Wikipedia:Sandbox

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="bo">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>bowiki</dbname>
    <base>https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%82%E0%BD%99%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8D</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་།</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">དམིགས་བསལ།</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན།</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན་གྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ཡིག་ཆ།</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ཡིག་ཆའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀི།</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀིའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">དཔེ་པང་།</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">དཔེ་པང་གི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">རམ་འདེགས།</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">རམ་འདེགས་ཀྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">རིགས་དབྱེ།</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">རིགས་དབྱེའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedia:Sandbox</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1071</id>
    <revision>
      <id>163025</id>
      <parentid>163024</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T03:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41063" sha1="f6o5q78405llmsgksmqfuo97f6fqjgk" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = Mugesamten.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      =
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = 《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་བླ་མེད་ཀྱིས་ཕྱིར་རྗེས་བཞག
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།
&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས། 

དགོང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==

ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

==རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། == 

གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགོང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot;/&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

==དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར།==

དགོང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགོང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==

དགོང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགོང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D ༡༩༥༩-༡༩༧༣]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགོང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==

༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

==བོད་སྐད་ཡིག་གི་སྲོག་བསྐྱབས་པའི་སྐོར།==

ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས། 

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ནི་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། བརྗོད་བྱ་རྣམས་སློབ་མ་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་བྱ་ལས་དང་དཔེ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པ། ཚིག་ཉོག་དང་གོ་དཀའ་བའི་ཐ་སྙད་ཉུང་བས་སློབ་མཉམས་ལྡན་ཞིང་&lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ltwa&quot; /&gt;

གཙོ་བོའི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ།

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།&lt;ref name=&quot;https://library.bdrc.io/show/bdr:MW2DB16422_A41916?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525BC%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252580%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%2525A3%2525E0%2525BD%2525BC%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%2525A2%2525E0%2525BE%252592%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252580%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525A0%2525E0%2525BD%2525B2%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%2525A3%2525E0%2525BD%2525BC%2525E0%2525BD%252584&quot; /&gt;
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།&lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༠ ལོར་བརྩམས།&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;

== ཕྱི་མའི་ལོ་ལྔ་དང་གཤེགས་པ། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt; ཁོང་གི་སློབ་མ་དང་རྗེས་འཛིན་པ་ཁག་གིས་ཁོང་གི་རིག་གནས་དང་ནང་བསྟན་གྱི་བྱས་རྗེས་དྲན་གསོ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་ཀ་མུ་མཐུད་དུ་སྤེལ་ཡོད།&lt;ref name=&quot;treasury&quot; /&gt;

== ཤུགས་རྐྱེན། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རིག་གནས། ནང་བསྟན་གྱི་སློབ་གཉེར་སླར་གསོའི་ཐད་ཤུགས་རྐྱེན་ཡོད་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tsadra&quot; /&gt; ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་དང་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་གིས་རྗེས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་སློབ་མ་མང་པོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད།&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;treasury&quot; /&gt;

== དཔྱད་གཞི། ==

[https://wikisource.org/wiki/Index:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ubc&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bdrc&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]

[[Category:༡༩༡༤ ལོར་འཁྲུངས་པའི་མི།]]
[[Category:༡༩༩༣ ལོར་འདས་པའི་མི།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་མཁས་པ།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་དགེ་བཤེས།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་དགེ་རྒན།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ།]]
[[Category:དགེ་ལུགས་པའི་མཁས་པ།]]</text>
      <sha1>f6o5q78405llmsgksmqfuo97f6fqjgk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163026</id>
      <parentid>163025</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T04:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41851" sha1="2kqxyst1jri7fdjeni8r9oy3e0zxsth" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = Mugesamten.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      =
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = 《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་བླ་མེད་ཀྱིས་ཕྱིར་རྗེས་བཞག
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།
&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས། 

དགོང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==

ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

==རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། == 

གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགོང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot;/&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

==དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར།==

དགོང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགོང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==

དགོང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགོང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D ༡༩༥༩-༡༩༧༣]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགོང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==

༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

==བོད་སྐད་ཡིག་གི་སྲོག་བསྐྱབས་པའི་སྐོར།==

ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས། 

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པ། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་འཕགས་ཆོས་ལྡན།

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

གཙོ་བོའི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ།

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས། 
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༠ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

==གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག==

'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''
* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''
ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

== ཕྱི་མའི་ལོ་ལྔ་དང་གཤེགས་པ། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt; ཁོང་གི་སློབ་མ་དང་རྗེས་འཛིན་པ་ཁག་གིས་ཁོང་གི་རིག་གནས་དང་ནང་བསྟན་གྱི་བྱས་རྗེས་དྲན་གསོ་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་ལས་ཀ་མུ་མཐུད་དུ་སྤེལ་ཡོད།&lt;ref name=&quot;treasury&quot; /&gt;


== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==

[https://wikisource.org/wiki/Index:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ubc&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bdrc&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]

[[Category:༡༩༡༤ ལོར་འཁྲུངས་པའི་མི།]]
[[Category:༡༩༩༣ ལོར་འདས་པའི་མི།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་མཁས་པ།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་དགེ་བཤེས།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་དགེ་རྒན།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ།]]
[[Category:དགེ་ལུགས་པའི་མཁས་པ།]]</text>
      <sha1>2kqxyst1jri7fdjeni8r9oy3e0zxsth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163027</id>
      <parentid>163026</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T04:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50212" sha1="ai97lmp678u6ztt7pgksvmk6i1whlpr" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = Mugesamten.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      =
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = 《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་བླ་མེད་ཀྱིས་ཕྱིར་རྗེས་བཞག
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དངལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།
&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས། 

དགོང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==

ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

==རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། == 

གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགོང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot;/&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

==དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར།==

དགོང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགོང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==

དགོང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགོང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D ༡༩༥༩-༡༩༧༣]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགོང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==

༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

==བོད་སྐད་ཡིག་གི་སྲོག་བསྐྱབས་པའི་སྐོར།==

ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས། 

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པ། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་འཕགས་ཆོས་ལྡན།

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས། 
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༠ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

==གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག==

'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''
* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''
* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''
* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''
* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།


== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==

[https://wikisource.org/wiki/Index:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ubc&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bdrc&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]

[[Category:༡༩༡༤ ལོར་འཁྲུངས་པའི་མི།]]
[[Category:༡༩༩༣ ལོར་འདས་པའི་མི།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་མཁས་པ།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་དགེ་བཤེས།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་དགེ་རྒན།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ།]]
[[Category:དགེ་ལུགས་པའི་མཁས་པ།]]</text>
      <sha1>ai97lmp678u6ztt7pgksvmk6i1whlpr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163028</id>
      <parentid>163027</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T05:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50212" sha1="4hihh8b71fcnyzbgux5ljq1vjrvga2p" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = Mugesamten.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      =
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = 《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།
&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས། 

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==

ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

==རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། == 

གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot;/&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

==དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར།==

དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==

དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D ༡༩༥༩-༡༩༧༣]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==

༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

==བོད་སྐད་ཡིག་གི་སྲོག་བསྐྱབས་པའི་སྐོར།==

ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས། 

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པ། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་འཕགས་ཆོས་ལྡན།

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས། 
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༠ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

==གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག==

'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''
* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''
* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''
* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''
* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།


== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==

[https://wikisource.org/wiki/Index:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ubc&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bdrc&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]

[[Category:༡༩༡༤ ལོར་འཁྲུངས་པའི་མི།]]
[[Category:༡༩༩༣ ལོར་འདས་པའི་མི།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་མཁས་པ།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་དགེ་བཤེས།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་དགེ་རྒན།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ།]]
[[Category:དགེ་ལུགས་པའི་མཁས་པ།]]</text>
      <sha1>4hihh8b71fcnyzbgux5ljq1vjrvga2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163029</id>
      <parentid>163028</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T08:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50341" sha1="t67oovkjy2py83ihowen655wldibgfm" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = མཁས་དབང་།
| name             = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
| image            = Mugesamten.jpg
| alt              = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| caption          = མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
| native_name      = དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| other_names      =
| birth_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
| birth_place      = [https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
| death_date       = ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
| death_place      = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]
| nationality      = བོད་པ།
| education        = དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
| monastery        = [[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]
| occupation       = མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།
| years_active     = ༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
| employer         = ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།
| organization     = ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
| known_for        = བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།
| notable_works    = 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])
| remarkable_contribution = 《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག
| specialty        = བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།
| parents          = ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།
| spouse           =
| children         =
| relatives        =བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།
| height           =
| awards           =
| website          =
| signature        =
| signature_alt    =
}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།
&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས། 

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==

ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

==རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། == 

སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot;/&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

==དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར།==

དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%A6%E0%BC%8D.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==

དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D ༡༩༥༩-༡༩༧༣]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==

༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

==བོད་སྐད་ཡིག་གི་སྲོག་བསྐྱབས་པའི་སྐོར།==

ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [https://wikisource.org/wiki/Page:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས། 

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt;

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པ། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་འཕགས་ཆོས་ལྡན།

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས། 
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༠ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

==གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག==

'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''
* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''
* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''
* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''
* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།


== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==

[https://wikisource.org/wiki/Index:%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A8%E0%BD%B1%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A4.pdf 《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ubc&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;bdrc&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]

[[Category:༡༩༡༤ ལོར་འཁྲུངས་པའི་མི།]]
[[Category:༡༩༩༣ ལོར་འདས་པའི་མི།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་མཁས་པ།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་དགེ་བཤེས།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་དགེ་རྒན།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ།]]
[[Category:བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ།]]
[[Category:དགེ་ལུགས་པའི་མཁས་པ།]]</text>
      <sha1>t67oovkjy2py83ihowen655wldibgfm</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>