རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="bo">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>bowiki</dbname>
    <base>https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%82%E0%BD%99%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8D</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་།</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">དམིགས་བསལ།</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན།</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན་གྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ཡིག་ཆ།</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ཡིག་ཆའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀི།</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀིའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">དཔེ་པང་།</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">དཔེ་པང་གི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">རམ་འདེགས།</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">རམ་འདེགས་ཀྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">རིགས་དབྱེ།</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">རིགས་དབྱེའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7155</id>
    <redirect title="དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་" />
    <revision>
      <id>162991</id>
      <parentid>156365</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Redirected page to [[དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་]]</comment>
      <origin>162991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="poa5a1qigqnzsijas99e6f4h1v3n3ls" xml:space="preserve">#REDIRECT [[དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་]]
Merged into དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་</text>
      <sha1>poa5a1qigqnzsijas99e6f4h1v3n3ls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ཚ་ཁོ་དབོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11502</id>
    <revision>
      <id>162985</id>
      <parentid>138606</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T02:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11888" sha1="sgtw658dq0aj47s93rvgxwo5qqk04k2" xml:space="preserve">'''ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་''' ('''tsha kho ngag dbang grags pa''', 1365) ནི། རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་ ('''rgyal rong''') གི་བཙན་ལྷ་ ('''btsan lha''') རྒྱལ་ཕྲན་གྱི་སྐུ་དྲག་གི་རིགས་སུ་འཁྲུངས། རིགས་རྒྱུད་མཐོན་པོར་གཏོགས་པས་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་ '''ཚ་ཁོ་དཔོན་པོ་''' དུ་འབོད་ཅིང་། མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་ '''མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ་''' ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས། དབུས་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་སོགས་བླ་མ་རུ་བསྟེན་ནས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་རྒྱས། རྗེ་བླ་མའི་ཐུགས་དགོངས་ལྟར་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཏབ།

== ༡. རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དྲུང་དུ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་པ། ==
སྤྱི་ལོ་ 1381 ལོར་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཕེབས་པ་ན། དབུས་གཙང་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ནས་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྐུ་ཚེ་བསྐྱངས། སྐབས་དེར་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ 1357–141) སྣར་ཐང་ཆོས་སྡེར་ ('''snar thang''') གྲྭ་སྐོར་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་སློབ་མ་བསྡུ་བའི་འགོ་བཙུགས་མ་ཐག་པ་དང་འཕྲད་ཅིང་། ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ནི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞབས་ཕྱི་གཙོ་བོར་གྱུར།

བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་པཎ་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པ་ ('''paṇ chen bsod nams grags pa''', 1478–1554) དང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་ ('''sde srid sangs rgyas rgya mtsho''', 1653–1705) སོགས་ཀྱིས། ཁོང་ནི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ '''“སྲས་སྔ་ཚར་བཞི་”''' ཡི་ནང་ཚན་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་ཡོད། སྲས་སྔ་ཚར་བཞི་ནི། ཁམས་པ་གྲགས་པ་བློ་གྲོས་ ('''grags pa blo gros''') དང་། རོང་སྟོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ ('''rong ston ye shes dpal'''), དགེ་བཤེས་སྟོན་པ་ ('''dge bshes ston pa'''), དང་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་བཅས་སོ། །

== ༢. ལྷ་ལྡན་དུ་རྨི་ལྟས་བཟང་པོ་བརྟག་པ། ==
སྤྱི་ལོ་ 1388 ལོའི་བར་དུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་དང་ལྷན་དུ་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ། ལྷ་ལྡན་ཇོ་ཁང་ ('''jo khang''') གི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནིའི་སྤྱན་སྔར་སྨོན་ལམ་བཏབ། དེ་ནུབ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས། ཁྱེད་ལ་རྨི་ལྟས་ཅི་བྱུང་བརྟག་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་པ་ལྟར། ངག་དབང་གྲགས་པས་ནམ་མཁའ་ནས་དུང་དཀར་ཡུག་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་གཉིས་བབས་ཏེ་རང་གི་པང་དུ་ལྷུང་བ་དུང་དུ་བུས་པར་རྨིས། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས། “འདི་ནི་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པས་རྒྱལ་མོ་རོང་གི་ཡུལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་པོ་ཡིན་” ཞེས་ལུང་བསྟན།

== ༣. མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཚུལ། ==
ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་མཆོག་རང་ཡུལ་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་བསྟན་པ་ཕྱོགས་མཐར་སྤེལ་བའི་དུས་ཚོད་ངེས་གཏན་མ་བྱུང་ཡང་། དབུས་ཕྱོགས་སུ་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་བཞུགས་ཡོད་པར་མངོན། ཀིརྟིའི་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་རོང་ཆེན་དགེ་འདུན་རྒྱལ་མཚན་ ('''kirti 01 rong chen dge 'dun rgyal mtshan''', 1374–1450) གྱི་རྣམ་ཐར་ལས། སྤྱི་ལོ་ 1410 ཡན་ལ་རྒྱལ་རོང་དུ་ཕེབས་ཟིན་པར་གསུངས་ལ། ཁོང་གིས་བཏབ་པའི་དགོན་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས། དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཟིན་པར་གསལ།

རྗེ་ཙོང་ཁ་པས་ «བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་» དང་ «སྔགས་རིམ་ཆེན་མོ་» ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ན། ཕྱི་མོ་དེ་ཉིད་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ལ་གནང་། ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ '''«ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་»''' ནི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ལ་ཆེད་དུ་གདམས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། གཞུང་གི་མཇུག་བྱང་དུ། “ཞེས་པ་འདི་ནི་མང་དུ་ཐོས་པའི་དགེ་སློང་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་ལྷས་ཚ་ཁོ་དཔོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ལ་གདམས་པའོ། །” ཞེས་གསུངས། གཞུང་འདི་ནི་ 1398 ལོར་མཛད་པ་ཡིན་པས། དེ་དུས་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཟིན་ཅིང་། འཕྲིན་ཡིག་བརྒྱུད་ནས་ཆོས་ཞུས་པ་གསལ། སྤྱི་ལོ་ 1415 ལོར་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པས་བསྐུལ་བ་ལྟར། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ «དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་རིན་པོ་ཆེའི་ཟ་མ་ཏོག་» ཅེས་པ་རྩོམ་པར་མཛད།

== ༤. དགོན་སྡེ་གསར་འདེབས་དང་འཕྲིན་ལས་སྤེལ་ཚུལ། ==
ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ནི། རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མདོ་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་བླ་མའི་བསྟན་པ་སྤེལ་བའི་ཐོག་མ་ཡིན་པར། ཕྱིས་སུ་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའི་གཞི་མ་བཏིང་། ཁོང་གིས་རྒྱལ་མོ་རོང་དང་རྔ་བའི་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་ '''༡༠༨''' བཏབ་པར་གྲགས་ཤིང་།

* '''ཨ་དུས་ཡག་མོ་དགོན།''' ('''a 'dus yag mgo dgon''') - 1394 ལོར་རྔ་བར་བཏབ།
* '''དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།''' ('''dmu dge bkra shis 'khor lo'i dgon''') - 1400 ལོ་ཡས་མས་ཤིག་ལ་བཏབ།
* '''ཚ་ཁོ་དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང་།''' ('''tsha kho dga' ldan dar rgyas gling''') - ཁོང་གི་བཞུགས་གནས་གཙོ་བོ་མཛད།
* '''ད་ཚང་དགོན།''' ('''da tshang dgon''') - 1414 ལོར་རྒྱལ་རོང་བྱ་ཕུག་ཏུ་ ('''ja phug''') བཏབ།

== ༥. གསུང་རྩོམ་དང་སྐུ་ཚེའི་འཇུག་མཐའ། ==
དེང་སྐབས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་གསུང་རྩོམ་ལ། «བྱིན་རླབས་ཉེར་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་མའི་བསྟོད་པ་» དང་ «རྗེ་བཙུན་བློ་གྲོས་བསྟན་པའི་རྣམ་ཐར་གསོལ་འདེབས་» སོགས་ཡོད། ཉེ་ཆར་ 2017 ལོར་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ «རྔ་བ་ཁུལ་གྱི་བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་» ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཁོངས་སུ། «ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་གསུང་འབུམ་» པོད་གཉིས་ཅན་ཞིག་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད།

ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་མཆོག་ནི་ཚ་ཁོ་དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང་དུ་སྐུ་གཤེགས་ཤིང་། དེར་ཁོང་གི་གདུང་རྟེན་བཞུགས། 1934 ལོར་ལྷ་ཁང་ལ་མེ་སྐྱོན་བྱུང་སྟེ་རྒྱལ་རོང་ཅོག་རྩེ་རྒྱལ་པོས་ ('''rgyal rong mchog rtse rgyal po''') ཉམས་གསོ་མཛད་ཅིང་། རིག་གནས་གསར་རྗེའི་སྐབས་སུ་གཏོར་བཤིགས་སོང་། སྤྱི་ལོ་ 1982 ལོར་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ ('''paN chen bla ma 10 phrin las lhun grub chos kyi rgyal mtshan''', 1938–1989) མཆོག་འབར་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་སྐབས། དགོན་པ་ཉམས་གསོའི་མ་དངུལ་གནང་སྟེ་དགོན་པ་བསྐྱར་བཞེངས་མཛད་དོ། །</text>
      <sha1>sgtw658dq0aj47s93rvgxwo5qqk04k2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162986</id>
      <parentid>162985</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13445" sha1="6jatu8risjn7q7lghr7varnbfrm8v1u" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix =མཁན་ཆེན།
| name             =ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ།
| honorific_suffix =
| image            =
| image_size       =
| alt              =
| caption          =
| native_name      =ཚ་ཁོ་དཔོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ།
| gender           =ཕོ།
| birth_name       =
| other_names      =
| birth_date       =
| birth_place      =རྒྱལ་རོང་ཆོག་ཙེ།
| death_date       =
| death_place      =དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང་།
| resting_place    =
| death_cause      =
| nationality      =བོད།
| education        =མཁན་ཆེན།
| alma_mater       =
| monastery       =དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང་།
| occupation       =གྲྭ་བ།
| years_active     =
| employer         =
| organization     =
| known_for        =རྗེ་ཙོང་ཁ་བའི་དངོས་སློབ།
| notable_works    =མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཏབ།
| remarkable_contribution = རྗེའི་བསྟན་པ་མདོ་ཁམས་སྨད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་སྤེལ།
| specialty       =
| parents          =
| spouse           =
| children         =
| relatives        =
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

'''ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་''' ('''tsha kho ngag dbang grags pa''', 1365) ནི། རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་ ('''rgyal rong''') གི་བཙན་ལྷ་ ('''btsan lha''') རྒྱལ་ཕྲན་གྱི་སྐུ་དྲག་གི་རིགས་སུ་འཁྲུངས། རིགས་རྒྱུད་མཐོན་པོར་གཏོགས་པས་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་ '''ཚ་ཁོ་དཔོན་པོ་''' དུ་འབོད་ཅིང་། མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆ་ནས་ '''མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ་''' ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས། དབུས་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་སོགས་བླ་མ་རུ་བསྟེན་ནས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་རྒྱས། རྗེ་བླ་མའི་ཐུགས་དགོངས་ལྟར་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཏབ།

== ༡. རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དྲུང་དུ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་པ། ==
སྤྱི་ལོ་ 1381 ལོར་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཕེབས་པ་ན། དབུས་གཙང་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ནས་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་ཐོས་བསམ་གྱིས་སྐུ་ཚེ་བསྐྱངས། སྐབས་དེར་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ 1357–141) སྣར་ཐང་ཆོས་སྡེར་ ('''snar thang''') གྲྭ་སྐོར་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་སློབ་མ་བསྡུ་བའི་འགོ་བཙུགས་མ་ཐག་པ་དང་འཕྲད་ཅིང་། ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ནི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞབས་ཕྱི་གཙོ་བོར་གྱུར།

བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་པཎ་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པ་ ('''paṇ chen bsod nams grags pa''', 1478–1554) དང་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་ ('''sde srid sangs rgyas rgya mtsho''', 1653–1705) སོགས་ཀྱིས། ཁོང་ནི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་ '''“སྲས་སྔ་ཚར་བཞི་”''' ཡི་ནང་ཚན་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་ཡོད། སྲས་སྔ་ཚར་བཞི་ནི། ཁམས་པ་གྲགས་པ་བློ་གྲོས་ ('''grags pa blo gros''') དང་། རོང་སྟོན་ཡེ་ཤེས་དཔལ་ ('''rong ston ye shes dpal'''), དགེ་བཤེས་སྟོན་པ་ ('''dge bshes ston pa'''), དང་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་བཅས་སོ། །

== ༢. ལྷ་ལྡན་དུ་རྨི་ལྟས་བཟང་པོ་བརྟག་པ། ==
སྤྱི་ལོ་ 1388 ལོའི་བར་དུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་དང་ལྷན་དུ་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ། ལྷ་ལྡན་ཇོ་ཁང་ ('''jo khang''') གི་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནིའི་སྤྱན་སྔར་སྨོན་ལམ་བཏབ། དེ་ནུབ་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས། ཁྱེད་ལ་རྨི་ལྟས་ཅི་བྱུང་བརྟག་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཕེབས་པ་ལྟར། ངག་དབང་གྲགས་པས་ནམ་མཁའ་ནས་དུང་དཀར་ཡུག་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་གཉིས་བབས་ཏེ་རང་གི་པང་དུ་ལྷུང་བ་དུང་དུ་བུས་པར་རྨིས། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས། “འདི་ནི་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པས་རྒྱལ་མོ་རོང་གི་ཡུལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྒྱས་པར་བྱེད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་པོ་ཡིན་” ཞེས་ལུང་བསྟན།

== ༣. མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ཚུལ། ==
ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་མཆོག་རང་ཡུལ་རྒྱལ་མོ་ཚ་བ་རོང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་བསྟན་པ་ཕྱོགས་མཐར་སྤེལ་བའི་དུས་ཚོད་ངེས་གཏན་མ་བྱུང་ཡང་། དབུས་ཕྱོགས་སུ་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་བཞུགས་ཡོད་པར་མངོན། ཀིརྟིའི་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་རོང་ཆེན་དགེ་འདུན་རྒྱལ་མཚན་ ('''kirti 01 rong chen dge 'dun rgyal mtshan''', 1374–1450) གྱི་རྣམ་ཐར་ལས། སྤྱི་ལོ་ 1410 ཡན་ལ་རྒྱལ་རོང་དུ་ཕེབས་ཟིན་པར་གསུངས་ལ། ཁོང་གིས་བཏབ་པའི་དགོན་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས། དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཟིན་པར་གསལ།

རྗེ་ཙོང་ཁ་པས་ «བྱང་ཆུབ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་» དང་ «སྔགས་རིམ་ཆེན་མོ་» ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ན། ཕྱི་མོ་དེ་ཉིད་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ལ་གནང་། ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་ '''«ལམ་གཙོ་རྣམ་གསུམ་»''' ནི་རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ལ་ཆེད་དུ་གདམས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། གཞུང་གི་མཇུག་བྱང་དུ། “ཞེས་པ་འདི་ནི་མང་དུ་ཐོས་པའི་དགེ་སློང་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་ལྷས་ཚ་ཁོ་དཔོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ལ་གདམས་པའོ། །” ཞེས་གསུངས། གཞུང་འདི་ནི་ 1398 ལོར་མཛད་པ་ཡིན་པས། དེ་དུས་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་རང་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ཟིན་ཅིང་། འཕྲིན་ཡིག་བརྒྱུད་ནས་ཆོས་ཞུས་པ་གསལ། སྤྱི་ལོ་ 1415 ལོར་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པས་བསྐུལ་བ་ལྟར། རྗེ་རིན་པོ་ཆེས་ «དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ལྷ་བཅུ་གསུམ་མའི་སྒྲུབ་ཐབས་རིན་པོ་ཆེའི་ཟ་མ་ཏོག་» ཅེས་པ་རྩོམ་པར་མཛད།

== ༤. དགོན་སྡེ་གསར་འདེབས་དང་འཕྲིན་ལས་སྤེལ་ཚུལ། ==
ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་ནི། རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་དངོས་སློབ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་མདོ་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་བླ་མའི་བསྟན་པ་སྤེལ་བའི་ཐོག་མ་ཡིན་པར། ཕྱིས་སུ་དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའི་གཞི་མ་བཏིང་། ཁོང་གིས་རྒྱལ་མོ་རོང་དང་རྔ་བའི་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་ '''༡༠༨''' བཏབ་པར་གྲགས་ཤིང་།

* '''ཨ་དུས་ཡག་མོ་དགོན།''' ('''a 'dus yag mgo dgon''') - 1394 ལོར་རྔ་བར་བཏབ།
* '''དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།''' ('''dmu dge bkra shis 'khor lo'i dgon''') - 1400 ལོ་ཡས་མས་ཤིག་ལ་བཏབ།
* '''ཚ་ཁོ་དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང་།''' ('''tsha kho dga' ldan dar rgyas gling''') - ཁོང་གི་བཞུགས་གནས་གཙོ་བོ་མཛད།
* '''ད་ཚང་དགོན།''' ('''da tshang dgon''') - 1414 ལོར་རྒྱལ་རོང་བྱ་ཕུག་ཏུ་ ('''ja phug''') བཏབ།

== ༥. གསུང་རྩོམ་དང་སྐུ་ཚེའི་འཇུག་མཐའ། ==
དེང་སྐབས་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་གསུང་རྩོམ་ལ། «བྱིན་རླབས་ཉེར་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་མའི་བསྟོད་པ་» དང་ «རྗེ་བཙུན་བློ་གྲོས་བསྟན་པའི་རྣམ་ཐར་གསོལ་འདེབས་» སོགས་ཡོད། ཉེ་ཆར་ 2017 ལོར་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་ «རྔ་བ་ཁུལ་གྱི་བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་འབུམ་» ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཁོངས་སུ། «ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་གསུང་འབུམ་» པོད་གཉིས་ཅན་ཞིག་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད།

ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་མཆོག་ནི་ཚ་ཁོ་དགའ་ལྡན་དར་རྒྱས་གླིང་དུ་སྐུ་གཤེགས་ཤིང་། དེར་ཁོང་གི་གདུང་རྟེན་བཞུགས། 1934 ལོར་ལྷ་ཁང་ལ་མེ་སྐྱོན་བྱུང་སྟེ་རྒྱལ་རོང་ཅོག་རྩེ་རྒྱལ་པོས་ ('''rgyal rong mchog rtse rgyal po''') ཉམས་གསོ་མཛད་ཅིང་། རིག་གནས་གསར་རྗེའི་སྐབས་སུ་གཏོར་བཤིགས་སོང་། སྤྱི་ལོ་ 1982 ལོར་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ ('''paN chen bla ma 10 phrin las lhun grub chos kyi rgyal mtshan''', 1938–1989) མཆོག་འབར་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་སྐབས། དགོན་པ་ཉམས་གསོའི་མ་དངུལ་གནང་སྟེ་དགོན་པ་བསྐྱར་བཞེངས་མཛད་དོ། །</text>
      <sha1>6jatu8risjn7q7lghr7varnbfrm8v1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14185</id>
    <revision>
      <id>162992</id>
      <parentid>162968</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71334" sha1="tqxjz3r5n9uxmfauti8jki8gedw0zp4" xml:space="preserve">{{Databox}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན'''མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི་ཡུལ་'''དམུ་དགེ་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད།  

ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛདཔ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ]]་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས།  མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཀས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད།  དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས།  བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་།  ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་ཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་།  དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན།  དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད།  དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད།  སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཇིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས།  རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས།  གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད།  རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་།  ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་སིལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད།  འགྲོ་འགོ་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

དེ་ནས་གང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་།  ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ།  མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་།  སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ ཕེབས་རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་།   དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཇལ།  ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།   དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས།  ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་།  དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་།  ཤིས་ཁམས།  བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས།   ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་།  ཕུན་བཀྲ།  བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས།  དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས།  ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་།  དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  

དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་།   སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ།   ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས།  དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་།   དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།   ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད།  དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས།  གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས།  ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་།  ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ།  བཀྲས་ལྷུན།  ས་སྐྱ།  ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་།  ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།  དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་།  ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ།  སྐུ་འབུམ།  བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ།  ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ།  རྒྱུ་སྐར་ས་རི།  ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན།  མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན་སྐོར་ལ། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་།  སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།
གཉིས།  སྲིད་དོན་གཉེར་ཚུལ།        
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་།  ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་ འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།
གསུམ། བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་དེ་གདུལ་བྱ་བསྐྱངས་ཚུལ།
དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།
གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན།  དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།  ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན།  རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།    ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ།   རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།   ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ།     དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།
༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས།  སྐར་རྩིས།  གསོ་བ་རིག་པ།   ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།  བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།    བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས།  བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།       སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་།     ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད།   འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།   རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས།  ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས།        སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ།  སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས།   ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ།      གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ།      ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས།        ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།     བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ།    ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས།   བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་།     བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།  །
མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།

== གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བ་ནས་དྲངས་པ་ལྟར་ན། ==
ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན་རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་དུ་འབོད་པའི་དམ་པ་གང་ནི། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དམུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེར་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ཤིང་ཕོ་སྟག(༡༩༡༤ལོར)གི་ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ལ་རྨི་ལྟས་བཟང་བོ་དུ་མ་དང་བཅས་ཏེ་འབྱོར་བ་འབྲིང་ཙམ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་སུ་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁའི་སྦྱོར་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ཁྲིད་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེས་ཏེ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་འགོ་བརྩམས། རྩེད་འཇོའི་སྐབས་སུའང་འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཟོ་ལྟ་ལྷུན་ཆགས་སུ་འདུག་སྐད།

༡༩༢༥ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག)བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ་ནས་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་པ་དང་ཐོག་མར་ཕར་ཕྱིན་སོགས་གཙོས་བློ་རྟགས་དང་ཡིག་གཟུགས་ལ་ཐོས་བརྩོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་ནི་རྗེའི་སློབ་མ་སྔ་ཚར་བཞིའི་ནང་ཚན། ཚ་ཁོ་བ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱིས་ཕྱག་འདེབས་མཛད། རྗེས་སུ་སྟོང་འཁོར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་གྱིས་རིམ་པར་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་དགོན་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་ལ་ཕུལ་ཏེ། འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་གནང་ནས་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས། དེའི་ཕྱིར་བླ་བྲང་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཏུ་གྱུར། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོའི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་བཙུགས་པས་སྔ་གཞུག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་བྱུང་ནས་དགོན་པ་ལྷག་ཏུ་དར། དེ་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༦ལོར་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འཇིགས་བྱེད་དང་ཀུན་རིགའཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་མང་དུ་ཞུས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༣ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་བ)བསྡུས་གྲྭ་དང་བློ་རྟགས་སོགས་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱངས་པས་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས་ཏེ་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་དུང་ཆེན་འབུད་འགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོར་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ལོ་དེའི་དབྱར་ཁར་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གསུངས་པ་དང་ཁོང་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཚེ་དབང་གི་ལུང་མནོས།མཁས་པའི་དབང་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱངས་སོགས་ལ་ཧུར་ཐག་མཛད་པས་རིང་བོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།

      རང་ལོ་ཉེར་གསུམ་ཡར་མར་ལ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་དང་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་སོགས་བཀའ་ཆོས་ལེགས་པར་གསན། ལྷག་པར་དུ་ལམ་རིམ་ཐེངས་ལྔར་གསན་པས་ངེས་འབྱུང་བླ་ལྷག་སྐྱེས་ཏེ། ༡༩༤༡ལོར(དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར)རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་དང་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོའི་དཔེ་ཁྲིད་ཞུས་པ་མ་ཟད། སྨན་བླ་དང་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་སོགས་བཀའ་དབང་མང་དུ་གསན། ལོ་དེའི་དགུན་ཁར་ཕར་ཕྱིན་དམ་བཅའ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཨ་ཁུ་སྨོན་ལམ་གྱི་མདུན་ནས་དབུ་མ་ལུང་རིགས་སྒྲོན་མེ་སོགས་ཁྲིད། ༡༩༤༣ལོར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མིང་རྟགས་བླངས་པ་དང་ཡབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་ཕ་ཡུལ་དུ་ཐེངས་ཤིག་འགྲོ་དགོས་བྱུང་སྟབས། དམུ་དགེ་དགོན་དུ་རྟགས་གསལ་གསུངས་བ་དང་། ཨ་ཞང་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་མཆོག་ཐུགས་དགྱེས་ནས་མ་འོངས་པར་རང་དགོན་ཐུགས་ལ་འཛིན་དགོས་པ་ཡང་ཡང་གདམས། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་པ་དང་ཨོཾ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཚང་ལ་མཇལ་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ། སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར། རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་སོགས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག རྩིས། དབུ་མ། མཛོད་སོགས་རིག་པའི་གནས་བཅུ་ལ་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་མཐར་ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ས་ཆེན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། ༡༩༤༦ལོར་དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་སྟེ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་པ་དང་བླ་མ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་འདུལ་བ་མདོའི་རྩའི་བཤད་ལུང་ཟླ་གཅིག་རིང་གསན།

     ༡༩༥༡ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་པའི་ཡིག་སྒྱུར་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་ཞུགས།

    ༡༩༥༥ལོར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ་ཡི་ཁྲོའོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིན་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་ངམ་དེང་གི་རྔ་བ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་གནང་།

    ༡༩༥༨ལོ་ནས་བཟུང་སྐབས་དེའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་དབང་གིས་ངལ་རྩོལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཞོར་དུ་པེ་ཅིན་ནས《རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད》དང《མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་ བསྡུས》དེབ་དང་པོ་སོགས་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།

    ༡༩༦༥ ལོར་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》པར་བསྐྲུན་གྱི་རྨང་བཏིང་བ་དང《སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད》སོགས་ཀྱང་རྩོམ་བསྒྲིགས་མཛད།

    ༡༩༧༧ལོར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྐབས་བཞི་བའི་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་ལ་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་།

     ༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་རིག་ཚན་གྲོས་སྡུར་གྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ནས《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱས་པས་དུང་དཀར་ཚང་གིས་ཆབ་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་བསྟོད་བསྔགས་ཐོབ།

     ༡༩༨༡ལོར་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་གི་གྲས་སུ་ཚུད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། སྔ་གཞུག་ཏུ《དབྱངས་ཅན་ཞལ་ལུང་ཉི་མ་འབུམ་གྱི་འོད་ཅན》དང《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ》སོགས་བརྩམས་ཆོས་དུ་མ་བརྩམས།

     ༡༩༨༢ལོར་བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་དེ་གར་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བར་ནང་མཇལ་ཞུས།

     ༡༩༨༣ལོར་ཀན་ལྷོ་ཀླུ་ཆུ་ནས་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་སློབ་མ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལ《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན། 》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར》སོགས་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༥ ལོར་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་དུ་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་ལ་སྙན་ངག་གི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༦ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཟླ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མར་སྒྲའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཞོར་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་དང་ལན་ཀྲུའུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་མི་སྣ་རྣམས་ལ་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༧ ལོར《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང》བརྩམས་གྲུབ་གནང་།

     ༡༩༨༩ ལོར《རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དརྴ》བརྩམས་གྲུབ་གནང་། 

&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

     ༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན།།

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།

[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>tqxjz3r5n9uxmfauti8jki8gedw0zp4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162993</id>
      <parentid>162992</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71802" sha1="jtx56eu8mt07unglxj5cshq5skb96jo" xml:space="preserve">{{Databox}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན'''(dmu dge bsm gtn) 毛儿盖桑木丹 མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་[https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང]་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི་ཡུལ་'''[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ]་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་&lt;ref&gt;སོག་པོ་རུ་ནི་དམུ་དགེའི་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟོད་ཚོ་བཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་འམ་སྡེ་བ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་[https://www.wikidata.org/wiki/Q141923965 གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང]་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད།  

ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛདཔ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ]]་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས།  མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཀས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད།  དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས།  བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་།  ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་ཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་།  དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན།  དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད།  དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད།  སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཇིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས།  རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས།  གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད།  རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་།  ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་སིལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད།  འགྲོ་འགོ་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

དེ་ནས་གང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་།  ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ།  མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་།  སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ ཕེབས་རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་།   དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཇལ།  ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།   དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས།  ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་།  དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་།  ཤིས་ཁམས།  བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས།   ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་།  ཕུན་བཀྲ།  བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས།  དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས།  ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་།  དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  

དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་།   སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ།   ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས།  དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་།   དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།   ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད།  དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས།  གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས།  ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་།  ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ།  བཀྲས་ལྷུན།  ས་སྐྱ།  ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་།  ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།  དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་།  ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ།  སྐུ་འབུམ།  བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ།  ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ།  རྒྱུ་སྐར་ས་རི།  ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན།  མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན་སྐོར་ལ། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་།  སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།
གཉིས།  སྲིད་དོན་གཉེར་ཚུལ།        
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་།  ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་ འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།
གསུམ། བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་དེ་གདུལ་བྱ་བསྐྱངས་ཚུལ།
དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།
གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན།  དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།  ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན།  རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།    ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ།   རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།   ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ།     དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།
༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས།  སྐར་རྩིས།  གསོ་བ་རིག་པ།   ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།  བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།    བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས།  བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།       སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་།     ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད།   འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།   རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས།  ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས།        སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ།  སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས།   ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ།      གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ།      ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས།        ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།     བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ།    ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས།   བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་།     བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།  །
མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།

== གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བ་ནས་དྲངས་པ་ལྟར་ན། ==
ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན་རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་དུ་འབོད་པའི་དམ་པ་གང་ནི། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དམུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེར་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ཤིང་ཕོ་སྟག(༡༩༡༤ལོར)གི་ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ལ་རྨི་ལྟས་བཟང་བོ་དུ་མ་དང་བཅས་ཏེ་འབྱོར་བ་འབྲིང་ཙམ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་སུ་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁའི་སྦྱོར་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ཁྲིད་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེས་ཏེ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་འགོ་བརྩམས། རྩེད་འཇོའི་སྐབས་སུའང་འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཟོ་ལྟ་ལྷུན་ཆགས་སུ་འདུག་སྐད།

༡༩༢༥ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག)བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ་ནས་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་པ་དང་ཐོག་མར་ཕར་ཕྱིན་སོགས་གཙོས་བློ་རྟགས་དང་ཡིག་གཟུགས་ལ་ཐོས་བརྩོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་ནི་རྗེའི་སློབ་མ་སྔ་ཚར་བཞིའི་ནང་ཚན། ཚ་ཁོ་བ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱིས་ཕྱག་འདེབས་མཛད། རྗེས་སུ་སྟོང་འཁོར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་གྱིས་རིམ་པར་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་དགོན་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་ལ་ཕུལ་ཏེ། འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་གནང་ནས་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས། དེའི་ཕྱིར་བླ་བྲང་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཏུ་གྱུར། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོའི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་བཙུགས་པས་སྔ་གཞུག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་བྱུང་ནས་དགོན་པ་ལྷག་ཏུ་དར། དེ་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༦ལོར་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འཇིགས་བྱེད་དང་ཀུན་རིགའཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་མང་དུ་ཞུས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༣ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་བ)བསྡུས་གྲྭ་དང་བློ་རྟགས་སོགས་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱངས་པས་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས་ཏེ་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་དུང་ཆེན་འབུད་འགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོར་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ལོ་དེའི་དབྱར་ཁར་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གསུངས་པ་དང་ཁོང་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཚེ་དབང་གི་ལུང་མནོས།མཁས་པའི་དབང་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱངས་སོགས་ལ་ཧུར་ཐག་མཛད་པས་རིང་བོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།

      རང་ལོ་ཉེར་གསུམ་ཡར་མར་ལ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་དང་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་སོགས་བཀའ་ཆོས་ལེགས་པར་གསན། ལྷག་པར་དུ་ལམ་རིམ་ཐེངས་ལྔར་གསན་པས་ངེས་འབྱུང་བླ་ལྷག་སྐྱེས་ཏེ། ༡༩༤༡ལོར(དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར)རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་དང་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོའི་དཔེ་ཁྲིད་ཞུས་པ་མ་ཟད། སྨན་བླ་དང་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་སོགས་བཀའ་དབང་མང་དུ་གསན། ལོ་དེའི་དགུན་ཁར་ཕར་ཕྱིན་དམ་བཅའ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཨ་ཁུ་སྨོན་ལམ་གྱི་མདུན་ནས་དབུ་མ་ལུང་རིགས་སྒྲོན་མེ་སོགས་ཁྲིད། ༡༩༤༣ལོར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མིང་རྟགས་བླངས་པ་དང་ཡབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་ཕ་ཡུལ་དུ་ཐེངས་ཤིག་འགྲོ་དགོས་བྱུང་སྟབས། དམུ་དགེ་དགོན་དུ་རྟགས་གསལ་གསུངས་བ་དང་། ཨ་ཞང་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་མཆོག་ཐུགས་དགྱེས་ནས་མ་འོངས་པར་རང་དགོན་ཐུགས་ལ་འཛིན་དགོས་པ་ཡང་ཡང་གདམས། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་པ་དང་ཨོཾ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཚང་ལ་མཇལ་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ། སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར། རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་སོགས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག རྩིས། དབུ་མ། མཛོད་སོགས་རིག་པའི་གནས་བཅུ་ལ་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་མཐར་ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ས་ཆེན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། ༡༩༤༦ལོར་དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་སྟེ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་པ་དང་བླ་མ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་འདུལ་བ་མདོའི་རྩའི་བཤད་ལུང་ཟླ་གཅིག་རིང་གསན།

     ༡༩༥༡ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་པའི་ཡིག་སྒྱུར་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་ཞུགས།

    ༡༩༥༥ལོར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ་ཡི་ཁྲོའོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིན་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་ངམ་དེང་གི་རྔ་བ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་གནང་།

    ༡༩༥༨ལོ་ནས་བཟུང་སྐབས་དེའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་དབང་གིས་ངལ་རྩོལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཞོར་དུ་པེ་ཅིན་ནས《རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད》དང《མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་ བསྡུས》དེབ་དང་པོ་སོགས་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།

    ༡༩༦༥ ལོར་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》པར་བསྐྲུན་གྱི་རྨང་བཏིང་བ་དང《སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད》སོགས་ཀྱང་རྩོམ་བསྒྲིགས་མཛད།

    ༡༩༧༧ལོར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྐབས་བཞི་བའི་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་ལ་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་།

     ༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་རིག་ཚན་གྲོས་སྡུར་གྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ནས《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱས་པས་དུང་དཀར་ཚང་གིས་ཆབ་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་བསྟོད་བསྔགས་ཐོབ།

     ༡༩༨༡ལོར་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་གི་གྲས་སུ་ཚུད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། སྔ་གཞུག་ཏུ《དབྱངས་ཅན་ཞལ་ལུང་ཉི་མ་འབུམ་གྱི་འོད་ཅན》དང《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ》སོགས་བརྩམས་ཆོས་དུ་མ་བརྩམས།

     ༡༩༨༢ལོར་བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་དེ་གར་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བར་ནང་མཇལ་ཞུས།

     ༡༩༨༣ལོར་ཀན་ལྷོ་ཀླུ་ཆུ་ནས་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་སློབ་མ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལ《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན། 》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར》སོགས་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༥ ལོར་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་དུ་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་ལ་སྙན་ངག་གི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༦ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཟླ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མར་སྒྲའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཞོར་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་དང་ལན་ཀྲུའུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་མི་སྣ་རྣམས་ལ་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༧ ལོར《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང》བརྩམས་གྲུབ་གནང་།

     ༡༩༨༩ ལོར《རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དརྴ》བརྩམས་གྲུབ་གནང་། 

&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

     ༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན།།

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།

[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>jtx56eu8mt07unglxj5cshq5skb96jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162994</id>
      <parentid>162993</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T05:38:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73587" sha1="n6qfjsctglf8z1fh8apaya4q2okkn72" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་''' (English: Muge Samten Gyatso. Wylie:dmu dge bsm gtn. Chinese: 毛儿盖桑木丹 1914-1993 མཆོག་ནི་བོད་ཀྱིམཁས་དབང་ཞིག་རེད། དམུ་དགེ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་རུ་རབ་ཏུ་བྱུང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་དང་བླ་བྲང་བཀྲ་འཁྱིལ་སོགས་ནས་སློབ་གཉེར་བྱས། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་སྦྱོང་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱས་ཏེ་མཁས་པའི་དབང་བོར་གྱུར། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་རིག་གནས་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་འཇོག་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཡོངས་སུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་བུ་གྲངས་ལས་འདས་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱས། གསུང་འབུམ་པོ་ཏི་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་བང་མཛོད་ནང་སྤྱི་འཇོག་བྱས་ཡོད།

==ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས།==

༡༩༡༤ - ༡༩༩༣) མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་[https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང]་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི ཡུལ་'''[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ]་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་&lt;ref&gt;སོག་པོ་རུ་ནི་དམུ་དགེའི་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟོད་ཚོ་བཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་འམ་སྡེ་བ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་[https://www.wikidata.org/wiki/Q141923965 གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང]་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད།  

ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛདཔ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ]]་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས།  མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཀས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད།  དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས།  བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་།  ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་ཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་།  དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན།  དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད།  དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད།  སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཇིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས།  རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས།  གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད།  རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་།  ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་སིལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད།  འགྲོ་འགོ་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

དེ་ནས་གང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་།  ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ།  མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་།  སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ ཕེབས་རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་།   དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་མཇལ།  ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།   དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས།  ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་།  དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ།  མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་།  ཤིས་ཁམས།  བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས།   ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་།  ཕུན་བཀྲ།  བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས།  དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས།  ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་།  དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  

དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་།   སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ།   ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས།  དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་།   དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་།  དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།   ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད།  དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས།  གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས།  ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་།  ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ།  བཀྲས་ལྷུན།  ས་སྐྱ།  ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་།  ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།  དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་།  ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ།  སྐུ་འབུམ།  བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ།  ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ།  རྒྱུ་སྐར་ས་རི།  ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན།  མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན་སྐོར་ལ། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་།  སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།
གཉིས།  སྲིད་དོན་གཉེར་ཚུལ།        
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་།  ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་ འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།
གསུམ། བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་དེ་གདུལ་བྱ་བསྐྱངས་ཚུལ།
དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།
གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན།  དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།  ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན།  རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།    ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ།   རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།   ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ།     དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།
༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན།  ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས།  སྐར་རྩིས།  གསོ་བ་རིག་པ།   ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།  བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ།    བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས།  བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད།       སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་།     ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད།   འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།   རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས།  ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས།        སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ།  སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས།   ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ།      གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ།      ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས།        ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས།  ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན།     བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ།    ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས།   བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་།     བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།  །
མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།

== གངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན་དྲ་བ་ནས་དྲངས་པ་ལྟར་ན། ==
ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན་རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའམ་ཡོངས་གྲགས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་དུ་འབོད་པའི་དམ་པ་གང་ནི། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དམུ་དགེ་ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་ཟེར་བའི་རོང་སྡེར་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ཤིང་ཕོ་སྟག(༡༩༡༤ལོར)གི་ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ལ་རྨི་ལྟས་བཟང་བོ་དུ་མ་དང་བཅས་ཏེ་འབྱོར་བ་འབྲིང་ཙམ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ཏུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་སུ་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁའི་སྦྱོར་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ཁྲིད་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་འཕར་ཕྱེས་ཏེ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་འཚོལ་འགོ་བརྩམས། རྩེད་འཇོའི་སྐབས་སུའང་འཆད་ཉན་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཟོ་ལྟ་ལྷུན་ཆགས་སུ་འདུག་སྐད།

༡༩༢༥ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག)བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ་ནས་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས་པ་དང་ཐོག་མར་ཕར་ཕྱིན་སོགས་གཙོས་བློ་རྟགས་དང་ཡིག་གཟུགས་ལ་ཐོས་བརྩོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་ནི་རྗེའི་སློབ་མ་སྔ་ཚར་བཞིའི་ནང་ཚན། ཚ་ཁོ་བ་ངག་དབང་གྲགས་པའི་དཔལ་གྱིས་ཕྱག་འདེབས་མཛད། རྗེས་སུ་སྟོང་འཁོར་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་གྱིས་རིམ་པར་བསྐྱངས། དེ་རྗེས་དགོན་པ་ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་དབང་པོ་ལ་ཕུལ་ཏེ། འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་གནང་ནས་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས། དེའི་ཕྱིར་བླ་བྲང་དགོན་གྱི་དགོན་ལག་ཏུ་གྱུར། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་འཇིགས་མེད་རྒྱ་མཚོའི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་བཙུགས་པས་སྔ་གཞུག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་བྱུང་ནས་དགོན་པ་ལྷག་ཏུ་དར། དེ་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་༡༩༢༦ལོར་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་བའི་ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འཇིགས་བྱེད་དང་ཀུན་རིགའཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་མང་དུ་ཞུས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༣ལོར(དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་བ)བསྡུས་གྲྭ་དང་བློ་རྟགས་སོགས་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱངས་པས་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས་ཏེ་བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་དུང་ཆེན་འབུད་འགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོར་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ལོ་དེའི་དབྱར་ཁར་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་གསུངས་པ་དང་ཁོང་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཚེ་དབང་གི་ལུང་མནོས།མཁས་པའི་དབང་པོ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱངས་སོགས་ལ་ཧུར་ཐག་མཛད་པས་རིང་བོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།

      རང་ལོ་ཉེར་གསུམ་ཡར་མར་ལ་བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ་ལས་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ་དང་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་སོགས་བཀའ་ཆོས་ལེགས་པར་གསན། ལྷག་པར་དུ་ལམ་རིམ་ཐེངས་ལྔར་གསན་པས་ངེས་འབྱུང་བླ་ལྷག་སྐྱེས་ཏེ། ༡༩༤༡ལོར(དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་པར)རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གི་ཞལ་སྔ་ནས་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་དང་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོའི་དཔེ་ཁྲིད་ཞུས་པ་མ་ཟད། སྨན་བླ་དང་བདེ་གསང་འཇིགས་གསུམ་སོགས་བཀའ་དབང་མང་དུ་གསན། ལོ་དེའི་དགུན་ཁར་ཕར་ཕྱིན་དམ་བཅའ་ལ་ཞུགས་པ་དང་ཨ་ཁུ་སྨོན་ལམ་གྱི་མདུན་ནས་དབུ་མ་ལུང་རིགས་སྒྲོན་མེ་སོགས་ཁྲིད། ༡༩༤༣ལོར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མིང་རྟགས་བླངས་པ་དང་ཡབ་ཀྱི་དགོངས་པ་ལྟར་ཕ་ཡུལ་དུ་ཐེངས་ཤིག་འགྲོ་དགོས་བྱུང་སྟབས། དམུ་དགེ་དགོན་དུ་རྟགས་གསལ་གསུངས་བ་དང་། ཨ་ཞང་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་མཆོག་ཐུགས་དགྱེས་ནས་མ་འོངས་པར་རང་དགོན་ཐུགས་ལ་འཛིན་དགོས་པ་ཡང་ཡང་གདམས། དེ་རྗེས་སླར་ཡང་བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་པ་དང་ཨོཾ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཚང་ལ་མཇལ་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོ། སྐད་གཉིས་ཤན་སྦྱར། རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་སོགས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག རྩིས། དབུ་མ། མཛོད་སོགས་རིག་པའི་གནས་བཅུ་ལ་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེར་མཛད་མཐར་ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ས་ཆེན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། ༡༩༤༦ལོར་དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་བཞག་སྟེ་གདུལ་བྱ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས་པ་དང་བླ་མ་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་འདུལ་བ་མདོའི་རྩའི་བཤད་ལུང་ཟླ་གཅིག་རིང་གསན།

     ༡༩༥༡ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་པའི་ཡིག་སྒྱུར་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་ཞུགས།

    ༡༩༥༥ལོར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ་ཡི་ཁྲོའོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིན་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་ངམ་དེང་གི་རྔ་བ་ཉིན་རེའི་ཚགས་པར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་གནང་།

    ༡༩༥༨ལོ་ནས་བཟུང་སྐབས་དེའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་དབང་གིས་ངལ་རྩོལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཞོར་དུ་པེ་ཅིན་ནས《རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད》དང《མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་ བསྡུས》དེབ་དང་པོ་སོགས་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།

    ༡༩༦༥ ལོར་ཁྲིན་ཏུའུ་ནས《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》པར་བསྐྲུན་གྱི་རྨང་བཏིང་བ་དང《སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད》སོགས་ཀྱང་རྩོམ་བསྒྲིགས་མཛད།

    ༡༩༧༧ལོར་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྐབས་བཞི་བའི་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་པ་ལ་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་།

     ༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་རིག་ཚན་གྲོས་སྡུར་གྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ནས《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱས་པས་དུང་དཀར་ཚང་གིས་ཆབ་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་བསྟོད་བསྔགས་ཐོབ།

     ༡༩༨༡ལོར་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་གི་གྲས་སུ་ཚུད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། སྔ་གཞུག་ཏུ《དབྱངས་ཅན་ཞལ་ལུང་ཉི་མ་འབུམ་གྱི་འོད་ཅན》དང《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ》སོགས་བརྩམས་ཆོས་དུ་མ་བརྩམས།

     ༡༩༨༢ལོར་བོད་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་དུ་ཕེབས་ནས་དེ་གར་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བར་ནང་མཇལ་ཞུས།

     ༡༩༨༣ལོར་ཀན་ལྷོ་ཀླུ་ཆུ་ནས་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་སློབ་མ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལ《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན། 》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར》སོགས་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༥ ལོར་ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་དུ་ཉིན་བཅོ་ལྔའི་རིང་ལ་སྙན་ངག་གི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༦ལོར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཟླ་གཉིས་ལྷག་གི་རིང་ལ་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མར་སྒྲའི་སློབ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་ཞོར་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་མ་རྣམས་དང་ལན་ཀྲུའུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བོད་ཀྱི་ལས་བྱེད་མི་སྣ་རྣམས་ལ་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་མཛད།

     ༡༩༨༧ ལོར《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང》བརྩམས་གྲུབ་གནང་།

     ༡༩༨༩ ལོར《རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དརྴ》བརྩམས་གྲུབ་གནང་། 

&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

     ༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན།།

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།

[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>n6qfjsctglf8z1fh8apaya4q2okkn72</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162995</id>
      <parentid>162994</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57756" sha1="kdwvskzi7qn68j7fi1jo0k017virylh" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་''' (English: Muge Samten Gyatso. Wylie:dmu dge bsm gtn. Chinese: 毛儿盖桑木丹 1914-1993 མཆོག་ནི་བོད་ཀྱིམཁས་དབང་ཞིག་རེད། དམུ་དགེ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་རུ་རབ་ཏུ་བྱུང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་དང་བླ་བྲང་བཀྲ་འཁྱིལ་སོགས་ནས་སློབ་གཉེར་བྱས། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་སྦྱོང་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱས་ཏེ་མཁས་པའི་དབང་བོར་གྱུར། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་རིག་གནས་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་འཇོག་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཡོངས་སུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་བུ་གྲངས་ལས་འདས་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱས། གསུང་འབུམ་པོ་ཏི་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་བང་མཛོད་ནང་སྤྱི་འཇོག་བྱས་ཡོད།

==སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ།==

ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན། (རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༡༤ - ༡༩༩༣) མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་[https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་]ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི ཡུལ་'''[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ]་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་&lt;ref&gt;སོག་པོ་རུ་ནི་དམུ་དགེའི་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟོད་ཚོ་བཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་འམ་སྡེ་བ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་[https://www.wikidata.org/wiki/Q141923965 གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་]ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་'''བློ་བཟང་བསམ་གཏན་'''ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་'''རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་'''ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། '''ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་'''ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  

==བླ་བྲང་དུ་སློབ་གཉེར་མཛད་པའི་སྐོར།==

དེའི་ཕྱི་ལོ་'''རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་'''དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་]]གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་'''དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་'''ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་'''བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ'''འི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས། བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་བཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་། དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་'''པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་'''དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། 

==དགེ་རྒན་དུ་བསྐོར་བའི་སྐོར།==

དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད། སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས། རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ། 

==རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་པའི་སྐོར།==

སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད། རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་། ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་ལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད། འགྲོ་སོང་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

དེ་ནས་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་། ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ། མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་། སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ཕེབས། རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་། དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་'''དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་དང་མཇལ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས། ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། 

དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་། ཤིས་ཁམས། བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས། ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་། ཕུན་བཀྲ། བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   

ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས། ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད། 
དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་། 
དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   
དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་། སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ། ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས། དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  
ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  
མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། 

==བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སླར་གསོ་མཛད་པ།==

ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད། དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ། བཀྲས་ལྷུན། ས་སྐྱ། ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་། ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད། དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་། ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ། སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ། ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ། རྒྱུ་སྐར་ས་རི། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན། མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་གྱི་སྐོར། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་། སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།

==སྲིད་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་སྐོར།==
     
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་། ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།

==གདུལ་བྱ་སྐྱོང་བའི་སྐོར།==

དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།

གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན། ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན། རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།   ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ། རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ། དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།

༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། གསོ་བ་རིག་པ། ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད། འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ། གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས། ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་། བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།།

མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།


&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

     ༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན།།

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།

[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>kdwvskzi7qn68j7fi1jo0k017virylh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162996</id>
      <parentid>162995</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57694" sha1="421h9glprdkowdgyk9jt6x2vut3st7o" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = Mugesamten.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}
'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་''' (English: Muge Samten Gyatso. Wylie:dmu dge bsm gtn. Chinese: 毛儿盖桑木丹 1914-1993 མཆོག་ནི་བོད་ཀྱིམཁས་དབང་ཞིག་རེད། དམུ་དགེ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་རུ་རབ་ཏུ་བྱུང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་དང་བླ་བྲང་བཀྲ་འཁྱིལ་སོགས་ནས་སློབ་གཉེར་བྱས། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་སྦྱོང་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱས་ཏེ་མཁས་པའི་དབང་བོར་གྱུར། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་རིག་གནས་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་འཇོག་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཡོངས་སུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་བུ་གྲངས་ལས་འདས་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱས། གསུང་འབུམ་པོ་ཏི་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་བང་མཛོད་ནང་སྤྱི་འཇོག་བྱས་ཡོད།

==སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ།==

ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན། (རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༡༤ - ༡༩༩༣) མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་[https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་]ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི ཡུལ་'''[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ]་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་&lt;ref&gt;སོག་པོ་རུ་ནི་དམུ་དགེའི་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟོད་ཚོ་བཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་འམ་སྡེ་བ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་[https://www.wikidata.org/wiki/Q141923965 གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་]ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་'''བློ་བཟང་བསམ་གཏན་'''ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་'''རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་'''ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། '''ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་'''ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  

==བླ་བྲང་དུ་སློབ་གཉེར་མཛད་པའི་སྐོར།==

དེའི་ཕྱི་ལོ་'''རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་'''དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་]]གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་'''དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་'''ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་'''བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ'''འི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས། བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་བཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་། དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་'''པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་'''དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། 

==དགེ་རྒན་དུ་བསྐོར་བའི་སྐོར།==

དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད། སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས། རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ། 

==རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་པའི་སྐོར།==

སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད། རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་། ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་ལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད། འགྲོ་སོང་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

དེ་ནས་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་། ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ། མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་། སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ཕེབས། རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་། དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་'''དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་དང་མཇལ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས། ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། 

དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་། ཤིས་ཁམས། བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས། ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་། ཕུན་བཀྲ། བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   

ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས། ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད། 
དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་། 
དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   
དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་། སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ། ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས། དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  
ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  
མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། 

{{Databox}}

==བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སླར་གསོ་མཛད་པ།==

ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད། དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ། བཀྲས་ལྷུན། ས་སྐྱ། ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་། ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད། དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་། ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ། སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ། ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ། རྒྱུ་སྐར་ས་རི། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན། མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་གྱི་སྐོར། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་། སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།

==སྲིད་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་སྐོར།==
     
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་། ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།

==གདུལ་བྱ་སྐྱོང་བའི་སྐོར།==

དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།

གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན། ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན། རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།   ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ། རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ། དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།

༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། གསོ་བ་རིག་པ། ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད། འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ། གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས། ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་། བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།།

མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག  ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།


&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

     ༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན།།

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།

[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>421h9glprdkowdgyk9jt6x2vut3st7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162997</id>
      <parentid>162996</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T07:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57935" sha1="tli9vutnivgd7oz6c82lyrj37bswwiy" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = Mugesamten.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}
'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་''' (English: Muge Samten Gyatso. Wylie:dmu dge bsm gtn. Chinese: 毛儿盖桑木丹 1914-1993 མཆོག་ནི་བོད་ཀྱིམཁས་དབང་ཞིག་རེད། དམུ་དགེ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་རུ་རབ་ཏུ་བྱུང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་དང་བླ་བྲང་བཀྲ་འཁྱིལ་སོགས་ནས་སློབ་གཉེར་བྱས། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་སྦྱོང་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱས་ཏེ་མཁས་པའི་དབང་བོར་གྱུར། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་རིག་གནས་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་འཇོག་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཡོངས་སུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་བུ་གྲངས་ལས་འདས་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱས། གསུང་འབུམ་པོ་ཏི་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་བང་མཛོད་ནང་སྤྱི་འཇོག་བྱས་ཡོད།

==སྐུ་བལྟམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྐོར།==

ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན། (རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༡༤ - ༡༩༩༣) མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་[https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་]ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི ཡུལ་'''[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ]་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་&lt;ref&gt;སོག་པོ་རུ་ནི་དམུ་དགེའི་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟོད་ཚོ་བཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་འམ་སྡེ་བ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་[https://www.wikidata.org/wiki/Q141923965 གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་]ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་'''བློ་བཟང་བསམ་གཏན་'''ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་'''རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་'''ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། '''ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་'''ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  

==བླ་བྲང་དུ་སློབ་གཉེར་མཛད་པའི་སྐོར།==

དེའི་ཕྱི་ལོ་'''རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་'''དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་]]གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་'''དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་'''ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་'''བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ'''འི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས། བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་བཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་། དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་'''པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་'''དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། 

==དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་བའི་སྐོར།==

དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད། སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས། རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ། 

==རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་པའི་སྐོར།==

སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད། རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་། ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་ལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད། འགྲོ་སོང་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

དེ་ནས་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་། ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ། མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་། སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ཕེབས། རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་། དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་'''དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་དང་མཇལ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས། ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། 

དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་། ཤིས་ཁམས། བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས། ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་། ཕུན་བཀྲ། བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   

ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས། ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད། 
དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་། 
དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   
དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་། སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ། ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས། དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  
ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  
མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། 

{{Databox}}

==བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སླར་གསོ་མཛད་པའི་སྐོར།==

ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད། དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ། བཀྲས་ལྷུན། ས་སྐྱ། ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་། ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད། དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་། ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ། སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ། ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ། རྒྱུ་སྐར་ས་རི། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན། མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་གྱི་སྐོར། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་། སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།

==སྲིད་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་སྐོར།==
     
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་། ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།

==གདུལ་བྱ་སྐྱོང་བའི་སྐོར།==

དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།

གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན། ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན། རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།   ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ། རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ། དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།

༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། གསོ་བ་རིག་པ། ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད། འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ། གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས། ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་། བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།།

མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

==མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར།==

༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཡོད་པའི་གཟིམས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བའི་ཕོ་བྲང་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།

[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>tli9vutnivgd7oz6c82lyrj37bswwiy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162998</id>
      <parentid>162997</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57939" sha1="93nzgzsj9j2pt5m71w2tcoly237159c" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = Mugesamten.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}
'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་''' (English: Muge Samten Gyatso. Wylie:dmu dge bsm gtn. Chinese: 毛儿盖桑木丹 1914-1993 མཆོག་ནི་བོད་ཀྱིམཁས་དབང་ཞིག་རེད། དམུ་དགེ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་རུ་རབ་ཏུ་བྱུང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་དང་བླ་བྲང་བཀྲ་འཁྱིལ་སོགས་ནས་སློབ་གཉེར་བྱས། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་སྦྱོང་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱས་ཏེ་མཁས་པའི་དབང་བོར་གྱུར། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་རིག་གནས་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་འཇོག་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཡོངས་སུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་བུ་གྲངས་ལས་འདས་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱས། གསུང་འབུམ་པོ་ཏི་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་བང་མཛོད་ནང་སྤྱི་འཇོག་བྱས་ཡོད།

==སྐུ་བལྟམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྐོར།==

ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན། (རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༡༤ - ༡༩༩༣) མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་[https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་]ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི ཡུལ་'''[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ]་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་&lt;ref&gt;སོག་པོ་རུ་ནི་དམུ་དགེའི་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟོད་ཚོ་བཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་འམ་སྡེ་བ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་[https://www.wikidata.org/wiki/Q141923965 གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་]ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་'''བློ་བཟང་བསམ་གཏན་'''ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་'''རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་'''ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། '''ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་'''ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  

==བླ་བྲང་དུ་སློབ་གཉེར་མཛད་པའི་སྐོར།==

དེའི་ཕྱི་ལོ་'''རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་'''དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་]]གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་'''དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་'''ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་'''བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ'''འི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས། བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་བཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་། དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་'''པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་'''དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། 

==དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་བའི་སྐོར།==

དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད། སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས། རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ། 

==རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་པའི་སྐོར།==

སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད། རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་། ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་ལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད། འགྲོ་སོང་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

དེ་ནས་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་། ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ། མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་། སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ཕེབས། རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་། དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་'''དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་དང་མཇལ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས། ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། 

དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་། ཤིས་ཁམས། བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས། ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་། ཕུན་བཀྲ། བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   

ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས། ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད། 
དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་། 
དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   
དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་། སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ། ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས། དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  
ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  
མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། 

{{Databox}}

==བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སླར་གསོ་མཛད་པའི་སྐོར།==

ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད། དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ། བཀྲས་ལྷུན། ས་སྐྱ། ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་། ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད། དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་། ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ། སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ། ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ། རྒྱུ་སྐར་ས་རི། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན། མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་གྱི་སྐོར། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་། སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།

==སྲིད་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་སྐོར།==
     
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་། ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།

==གདུལ་བྱ་སྐྱོང་བའི་སྐོར།==

དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།

གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན། ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན། རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།   ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ། རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ། དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།

༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། གསོ་བ་རིག་པ། ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད། འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ། གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས། ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་། བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།།

མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

==མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར།==

༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཡོད་པའི་གཟིམས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བའི་ཕོ་བྲང་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།
# []
[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>93nzgzsj9j2pt5m71w2tcoly237159c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162999</id>
      <parentid>162998</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:34:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58539" sha1="pv5jtmdwz4sts6lff0m3momdlunrnux" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = Mugesamten.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}
'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་''' (English: Muge Samten Gyatso. Wylie:dmu dge bsm gtn. Chinese: 毛儿盖桑木丹 1914-1993 མཆོག་ནི་བོད་ཀྱིམཁས་དབང་ཞིག་རེད། དམུ་དགེ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་རུ་རབ་ཏུ་བྱུང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་དང་བླ་བྲང་བཀྲ་འཁྱིལ་སོགས་ནས་སློབ་གཉེར་བྱས། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་སྦྱོང་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱས་ཏེ་མཁས་པའི་དབང་བོར་གྱུར། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་རིག་གནས་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་འཇོག་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཡོངས་སུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་བུ་གྲངས་ལས་འདས་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱས། གསུང་འབུམ་པོ་ཏི་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་བང་མཛོད་ནང་སྤྱི་འཇོག་བྱས་ཡོད།

==སྐུ་བལྟམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྐོར།==

ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན། (རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༡༤ - ༡༩༩༣) མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་[https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་]ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི ཡུལ་'''[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ]་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་&lt;ref&gt;སོག་པོ་རུ་ནི་དམུ་དགེའི་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟོད་ཚོ་བཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་འམ་སྡེ་བ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་[https://www.wikidata.org/wiki/Q141923965 གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་]ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་'''བློ་བཟང་བསམ་གཏན་'''ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་'''རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་'''ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། '''ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་'''ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  

==བླ་བྲང་དུ་སློབ་གཉེར་མཛད་པའི་སྐོར།==

དེའི་ཕྱི་ལོ་'''རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་'''དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་]]གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་'''དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་'''ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་'''བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ'''འི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས། བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་བཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་། དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་'''པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་'''དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། 

==དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་བའི་སྐོར།==

དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད། སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས། རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ། 

==རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་པའི་སྐོར།==

སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད། རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་། ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་ལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད། འགྲོ་སོང་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

དེ་ནས་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་། ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ། མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་། སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ཕེབས། རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་། དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་'''དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་དང་མཇལ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས། ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། 

དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་། ཤིས་ཁམས། བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས། ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་། ཕུན་བཀྲ། བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]

ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས། ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད། 
དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་། 
དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   
དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་། སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ། ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས། དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  
ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  
མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། 

{{Databox}}

==བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སླར་གསོ་མཛད་པའི་སྐོར།==

ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད། དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ། བཀྲས་ལྷུན། ས་སྐྱ། ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་། ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད། དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་། ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ། སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ། ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ། རྒྱུ་སྐར་ས་རི། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན། མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

== གསུང་རྩོམ་གྱི་སྐོར། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་། སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།

==སྲིད་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་སྐོར།==
     
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་། ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།

==གདུལ་བྱ་སྐྱོང་བའི་སྐོར།==

དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།

གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན། ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན། རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།   ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ། རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ། དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།

༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། གསོ་བ་རིག་པ། ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད། འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ། གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས། ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་། བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།།

མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

==མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར།==

༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཡོད་པའི་གཟིམས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བའི་ཕོ་བྲང་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།
# []
[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>pv5jtmdwz4sts6lff0m3momdlunrnux</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163000</id>
      <parentid>162999</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T08:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58538" sha1="odwvfiin1fa42wafv63d6w5bsh5143s" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = Mugesamten.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ (ཡོངས་གྲགས།)
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་དགོན་པ།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| alma_mater       = བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་རྒན། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།&lt;br /&gt;ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁྲོའོ།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》སོགས། ([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་གྱི་ཡིག་ཆ་《གནད་བསྡུས》ལ་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་གཞུང་ལུགས་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ》ཡི་རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན།
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}
'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་''' (English: Muge Samten Gyatso. Wylie:dmu dge bsm gtn. Chinese: 毛儿盖桑木丹 1914-1993 མཆོག་ནི་བོད་ཀྱིམཁས་དབང་ཞིག་རེད། དམུ་དགེ་ནས་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་རུ་རབ་ཏུ་བྱུང་། དམུ་དགེ་དགོན་པ་དང་བླ་བྲང་བཀྲ་འཁྱིལ་སོགས་ནས་སློབ་གཉེར་བྱས། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་སྦྱོང་བརྩོན་ལྷོད་མེད་བྱས་ཏེ་མཁས་པའི་དབང་བོར་གྱུར། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་སྐད་དང་རིག་གནས་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་འཇོག་མཁན་གྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་ས་སྟོད་སྨད་ཡོངས་སུ་ཆེད་ཕེབས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ཚད་ལྡན་གྱི་སློབ་བུ་གྲངས་ལས་འདས་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱས། གསུང་འབུམ་པོ་ཏི་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་བང་མཛོད་ནང་སྤྱི་འཇོག་བྱས་ཡོད།

==སྐུ་བལྟམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་སྐོར།==

ཧ་ཅང་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །ཧ་ཅང་དབུལ་བོའི་ཁྱིམ་དུ་མི་སྐྱེ་བར། །བར་མ་དག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་ཤོག། ཅེས་གསུངས་བ་བཞིན། (རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་ ༡༩༡༤ - ༡༩༩༣) མཆོག་ནི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་[https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་]ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་བ་བཅུ་ཚང་བའི ཡུལ་'''[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 དམུ་དགེ]་'''ཞེས་བྱ་བའི་དགོན་འོག་སོག་པོ་རུ་&lt;ref&gt;སོག་པོ་རུ་ནི་དམུ་དགེའི་ཚོ་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟོད་ཚོ་བཞིའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་གྲོང་ཚོ་འམ་སྡེ་བ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;ཟེར་བའི་རོང་སྡེ་དང་པོ་དེར་གྱོང་སྨད་ཚང་(གྲོང་སྨད་ཚང)ཞེས་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་པའི་ཡ་གྱལ་[https://www.wikidata.org/wiki/Q141923965 གྱོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་]ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་སྟག་ ༡༩༡༤ ལོར་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡར་ངོ་ཞིག་ཏུ་སྐུ་བལྟམས།  ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་དཔལ་བཟང་པོའི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྷུང་བཞག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད།  དགུང་གྲངས་བཅུ་གཅིག་ཐོག་'''བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ'''་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་མཉོས་ཏེ་མཚན་ལ་'''བློ་བཟང་བསམ་གཏན་'''ཞེས་གསོལ།  དེ་མཚུངས་སུ་[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན]]་དུ་ཆོས་གྲྭ་དང་ཚོགས་ལ་ཞུགས།  དགེ་བཤེས་ཆེན་པོ་'''རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་'''ཚང་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད། '''ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་'''ཞེས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མདུན་ནས་ཡེ་གེ་དཀར་ནག་དང་དག་ཡིག་སོགས་སྦྱངས་པ་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་འབུལ་གནང་མཛད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།  

==བླ་བྲང་དུ་སློབ་གཉེར་མཛད་པའི་སྐོར།==

དེའི་ཕྱི་ལོ་'''རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་'''དང་ལྷན་དུ་ཕེབས་ཏེ་[[བླ་བྲང་དགོན།|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་]]གྱི་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། མཁས་དབང་རབ་ཕུག་ཅུང་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ནང་ཚན་མཁས་པའི་དབང་པོ་ཕྱུག་རྗེ་'''དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་'''ཅེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་དེ་ཉིད་ཡོངས་འཛིན་དུ་བསྟེན་ནས་ཐུགས་འཛིན་སྐྱོར་སྦྱང་སོགས་ཧུར་ཐག་མཛད། དེ་ནས་རིང་པོར་མ་ཐོགས་པར་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཆུད་དེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་མཚན་ཡོངས་སུ་གྲགས།  

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་ཡོད་པའི་གྲས་སུ་'''བླ་ཁོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྗེ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོ'''འི་ཞལ་སྔ་ལས་བསྙེན་པར་པར་རྗོགས། བླ་བྲང་དུ་ཕེབས་ནས་ལོ་དགུ་སོང་སྐབས་ཡབ་ཀྱི་བསུ་བར་ཕེབས་ཏེ་ཕ་ཡུལ་དུ་ལན་ཅིགག་ཕེབས་དགོས་ཞེས་ནན་གྱིས་ཞུས་པར་བརྟེན་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་བསྐྱུར་ནས་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། ཕ་ཡུལ་དུ་ཟླ་བ་བརྒྱད་བཞུགས་རྗེས་བླ་བྲང་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ནས་དབྱངས་ཅན་མ་དཀར་མོའི་བསྙེན་པ་ཞིག་བཏང་། དེ་རྗེས་སློབ་དཔོན་རིན་པོ་ཆེ་'''པཎྜི་ཊ་རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་'''དཔལ་བཟང་པོ་ལས་གསུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་དབལ་མང་ཚང་ནས་ཨ་མཆོག་དགོན་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། 

==དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་བའི་སྐོར།==

དེ་རྗེས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་རྒྱན་མཚན་ལྷ་ས་ནས་རང་དགོན་དུ་ཕེབས་རྗེས་གྲྭ་ཚང་སོ་སོའི་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ལ་དག་ཐེར་གནང་བ་དང་དུས་མཚུངས་བླ་བྲང་ཐུབ་བསྟན་ཕོ་བྲང་དུ་གྲྭ་ཆུང་གི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་གནང་དེ་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་བ་ཟད། སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ངོ་མས་གསུང་བཤད་བཀའ་སློས་བསྩལ་སྐབས་“ཁོང་ཨ་ཁུ་བསམ་གཏན་ཡང་ཆོས་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཀར་རྣམ་དཔྱོད་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་ཞག་བྱས་པ་ཡིན་པས་ཁྱོད་རྣམས་ཀྱིས་བརྩི་བཀུར་དང་སྲུང་བརྩི་བྱེད་དགོས”ཞེསགསུངས། རྡོ་རམས་པ་བཏང་ནས་ལོ་གཉིས་དང་ཟླ་བ་བརྒྱད་སོང་བའི་མཚམས་ལ་བླ་བྲང་དུ་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ། 

==རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་པའི་སྐོར།==

སྔ་དུས་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་རྫོང་གི་དཔོན་ཆེན་འགའ་ཞིག་གིས་ལན་གྲུར་ཕྱག་ལས་གནང་བར་ཕེབས་རྒྱུའི་ཞལ་སྐུལ་ཞུས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་ཀྱང་ཆེད་མངགས་མགྲོན་འབོད་ཀྱིས་སྤྱི་སྒེར་གྱི་དོན་དང་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་གསུང་འཕྲོས་མང་པོ་བསྩལ་བ་མ་ཟད། རྒྱ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་ན་པེ་ཅིང་དུ་འགྲོ་ན་བཟང་། ངའི་ཚབ་བྱས་ཏེ་མོའོ་ཀྲུའུ་ཞི་དང་ཀྲུའུ་ཙུང་ལིང་ལ་མཚམས་ཞུ་བྱས་ནས་སོང་ན་དམིགས་བསལ་གྱི་བལྟ་རྟོགས་ཡོད། འགྲོ་སོང་ཚང་མ་ངས་གཏོང་གསུངས།  

དེ་ནས་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆས་བླ་བྲང་དུ་གསོལ་སྟོན་བཤམས་ཏེ་ཕྱག་མདུད་ལྷ་དར་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་བཅས་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་མཚན་བཏགས་གནང་བ་མ་ཟད། ན་བཟའ་སོག་ཆས་ཆ་ཚང་དང་། ལམ་དངུལ་སྒོར་སུམ་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ། མཚམས་ཞུ་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་གུར་གུམ་དང་གླ་རྩི་འབོར་ཆེན་བཅས་དང་། སྐད་བསྒྱུར་ལ་ཡིན་ཅི་ཡོན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རིགས་ཤིག་གཏོང་གནང་མཛད། དེ་ནས་བཞོན་པ་སོགས་གླས་ནས་ཕེབས། རྡོག་ཐོན་ཏེ་ཀ་ཅུ་མཁར་དུ་ཕེབས་སྐབས་ཡ་ཧན་ཀྲང་གིས་གཙོ་འཛིན་བྱས་ནས་ཚོགས་འདུ་ཞིག་འཚོགས་པ་དེར་ཞུགས་ནས་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་། དེ་ནས་རླངས་འཁོར་ལ་ཞུགས་ནས་ལན་གྲུར་ཕེབས་སྐབས་'''དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་དང་མཇལ། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིགགྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་ཧྥན་མིང་ནས་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་ཞུས། དགུང་གྲངས་སོ་བདུན་པ་ལྕགས་སྟག་(༡༩༥༠)ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤིན་ཅང་གི་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་བཅས་དང་མཉམ་དུ་གནམ་གྲུར་བཞུགས་ནས་པེ་ཅིང་དུ་ཕེབས། ཐོག་མར་དགེ་བཤེས་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྷན་དུ་མགྲོན་ཁང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། 

དེ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུའི་པུའུ་ཀྲང་དང་རྒྱལ་ཁབ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཅིག་ལྕོགས་ལི་ཝུའི་ཧན་དང་། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་གཞོན་པ་ཨུ་ལན་ཧྥུ། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་གཞུང་ལས་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རེན་ཡང་ཅིན་རེན་བཅས་རྟག་ཏུ་དག་བཤེས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་གམ་དུ་གྲོས་མོལ་ལམ་བློ་འདྲི་ཞུ་བར་འོང་བ་དང་སྐབས་བསྟུན་ཡང་ཅིང་རེན་གྱིས་དམ་པ་འདི་ཉིད་ལ་སི་ཁྲོན་དང་། ཤིས་ཁམས། བོད་ལྗོངས་བཅས་ད་དུང་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་པས་བོད་ཡིག་ལས་དོན་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་བརྟེན་ལས་བྱེད་པའི་སྐྱིད་སྡུག་ལ་འཛུལ་ཞུགས་གནང་ཚེ་དགོས་མཁོ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་པར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ངེས་པར་ཁས་ལོངས། ལས་བྱེད་པ་བྱས་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཅི་ནུས་རེ་བྱེད་དགོས་ཞེས་བཀའ་སློབ་ཕེབས་སྟབས་ཞལ་ཁས་བཞེས་ནས་རྡོ་རྗེ་ཚེ་བརྟན་དང་། ཕུན་བཀྲ། བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་ཧོང་མེན་ཤིན་སོགས་དང་ལྷན་དུ་མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སི་གསུམ་པའི་ནང་ཕྱག་ལས་གནང་སྟེ་《མི་དམངས་བརྙན་པར་》 སོགས་ལ་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད།   

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]

ལྕགས་ཡོས་(༡༩༥༡)ལོར་ང་ཕོད་སོགས་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་འཐུས་མི་རྣམས་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུའི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་འཇོག་སྐབས་གྲོས་ཐུན་པར་ཞུས་ཀྱི་ལས་དོན་ནང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་སོ་དགུ་པ་ (༡༩༥༢) ལོར་སྐུ་ཁམས་ཅུང་མི་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས། ཟུང་ཆུ་རྫོང་ཏང་གི་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་མངགས་བཅོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་གནང་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་ཚོགས་འདུ་དུ་མར་ཞུགས་ཏེ་དྲིལ་བསྒྲགས་མཛད། 
དགུང་གྲངས་བཞི་བཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་སྦྲུལ་ (༡༩༥༣)ལོར་ཀུན་མཁྱེན་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་ཤོག་འབྱོར་ཏེ་ལྷ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་དམ་པ་དེ་ཉིད་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོ་བཞག་གནང་། 
དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་པ་ཤིང་མོ་ལུག་ (༡༩༥༥) ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་(༡༩༥༨)ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།  
དགུང་གྲངས་ཞེ་དྲུག་ལ་ཕེབས་པ་ས་ཕག་ (༡༩༥༩)ལོའི་ལུགས་རྙིང་གི་ལོ་གསར་ནས་སྐྱ་ཆས་མི་བཞེས་ཀ་མེད་བྱུང་བ་དང་།  ལོ་དེའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་པེ་ཅིང་དུ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཚིག་མཛོད་དང་མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་དེབ་དང་པོའི་བསྒྱུར་ཞུས་མཛད་པར་ཕེབས་ཏེ་ཟླ་ཤས་རིང་རྗེ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་དང་ལྷན་དུ་ཁང་མིག་གཅིག་ནང་བཞུགས།  བཅུ་པའི་ཚེས་གཅིག་གི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་གཟིགས་སོགས་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་ཞུགས་རྗེས་ཁྲེན་དུར་ཕྱིར་ཕེབས།   
དགུང་གྲངས་ང་གསུམ་པ་མེ་རྟ་ (༡༩༦༦)ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཞེས་པའི་གོད་ཆག་ཆེན་པོ་དེ་ལངས་ནས་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་པར་དམར་སྲུང་དམག་ཅེས་པས་སྐུ་ཆས་ཡོད་ཚད་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་མཐར་སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་སྣམ་སྦྱར་དང་། སྐུ་རྒྱབ་ཏུ་འཇམ་སྡུད་བཟང་གསུམ་ཕྱག་དཔེ། ཕྱག་དཔུང་གཡས་གཡོན་དུ་བཀའ་གདམས་གླེགས་བམ་གྱི་ཤོག་གྲངས་ཁ་ཤས་རེ།  ཕྱག་ཏུ་ཕྱག་ཕྲེང་ཞིག་དང་ཇོ་བོའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོའི་དུམ་བུ་ཞིག་བཅས་གསོལ་ནས་མི་ཚོགས་ཁྲོད་འབོད་ཚིག་འུར་དིར་གྱི་ངང་ཁྲོམ་སྐོར་དུ་བཙན་ཁྲིད་ཞུས། དེ་ནས་ལོ་གཅིག་དང་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྫི་འགག་འབོ་གྱོའི་ཁོག་ཏུ་དམ་པོ་ཏ་ཏོས་ཟེར་བའི་རུ་ཁག་སྔོན་ཐོན་གྱི་ནང་དུ་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། དེའི་རིང་ངལ་ལས་ལྕི་ཁར་འབྲུ་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མི་འདང་བར་རྟ་ཤ་སོགས་གང་བྱུང་བཞེས་དགོས་བྱུང་།  

དགུང་གྲངས་ང་བཞིར་ཕེབས་པ་མི་ལུག་ (༡༩༦༧)ལོར་འབར་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་སློབ་སྦྱོང་དང་ངལ་རྩོལ་འདྲེས་མའི་ངང་བཞུགས། 
དགུང་གྲངས་དྲུག་ཅུ་བཞེས་པ་ཆུ་གླང་ (༡༩༧༣)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པར་བཅིངས་འགྲོལ་ཐོབ།  
ཤིང་ཡོས་ (༡༩༧༥)ལོར་ཁྲེན་དུར་ཕེབས་ཏེ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏིང་།  
མེ་སྦྲུལ་ (༡༩༧༧)ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། 

==བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སླར་གསོ་མཛད་པའི་སྐོར།==

ལྕགས་སྤྲེལ་ (༡༩༨༠)ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་པོར་པེ་ཅིན་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་ལ་ཞུགས་ཏེ་ཉིན་བཅུ་གཉིས་རིང་རྩོད་གླེང་མཛད་མཐར་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་རྩིས་མེད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་སྦྲགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་ཟེར་བ་ཞིག་ཆེད་མངགས་རྩོམ་འབྲི་གནང་ནས་ཚིག་མཛོད་ཁང་གི་ལས་བྱེད་ཡོངས་ལ་ཚར་གཅིག་ཁྲིད་གནང་མཛད། དགུང་གྲངས་རེ་དགུ་པ་ཆུ་ཁྱི་ (༡༩༨༢)ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ལྟར་གནམ་གྲུའི་ཐོག་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། ཟླ་ངོ་བཞི་ཙམ་རིང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དང་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་། ཕོ་བྲང་པོ་ཏ་ལ། བཀྲས་ལྷུན། ས་སྐྱ། ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་། ཆོས་རྒྱལ་བང་སོ་སོགས་ལ་གནས་གཟིགས་ཕེབས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།  

དགུང་གྲངས་དུན་ཅུར་ཕེབས་པ་ཆུ་ཕག་(༡༩༨༣)ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད། དེ་རྗེས་ཁྲང་རྡ་དང་། ཏཱ་ཐུང་།  རི་བོ་རྩེ་ལྔ། སྐུ་འབུམ། བླ་བྲང་སོགས་སུ་གནས་གཟིགས་ཕེབས་རྗེས་ཕྱིར་འབར་ཁམས་སུ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་བཙུགས་ནས་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་འཁོར་བའི་དགའ་སྟོན་དུ་ཕེབས་ཞུགས་མཛད།  ད་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་གྲངས་རིང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་གང་སར་ཕེབས་ཏེ་སློབ་ཁྲིད་དང་ཆོས་འཁོར་རྒྱ་ཆེར་བསྐོར་གནང་མཛད་དེ། ཕུལ་བྱུང་གི་སློབ་མ་དུ་མ་གསོ་སྐྱོང་གནང་མཐར་དགུང་གྲངད་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་པ་རབ་གནས་ཆུ་བྱ་ལོའི་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་(༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་༥ཚེས་༦)ཉིན་སྟེ་རེས་གཟའ་ཕུར་བུ། རྒྱུ་སྐར་ས་རི། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆུ་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སེང་གེ་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལ་བསྟན། མཛད་རྣམ་ཞིབ་ཙམ་གཟིགས་འདོད་ཚེ་དམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དང་པོའི་ནང་《རྩོམ་པ་པོ་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ་》ཞེས་བྱ་བར་གཟིགས།  གསུང་རྩོམ་ལྕགས་དཔར་མ་པོད་དྲུག་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་ཡོད་པ་ལགས་སོ།  །

{{Databox}}
== གསུང་རྩོམ་གྱི་སྐོར། ==

དམ་པ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་དང་མཁས་བཙུན་བཟང་གསུམ། གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་དེ། སྔ་རྗེས་སུ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།》《དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།》《སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།》《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》《དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།》《ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།》སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཁྱོན་སྡོམ་པོད་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཅན་རྩོམ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་དང་།       ཁོང་ཉིད་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་ཁྲོད་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་ཀུན་ལ་མཁོ་བའི་དཔེ་རྒྱུན་ཤིན་ཏུ་མང་ལ། བཀའ་པོད་ལྔ་དང་། རྒྱུད་སྡེ་བཞི། གཞན་རྣམ་ཐར་དང་ལོ་རྒྱུས། སྙན་ངག བརྡ་སྤྲོད་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་བང་མཛོད་འདི་ཉིད་ཉམས་པ་སོར་ཆུད་དང་། མི་ཉམས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བའི་ལྡེ་མིག་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ལྷག་པར་ཏུ《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》དང《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》ལྟ་བུའི་གསུང་རྩོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་བསྐངས་པ་དང་། སྦྱངས་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་པར་འདོད་པ་དག་གི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་ཕྱེས་པ་མ་ཟད། རྗེས་འཇུག་ཉམས་ལེན་དུ་སྐུལ་མ་མཛད་པ་བཅས་ནུས་པ་དང་དགེ་མཚན་བླ་མེད་ཐོན་ཡོད།

==སྲིད་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་སྐོར།==
     
༡༩༥༠ ལོར་རྡོ་སྦིས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་གཤེགས་ཏེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས《ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛིན》དང《བོད་ཞི་བའི་བཅིངས་འགྲོལ་གྱི་ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་མ》སོགས་ཡིག་ཆ་གཙོ་གྲས་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་བཞེས་པ་དང་། ༡༩༥༦ ལོ་ནས《མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས》པོད་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་གྱི་བོད་ཡིག་པར་མར་ཞུ་དག་མཛད་པ་དང་སྦྲགས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀར་ཞུགས། སྔ་རྗེས་སུ་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་འཛིན་གཞོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་བཞེས།

==གདུལ་བྱ་སྐྱོང་བའི་སྐོར།==

དུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་གྱི་དབང་གིས་དམ་པ་ཁོང་གིས་ཀྱང་བློས་མི་དཔག་པའི་མནར་གཅོད་དང་སྐུ་ཚེགས་གྲངས་མེད་མྱངས་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེའི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་གང་ལེགས་བསྐྲུན།

གཞན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དང་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན། ཆབ་མདོ་དགོན་ཆེན། རྔ་ཡུལ་སྒོ་མང་དགོན་སོགས་ཆོས་སྡེ་བགྲང་ལས་འདས་པར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་སྐོར་གྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སྤེལ་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡོངས་འཛིན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།   ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་སློབ་གཙོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། གུང་ཐང་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པའི་ཡོངས་འཛིན་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་པོ། རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་སྟག་ཚ་སྤྲུལ་སྐུ། དམུ་དགེ་དགོན་པའི་དགེ་བཤེས་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་བརྒྱུད་འཛིན་ལ་རང་གི་ནུས་པས་སྲིད་ཞུ་གང་ལེགས་བསྒྲུབས་ཏེ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་མང་པོ་དྲིན་གྱིས་བསྐྱངས།

༡༩༨༠ ལོ་ནས་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭ། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་སོགས་ཀྱིས་གདན་ཞུ་ལྟར་སློབ་གྲྭ་དེ་དག་ནས་སྒྲ་དང་སྙན་ངག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། གསོ་བ་རིག་པ། ཚད་མ་རིག་པ་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་ལན་མང་མཛད་དེ་བུ་སློབ་མང་པོ་བསྐྱངས་པ་ལ་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པ་དང་། མཚོ་སྔོན་མཚོ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ། བོད་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྨྲ་བ་སྐུ་ཞབས་བན་དེ་བཀྲ་ཤིས། བོད་ཀྱི་དེང་རབས་སྙན་ངག་གི་དེད་དཔོན།  མགོ་ལོག་ཁུལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་ལས་དོན་གཞུང་སྒྲུབ་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད། སྐབས་ལྔ་བའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕུལ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆེད་ལས་ལག་རྩལ་མི་སྣ་སྐུ་ཞབས་འཇུ་སྐལ་བཟང་། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད། འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆེད་ལས་མཁས་པ་བན་གོའམ་དབྱངས་ཅན་སྒེག་པའི་བློ་གྲོས། ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ངང་ཚང་འབུམ་སྐྱབས། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་རིན་ཆེན་མཚོ། སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གཙུག་ཏོར་རྒྱལ་སོགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་ལམ་ལུགས་དང་སཾ་བོད་སྐད་ཡིག་ཡིག་ཚགས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེན་མོ། གསང་བདག་གམ་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་ལང་ཚོ། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་མཁས། ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་ངམ་དབྱངས་ཅན་དགའ་བའི་བློ་གྲོས། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་འབུམ་རམས་པའི་མཛུབ་སྟོན་དགེ་རྒན། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཆེད་མཁས་སྐུ་ཞབས་ལྷ་མཆོག་རྒྱལ། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཡུམ་པ་སོགས་བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཤིང་། བློ་གྲོས་ཀྱི་ནོར་དང་ལྡན་པའི་སློབ་བུ་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁོང་གི་ཐུགས་ཁུར་དང་མཛུབ་ཁྲིད་འོག་རིག་པའི་གཉོམ་ལག་རྒྱས་པ་ཁོ་ནའོ།།

མདོར་ན། དམ་པ་ཁོང་ལ་མཚོན་ན་གཞན་ཕན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་དང་། བྱམས་སེམས་གྱི་ཞི་བདེས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་གཏམས་ཤིང་། སྒྲ་དང་སྙན་ངག ལོ་རྒྱུས། ཚད་མ། གསོ་རིག སློབ་གསོ་སོགས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་མ་དར་བ་ནས་དར་བར་བྱེད་ཅིང་། དར་བ་རྣམས་དག་ཀྱང་འཕེལ་བ། ཉམས་པ་རྣམས་གསོ་བར་བྱེད་པ་སོགས་བསྟན་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་སྨན་པའི་ལེགས་མཛད་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ས་སྟེང་ཡོངས་ལ་བར་མེད་དུ་ཁྱབ་ཡོད།&lt;ref&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨ་དར་ཤ]དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།&lt;/ref&gt; ༡༩༩༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་བོད་ཡིག་སྡེ་ཁག་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱས་པ་མཛད། ལོ་དེར་ཆབ་མདོ་དགོན་པར་ཕེབས་སྐབས་སུ་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་བོད་ཡིག་སློབ་གྲྭར་ཉིན་བཅོ་ལྔ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བློ་གསལ་རིགས་སྒོའི་སློབ་ཁྲིད་མཛད་ནས་དེ་གའི་དགེ་སློབ་རྣམས་ཀྱིས།། བསིལ་ལྡན་གངས་ཀྱི་ར་བ་ན།། ལྔ་རིག་ཟུང་གི་རིག་པའི་གནས།། ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་པཎི་ཏ།། བདག་པོ་ཉིད་ལས་གཞན་ན་སུ།། ཞེས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་ཡང་ཡང་ཕུལ།

==མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར།==

༡༩༩༡ལོར་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་རྣམ་ཐར་བརྩམས་གནང་མཛད། ན་བ་ལེགས་ན་ན་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་པ་ལྟར་དུ། ༡༩༩༣ལོའི་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་དྲུག་ཉིན་ལ(དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ)སྐུ་བསྙུངས་ནས་དམུ་དགེ་དགོན་དུ་ཡོད་པའི་གཟིམས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བའི་ཕོ་བྲང་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པའི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །

== དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཁུངས། ==
# [https://library.bdrc.io/show/bdr:W1PD76620?s=%2Fshow%2Fbdr%3AMW1PD76620%3Fs%3D%252Fosearch%252Fsearch%253Fq%25253D%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BD%252525B4%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525BA%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252596%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%2525258F%252525E0%252525BD%25252593%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BE%252525B1%252525E0%252525BD%252525B2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BE%252525A3%252525E0%252525BD%25252598%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BD%25252584%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252582%252525E0%252525BD%252525A6%252525E0%252525BD%252525A3%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A8%252525E0%252525BD%252525B1%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%25252591%252525E0%252525BD%252525A2%252525E0%252525BC%2525258B%252525E0%252525BD%252525A4#open-viewer སྨོན་ལམ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྣམ་ཐར་འགྲེལ་བཤད།] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༤ ཤོག་ངོས་ ༡༢༥།
# []
[[Category:མི་སྣ།]]</text>
      <sha1>odwvfiin1fa42wafv63d6w5bsh5143s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>དམུ་དགེ་བསམ་བརྟན།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21543</id>
    <redirect title="དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་" />
    <revision>
      <id>162990</id>
      <parentid>162789</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T04:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Redirected page to [[དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་]]</comment>
      <origin>162990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="poa5a1qigqnzsijas99e6f4h1v3n3ls" xml:space="preserve">#REDIRECT [[དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་]]
Merged into དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་</text>
      <sha1>poa5a1qigqnzsijas99e6f4h1v3n3ls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22231</id>
    <revision>
      <id>162987</id>
      <parentid>162983</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27503" sha1="iyyqmn9edfabp66fbn0n8z39th6e8m9" xml:space="preserve">{{Infobox དགོན་པ།
| name         = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| image        = Mugey monastery 1987 after cultural revolution.png
| caption      = དམུ་དགེའི་དགོན། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་༡༩༨༧ ལོར་དགོན་པའི་རྒྱབ་རིའི་ངོས་ནས་བཏབ་པའི་དམུ་དགེའི་དགོན་པའིའདྲ་པར་ཞིག ཆོས་སྒོ་བྱས་རྗེས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ཞིག
| religion    = ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ།
| sect         = དགེ་ལུགས།
| founder      = [[ཚ་ཁོ་དབོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་|ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ།]]
| founded_date = ཕྱི་ལོ་ ༡༣༩༩
| location     = དམུ་དགེ། ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་གཏོགས།
| head_lama    = ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།
}}

'''དམུ་དགེའི་དགོན'''་ནམ་'''དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན'''་(dmu dge bkra shis 'khor lo'i dgon)毛儿盖寺 ནི་ [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/14#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A1%E0%BD%BA%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%BA%E0%BD%A0%E0%BD%B4%E0%BC%8B%20%E0%BD%A2%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%B4%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E3%80%8A1399)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%A1%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8D ཕྱི་ལོ་ ༡༣༩༩ ལོ་སྟེ།] &lt;ref&gt;&lt;/ref[[རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར།|རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ]]&lt;ref&gt;རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར།&lt;/ref&gt; རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ་དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་ཡས་མས་ཤིག་གི་སྐབས་སུ། རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་སྲས་སྔ་ཚལ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་[[ཚ་ཁོ་དབོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་|རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ]]ས་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཏབ་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་དང། རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུང་གིས་ཟིན་པ་དང་རབ་གནས་མཛད་པའི་དགེ་ལུགས་ཀྱི་དགོན་རྙིང་ཞིག་ཡིན། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཆེ་གྲས་གང་མང་ཞིག་ལ་མདོ་ཕྱོགས་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་། སྔགས་ཕྱོགས་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་སོགས་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་རྒྱུད་གྲྭ་བཅས་དགོན་པ་གཅིག་ལ་རྩ་བའི་གྲྭ་ཚང་གཉིས་རེ་ཡོད་མོད། དམུ་དགེ་དགོན་པར་མཚོན་ན་དམིགས་བསལ་གྱིས་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་རྒྱུད་གྲྭ་ལོགས་སུ་མེད་པར་གཉིས་ཆ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་ཡོདཔས་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭ་ཧ་ཅང་ལྕི། [[File:Mugeygonpa01.png|thumb|ཕྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལོར་དགོན་པའི་མདུན་རིའི་ངོས་ནས་བཏབ་པའི་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་འདྲ་པར།
]]

== དགོན་པའི་གྲྭ་གྲངས། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་ལ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྔོན་གྲྭ་གྲངས་༦༧༠ &lt;ref&gt;ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་འཕྲེང་ལྔའི་རྣམ་པར་ཐར་བ། རབ་རྒྱལ་ས་བྱི་(1948)ལོར་ནན་ཅིན་ནས་དཔར་དུ་བཀོད་པ།&lt;/ref&gt;ཙམ་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༠ ལོར་ཁྱོན་བསྡོམས་པའི་གྲྭ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་མ་ཟིན་ཙམ་ཡོད།

== ས་གནས། ==
བོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་བགོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་“སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ། སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་” ཟེར་བའི་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་གི་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་བགོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ&lt;ref&gt;དེའི་རྗེ་ སུ་ཅོག་རྒྱལ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང་གིས་ཞིག་གསོས་བྱས་ཏེ་ས་རྡོའི་་་ མཆོད་རྟེན་ལེགས་པ་ཞིག་བཞེངས་ནས་གདུང་རུས་རྣམས་ཤུག་པའི་&lt;/ref&gt;། ཟུང་ཆུ་རྫོང་དམུ་དགེ་ཡུལ་ཚོ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཆགས་ཡོད། 

ས་བབ་མཐོ་ཚད།  རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨི་ 3200m དང་བྱང་N32° ཤར་E103°མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད།

== འཆད་ཉན། ==
སློབ་གཉེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་ཤཀྱ་ཐུབ་པའི་གསུང་སྤྱི་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་གྲུབ་མཁས་པས་མཛད་པ་རྣམས་དང་། བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱི་གསུང་། རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང། ཀུན་མཁྱེན་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སློབ་གཉེར་གྱི་མཐིལ་ཏུ་འཛིན། 

༡༽ [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/18#:~:text=%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%94%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%A1%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%99%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BA%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%94%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A6%E0%BE%B1%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%BC%E0%BC%8D%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D%E0%BC%8D%20%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%A1%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%92%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%9B%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%87%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%85%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%90%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BD%BC%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%91%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%20%E0%BD%A0%E0%BD%95%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B རྒྱུད་གྲྭ་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་བཏང་བའི་སྐོར།] རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་ཁྱི་(1778)ལོའི་ཟླ་དྲུག་པའི་ནང་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་[[ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ཡིན།:|དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་བོ་]]མཆོག་དམུ་དགེ་དགོན་པས་ཐེངས་གཉིས་པ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་རིམ་པས་ཟླ་བཅུ་བའི་ཟླ་མཇུག་ལ་དགོན་སྡེ་འདིར་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་། འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་ཞིང་སར་རྒྱུད་གྲྭ་ཧ་ཅང་མི་མང་ཡང་དངོས་གཙང་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ལེགས་ཚུལ་འདི་ཀའི་བླ་སྡེ་དང་རྒན་པོ་རྣམས་འདུས་ཐོག་ཏུ་བཀའ་ཕེབས་པར་ཐམས་ཅད་གྲོས་མཐུན་གྱིས་རྒྱུད་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུར་ཐག་བཅད། གསར་ཚུགས་ཀྱི་ཚེ་གྲྭ་བ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་བྱུང་བ་སྙན་སྒྲོན་ཕུལ་བས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལྷ་གྲངས་དང་མཉམ་པར་འདུག་པས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་ཞེས་ཤིན་ཏུ་མཉེས། བླ་མ་ལས་སྣེ་སོགས་བསྐོ་བཞག་མཛད་ཅིང་ཚོགས་པར་མང་འགྱེད་བསྩལ།  

༢༽དགོན་འདིར་བཤད་གྲྭ་ཐོག་མར་བཙུགས་ཚུལ། ས་ཁྱི་(1778)ལོར་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས་ནས་བགྲང་བྱ་བཅུ་དྲུག་པ་ཆུ་མོ་གླང་གི་(1793)ལོར་ཁྲིམས་དཔོན་པོ་ཚང་ལ་འཁྲུངས་པ་ཀློང་རྡོལ་རིན་པོ་ཆེའི་དངོས་སློབ་ཁྲིམས་ཆོས་མཛད་བསོད་ནམས་བཀྲ་ཤིས་དང་། དམུ་དགེ་རྒྱམ་ཁོ་ཚང་ལ་འཁྲུངས་པ་ལྷ་རམས་པ་ཟུང་ཆུ་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་གཉིས་ཀྱིས་སྒོ་མང་ཡིག་ཆའི་སྟེང་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་བཙུགས་ཏེ་རྒྱུད་སྨད་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས། མདོ་སྔགས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ལ་བསླབ། དང་བོར་ཁྲིམས་ཆོས་མཛད་ཀྱིས་འཆད་ཉན་གནང་། དེ་ནས་ཟུང་ཆུ་དགེ་ལེགས་ཏེ་རྒྱམ་ཁོ་ལྷ་རམས་པ་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་ཁྲིར་བཞུགས།

[[File:Monks of Mugey Gonpa in the hall 2017.png|thumb|2017 ལོར་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་གྲྭ་མང་གིས་སྨོན་ལམ་གསུང་བཞིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་འདྲ་པར་ཞིག]]
== དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་བསྐྱངས་མཁན་གྱི་བླ་མ་རིམ་བྱུང་། (རགས་བཤད།) ==
དགོན་པ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པས་ཕྱག་བཏབས་པ་དང་ཁོང་གིས་ཐོག་མར་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་འཁོར་བསྐོར་ནས་གནས་བྱིན་རླབས་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་དབུ་ཚུགས།

'''དང་བོ།''' རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ།

'''གཉིས་པ།''' དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་སྟོང་སྐོར་རིམ་བྱུང་གིས་བསྐྱོང་ཚུལ།

'''2.1''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། (1557-1587)

'''2.2''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ། (1588-1639-

'''2.3''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་བ་རྗེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ། (-1683)

'''2.4''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་བ་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ། (1684-1752)

'''གསུམ་པ།''' ཧ་མཐའ་བླ་མ་སོགས།

'''བཞི་བ།''' ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།

== སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། ==
'''༡༽''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ནི། རབ་བྱུང་དགུ་བའི་མེ་སྦྲུལ་(1557) ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་བ་དམུ་དགེ་དགོན་པར་ཕེབས་ཏེ་དགོན་སྡེ་བསྐྱངས། རབ་བྱུང་བཅུ་བའི་མེ་ཕག(1587) ལོར་འདས། 

'''༢༽''' དེ་ནས་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ་རབ་ཕྱོགས་ས་བྱི་(1588) ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་ཡང་དགོན་སྡེ་འདིར་ཕེབས་ཏེ་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་། ང་གཉིས་པ་རབ་དྲག་ས་ཡོས (1639)ལོར་གཤེགས་ཀྱང་མངལ་དུ་སྲིད་པ་འཛིན་མ་དགོས་པར་སུག་ཆུའི་འགྲམ་དུ་རྒྱ་ཕྲུག་ལོ་བཅུ་དགུ་ཅན་ཞིག་གི་ཕུང་བོ་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་བར་བྱ་འཕུར་བ་བཞིན་སྐད་ཅིག་ལ་འཕོས་ནས་ང་སྟོང་སྐོར་བ་ཡིན་ཞེས་ངོས་བཟུང་བར་བརྟེན། གོང་མའི་སྐུ་གདུང་དང་མཉམ་དུ་སྟོང་སྐོར་དུ་ཕེབས། ལམ་ནས་ཆུ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་དཔལ་འབྱོར་བའི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་གསར་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཚན་ལ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོར་བཏགས། དབང་ལུང་མན་ངག་མཐའ་ཡས་པ་གསན། 

{{Databox}}

འདི་ནི་རྗེ་སྐལ་ལྡན་གྱིས། 

“སྔགས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བཅུད་བཟང་བོས། །

ཐུགས་བརྩེ་བས་གྲོང་འཇུག་བདེ་ལམ་ནས། །

དཔལ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོའི་སྐྱེ་བ་བཞེས། །”” ཞེས་ཚད་ལྡན་དུ་བཞེད། 


'''༣༽''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་སྔོན་མགཉིས་ཕེབས་པའི་འབྲེལ་གྱིས་དམུ་དགེ་དགེ་བཤེས་དཀའ་བཅུ་ཤཱཀྱ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་རྗེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ་དགོན་སྡེ་འདིར་གདན་དྲངས། དགོན་པ་ཕུལ། རྗེ་ཉིད་ནས་བྱམས་ཁང་། མགོན་ཁང་། འདུ་ཁང་། གཟིམ་ཁང་རྣམས་བསྐྲུན། བཀའ་འགྱུར། བསྟན་འགྱུར་གྱི་གཙོས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་དུ་བཞེངས། མ་ཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་རེ་མ་ཏི་དང་། ཚངས་པ་དུང་གི་ཐོར་ཚུགས་ཅན་ལ་དགོན་སྡེ་འདི་གཉེར་དུ་གཏད། རྗེ་འདིས་དམུ་དགེ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད། ཤར་ལེ་ཚོ་བཅོ་བརྒྱད། ནགས་རི་ཁག་གསུམ། ཟངས་དཀར་ཨ་མཆོག བྱམས་ཐང་ཁྲོ་ཁོ། ཁ་ནག་དབལ་ཤུལ། རྔ་བ་སོགས་ལ་དབང་བསྒྱུར། ཕྱོགས་འདིའི་རྒྱལ་བོ་ལྟ་བུ་བྱས། དགོན་འདིར་བཞི་སྐོར་དང་། ལ་བོང་སང་གི་ཁང་བ་དང་། གྲགས་པ་ཨ་རིགས་ཀྱི་ཁང་བ་སོགས་སྔོན་སྟོང་སྐོར་གྱི་ཡིན་ཞེས་གྱང་རྙིང་རྡོ་ཧྲུག་ཧ་ཅང་མང་བ་གྱང་ངོས་ལ་གྱང་རིས་ཡོད་པ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་བར་དུ་གནས། དམུ་དགེའི་ཁོག་ཏུ་ཡང་རྡོ་ཏེའུ་འགབ་མའི་ཁང་བ་དང་། སྔོ་ཐེར་རྒྱ་སྒོའི་མན་གྱི་གདོང་སྣེའི་སྟེང་དུ་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་དང་། སྨད་དུའང་དེ་ལྟ་བུའི་གདོང་སྣེར་ལྷ་ཁང་དང་། སྔོན་བོད་ཀྱིས་གདོང་སྣེའི་སྟེང་དུ་མཁར་རྩིག་པའི་སྲོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་ཁོག་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུའང་སྟོང་སྐོར་གྱི་ཁང་ཤུལ་མང་། རྗེ་འདི་ཞེ་ལྔ་བ་ཆུ་ཕག་(1683)ལ་གཤེགས། 

'''༤༽''' དེའི་སྤྲུལ་སྐུ་མཉྫུ་ཤྲཱི་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སྣང་རར་ཤིང་བྱི་(1684)ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཟིགས་སྐྱོང་བླ་ན་མེད་པ་གནང་། རྗེ་འདིས་མཛད་པའི་དམུར་བསང་བཞི་སྐོར་ཆེན་མོའི་ཡང་རྩེར་སྦྱར་ཞེས་པའང་ཡོད། དེའི་དུས་དགོན་པ་ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད། སྙེ་ཐང་གི་གཞིས་ཀ་ས་ཞིང་བཅས་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་ལ་གཏད་དེ་ཁོང་ཉིད་རང་དགོན་དུ་ཕེབས། དེ་དུས་བྱམས་ཁང་གི་ཚངས་པའི་སྐུ་བརྙན་འབྱོན་གྲབས་བྱས་ཤིང་སྤྱན་ཆབ་བྱུང་། ད་ལྟའང་ཞལ་གྱི་ཁ་དོག་ལ་མཐོང་སྣང་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཞེས་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། རང་དགོན་དུ་ཕེབས་ཞེས་པ་སྟོང་སྐོར་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོས། རབ་དྲག་མེ་ཁྱི(1646)ལོར་ཟི་ལིང་སྟོང་སྐོར་བཏབ་པ་དེར་ཕེབས། ཆུ་ཡོས་(1723)དུས་འཁྲུགས་སྐབས་གཡེར་ཤོང་དུ་བཞུགས། ཆུ་སྤྲེལ(1752)ནག་ཟླར་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བ་ལོ་དེའི་བདུན་པའི་བཅུ་གསུམ་ལ་དེར་གཤེགས་ཀྱང་ཟེར། སྟོང་སྐོར་ལྷ་གཉེར་དུ་གྲགས་པ་རིམ་བསྐོས་ལ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་འབྲུ་བསོད་འབུལ་སྲོལ་སྣང་ཞེས་པའང་རྗེས་སུ་བྱམས་ཁང་དེ་ལྷ་ཁང་གོང་མར་བསྒྱུར། དེའི་ལྷ་གཉེར་ལ་སྨད་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྟོང་སྐོར་བྲེ་ཁྲལ་དང་། མགོན་ཁང་ལྷ་གཉེར་ལ་སྟོད་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱིས་མགོན་པོའི་བྲེ་ཁྲལ་ཞེས་པ་བཅོས་བསྒྱུར་བར་ཕྲན་ཚེགས་རེ་འབུལ་སྲོལ་སྣང་། 

== ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད་པ། ==
སྔར་སྟོང་སྐོར་ལྔ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད་པ་ནས། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་འདིར་ཕེབས་དུས་ཁོང་ལ་ཕུལ་བ་ཡིན། འཁྲུངས་དུས།1916འདས་དུས།1947 དེའི་བར་དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་ཁྲི་བ་ཧ་མཐའ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གནང་། དེའི་རྗེས་མཁན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གནང།

དགོན་སྡེ་འདི་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ཕེབས་ཚུལ། (མུ་མཐུད་ནས་སྒྲིག་མུས་ཡིན།)

== རྩོམ་དང་ལུང་ཁུངས། ==
“དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།” རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའམ་མིང་གཞན་དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ། ནས་ཁོལ་འདོན་དང་གཞིར་བཞག་བྱས་ཡོད། འགའ་རེ་བསྒྱུར་བཅོས་ཕྲན་བུ་རེ་བྱས་ཡོད་མོད་ནང་དོན་ལ་འགྱུར་གང་ཡང་བཏང་མེད།&lt;references /&gt;
[[Category:དགོན་པ།]]

&lt;nowiki&gt;{{Wikisource | title = དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས། | last = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། | first = Author དམུ་དགེ་རས་ཆང་ | year = ༡༩༩༠ }}&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>iyyqmn9edfabp66fbn0n8z39th6e8m9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162988</id>
      <parentid>162987</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་བསྐྱངས་མཁན་གྱི་བླ་མ་རིམ་བྱུང་། (རགས་བཤད།) */</comment>
      <origin>162988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27463" sha1="gy90vq3hz0c2pr3bqh1rfifqn6twkce" xml:space="preserve">{{Infobox དགོན་པ།
| name         = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| image        = Mugey monastery 1987 after cultural revolution.png
| caption      = དམུ་དགེའི་དགོན། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་༡༩༨༧ ལོར་དགོན་པའི་རྒྱབ་རིའི་ངོས་ནས་བཏབ་པའི་དམུ་དགེའི་དགོན་པའིའདྲ་པར་ཞིག ཆོས་སྒོ་བྱས་རྗེས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ཞིག
| religion    = ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ།
| sect         = དགེ་ལུགས།
| founder      = [[ཚ་ཁོ་དབོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་|ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ།]]
| founded_date = ཕྱི་ལོ་ ༡༣༩༩
| location     = དམུ་དགེ། ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་གཏོགས།
| head_lama    = ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།
}}

'''དམུ་དགེའི་དགོན'''་ནམ་'''དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན'''་(dmu dge bkra shis 'khor lo'i dgon)毛儿盖寺 ནི་ [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/14#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A1%E0%BD%BA%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%BA%E0%BD%A0%E0%BD%B4%E0%BC%8B%20%E0%BD%A2%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%B4%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E3%80%8A1399)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%A1%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8D ཕྱི་ལོ་ ༡༣༩༩ ལོ་སྟེ།] &lt;ref&gt;&lt;/ref[[རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར།|རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ]]&lt;ref&gt;རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར།&lt;/ref&gt; རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ་དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་ཡས་མས་ཤིག་གི་སྐབས་སུ། རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་སྲས་སྔ་ཚལ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་[[ཚ་ཁོ་དབོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་|རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ]]ས་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཏབ་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་དང། རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུང་གིས་ཟིན་པ་དང་རབ་གནས་མཛད་པའི་དགེ་ལུགས་ཀྱི་དགོན་རྙིང་ཞིག་ཡིན། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཆེ་གྲས་གང་མང་ཞིག་ལ་མདོ་ཕྱོགས་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་། སྔགས་ཕྱོགས་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་སོགས་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་རྒྱུད་གྲྭ་བཅས་དགོན་པ་གཅིག་ལ་རྩ་བའི་གྲྭ་ཚང་གཉིས་རེ་ཡོད་མོད། དམུ་དགེ་དགོན་པར་མཚོན་ན་དམིགས་བསལ་གྱིས་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་རྒྱུད་གྲྭ་ལོགས་སུ་མེད་པར་གཉིས་ཆ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་ཡོདཔས་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭ་ཧ་ཅང་ལྕི། [[File:Mugeygonpa01.png|thumb|ཕྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལོར་དགོན་པའི་མདུན་རིའི་ངོས་ནས་བཏབ་པའི་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་འདྲ་པར།
]]

== དགོན་པའི་གྲྭ་གྲངས། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་ལ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྔོན་གྲྭ་གྲངས་༦༧༠ &lt;ref&gt;ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་འཕྲེང་ལྔའི་རྣམ་པར་ཐར་བ། རབ་རྒྱལ་ས་བྱི་(1948)ལོར་ནན་ཅིན་ནས་དཔར་དུ་བཀོད་པ།&lt;/ref&gt;ཙམ་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༠ ལོར་ཁྱོན་བསྡོམས་པའི་གྲྭ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་མ་ཟིན་ཙམ་ཡོད།

== ས་གནས། ==
བོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་བགོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་“སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ། སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་” ཟེར་བའི་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་གི་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་བགོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ&lt;ref&gt;དེའི་རྗེ་ སུ་ཅོག་རྒྱལ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང་གིས་ཞིག་གསོས་བྱས་ཏེ་ས་རྡོའི་་་ མཆོད་རྟེན་ལེགས་པ་ཞིག་བཞེངས་ནས་གདུང་རུས་རྣམས་ཤུག་པའི་&lt;/ref&gt;། ཟུང་ཆུ་རྫོང་དམུ་དགེ་ཡུལ་ཚོ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཆགས་ཡོད། 

ས་བབ་མཐོ་ཚད།  རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨི་ 3200m དང་བྱང་N32° ཤར་E103°མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད།

== འཆད་ཉན། ==
སློབ་གཉེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་ཤཀྱ་ཐུབ་པའི་གསུང་སྤྱི་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་གྲུབ་མཁས་པས་མཛད་པ་རྣམས་དང་། བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱི་གསུང་། རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང། ཀུན་མཁྱེན་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སློབ་གཉེར་གྱི་མཐིལ་ཏུ་འཛིན། 

༡༽ [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/18#:~:text=%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%94%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%A1%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%99%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BA%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%94%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A6%E0%BE%B1%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%BC%E0%BC%8D%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D%E0%BC%8D%20%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%A1%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%92%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%9B%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%87%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%85%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%90%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BD%BC%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%91%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%20%E0%BD%A0%E0%BD%95%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B རྒྱུད་གྲྭ་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་བཏང་བའི་སྐོར།] རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་ཁྱི་(1778)ལོའི་ཟླ་དྲུག་པའི་ནང་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་[[ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ཡིན།:|དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་བོ་]]མཆོག་དམུ་དགེ་དགོན་པས་ཐེངས་གཉིས་པ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་རིམ་པས་ཟླ་བཅུ་བའི་ཟླ་མཇུག་ལ་དགོན་སྡེ་འདིར་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་། འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་ཞིང་སར་རྒྱུད་གྲྭ་ཧ་ཅང་མི་མང་ཡང་དངོས་གཙང་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ལེགས་ཚུལ་འདི་ཀའི་བླ་སྡེ་དང་རྒན་པོ་རྣམས་འདུས་ཐོག་ཏུ་བཀའ་ཕེབས་པར་ཐམས་ཅད་གྲོས་མཐུན་གྱིས་རྒྱུད་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུར་ཐག་བཅད། གསར་ཚུགས་ཀྱི་ཚེ་གྲྭ་བ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་བྱུང་བ་སྙན་སྒྲོན་ཕུལ་བས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལྷ་གྲངས་དང་མཉམ་པར་འདུག་པས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་ཞེས་ཤིན་ཏུ་མཉེས། བླ་མ་ལས་སྣེ་སོགས་བསྐོ་བཞག་མཛད་ཅིང་ཚོགས་པར་མང་འགྱེད་བསྩལ།  

༢༽དགོན་འདིར་བཤད་གྲྭ་ཐོག་མར་བཙུགས་ཚུལ། ས་ཁྱི་(1778)ལོར་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས་ནས་བགྲང་བྱ་བཅུ་དྲུག་པ་ཆུ་མོ་གླང་གི་(1793)ལོར་ཁྲིམས་དཔོན་པོ་ཚང་ལ་འཁྲུངས་པ་ཀློང་རྡོལ་རིན་པོ་ཆེའི་དངོས་སློབ་ཁྲིམས་ཆོས་མཛད་བསོད་ནམས་བཀྲ་ཤིས་དང་། དམུ་དགེ་རྒྱམ་ཁོ་ཚང་ལ་འཁྲུངས་པ་ལྷ་རམས་པ་ཟུང་ཆུ་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་གཉིས་ཀྱིས་སྒོ་མང་ཡིག་ཆའི་སྟེང་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་བཙུགས་ཏེ་རྒྱུད་སྨད་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས། མདོ་སྔགས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ལ་བསླབ། དང་བོར་ཁྲིམས་ཆོས་མཛད་ཀྱིས་འཆད་ཉན་གནང་། དེ་ནས་ཟུང་ཆུ་དགེ་ལེགས་ཏེ་རྒྱམ་ཁོ་ལྷ་རམས་པ་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་ཁྲིར་བཞུགས།

[[File:Monks of Mugey Gonpa in the hall 2017.png|thumb|2017 ལོར་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་གྲྭ་མང་གིས་སྨོན་ལམ་གསུང་བཞིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་འདྲ་པར་ཞིག]]
== དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་བསྐྱངས་མཁན་གྱི་བླ་མ་རིམ་བྱུང་། (རགས་བཤད།) ==
དགོན་པ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པས་ཕྱག་བཏབས་པ་དང་ཁོང་གིས་ཐོག་མར་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་འཁོར་བསྐོར་ནས་གནས་བྱིན་རླབས་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་དབུ་ཚུགས།

'''དང་བོ།''' རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ།

'''གཉིས་པ།''' དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་སྟོང་སྐོར་རིམ་བྱུང་གིས་བསྐྱོང་ཚུལ།

སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། (1557-1587)

སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ། (1588-1639-

སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་བ་རྗེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ། (-1683)

སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་བ་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ། (1684-1752)

'''གསུམ་པ།''' ཧ་མཐའ་བླ་མ་སོགས།

'''བཞི་བ།''' ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།

== སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། ==
'''༡༽''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ནི། རབ་བྱུང་དགུ་བའི་མེ་སྦྲུལ་(1557) ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་བ་དམུ་དགེ་དགོན་པར་ཕེབས་ཏེ་དགོན་སྡེ་བསྐྱངས། རབ་བྱུང་བཅུ་བའི་མེ་ཕག(1587) ལོར་འདས། 

'''༢༽''' དེ་ནས་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ་རབ་ཕྱོགས་ས་བྱི་(1588) ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་ཡང་དགོན་སྡེ་འདིར་ཕེབས་ཏེ་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་། ང་གཉིས་པ་རབ་དྲག་ས་ཡོས (1639)ལོར་གཤེགས་ཀྱང་མངལ་དུ་སྲིད་པ་འཛིན་མ་དགོས་པར་སུག་ཆུའི་འགྲམ་དུ་རྒྱ་ཕྲུག་ལོ་བཅུ་དགུ་ཅན་ཞིག་གི་ཕུང་བོ་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་བར་བྱ་འཕུར་བ་བཞིན་སྐད་ཅིག་ལ་འཕོས་ནས་ང་སྟོང་སྐོར་བ་ཡིན་ཞེས་ངོས་བཟུང་བར་བརྟེན། གོང་མའི་སྐུ་གདུང་དང་མཉམ་དུ་སྟོང་སྐོར་དུ་ཕེབས། ལམ་ནས་ཆུ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་དཔལ་འབྱོར་བའི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་གསར་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཚན་ལ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོར་བཏགས། དབང་ལུང་མན་ངག་མཐའ་ཡས་པ་གསན། 

{{Databox}}

འདི་ནི་རྗེ་སྐལ་ལྡན་གྱིས། 

“སྔགས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བཅུད་བཟང་བོས། །

ཐུགས་བརྩེ་བས་གྲོང་འཇུག་བདེ་ལམ་ནས། །

དཔལ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོའི་སྐྱེ་བ་བཞེས། །”” ཞེས་ཚད་ལྡན་དུ་བཞེད། 


'''༣༽''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་སྔོན་མགཉིས་ཕེབས་པའི་འབྲེལ་གྱིས་དམུ་དགེ་དགེ་བཤེས་དཀའ་བཅུ་ཤཱཀྱ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་རྗེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ་དགོན་སྡེ་འདིར་གདན་དྲངས། དགོན་པ་ཕུལ། རྗེ་ཉིད་ནས་བྱམས་ཁང་། མགོན་ཁང་། འདུ་ཁང་། གཟིམ་ཁང་རྣམས་བསྐྲུན། བཀའ་འགྱུར། བསྟན་འགྱུར་གྱི་གཙོས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་དུ་བཞེངས། མ་ཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་རེ་མ་ཏི་དང་། ཚངས་པ་དུང་གི་ཐོར་ཚུགས་ཅན་ལ་དགོན་སྡེ་འདི་གཉེར་དུ་གཏད། རྗེ་འདིས་དམུ་དགེ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད། ཤར་ལེ་ཚོ་བཅོ་བརྒྱད། ནགས་རི་ཁག་གསུམ། ཟངས་དཀར་ཨ་མཆོག བྱམས་ཐང་ཁྲོ་ཁོ། ཁ་ནག་དབལ་ཤུལ། རྔ་བ་སོགས་ལ་དབང་བསྒྱུར། ཕྱོགས་འདིའི་རྒྱལ་བོ་ལྟ་བུ་བྱས། དགོན་འདིར་བཞི་སྐོར་དང་། ལ་བོང་སང་གི་ཁང་བ་དང་། གྲགས་པ་ཨ་རིགས་ཀྱི་ཁང་བ་སོགས་སྔོན་སྟོང་སྐོར་གྱི་ཡིན་ཞེས་གྱང་རྙིང་རྡོ་ཧྲུག་ཧ་ཅང་མང་བ་གྱང་ངོས་ལ་གྱང་རིས་ཡོད་པ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་བར་དུ་གནས། དམུ་དགེའི་ཁོག་ཏུ་ཡང་རྡོ་ཏེའུ་འགབ་མའི་ཁང་བ་དང་། སྔོ་ཐེར་རྒྱ་སྒོའི་མན་གྱི་གདོང་སྣེའི་སྟེང་དུ་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་དང་། སྨད་དུའང་དེ་ལྟ་བུའི་གདོང་སྣེར་ལྷ་ཁང་དང་། སྔོན་བོད་ཀྱིས་གདོང་སྣེའི་སྟེང་དུ་མཁར་རྩིག་པའི་སྲོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་ཁོག་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུའང་སྟོང་སྐོར་གྱི་ཁང་ཤུལ་མང་། རྗེ་འདི་ཞེ་ལྔ་བ་ཆུ་ཕག་(1683)ལ་གཤེགས། 

'''༤༽''' དེའི་སྤྲུལ་སྐུ་མཉྫུ་ཤྲཱི་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སྣང་རར་ཤིང་བྱི་(1684)ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཟིགས་སྐྱོང་བླ་ན་མེད་པ་གནང་། རྗེ་འདིས་མཛད་པའི་དམུར་བསང་བཞི་སྐོར་ཆེན་མོའི་ཡང་རྩེར་སྦྱར་ཞེས་པའང་ཡོད། དེའི་དུས་དགོན་པ་ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད། སྙེ་ཐང་གི་གཞིས་ཀ་ས་ཞིང་བཅས་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་ལ་གཏད་དེ་ཁོང་ཉིད་རང་དགོན་དུ་ཕེབས། དེ་དུས་བྱམས་ཁང་གི་ཚངས་པའི་སྐུ་བརྙན་འབྱོན་གྲབས་བྱས་ཤིང་སྤྱན་ཆབ་བྱུང་། ད་ལྟའང་ཞལ་གྱི་ཁ་དོག་ལ་མཐོང་སྣང་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཞེས་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། རང་དགོན་དུ་ཕེབས་ཞེས་པ་སྟོང་སྐོར་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོས། རབ་དྲག་མེ་ཁྱི(1646)ལོར་ཟི་ལིང་སྟོང་སྐོར་བཏབ་པ་དེར་ཕེབས། ཆུ་ཡོས་(1723)དུས་འཁྲུགས་སྐབས་གཡེར་ཤོང་དུ་བཞུགས། ཆུ་སྤྲེལ(1752)ནག་ཟླར་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བ་ལོ་དེའི་བདུན་པའི་བཅུ་གསུམ་ལ་དེར་གཤེགས་ཀྱང་ཟེར། སྟོང་སྐོར་ལྷ་གཉེར་དུ་གྲགས་པ་རིམ་བསྐོས་ལ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་འབྲུ་བསོད་འབུལ་སྲོལ་སྣང་ཞེས་པའང་རྗེས་སུ་བྱམས་ཁང་དེ་ལྷ་ཁང་གོང་མར་བསྒྱུར། དེའི་ལྷ་གཉེར་ལ་སྨད་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྟོང་སྐོར་བྲེ་ཁྲལ་དང་། མགོན་ཁང་ལྷ་གཉེར་ལ་སྟོད་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱིས་མགོན་པོའི་བྲེ་ཁྲལ་ཞེས་པ་བཅོས་བསྒྱུར་བར་ཕྲན་ཚེགས་རེ་འབུལ་སྲོལ་སྣང་། 

== ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད་པ། ==
སྔར་སྟོང་སྐོར་ལྔ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད་པ་ནས། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་འདིར་ཕེབས་དུས་ཁོང་ལ་ཕུལ་བ་ཡིན། འཁྲུངས་དུས།1916འདས་དུས།1947 དེའི་བར་དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་ཁྲི་བ་ཧ་མཐའ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གནང་། དེའི་རྗེས་མཁན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གནང།

དགོན་སྡེ་འདི་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ཕེབས་ཚུལ། (མུ་མཐུད་ནས་སྒྲིག་མུས་ཡིན།)

== རྩོམ་དང་ལུང་ཁུངས། ==
“དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།” རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའམ་མིང་གཞན་དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ། ནས་ཁོལ་འདོན་དང་གཞིར་བཞག་བྱས་ཡོད། འགའ་རེ་བསྒྱུར་བཅོས་ཕྲན་བུ་རེ་བྱས་ཡོད་མོད་ནང་དོན་ལ་འགྱུར་གང་ཡང་བཏང་མེད།&lt;references /&gt;
[[Category:དགོན་པ།]]

&lt;nowiki&gt;{{Wikisource | title = དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས། | last = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། | first = Author དམུ་དགེ་རས་ཆང་ | year = ༡༩༩༠ }}&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>gy90vq3hz0c2pr3bqh1rfifqn6twkce</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>162989</id>
      <parentid>162988</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T03:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>162989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27471" sha1="ayv5ep433mbraofz3slnd66m0szavpb" xml:space="preserve">{{Infobox དགོན་པ།
| name         = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| image        = Mugey monastery 1987 after cultural revolution.png
| caption      = དམུ་དགེའི་དགོན། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་རྗེས་སུ་༡༩༨༧ ལོར་དགོན་པའི་རྒྱབ་རིའི་ངོས་ནས་བཏབ་པའི་དམུ་དགེའི་དགོན་པའིའདྲ་པར་ཞིག ཆོས་སྒོ་བྱས་རྗེས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ཞིག
| religion    = ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ།
| sect         = དགེ་ལུགས།
| founder      = [[ཚ་ཁོ་དབོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་|ཚ་ཁོ་ངག་དབང་གྲགས་པ།]]
| founded_date = ཕྱི་ལོ་ ༡༣༩༩
| location     = དམུ་དགེ། ཟུང་ཆུ་རྫོང་གི་ཁོངས་གཏོགས།
| head_lama    = ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།
}}

'''དམུ་དགེའི་དགོན'''་ནམ་'''དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན'''་(dmu dge bkra shis 'khor lo'i dgon)毛儿盖寺 ནི་ [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/14#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A1%E0%BD%BA%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%BA%E0%BD%A0%E0%BD%B4%E0%BC%8B%20%E0%BD%A2%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%B4%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E3%80%8A1399)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%A1%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8D ཕྱི་ལོ་ ༡༣༩༩ ལོ་སྟེ།] &lt;ref&gt;&lt;/ref[[རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར།|རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ]]&lt;ref&gt;རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར།&lt;/ref&gt; རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་དཔལ་དགུང་ལོ་ཞེ་གསུམ་ཡས་མས་ཤིག་གི་སྐབས་སུ། རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་སྲས་སྔ་ཚལ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་[[ཚ་ཁོ་དབོན་པོ་ངག་དབང་གྲགས་པ་|རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ]]ས་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་དགོན་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཏབ་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་དང། རྗེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུང་གིས་ཟིན་པ་དང་རབ་གནས་མཛད་པའི་དགེ་ལུགས་ཀྱི་དགོན་རྙིང་ཞིག་ཡིན། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཆེ་གྲས་གང་མང་ཞིག་ལ་མདོ་ཕྱོགས་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་། སྔགས་ཕྱོགས་རྒྱུད་སྡེ་བཞི་སོགས་སློབ་གཉེར་གྱི་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་རྒྱུད་གྲྭ་བཅས་དགོན་པ་གཅིག་ལ་རྩ་བའི་གྲྭ་ཚང་གཉིས་རེ་ཡོད་མོད། དམུ་དགེ་དགོན་པར་མཚོན་ན་དམིགས་བསལ་གྱིས་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ཚང་དང་རྒྱུད་གྲྭ་ལོགས་སུ་མེད་པར་གཉིས་ཆ་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་སློབ་གཉེར་བྱེད་བཞིན་ཡོདཔས་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭ་ཧ་ཅང་ལྕི། [[File:Mugeygonpa01.png|thumb|ཕྱི་ལོ་༢༠༡༧ ལོར་དགོན་པའི་མདུན་རིའི་ངོས་ནས་བཏབ་པའི་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་འདྲ་པར།
]]

== དགོན་པའི་གྲྭ་གྲངས། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་ལ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྔོན་གྲྭ་གྲངས་༦༧༠ &lt;ref&gt;ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་འཕྲེང་ལྔའི་རྣམ་པར་ཐར་བ། རབ་རྒྱལ་ས་བྱི་(1948)ལོར་ནན་ཅིན་ནས་དཔར་དུ་བཀོད་པ།&lt;/ref&gt;ཙམ་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༠ ལོར་ཁྱོན་བསྡོམས་པའི་གྲྭ་གྲངས་བཞི་བརྒྱ་མ་ཟིན་ཙམ་ཡོད།

== ས་གནས། ==
བོད་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་བགོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་“སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ། སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག བར་དབུས་གཙང་རུ་བཞི་” ཟེར་བའི་སྨད་མདོ་ཁམས་སྒང་དྲུག་གི་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་བགོ་སྟངས་ལྟར་བྱས་ན་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ&lt;ref&gt;དེའི་རྗེ་ སུ་ཅོག་རྒྱལ་བསོད་ནམས་ཚེ་རིང་གིས་ཞིག་གསོས་བྱས་ཏེ་ས་རྡོའི་་་ མཆོད་རྟེན་ལེགས་པ་ཞིག་བཞེངས་ནས་གདུང་རུས་རྣམས་ཤུག་པའི་&lt;/ref&gt;། ཟུང་ཆུ་རྫོང་དམུ་དགེ་ཡུལ་ཚོ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཆགས་ཡོད། 

ས་བབ་མཐོ་ཚད།  རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨི་ 3200m དང་བྱང་N32° ཤར་E103°མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད།

== འཆད་ཉན། ==
སློབ་གཉེར་གྱི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་ཤཀྱ་ཐུབ་པའི་གསུང་སྤྱི་དང་དེའི་དགོངས་འགྲེལ་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་གྲུབ་མཁས་པས་མཛད་པ་རྣམས་དང་། བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱི་གསུང་། རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དང། ཀུན་མཁྱེན་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སློབ་གཉེར་གྱི་མཐིལ་ཏུ་འཛིན། 

༡༽ [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/18#:~:text=%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%94%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%A1%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%99%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BA%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%94%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A6%E0%BE%B1%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%BC%E0%BC%8D%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D%E0%BC%8D%20%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%A1%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%92%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%9B%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%87%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%85%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%90%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BD%BC%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%91%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%20%E0%BD%A0%E0%BD%95%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%80%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B རྒྱུད་གྲྭ་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་དུ་བཏང་བའི་སྐོར།] རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ས་ཁྱི་(1778)ལོའི་ཟླ་དྲུག་པའི་ནང་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་[[ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ཡིན།:|དཀོན་མཆོག་འཇིགས་མེད་དབང་བོ་]]མཆོག་དམུ་དགེ་དགོན་པས་ཐེངས་གཉིས་པ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཏེ་རིམ་པས་ཟླ་བཅུ་བའི་ཟླ་མཇུག་ལ་དགོན་སྡེ་འདིར་ཕེབས་ཐུབ་པ་བྱུང་། འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱི་ཞིང་སར་རྒྱུད་གྲྭ་ཧ་ཅང་མི་མང་ཡང་དངོས་གཙང་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ལེགས་ཚུལ་འདི་ཀའི་བླ་སྡེ་དང་རྒན་པོ་རྣམས་འདུས་ཐོག་ཏུ་བཀའ་ཕེབས་པར་ཐམས་ཅད་གྲོས་མཐུན་གྱིས་རྒྱུད་གྲྭ་འཛུགས་རྒྱུར་ཐག་བཅད། གསར་ཚུགས་ཀྱི་ཚེ་གྲྭ་བ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་བྱུང་བ་སྙན་སྒྲོན་ཕུལ་བས་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་དཔལ་གསང་བ་འདུས་པའི་ལྷ་གྲངས་དང་མཉམ་པར་འདུག་པས་རྟེན་འབྲེལ་བཟང་ཞེས་ཤིན་ཏུ་མཉེས། བླ་མ་ལས་སྣེ་སོགས་བསྐོ་བཞག་མཛད་ཅིང་ཚོགས་པར་མང་འགྱེད་བསྩལ།  

༢༽དགོན་འདིར་བཤད་གྲྭ་ཐོག་མར་བཙུགས་ཚུལ། ས་ཁྱི་(1778)ལོར་རྒྱུད་གྲྭ་བཙུགས་ནས་བགྲང་བྱ་བཅུ་དྲུག་པ་ཆུ་མོ་གླང་གི་(1793)ལོར་ཁྲིམས་དཔོན་པོ་ཚང་ལ་འཁྲུངས་པ་ཀློང་རྡོལ་རིན་པོ་ཆེའི་དངོས་སློབ་ཁྲིམས་ཆོས་མཛད་བསོད་ནམས་བཀྲ་ཤིས་དང་། དམུ་དགེ་རྒྱམ་ཁོ་ཚང་ལ་འཁྲུངས་པ་ལྷ་རམས་པ་ཟུང་ཆུ་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་གཉིས་ཀྱིས་སྒོ་མང་ཡིག་ཆའི་སྟེང་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བཤད་གྲྭ་བཙུགས་ཏེ་རྒྱུད་སྨད་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས། མདོ་སྔགས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་ལ་བསླབ། དང་བོར་ཁྲིམས་ཆོས་མཛད་ཀྱིས་འཆད་ཉན་གནང་། དེ་ནས་ཟུང་ཆུ་དགེ་ལེགས་ཏེ་རྒྱམ་ཁོ་ལྷ་རམས་པ་བློ་བཟང་དགེ་ལེགས་ཁྲིར་བཞུགས།

[[File:Monks of Mugey Gonpa in the hall 2017.png|thumb|2017 ལོར་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་གྲྭ་མང་གིས་སྨོན་ལམ་གསུང་བཞིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་འདྲ་པར་ཞིག]]
== དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་བསྐྱངས་མཁན་གྱི་བླ་མ་རིམ་བྱུང་། (རགས་བཤད།) ==
དགོན་པ་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པས་ཕྱག་བཏབས་པ་དང་ཁོང་གིས་ཐོག་མར་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་འཕྲུལ་འཁོར་བསྐོར་ནས་གནས་བྱིན་རླབས་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་དབུ་ཚུགས།

'''དང་བོ།''' རྗེ་ཚ་ཁོ་བ་མཁན་ཆེན་ངག་དབང་གྲགས་པ།

'''གཉིས་པ།''' དགོན་སྡེ་འདི་ཉིད་སྟོང་སྐོར་རིམ་བྱུང་གིས་བསྐྱོང་ཚུལ།

* སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། (1557-1587)

* སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ། (1588-1639-

* སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་བཞི་བ་རྗེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ། (-1683)

* སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་ལྔ་བ་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ། (1684-1752)

'''གསུམ་པ།''' ཧ་མཐའ་བླ་མ་སོགས།

'''བཞི་བ།''' ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན།

== སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ། ==
'''༡༽''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་གཉིས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ནི། རབ་བྱུང་དགུ་བའི་མེ་སྦྲུལ་(1557) ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་བ་དམུ་དགེ་དགོན་པར་ཕེབས་ཏེ་དགོན་སྡེ་བསྐྱངས། རབ་བྱུང་བཅུ་བའི་མེ་ཕག(1587) ལོར་འདས། 

'''༢༽''' དེ་ནས་སྐུ་འཕྲེང་གསུམ་པ་རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོ་རབ་ཕྱོགས་ས་བྱི་(1588) ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་ཡང་དགོན་སྡེ་འདིར་ཕེབས་ཏེ་གཟིགས་སྐྱོང་གནང་། ང་གཉིས་པ་རབ་དྲག་ས་ཡོས (1639)ལོར་གཤེགས་ཀྱང་མངལ་དུ་སྲིད་པ་འཛིན་མ་དགོས་པར་སུག་ཆུའི་འགྲམ་དུ་རྒྱ་ཕྲུག་ལོ་བཅུ་དགུ་ཅན་ཞིག་གི་ཕུང་བོ་དུར་ཁྲོད་དུ་བསྐྱལ་བར་བྱ་འཕུར་བ་བཞིན་སྐད་ཅིག་ལ་འཕོས་ནས་ང་སྟོང་སྐོར་བ་ཡིན་ཞེས་ངོས་བཟུང་བར་བརྟེན། གོང་མའི་སྐུ་གདུང་དང་མཉམ་དུ་སྟོང་སྐོར་དུ་ཕེབས། ལམ་ནས་ཆུ་བཟང་རྣམ་རྒྱལ་དཔལ་འབྱོར་བའི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་གསར་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཚན་ལ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོར་བཏགས། དབང་ལུང་མན་ངག་མཐའ་ཡས་པ་གསན། 

{{Databox}}

འདི་ནི་རྗེ་སྐལ་ལྡན་གྱིས། 

“སྔགས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་བཅུད་བཟང་བོས། །

ཐུགས་བརྩེ་བས་གྲོང་འཇུག་བདེ་ལམ་ནས། །

དཔལ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོའི་སྐྱེ་བ་བཞེས། །”” ཞེས་ཚད་ལྡན་དུ་བཞེད། 


'''༣༽''' སྟོང་སྐོར་སྐུ་འཕྲེང་སྔོན་མགཉིས་ཕེབས་པའི་འབྲེལ་གྱིས་དམུ་དགེ་དགེ་བཤེས་དཀའ་བཅུ་ཤཱཀྱ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་རྗེ་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོ་དགོན་སྡེ་འདིར་གདན་དྲངས། དགོན་པ་ཕུལ། རྗེ་ཉིད་ནས་བྱམས་ཁང་། མགོན་ཁང་། འདུ་ཁང་། གཟིམ་ཁང་རྣམས་བསྐྲུན། བཀའ་འགྱུར། བསྟན་འགྱུར་གྱི་གཙོས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་དུ་བཞེངས། མ་ཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་རེ་མ་ཏི་དང་། ཚངས་པ་དུང་གི་ཐོར་ཚུགས་ཅན་ལ་དགོན་སྡེ་འདི་གཉེར་དུ་གཏད། རྗེ་འདིས་དམུ་དགེ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད། ཤར་ལེ་ཚོ་བཅོ་བརྒྱད། ནགས་རི་ཁག་གསུམ། ཟངས་དཀར་ཨ་མཆོག བྱམས་ཐང་ཁྲོ་ཁོ། ཁ་ནག་དབལ་ཤུལ། རྔ་བ་སོགས་ལ་དབང་བསྒྱུར། ཕྱོགས་འདིའི་རྒྱལ་བོ་ལྟ་བུ་བྱས། དགོན་འདིར་བཞི་སྐོར་དང་། ལ་བོང་སང་གི་ཁང་བ་དང་། གྲགས་པ་ཨ་རིགས་ཀྱི་ཁང་བ་སོགས་སྔོན་སྟོང་སྐོར་གྱི་ཡིན་ཞེས་གྱང་རྙིང་རྡོ་ཧྲུག་ཧ་ཅང་མང་བ་གྱང་ངོས་ལ་གྱང་རིས་ཡོད་པ་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་བར་དུ་གནས། དམུ་དགེའི་ཁོག་ཏུ་ཡང་རྡོ་ཏེའུ་འགབ་མའི་ཁང་བ་དང་། སྔོ་ཐེར་རྒྱ་སྒོའི་མན་གྱི་གདོང་སྣེའི་སྟེང་དུ་ལྷ་ཁང་ཆེན་པོ་དང་། སྨད་དུའང་དེ་ལྟ་བུའི་གདོང་སྣེར་ལྷ་ཁང་དང་། སྔོན་བོད་ཀྱིས་གདོང་སྣེའི་སྟེང་དུ་མཁར་རྩིག་པའི་སྲོལ་ལྟར་དམུ་དགེའི་ཁོག་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུའང་སྟོང་སྐོར་གྱི་ཁང་ཤུལ་མང་། རྗེ་འདི་ཞེ་ལྔ་བ་ཆུ་ཕག་(1683)ལ་གཤེགས། 

'''༤༽''' དེའི་སྤྲུལ་སྐུ་མཉྫུ་ཤྲཱི་རྗེ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོ་སྣང་རར་ཤིང་བྱི་(1684)ལོར་འཁྲུངས། རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཟིགས་སྐྱོང་བླ་ན་མེད་པ་གནང་། རྗེ་འདིས་མཛད་པའི་དམུར་བསང་བཞི་སྐོར་ཆེན་མོའི་ཡང་རྩེར་སྦྱར་ཞེས་པའང་ཡོད། དེའི་དུས་དགོན་པ་ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད། སྙེ་ཐང་གི་གཞིས་ཀ་ས་ཞིང་བཅས་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་ལ་གཏད་དེ་ཁོང་ཉིད་རང་དགོན་དུ་ཕེབས། དེ་དུས་བྱམས་ཁང་གི་ཚངས་པའི་སྐུ་བརྙན་འབྱོན་གྲབས་བྱས་ཤིང་སྤྱན་ཆབ་བྱུང་། ད་ལྟའང་ཞལ་གྱི་ཁ་དོག་ལ་མཐོང་སྣང་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཞེས་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ལ། རང་དགོན་དུ་ཕེབས་ཞེས་པ་སྟོང་སྐོར་མདོ་རྒྱུད་རྒྱ་མཚོས། རབ་དྲག་མེ་ཁྱི(1646)ལོར་ཟི་ལིང་སྟོང་སྐོར་བཏབ་པ་དེར་ཕེབས། ཆུ་ཡོས་(1723)དུས་འཁྲུགས་སྐབས་གཡེར་ཤོང་དུ་བཞུགས། ཆུ་སྤྲེལ(1752)ནག་ཟླར་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཆིབས་བསྒྱུར་བ་ལོ་དེའི་བདུན་པའི་བཅུ་གསུམ་ལ་དེར་གཤེགས་ཀྱང་ཟེར། སྟོང་སྐོར་ལྷ་གཉེར་དུ་གྲགས་པ་རིམ་བསྐོས་ལ་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱིས་འབྲུ་བསོད་འབུལ་སྲོལ་སྣང་ཞེས་པའང་རྗེས་སུ་བྱམས་ཁང་དེ་ལྷ་ཁང་གོང་མར་བསྒྱུར། དེའི་ལྷ་གཉེར་ལ་སྨད་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྟོང་སྐོར་བྲེ་ཁྲལ་དང་། མགོན་ཁང་ལྷ་གཉེར་ལ་སྟོད་ཚོ་བརྒྱད་ཀྱིས་མགོན་པོའི་བྲེ་ཁྲལ་ཞེས་པ་བཅོས་བསྒྱུར་བར་ཕྲན་ཚེགས་རེ་འབུལ་སྲོལ་སྣང་། 

== ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད་པ། ==
སྔར་སྟོང་སྐོར་ལྔ་བ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཧ་མཐའ་བླ་མ་ལ་གཏད་པ་ནས། ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ་རྗེ་བཙུན་བློ་བཟང་འཇམ་དབྱངས་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་འདིར་ཕེབས་དུས་ཁོང་ལ་ཕུལ་བ་ཡིན། འཁྲུངས་དུས།1916འདས་དུས།1947 དེའི་བར་དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་ལྔ་མཆོད་ཀྱི་ཁྲི་བ་ཧ་མཐའ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གནང་། དེའི་རྗེས་མཁན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱིས་གནང།

དགོན་སྡེ་འདི་ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ཕེབས་ཚུལ། (མུ་མཐུད་ནས་སྒྲིག་མུས་ཡིན།)

== རྩོམ་དང་ལུང་ཁུངས། ==
“དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།” རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའམ་མིང་གཞན་དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ། ནས་ཁོལ་འདོན་དང་གཞིར་བཞག་བྱས་ཡོད། འགའ་རེ་བསྒྱུར་བཅོས་ཕྲན་བུ་རེ་བྱས་ཡོད་མོད་ནང་དོན་ལ་འགྱུར་གང་ཡང་བཏང་མེད།&lt;references /&gt;
[[Category:དགོན་པ།]]

&lt;nowiki&gt;{{Wikisource | title = དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས། | last = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ། | first = Author དམུ་དགེ་རས་ཆང་ | year = ༡༩༩༠ }}&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>ayv5ep433mbraofz3slnd66m0szavpb</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>