དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="bo">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>bowiki</dbname>
    <base>https://bo.wikipedia.org/wiki/%E0%BD%82%E0%BD%99%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8D</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་།</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">དམིགས་བསལ།</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན།</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">སྤྱོད་མཁན་གྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ཡིག་ཆ།</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ཡིག་ཆའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀི།</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">མི་ཌི་ཡ་ཝི་ཀིའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">དཔེ་པང་།</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">དཔེ་པང་གི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">རམ་འདེགས།</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">རམ་འདེགས་ཀྱི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">རིགས་དབྱེ།</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">རིགས་དབྱེའི་ བགྲོ་གླེང་།</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14185</id>
    <revision>
      <id>163067</id>
      <parentid>163004</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T04:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Replaced content with &quot;སྡགསྡགྶགྶ&quot;</comment>
      <origin>163067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="7hviean9pgb307tfie48x3ora4qnjyx" xml:space="preserve">སྡགསྡགྶགྶ</text>
      <sha1>7hviean9pgb307tfie48x3ora4qnjyx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163068</id>
      <parentid>163067</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T04:21:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55655" sha1="4jjwuki8f0tnf2e3oqah8pvaebocyfa" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།
== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>4jjwuki8f0tnf2e3oqah8pvaebocyfa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163069</id>
      <parentid>163068</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T04:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53941" sha1="876vowij8uv6790hqneeuf5sh0p9m0t" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།
== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>876vowij8uv6790hqneeuf5sh0p9m0t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163070</id>
      <parentid>163069</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T06:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55196" sha1="emzdslnfplcab8315uq0vyfljcvdngf" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>emzdslnfplcab8315uq0vyfljcvdngf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163071</id>
      <parentid>163070</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T06:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55293" sha1="8n1tsii273mxenv806jf406ds5qrmv0" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref  name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ/&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>8n1tsii273mxenv806jf406ds5qrmv0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163072</id>
      <parentid>163071</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:18:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55468" sha1="oc3r64pug8kvbb5qjzn27v82fvvuw8x" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref  name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>oc3r64pug8kvbb5qjzn27v82fvvuw8x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163073</id>
      <parentid>163072</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55473" sha1="rfn3qv8egxqy8kxuzuq79d8aevdf9w0" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref  name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>rfn3qv8egxqy8kxuzuq79d8aevdf9w0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163074</id>
      <parentid>163073</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55475" sha1="04oigpyaba3ivsyznqlgiquqx9vv415" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref  name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>04oigpyaba3ivsyznqlgiquqx9vv415</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163075</id>
      <parentid>163074</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55473" sha1="jtu2h76tccwcg1ew8e31q2es790puzm" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref  name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>jtu2h76tccwcg1ew8e31q2es790puzm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163076</id>
      <parentid>163075</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55381" sha1="nje4pkodqbpffgh7wiqz4f3kdfdcy6v" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། &lt;ref  name=&quot;རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས། ==

#[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>nje4pkodqbpffgh7wiqz4f3kdfdcy6v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163077</id>
      <parentid>163076</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55507" sha1="2p4ff51uxt44jkql5bl13mhfsact3vp" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། &lt;ref  name=&quot;རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

&lt;ref name=&quot;དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོར་རྔ་བ་ཁུལ་ནས་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་༡༣ ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;&quot; /&gt;


== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས། ==

#[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>2p4ff51uxt44jkql5bl13mhfsact3vp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163078</id>
      <parentid>163077</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54989" sha1="gf24gdwej8datrg02ts41onxccivjpo" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། &quot;རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོར་རྔ་བ་ཁུལ་ནས་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་༡༣ ངོས་སུ་གསལ།


== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད། བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས &lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt; ་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས། ==

#[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>gf24gdwej8datrg02ts41onxccivjpo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163079</id>
      <parentid>163078</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54998" sha1="s42qo7zkcd4qyywjvzd1mmwlvxmnmm4" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོར་རྔ་བ་ཁུལ་ནས་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་༡༣ ངོས་སུ་གསལ།


== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད། བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས &lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt; ་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས། ==

#[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>s42qo7zkcd4qyywjvzd1mmwlvxmnmm4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163080</id>
      <parentid>163079</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54878" sha1="qccumlxx90eiolv0upojrdtmru72wi8" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོར་རྔ་བ་ཁུལ་ནས་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་༡༣ ངོས་སུ་གསལ།


== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད། བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས &lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt; ་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས། ==

#[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>qccumlxx90eiolv0upojrdtmru72wi8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163081</id>
      <parentid>163080</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54887" sha1="a0zc9wuu7um8hllaeokx1vtwqvj67uf" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་ ༨ ་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;


== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད། བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས &lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt; ་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས། ==

#[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>a0zc9wuu7um8hllaeokx1vtwqvj67uf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163082</id>
      <parentid>163081</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T07:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54887" sha1="ax1ui6cj85quue4gkqe4gd452pd3ufc" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༣ ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;


== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད། བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས &lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt; ་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས། ==

#[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>ax1ui6cj85quue4gkqe4gd452pd3ufc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163083</id>
      <parentid>163082</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T09:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54883" sha1="getnjy6yri4dis8d1x461l5dtr440g5" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༣ ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;


== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད། བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས &lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt; ་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས། ==

#[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>getnjy6yri4dis8d1x461l5dtr440g5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163084</id>
      <parentid>163083</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T09:13:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54283" sha1="5b4kzw4yjaevs77fjdtckduuy634poz" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༣ ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;


== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད། བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས &lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt; ་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད། དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས། ==

#[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>5b4kzw4yjaevs77fjdtckduuy634poz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163085</id>
      <parentid>163084</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T11:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54915" sha1="h14xgfz1dhenguyq2z4sh4n917uywx6" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}

'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས།&lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་བརྒྱད་པའི་ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==

'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref&gt;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ ༡༩༩༤ ལོ་རྔ་བ་ཁུལ་དུ་དཔར་བའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༣ ངོས་སུ་གསལ།&lt;/ref&gt;


== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད། བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།
[[ཡིག་ཆ།:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས &lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt; ་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད། དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

01mugesamten.jpg 

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཁོང་གི་བཞུགས་ཤག་བསླབ་གསུམ་ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཧོར་ཟླ་གསུམ་པ་ཕྱི་མ་ཤོལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ ནག་ཟླའི་ཉ་ལ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་ཤེར་མདོ་གསུངས་པའི་དུས་ཆེན་ཉིན། རེས་གཟའ་ཕུར་བུ་རྒྱུ་སྐར་ས་རུ། ནམ་ལངས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་བདུན་དང་སྐར་མ་ཉེར་ལྔའི་ཐོག་སྤྱན་གྱིས་ཧྲིག་གེར་ཅུང་ཟད་གཟིགས། དེ་ནས་བཙུམ་པ་དང་མཉམ་དུ་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་ཕེབས་པའི་ཚུལལ་བསྟན་ནས་བདག་སོགས་རྟག་འཛིན་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བཀོད་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གནང་།།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།


== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==
* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]

== དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས། ==

#[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།</text>
      <sha1>h14xgfz1dhenguyq2z4sh4n917uywx6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pecha-dhondup/sandbox</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28260</id>
    <revision>
      <id>163054</id>
      <parentid>163035</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T02:17:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48761" sha1="ldhh0qtbejgb2nmm1ipnyasguhexk6r" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt; དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>ldhh0qtbejgb2nmm1ipnyasguhexk6r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163055</id>
      <parentid>163054</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T02:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49546" sha1="fjr1a108vm2qgtaqj80g1rbcwei2yrn" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt; དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>fjr1a108vm2qgtaqj80g1rbcwei2yrn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163056</id>
      <parentid>163055</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T02:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49623" sha1="5fls5ky3y0yf5wnuxt34ctcock5nnkq" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt; དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>5fls5ky3y0yf5wnuxt34ctcock5nnkq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163057</id>
      <parentid>163056</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T02:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49725" sha1="m6rzs6bqqfigb7owhxwt9kpltvg1es3" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt; དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>m6rzs6bqqfigb7owhxwt9kpltvg1es3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163058</id>
      <parentid>163057</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T02:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49728" sha1="kx10ox70yci0an1zdmjrhmkmccmakmf" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt; དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>kx10ox70yci0an1zdmjrhmkmccmakmf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163059</id>
      <parentid>163058</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T02:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50792" sha1="cbj1rku7rxk5p2hv3ulc82e5tfhrmsn" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt; དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>cbj1rku7rxk5p2hv3ulc82e5tfhrmsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163060</id>
      <parentid>163059</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T02:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། */</comment>
      <origin>163060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50867" sha1="c4tjn1d05hmxxxrgd8d9np64nays1k6" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt; དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>c4tjn1d05hmxxxrgd8d9np64nays1k6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163061</id>
      <parentid>163060</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T03:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། */</comment>
      <origin>163061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51393" sha1="pvzhs4rzxnqhuegzg7uishh8sdwv8qr" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt; དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>pvzhs4rzxnqhuegzg7uishh8sdwv8qr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163062</id>
      <parentid>163061</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T03:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52050" sha1="la8mes4vodkqxcod9gnwdqiqvyyie63" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།&lt;ref name=&quot;ubc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cyberleninka&quot; /&gt; དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།


== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>la8mes4vodkqxcod9gnwdqiqvyyie63</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163063</id>
      <parentid>163062</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T03:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54540" sha1="thgmb1hod7mguln18iw9gtejorevde3" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>thgmb1hod7mguln18iw9gtejorevde3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163064</id>
      <parentid>163063</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T04:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* བརྩམས་ཆོས། */</comment>
      <origin>163064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55057" sha1="al37rrlg54p8packrv4arnz5vcr6fkm" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།

== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>al37rrlg54p8packrv4arnz5vcr6fkm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163065</id>
      <parentid>163064</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T04:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། */</comment>
      <origin>163065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55657" sha1="qhbdi0c45yt7os86zzlp5w3v0cyx6vh" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།


== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>qhbdi0c45yt7os86zzlp5w3v0cyx6vh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163066</id>
      <parentid>163065</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T04:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* བརྩམས་ཆོས། */</comment>
      <origin>163066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55655" sha1="4jjwuki8f0tnf2e3oqah8pvaebocyfa" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=མཁས་དབང་།|name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།|image=Mugesamten.jpg|alt=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|caption=མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།|native_name=དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།|gender=ཕོ།|other_names=|birth_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)|birth_place=[https://www.wikidata.org/wiki/Q10867209 མདོ་སྨད་དམུ་དགེ།] [https://www.wikidata.org/wiki/Q1339425 ཟུང་ཆུ་རྫོང་།] སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།|death_date=ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)|death_place=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]|nationality=བོད་པ།|education=དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།|monastery=[[དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ངོ་སྤྲོད།|དམུ་དགེའི་དགོན།]]&lt;br /&gt;[[བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་|བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།]]|occupation=མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།|years_active=༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།|employer=ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།|organization=ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས།&lt;br /&gt;ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་།&lt;br /&gt;སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།|known_for=བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།|notable_works=《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》([https://library.bdrc.io/show/bdr:MW1PD96997?s=%2Fosearch%2Fsearch%3Fq%253D%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BD%2525B4%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252591%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%2525BA%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252596%2525E0%2525BD%2525A6%2525E0%2525BD%252598%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BD%25258F%2525E0%2525BD%252593%2525E0%2525BC%25258B%2525E0%2525BD%252582%2525E0%2525BE%2525B1%2525E0%2525BD%2525B2 གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག])|remarkable_contribution=《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག|specialty=བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།|parents=ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས།&lt;br /&gt;ཡུམ་ཨ་ཚེ།|spouse=|children=|relatives=བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།|height=|awards=|website=|signature=|signature_alt=}}'''དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་''' (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གཉེར་གྱི་སྐོར། ==
'''དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་[[དམུ་དགེ་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན།|ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན]]་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། [[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/106#:~:text=%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B(1924)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%98%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%8F%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%20%E0%BD%98%E0%BD%9A%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%8F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%BC%E0%BD%A3%E0%BC%8D|དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ།]] དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

'''གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ།''' [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm#:~:text=%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6%E5%98%89%E6%8E%AA%E5%A4%A7%E5%B8%8820%E5%B2%81%EF%BC%881933%EF%BC%89%E6%97%B6%E6%9D%A5%E5%88%B0%E6%8B%89%E5%8D%9C%E6%A5%9E%E5%AF%BA%EF%BC%88%E0%BD%96%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%80%E0%BE%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A4%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%81%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A3%E0%BC%8D%EF%BC%89%EF%BC%8C%E8%BF%9B%E5%85%A5%E8%AF%A5%E5%AF%BA%E9%97%BB%E6%80%9D%E5%AD%A6%E9%99%A2%EF%BC%88%E0%BD%90%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B3%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BC%8D%EF%BC%89 དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་༡༩༣༣ རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་]ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། &lt;ref name=&quot;bdrc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་པའི་སྐོར། ==
ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པའི་སྐོར། ==
སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་[[རྡོ་སྦིས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་|དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ]]་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།&lt;ref name=&quot;བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།&quot; /&gt;

== དམུ་དགེར་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ཕྱིར་་ལོག&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt; དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་[[oldwikisource:Page:དམུ་དགེ་དགོན་པའི་ལོ་རྒྱུས།.pdf/108#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%96%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%E0%BC%8B%E3%80%8A1952)%E0%BD%A3%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%B2%E0%BD%84%E0%BC%8B%20%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%95%E0%BD%BA%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A8%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%B7%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%80%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%86%E0%BD%BC%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%A0%E0%BD%9B%E0%BD%B2%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%9A%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%A3%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%89%E0%BD%B2%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%82%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%9F%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8D|ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད]]་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད། དགུང་གྲངས་ཞེ་གཉིས་ཐོག་ ༡༩༥༥ ལོའི་བོད་ཟླ་གཉིས་པར་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་ནས་གདན་ཞུས་བྱས་པ་ལྟར་ཕེབས་ཏེ་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་སྲིད་གཞུང་རིག་གནས་ཁོའི་ཁོ་ཀྲང་གཞོན་པ་དང་མིང་ཀྱཱང་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་བོད་ཡིག་གསར་འགྱུར་རྩོམ་སྒྲིག་གི་ལས་འགན་གཅིག་ལྕོགས་གནང་། དགུང་གྲངས་ཞེ་ལྔ་པ་ས་ཁྱི་ ༡༩༥༨ལོའི་ཟླ་བ་བརྒྱད་པར་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་ལྷ་རྒྱལ་གླིང་ནས་འབར་ཁམས་སུ་སྤོས་སྟབས་ལྷན་དུ་གནས་སྤོ་མཛད།

== རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་ཀྱི་སྐྱོ་གར། ==
དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་([[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/86#:~:text=(%201%209%206%206%20)%20%E0%BD%A3%E0%BC%8D%20ATAT%20%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%82%20%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BD%B2%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%A6%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BE%97%E0%BD%BA%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A0%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BD%BC%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%86%E0%BD%BA%E0%BD%93%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%BA%E0%BC%8B%20%E0%BD%96%E0%BD%A6%E0%BE%B3%E0%BD%84%E0%BD%A6%E0%BC%8D%20%E0%BD%A6%E0%BE%A4%E0%BE%B1%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%9F%E0%BE%B3%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%B4%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%91%E0%BD%98%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%9E%E0%BD%BA%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%94%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BD%B4%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%82%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%A6%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BA%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%98%E0%BD%B2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%94%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%9F%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%93%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BD%85%E0%BD%A0%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BD%82%E0%BC%8B%E0%BD%A1%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%91%E0%BC%8B%E0%BD%90%E0%BD%98%E0%BD%A6%E0%BC%8B%E0%BD%85%E0%BD%91%E0%BC%8B%20%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%E0%BC%8B%20%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%BC%E0%BD%98%E0%BC%8B%E0%BD%A6%E0%BE%90%E0%BD%BC%E0%BD%A2%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%81%E0%BE%B2%E0%BD%B2%E0%BD%91%E0%BC%8D|༡༩༥༩-༡༩༧༣]]) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། &quot;ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།&quot; ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་&quot;མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།&quot; ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།&lt;ref name=&quot;རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ&quot; /&gt;

== བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་བཏང་སྟེ་གལ་ཆེའི་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས། མེ་སྦྲུལ་ ༡༩༧༧ ལོའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་པར་ཟི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་སྐབས་བཞི་པའི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས།

== སྐད་ཡིག་སླར་གསོའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་སྐོར། ==
ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། [[oldwikisource:Page:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf/95#:~:text=%E0%BD%A2%E0%BD%96%E0%BC%8B%E0%BD%A2%E0%BE%92%E0%BE%B1%E0%BD%A3%E0%BC%8B%E0%BD%A3%E0%BE%95%E0%BD%82%E0%BD%A6,%E0%BD%94%E0%BD%BC%E0%BC%8B%E0%BD%96%E0%BE%B1%E0%BD%B4%E0%BD%84%E0%BC%8B%E0%BD%84%E0%BD%BC%E0%BC%8C%E0%BC%8D%20%E0%BC%8D|ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས།]] མཐར་གནད་བསྡུས&lt;ref&gt;གནད་བསྡུས་ཟེར་བ་དེ་ནི་དེ་སྔ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གསུང་རྩོམ་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་བ་ཞིག་བཙུགས་པ་དེས་བོད་ཡིག་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཞེས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་ལུགས་རྩ་བརླག་གཏོང་བའི་ཡིག་ཆ་འམ་བརྡ་སྤྲོད་གསར་རྩོམ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན།&lt;/ref&gt;་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག ཁོང་གིས་མཛད་པའི་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་ཏེ་བོད་ས་ཡོངས་འགྲེམ་སྤེལ་དང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱང་བྱས། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

གྲངས་རེ་དགུའི་ཐོག་ ༡༩༨༢ ལོའི་ཟླ་བ་བདུན་པའི་ཚེས་གཉིས་ཉིན་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་གདན་ཞུས་པ་ལྟར་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཀྲུང་གོ་གནམ་རིག་སྐར་རྩིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཐོག་སྐར་རྩིས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པར་བདམས། གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཐོག་ཁང་དུ་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་རིན་པོ་ཆེར་ནང་མཇལ་ཞུས། དབུས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་གནས་སྐོར་བྱས། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དྲུག་བཅུ་ལྷག་གི་ལྟ་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་གནང་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཞིང་ཆེན་དགུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕེབས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

[[File:01mugesamten.jpg|thumb|ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དམིགས་བསལ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭའི་སློབ་མ་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་འདྲ་པར། དབུས་སུ་མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་མཆོག་དང་། ཁོང་གི་གཡས་སུ་དགེ་རྒན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ༡༩༨༥ ལོའི་ཟླ་ ༥།]]
དགུང་གྲངས་བདུན་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༨༣ ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ནས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་གནའ་ཡིག་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་《སྙན་ངག་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད་》སློབ་ཁྲིད་མཛད།

མདོར་ན་བོད་ས་ཡོངས་སུ་ཕེབས་ཏེ་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གསར་གྱི་གོད་ཆག་སྐབས་སུ་ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་པོད་གཉིས་ཡོད་པའང་རྩ་སྟོངས་སུ་གྱུར། སྲིད་ཇུས་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ཡངས་སུ་སོང་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་ལ་ཉམས་ཉེས་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར《བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》གཙོས་གདུལ་བྱའི་བློ་ཁ་དང་བསྟུན་ནས་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་འགའ་གསར་རྩོམ་མཛད། 

བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྙན་ངག་དང་སྡེབ་སྦྱོར། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་མཛད་གནང་སྟེ་ཁྱུང་མཆུ་དང་ཀླུ་ཆུ། མཛོད་དགེ། རྔ་བ་སོགས་ཡུལ་གྲུ་དུ་མ་ནས་བོད་ཡིག་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས་ཤིང་། སྐལ་ལྡན་ཕོ་མོ་རྣམས་ལ་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་བཞག་སྟེ་མི་རིགས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དགེ་རྒན་མང་པོ་གསོ་སྐྱོང་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གསོའི་སླར་གསོ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་མཛད་རྗེས་བླ་མེད་བཞག དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་གྱི་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཀྱང་ཡིན།
== བརྩམས་ཆོས། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པས། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། 

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད། &quot;ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག&quot;་ཟེར་བ་ཞིག་བརྩམས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེ་དུས་གློག་འཕྲིན་ནམ་བོད་ཡིག་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཆ་ཚང་ཨང་གྲངས་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་གློག་འཕྲིན་(རྒྱ་སྐད་ནང་ཏེན་པོ)གཏོང་སྟངས་ཤིག་ཡིན།

'''གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག'''

* ''བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་''། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
* ''བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས''།
* ''བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།''།
* ''བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།''།
* ''སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར''། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
* ''སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད''། ༡༩༩༣ ལོར་བརྩམས།
* ''རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ''། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

== གསུང་འབུམ་དཀར་ཆག ==
'''པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག'''

* རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
* ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
* རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
* རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
* སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
* སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

'''པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
* བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
* ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

'''པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག'''

* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
* ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
* དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
* བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
* ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
* རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
* རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
* འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
* འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
* ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
* ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
* དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
* ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
* ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
* ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
* མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
* སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
* རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
* ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
* བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
* དཀར་ཆག་སྐོར།
* རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
* གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
* འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
* ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
* རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
* རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
* ཁྲི་བཤད།
* དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
* སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
* ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
* ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
* སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
* སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

'''པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག'''

* སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
* ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
* ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
* བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
* རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
* དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
* དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

'''པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
* བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
* ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
* བྱིས་པའི་དག་ཡིག
* དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
* དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
* བརྡ་སྤྲོད།
* བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
* བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
* དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
* སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
* དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

'''པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག'''

* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
* མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
* བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
* སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
* རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
* གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
* ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
* སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
* དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
* ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
* རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
* གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
* བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
* མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
* མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
* བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
* ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
* སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
* ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
* རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

== སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

== དཔྱད་གཞིའི་ཁུངས། ==
[[oldwikisource:Index:རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ.pdf|《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》]] དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

&lt;ref name=&quot;willock&quot;&gt;Willock, Nicole. ''Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China''. Columbia University Press.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;treasury&quot;&gt;[https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ubc2&quot;&gt;Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021. [https://open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0376190]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bdrc2&quot;&gt;[https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ltwa&quot;&gt;Muge Samten. ''A History of Traditional Fields of Learning''. Library of Tibetan Works &amp; Archives.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;tsadra&quot;&gt;[https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;asianstudies&quot;&gt;[https://www.asianstudies.org/asianow-speaks-with-nicole-willock-about-lineages-of-the-literary/ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;yeshe&quot;&gt;[https://yeshe.org/lineages-of-the-literary-tibetan-buddhist-polymaths-of-socialist-china/ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;cyberleninka2&quot;&gt;“Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.&lt;/ref&gt;

== ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲྭ་མཐུད། ==

* [https://treasuryoflives.org/bo/biographies/view/Samten-Gyatso/2949 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives]
* [https://library.bdrc.io/show/bdr:P1647?uilang=en དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center]
* [https://buddhanature.tsadra.org/index.php/People/Dmu_dge_bsam_gtan_rgya_mtsho དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation]
* [http://www.tibetology.ac.cn/2021-11/12/content_41735800.htm དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། tibetology]
* [https://baike.baidu.com/item/%E6%AF%9B%E5%B0%94%E7%9B%96%C2%B7%E6%A1%91%E6%9C%A8%E6%97%A6/6637630 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Baidu baike]</text>
      <sha1>4jjwuki8f0tnf2e3oqah8pvaebocyfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>དམུ་དགེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28262</id>
    <revision>
      <id>163046</id>
      <parentid>163045</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T12:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10704" sha1="jnjfljjpbe5v8hajproqlkco3slx41w" xml:space="preserve">'''ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་''' (མཚན་གཞན་'''དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ་དཔལ་བཟང་པོ་'''དང་'''རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་གཞན་'''རྗེ་བཙུན་བཀའ་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་ཡང་ཞུ།) ༡༩༤༠-༢༠༢༥ ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ་ཟུར་པ། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས་བཅས་ཡིན།

== འཁྲུངས་རབས་དང་སྐུ་ན་ཕྲ་དུས། ==
ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ཉིན་དམུ་དགེའི་གསེར་དེའུ་རུ་ཡབ་དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ་དང་ཡུམ་ཨ་ཕུར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ༡༩༤༣ ལོར་ཡབ་ཀྱིས་ཁྲིད་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་འཇམ་དབྱངས་ཐབས་མཁས་ཚང་གི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་འགོ་བརྩམས། དེ་ནས་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བསླབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་རི་མོ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་།

== རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་སློབ་གཉེར་གནང་བ། ==
༡༩༤༨ ལོར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་གི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ཚོགས་ཀྱི་འདོན་ཆ་དང་རྒྱུགས་བརྩི་བཞག་སོགས་བློ་འཛིན་གནང་ཞིང་། བསྡུས་གྲྭ་ནས་གཞུང་གསར་པའི་བར་དུ་སློབ་གཉེར་དང་གཞུང་རྒྱུགས་སྤྲད།

༡༩༥༢ ལོ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་སུག་རིང་དང་། སུག་ཐུང་ཚུགས་ཆུང་། ཡིག་དཀར་ལཉྫ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་ཁོང་ལ། «བློ་གྲོས་ཁང་བཟང་བསླབ་གསུམ་ནོར་གྱིས་ཕྱུག།» ཅེས་པ་ནས། «འཇམ་མགོན་བློ་བཟང་གྲགས་པས་ཁྱོད་ལ་སྲུངས།།» ཞེས་པའི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ཕྱག་བྲིས་སུ་གནང་བ་དང་། ཁ་བཏགས་ཟུང་འབྲེལ་ཕྱག་མདུད་སེར་པོ་བཅས་གནང་ནས་ཤག་ལ་མ་ཐོན་བར་དུ་སྐེ་ནས་མ་ལེན་ཞེས་ཐུགས་སྨོན་གནང་།

== ངལ་རྩོལ་གྱི་དུས་རིམ། ==
༡༩༥༨ ལོར་དགོན་པ་གྲོལ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཕྱུགས་འཚོ་བ་དང་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ཤིང་བཟོ་མཛད།

== སླར་ཡང་གསན་བསམ་དང་མཛད་འགན་བཞེས་པ། ==
༡༩༧༨ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ཁྲིན་ཏུའུ་རུ་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་དུ་ཕེབས་ནས་ཝརྟུ་དང་འབྲུ་ཚ། སུམ་རྟགས། སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་སླར་ཡང་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་ཉེ་གནས་སུ་བཞུགས་ཏེ་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པས་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཐུགས་སྲས་གཅིག་པུར་གྱུར།

* ༡༩༧༩ ལོར་རྔ་བ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་སྒྲ་དང་སུམ་རྟགས་སྡེབ་སྦྱོར། «དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ།» སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་།
* ཕྱོགས་སོ་སོར་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་སྐབས་ཟུར་ཁྲིད་པའི་འགན་བཞེས།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་བརྩམས་ཤིང་། དེ་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟེངས་རྟགས་སྤྲད།
* ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ་ «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» རྩོམ་སྒྲིག་གནང་།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཁག་ལ་དབང་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་གནང་སྐབས་མཆོད་དཔོན་གྱི་མཛད་འགན་བཞེས།

== དགོན་པའི་ཁྲི་པ་དང་བསྟན་འགྲོའི་མཛད་འཕྲིན། ==
དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲིར་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས། ཁྲི་ལས་བཟུར་རྗེས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མའི་དྲུང་ནས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་མི་ཏྲ་རྡོར་འཕྲེང་སོགས་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་དང་བཤད་ལུང་རྣམས་གསན།

དེ་ནས་བཟུང་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། རྫ་སེར་ཤུལ་དགོན། པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། རོང་ངར་དགོན། བྲག་དཀར་དགོན། ཁང་གསར་དགོན། སྟག་ཚ་དགོན། ད་ཚང་དགོན། ཨ་འདུས་ཡག་འགོ་དགོན། མཆོད་རྟེན་ལྕོགས། དམུ་དགེ་དགོན། དེ་མིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཅས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་། དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་སོགས་གང་ལ་གང་མཁོ་བའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། ཁྱད་པར་དུ་རང་དགོན་དུ་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྐྱོང་ཁུར་གནང་།

== སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ཉམས་ལེན། ==
དགུང་ལོ་ ༧༧ ནས་བཟུང་ལོ་གསུམ་དང་ཟླ་བ་དུ་མའི་རིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་གཞི་བསྙེན་ཆེན་མོར་བཞུགས། ཞོར་དུ་བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་བགྱིས་ཏེ་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།

== བརྩམས་ཆོས་ཁག ==

* ལན་ཝར་གྱི་ཕྱི་མོ་དང་ཡིག་དཀར་ནག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཕྱག་བྲིས་སྣ་ཚོགས།
* «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»
* རང་དགོན་གྱི་རྣམ་ཐར།
* བཅའ་ཡིག་དང་ཆོ་གའི་སྐོར།
* དཀར་ཆག
* སྙན་ངག
* ཟིན་བྲིས།
* ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ། (རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་བརྩམས།)
* «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» (རྩོམ་སྒྲིག་གནང་རོགས།)

== རྩོམ་ཁུངས། ==

[[དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།|《དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།》]] རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ།</text>
      <sha1>jnjfljjpbe5v8hajproqlkco3slx41w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163047</id>
      <parentid>163046</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T12:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14438" sha1="8kpjw7sgcjyfygxpkyqcaqvtqh41j75" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = རྗེ་བཙུན།
| name             = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| honorific_suffix = དཔལ་བཟང་པོ།
| image            = 
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = 
| native_name      = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| birth_name       = 
| other_names      = བཀའ་འགྱུར་བ།&lt;br /&gt;དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ།
| birth_date       = ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧
| birth_place      = དམུ་དགེའི་གསེར་དེའུ།
| death_date       = ༢༠༢༥,༢,༣
| death_place      = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| resting_place    = དམུ་དགེའི་དགོན།
| death_cause      = 
| nationality      = བོད།
| education        = 
| alma_mater       = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| monastery        = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| occupation       = དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན།&lt;br /&gt;ཁྲི་པ།
| years_active     = 
| employer         = 
| organization     = 
| known_for        = རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས།&lt;br /&gt;དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ།
| notable_works    = «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།»&lt;br /&gt;ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ།&lt;br /&gt;རང་དགོན་གྱི་རྣམ་ཐར།
| remarkable_contribution = ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་ཀྱིས་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ།
| specialty        = བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་།
| parents          = དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ། (ཡབ།)&lt;br /&gt;ཨ་ཕུར། (ཡུམ།)
| spouse           = 
| children         = 
| relatives        = 
| height           = 
| awards           = མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས།
| website          = 
| signature        = 
| signature_alt    = 
}}

'''ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་''' (མཚན་གཞན་'''དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ་དཔལ་བཟང་པོ་'''དང་'''རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་གཞན་'''རྗེ་བཙུན་བཀའ་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་ཡང་ཞུ།) ༡༩༤༠-༢༠༢༥ ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ་ཟུར་པ། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས་བཅས་ཡིན།

== འཁྲུངས་རབས་དང་སྐུ་ན་ཕྲ་དུས། ==
ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ཉིན་དམུ་དགེའི་གསེར་དེའུ་རུ་ཡབ་དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ་དང་ཡུམ་ཨ་ཕུར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ༡༩༤༣ ལོར་ཡབ་ཀྱིས་ཁྲིད་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་འཇམ་དབྱངས་ཐབས་མཁས་ཚང་གི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་འགོ་བརྩམས། དེ་ནས་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བསླབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་རི་མོ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་།

== རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་སློབ་གཉེར་གནང་བ། ==
༡༩༤༨ ལོར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་གི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ཚོགས་ཀྱི་འདོན་ཆ་དང་རྒྱུགས་བརྩི་བཞག་སོགས་བློ་འཛིན་གནང་ཞིང་། བསྡུས་གྲྭ་ནས་གཞུང་གསར་པའི་བར་དུ་སློབ་གཉེར་དང་གཞུང་རྒྱུགས་སྤྲད།

༡༩༥༢ ལོ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་སུག་རིང་དང་། སུག་ཐུང་ཚུགས་ཆུང་། ཡིག་དཀར་ལཉྫ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་ཁོང་ལ། «བློ་གྲོས་ཁང་བཟང་བསླབ་གསུམ་ནོར་གྱིས་ཕྱུག།» ཅེས་པ་ནས། «འཇམ་མགོན་བློ་བཟང་གྲགས་པས་ཁྱོད་ལ་སྲུངས།།» ཞེས་པའི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ཕྱག་བྲིས་སུ་གནང་བ་དང་། ཁ་བཏགས་ཟུང་འབྲེལ་ཕྱག་མདུད་སེར་པོ་བཅས་གནང་ནས་ཤག་ལ་མ་ཐོན་བར་དུ་སྐེ་ནས་མ་ལེན་ཞེས་ཐུགས་སྨོན་གནང་།

== ངལ་རྩོལ་གྱི་དུས་རིམ། ==
༡༩༥༨ ལོར་དགོན་པ་གྲོལ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཕྱུགས་འཚོ་བ་དང་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ཤིང་བཟོ་མཛད།

== སླར་ཡང་གསན་བསམ་དང་མཛད་འགན་བཞེས་པ། ==
༡༩༧༨ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ཁྲིན་ཏུའུ་རུ་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་དུ་ཕེབས་ནས་ཝརྟུ་དང་འབྲུ་ཚ། སུམ་རྟགས། སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་སླར་ཡང་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་ཉེ་གནས་སུ་བཞུགས་ཏེ་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པས་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཐུགས་སྲས་གཅིག་པུར་གྱུར།

* ༡༩༧༩ ལོར་རྔ་བ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་སྒྲ་དང་སུམ་རྟགས་སྡེབ་སྦྱོར། «དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ།» སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་།
* ཕྱོགས་སོ་སོར་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་སྐབས་ཟུར་ཁྲིད་པའི་འགན་བཞེས།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་བརྩམས་ཤིང་། དེ་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟེངས་རྟགས་སྤྲད།
* ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ་ «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ་» རྩོམ་སྒྲིག་གནང་།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཁག་ལ་དབང་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་གནང་སྐབས་མཆོད་དཔོན་གྱི་མཛད་འགན་བཞེས།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཚང་གི་གསུང་འབུམ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གཙོ་བོའི་འགན་བཞེས།


== དགོན་པའི་ཁྲི་པ་དང་བསྟན་འགྲོའི་མཛད་འཕྲིན། ==
༡༩༨༠ ལོ་ནས་༢༠༠༡ བར་དུ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩོམ་བསྒྱུར་ཁང་གི་ཞུ་ཆེན་པའི་མཚན་གནས་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་། ཀྲུང་ཀོའི་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས། ༢༠༠༡ ལོ་ནས་༢༠༠༣ བར་དུ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲིར་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས། ཁྲི་ལས་བཟུར་རྗེས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མའི་དྲུང་ནས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་མི་ཏྲ་རྡོར་འཕྲེང་སོགས་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་དང་བཤད་ལུང་རྣམས་གསན།

དེ་ནས་བཟུང་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། རྫ་སེར་ཤུལ་དགོན། པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། རོང་ངར་དགོན། བྲག་དཀར་དགོན། ཁང་གསར་དགོན། སྟག་ཚ་དགོན། ད་ཚང་དགོན། ཨ་འདུས་ཡག་འགོ་དགོན། མཆོད་རྟེན་ལྕོགས། དམུ་དགེ་དགོན། དེ་མིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཅས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་། དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་སོགས་གང་ལ་གང་མཁོ་བའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། ཁྱད་པར་དུ་རང་དགོན་དུ་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྐྱོང་ཁུར་གནང་།

== སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ཉམས་ལེན། ==
དགུང་ལོ་ ༧༧ ནས་བཟུང་ལོ་གསུམ་དང་ཟླ་བ་དུ་མའི་རིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་གཞི་བསྙེན་ཆེན་མོར་བཞུགས། ཞོར་དུ་བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་བགྱིས་ཏེ་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།

== བརྩམས་ཆོས་ཁག ==

* ལན་ཝར་གྱི་ཕྱི་མོ་དང་ཡིག་དཀར་ནག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཕྱག་བྲིས་སྣ་ཚོགས།
* «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»
* རང་དགོན་གྱི་རྣམ་ཐར།
* བཅའ་ཡིག་དང་ཆོ་གའི་སྐོར།
* དཀར་ཆག
* སྙན་ངག
* ཟིན་བྲིས།
* ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ། (རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་བརྩམས།)
* «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» (རྩོམ་སྒྲིག་གནང་རོགས།)

== རྩོམ་ཁུངས། ==

[[དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།|《དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།》]] རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ།</text>
      <sha1>8kpjw7sgcjyfygxpkyqcaqvtqh41j75</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163048</id>
      <parentid>163047</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T15:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15514" sha1="elly2etb8lw4b99c9yt54hzbkhdqthy" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = རྗེ་བཙུན།
| name             = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| honorific_suffix = དཔལ་བཟང་པོ།
| image            = Sherab-Gyatso-02.jpg
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = པདྨ་གསེར་བྲིས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་བྱ་དགའ་ཐོབ་སྐབས་ཀྱི་སྐུ་པར་ཞིག
| native_name      = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| birth_name       = 
| other_names      = བཀའ་འགྱུར་བ།&lt;br /&gt;དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ།
| birth_date       = ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧
| birth_place      = དམུ་དགེ་ནོར་བའི་གསེར་དེའུ།
| death_date       = ༢༠༢༥-༢-༣
| death_place      = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| resting_place    = དམུ་དགེའི་དགོན།
| death_cause      = 
| nationality      = བོད།
| education        = 
| alma_mater       =
| monastery        = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| occupation       = དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན།&lt;br /&gt;ཁྲི་པ།&lt;br /&gt;ཞུ་ཆེན་པ།&lt;br /&gt;པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པ།
| years_active     = 
| employer         = 
| organization     = 
| known_for        = རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས།&lt;br /&gt;དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ།
| notable_works    = «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།»&lt;br /&gt;ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ།&lt;br /&gt;རང་དགོན་གྱི་རྣམ་ཐར།
| remarkable_contribution = ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་ཀྱིས་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ།
| specialty        = བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་།
| parents          = དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ། (ཡབ།)&lt;br /&gt;ཨ་ཕུར། (ཡུམ།)
| spouse           = 
| children         = 
| relatives        = 
| height           = 
| awards           = མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས།
| website          = 
| signature        = 
| signature_alt    = 
}}

'''ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་''' (མཚན་གཞན་'''དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ་དཔལ་བཟང་པོ་'''དང་'''རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་གཞན་'''རྗེ་བཙུན་བཀའ་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་ཡང་ཞུ།) ༡༩༤༠-༢༠༢༥ ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ་ཟུར་པ། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས་བཅས་ཡིན།

== འཁྲུངས་རབས་དང་སྐུ་ན་ཕྲ་དུས། ==
ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ཉིན་དམུ་དགེའི་གསེར་དེའུ་རུ་ཡབ་དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ་དང་ཡུམ་ཨ་ཕུར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ༡༩༤༣ ལོར་ཡབ་ཀྱིས་ཁྲིད་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་འཇམ་དབྱངས་ཐབས་མཁས་ཚང་གི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་འགོ་བརྩམས། དེ་ནས་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བསླབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་རི་མོ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་།

== རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་སློབ་གཉེར་གནང་བ། ==
༡༩༤༨ ལོར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་གི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ཚོགས་ཀྱི་འདོན་ཆ་དང་རྒྱུགས་བརྩི་བཞག་སོགས་བློ་འཛིན་གནང་ཞིང་། བསྡུས་གྲྭ་ནས་གཞུང་གསར་པའི་བར་དུ་སློབ་གཉེར་དང་གཞུང་རྒྱུགས་སྤྲད།

༡༩༥༢ ལོ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་སུག་རིང་དང་། སུག་ཐུང་ཚུགས་ཆུང་། ཡིག་དཀར་ལཉྫ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་ཁོང་ལ། «བློ་གྲོས་ཁང་བཟང་བསླབ་གསུམ་ནོར་གྱིས་ཕྱུག།» ཅེས་པ་ནས། «འཇམ་མགོན་བློ་བཟང་གྲགས་པས་ཁྱོད་ལ་སྲུངས།།» ཞེས་པའི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ཕྱག་བྲིས་སུ་གནང་བ་དང་། ཁ་བཏགས་ཟུང་འབྲེལ་ཕྱག་མདུད་སེར་པོ་བཅས་གནང་ནས་ཤག་ལ་མ་ཐོན་བར་དུ་སྐེ་ནས་མ་ལེན་ཞེས་ཐུགས་སྨོན་གནང་།

== ངལ་རྩོལ་གྱི་དུས་རིམ། ==
༡༩༥༨ ལོར་དགོན་པ་གྲོལ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཕྱུགས་འཚོ་བ་དང་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ཤིང་བཟོ་མཛད།

== སླར་ཡང་གསན་བསམ་དང་མཛད་འགན་བཞེས་པ། ==
༡༩༧༨ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ཁྲིན་ཏུའུ་རུ་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་དུ་ཕེབས་ནས་ཝརྟུ་དང་འབྲུ་ཚ། སུམ་རྟགས། སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་སླར་ཡང་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་ཉེར་གནས་སུ་བཞུགས་ཏེ་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པས་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཐུགས་སྲས་གཅིག་པུར་གྱུར།

* ༡༩༧༩ ལོར་རྔ་བ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་སྒྲ་དང་སུམ་རྟགས་སྡེབ་སྦྱོར། «དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ།» སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་།
* ཕྱོགས་སོ་སོར་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་སྐབས་ཟུར་ཁྲིད་པའི་འགན་བཞེས།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་བརྩམས་ཤིང་། དེ་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟེངས་རྟགས་སྤྲད།
* ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ་ «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ་» རྩོམ་སྒྲིག་གནང་།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཁག་ལ་དབང་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་གནང་སྐབས་མཆོད་དཔོན་གྱི་མཛད་འགན་བཞེས།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཚང་གི་གསུང་འབུམ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གཙོ་བོའི་འགན་བཞེས།
* ཁྲི་ལས་བཟུར་རྗེས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མའི་དྲུང་ནས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་མི་ཏྲ་རྡོར་འཕྲེང་སོགས་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་དང་བཤད་ལུང་རྣམས་གསན།


== དགོན་པའི་ཁྲི་པ་དང་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་པ། ==
༡༩༨༠ ལོ་ནས་༢༠༠༡ བར་དུ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩོམ་བསྒྱུར་ཁང་གི་ཞུ་ཆེན་པའི་མཚན་གནས་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་། ཀྲུང་ཀོའི་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས། ༡༩༩༨ ལོ་ནས་པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་༧པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཞབས་ངོ་ལོ་དུ་མའི་རིང་བྱས། ༢༠༠༡ ལོ་ནས་༢༠༠༣ བར་དུ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲིར་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས།

དེ་ནས་བཟུང་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། རྫ་སེར་ཤུལ་དགོན། པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། རོང་ངར་དགོན། བྲག་དཀར་དགོན། ཁང་གསར་དགོན། སྟག་ཚ་དགོན། ད་ཚང་དགོན། ཨ་འདུས་ཡག་འགོ་དགོན། མཆོད་རྟེན་ལྕོགས། དམུ་དགེ་དགོན། དེ་མིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཅས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་། དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་སོགས་གང་ལ་གང་མཁོ་བའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། ཁྱད་པར་དུ་རང་དགོན་དུ་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་སྐྱོང་གནང་།

== སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། ==
དགུང་ལོ་ ༧༧ ནས་བཟུང་ལོ་གསུམ་དང་ཟླ་བ་དུ་མའི་རིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་གཞི་བསྙེན་ཆེན་མོར་བཞུགས། ཞོར་དུ་བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་བགྱིས་ཏེ་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།

== བརྩམས་ཆོས་ཁག ==

* ལན་ཝར་གྱི་ཕྱི་མོ་དང་ཡིག་དཀར་ནག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཕྱག་བྲིས་སྣ་ཚོགས།
* «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»
* དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།
* བཅའ་ཡིག་དང་ཆོ་གའི་སྐོར།
* དཀར་ཆག
* སྙན་ངག
* ཟིན་བྲིས།
* ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ། (རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་བརྩམས།)
* «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» (རྩོམ་སྒྲིག་གནང་རོགས།)

== རྩོམ་ཁུངས། ==

[[དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།|《དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།》]] རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ།
[[ཁོང་གི་རང་རྣམ།|《ཁོང་གི་རང་རྣམ།》]] རྩོམ་པ་བོ། རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།</text>
      <sha1>elly2etb8lw4b99c9yt54hzbkhdqthy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163049</id>
      <parentid>163048</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T15:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15516" sha1="9mxbpo2lqg04b0180blbsolinnkyw1j" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = རྗེ་བཙུན།
| name             = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| honorific_suffix = དཔལ་བཟང་པོ།
| image            = Sherab-Gyatso-02.jpg
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = པདྨ་གསེར་བྲིས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་བྱ་དགའ་ཐོབ་སྐབས་ཀྱི་སྐུ་པར་ཞིག
| native_name      = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| birth_name       = 
| other_names      = བཀའ་འགྱུར་བ།&lt;br /&gt;དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ།
| birth_date       = ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧
| birth_place      = དམུ་དགེ་ནོར་བའི་གསེར་དེའུ།
| death_date       = ༢༠༢༥-༢-༣
| death_place      = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| resting_place    = དམུ་དགེའི་དགོན།
| death_cause      = 
| nationality      = བོད།
| education        = 
| alma_mater       =
| monastery        = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| occupation       = དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན།&lt;br /&gt;ཁྲི་པ།&lt;br /&gt;ཞུ་ཆེན་པ།&lt;br /&gt;པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པ།
| years_active     = 
| employer         = 
| organization     = 
| known_for        = རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས།&lt;br /&gt;དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ།
| notable_works    = «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།»&lt;br /&gt;ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ།&lt;br /&gt;རང་དགོན་གྱི་རྣམ་ཐར།
| remarkable_contribution = ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་ཀྱིས་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ།
| specialty        = བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་།
| parents          = དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ། (ཡབ།)&lt;br /&gt;ཨ་ཕུར། (ཡུམ།)
| spouse           = 
| children         = 
| relatives        = 
| height           = 
| awards           = མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས།
| website          = 
| signature        = 
| signature_alt    = 
}}

'''ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་''' (མཚན་གཞན་'''དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ་དཔལ་བཟང་པོ་'''དང་'''རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་གཞན་'''རྗེ་བཙུན་བཀའ་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་ཡང་ཞུ།) ༡༩༤༠-༢༠༢༥ ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ་ཟུར་པ། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས་བཅས་ཡིན།

== འཁྲུངས་རབས་དང་སྐུ་ན་ཕྲ་དུས། ==
ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ཉིན་དམུ་དགེའི་གསེར་དེའུ་རུ་ཡབ་དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ་དང་ཡུམ་ཨ་ཕུར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ༡༩༤༣ ལོར་ཡབ་ཀྱིས་ཁྲིད་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་འཇམ་དབྱངས་ཐབས་མཁས་ཚང་གི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་འགོ་བརྩམས། དེ་ནས་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བསླབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་རི་མོ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་།

== རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་སློབ་གཉེར་གནང་བ། ==
༡༩༤༨ ལོར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་གི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ཚོགས་ཀྱི་འདོན་ཆ་དང་རྒྱུགས་བརྩི་བཞག་སོགས་བློ་འཛིན་གནང་ཞིང་། བསྡུས་གྲྭ་ནས་གཞུང་གསར་པའི་བར་དུ་སློབ་གཉེར་དང་གཞུང་རྒྱུགས་སྤྲད།

༡༩༥༢ ལོ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་སུག་རིང་དང་། སུག་ཐུང་ཚུགས་ཆུང་། ཡིག་དཀར་ལཉྫ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་ཁོང་ལ། «བློ་གྲོས་ཁང་བཟང་བསླབ་གསུམ་ནོར་གྱིས་ཕྱུག།» ཅེས་པ་ནས། «འཇམ་མགོན་བློ་བཟང་གྲགས་པས་ཁྱོད་ལ་སྲུངས།།» ཞེས་པའི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ཕྱག་བྲིས་སུ་གནང་བ་དང་། ཁ་བཏགས་ཟུང་འབྲེལ་ཕྱག་མདུད་སེར་པོ་བཅས་གནང་ནས་ཤག་ལ་མ་ཐོན་བར་དུ་སྐེ་ནས་མ་ལེན་ཞེས་ཐུགས་སྨོན་གནང་།

== ངལ་རྩོལ་གྱི་དུས་རིམ། ==
༡༩༥༨ ལོར་དགོན་པ་གྲོལ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཕྱུགས་འཚོ་བ་དང་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ཤིང་བཟོ་མཛད།

== སླར་ཡང་གསན་བསམ་དང་མཛད་འགན་བཞེས་པ། ==
༡༩༧༨ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ཁྲིན་ཏུའུ་རུ་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་དུ་ཕེབས་ནས་ཝརྟུ་དང་འབྲུ་ཚ། སུམ་རྟགས། སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་སླར་ཡང་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་ཉེར་གནས་སུ་བཞུགས་ཏེ་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པས་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཐུགས་སྲས་གཅིག་པུར་གྱུར།

* ༡༩༧༩ ལོར་རྔ་བ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་སྒྲ་དང་སུམ་རྟགས་སྡེབ་སྦྱོར། «དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ།» སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་།
* ཕྱོགས་སོ་སོར་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་སྐབས་ཟུར་ཁྲིད་པའི་འགན་བཞེས།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་བརྩམས་ཤིང་། དེ་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟེངས་རྟགས་སྤྲད།
* ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ་ «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ་» རྩོམ་སྒྲིག་གནང་།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཁག་ལ་དབང་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་གནང་སྐབས་མཆོད་དཔོན་གྱི་མཛད་འགན་བཞེས།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཚང་གི་གསུང་འབུམ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གཙོ་བོའི་འགན་བཞེས།
* ཁྲི་ལས་བཟུར་རྗེས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མའི་དྲུང་ནས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་མི་ཏྲ་རྡོར་འཕྲེང་སོགས་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་དང་བཤད་ལུང་རྣམས་གསན།


== དགོན་པའི་ཁྲི་པ་དང་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་པ། ==
༡༩༨༠ ལོ་ནས་༢༠༠༡ བར་དུ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩོམ་བསྒྱུར་ཁང་གི་ཞུ་ཆེན་པའི་མཚན་གནས་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་། ཀྲུང་ཀོའི་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས། ༡༩༩༨ ལོ་ནས་པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་༧པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཞབས་ངོ་ལོ་དུ་མའི་རིང་བྱས། ༢༠༠༡ ལོ་ནས་༢༠༠༣ བར་དུ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲིར་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས།

དེ་ནས་བཟུང་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། རྫ་སེར་ཤུལ་དགོན། པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། རོང་ངར་དགོན། བྲག་དཀར་དགོན། ཁང་གསར་དགོན། སྟག་ཚ་དགོན། ད་ཚང་དགོན། ཨ་འདུས་ཡག་འགོ་དགོན། མཆོད་རྟེན་ལྕོགས། དམུ་དགེ་དགོན། དེ་མིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཅས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་། དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་སོགས་གང་ལ་གང་མཁོ་བའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། ཁྱད་པར་དུ་རང་དགོན་དུ་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་སྐྱོང་གནང་།

== སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ། ==
དགུང་ལོ་ ༧༧ ནས་བཟུང་ལོ་གསུམ་དང་ཟླ་བ་དུ་མའི་རིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་གཞི་བསྙེན་ཆེན་མོར་བཞུགས། ཞོར་དུ་བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་བགྱིས་ཏེ་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།

== བརྩམས་ཆོས་ཁག ==

* ལན་ཝར་གྱི་ཕྱི་མོ་དང་ཡིག་དཀར་ནག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཕྱག་བྲིས་སྣ་ཚོགས།
* «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»
* དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།
* བཅའ་ཡིག་དང་ཆོ་གའི་སྐོར།
* དཀར་ཆག
* སྙན་ངག
* ཟིན་བྲིས།
* ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ། (རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་བརྩམས།)
* «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» (རྩོམ་སྒྲིག་གནང་རོགས།)

== རྩོམ་ཁུངས། ==

#[[དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།|《དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།》]] རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ།
#[[ཁོང་གི་རང་རྣམ།|《ཁོང་གི་རང་རྣམ།》]] རྩོམ་པ་བོ། རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།</text>
      <sha1>9mxbpo2lqg04b0180blbsolinnkyw1j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163050</id>
      <parentid>163049</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T15:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15528" sha1="payetsg34msc5ngl9bxj15izpd7p0dh" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = རྗེ་བཙུན།
| name             = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| honorific_suffix = དཔལ་བཟང་པོ།
| image            = Sherab-Gyatso-02.jpg
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = པདྨ་གསེར་བྲིས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་བྱ་དགའ་ཐོབ་སྐབས་ཀྱི་སྐུ་པར་ཞིག
| native_name      = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| birth_name       = 
| other_names      = བཀའ་འགྱུར་བ།&lt;br /&gt;དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ།
| birth_date       = ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧
| birth_place      = དམུ་དགེ་ནོར་བའི་གསེར་དེའུ།
| death_date       = ༢༠༢༥-༢-༣
| death_place      = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| resting_place    = དམུ་དགེའི་དགོན།
| death_cause      = 
| nationality      = བོད།
| education        = 
| alma_mater       =
| monastery        = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| occupation       = དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན།&lt;br /&gt;ཁྲི་པ།&lt;br /&gt;ཞུ་ཆེན་པ།&lt;br /&gt;པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པ།
| years_active     = 
| employer         = 
| organization     = 
| known_for        = རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས།&lt;br /&gt;དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ།
| notable_works    = «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།»&lt;br /&gt;ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ།&lt;br /&gt;རང་དགོན་གྱི་རྣམ་ཐར།
| remarkable_contribution = ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་ཀྱིས་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ།
| specialty        = བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་།
| parents          = དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ། (ཡབ།)&lt;br /&gt;ཨ་ཕུར། (ཡུམ།)
| spouse           = 
| children         = 
| relatives        = 
| height           = 
| awards           = མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས།
| website          = 
| signature        = 
| signature_alt    = 
}}

'''ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་''' (མཚན་གཞན་'''དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ་དཔལ་བཟང་པོ་'''དང་'''རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་གཞན་'''རྗེ་བཙུན་བཀའ་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་ཡང་ཞུ།) ༡༩༤༠-༢༠༢༥ ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ་ཟུར་པ། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས་བཅས་ཡིན།

== འཁྲུངས་རབས་དང་སྐུ་ན་ཕྲ་དུས། ==
ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ཉིན་དམུ་དགེའི་གསེར་དེའུ་རུ་ཡབ་དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ་དང་ཡུམ་ཨ་ཕུར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ༡༩༤༣ ལོར་ཡབ་ཀྱིས་ཁྲིད་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་འཇམ་དབྱངས་ཐབས་མཁས་ཚང་གི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་འགོ་བརྩམས། དེ་ནས་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བསླབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་རི་མོ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་།

== རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་སློབ་གཉེར་གནང་བ། ==
༡༩༤༨ ལོར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་གི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ཚོགས་ཀྱི་འདོན་ཆ་དང་རྒྱུགས་བརྩི་བཞག་སོགས་བློ་འཛིན་གནང་ཞིང་། བསྡུས་གྲྭ་ནས་གཞུང་གསར་པའི་བར་དུ་སློབ་གཉེར་དང་གཞུང་རྒྱུགས་སྤྲད།

༡༩༥༢ ལོ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་སུག་རིང་དང་། སུག་ཐུང་ཚུགས་ཆུང་། ཡིག་དཀར་ལཉྫ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་ཁོང་ལ། «བློ་གྲོས་ཁང་བཟང་བསླབ་གསུམ་ནོར་གྱིས་ཕྱུག།» ཅེས་པ་ནས། «འཇམ་མགོན་བློ་བཟང་གྲགས་པས་ཁྱོད་ལ་སྲུངས།།» ཞེས་པའི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ཕྱག་བྲིས་སུ་གནང་བ་དང་། ཁ་བཏགས་ཟུང་འབྲེལ་ཕྱག་མདུད་སེར་པོ་བཅས་གནང་ནས་ཤག་ལ་མ་ཐོན་བར་དུ་སྐེ་ནས་མ་ལེན་ཞེས་ཐུགས་སྨོན་གནང་།

== ངལ་རྩོལ་གྱི་དུས་རིམ། ==
༡༩༥༨ ལོར་དགོན་པ་གྲོལ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཕྱུགས་འཚོ་བ་དང་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ཤིང་བཟོ་མཛད།

== སླར་ཡང་གསན་བསམ་དང་མཛད་འགན་བཞེས་པ། ==
༡༩༧༨ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ཁྲིན་ཏུའུ་རུ་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་དུ་ཕེབས་ནས་ཝརྟུ་དང་འབྲུ་ཚ། སུམ་རྟགས། སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་སླར་ཡང་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་ཉེར་གནས་སུ་བཞུགས་ཏེ་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པས་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཐུགས་སྲས་གཅིག་པུར་གྱུར།

* ༡༩༧༩ ལོར་རྔ་བ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་སྒྲ་དང་སུམ་རྟགས་སྡེབ་སྦྱོར། «དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ།» སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་།
* ཕྱོགས་སོ་སོར་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་སྐབས་ཟུར་ཁྲིད་པའི་འགན་བཞེས།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་བརྩམས་ཤིང་། དེ་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟེངས་རྟགས་སྤྲད།
* ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ་ «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ་» རྩོམ་སྒྲིག་གནང་།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཁག་ལ་དབང་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་གནང་སྐབས་མཆོད་དཔོན་གྱི་མཛད་འགན་བཞེས།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཚང་གི་གསུང་འབུམ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གཙོ་བོའི་འགན་བཞེས།
* ཁྲི་ལས་བཟུར་རྗེས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མའི་དྲུང་ནས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་མི་ཏྲ་རྡོར་འཕྲེང་སོགས་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་དང་བཤད་ལུང་རྣམས་གསན།


== དགོན་པའི་ཁྲི་པ་དང་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་པ། ==
༡༩༨༠ ལོ་ནས་༢༠༠༡ བར་དུ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩོམ་བསྒྱུར་ཁང་གི་ཞུ་ཆེན་པའི་མཚན་གནས་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་། ཀྲུང་ཀོའི་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས། ༡༩༩༨ ལོ་ནས་པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་༧པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཞབས་ངོ་ལོ་དུ་མའི་རིང་བྱས། ༢༠༠༡ ལོ་ནས་༢༠༠༣ བར་དུ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲིར་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས།

དེ་ནས་བཟུང་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། རྫ་སེར་ཤུལ་དགོན། པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། རོང་ངར་དགོན། བྲག་དཀར་དགོན། ཁང་གསར་དགོན། སྟག་ཚ་དགོན། ད་ཚང་དགོན། ཨ་འདུས་ཡག་འགོ་དགོན། མཆོད་རྟེན་ལྕོགས། དམུ་དགེ་དགོན། དེ་མིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཅས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་། དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་སོགས་གང་ལ་གང་མཁོ་བའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། ཁྱད་པར་དུ་རང་དགོན་དུ་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་སྐྱོང་གནང་།

== སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་ ༧༧ ནས་བཟུང་ལོ་གསུམ་དང་ཟླ་བ་དུ་མའི་རིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་གཞི་བསྙེན་ཆེན་མོར་བཞུགས། ཞོར་དུ་བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་བགྱིས་ཏེ་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།

== བརྩམས་ཆོས་ཁག ==

* ལན་ཝར་གྱི་ཕྱི་མོ་དང་ཡིག་དཀར་ནག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཕྱག་བྲིས་སྣ་ཚོགས།
* «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»
* དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།
* བཅའ་ཡིག་དང་ཆོ་གའི་སྐོར།
* དཀར་ཆག
* སྙན་ངག
* ཟིན་བྲིས།
* ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ། (རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་བརྩམས།)
* «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» (རྩོམ་སྒྲིག་གནང་རོགས།)

== རྩོམ་ཁུངས། ==

#[[དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།|《དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།》]] རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ།
#[[ཁོང་གི་རང་རྣམ།|《ཁོང་གི་རང་རྣམ།》]] རྩོམ་པ་བོ། རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།</text>
      <sha1>payetsg34msc5ngl9bxj15izpd7p0dh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163051</id>
      <parentid>163050</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T16:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15541" sha1="0hyvu9hhgl041mk7s5ngjxq1tp10b0i" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = རྗེ་བཙུན།
| name             = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| honorific_suffix = དཔལ་བཟང་པོ།
| image            = Sherab-Gyatso-02.jpg
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = པདྨ་གསེར་བྲིས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་བྱ་དགའ་ཐོབ་སྐབས་ཀྱི་སྐུ་པར་ཞིག
| native_name      = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| birth_name       = 
| other_names      = བཀའ་འགྱུར་བ།&lt;br /&gt;དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ།
| birth_date       = ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧
| birth_place      = དམུ་དགེ་ནོར་བའི་གསེར་དེའུ།
| death_date       = ༢༠༢༥-༢-༣
| death_place      = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| resting_place    = དམུ་དགེའི་དགོན།
| death_cause      = 
| nationality      = བོད།
| education        = 
| alma_mater       =
| monastery        = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| occupation       = དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན།&lt;br /&gt;ཁྲི་པ།&lt;br /&gt;ཞུ་ཆེན་པ།&lt;br /&gt;པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པ།
| years_active     = 
| employer         = 
| organization     = 
| known_for        = རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས།&lt;br /&gt;དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ།
| notable_works    = «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།»&lt;br /&gt;ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ།&lt;br /&gt;རང་དགོན་གྱི་རྣམ་ཐར།
| remarkable_contribution = ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་ཀྱིས་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ།
| specialty        = བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་།
| parents          = དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ། (ཡབ།)&lt;br /&gt;ཨ་ཕུར། (ཡུམ།)
| spouse           = 
| children         = 
| relatives        = 
| height           = 
| awards           = མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས།
| website          = 
| signature        = 
| signature_alt    = 
}}

'''ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་''' (མཚན་གཞན་'''དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ་དཔལ་བཟང་པོ་'''དང་'''རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་གཞན་'''རྗེ་བཙུན་བཀའ་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་ཡང་ཞུ།) ༡༩༤༠-༢༠༢༥ ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ་ཟུར་པ། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས་བཅས་ཡིན།

== འཁྲུངས་རབས་དང་སྐུ་ན་ཕྲ་དུས། ==
ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ཉིན་དམུ་དགེའི་གསེར་དེའུ་རུ་ཡབ་དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ་དང་ཡུམ་ཨ་ཕུར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ༡༩༤༣ ལོར་ཡབ་ཀྱིས་ཁྲིད་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་འཇམ་དབྱངས་ཐབས་མཁས་ཚང་གི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་འགོ་བརྩམས། དེ་ནས་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བསླབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་རི་མོ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་།

== རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་སློབ་གཉེར་གནང་བ། ==
༡༩༤༨ ལོར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་གི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ཚོགས་ཀྱི་འདོན་ཆ་དང་རྒྱུགས་བརྩི་བཞག་སོགས་བློ་འཛིན་གནང་ཞིང་། བསྡུས་གྲྭ་ནས་གཞུང་གསར་པའི་བར་དུ་སློབ་གཉེར་དང་གཞུང་རྒྱུགས་སྤྲད།

༡༩༥༢ ལོ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་སུག་རིང་དང་། སུག་ཐུང་ཚུགས་ཆུང་། ཡིག་དཀར་ལཉྫ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་ཁོང་ལ། «བློ་གྲོས་ཁང་བཟང་བསླབ་གསུམ་ནོར་གྱིས་ཕྱུག།» ཅེས་པ་ནས། «འཇམ་མགོན་བློ་བཟང་གྲགས་པས་ཁྱོད་ལ་སྲུངས།།» ཞེས་པའི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ཕྱག་བྲིས་སུ་གནང་བ་དང་། ཁ་བཏགས་ཟུང་འབྲེལ་ཕྱག་མདུད་སེར་པོ་བཅས་གནང་ནས་ཤག་ལ་མ་ཐོན་བར་དུ་སྐེ་ནས་མ་ལེན་ཞེས་ཐུགས་སྨོན་གནང་།

== ངལ་རྩོལ་གྱི་དུས་རིམ། ==
༡༩༥༨ ལོར་དགོན་པ་གྲོལ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཕྱུགས་འཚོ་བ་དང་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ཤིང་བཟོ་མཛད།

== སླར་ཡང་གསན་བསམ་དང་མཛད་འགན་བཞེས་པ། ==
༡༩༧༨ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ཁྲིན་ཏུའུ་རུ་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་དུ་ཕེབས་ནས་ཝརྟུ་དང་འབྲུ་ཚ། སུམ་རྟགས། སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་སླར་ཡང་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་ཉེར་གནས་སུ་བཞུགས་ཏེ་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པས་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཐུགས་སྲས་གཅིག་པུར་གྱུར།

* ༡༩༧༩ ལོར་རྔ་བ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་སྒྲ་དང་སུམ་རྟགས་སྡེབ་སྦྱོར། «དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ།» སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་།
* ཕྱོགས་སོ་སོར་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་སྐབས་ཟུར་ཁྲིད་པའི་འགན་བཞེས།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་བརྩམས་ཤིང་། དེ་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟེངས་རྟགས་སྤྲད།
* ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ་ «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ་» རྩོམ་སྒྲིག་གནང་།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཁག་ལ་དབང་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་གནང་སྐབས་མཆོད་དཔོན་གྱི་མཛད་འགན་བཞེས།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཚང་གི་གསུང་འབུམ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གཙོ་བོའི་འགན་བཞེས།
* ཁྲི་ལས་བཟུར་རྗེས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མའི་དྲུང་ནས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་མི་ཏྲ་རྡོར་འཕྲེང་སོགས་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་དང་བཤད་ལུང་རྣམས་གསན།


== དགོན་པའི་ཁྲི་པ་དང་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་པ། ==
༡༩༨༠ ལོ་ནས་༢༠༠༡ བར་དུ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩོམ་བསྒྱུར་ཁང་གི་ཞུ་ཆེན་པའི་མཚན་གནས་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་། ཀྲུང་ཀོའི་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས། ༡༩༩༨ ལོ་ནས་པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་༧པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཞབས་ངོ་ལོ་དུ་མའི་རིང་བྱས། ༢༠༠༡ ལོ་ནས་༢༠༠༣ བར་དུ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲིར་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས།

དེ་ནས་བཟུང་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། རྫ་སེར་ཤུལ་དགོན། པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། རོང་ངར་དགོན། བྲག་དཀར་དགོན། ཁང་གསར་དགོན། སྟག་ཚ་དགོན། ད་ཚང་དགོན། ཨ་འདུས་ཡག་འགོ་དགོན། མཆོད་རྟེན་ལྕོགས། དམུ་དགེ་དགོན། དེ་མིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཅས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་། དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་སོགས་གང་ལ་གང་མཁོ་བའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། ཁྱད་པར་དུ་རང་དགོན་དུ་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་སྐྱོང་གནང་།

== སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་ ༧༧ ནས་བཟུང་ལོ་གསུམ་དང་ཟླ་བ་དུ་མའི་རིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་གཞི་བསྙེན་ཆེན་མོར་བཞུགས། ཞོར་དུ་བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་བགྱིས་ཏེ་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།

{{databox}}

== བརྩམས་ཆོས་ཁག ==

* ལན་ཝར་གྱི་ཕྱི་མོ་དང་ཡིག་དཀར་ནག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཕྱག་བྲིས་སྣ་ཚོགས།
* «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»
* དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།
* བཅའ་ཡིག་དང་ཆོ་གའི་སྐོར།
* དཀར་ཆག
* སྙན་ངག
* ཟིན་བྲིས།
* ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ། (རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་བརྩམས།)
* «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» (རྩོམ་སྒྲིག་གནང་རོགས།)

== རྩོམ་ཁུངས། ==

#[[དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།|《དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།》]] རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ།
#[[ཁོང་གི་རང་རྣམ།|《ཁོང་གི་རང་རྣམ།》]] རྩོམ་པ་བོ། རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།</text>
      <sha1>0hyvu9hhgl041mk7s5ngjxq1tp10b0i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163052</id>
      <parentid>163051</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T17:34:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15565" sha1="ksvfxdxsduj62caxis7gp3ft9ik3ote" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = རྗེ་བཙུན།
| name             = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| honorific_suffix = དཔལ་བཟང་པོ།
| image            = Sherab-Gyatso-02.jpg
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = པདྨ་གསེར་བྲིས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་བྱ་དགའ་ཐོབ་སྐབས་ཀྱི་སྐུ་པར་ཞིག
| native_name      = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| birth_name       = 
| other_names      = བཀའ་འགྱུར་བ།&lt;br /&gt;དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ།
| birth_date       = ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧
| birth_place      = དམུ་དགེ་ནོར་བའི་གསེར་དེའུ།
| death_date       = ༢༠༢༥-༢-༣
| death_place      = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| resting_place    = དམུ་དགེའི་དགོན།
| death_cause      = 
| nationality      = བོད།
| education        = 
| alma_mater       =
| monastery        = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| occupation       = དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན།&lt;br /&gt;ཁྲི་པ།&lt;br /&gt;ཞུ་ཆེན་པ།&lt;br /&gt;པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པ།
| years_active     = 
| employer         = 
| organization     = 
| known_for        = རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས།&lt;br /&gt;དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ།
| notable_works    = «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།»&lt;br /&gt;ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ།&lt;br /&gt;རང་དགོན་གྱི་རྣམ་ཐར།
| remarkable_contribution = ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་ཀྱིས་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ།
| specialty        = བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་།
| parents          = དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ། (ཡབ།)&lt;br /&gt;ཨ་ཕུར། (ཡུམ།)
| spouse           = 
| children         = 
| relatives        = 
| height           = 
| awards           = མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས།
| website          = 
| signature        = 
| signature_alt    = 
}}

'''ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་''' (མཚན་གཞན་'''དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ་དཔལ་བཟང་པོ་'''དང་'''རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་གཞན་'''རྗེ་བཙུན་བཀའ་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་ཡང་ཞུ།) ༡༩༤༠-༢༠༢༥ ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ་ཟུར་པ། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས་བཅས་ཡིན།

== འཁྲུངས་རབས་དང་སྐུ་ན་ཕྲ་དུས། ==
ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ཉིན་དམུ་དགེའི་ནོར་བའི་གསེར་དེའུ་རུ་ཡབ་དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ་དང་ཡུམ་ཨ་ཕུར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ༡༩༤༣ ལོར་ཡབ་ཀྱིས་ཁྲིད་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་འཇམ་དབྱངས་ཐབས་མཁས་ཚང་གི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་འགོ་བརྩམས། དེ་ནས་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བསླབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་རི་མོ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་།

== རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་སློབ་གཉེར་གནང་བ། ==
༡༩༤༨ ལོར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་གི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ཚོགས་ཀྱི་འདོན་ཆ་དང་རྒྱུགས་བརྩི་བཞག་སོགས་བློ་འཛིན་གནང་ཞིང་། བསྡུས་གྲྭ་ནས་གཞུང་གསར་པའི་བར་དུ་སློབ་གཉེར་དང་གཞུང་རྒྱུགས་སྤྲད།

༡༩༥༢ ལོ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་སུག་རིང་དང་། སུག་ཐུང་ཚུགས་ཆུང་། ཡིག་དཀར་ལཉྫ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་ཁོང་ལ། «བློ་གྲོས་ཁང་བཟང་བསླབ་གསུམ་ནོར་གྱིས་ཕྱུག།» ཅེས་པ་ནས། «འཇམ་མགོན་བློ་བཟང་གྲགས་པས་ཁྱོད་ལ་སྲུངས།།» ཞེས་པའི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ཕྱག་བྲིས་སུ་གནང་བ་དང་། ཁ་བཏགས་ཟུང་འབྲེལ་ཕྱག་མདུད་སེར་པོ་བཅས་གནང་ནས་ཤག་ལ་མ་ཐོན་བར་དུ་སྐེ་ནས་མ་ལེན་ཞེས་ཐུགས་སྨོན་གནང་།

== ངལ་རྩོལ་གྱི་དུས་རིམ། ==
༡༩༥༨ ལོར་དགོན་པ་གྲོལ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཕྱུགས་འཚོ་བ་དང་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ཤིང་བཟོ་མཛད།

== སླར་ཡང་གསན་བསམ་དང་མཛད་འགན་བཞེས་པ། ==
༡༩༧༨ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ཁྲིན་ཏུའུ་རུ་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་དུ་ཕེབས་ནས་ཝརྟུ་དང་འབྲུ་ཚ། སུམ་རྟགས། སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་སླར་ཡང་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་ཉེར་གནས་སུ་བཞུགས་ཏེ་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པས་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཐུགས་སྲས་གཅིག་པུར་གྱུར།

* ༡༩༧༩ ལོར་རྔ་བ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་སྒྲ་དང་སུམ་རྟགས་སྡེབ་སྦྱོར། «དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ།» སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་།
* ཕྱོགས་སོ་སོར་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་སྐབས་ཟུར་ཁྲིད་པའི་འགན་བཞེས།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་བརྩམས་ཤིང་། དེ་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟེངས་རྟགས་སྤྲད།
* ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ་ «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ་» རྩོམ་སྒྲིག་གནང་།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཁག་ལ་དབང་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་གནང་སྐབས་མཆོད་དཔོན་གྱི་མཛད་འགན་བཞེས།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཚང་གི་གསུང་འབུམ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གཙོ་བོའི་འགན་བཞེས།
* ཁྲི་ལས་བཟུར་རྗེས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མའི་དྲུང་ནས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་མི་ཏྲ་རྡོར་འཕྲེང་སོགས་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་དང་བཤད་ལུང་རྣམས་གསན།


== དགོན་པའི་ཁྲི་པ་དང་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་པ། ==
༡༩༨༠ ལོ་ནས་༢༠༠༡ བར་དུ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩོམ་བསྒྱུར་ཁང་གི་ཞུ་ཆེན་པའི་མཚན་གནས་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་། ཀྲུང་ཀོའི་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས། ༡༩༩༨ ལོ་ནས་པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་༧པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཞབས་ངོ་ལོ་དུ་མའི་རིང་བྱས། ༢༠༠༡ ལོ་ནས་༢༠༠༣ བར་དུ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲིར་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས།

དེ་ནས་བཟུང་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། རྫ་སེར་ཤུལ་དགོན། པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། རོང་ངར་དགོན། བྲག་དཀར་དགོན། ཁང་གསར་དགོན། སྟག་ཚ་དགོན། ད་ཚང་དགོན། ཨ་འདུས་ཡག་འགོ་དགོན། མཆོད་རྟེན་ལྕོགས། དམུ་དགེ་དགོན། དེ་མིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཅས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་། དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་སོགས་གང་ལ་གང་མཁོ་བའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། ཁྱད་པར་དུ་རང་དགོན་དུ་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་སྐྱོང་གནང་།

== སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་ ༧༧ ནས་བཟུང་ལོ་གསུམ་དང་ཟླ་བ་དུ་མའི་རིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་གཞི་བསྙེན་ཆེན་མོར་བཞུགས། ཞོར་དུ་བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་བགྱིས་ཏེ་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།

{{databox}}

== བརྩམས་ཆོས་ཁག ==

* ལན་ཝར་གྱི་ཕྱི་མོ་དང་ཡིག་དཀར་ནག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཕྱག་བྲིས་སྣ་ཚོགས།
* «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»
* དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།
* བཅའ་ཡིག་དང་ཆོ་གའི་སྐོར།
* དཀར་ཆག
* སྙན་ངག
* ཟིན་བྲིས།
* ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ། (རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་བརྩམས།)
* «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» (རྩོམ་སྒྲིག་གནང་རོགས།)

== རྩོམ་ཁུངས། ==

#[[དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།|《དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།》]] རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ།
#[[ཁོང་གི་རང་རྣམ།|《ཁོང་གི་རང་རྣམ།》]] རྩོམ་པ་བོ། རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།</text>
      <sha1>ksvfxdxsduj62caxis7gp3ft9ik3ote</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>163053</id>
      <parentid>163052</parentid>
      <timestamp>2026-11-12T01:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pecha-Dhondup</username>
        <id>22403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>163053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15565" sha1="t645aevdgjmqv9oq6cm7ghcobjybu00" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = རྗེ་བཙུན།
| name             = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| honorific_suffix = དཔལ་བཟང་པོ།
| image            = Sherab-Gyatso-04.png
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = པདྨ་གསེར་བྲིས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་བྱ་དགའ་ཐོབ་སྐབས་ཀྱི་སྐུ་པར་ཞིག
| native_name      = ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།
| gender           = ཕོ།
| birth_name       = 
| other_names      = བཀའ་འགྱུར་བ།&lt;br /&gt;དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ།
| birth_date       = ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧
| birth_place      = དམུ་དགེ་ནོར་བའི་གསེར་དེའུ།
| death_date       = ༢༠༢༥-༢-༣
| death_place      = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| resting_place    = དམུ་དགེའི་དགོན།
| death_cause      = 
| nationality      = བོད།
| education        = 
| alma_mater       =
| monastery        = དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན།
| occupation       = དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན།&lt;br /&gt;ཁྲི་པ།&lt;br /&gt;ཞུ་ཆེན་པ།&lt;br /&gt;པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པ།
| years_active     = 
| employer         = 
| organization     = 
| known_for        = རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས།&lt;br /&gt;དམུ་དགེ་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ།
| notable_works    = «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།»&lt;br /&gt;ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ།&lt;br /&gt;རང་དགོན་གྱི་རྣམ་ཐར།
| remarkable_contribution = ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;«སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» རྩོམ་སྒྲིག&lt;br /&gt;བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་ཀྱིས་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་བ།
| specialty        = བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་དང་རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་།
| parents          = དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ། (ཡབ།)&lt;br /&gt;ཨ་ཕུར། (ཡུམ།)
| spouse           = 
| children         = 
| relatives        = 
| height           = 
| awards           = མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་གཟེངས་རྟགས།
| website          = 
| signature        = 
| signature_alt    = 
}}

'''ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་''' (མཚན་གཞན་'''དབྱངས་ལྡན་གྲུབ་པའི་གོ་ཆ་དཔལ་བཟང་པོ་'''དང་'''རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་གཞན་'''རྗེ་བཙུན་བཀའ་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ'''་ཡང་ཞུ།) ༡༩༤༠-༢༠༢༥ ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་། དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲི་པ་ཟུར་པ། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་སྲས་བཅས་ཡིན།

== འཁྲུངས་རབས་དང་སྐུ་ན་ཕྲ་དུས། ==
ཁོང་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༩༤༠ ལོའི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༧ ཉིན་དམུ་དགེའི་ནོར་བའི་གསེར་དེའུ་རུ་ཡབ་དབལ་ཤུལ་ཕུར་བ་དང་ཡུམ་ཨ་ཕུར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ༡༩༤༣ ལོར་ཡབ་ཀྱིས་ཁྲིད་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་འཇམ་དབྱངས་ཐབས་མཁས་ཚང་གི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་པའི་འགོ་བརྩམས། དེ་ནས་ཡབ་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་བསླབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་རི་མོ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་གནང་།

== རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་སློབ་གཉེར་གནང་བ། ==
༡༩༤༨ ལོར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྡོ་རམས་པ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་གི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། ཚོགས་ཀྱི་འདོན་ཆ་དང་རྒྱུགས་བརྩི་བཞག་སོགས་བློ་འཛིན་གནང་ཞིང་། བསྡུས་གྲྭ་ནས་གཞུང་གསར་པའི་བར་དུ་སློབ་གཉེར་དང་གཞུང་རྒྱུགས་སྤྲད།

༡༩༥༢ ལོ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་སུག་རིང་དང་། སུག་ཐུང་ཚུགས་ཆུང་། ཡིག་དཀར་ལཉྫ་སོགས་ལ་སྦྱངས་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་མཛད། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་ཁོང་ལ། «བློ་གྲོས་ཁང་བཟང་བསླབ་གསུམ་ནོར་གྱིས་ཕྱུག།» ཅེས་པ་ནས། «འཇམ་མགོན་བློ་བཟང་གྲགས་པས་ཁྱོད་ལ་སྲུངས།།» ཞེས་པའི་ཤོ་ལོ་ཀ་གཅིག་ཕྱག་བྲིས་སུ་གནང་བ་དང་། ཁ་བཏགས་ཟུང་འབྲེལ་ཕྱག་མདུད་སེར་པོ་བཅས་གནང་ནས་ཤག་ལ་མ་ཐོན་བར་དུ་སྐེ་ནས་མ་ལེན་ཞེས་ཐུགས་སྨོན་གནང་།

== ངལ་རྩོལ་གྱི་དུས་རིམ། ==
༡༩༥༨ ལོར་དགོན་པ་གྲོལ་བ་དང་མཉམ་དུ་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་ཕྱུགས་འཚོ་བ་དང་ངལ་རྩོལ་གནང་དགོས་བྱུང་ཞིང་། ལོ་བཅུ་བཞིའི་རིང་ཤིང་བཟོ་མཛད།

== སླར་ཡང་གསན་བསམ་དང་མཛད་འགན་བཞེས་པ། ==
༡༩༧༨ ལོའི་ཟླ་ ༡༢ པའི་ནང་ཁྲིན་ཏུའུ་རུ་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་དུ་ཕེབས་ནས་ཝརྟུ་དང་འབྲུ་ཚ། སུམ་རྟགས། སྙན་ངག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ལ་སླར་ཡང་སློབ་གཉེར་གནང་། དེ་ནས་བཟུང་ཁོང་གི་ཉེར་གནས་སུ་བཞུགས་ཏེ་བཀའ་བཞིན་སྒྲུབ་པས་མཉེས་པར་བྱས་ནས་ཐུགས་སྲས་གཅིག་པུར་གྱུར།

* ༡༩༧༩ ལོར་རྔ་བ་ནས་རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་སྒྲ་དང་སུམ་རྟགས་སྡེབ་སྦྱོར། «དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ།» སོགས་ལ་སློབ་གཉེར་གནང་།
* ཕྱོགས་སོ་སོར་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་སྐབས་ཟུར་ཁྲིད་པའི་འགན་བཞེས།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་བརྩམས་ཤིང་། དེ་ལ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟེངས་རྟགས་སྤྲད།
* ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ་ «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ་» རྩོམ་སྒྲིག་གནང་།
* རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོས་དགོན་པ་ཁག་ལ་དབང་རྗེས་གནང་སོགས་ཀྱི་བཀའ་ཆོས་གནང་སྐབས་མཆོད་དཔོན་གྱི་མཛད་འགན་བཞེས།
* དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཚང་གི་གསུང་འབུམ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་གཙོ་བོའི་འགན་བཞེས།
* ཁྲི་ལས་བཟུར་རྗེས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་མའི་དྲུང་ནས་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེ་དང་མི་ཏྲ་རྡོར་འཕྲེང་སོགས་དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་དང་བཤད་ལུང་རྣམས་གསན།


== དགོན་པའི་ཁྲི་པ་དང་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་པ། ==
༡༩༨༠ ལོ་ནས་༢༠༠༡ བར་དུ་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་རྔ་བ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩོམ་བསྒྱུར་ཁང་གི་ཞུ་ཆེན་པའི་མཚན་གནས་ཐོག་ཕྱག་ལས་གནང་། ཀྲུང་ཀོའི་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པའི་འགན་བཞེས། ༡༩༩༨ ལོ་ནས་པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་སློབ་དཔོན་བྱས། རྒྱ་ནག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་༧པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ཞབས་ངོ་ལོ་དུ་མའི་རིང་བྱས། ༢༠༠༡ ལོ་ནས་༢༠༠༣ བར་དུ་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་ཁྲིར་ལོ་གསུམ་ལ་བཞུགས།

དེ་ནས་བཟུང་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ། གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ། རྫ་སེར་ཤུལ་དགོན། པེ་ཅིན་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། རོང་ངར་དགོན། བྲག་དཀར་དགོན། ཁང་གསར་དགོན། སྟག་ཚ་དགོན། ད་ཚང་དགོན། ཨ་འདུས་ཡག་འགོ་དགོན། མཆོད་རྟེན་ལྕོགས། དམུ་དགེ་དགོན། དེ་མིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་བཅས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཡིག་དཀར་ནག་དང་། རིག་གནས་ཆེ་ཆུང་། དབང་ལུང་ཁྲིད་གསུམ་སོགས་གང་ལ་གང་མཁོ་བའི་ཆོས་དང་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། ཁྱད་པར་དུ་རང་དགོན་དུ་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་སྐྱོང་གནང་།

== སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ཉམས་ལེན་དང་སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐོར། ==
དགུང་ལོ་ ༧༧ ནས་བཟུང་ལོ་གསུམ་དང་ཟླ་བ་དུ་མའི་རིང་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་གཞི་བསྙེན་ཆེན་མོར་བཞུགས། ཞོར་དུ་བརྒྱད་སྡུད་བཟང་གསུམ་གསེར་གྱི་སུམ་ཕབ་བགྱིས་ཏེ་གསེར་ཡིག་ཕྱག་བྲིས་གནང་། ཕྱི་ལོ་༢༠༢༥ ལོའི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༣ ཉིན་དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་ཐིམ།

{{databox}}

== བརྩམས་ཆོས་ཁག ==

* ལན་ཝར་གྱི་ཕྱི་མོ་དང་ཡིག་དཀར་ནག་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཕྱག་བྲིས་སྣ་ཚོགས།
* «སྐུང་ཡིག་རྒྱས་པ།»
* དམུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།
* བཅའ་ཡིག་དང་ཆོ་གའི་སྐོར།
* དཀར་ཆག
* སྙན་ངག
* ཟིན་བྲིས།
* ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ། (རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་བརྩམས།)
* «སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར་ཆེན་མོ།» (རྩོམ་སྒྲིག་གནང་རོགས།)

== རྩོམ་ཁུངས། ==

#[[དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།|《དམུ་དགེའི་ལེགས་ཚོགས་རྒྱུན་དུས་དེབ།》]] རྩོམ་པ་བོ། དམུ་དགེ་བསླབ་གསུམ་རྒྱ་མཚོ།
#[[ཁོང་གི་རང་རྣམ།|《ཁོང་གི་རང་རྣམ།》]] རྩོམ་པ་བོ། རས་ཆུང་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ།</text>
      <sha1>t645aevdgjmqv9oq6cm7ghcobjybu00</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>