་ཡང་འཕྲད། དེས་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་གདུང་འབེབས་ཡིན་པར་གྲགས་པའི་སུམ་རྟགས་གཅིག་པོ་ལ་བྲིས།དེ་བཟོས་ཡོད།
[[ཡིག་ཆ།:Tari_sztúpa.JPG|thumb|250x250px|ཏར་གྲོང་ཚོར་བཞུགས་པའི་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་རྗེས་དྲན་མཆོད་རྟེན།]]
སྤྱི་ལོ་༡༨༤༢ ཟླ་བ་༢ པར། ཁོང་གིས་ལྷ་སར་འགྲོ་བའི་ཐབས་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མ་ཧཱ་ནན་ད་གཙང་པོའི་རྒྱབ་ལྗོངས་དེར་ཆུ་ཐོག་ལམ་གྱིས་འགྲོ་བཞིན། དྭངས་ཁང་དང་གནོད་འཚེ་བའི་གནམ་གཤིས་ཀྱི་ས་ཆ་དེར་རྐང་པར་བརྒལ་ནས་མ་ལ་རི་ནད་བཟུང་། ཟླ་བ་༣ པའི་ཚེས་༢༤ ལ་དརྗེ་ལིང་དུ་སླེབས། ཟླ་བ་༤ པའི་ཚེས་༤ ལ་རིམས་ནད་ཀྱི་རྟབས་ངར་དྲག་པོས་ཁོང་ལ་དཀའ་ངལ་དྲག་སྤྲད་བྱུང་། དེ་ནས་ནད་ཀྱི་རྟབས་དྲག་པོས་ལུས་པོའི་བདེ་ཐང་ཤིན་ཏུ་ཉམས་པར་གྱུར། ཟླ་བ་༤ པའི་ཚེས་༡༡་ལ་ཞག་པ་དྲོ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་༥ ལ་འདས་པར་གྱུར། དེ་ནས་ཀུན་ནས་ཕྱི་ཉིན་དརྗེ་ལིང་ནད་ཡུ་རོབ་དུར་ཁྲོད་(དརྗེ་ལིང་གི་ཡོ་རོབ་དུར་ཁྲོད) དུ་མཚམས་སྤྲིངས་ཏེ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བོ་རྒྱལ་པོ་གསུམ་པའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་གྲིབ་མ་སྒང་དུ་གདན་ས་མཐའ་མར་བཞུགས།

== ཁོང་གི་རྗེས་དྲན། ==
༡སྤྱི་ལོ་༡༨༤༣ ལ་ཨེར་ཝེ་ཊོ་ཤི་ཡོ་སེཕ་(Eötvös József) གྱིས་ཧངྒཱ་རིའི་མཁས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་འདུ་ཚོགས་ཆེན་ནང་དུ་རྗེས་དྲན་གྱི་གཏམ་བཤད་ཞིག་གསུངས། སྤྱི་ལོ་༡༨༤༥ ལ་ཨེ་ཤ་ཡ་སྤྱི་ཚོགས་(Ázsiai Társaság) ནས་ཁོང་གི་བང་མཚམས་ཀྱི་སྒང་དུ་རྗེས་དྲན་ཀེང་རུས་(དྲན་རྟེན་གྱི་ཀ་བ) ཞིག་གསར་དུ་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་༡༨༥༨ ལ་གྲུས་ཤཱ་ཆེ་ཉི་ཡི་ཨིསི་ཏེ་ཝཱན་(Széchenyi István) དབང་ཕྱུག་གྲུས་ཤཱ་ཆེ་ཉི་ཡིས་འདས་སྔོན་ལ། ཅོ་མའི་བང་མཚམས་ཀྱི་ཏོ་(ཀེང་རུས) རི་མོ་བྲིས་ཏེ། གློ་བུར་ཞིག་ཏུ་བཅུག་ནས་འོག་གི་ཡི་གེ་དེ་བཀོད་པའི་མཚན་ཤེལ་བསྐོར་བཏབ།
[[ཡིག་ཆ།:Kőrösi_Csoma_Sándor_a_székely-magyar_Erdélyből_-_litográfia_Rohn_Alajos.jpg|right|thumb|ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་གདུང་འབེབས། རྒྱུ་གཡང་(རྡོའི་པར་སྟོན) ཨ་ལ་ཡོས་རོན་གྱིས་བརྒྱབ། ༡༨༤༦]]
“དགོངས་པ་ཡལ་བའི་ཧངྒཱ་རི་རྒྱལ་སྡེའི་མི་སྡོང་རེ་ཞིག དངུལ་དང་སྤོབས་པ་ལྟ་བུས་སྟོངས་པར། འོན་ཀྱང་གཏན་དུ་བརྟན་པའི་རྒྱལ་སྡེའི་དུང་སེམས་བཟང་པོས་སེམས་སོར་བསྐྱེད་ཏེ། ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱིས་ཧངྒཱ་རིའི་ཕོ་བྲང་(སྐྱེ་སྡིངས) ཚོལ་བར་བཏང་སྟེ། མཐའ་མར་སྐུ་ཡལ་བ་དང་མཉམ་དུ་རང་གི་ལས་ཀྱི་དཀའ་སྡུག་གི་འོག་ཏུ་རྡོལ་ལྷུང་བྱུང་། རྒྱལ་ཁབ་ལས་དལ་གྱི་ས་གནས་སུ་གཟུགས་རྫོགས་དེ་ལ་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་རྨི་ལམ་རྒྱུན་མ་རེ་བསྒྲིགས་ཡོད། མ་འོངས་པར་ན་ཡང་འདི་ལ་ལེགས་པར་བཟང་བའི་ཧངྒཱ་རིའི་གང་ཟག་གི་ཡིད་ལ་སྐུ་ལུས་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན།”{{idézet2|''Egy szegény árva magyar, pénz és taps nélkül, de elszánt kitartó hazafiságtól lelkesítve – Kőrösi Csoma Sándor – bölcsőjét kereste a magyarnak, és végre összeroskadt fáradalmai alatt. Távol a hazától alussza itt örök álmát, de él minden jobb magyarnak lelkében.''}}ཡོ་ཀའི་(Jókai) གྱིས་རང་གི་《སྐྱེ་མར་འདི་འགྲུལ་བར་བྱེད་》ཞེས་པའི་སྒྲུང་གི་ནང་གི་བར་ཀྲོ་ཕལ་(Barkó Pál) ཞེས་པའི་སྒྱུ་རུ་དེ་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་ལ་གཞིར་བཟུང་ནས་བསྐྲུན་པ་རེད།

སྤྱི་ལོ་༡༨༨༤ ལ། དྲུ་ཀ་ཏི་ཝ་དར་(Duka Tivadar) གྱིས་ཅོ་མའི་རྩོམ་ཡིག་ཕལ་ཆེར་བསྒྱུར་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན་པའི་དམིགས་ཡུལ་བཟོས་མོད། དེ་སྤྱི་ལོ་༡༨༨༥ ལ་དབྱིན་སྐད་དང་ཧངྒཱ་རིའི་སྐད་གཉིས་ཀར་བསྐྲུན་ཐུབ། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༢ ལ་ཀལ་ཀུ་ཏྟ་ནས་ཨེ་ཤ་ཡ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་ནང་དུ་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་སྐུ་བརྙན་(མདུན་སྐུ) ཞིག་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༠༤ ལ་སྐྱེས་ཀའི་ལོ་རྒྱངས་༡༢༠ པར། ཁོང་གི་སྐྱེས་ཡུལ་གྲོང་ཚོར་ཇོ་མ་དགོན་རོན་(Csomakőrös) ཞེས་མིང་བཏགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༡༠ ལ་མཁས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་(Akadémia) ནས་བང་མཚམས་སུ་རྗེས་དྲན་ཤོག་བྱང་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༢༠ ལ། ཏེ་ལེ་ཀི་ཕཱལ་(Teleki Pál) དང་ཕེལ་ཝིན་ཙི་ཏ་ཀཱཊ་ཛོལ་ཏཱན་(Felvinczi Takáts Zoltán) གཉིས་ཀྱི་ཐོག་མའི་འབད་རྩོལ་ལ་བརྟེན་ནས། 「ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་སྤྱི་ཚོགས」བསྒྲུབས། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༩ ལ་གུང་ཁྲན་པའི་རིག་གཞུང་སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་བཀག་ངོས་བྱུང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༢༨ ལ་བཀ་ཐཡ་ཨེར་ཝིན་(Baktay Ervin) གྱིས་ཟང་ལ་དང་ཕུག་ཏལ་གྱི་དགོན་པའི་རྩིག་ངོས་སུ་རྗེས་དྲན་ཤོག་བྱང་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༣ ལ་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་ནི་རྒྱ་པན་(ཡ་ཕན) ནང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་(ནང་བསྟན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་) ཡིན་པར་ངོས་བཟུང་བའི་ཡོ་རོབ་པའི་ཁྱིམ་མི་དང་པོར་གྱུར།[༡] དེ་ནས་ཁོང་གི་བང་མཚམས་ནི་ནང་བསྟན་པའི་གནས་མཆོད་(གནས་སྐོར་གྱི་གནས་ཆེན) དུ་གྱུར།

སྤྱི་ལོ་༡༩༤༢ ཟླ་བ་༤ པའི་ཚེས་༨ ལ་དཔེ་སྐྲུན་《ཐོལ་ན་ཡི་འཛམ་གླིང་བསྡུས་སྣང་》(Tolnai Világlapja) ལ་བོལྡོག་ཕ་ཡི་ཕར་ཀས་ཨིམ་རེ་(Boldogfai Farkas Imre) གྱིས་བྲིས་པའི་རི་མོ་ཞིག་དེར་བསྐྲུན། ཁོང་ནི་ཧངྒཱ་རིའི་ལྷ་རིག་མཁན་དུ་གྱུར་བའི་ཤོ་ཧེ་ཕཊ་ཡོ་སེཕ་ཨག་སི་ཊོན་(Schöfft József Ágoston) གྱི་ལམ་ནས་ཅོ་མའི་གདུང་ཆ་ཡིད་མོས་པར་བྱེད་འབད་དགོས་མཁན་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན། དེ་སྔོན་ཅོ་མའི་གདུང་རི་རྒྱབ་ལྟ་བར་ཙམ་མཁྱེན་པ་རེད།[༡][༢] ཏོ་ཀི་ཨོ་ནང་གི་ཐཡི་ཤོ་(Taisho) སློབ་ཆེན་དུ་ཁྱི་མཁན་ཙོར་བ་གེ་ཟྰ (Csorba Géza) གྱིས་རྟེན་འབྲེལ་ཞིག་བསྐྲུན་ཏེ། ཅོ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པའི་ལྷ་སྐུ་དེར་བཙུགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༤༣ ལ་མ་རོ་ཤ་ཝཱ་ར་ཧེལ་(Marosvásárhely) དུ་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་ཐོག་མ་བའི་སྤྱི་ལམ་སྐུ་བརྙན། དེ་ནི་ཧངྒཱ་རིའི་ས་ཆར་བཙུགས་པའི་དང་པོ་ཡིན།

སྤྱི་ལོ་༡༩༥༦ ལ་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་སངས་རྒྱས་པའི་རིག་གཞུང་སློབ་གླིང་(Buddhológiai Intézet) བཙུགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༧ ལ་དགོངས་པའི་ལོ་རྒྱངས་༡༢༥ པར། ཧངྒཱ་རིའི་ས་འཛམ་རིག་གཞུང་སྤྱི་ཚོགས་(Magyar Földrajzi Társaság) ནས་「ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་རྗེས་དྲན་གྱི་རྟགས་དངུལ」བཙུགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༦༨ ལ། ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་སྤྱི་ཚོགས་སླར་གསོ་བྱུང་སྟེ། དེའི་ལྟ་བ་ནི་མར་ཁེ་སི་དང་ལེ་ནིན་རིང་ལུགས། དེ་བཞིན་ཕིན་ལན་(ཧྥིན་) དང་ཨུ་གྷ་རུ་(ཨུགར) རིག་གཞུང་གི་ལྟ་བར་བཟུང་། དེའི་དུས་དེབ་「ཤར་ཕྱོགས་རྟོག་ཞིབ」(Keletkutatás) ཞེས་པར་དུ་བསྐྲུན། སྤྱི་ལོ་༡༩༧༢ ནས་༡༩༧༣ ལ། ཡ་ཀ་བོས་ཨོ་ཏོན་(Jakabos Ödön) གྱིས་རྐང་རྒྱབ་ནས་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་ལམ་རྗེས་བརྒྱུད། དེའི་ལམ་ཡིག་གི་དེབ་དེ་ཁོང་དགོངས་པའི་རྗེས་སྤྱི་ལོ་༡༩༨༣ ལ་「རྒྱ་གར་གྱི་ལམ་ཡིག」(Indiai útinapló) ཞེས་པར་བསྐྲུན། པར་སྐྲུན་ཁང་ནི་ཁེ་རི་ཏེ་རི་ཡོན་(Kriterion) ཡིན། སྤྱི་ལོ་༡༩༨༢ ལ་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་རྗེས་དྲན་ལ་ཕྱག་པེ་(བུད་དྷ་རིག་གཞུང་གི་མཆོད་རྟེན) ཞིག་ཧངྒཱ་རིའི་ས་ཆར་ཐོག་མར་བཙུགས་ཏེ། དེ་བུ་པེ་ཤཏ་(Budapest) ཞེས་པའི་གྲོང་ཆེན་གྱི་རྒྱུད་༡༥ པའི་ཁྲུས་ཚལ་ནང་ལ་གྲུ།

སྤྱི་ལོ་༡༩༨༤ ལ་སྐྱེས་ཀའི་ལོ་རྒྱངས་༢༠༠ པར། ཧངྒཱ་རིའི་ས་ཆར་བཞུགས་པའི་ནང་བསྟན་སྤྱི་ཁྱབ་(Buddhista Misszió) ནས་ཅོ་མའི་རྩོམ་ཡིག་ཚོ་བསྡུས་ཏེ། མཛེས་སྒྲིག་ལེགས་པོ་ཅན་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་གསར་པ་ཞིག་བསྐྲུན་ནས་ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་ལ་རྗེས་དྲན་ཞུས། དེ་བཞིན་མཁས་པའི་པར་སྐྲུན་ཁང་(Akadémiai Kiadó) ནས་ཀྱང་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་སྦྱར་གྱི་དེབ་སྙན་༤ པར་དུ་བསྐྲུན་པ་དེ་དག་དབྱིན་སྐད་གཞི་མ་ཡིན། དེ་ལྟར་ལོ་རྒྱངས་དེར་དགའ་སྟོན་གྱི་སྐབས་སུ། གཞོན་ནུ་ལྔ། བོ་བཱ་ལི་ཨིསི་ཏ་ཝཱན།(Bobály István) པོ་གཱཉ་དིའོརདི།(Pogány György) ཤཱ་ཕྲཱ་ནི་ཡོ་སེཕ།(Sáfrány József) ཤཱ་ར་དིའོརདི།(Sára György) ཤཱ་རོ་ཤི་ཨེར་ཝིན།(Sárosi Ervin) བཅས་གཉིས་ཀྱིས་ཅོ་མས་བོད་དུ་བསྡད་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཁག་གལ་ཆེན་རྣམས་རྗེས་སུ་བརྒྱུད་དེ། བོད་ཀྱི་དགོན་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་བསྐྱར་ཞལ་བཞེས་བྱས། དེའི་ལམ་འགྲུལ་སྐོར་གྱི་གློག་བརྙན་ཞིག་བསྒྲུབས་པ་དེ། ཧངྒཱ་རིའི་བརྙན་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་(Magyar Televízió) ནས་སྟོན་བསྟན་བྱས། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༧ ལ་སུ་ཏོ་དྷོལ་ཊ་(Sütő Zsolt) ཞེས་པའི་མ་རོ་ཤ་ཝཱ་ར་ཧེལ་(Marosvásárhely) གྱི་པར་བླངས་རིག་མཁས་པས་ཅོ་མའི་བོད་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཡུལ་གྱི་གནས་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ལ་པར་རིས་དང་སྒྲ་ཟིན་ཐོ་བཀོད་བྱས། དེ་དག་རང་གི་ཉིན་དེབ་ཀྱི་བྲིས་ཐོ་དང་ལྷན་དུ་དྲ་བའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས།

སྤྱི་ལོ་༡༩༩༨ ལ། ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་ནང་བསྟན་གཞི་རྩའི་(Buddhista Alapítvány) སྒྲིག་འཛུགས་མཛད་སྒོ་ཡིས། ནང་བསྟན་སློབ་ཆེན་(Buddhista Egyetem) བཙུགས། དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༠༤ ལ། ཧངྒཱ་རི་སློབ་ཆེན་(Magyar Egyetem) ཡང་མེས་པོའི་ལོ་རྒྱུས་སྔོན་མའི་སྦྱོང་བརྡར་དང་བཅས་ཏེ་ལག་བསྡམས།

སྤྱི་ལོ་༢༠༠༧ ལ། ཨར་དེ་ལིའི་(ཏྲངསིལ་ཝ་ནི་ཡ) པར་བླངས་རིག་མཁས་པ་སུ་ཏོ་དྷོལ་ཊ་(Sütő Zsolt) གྱིས་ཟླ་བ་མང་པོའི་རིང་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་སྐབས། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒུད་དུ་ཅོ་མ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ས་གནས་གལ་ཆེན་ཡོངས་རྫོགས་བརྒྱུད་ནས། པར་རིས་དང་། སྒྲ་ཟིན་ཐོ། དེ་བཞིན་ལམ་ཡིག་ཟིན་ཐོ་བཅས་བཟོས། ལམ་ནས་ཕྱིར་ལོག་རྗེས་དེའི་སྙན་ཡིག་ཕྱེད་ཙམ་པར་དུ་བསྐྲུན་ཅིང་། རྣམ་གཞག་འདྲ་མིན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྟོན་བསྟན་གསལ་བཤད་བྱས། ཁོང་ནི་ལོ་རབས་གཉིས་སྟོང་གི་ལོ་སྟོང་(༢༠༠༠) ལོ་རབས་ཀྱི་ཅོ་མའི་རྗེས་འབྲང་རྣམས་ལས་དབེན་པའི་ས་གནས་སོ་སོ་རྣམས་མ་ལུས་པར་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་མཁན་དང་པོ་ཡིན། སུ་ཏོ་དྷོལ་ཊའི་འགྲུལ་བཞུད་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ནི། སྣ་ཚོགས་ལས་རྒྱལ་ཡོངས་ས་ཁམས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་(National Geographic Magazine) ནས་ཀྱང་ཤོག་ངོས་མང་པོར་ཁྱབ་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་བསྐྲུན་ནས་ཅོ་མའི་སྐོར་གསལ་བསྒྲགས་བྱུང་།

སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨ ལ། སྒེར་གྱི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ལ་བརྟེན་ནས། ཅོ་མས་ཟང་ལར་བཞུགས་པའི་སྡོད་ཁང་དང་། ཉེན་ཁ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་མཁར་རྫོང་སྐྱོབ་སྲུང་བྱེད་པའི་ལས་གཞི་ཞིག་འགོ་བཙུགས། ལས་གཞི་འདི་ནི་སྒེར་གྱི་སྦྱིན་དངུལ་དང་རྒྱལ་ཁབ་རིག་གཞུང་མ་དངུལ་ཁང་(NKA) གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་བརྒྱུད་མ་དངུལ་གཙོ་བོར་སྤྲད་པ་ཡིན། དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༡༠ ལ་བཟུང་「ཅོ་མའི་སྡོད་ཁང་གཞི་རྩ」ཞེས་པའི་མིང་ཡོད་དེ་ལྟར་དེ་ནས་བསྐྱར་གཅོད་བྱེད། དེའི་ཆང་ཞོར་(ལག་རྩལ) ལྟ་སྐྱོང་ནི་「རིག་གནས་སྤྱི་རྒྱལ་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་ལས་ཁུངས」(KÖSZ) ལུས་ནས་བསྒྲུབ། ལས་གཞི་འདི་ནི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་(ཡིད་འཕྲོག་པ་) རྣམས་ཀྱི་ལས་དོན་དང་ས་གནས་ཀྱི་ལག་རྩལ་ཉམས་མྱོང་ལ་བརྟེན་ནས། སྲོལ་རྒྱུན་ལག་རྩལ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའི་ཐོག་ནས་མཁར་རྫོང་སླར་གསོ་བྱེད། གུ་ལི་ཡཱཤ་ཏི་བོར་(Gulyás Tibor) ཞེས་པའི་པར་ལེན་མཁན་གྱིས་འཕྲུལ་དེབ་དང་ལྡན་པའི་འབྱུང་འཕྲེལ་ཡིག་སྒྲོམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད། དེ་དག་གི་གཞི་རྩའི་རྒྱུན་སྦྱོང་དམིགས་ཡུལ་དུ། ཅོམ་གྱིས་ནང་དུ་དབང་ཆའི་སྐབས་སུ་གཞན་པའི་ས་ཆ་རྣམས་ཀྱང་སླར་གསོ་བྱེད་རྒྱུར་བཟུང་ཡོད།

== གཙོ་བོའི་རྩོམ་ཆེན་ཁག ==

* 《བོད་དབྱིན་ཚིག་མཛོད་ལ་སློང་བའི་རྩོམ་རིག》 (ཀལ་ཀུ་ཏྟ། ༡༨༣༤; བུ་པེ་ཤཏ། ༡༩༨༤) — ''Essays Towards a Dictionary Tibetan and English''
* 《དབྱིན་སྐད་དུ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་དེབ་ཆེན》 (ཀལ་ཀུ་ཏྟ། ༡༨༣༤; བུ་པེ་ཤཏ། ༡༩༨༤) — ''A Grammar of the Tibetan Language in English''
* 《ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཚོ་བསྡུས》 (༡༨༨༥, ༡༩༨༤) — ''Kőrösi Csoma Sándor dolgozatai''
* 《ལེགས་སྦྱར། བོད། དབྱིན་གསུམ་ཚིག་མཛོད་ལེའུ་དང་པོ།་གཉིས་པ།་གསུམ་པ།》 (ཀལ་ཀུ་ཏྟ། ༡༩༡༠, ༡༩༡༦, ༡༩༤༤; བུ་པེ་ཤཏ། ༡༩༨༤) — ''Sanskrit-Tibetan-English Vocabulary I-III.''
* 《བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་དཔྱད་པ།》 (ཀལ་ཀུ་ཏྟ། ༡༩༡༢; བུ་པེ་ཤཏ། ༡༩༨༤) — ''Tibetan Studies''
* 《སངས་རྒྱས་ཀྱི་མི་ཚེ་དང་གསུང་ཆོས།》 (ཀལ་ཀུ་ཏྟ། ༡༩༥༧) — ''The Life and Teachings of Buddha''  (Bukarest, 1972, 1982 — ''Buddha élete és tanításai'')

== མཆན་འགྲེལ། ==
{{Template:Reflist|2}}

== ཐོན་ཁུངས ==
↑ csoma.blog.hu:  {{Cite web |date=2008-08-30. |title=Miért kell megmenteni Csoma egykori, himalájai házát? |url=http://csoma.blog.hu/2008/08/30/miert_kell_megmenteni_csoma_egykori_himalajai_hazat |access-date=2011-12-20 |publisher=csoma.blog.hu}}

== ཆ་འཕྲིན་མང་བ། ==

* [https://konyvtar.mta.hu/index.php?name=v_3_2_1_csoma ཅོ་མའི་བསྡུ་སྒྲིག] – mta.hu
* [http://www.csomasroom.org སོ་མའི་ཁང་པའི་གཞི་འཛུགས།] – སོ་མའི་དྲན་རྟེན་ས་ཁུལ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་རྒྱུན་སྲིང་།
* Magyar életrajzi lexikon ༡ (ཀ–ཀ)   
* བོད་རིག་པ་སྲོལ་གཏོད་མཁན་ [https://web.archive.org/web/20260713155554/http://csoma.mtak.hu/hu/index.htm Sándor Kőrösi Csoma] དང་ཧང་གྷ་རིའི་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཤར་ཕྱོགས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ནང་ཁོང་གི་མཛད་རྗེས་དང་།
* [https://web.archive.org/web/20181207192134/http://korosi-egyetem.hu/ Sándor Csoma Kőrösi ཧང་གྷ་རིའི་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་གྱི་] Archiválva ༢༠༡༨ &lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༧&lt;/span&gt; &lt;span&gt;ཉིན།&lt;/span&gt; [[Internet Archive|ཝེ་བྷེག་འཕྲུལ་ཆས་]] &lt;span&gt;སུ&lt;/span&gt; །
* [http://gazsiweb.click.hu/iskola/kcsomas.html སན་ཏོར་ཅོ་མ་ཀོ་རོ་སི་ཡི་མི་ཚེ་དང་བརྩམས་ཆོས།]
* [https://web.archive.org/web/20070521175354/http://yun.ro/ ཧི་མ་ལ་ཡའི་སྔོན་པོ། སན་ཏོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མའི་རྐང་རྗེས་ལ་གནས་སྐོར་བྱེད་པ། ༢༠༠༧]
* [http://korosicsoma.lap.hu/ KőrösiCsoma.lap.hu – འབྲེལ་མཐུད་བསྡུ་རུབ།]
* [https://index.hu/kultur/eletmod/2011/04/25/a_hulyeseg_nem_segit_legyozni_a_himalajat/ གླེན་པ་དེས་ཁྱེད་ལ་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དབང་དུ་བསྡུ་བར་ཕན་ཐོགས་མི་ཐུབ] ། དཀར་ཆག ༢༠༡༡ ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༥
* [https://www.arcanum.hu/hu/online-kiadvanyok/MuMaTu-a-mult-magyar-tudosai-1/korosi-csoma-sandor-3BE3/korosi-csoma-sandor-eletutja-3BE6/ སན་ཏོར་ཅོ་མ་ཀོ་རོ་སིའི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས།]
* {{Cite web |last=Tusnády László |date=2018-01-28 |title=Csokonai Vitéz Mihály, Kőrösi Csoma Sándor kortársa |url=http://www.irodalmilap.net/?q=cikk%2Fcsokonai-vitez-mihaly-koroesi-csoma-sandor-kortarsa-13-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702064532/http://www.irodalmilap.net/?q=cikk%2Fcsokonai-vitez-mihaly-koroesi-csoma-sandor-kortarsa-13-10 |archive-date=2018-07-02 |access-date=2021-02-09 |publisher=irodalmilap.net}}
* [http://epa.oszk.hu/00400/00458/00505/pdf/EPA00458_Korunk_1979_12_926-929.pdf ཨ་ཊི་ལ་ཊི་ས་བྷོ། སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་ཁོ་སོ་མའི་ཕྱིར་ལོག ཀོ་རུཀ། ༡༩༧༩། ཤོག་གྲངས་༩༢༦ནས་༩༢༩]
* [https://www.terjhazavandor.ro/csomakoros/ ཕ་ཡུལ་དུ་ཀོ་རོ་སིའི་སན་ཌོར་ཅོ་མ།]
* ཊེ་རེ་བྷེས་ ཨེ་ཤེ་ཡའི་གློག་རྡུལ་ཚོང་ཁང་གི་ [https://terebess.hu/keletkultinfo/korosi.html ཀོ་རོ་སི་བསྡུ་རུབ་] ཕྱུག་པོ།

=== རྩོམ་རིག ===

* བཀ་ཊེ་ཨེར་ཝིན ། ''འཛམ་གླིང་གི་མགོ་ལ།'' ''བོད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་(Sándor Kőrösi Csoma) གྱི་རྐང་རྗེས་འོག་ཏུ།'' (Budapest, 1930, 1934)
* [[Magyar Győző|མག་ཡར་གྷི་ཛོ་]] ༡༩༣༤: སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་ – མི་དང་ཚན་རིག་པ། རྒྱལ་ཡོངས་རིག་གནས་གཉིས་པ་། ༡༢༩-༡༤༥།
* Baktay Ervin: ''གདན་ས་གསུམ་ནས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་བར།'' ''སན་ཏོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མའི་མི་ཚེ།'' (བུ་ཌ་པེས་ཊི། ༡༩༤༢)
* ཨེར་ཝིན་བྷག་ཊེ་: ''སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་'' (བུ་ཌ་པེས་ཊི། ༡༩༦༢ དང་། ༡༩༦༣ དང་། ༡༩༨༡ དང་། ༡༩༩༩)
* [http://real-eod.mtak.hu/67/ ཇོ་ཛེ་ཧྥ་ཊེར་ཇེག རྩོམ་སྒྲིག་པ། ཤེས་ཡོན་དཔེ་མཛོད་ཀྱི་བསྡུ་སྒྲིག་ནང་ཀོ་རོ་སི་སོ་མའི་ཡིག་ཆ] ། ཤར་ཕྱོགས་ཞིབ་འཇུག (༡) ཧང་གྷ་རིའི་ཚན་རིག་སློབ་གླིང་གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། བུ་ཌ་པེས་ཊི། ༡༩༧༦
* Ernő Hetenyi : སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་ཡིས་ཡིག་ཆ་བཟོས། བུ་ཌ་པེསཊ། ༡༩༨༢ ISBN ༩༧༨༩༦༣༠༠༠༦༣༨༥།
* ཨེ་ལེག་སེ་ཊི་རི ། ''སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་'' (བུ་ཁེ་རེསཊ། ༡༩༧༩)
* ཨོ་ཌོན་ཇ་ཀ་བོས ། ''རྒྱ་གར་གྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་ལོ་'' རྒྱུས། ཀྲི་ཊི་རི་ཡོན། བུ་ཁེ་རེས། ༡༩༨༣
* ཇོ་ཛེཕ་ཊེར་ཇེག (རྩོམ་སྒྲིག) ''སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་'' (Budapest, 1984)
* སེ་ཊི་རི་གློག་ཤུགས། ''སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ།'' (བུ་ཁེ་རེས། ༡༩༨༤)
* ཇེན་ནོ་ཟ་གོ་ནི། ''སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་(Bucharest, 1984)ཡི་དཔེ་དེབ་ཐོ་གཞུང་།''
* ''སན་ཏོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མའི་ཡིག་སྒམ།'' (༡༩༨༤)
* ཕེ་རེན་སི་སི་ལ་གྷི་: ''འདི་ནི་སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་(Sandor Kőrosi Csoma) གྱི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་རེད།'' (2nd ed.) བུ་ཌ་པེས་ཊི་ ༡༩༨༤ མོ་ར་ཀེ་ ཤོག་གྲངས་ ༢༡༡ པར་རིས། ༼འདི་ལྟར་ཁོ་རང་འཚོ་བ་སྐྱེལ་ཡོད།
* Ervin Sárosi: ''ནུབ་ཕྱོགས་བོད་དུ་གནས་སྐོར་བྱེད་སྐབས།'' (Kossuth དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། Budapest, 1986)
* ''སན་ཏོར་སོ་མ་ཀོ་རོ་སིའི་དྲན་རྟེན་དེབ།'' ཀོ་ཝ་སི་ན-སོ་མ་ཀོ་རོ་སི། ༡༩༩༢
* ཕེ་རེན་སི་སི་ལ་གྷི་ཡིས་ ''&quot;ཁོང་གིས་ཧང་གྷ་རིའི་མི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་གནས་འཚོལ་བ་རེད།&quot;'' (བསྐྱར་ཞིབ་དང་། རྒྱ་བསྐྱེད་པར་སྐྲུན།) བུ་ཌ་པེས་ཊི་༡༩༩༢། ཤར་ཕྱོགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཤོག་ངོས་༢༣༥།
* ཀོ་རོ་སི་ཨེར་ནོ་ཕ་བྷི་ཡན་(རྩོམ་སྒྲིག) ''ཀོ་རོ་སི་ཡི་སན་ཌོར་སོ་མའི་རྐང་རྗེས་སུ།'' ༡༩༩༣
* བྷར་ནར་ཌི་ལེ་ཀ་ལོ་ཀ། སན་ ''ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་གསར་པ།'' ཨ་ཀ་ཌེ་མི་ཡའི་ཀི་ཡ་ཌོ ། ༡༩༩༨
* ཇཱ་ནོ་སི་ཀུ་བྷ་སེག་: ''ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ཧང་གྷ་རིའི་དབེན་པ།'' ''ལོ་རྒྱུས་དང་ས་ཆའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལྡན་པའི་སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མའི་མི་ཚེ།'' བུ་ཌ་པེས་ཊི་༡༩༩༩། ཨེམ་སི་ཊོར་ཊི། ཀུཊ། ཀེ་ཀེ་ཕཊ། ཤོག་ངོས་༢༦༣། [༢༤] ཊི།
* པེ་ཊར་མཱར་ཅེལ། ཀོ་རོ་སི་ ''སོ་མའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་པར་རིས་ལ་ཕྱོགས་པ།'' ཕུ་སི་ཀི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ ། ༢༠༠༣
* ''སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་ – བདེན་པ་འཚོལ་ཞིབ'' ། ed. ཇོ་ཛེ་ཧྥ་གྷ་ཛ་ཌ་དང་། ཨེ་ཊེལ་ཀ་ས་བྷོ། ཨེ་ཝ་ཕེ་རེན་ཆི་ཨ་ཊི་ལ་ནེ་སཱ་ཛ་སི། སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་མང་ཚོགས་རིག་གནས་མཐུན་ཚོགས། ཀོ་ཝ་སི་ན། ༢༠༡༥
* བླ་མ་སོ་པེལ། ''འོད་གསར་པའི་ནང་སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མའི་གལ་གནད'' ། ནང་པའི་སྒོམ་རྒྱག་སའི་ལྟེ་གནས་ཁང་། བུ་ཌ་པེསཊ། ཏར། ༢༠༡༧
* ''ཉེ་ཆར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་འོད་སྣང་འོག་སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་དང་'' ། རྩོམ་སྒྲིག རྩོམ་སྒྲིག མོལ་ནར་ཝིལ་མོས་དང་། སེ་ཀེ་ལི་ཕོལཌ་ཐེབས་རྩ་ཁང་། སི་ཁི་སེ་རེ་ཌ། ༢༠༡༩ ( ''སེ་ཀེ་ལི་དཔེ་མཛོད་ཁང་'' ། )
* ''སན་ཌོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ། ང་ཚོའི་ལས་དབང་གི་དྲི་བ'' ། ed. ཨེ་ཝ་ཕེ་རེན་སི་ནེ་སི་ཟོ་སི་དང་། ཇོ་ཛེ་ཧྥ་གྷ་ཛ་ཌ། སན་ཏོར་ཀོ་རོ་སི་སོ་མ་མང་ཚོགས་རིག་གནས་མཐུན་ཚོགས། ཀོ་ཝ་སི་ན། 2021

=== རྟོག་རྩོམ ===

* བྷཱན་ཕོར་རེ་ཛལ་མ། (Baán Forray Zelma): 《འཁྱམས་པོའི་སི་ཀུ་ལིའི་སྐར་མ།》 (བུ་པེ་ཤཏ། ལོ་བཀོད་མེད།)
* སན་ཏོ་གིའོརདི། (Szántó György): 《སྐྱེ་སྡིངས།》 (བུ་པེ་ཤཏ། ༡༩༢༩)
* ཁོལ་ནོ་ཀི་ཡེ་ནོ། (Cholnoky Jenő): 《ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར། མི་ཚེའི་སྒྲུང་།》 (བུ་པེ་ཤཏ། ༡༩༤༠, ཨ་ཐེ་ནའུམ་པར་སྐྲུན། དེབ་ཤོག ༢༨༧)
* ཀོར་ད་ཨིསི་ཏཱན། (Korda István): 《ལམ་ཆེན།》 (བུ་ཀ་རེསི། ༡༩༥༦)
* བཀ་ཐཡ་ཨེར་ཝིན། (Baktay Ervin): 《རྒྱང་རིང་བའི་སའི་འཁྱམས་པོ།》 (བུ་པེ་ཤཏ། ༡༩༣༤, ༡༩༦༠)
* ཀོར་ད་ཨིསི་ཏཱན། (Korda István): 《ལམ་ཆེན། ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་མི་ཚེའི་སྒྲུང་།》 (པར་རིས་མཁན་ཨར་ཀོ་ཤི་ཨིསི་ཏཱན་གྱིས་བྲིས།) བུ་ཀ་རེསི། ༡༩༧༨, ཁེ་རི་ཏེ་རི་ཡོན་པར་སྐྲུན། དེབ་ཤོག ༣༢༠
* དཱ་ཝིད་ཨན་ཏཱལ། (Dávid Antal): 《ཞབས་ཏོག་སློབ་ཕྲུག ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་ན་གཞོན་དུས།》 (མི་ཚེའི་སྒྲུང་།) བུ་པེ་ཤཏ། ༡༩༨༣, མོ་ར་པར་སྐྲུན། དེབ་ཤོག ༢༠༡, པར་རིས་དང་བཅས།
* ལེ་ཀ་ལོ་ཁ་, བེར་ནར་ཏ། (Bernard Le Calloc'h): 《ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་ལམ་ཡིག》 (པ་སྒྱུར་བ་ཨོཏ་ཝོཤ་ལ་ཡོས།) བུ་པེ་ཤཏ། ༢༠༠༠, པིཥྐི་པར་སྐྲུན། དེབ་ཤོག ༡༤༣
* མུལ་ནེར་ཨན་དྲཱཤ། (Müllner András): 《ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར།》 བུ་པེ་ཤཏ། ཡེ་ཨེ་ཀེ་–ཁི་ཡ་རཱཊ་པར་སྐྲུན། ༢༠༠༠
* སུ་ཏོ་དྷོལ་ཊ། (Sütő Zsolt): 《ཧི་མ་ལ་ཡ་སྔོན་པོ། བོད་དམར་པོ།》 (༢༠༠༨)
* ལན་ཙོར་ཀ་གྰ་བོར། (Lanczkor Gábor): 《མ་ལ་རི་ནད།》 པེ་ཅི། ཉིལཏ་ཧྥོ་རུམ། ༢༠༡༠

=== གློག་བརྙན ===

* 《ཀོ་རོ་ཤི་ཅོ་མ་ཤཱན་དོར་གྱི་རྗེས་ལ་》 — གློག་བརྙན། སྐར་མ་༦༠, སྤྱི་ལོ་༡༩༨༤, གཙོ་སྒྲིག་པ་དང་སྟོན་ཐེན་པ། ཤཱ་ཕྲཱ་ནི་ཡོ་སེཕ།
* 《འཛམ་གླིང་གི་རྩེ་མོར་བགྲོད་པའི་རྟགས་ལམ།》 — སྐར་མ་༡༣ རེ་རེར་སྐར་མ་༡༣ ལྡན་པའི་གློག་བརྙན་ཚོགས་སྡེ། སྟོན་ཐེན་པ། སེ་ཀེ་ཡེ་ཨོར་ཤོ་ལྱ། (Székely Orsolya), སྤྱི་ལོ་༡༩༩༥
* 《ཅོ་མའི་གཏམ་རྒྱུད།》 (Csoma legendárium)
* 《ཟང་ལ། ཅོ་མའི་རྗེས་མཚན།》 (Zangla – Csoma nyoma) — སྟོན་ཐེན་པ། བོན་ཏ་ཛོལ་ཏཱན། (Bonta Zoltán), སྤྱི་ལོ་༢༠༠༨
* 《བོད་དམར་པོ།》 (Tibetvörös) — པར་བླངས་གློག་བརྙན། སྤྱི་ལོ་༢༠༠༩, རྩོམ་པ་པོ། སུ་ཏོ་དྷོལ་ཊ། (Sütő Zsolt)

== འབྲེལ་ཡོད་རྩོམ་ཡིག། ==

[[རིགས་དབྱེ།:བོད་ཡུལ།]]</text>
      <sha1>0d9a17cz4hfe745lqni73gtnlaey1jr</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>