Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 0 1129 2190391 2190236 2026-05-07T12:52:41Z Huñvreüs 54570 lint 2190391 wikitext text/x-wiki [[Restr:Curnonsky chez Mélanie M Asselin.jpg|thumb|371x371px|Ar barnour war ar c'heginañ [[Curnonsky]] e preti [[Mélanie Rouat]] e [[Rieg]], dirak ur pladad [[rigadell]] gant ur werennad [[muskadig]]<ref>[https://www.retronews.fr/journal/paris-soir/6-octobre-1929/131/99139/5?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dvin%26phrase%3DM%25C3%25A9lanie%2520Rouat%2520%26exact%3Dtrue%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26slop%3D55%26advancedUi%3Dtrue%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D13&index=3 Pennad-skrid ''"Gastronomie et Tourisme, A travers la Bretagne avec quatre cordons bleus."''], Paris-soir, 6 a viz Here 1929, p. 5/6, lennet d'an 29 a viz Du 2025.</ref>. Mélanie a ra war-dro an istr. Al legistri ne seblantont ket bezañ gant dienn. <small>Livadur gant Maurice Asselin, 1933, [[Mirdi Sant-Brieg]]<ref>{{Liamm web |titl=Maurice Asselin - Dans le domaine public en 2019 |url=http://aventdudomainepublic.org/Maurice-Asselin |site=aventdudomainepublic.org |lennet d'an=2023-04-11}}</ref></small>.]] '''Keginerezh Breizh''' zo enni kalz meuzioù tennet eus henvoazioù keginañ [[Breizh]] kozh pe nevesoc'h, aozet gant produioù eus an [[arvor]] hag an [[argoad]] pe digaset eus ar bed. Un [[Sevenadur ar bobl|arz poblek]] eo koulz hag un [[hevlezouriezh]] adijinet gant keginerien veur. Ar [[krampouezh|c'hamprouezh]], an [[istr]], ar [[kig-ha-farz|c'hig-ha-farz]], ar [[kaletez gant silzig|galetezenn gant silzig]], ar [[kouign-amann|gouign-amann]], ar [[Petit-Beurre]], ar [[Chistr Breizh|chistr]] hag ar [[Muskadig]] zo e-touez ar meuzioù ha diedoù arouezelañ. [[Ti-krampouezh|Tier-krampouezh]] a vez graet eus ar pretioù ma c'haller debriñ krampouezh eus Breizh. Kavet e vezont stank e Breizh hag en estrenvro. == Ar meuzioù pennañ == === Kigoù === Setu meuzioù ha boued dibar eus Breizh graet gant ur seurt kig hepken : * [[boued-hoc'h]] : <br> - Gwechall e veze debret boued-hoc'h alies awalc'h. War ar maez e veze debret gwadegennoù ha silzig gant ar familhoù pa veze [[Fest an hoc'h]], da lavaret eo pa veze lazhet ar pemoc'h.<br> - [[Joskenn]] a gaver c'hoazh e ti kigerien [[Bro-Dreger]] (un hanter eus penn ur pemoc'h holenet, bervet ha rostet), debret e veze tomm da adlein pe yen da adverenn gant patatez krign gant ar gouerien. Ober a reer [[chotenn ha joskenn|chotenn]] anezhi er [[Bro-Vigoudenn|Vro Vigoudenn]], ha debret e veze da vare [[Meurlarjez]] eno, gant bara dous. E Breiz-Uhel e vez(e) debret ''museau'' yen gant gwinêgrenn.<br> - [[Galetez gant silzig]] zo ur silzigenn rollet en ur galetezenn, a-wechoù gant sezv pe getchup. Brudet eo ar meuz-se e [[Breizh-Uhel]], aes da zebriñ er-maez dindan ar meud, hag aes da gavout er stalioù, er marc'hadoù, er gouelioù pe c'hoazh er stadoù (en ardro ar [[Roazhon Park]] da skouer)<br> - Meuzioù all gant kig-moc'h : [[anduilh giz ar Gemene]] ha giz [[Gougleiz (bro)|Gougleiz]], [[kig-sall]], [[fourmaj-kig]] ([[fourmaj-rous eus Breizh|fourmaj-rous]], pastez [[Hénaff]], fourmaj-kig Roazhon da skouer), [[silzig]] (re v[[Molenez]], re b[[Plouilio]]...), [[rilhetez]], [[gwadegenn (kegin)|gwadegenn]] Roazhon, [[lard sul]] Naoned, morzhed-hoc'h Montroulez, ''gogue d'Ancenis'', [[anduilhennig]] [[Kemperle]], ''casse'' Roazhon, ''porché'' [[Dol]]... * [[kig-bevin]] ha [[kig leue]] : [[spilhenn Kastellbriant]], brudet eo marc'had al loened-korn [[Kastellbriant]] (foar Béré); * [[kig-yar]] : [[ruilhad Sevigneg]] gant kig [[klujar-Spagn|skilyar]], ur meuz eus [[Gwitreg]] ; ar [[frigousse]] eus [[Bro-Roazhon]] gant kig-yar ha chistr. Gouennoù yer lec'hel zo evel [[yar goukoug Roazhon]], [[yar zu Gentieg]], [[Gwaz (evn)|gwaz]] [[Sulial]] hag all ; * kig-houad : Houad giz Naoned ; * [[kig-oan]] : brudet eo kig-oan palud [[Bae Menez-Mikael-ar-Mor]]<ref>E Breizh ha Normandi en em astenn Bae Menez-Mikael-ar-Mor.</ref> (un [[AOK]] gant Bro-C'hall hag un [[Anvadur orin gwarezet|AOG]] gant Europa en deus), * kig-lapin : ar [[bardatte]], kaol farset gant lapin pe gad, ur meuz eus kouerien [[Bro-Naoned]]. Setu meuzioù fardet gant meur a gig : * ar [[kig-ha-farz|c'hig-ha-farz]] eus [[Bro-Leon]] gant [[farz]] du pe wenn, lipig, kig-moc'h, kig-bevin, kig-sall, kaol, karotez, pour, irvin, * [[krampouezh]] sall pe [[kaletez|galetez]] gant morzhed-hoc'h, silzig, anduilh, larjounezioù, kig-yar pe [[chorizo]]... * ar [[podad]], ur meuz hengounel e Breizh evel en Europa. Podadoù liesseurt a zo e Breizh en hec'h-unan, gant kig-moc'h alies ha legumajoù goañv (kaol, karotez, irvin...), a-wechoù gant kig-bevin, sili-mor, legestr hag all. Ar podad giz Kemper, ar podad giz Roazhon, ar podad giz An Elven, podad Molenez gant bezin, podad Enez Sun... a zo e-touez ar re vrudetañ. <Gallery mode="packed" > Andouille de Guéméné.jpg|[[Anduilh giz ar Gemene]]. Agneau de prés salés du Mont Saint-Michel.jpg|Kig oan palud AOG [[Bae Menez-Mikael-ar-Mor]]. Chateaubriand of March Farms Nature-Fed Veal (4202805472).jpg|Spilhenn vevin [[kastellbriant (kig)|kastellbriant]] gant legumajoù munut. Kig ha farz du léon.jpg|[[Kig-ha-farz]] Bro-Leon. Galette saucisse 2.JPG|[[Galetez gant silzig]]. </gallery> : Labelioù europat :<br> [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gant : [[Yer Ankiniz]], [[Yer Gentieg]], [[Yer Breizh]], [[Fourmaj-rous eus Breizh]],<br> [[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] [[Anvadur orin gwarezet]] (AOG) gant : kig-oan palud Bae Menez-Mikael-ar-Mor. === Boued mor === Paot eo ar boued mor a gaver war aodoù Breizh : [[pesked]], [[kresteneged]], [[blotviled]] ha plant zoken (bezin, salikorn...). Holen a vez produet abaoe an Hemamzer. Abaoe ar Grennamzer e ya ar bigi pelloc'h evit pesketa. Brudet eo ar re a yae betek an [[Douar-Nevez]] betek an XX{{vet}} kantved evit [[moru]]eta. Hiliennoù ha [[temz-boued|temzoù-boued]] zo bet ijinet gant Bretoned evit ar boued-mor : [[amann gwenn]], [[kari Gosse]]... Ar godailh a vez graet eus al lodenn eus ar pesked, kregin ha kresteneged lezet d'ar vartoloded gant ar mestraouer. Ar peurrest, boued mor fresk, a vez gwerzhet er stalioù pe er marc'hadoù. Ul lodenn all eus ar pesketadennoù a vez treuzfurmet e boestoù-mir pe "meuzioù fardet" gant embregerezhioù boued. ==== Pesked ==== Pesked a bep seurt a vez da vaez aodoù Breizh pe er stêrioù : [[sardin]], [[brizhilli]], [[draeneg]]ed, [[moru]] (ur skouer meuz : moru mod Sant-Maloù), [[Moulleg (pesk)|moulleg]], [[sili]] (keusteurenn silienn-vor), [[boultouz]]ed (boultouz mod Arvorig), [[beked]] (beked gant amann gwenn)... Boued kerañ Breizh eo ar [[stlaoñ]], pesked vihan lipous ha dibaotet eus al [[Liger]] hag ar [[Gwilen]]. Pretioù zo war ribl al Liger a servij c'hoazh, gwech an amzer, stlaoñ poazhet pe fritet. Meuzioù gant meur a besk : ar [[kaoteriad|gaoteriad]] eus [[Kerne-Izel]], soubenn ar pesked... <Gallery mode="packed" heights="110px"> Cotriade.jpg|[[Kaoteriad]]. Maquereaux au vin blanc.jpg|Brizhilli en ur plad. Purple_asparagus_in_Beurre_blanc_sauce.jpg|Asperjez gant [[amann gwenn]], un hilienn ijinet gant [[Clémence Lefeuvre]]. Kari Gosse 8Y4A5085.jpg|Ijinet e voe [[kari Gosse]] gant an Aotrou Gosse, un apotiker eus [[An Oriant]] en XIX{{vet}} kantved. Teufelsfisch 1111.JPG|Ur [[boultouz]] en ur stal-besked. </gallery> ==== Kresteneged, blotviled ha pesked-kregin ==== * [[blotvil]]ed ha [[kregin]] a-leizh : ** [[istr]] plat ha don, produet e pep lec'h war aodoù Breizh. Brudet eo istr [[Kankaven]] e Bro-Sant-Maloù, re [[Bêlon]] e Bro-Gerne ha re "Prat-ar-Coum" e [[Lanniliz]] (Bro-Leon). ** [[Krogenn-Sant-Jakez|kregin-Sant-Jakez]] e pep lec'h ivez. Brudet eo re [[bae Sant-Brieg]]. ** [[meskl]], produet e pep lec'h ivez. Meskl-park bae Menez-Mikael-ar-Mor a voe ar produ kentañ eus ar mor da vezañ roet dezhañ un [[anvadur orin gwarezet]] (AOG) e 2006. Brudet eo ivez meskl-park [[Pennestin]]. ** [[bigorn]], [[petonk]], [[pilorenn|pilored]], [[kokez]], [[Solenoidea|kontelleged]], [[ourmel]], [[kilhog-mor|kilheien-mor]]... * [[kresteneg]]ed a zo ivez er arvor pe er mor : [[krank]]ed, [[legestr|ligistri]], [[grilh-mor|grilhed-mor]], [[morgevnid]], [[grilh-traezh|grilhed-traezh]] lesanvet "dimezelled [[Loktudi]]", [[chevr]]... * [[stivell]]ed, * [[teureuged]]. Gallout a reont bezañ diskouezhet en ur [[pladennad boued-mor|bladennad boued-mor]], er pretioù pe er gêr. Meuz heverk all : kregin-Sant-Jakez mod Naoned. <gallery mode="packed"> Huîtres de la Côte d'Émeraude (Bretagne).jpg|O tebriñ [[istr]] e [[Kankaven]], dirak ar parkoù istr. Belon_oysters_at_Belon_river,_France.jpg|Istr Bêlon ha [[muskadig]], war ribl ar stêr [[Bêlon]] (Kerne). Huitres Cancale.jpg|[[Ostrea edulis|Istr plat]] Kankaven. Moules marinières 02.jpg|[[Meskl]] ar martolod (gant chalotez ha gwin gwenn). </gallery> <gallery mode="packed"> Früchte des Meeres, 2011 (01).jpg|Ur bladennad boued-mor doubl. Crustacés Côte d'Émeraude (Bretagne).jpg|Kresteneged en ur stal e Bro-Sant-Maloù. Shrimps at market in Valencia.jpg|Grilhed-traezh pe "dimezelled Loktudi". Coquille Saint-Jacques à la crème.jpg|[[Krogenn-Sant-Jakez]] gant dienn. </gallery> En [[hevlezouriezh c'hall]], an dro-lavar ''"à l'armoricaine"'' a zo heñvel ouzh hini ''"à l'américaine"'' e galleg. Ober a ra an div dave d'an [[hilienn amerikan]] implijet evit keginañ ligistri, stivelled, boltouz... Ar boaz eo da gomz eus [[legestr mod Arvorig]] pa eo ul [[legestr]] breton (''Homarus gammarus'') a zo keginet, hag eus legestr mod Amerika pa eo ul legestr amerikan (''Homarus americanus''). <Gallery mode="packed" > Homard à l'américaine.jpg|[[Legestr mod Arvorig]]. Caissargues Resto Le XV Calamars et pommes de terre sautées.jpg|Stivell mod Arvorig hag avaloù-douar frinket gant kignen ha [[perisilh]]. Noix de Saint-Jacques aux poireaux et gingembre.JPG|[[Kregin-Sant-Jakez]] war deuzadell bour gant jinjebr. Bulots 03.jpg|[[Kilhog-mor|Kilheien-mor]] gant [[maionez]]. </gallery> :Labelioù europat :<br> [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Lec'h orin gwarezet (LOG) gant : Kregin-Sant-Jakez eus Aodoù-an-Arvor,<br> [[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] Anvadur orin gwarezet (AOG) gant : Meskl-park bae Menez-Mikael-ar-Mor. === Legumaj, edeier ha frouezh === [[Restr:Grandes Heures d'Anne de Bretagne - Ble de turquie.jpg|thumb|upright=0.5|[[Gwinizh-du]], [[Eureier binvidik kenañ Anna Vreizh|Eureier veur]] Anna Vreizh, XVI{{vet}} kantved.]] [[Legumaj]], [[frouezh]] hag [[ed]]eier a bep seurt a vez gounezet ha keginet e Breizh. Setu seurtadoù hengounel ha/pe krouet e Breizh : * legumaj ha traoù heñvelek : [[aval-douar|avaloù-douar]] ([[charlotte (avaloù-douar)|Charlotte]], Amandine, Apollo, Dolwen...), [[artichaod]] Camus (bervet pe poazhet ouzh ar vurezh, ha debret gant gwinêgrenn pe dienn-fresk), [[gwarelig Naoned]], [[chalotez]], [[ognon]] ([[ognon Rosko|ognon roz]] [[Rosko]] da skouer), fav munut ([[koko Pempoull]]...), [[kaol]], [[kaol-fleur]], [[kaol-pome]] (kaol [[An Oriant]] da skouer), [[kignen]], [[piz-bihan]], [[kistin]] [[Bro Redon]], [[pour]], [[irvin]], [[karotez]] (Chantenay), [[beler]] (Enez Gerveur), [[per-douar]] mouk Roazhon... [[Soubenn]] al legumaj a zo ur meuz klasel. Ar ''[[bardatte]]'' a zo ur meuz kaol farset hengounel eus Naoned. * frouezh : [[aval]]où ([[renetez Arvorig]], Teint Frais, renetez gris an Oriant...), [[per]], [[kerez]] ([[kignez]]...), [[sivi]] (gounezet e [[Plougastell]] ha [[Bro-Naoned]] dreist-holl), [[tomatez]], [[sukrin]] ("petit-gris" Roazhon), [[mouar]], [[lus du]]... * gant [[gwinizh]], [[gwinizh-du]], [[kerc'h]] ha [[segal]] e c'haller ober [[bleud]], ha gantañ [[bara]]. Gwechall e veze aozet meuzioù kozh ganto, mesket gant laezh alies : yodoù ([[yod kerc'h]]) ha soubennoù (ar [[brignen]], [[miton Roazhon]]...). Ar [[Joniged]] a yae da Vreizh-Veur da werzhañ ognon Bro-Leon gwechall : Bro-Gembre, Kerne-Veur, Bro-Saoz, Bro-Skos, an inizi Angl-ha-Norman. : Labelioù europat :<br> [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Lec'h orin gwarezet (LOG) gant Gwarelig Naoned, Bleud gwiniz-du Breizh,<br> [[Restr:Protected-designation-origin-logo-en.png|30px]] Anvadur orin gwarezet (AOG) gant : Ognon Rosko, Koko Pempoul. <gallery mode="packed" heights="110px" > The story of Sioni Winiwns (12118569366).jpg|[[Joniged]] o fiseliñ ognon e [[Porthmadog]] e [[Bro-Gembre]] e 1958. Coco de paimpol1.jpg|[[Koko Pempoull]], klor ha greun. Au marché - mâche.JPG|[[Gwarelig Naoned]]. </gallery> <gallery mode="packed" heights="110px" > Fabrication de la bouillie d'avoine (yod kerc'h) - étape 6.jpg|[[Yod kerc'h]] mesket gant ar vazh-yod. Cooked artichoke heart.jpg|Foñs artichaod poazhet. Cross section of Reinette d'Armorique (Bretagne), National Fruit Collection (acc. 1948-203).jpg|Anavezet eo an avaloù [[renetez Arvorig]] abaoe ar Grennamzer <small>''Dastumad Broadel ar Frouezh'' ar Rouantelezh-Unanet</small>. Festival de Cornouaille 2015 - Quais en fête 01.JPG|[[Sivi]] [[Plougastell]] a oa krouet er [[bloavezhioù 1750]]. </gallery> === Krampouezh === E [[Breizh-Izel]], [[krampouezh]] [[ed-du]] zo sall ha krampouezh [[gwinizh]] zo dous. E [[Breizh-Uhel]] ez eus kaoz eus [[kaletez]], ur seurt all eus krampouezh ed-du gant un toaz disheñvel. War ur [[pillig|billig]] pe en ur [[paelon|baelon]] e vezont poazhet. A bep seurt traoù a c'haller lakaat e-barzh. An [[ti-krampouezh|tier-krampouezh]] a zo pretioù breton lec'h ma vez servijet krampouezh sall ha dous, anavezet int evel un arouez eus keginerezh Breizh. Ar grampouezhenn glaselañ eo an "tri zra", ur vi, morzhed-hoc'h ha keuz e-barzh. "Bleud ed-du Breizh" a zo ul [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gantañ abaoe 2010. <gallery mode="packed"> Galette à la farine de blé noir de Bretagne.jpg|Ur plac'h o ledañ an toaz war ar [[pillig|billig]] gant ur rozell,<br><small>bl^ioù 1900</small>. 0 Crêperie An Diskuiz à Quimper.JPG|Ti-krampouezh "An Diskuizh" e Kemper. Galette de sarrasin.jpg|Ur galetezenn [[ed-du]] "an Argoad" (vi, kebell-touseg, saladenn c'hlas). Sarrasin La harpe Cl 2 J Weber.jpg|Greun ha bleud ed-du Breizh ha boued graet gantañ : krampouezh, bier ha mel. </gallery> [[Restr:Gros sel gris et fleur de sel.jpg|thumb|kleiz|140px|Holen bras ha flour-holen.]] === An danvezioù all === * [[holen]]-mor eus [[Paludoù-holen Gwenrann|Bro-Wenrann]]. [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] Ul label europat [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) en deus abaoe 2012. * [[gwinêgr]] chistr pe win, * [[bezhin]] ha [[salikorn]]. Pretioù ha stalioù zo a ginnig bremañ bezhin da zebriñ evel legumaj, holen dre vezhin, amann dre vezhin, bouilhoñs dre vezhin == Gwastilli ha sukrerezh == * [[krampouezh]] gwinizh gant sukr, koñfitur, [[salidou]] (un toaz karamel gant amann sall eus [[Gourenez Kiberen]]), chokolad teuz pe kalz traoù all, * kouignoù ar Vro Vigouden, ur seurt pancake, * [[farz]]où : farz breset, [[farz buan]], [[farz forn]], farz-pod, farz prunev, farz avaloù, farz rezin, * gwestell awenet gant ar re kemeret gant ar vartoloded war vor gwechall : ar [[gwastell giz Naoned|wastell giz Naoned]] un adstumm eus ar [[gwastell-amann|wastell-amann]] krouet e 1820 hag adlañset adalek 1910 gant ar [[LU (gwispiderezh)|wispiderezh LU]], hag ar [[gwastell giz Breizh|wastell giz Breizh]] krouet er bloavezhioù 1860 en [[an Oriant|Oriant]]. Prunaoz, abrikez pe suraval a veze lakaet e-barzh evit stourm a-enep ar [[skorbut]]. * gwastilli all : [[kouign-amann]] eus [[Douarnenez]], [[parlementin Roazhon]], [[gwitregad]] eus [[Gwitreg]]. <gallery mode="packed" > Crèpe bretonne au caramel au beurre salé.jpg|Ur grampouezhenn gant [[karamel gant amann sall]]. Kouign amann 01.jpg|Ur [[Kouign-amann|gouign-amann]]. Gâteau breton 8Y4A5039.jpg|Ur [[Gwastell giz Breizh|wastell giz Breizh]]. Gâteau nantais 02.jpg|Un tamm [[gwastell giz Naoned]] Far-breton.jpg|[[Farz forn]] dre brunaoz. </gallery> * [[krakilin]] [[Sant-Maloù]], kouignoù skaotet * bara briochet : ar [[gochtial]] eus [[Sant-Armael]] ; ar [[fouas Naoned|fouas]] eus [[an Hae-Foazer]] ; kouignoù an Ened, debret e Kerne Izel da vare [[Meurlarjez]]. * [[bignez]], da skouer re [[Treger|Dreger]], * [[gwispid]] a-leizh : ar [[krampouezh dantelez|c'hrampouezh dentelez]] lañset gant [[Katell Gornig]] e [[Kemper]] adalek 1886, ar [[Petit-Beurre]] krouet gant [[Louis Lefèvre-Utile]] e [[Naoned]] e 1886, ar [[galetez (gwispid)|galetez]] krouet e [[Pont-Aven]] e 1890 (ha war o lec'h galetez Sant-Mikael eus [[Bro-Raez]] krouet e 1905, galetez ar Vro Vigoudenn, galetez [[Fouenant]], gwispiderezh Filet Bleu e [[Sant-Evarzeg]], gwispiderezh [[Lokournan]]...), ar [[paled (gwispidenn)|paledoù]] amann rik krouet e Pont-Aven e 1920 (brudet eo ar merkoù [[Traou Mad]] ha Roudor), ar [[Biscuiterie Nantaise|BN]] krouet e Naoned e 1932... <gallery mode="packed" > Petit Beurre LU.JPG|Ur [[Petit-Beurre]] [[LU (gwispiderezh)|LU]]. ChocoBN.jpeg|Choco [[Biscuiterie nantaise|BN]]. Galette bretonne 01.jpg|[[galetez (gwispid)|Galetez]] amann rik. Palet breton 01.jpg|[[Paled (gwispidenn)|Paledoù]]. </gallery> * [[mel]], [[kaotigell]] ha [[koñfitur]], * madigoù, sunigoù ha chokoladennoù : [[karamel gant amann sall]]<ref>Brud a gemeras a drugarez d'ar pastezer Henri Le Roux eus Kiberen.</ref> e stumm madigoù, sunigoù ("Niniche" [[Kiberen]] hag [[Ar Baol]]) pe dienn (salidou), [[lima Naoned]], [[toaz-frouezh]], [[Françoise de Foix#Boued|Françoise de Foix]], [[rigolette]]... * [[skornenn]]où. <gallery mode="packed" > Caramels au beurre salé - La Mère Poulard.jpg|Ur voestad karamelennoù gant amann sall. Magasin de niniches de Quiberon à Belle-Île-en-Mer.jpg|Ur stal "niniches" er [[Ar Gerveur|Gerveur]]. Crème de Salidou (caramel au beurre salé).jpg|Podad salidou. Berlingot-bonbon.jpg|Limaioù. </gallery> Produioù chokolad a vez graet gant stalioù hag embregerezhioù zo. [[Grain de Sail]], e [[Montroulez]], a zegas e chokolad gant daou lestr-karg-dre-lien evit izelaat e louc'h karbon. Emañ o sevel un trede lestr hag a vo douger-endalc'herioù dre lien brasañ ar bed<ref>{{Liamm web |langue=fr |titl=''Grain de Sail : le plus gros voilier porte-conteneur au monde annoncé pour 2027'' |url=https://www.lineaires.com/les-produits/grain-de-sail-le-plus-gros-voilier-porte-conteneur-au-monde-annonce-pour-2027 |aozer=Thibaut Le Moal |lec'hienn=Linéaires |deiziad=24-10-2024 |lennet d'an=04-08-2025}}</ref>{{,}}<ref>{{Liamm web |langue=fr |titl=''Grain de Sail III : plus grand, plus innovant''|url=https://www.meretmarine.com/fr/construction-navale/grain-de-sail-iii-plus-grand-plus-innovant |aozer=Gaël Cogne |lec'hienn=Mer et Marine |deiziad=28-01-2025 |lennetd'an=04-08-2025}}</ref>. == Boued-laezh == [[Restr:Curé nantais.JPG|thumb|[[Curé nantais]], keuz brudetañ Breizh.]] Laezh-ribod a zo un evaj a veze graet war ar maez pa veze fardet [[amann]] gwechall. Debret e veze [[patatez]] gantañ, pe [[krampouezh]] [[gwinizh-du]]. Graet e veze ivez laezh-tev, pe gwell, ur seurt yaourt. Hiziv e vez produet laezh ha [[laezhaj]]où en un doare artizanel pe industriel : [[amann]] (sall atav), [[yaourt]]où, [[dienn]] (pe koaven), laezh-ribod, [[keuz (boued)|keuzioù]] evel [[Curé nantais]], keuzioù ar stroll Olga (Merzer ha Petit Breton paouezet e 2024, ar c'heuz gavr [[Petit Billy]]), keuzioù ar merk Paysan Breton (keuz baset da ledañ Madame Loïk, [[camembert]] Kergall, [[emmental]], [[brie (keuz)|brie]] Label Ruz), [[toma]] (hini [[Rewiz]], [[Karaez]], [[Gevrezeg]]...), crémet nantais, Menez Hom, rocher nantais, machecoulais, gourmelin, Gweltaz-Lambrizig, chandamour eus [[Ankiniz]], Ti Pavez, Trappe de Timadeuc... Ur c'heuz a oa fardet gant menec'h [[Abati ar Joa]] e [[Kempenieg]] met ne reont ket ken. == An diedoù == === Diedoù hep alkool === [[Restr:Breizh Cola in Japan ! Du Breizh Cola au Japon.jpg|thumb|[[Breizh Cola]] gwerzhet e [[Yokohama]] e Japan]] * [[dour]] : [[dour melar]] ([[Plancoët]]), [[dour andon]] (Sainte-Alix e [[Plangoed]], Menez Are, ar merk Cristalline (15 andon he deus, en o zouez andon Isabelle e [[Sant-Wazeg]], andon Eleonore hag andon Sainte-Aude e [[Gwenred]]), * [[chug-frouezh|chugoù-frouezh]] a bep seurt, * [[siros]]où evel an [[Nantillais]], * [[limonadez]], * diedoù "kola" : [[Breizh Cola]], [[Brasserie de Bretagne|Britt Cola]] ha Beuk Cola, * glec'hiadennoù, * [[kafe]] a vez krazet e Breizh ivez. === Diedoù alkoolek === [[Restr:Muscadet Cru Communal.jpg|thumb|upright=1.15|Muskadig seim kentañ.]] [[Restr:CidreBret.jpg|thumb|upright=1.15|Ur volennad sistr.]] [[Chistr Breizh|Chistr]]-aval a oa an evaj boas e tost Breizh a-bezh en XIX{{vet}} hag en XX{{vet}} kantved, koulz er maezioù hag er c'hêrioù. Sistr Bro-Gerne AOK ha sistr Traoñ ar Renk eo ar re vrudetañ. Ar gwini a vez gounezet e Breizh abaoe ar V{{vet}} kantved da nebeutañ <small>(''sellout ouzh ar pennad [[Gwiniegi Breizh]] evit gouzout muioc'h'')</small>. Produet e vez hiziv [[gwin]] [[gwin gwenn|gwenn]], [[gwin ruz|ruz]], [[gwin roz|roz]] pe [[gwin bouilh|bouilh]]. Gwinoù [[Gwiniegoù traoñienn al Liger#Gwiniegoù Bro-Naoned|Bro-Naoned]] eo ar re vrudetañ, hag ar re nemeto aotreet da vezañ kenwerzhelet. En o zouez eo ar [[Muskadig]] an hini brudetañ, hag ivez ar [[gros-plant a vro-Naoned]], gwinoù gwenn sec'h anezho. Gwinoù eus [[gouennad]]où all zo ivez e Bro-Naoned : [[Cabernet]], Gamay, Merlot, Pinot Noir, [[Grolleau]], [[Sauvignon]], [[Berligou]] (ur ouennad eus amzer [[Duged Breizh]])... Nevez zo eo bet plantet gwini e lec'hioù all evel Traoñ ar Renk, [[Kemper]] ha [[Mor Bihan Gwened]]. An diedoù alkoolek all : * [[sistr per]], da skouer chistr pêr [[Klegereg]] graet gant per Boreign<ref>[https://actu.fr/bretagne/cleguerec_56041/bretagne-cette-commune-est-la-capitable-du-chistr-per-cidre-de-poire_62951479.html Bretagne : cette commune est la capitable du chistr per (cidre de poire)] gant Pontivy Journal, 25 a viz Gouere 2025, gwelet d'an 8 a viz eurzh 2026.</ref> * [[bier]], breserezhioù zo e Breizh abaoe ar XVII{{vet}} kantved<ref> ''Deux siècles de Bières en Bretagne'' gant Philippe Bonnet, Vincent Courtin ha Yoran Delacour, embannet gant [[Yoran Embanner]], 2007, p. 17, gwelet d'ar 16/01/2025.</ref>, * [[lambig]] pe gwin-ardant ([[Fine de Bretagne|Lambig fin Breizh]] da skouer, un [[Anvadur Orin Kontrollet|AOK]] zo gantañ), * [[avaleg]], a zo lambig ha chistr mesket (un AOK zo gantañ), * [[chouchenn]] pe chufere, ur seurt [[mez]], * [[wiski]]où : Warenghem ha Distillerie des Menhirs a zo ar strilherezhioù brudetañ. Label europat :<br> [[Restr:European Union protected geographical indication (PGI) logo.svg|25px]] [[Lec'h orin gwarezet]] (LOG) gant : Sistr Breizh (2000), Wiski Breizh (2015). ''Sellet ouzh ar pennadoù [[Chistr Breizh]], [[Bier Breizh]] ha [[Wiski Breizh]].'' === Kokteloù === Ar [[godinette]], ijinet evit gouel "La Gallésie en fête" e [[Mousterfil]] gant [[Simone Morand]] e 1977, a vez graet gant sivi Plougastell, sukr, lambig, muskadig ha likor kastrilhez-du. Evel ar punch hag ar sangria eo ur [[koktel|c'hoktel]] "stroll", graet pa vez kalz kouvidi pe evit ur gouel pe ur festival. Kokteloù "hinienel" a zo ivez : * [[kir]] Breizh, gant likor kastrilhez-du ha chistr * kir Gwaled, gant likor kastrilhez-du ha Muskadig * ar c'hir keltiek : likor kastrilhez-du, muskadig ha chouchenn An [[Nantillais]] a zo ur merk sirosoù eus Naoned implijet evit fardañ kalz kokteloù hep alkool pe gant alkool. Dasprenet eo bet an embregerezh e 2025 gant ar winieg Drouard eus [[Kastell-Tepaod]], ur produer muskadig ha gwinoù all. == Al listri hag ar c'hinkladurezh taol == <gallery mode="packed" > 108 Musée du Léon.jpg|Ur gastelodennig, tasoù hag ur plad eus [[Lanniliz]], XVIII{{vet}} ha XIX{{vet}} kantved, <small>mirdi Bro-Leon e Lesneven.</small> HR Quimper faience - Vizcaya Museum and Gardens - Miami, Florida - DSC08432.jpg|Asied, paotr e wiskamant hengounel e [[feilhañserezh Kemper]], <small>mirdi Vizcaya, [[Miami]], [[Florida]]</small>. HR Quimper faience - Vizcaya Museum and Gardens - Miami, Florida - DSC08431.jpg|Asied, plac'h he gwiskamant hengounel e feilhañserezh Kemper, <small>mirdi Vizcaya, Miami, Florida.</small> Odetta1.JPG|alt=Pichet en grès, manufacture HB, marque « Odetta » (vers 1930), localisation inconnue.|Picher e krag, merk « Odetta » (e-tro 1930), <small>michererezh [[Henriot Quimper|Henriot Kemper]]</small>. Henriot E Laget.jpg|Soubenneg Henriot, deroù an XX{{vet}} kantved, <small>michererezh Henriot Kemper</small>. </gallery> <gallery caption="Asiedoù, mirdi [[Feilhañserezh Kemper]] :" mode="packed"> Quimper 58 Faïence Assiette à décor broderie vers 1920.JPG|Kinkladur doare broderezh, e-tro 1920. Quimper 61 Faïence Assiette à décor scène bretonne Villot.JPG|Arvest breizhat. Quimper07.jpg|Kinkladur gant laboused (e-tro 1920). Quimper 69 Faïence Assiette décor aux serpents inspirée d'un dessin de Yan Dargent maufacture HB.JPG|Kinkladur gant naered, diwar un dresadenn gant [[Yan' Dargent]]. </gallery> E familh ar prierezh eo ar [[poderezh]] hag ar [[feilhañserezh]] a gaver ar muiañ e Breizh. Sevel a ra ar poderezh artizanel d'ar Grennamzer. Diorren a ra un industriezh al listri e feilhañs adalek an XIX{{vet}} kantved a-drugarez da deknikoù gwellaet ha d'an touristerezh. E stalioù-labour an embregerezhioù eo ijinet ur "stil breton" gant arzourien vrudet pe dianav evit kinklañ an asiedoù, ar bolennoù, ar picheroù hag all. === Ar poderezh artizanel === Er su da Vreizh eo bet oberiant ar poderezh e Bro-Redon e-pad-pell. Gouzout a oarer e oa graet podoù er barrez anvet Ar Boderezh (bremañ e [[Sant-Yann-ar-Wern]]) abaoe an XI{{vet}} kantved, ha priajoù abaoe ar XV{{vet}} kantved. Ar podoù hag ar priajoù graet eno, asambles gant ar re produet e [[Malañseg]] (Bro-Gwened) hag [[Erbigneg]] (Bro-Naoned), o daou e Bro-Redon ivez, o deus pourvezet Kreizteiz Breizh a-bezh betek kreiz an XX{{vet}} kantved. Traezhoù a bep seurt a voe produet : evit tommañ ar [[soubenn]]où, lakaat al laezh, poazhañ ar [[keusteurenn|c'heusteurennoù]], grilhañ ar c'histin...<ref>{{fr}}[https://www.potiane.fr/PBCPPlayer.asp?ID=2234916 Les potières de Saint Jean] war lec'hienn www.potiane.fr, gwelet d'an 8 a viz C'hwevrer 2026.</ref> Kinklet eo bet lod anezho gant arzourien evel [[Mathurin Méheut]] (1941) hag [[Yvonne Jean-Haffen]]. En eil lodenn eus an XX{{vet}} kantved e voe kendalc'het d'ober priajoù dindan an anv "Saint-Jean-de-Bretagne" gant ur feilhañserezh krouet e-pad an Eil Brezel-bed, betek ar bloavezhioù 1980<ref name="Danilo">Denis Danilo ha Stéphane Batigne, ''Poterie traditionnelle de Bretagne Sud'', Stéphane Batigne Éditeur, 2022</ref>. Hiziv ez eus ur greizenn arz hag istor ar prierezh e Sant-Yann-ar-Wern anvet "Le Patiau", enni ur stal-labour feilhañs, ur mirdi hag ul lec'h diskouez. En norzh da Vreizh e voe produet podoù ha listri ivez e kêriadenn [[Ar Boderezh]] (bremañ e [[Lambal]]), hag e Bro-Leon ([[Lanniliz]] ha [[Plouvien]]) en XIX{{vet}} kantved ha betek deroù an XX{{vet}} kantved. === Ar feilhañserezh === [[Restr:064 Assiettes décor breton.jpg|thumb|160px|Asiedoù e feilhañs gant "kinkladur breizhek".]] [[Restr:Bols bretons féminins, Île aux Moines, Morbihan, France.jpg|thumb|kleiz|160px|Bolennoù breizhek gant anvioù-bihan a bep seurt, Feilhañserezh Pornizh.]] Feilhañserezh a voe e [[Naoned]] kerkent ha 1647, hag e [[Roazhon]] etre 1748 ha 1844. Met al listri e [[feilhañs Kemper]] eo ar re a zo deuet da vezañ ar re vrudetañ. Abaoe ar XVII{{vet}} kantved e vez produet feilhañs e kêr-benn [[Bro-Gerne]], da skouer [[HB Kemper]] diazezet e 1690, pe Dumaine savet e 1791 ha deuet da vezañ Henriot e 1891, an div vichererezh vrudetañ. Menegomp ivez feilhañserezh "Saint-Jean-de-Bretagne" etre ar bloavezhioù 1940 hag ar bloavezhioù 1980 e Sant-Yann-ar-Wern, ha feilhañserezh [[Pornizh]] krouet e 1947 gant ur produadur industrieloc'h. Gant feilhañserezh Kemper eo e voe skignet ar stil klinkus breizhek avat, gant tresoù bleunioù, arvestoù maezioù, tudennoù e gwiskamant hengounel (paotr, plac'h, kouplad). Ganti e voe graet traezoù e krag ivez etre 1917 ha 1970, er stil [[Arz Nevez]], dindan ar merk "Odetta" (diwar anv ar stêr [[Oded]]). Meur a arzourien vrudet pe dianav o deus lezet roud o dorn er c'hinkladurezh taol hag an arrebeuri kegin e Breizh adalek an XIX{{vet}}kantved. An arzour [[Feilhañs Kemper#Alfred Beau|Alfred Beau]] en an hini a roas ul lañs nevez d'ar feilhañserezh e Kemper e dibenn an XIX{{vet}} kantved, gant ar feilhañserezh Porquier-Beau, o kinklañ asiedoù, pladoù hag all. Kevezerezh a oa bet etre Henriot hag HB e Kemper betek o c'hendeuzadur e 1968, hag an dra-se oa gwir war an dachenn arzel dreist-holl. [[Mathurin Méheut]] a oa e penn an arzourien a laboure evit Henriot, pa oa roll [[René Quillivic (kizeller)|René Quillivic]] ha [[Louis Garin]] e HB. E Diskouezadeg etrebroadel an Arzoù-kinklañ hag oberiañ modern e Pariz e 1925, e oa kinklet ha kempennet pavilhon Breizh gant arzourien eus luskad ar [[Seiz Breur]]. E-barzh e oa arrebeuri (taolioù, ur ganastell vras, kadorioù...), armoù-kegin graet e [[feilhañserezh Kemper]], delwennigoù ha picheroù kizellet gant René Quillivic. Priourien vrudet all o deus fardet traezoù dibar a-hed an XX{{vet}} kantved <small>''(sellit ouzh ar rummad [[:rummad:Priourien Breizh|Priourien Breizh]]).''</small> Ar [[bolenn vreizhek|volenn vreizhek]], graet e pri-poazh, gant an anv-bihan skrivet e lizherennoù red hag he zudenn e gwiskamant hengounel, a gaver e ti kalz Bretoned kenkoulz ha touristed. Ijinet en XIX{{vet}} kantved ha savelet he stumm en XX{{vet}} kantved, deuet eo da vezañ un elfenn eus sevenadur poblek Breizh da vat. Produet e vez e Kemper ha Pornizh dreist-holl. == Labourioù ha gouelioù == === Gwechall war ar maez === [[Restr:Gouel an Eost 2015 - Rata.JPG|thumb|Aozañ ar "rata", pred hengounel ar vederien, e-pad [[Gouel an Eost]] e [[Plougouloum]] (Bro-Leon).]] Gwechall e Breizh-Izel e veze debret ar "wastell" pe ar "peurzorn" e dibenn an dornadeg, e-pad al labourioù er parkeier. E [[Bro-Naoned]] e veze debret ar [[bardatte]], ur meuz kaol farset, e dibenn an eostoù. E [[Bro-Dreger]] e veze debret ar [[chotenn ha joskenn|joskenn]] gant patatez krign da adlein ha da adverenn gant ar gouerien. Kavet e vez c'hoazh da brenañ e ti ar gigerien ha war ar marc'hadoù. Pa veze lazhet ur pemoc'h ur wech ar bloaz e veze [[Fest an hoc'h]], d'ar goañv alies. Pedet e veze kerent hag amezeien da zebriñ silzig ha gwadegennoù. Ar predoù eured a oa un dro da bediñ ur bern tud evit debriñ ur pred fonnus e stumm banvezioù a bade deizioù. === Gouelioù kristen ha digristen === Gouelioù hengounel pe nevesoc'h e Breizh a zo an dro da zebriñ meuzioù dibar. Ur pred a-feson a vez debret e-pad sakramantoù zo : [[pask kentañ]], [[pask bras]], [[eured]]. Ur wastell vras a vez servijet da zibenn-pred, ha sac'higoù [[drajez]] a vez roet d'ar gouvidi alies. Goude an [[obidoù]] a c'hall bezañ aozet un daoliad voued evit an dud. ==== Nedeleg hag ar bloaz nevez ==== [[Restr:Bûche de Noël facile (2014-12-23).jpg|thumb|Ur c'hef ruilhet gant chokolad ha flamboez, ur skouer eus [[kef Nedeleg|ar c'hef]] servijet da geñver koan [[Nedeleg]].]] Da ouel [[Nedeleg]] ha d'ar [[Sant-Jilvestr]] e vez debret ur pred fonnus ha lipous anvet [[fiskoan]], gant listri kaer war un daol kinklet brav. Debret e vez kig-yar Indez gant kistin ent-hengounel. Da zigeriñ ar pred e vez debret [[istr]], [[eog]] mogedet pe [[avu druz]]. Da glozañ anezhañ e vez debret ur wastell anvet [[kef Nedeleg]]. Evet e vez gwinoù mat hag a glot gant ar boued. Un digarez eo ivez evit debriñ chokoladennoù, frouezh arallvro, frouezh koñfizet ha traoù lipous all, hag evañ ur banne digor-kalon har ur banne kloz-pred ma ne gemerer ket ar c'harr goude. ==== Gouel ar Rouaned ==== Lidet e vez [[gouel ar Rouaned]] d’an eil Sul war-lerc’h Nedeleg, ha debret e vez [[gwastell ar rouaned]], ur wastell gant ur favenn e-barzh. Dont a ra an hini a ya ar favenn gantañ pe ganti da vezañ ar roue pe ar rouanez, ha lakaat a ra ar gurunenn war e benn / he fenn. ==== Yuniñ ha lidañ Meurlarjez ==== Ober vijil eo heuliañ ar reolenn yuniñ a-raok ur gouel bras. Debret e veze ar [[soubenn vijil]] gwechall. Aliet e oa ivez gant an iliz dioueriñ debriñ kig d'ar Gwener hag e-pad ar [[Koraiz|C'horaiz]], met n'eo ket ur reolenn eus an Iliz er stêr strizh ken. An deiz a-raok ma krogfe ar C'horaiz eo Meurzh an Ened, ha lidet e vez [[meurlarjez]], un digarez evit riboulat ha debriñ [[krampouezh]] ha [[bignez]]. [[chotenn ha joskenn|Chotenn]], un hanter eus penn ur pemoc'h holenet, bervet ha rostet, a veze debret an dro-mañ er [[Bro-Vigoudenn|Vro Vigoudenn]]. Kouignoù an Enez, etre bara ha brioch, a veze debret ivez. ==== Pask ==== Da Sul [[Pask|Fask]] e vez servijet morzhed-oan, un hengoun kristen. Debret e vez [[chokolad]] e stumm ur c'hloc'h bras alies evit aroueziañ kleier Roma, pe ur yar, a-wechoù leun a [[vi Pask|vioù Pask]] bihan e chokolad. Gwerzhet e vez gant ar chokoladourien hag ar stalioù boued lapined e chokolad ivez bremañ, dre levezon ar broioù angl-ha-saoz, broioù protestant anezho. An hengoun eo ivez da guzhat vioù-Pask ha delwennigoù chokolad e stumm kleier, kregin, pesked hag all, ha da lakaat ar vugale da furchal anezho el liorzh pe er park. Deuet dreist e vez ar c'hoari-se gant ar vugale. ==== Halloween ==== [[Halloween]] a zo ur gouel a-orin pagan a vez lidet e Breizh abaoe ar bloavezhioù 1990 an deiz a-raok [[Gouel an Hollsent]], ha degaset en deus "hengounioù" boued nevez. Dre eo ar sitrouilhez arouez ar gouel-se eo bet tapet ar pleg gant tud zo da zebriñ [[potiron]] ha [[potimaron]], legumaj heñvel outo, e stumm soubenn, yod ha dienn. Madigoù a vez dastumet gant ar vugale a di da di, ur gustum degaset eus ar Stadoù-Unanet a vez heuliet mat gant ar Vretoned vihan hiziv. == En estrenvro == [[Restr:Hervé's Crêperie Traditionelle - geo.hlipp.de - 2070.jpg|thumb|Un ti-krampouezh breton en Alamagn.]] Anavezet eo keginerezh Breizh en estrenvro dre an [[ti-krampouezh|tier-krampouezh]] da gentañ, a zo niverus awalac'h, lec'h ma 'z eus tu debriñ krampouezh sall giz Breizh hag evañ ur volennad [[chistr Breizh|chistr]] pe [[laezh-ribod]], hag ur grampouezhenn sukret, gant [[karamel gant amann sall]] da skouer. Kinklet e vez alies an tier-krampouezh gant traezoù ha fotoioù a denn da Vreizh, ha lakaet sonerezh breizhat, evit kaout un aergelc'h a-feson, un tamm e-giz en ur [[pizzeria]] evit Italia. Brudet eo Breizh evit he boued-mor ivez, he istr da skouer. Berzh en deus graet ar [[kouign-amann|gouign-amann]] en estrenvro, e Bro-C'hall, er Stadoù-Unanet hag e Japan dreist-holl.<ref>{{Liamm web|url=https://www.ouest-france.fr/actu/actuDet_-Gastronomie.-Le-kouign-amann-a-la-conquete-de-l-Amerique_39382-2026955_actu.Htm|titl=À la conquête de l'Amérique|aozer=Jean-Laurent BrasRusso|deiziad=29 a viz Kerzu 2011|lec'hienn=ouest-france.fr}}</ref>{{,}}<ref>{{Liamm web|aozer1=Jean-Marie Pottier |url=http://www.slate.fr/story/103817/kouign-amann-etats-unis |titl=Le kouign-amann, «la pâtisserie française plus que centenaire dont personne n’a entendu parler» |deiz=2 |miz=Gouere |bloaz=2015 |lec'hienn=Slate|lennet d'an=13 a viz Gwengolo 2016}}.</ref>. Embann a reas an ''[[New York Times]]'' ur pennad-skrid diwar e benn e [[2011]], kinniget e oa ar gouign-amann evel "pastezerezh druzañ Europa a-bezh"<ref>Brendan Speiegel, [https://archive.nytimes.com/query.nytimes.com/gst/fullpage-9902E3DF1330F937A35751C1A9679D8B63.html « A Pastry From Brittany, Making Waves Stateside »], e ''The New York Times'', d'ar 4 a viz Kerzu 2011, lennet war archive.nytimes.com d'ar 27 a viz Eost 2018</ref>. E 2018 e voe lakaet e-barzh roll an 40 rekipe gwellañ a zo bet biskoazh gant ar gelaouenn ''Food & Wine''<ref>Thierry Peigné, [https://france3-regions.francetvinfo.fr/bretagne/finistere/etats-unis-kouign-amann-cite-parmi-40-meilleures-recettes-tous-temps-1531406.html « États-Unis : le kouign amann cité parmi les 40 meilleures recettes de tous les temps »], e ''France 3 Bretagne'', d'an 27 a viz Eost 2018, lennet war france3-regions.francetvinfo.fr d'ar 27 a viz Eost 2018.</ref>. Estreget an tier-krampouezh a ginnig keginerezh Breizh en estrenvro. Da skouer eo bet digoret "Petit Crenn" e [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] (Kalifornia) gant ar vestrez-geginerez [[Dominique Crenn]]. Un "davarn cheuc'h" eo kentoc'h, ha kinnig a ra boued Breizh graet gant pesked, legumaj, ed du hag all. == Tud == ===Keginerien, ostizien ha barnourien war ar c'heginañ vrudet=== * {{XIXvet kantved}} : Julia Guillou, [[Ti-pañsion Gloaneg|Marie-Jeanne Le Glouannec]] hag [[Añjela goant|Angélique Satre]] (ostizezed brudet eus [[Skol Pont-Aven|Pont-Aven]]), [[Charles Monselet]] (kazetenner, barnour war ar c'heginañ), [[Katell Gornig]] (lañset ganti ar c'hrampouezh dantelez) * {{XXvet kantved}}, hanterenn gentañ : sellet e vez ouzh [[Édouard Nignon]] (1865-1934) evel keginer meurañ al lodenn gentañ eus an XX{{vet}} kantved<ref>[https://restaurantsbretonsetoilesmichelin.wordpress.com/2017/01/30/edouard-nignon/ ''Buhez Edourard Nignon''] gant Yannig Oliviéro war restaurantsbretonsetoilesmichelin.wordpress.com, 30 a viz Genver 2017, gwelet d'ar 5 a viz Ebrel 2026.</ref>. Keginerien vrudet all : [[Clémence Lefeuvre]] (pretiourez), [[Françoise de Foix|Constant Lerochais]] (pastezer), [[Mélanie Rouat]] (pretiourez) * {{XXvet kantved}}, eil hanterenn : [[Jean-Paul Abadie]], [[Jean-Yves Bordier]] (artizan amanenner), [[Adolphe Bosser]], [[Jean-Pierre Crouzil]], [[Patrick Jeffroy]], [[Henri Le Roux]] (mestr chokoladour), [[Simone Morand]] (dastumerez), [[Olivier Roellinger]] *{{XXIvet kantved}} : [[Laurent Bacquer]], [[Nathalie Beauvais]], [[Olivier Bellin]], [[Patrick Bertron]], [[Yves Camdeborde]], [[Nicolas Conraux]], [[Dominique Crenn]], [[Virginie Giboire]], [[Mathieu Guibert]], [[Sylvain Guillemot]], [[Jean Imbert]], [[Patrick Jeffroy]], [[Ronan Kervarrec]], [[Christophe Le Fur]], [[Christian Le Squer]], [[Philippe Léveillé]], [[Yvon Morvan]], [[Bruno Oger]], [[Alain Passard]], [[Hugo Roellinger]], [[Olivier Samson]], [[Laurent Saudeau]] <!-- XXX Batifoulier ? [[Alain Senderens]] : Piv int ? --> <Gallery mode="packed" heights="180px"> Les Hommes N 32 Charles Monselet.jpg|[[Charles Monselet]] e hevlezour gant André Gill, e nv 32 ''Les Hommes d’aujourd’hui''. Clémence Lefeuvre photo.jpg|[[Clémence Lefeuvre]], "pabez an [[amann gwenn]]" evel ma skrivas ar barnour war ar c'heginañ [[Curnonsky]] e-barzh ''Paris-Soir'' d'ar 6 a viz Here 1929. Édouard Nignon (1865-1934).jpg|[[Édouard Nignon]] gant Jean Patricot, unan eus keginerien veurañ istor ar c'heginerezh. Olivier Roellinger - régionales 2021.jpg|[[Olivier Roellinger]], teir steredenn gant ar sturlevr Michelin. Alain Passard de l'Arpège.jpg|[[Alain Passard]], teir steredenn gant ar sturlevr Michelin. </gallery> === Mestroù-keginer steredennet === 294 c'heginer e Breizh a oa bet roet dezho ur steredenn da nebeutañ etre 1931 ha 2016 gant ar [[sturlevr Michelin]], ar sturlevr keginerezh brudetañ er bed<ref>[https://restaurantsbretonsetoilesmichelin.wordpress.com ''GUIDE MICHELIN. LES RESTAURANTS BRETONS ÉTOILÉS DEPUIS 1931''] war restaurantsbretonsetoilesmichelin.wordpress.com, gwelet d'ar 5 a viz Ebrel 2026.</ref>. Hiziv an deiz ez eus un hanter-kant keginer breizhat bennak a zo ur steredenn da nebeutañ ganto. Pemp preti zo teir steredenn ganto [[Restr:Etoile Michelin-3.svg|44 px]] : ''L'Arpège'' e Pariz ([[Alain Passard]]), ''Le V'' e Pariz ([[Christian Le Squer]]), ''La Côte d'Or'' preti [[Bernard Loiseau]] e [[Saulieu]] e [[Bourgogn]] ([[Patrick Bertron]]), ''L'Atelier Crenn'' e [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] e [[Kalifornia]] ([[Dominique Crenn]]), ''Le Coquillage'' e [[Sant-Meleg]] ([[Hugo Roellinger]])<ref>[https://www.elle.fr/Elle-a-Table/Les-dossiers-de-la-redaction/Dossier-de-la-redac/Cuisiner-les-algues-avec-Hugo-Roellinger Hugo Roellinger remporte une troisième étoile pour son restaurant Coquillage] gant Elle, 1{{añ}} a viz Ebrel 2025, gwelet d'an 10 a viz Meurzh 2026.</ref>. Pemp preti zo div steredenn ganto [[Restr:Etoile Michelin-2.svg|30 px]] : ''Anne de Bretagne'' e [[Plaen-Raez]] ([[Mathieu Guibert]]), ''Auberge des Glazicks'' e [[Ploudiern]] ([[Olivier Bellin]]), ''La Villa Archange'' e [[Lo Canet]] e [[Provañs]] ([[Bruno Oger]]), ''Le Saison'' e [[Sant-Gregor]] ([[Ronan Kervarrec]]) ha ''Miramonti l'altro'' e [[Concesio]] en [[Italia]] ([[Philippe Léveillé]]). === Roll ar greanterien === Produioù zo, krouet gant an industriourien vreizhat pell zo a-wechoù, pe nevesoc'h, zo deuet da vezañ arouezel : ar petit-beurre gant [[Lefèvre-Utile]], ar choco BN gant ar [[Biscuiterie Nantaise]], ar pastez Henaff, Breizh Cola gant [[Breserezh Lancelot]] (perc'hennet gant Agrial abaoe 2021)... [[Restr:AstronautsEatingBurgers.jpg|thumb|right|Pred e-bourzh an SEE.]] An industriezh c'hounezvouedel a c'hoari ur roll bras en ekonomiezh ar vro abaoe dibenn an XIX{{vet}} kantved. Ar pezh a zo bet degaset gant an industriourien n'eo ket dizudi, un hentenn evit mirout ar boued e boestoù gant [[Nicolas Appert]] da skouer. En XX{{vet}} kantved e tiorras ar bouedvirerezh (ar sardin dre eoul gant [[Chancerelle]] e Douarnenez da skouer), ha kalz labouadegoù legumaj, pesked, kig-moc'h ha pastezerezh a zo bet pe zo c'hoazh er vro. Boued-laezh nevez ha boued damheñvel a zo bet ijinet ivez : yaourtoù (Malo, Ker Ronan, Sojasun...), keuzioù nevez (Petit Billy, Madame Loïck...), amann (Paysan Breton, amann gant bezin gant Bordier...). Ar [[stroll Le Duff]], e Roazhon e sez sokial, a werzh [[boued paket buan]] war ar pemp kevandir ; brudet eo e isembregerezh [[Brioche dorée]] da skouer. Testeniekaet eo an embregerezh [[Stroll Jean Hénaff|Jean Hénaff]], eus [[Pouldreuzig]], evit pourveziñ ar [[savlec'h egor etrebroadel]] (SEE). == Boued Breizh er sevenadur hag en arzoù == [[Restr:Musée de Nantes - Mosaïque LU 1.JPG|thumb|120px|Panell e pri-poazh ar [[LU (gwispiderezh)|wispiderezh LU]] evit diskouezadeg hollvedel 1900.]] Kavout a reer boued Breizh er c'hanaouennoù ([[Son ar chistr]], Soubenn al laezh<ref>[https://web.archive.org/web/20160306230552/http://per.kentel.pagesperso-orange.fr/soubenn_al_laezh1.htm Pozioù Soubenn al laezh]</ref>...), el liverezh (''Le Jambon'', un divuhezenn livet gant [[Paul Gauguin|Gauguin]] er Pouldu, ''Pommes, nappe jaune'' gant [[Paul Sérusier|Sérusier]]...). E [[Pont-Aven]] e teuas kalz livourien eus broioù liesseurt en XIX{{vet}} hag XX{{vet}} kantved, anavezet dindan an anv [[Skol Pont-Aven]], abalamour d'ar gweledvaoù kaer, hag ar gouerien "arallvro" ivez. Evit desachañ anezho e veze servijet boued a galite gant prizioù izel gant ostizezed ar c'horn-bro. Brudet e oa ostaleri Julia Guillou, hini Angélique Marie Satre lesanvet « la belle Angèle », hag hini [[Ti-pañsion Gloaneg|Marie-Jeanne Gloanec]] lesanvet « la mère Gloanec ». ''[[Añjela goant]]'' zo un daolenn vrudet livet gant Paul Gauguin e 1889. Tresourien evel [[Alfons Mucha]] zo bet galvet gant industriourien, eus Naoned dreist-holl ([[Biscuiterie nantaise|BN]], [[LU (gwispiderezh)|LU]]...), evit ijinañ bruderezhioù brav, o tresañ oberennoù arzel dudius. An tour LU, eus labouradeg kozh ar wispiderezh, a zo un elfenn vrudet eus glad savouriezh Naoned, deuet da vezañ ur greizenn sevenadur a vremañ hiziv. Arzourien a-vremañ a vez galvet evit skeudennaouiñ produioù zo c'hoazh, evel Carmelo de la Pinta, ul livour eus [[Pont-Aven]], evit biorc'h [[breserezh Lancelot|Lancelot]], pe an tresour bannoù-treset [[Jean-Claude Fournier]] evit boutailhoù chistr Coat-Albret. == Mirdioù ha gouelioù == [[Restr:Façade entrée du musée (c)Musée de la Fraise et du Patrimoine.jpg|thumb|Mirdi ar sivi hag ar glad Plougastell.]] Boued : * Mirdi ar sivi hag ar glad e Plougastell (Bro-Leon) * Gouel ar C'hrampouezh e miz Gouere e [[Gourin]] (Bro-Gerne) * Gouel [[ognon Rosko]] bep miz Eost abaoe 2003, ha Ti ar [[Joniged]] hag Ognon [[Rosko]] (Bro-Leon) * Gouel ar [[fouas Naoned|fouas]] en [[An Hae-Foazer|Hae-Foazer]] e miz Gwengolo hag e [[Chantenay]] d'an 11 a viz Du (Bro-Naoned) * Gouel an Dolgenn aour e miz Here e [[Redon]] (Bro-Roazhon, Bro-Naoned, Bro-Wened) Evajoù : * Mirdi an aval hag ar chistr e La Ville Hervy e [[Pleudehen]] (Bro-Zol) * Mirdi gwinieg Naoned er [[Ar Palez|Palez]] (Bro-Naoned) * Mirdi al lambig e [[Kemper]] (Bro-Gerne), digoret e 1995 Listri ha kinkladurezh taol : * Mirdi ar Feilhañserezh e [[Kemper]] (Bro-Gerne) * Le Patiau, kreizenn arz hag istor ar prierezh e [[Sant-Yann-ar-Wern]] (Bro-Redon) == Diskouezadegoù == * ''"Quand les Bretons passent à table, 19e-20e siècle"'', [[Mirdi Breizh]], Roazhon, 1994 * ''"LU 1846-1957, un siècle d’innovation"'', Mirdi Naoned, Kastell Duged Breizh, 2020 * ''"Quand la crêpe devient bretonne"'', [[Abati Landevenneg]], 2020 == Levrioù ha pladennoù == [[Restr:Bretagne - Carte gastronomique de la France, Bourguignon Alain.jpg|thumb|Kartenn c'hall boued Breizh (1929, munud).]] * {{fr}} ''Gastronomie bretonne d'hier et d'aujourd'hui'' gant [[Simone Morand]], Flammarion, 1965<ref>L'Almanach de la Bretagne gant [[Bernard Le Nail]], Larousse, Jacques Marseille, 2003, {{ISBN|2-03-575106-3}}.</ref>. * {{fr}} ''La cuisine des pays celtes'' gant [[Riwanon Kervella]] (radskrid [[Alan Stivell]], tresadennoù Jiluk), Emb. Des Dessins et des Mots, dastumad « Terroirs », 16 a viz Here 2002, 140 p. (ISBN 978-2-95144417-1) * {{fr}} ''Quand les bretons passent à table : Manières de boire et de manger en Bretagne, 19e-20e siècle'', Editions Apogée, kevredigezh Buhez, levr an diskouezadeg, 1994 * {{br}} {{fr}} ''Quand les Bretons passent à table, Kanomp ouzh taol'', pladenn kanoù da evañ ha da zebriñ, ''Tradition vivante de Bretagne 2'', embannet gant [[Dastum]] e 1994 * {{br}} ''Kig-ha-farz, ha bouedoù all a-wechall e Bro-Leon'', levr-CD gant [[Mikael Madeg]], 63 pajenn, CD 16 roudenn, 74 mn, Dastum Bro Leon, 2013, [https://www.dastum.bzh/article/kig-ha-farz-ha-bouedou-all-a-wechall-e-bro-leon/ Gwelet lec'hienn Dastum]. == Pennadoù kar == {{Porched|Boued ha Keginerezh}} * [[Ti-krampouezh]] * [[Levrioù kegin e brezhoneg]] * [[Keginerezh]] == Daveoù == {{Daveoù}} {{Porched Breizh}} [[Rummad:Keginerezh Breizh|!]] [[Rummad:Sevenadur Breizh]] izgk65p01xsbhjvv7vv1xelnt88huvi 0 4711 2190431 1808334 2026-05-07T16:54:05Z Kestenn 14086 2190431 wikitext text/x-wiki {{Here}} == Darvoudoù == * [[1573]] : [[Emgann Zuiderzee]]. * [[1698]] : sinet eo [[Feur-emglev Den Haag (1698)|Feur-emglev Den Haag]] etre [[Bro-C'hall]], [[Bro-Saoz]] hag ar [[Proviñsoù-Unanet]]. * [[1889]] : deroù [[Eil brezel ar Voered|Eil Brezel ar Voered]] e [[Suafrika]]. * [[1942]] : kemennet eo krouadur [[Poellgor aliañ Breizh]] gant [[Jean Quénette]], prefed rannvroel. * [[1954]] : [[Brezel Indez-Sina kentañ]] : [[Republik ar Bobl Norzh Viet-Nam|Norzh Viet-Nam]] dindan beli ar [[Viet Minh]]. * [[1962]] : digor [[sened-Iliz]] [[Vatikan II]] gant [[Yann XXIII]]. == Ganedigezhioù == * [[1492]] : [[Charlez-Orland (Bro-C'hall)]], kentañ mab [[Anna Vreizh]] ha [[Charlez VIII]]. * [[1840]] : [[Adolf Bernhard Meyer]], [[antropologiezh|antropologour]] ha naturour [[Alamagn|alaman]]. * [[1848]] : [[Alfred Hart Everett]], naturour [[Breizh-Veur|breizhveuriat]]. * [[1885]] : [[François Mauriac]], skrivagner ha [[kazetenn]]er [[Bro-C'hall|gall]], ezel eus an [[Akademiezh c'hall]] ha [[Priz Nobel al Lennegezh]] e [[1952]]. * [[1909]] : [[Tanguy-Prigent|François-Tanguy Prigent]], kouer ha politikour [[breizh]]at. * [[1914]] : [[Reuben Fine]], psikologour, skrivagner ha mestrc'hoarier [[echedoù]] [[SUA|stadunanat]]. * [[1915]] : [[T. Llew Jones]], skrivagner kembraek. * [[1937]] : Sir [[Bobby Charlton]], [[melldroad]]er etrebroadel [[Breizh-Veur|breizhveuriat]]. * [[1942]] : [[Amitabh Bachchan]], aktor indian. * [[1983]] : [[Ruslan Ponomariov]], mestrc'hoarier [[echedoù]] [[ukraina]]t. == Marvioù == * [[1303]] : [[Bonifas VIII]], [[pab]]. * [[1531]] : [[Huldrych Zwingli]], penn ar [[protestantiezh|brotestanted]] e [[Bro-Suis]]. * [[1542]] : Sir [[Thomas Wyatt]], [[barzh]] [[Bro-Saoz|saoz]]. * [[1670]] : [[Louis Le Vau]], tisavour [[Bro-C'hall|gall]]. * [[1724]] : [[Marc-Antoine Hersan]], [[beleg]] [[Bro-C'hall|gall]]. * [[1790]] : [[Marmaduke Tunstall]], dastumer hag [[evnoniour]] [[Bro-Saoz|saoz]]. * [[1889]] : [[James Prescott Joule]], [[fizikour]] [[Bro-Saoz|saoz]]. * [[1896]] : [[Anton Bruckner]], ograour ha sonaozour [[aostrian]]. * [[1919]] : [[Kuno Meyer]], keltiegour alaman. * [[1940]] : [[Lluís Companys]], Prezidant Generalitat [[Katalonia]]. * [[1961]] : [[Chico Marx]], [[aktour]] [[stadunanat]]. * [[1962]] : [[Émile Poilvé]], [[gouren]]er [[breizhat]] ha [[Kampioned olimpek gall|kampion olimpek]] e [[Berlin]] e [[1936]]. * [[1963]] : [[Jean Cocteau]], [[skrivagner]] ha filmaozer [[Bro-C'hall|gall]]. * [[1969]] : [[Enrique Ballestrero]], diwaller-pal mell-droad etrebroadel [[uruguayat]]. * [[2008]] : [[Jörg Haider]], [[politikour]] [[aostrian]]. * [[2012]] : [[Frank Alamo]] ('''Jean-François Grandin''' e anv gwir), kaner [[Bro-C'hall|gall]] ar rummad ''[[Yéyé]]''. == Lidoù == Sant an deiz : [[Sant Gwinian]] [[Iliz katolik roman]] hag an [[ilizoù reizkredennour]] * Sant Pius 1añ, [[pab]] ([[2l kantved]]). * [[Sant Benead eus Norcia]], [[manac'h]] [[Italia|italian]], diazezer [[Urzh ar Veneaded|urzh relijiel ar Veneaded]] (✝ [[545]]). * Sant Emeri, [[beleg]] [[Breizh|breizhat]] marvet e [[Redon]] (✝ [[878]]). * [[Santez Olga]], dugez [[Ukraina|ukrainat]] ([[969]]). [[Rummad:Deizioù ar bloaz|Here 11]] 8aiwer36n5a59liph8sl846qla5uxmk 0 7711 2190392 2184632 2026-05-07T12:53:06Z Huñvreüs 54570 lint 2190392 wikitext text/x-wiki [[File:OpenSpeaks-rji-Raji-Uday Raj Aaley-Kaliprasad Raji-Introduction and Use of Raji.webm|thumb|Un den a ra gant ar yezh raji o kinnig e-unan hag o komz eus implij pemdeziek e yezh e 2026]] Ur [[Yezhoù sinek-tibetek|yezh sinek-tibetek]] eus is-skourr ar [[Yezhoù kamek-magarek-tchepang-sounwarek|yezhoù magarek]] eo ar '''radjeg''' (''raji'' pe ''rajibar'') komzet gant tro-dro da 3.000 den ([[1998]]) e [[Nepal]]. ==Gwelet ivez== * [[Yezhoù mahakirantiek]] * [[Yezhoù himalayek]] [[Rummad:Meneger yezhoù ar bed]] [[Rummad:Yezhoù magarek]] 8gfnncxv10g2q8ykxu88yoa00h8fgkg 0 10856 2190382 2137127 2026-05-07T12:43:34Z ~2026-27623-49 91429 Luxembourg -> Luksembourg 2190382 wikitext text/x-wiki {|align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin-left:1em; width:25em; font-size:90%; border: 1px solid #999; border-right-width: 2px; border-bottom-width: 2px; background-color: #E3E3E3" ! colspan="2" style="background-color: #FFFFFF" " | {| style="background:#000000" align="center" width="100%" | padding=15px| | style="background:#000000" align="center" width="100%" |<span style="color:#FFFFFF">'''Bretagne Football Association'''</span> | padding=15px| |} |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;" bgcolor="white"| |- | '''Klub bet krouet d’an''' | bgcolor=#EEEEEE| [[18 Gouere]] [[1997]] |- | '''Lesanv''' | bgcolor=#EEEEEE| ''An Diaouled Du'' |- | '''Livioù''' | bgcolor=#EEEEEE| Gwenn ha Du |- | '''Sez''' | bgcolor=#EEEEEE| [[Sant-Sebastian-an-Enk]] |- |} Brudañ ar vell-droad a-vicher breizhat eo pal '''Bretagne Football Association'''. E [[1997]] e oa bet savet ar gevredigezh. War-dro obererezhioù Skipailh Breizh ar vell-droad a-vicher e ra. Aozañ dezhañ ur c’hrogad bep bloaz da nebeutañ eo he fal. D’an [[21 Mae|21 a viz Mae]] [[1998]] e oa bet aozet ar c’hrogad kentañ e [[Roazhon]], a-enep skipailh [[Kameroun]] (1-1), pa oa-eñ o prientiñ [[Kib vell-droad ar bed 1998|Kib vell-droad ar bed]]. Da c’houde ez eus savet kudennoù gant [[Kevre Frañs ar vell-droad]].<br /> Abaoe 2008 eo deuet BFA da benn da dolpañ ingal gwellañ c'hoarierien Breizh. E miz Mae 2008 eo aet ar maout gant an ''Diaouled Du'' (lesanv skipailh Breizh) a-enep skipailh Kongo Brazzaville<ref>{{Cite web|title=Compte-rendu du match Bretagne-Congo|publisher=Kop Breizh |date=21 'viz Mae 2008 |url=http://kop-breizh.org/kopbreizh/compte_rendu/cr-match-bretagne-congo.php}}</ref>. Evit reiñ lañs d'ar skipailh e kemeras perzh e Corsica Football Cup 2010. E 2001 hag e 2013 e voe aozet pep a vatch, an daou anezho e [[Bro-Naoned]]. <br /> [[Kop Breizh]] zo bodet gantañ suporterien skipailh Breizh<ref>{{Cite web|title=Breiz Football Association|publisher=An-Amzair |date=8 'viz Genver 2013 |url=http://an-amzair.com/2013/01/08/breiz-football-association-bfa/}}</ref>. Lod anezho a oa bet e Korsika da-geñver Corsica Football Cup, e miz Mae 2010. == Krogadoù == {| class="wikitable" |- !Deiz !Lec'h ! !Eneber !Skor<ref>° ''krogadoù sinet met freuzet abalamour da Gevre Frañs''.</ref> |- |12 Meurzh 1922||[[Roazhon]]|| {{Breizh kozh}} || {{Luksembourg}}||1 - 0 |- |11 C'hwevrer 1923||[[Esch-sur-Alzette]]|| {{Luksembourg}}|| {{Breizh kozh}}||1 - 4 |- |1 Du 1923||[[Roazhon]]|| {{Breizh kozh}} || {{Norvegia}}||1 - 5 |- |23 Meurzh 1924||[[Roazhon]]|| {{Breizh kozh}} || {{Luksembourg}}||1 - 1 |- |22 C'hwevrer 1925||[[Luxembourg|Luksembourg]]|| {{Luksembourg}}|| {{Breizh kozh}}||1 - 1 |- |10 Ebrel 1938||[[Brest]]|| {{Breizh}}|| {{Alamagn (1933-1945)}} XI||''freuzet'' ° |- |23 Ebrel 1939||[[Brest]]|| {{Breizh}}|| {{Luksembourg}}||3 - 1 |- |30 Kerzu 1988||[[Brest]]|| {{Breizh}} || {{USA}}||6 - 2 ''(indoor)'' |- |21 Mae 1998||[[Roazhon]]|| {{Breizh}} || {{Kameroun}}||1 - 1 |- |25 Mae 1999||[[Naoned]]|| {{Breizh}} || {{Iwerzhon}}||''freuzet'' ° |- |30 Mae 2000||[[Naoned]]|| {{Breizh}} || {{Roumania}}||''freuzet'' ° |- |20 Meurzh 2001||[[Angers]]|| {{Breizh}} || {{Kuba}}||''freuzet'' ° |- |22 Mae 2001||[[An Oriant]]|| {{Breizh}} || {{Maroko}}||''freuzet'' ° |- |31 Eost 2001||[[An Oriant]]|| {{Breizh}} || {{Latvia}}||''freuzet'' ° |- |20 Mae 2008||[[Sant-Brieg]]|| {{Breizh}} || [[Skeudenn:Flag of the Republic of the Congo.svg|20px]] [[Republik Kongo]]||3 - 1 |- |19 Mae 2010||[[Ajaccio]]|| [[Skeudenn:Flag of Corsica.svg|20px]] [[Korsika]] || {{Breizh}}||2 - 0 |- |21 Mae 2010||[[Bastia]]|| {{Breizh}} || {{Togo}}||2 - 1 |- |2 Mezheven 2011||[[Sant-Nazer]]|| {{Breizh}} || [[Skeudenn:Flag of Equatorial Guinea.svg|20px]] [[Ginea ar C'heheder]]||0 - 1 |- |28 Mae 2013 || [[Kerc'hfaou]] || {{Breizh}} || {{Mali}} || 1 - 0 |- |20 Mae 2014 || [[Gwened]] || {{Breizh}} || {{Republik Kreizafrika}} ||''freuzet'' |} ==Skipailh 2008== {| bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 90%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" | align="center"|'''Post''' | align="center"|'''Anv''' | align="center"|'''Dibab (Pal)''' | align="center"|'''Ganet''' | align="center"|'''Klub''' |- |- |'''Diwaller''' ||[[Julien Lachuer]] || align="center"|1 || 15/11/1976 ||{{Stad Brest 29}} |- | ||[[Christophe Revel]] || align="center"|1 || 25/03/1979 ||{{Vannes OC}} |- |'''Difennerien''' ||[[Philippe Billy]] || align="center"|1 || 13/01/1982 ||{{Stad Brest 29}} |- | ||[[Mickaël Buzaré]] || align="center"|1 || 30/06/1976 ||[[Stade Lavallois Mayenne Football Club|Stade Lavallois]] |- | ||[[Laurent Hervé]] || align="center"|2 || 19/06/1976 ||{{Vannes OC}} |- | ||[[Guillaume Moullec]] || align="center"|1 || 30/07/1980 ||{{FK Naoned}} |- | ||[[Romain Poletti]] || align="center"|1 || 03/09/1988 ||{{Vannes OC}} |- | ||[[Pierre Talmont]] || align="center"|1 || 02/04/1977 ||{{Vannes OC}} |- | ||[[Romain Thomas]] || align="center"|1 || 12/06/1988 ||{{Stad Brest 29}} |- |'''Kreizerien''' ||[[Yann Lachuer]] || align="center"|1 (1) || 05/08/1972 ||{{LB Châteauroux}} |- | ||[[Jérôme Lebouc]] || align="center"|1 || 26/12/1979 ||{{Vannes OC}} |- | ||[[Fabrice Garin]] || align="center"|1 || 17/12/1975 ||{{Vannes OC}} |- | ||[[Olivier Guégan]] || align="center"|1 || 24/08/1972 ||{{Stad Brest 29}} |- | ||[[Erwan Quintin (melldroader)|Erwan Quintin]] || align="center"|1 || 01/02/1984 ||{{Vannes OC}} |- | ||[[Vincent Richetin]] || align="center"|1 || 13/07/1985 || {{Stad Brest 29}} |- |'''Tagerien''' ||[[Nicolas Haquin]] || align="center"|1 (1) || 15/12/1980 ||{{War-raok Gwengamp}} |- | ||[[Fabien Robert]] || align="center"|1 (1) || 06/01/1989 ||{{FC Lorient}} |} ==Skipailh 2010== {| bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 90%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" | align="center"|'''Post''' | align="center"|'''Anv''' | align="center"|'''Dibab (Pal)''' | align="center"|'''Ganet''' | align="center"|'''Klub''' |- |- |'''Diwaller''' ||[[Vincent Briant]] || align="center"|2 || 09/09/1986 ||{{Club Sportif Sedan Ardennes}} |- |'''Difennerien''' ||[[Mickaël Buzaré]] || align="center"|3 || 30/06/1976 ||[[Stade Lavallois Mayenne Football Club|Stade Lavallois]] |- | ||[[Jean-Christophe Cesto]] || align="center"|2 || 24/01/1987 ||[[Stade Olympique Cassis-Carnoux|SO Cassis-Carnoux]] |- | ||[[Romain Poletti]] || align="center"|3 || 03/09/1988 ||[[US Jeanne d'Arc Carquefou|USJA Carquefou]] |- | ||[[Pierre Talmont]] || align="center"|3 || 02/04/1977 ||[[Stade Lavallois Mayenne Football Club|Stade Lavallois]] |- | ||[[Romain Thomas]] || align="center"|3 || 12/06/1988 ||{{Stad Brest 29}} |- |'''Kreizerien''' ||[[Mathieu Bouyer]] || align="center"|2 || 17/01/1987 ||[[Barakaldo CF]] |- | ||[[Julien Féret]] || align="center"|1 || 05/07/1982 ||{{ASNL}} |- | ||[[Pierre Goaziou]] || align="center"|2 || 25/01/1983 ||[[CS Louhans-Cuiseaux]] |- | ||[[Olivier Guégan]] || align="center"|3 (1) || 24/08/1972 ||{{Stade de Reims}} |- | ||[[Guillaume Moullec]] || align="center"|3 || 30/07/1980 ||{{FK Naoned}} |- | ||[[Anthony Robic]] || align="center"|2 || 05/03/1986 || [[FC Martigues]] |- |'''Tagerien''' ||[[Anthony Le Gall]] || align="center"|2 || 07/03/1985 ||{{Stad Brest 29}} |- | ||[[Cédric Le Hénaff]] || align="center"|2 (1) || 19/04/1984 ||[[AS Beauvais Oise]] |} ==Skipailh 2011== {| bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 90%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" | align="center"|'''Post''' | align="center"|'''Anv''' | align="center"|'''Dibab (Pal)''' | align="center"|'''Ganet''' | align="center"|'''Klub''' |- |- |'''Diwaller''' ||[[Vincent Briant]] || align="center"|3 || 09/09/1986 ||{{Club Sportif Sedan Ardennes}} |- | ||[[Mikaël Caradec]] || align="center"|1 || 29/04/1982 ||{{La Berrichonne de Châteauroux}} |- |'''Difennerien''' ||[[Jean-Christophe Cesto]] || align="center"|3 || 24/01/1987 ||[[Union Sportive Le Pontet|US Le Pontet]] |- | ||[[Arnaud Le Lan]] || align="center"|1 || 22/03/1978 ||{{FC Lorient}} |- | ||[[Jérémy Le Sourne]] || align="center"|1 || 25/01/1988 ||{{FC Lorient}} |- | ||[[Romain Poletti]] || align="center"|4 || 03/09/1988 ||[[Gazélec Football Club Olympique Ajaccio|Ajaccio GFCO]] |- | ||[[Romain Thomas]] || align="center"|4 || 12/06/1988 ||[[US Jeanne d'Arc Carquefou|USJA Carquefou]] |- |'''Kreizerien''' ||[[Pierre-Yves Begot]] || align="center"|1 || 03/10/1986 ||[[Stad Plabenneg Football|Stad Plabenneg]] |- | ||[[Ronan Biger]] || align="center"|1 || 08/10/1985 ||[[Vendée les Herbiers Football|Vendée les Herbiers]] |- | ||[[David Bouard]] || align="center"|1 || 12/03/1977 ||{{Gwened OK}} |- | ||[[Fabien Debray]] || align="center"|1 || 05/10/1981 ||[[Union de la jeunesse arménienne d'Alfortville|UJA Alfortville]] |- | ||[[Ollivier Gueguen]] || align="center"|1 || 27/06/1990 ||[[Stad Plabenneg Football|Stad Plabenneg]] |- | ||[[Maël Ilien]] || align="center"|1 || 30/08/1990 ||{{War-raok Gwengamp}} |- | ||[[Guillaume Moullec]] || align="center"|4 || 30/07/1980 ||{{Clermont Foot}} |- | ||[[Farid Raïs]] || align="center"|1 || 07/02/1990 ||[[Stad Plabenneg Football|Stad Plabenneg]] |- |'''Tagerien''' ||[[Vincent Le Baron]] || align="center"|1 || 10/06/1989 ||{{Gwened OK}} |- | ||[[Vincent Le Mat]] || align="center"|1 || 22/04/1986 ||[[Union sportive Orléans Loiret football|US Orléans]] |} ==Skipailh 2013== {| bgcolor="#f7f8ff" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 90%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#CCCCCC" | align="center"|'''Post''' | align="center"|'''Anv''' | align="center"|'''Dibab (Pal)''' | align="center"|'''Ganet''' | align="center"|'''Klub''' |- |- |'''Diwaller''' ||[[Jean-Marc Le Rouzic]] || align="center"|1 || 14/05/1987 ||{{Gwened OK}} |- | ||[[Mikaël Caradec]] || align="center"|2 || 29/04/1982 ||{{La Berrichonne de Châteauroux}} |- |'''Difennerien''' ||[[Philippe Billy]] || align="center"|2 || 13/01/1982 ||[[US Jeanne d'Arc Carquefou|USJA Carquefou]] |- | ||[[Nicolas Flégeau]] || align="center"|1 || 09/06/1985 ||{{Gwened OK}} |- | ||[[Arnaud Le Lan]] || align="center"|2 || 22/03/1978 ||{{FC Lorient}} |- | ||[[Maxime Le Marchand]] || align="center"|1 || 11/10/1989 ||{{Le Havre Athletic Club Football Association}} |- | ||[[Romain Poletti]] || align="center"|5 || 03/09/1988 ||[[Cercle athlétique bastiais|CA Bastia]] |- | ||[[Erwan Quintin (melldroader)|Erwan Quintin]] || align="center"|2 || 01/02/1984 ||[[Athlétic Club Arles-Avignon|AC Arles-Avignon]] |- | ||[[Pierre Talmont]] || align="center"|4 || 02/04/1977 ||[[Stade Lavallois Mayenne Football Club|Stade Lavallois]] |- | ||[[Romain Thomas]] || align="center"|5 || 12/06/1988 ||[[US Jeanne d'Arc Carquefou|USJA Carquefou]] |- |'''Kreizerien''' ||[[Ronan Biger]] || align="center"|2 || 08/10/1985 ||[[Amicale sportive de Vitré|AS Gwitreg]] |- | ||[[Gaël Danic]] || align="center"|1 || 19/11/1981 ||{{Valenciennes Football Club}} |- | ||[[Étienne Didot]] || align="center"|1 || 24/07/1983 ||{{Toulouse Football Club}} |- | ||[[Aurélien Montaroup]] || align="center"|1 || 19/12/1985 ||{{Stade Malherbe Caen Calvados Basse-Normandie}} |- | ||[[Guillaume Moullec]] || align="center"|5 || 30/07/1980 ||[[US Jeanne d'Arc Carquefou|USJA Carquefou]] |- | ||[[Frédéric Sammaritano]] || align="center"|1 || 23/03/1986 ||{{Athletic Club Ajaccien}} |- |'''Tagerien''' ||[[Gaëtan Courtet]] || align="center"|1 || 22/02/1989 ||{{Stade de Reims}} |- | ||[[Yann Kermorgant]] || align="center"|1 (1)|| 08/11/1981 ||[[Charlton Athletic Football Club|Charlton Athletic FC]] |- | ||[[Yohann Rivière]] || align="center"|1 || 18/08/1984 ||{{Le Havre Athletic Club Football Association}} |} == Aozlun == * Prezidant a enor : [[Charles Bietry]] * Prezidant : [[Gérard Russo]] * Sekretour-meur : [[Fañch Gaume]] * Rener teknikel : [[Claude Le Roy]], [[Michel Audrain]] == Dibaberien == * 1988 : [[Jean-Louis Lamour]] ha [[Marc Rastoll]] * 1998 : [[Georges Eo]] ha [[René Le Lamer]] * 2000, 2008 : [[Serge Le Dizet]] * 2010 : [[Pierre-Yves David]] * 2011 : [[Michel Audrain]] * 2013 : [[Claude Le Roy]] * 2016 : [[Raymond Domenech]] == Notennoù == {{daveoù}} ==Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20070427112502/http://bfa.ifrance.com/bfa.htm Lec'hienn BFA] * [http://kop-breizh.niceboard.com/ Lec'hienn Kop Breizh] [[Rummad:Kevredigezhioù Breizh]] [[Rummad:Kevredigezhioù ar vell-droad]] [[Rummad:Mell-droad e Breizh]] t17obth42yj1nie1riyjyvjtkm7ixoi 0 11925 2190443 2114662 2026-05-07T17:03:59Z Kestenn 14086 /* Afrika */ 2190443 wikitext text/x-wiki {| align=right cellpadding=3 id=toc style="margin-left: 15px;" |- | align="center" colspan=2 | <small>'''Bloavezhioù:'''</small><br /> [[1877]] [[1878]] [[1879]] - '''1880''' - [[1881]] [[1882]] [[1883]] |- | align="center" colspan=2 | <small>'''Dekvedoù:'''</small> <br /> [[Bloavezhioù 1860|1860]] [[Bloavezhioù 1870|1870]] - '''[[Bloavezhioù 1880]]''' - [[Bloavezhioù 1890|1890]] [[Bloavezhioù 1900|1900]] |- | align="center" | <small>'''Kantvedoù:'''</small> <br /> {{XVIIIvet kantved}} - '''{{XIXvet kantved}}''' - {{XXvet kantved}} |- | align="center" | <small>'''Milvedoù:'''</small> <br /> {{Iañ milved}} - '''{{Eil milved}}''' - {{IIIe milved}} ---- '''Kronologiezh dre viz:'''<br /> [[Genver 1880|Gen]] - [[C’hwevrer 1880|C’hwe]] - [[Meurzh 1880|Meu]] - [[Ebrel 1880|Ebr]] - [[Mae 1880|Mae]] - [[Mezheven 1880|Mez]] <br /> [[Gouere 1880|Gou]] - [[Eost 1880|Eos]] - [[Gwengolo 1880|Gwen]] - [[Here 1880|Her]] - [[Du 1880|Du]] - [[Kerzu 1880|Kzu]] ---- '''Kronologiezh dre demoù:'''<br /> [[1880 er sinema|Sinema]] - [[1880 er vell-droad|Mell-droad]] <br /> [[1880 el lennegezh|Lennegezh]] - [[1880 er sonerezh|Sonerezh]] - [[1880 er skiantoù|Skiantoù]] - [[1880 er sport|Sport]] |} ''Diwar-benn bloavezh '''1880''' an [[deiziadur gregorian]] eo ar bajenn-mañ.'' == Darvoudoù == === Europa === * [[20 a viz C'hwevrer]] : anavezet eo dizalc'hiezh [[Roumania]] en un doare ofisiel gant Bro-C'hall, Alamagn hag ar Rouantelezh-Unanet. ==== Breizh ==== ==== Frañs ==== ==== Manav ==== * [[21 Kerzu|21 a viz Kerzu]]: Enez [[Manav|Vanav]] eo ar vro gentañ ma aotreer ar maouezed da votiñ. === Azia === ==== Reter-nesañ ==== ==== Reter-kreiz ==== ====Iskevandir indezat==== ==== Reter-pellañ ==== === Afrika === * [[5 Meurzh|5 a viz Meurzh]] - [[17 Mae|17 a viz Mae]] : ergerzhadenn ar gall [[Paul Flatters]] e [[Sahara]], * [[20 Meurzh|20 a viz Meurzh]] : ergerzhadenn ar gall [[Joseph Gallieni|Gallieni]] er "Soudan c'hall" * [[3 a viz Here]] : diazezet eo [[Brazzaville]], kêr-benn [[Kongo]] (hag a vo [[Kongo-Brazzaville]]) gant ar gall [[Pierre Savorgnan de Brazza]], * [[20 Kerzu|20 a viz Kerzu]]: deroù [[Kentañ brezel ar Voered]]. === Amerikaoù === ==== Norzhamerika ==== ===== Stadoù-Unanet ===== ==== Suamerika ==== === Okeania === * [[29 a viz Even]] : dilezet eo souvereniezh [[Rouantelezh Tahiti]] da Vro-C'hall gant ar roue [[Pōmare V]]. Peurwiriekaet eo kement-se gant lezenn c'hall an 30 a viz Kerzu. === Arzoù ha lizhiri === ==== Livañ ==== ====Sonerezh==== ==== Lennegezh ==== ====Sinema==== === Skiantoù ha politikerezh === * Dizoloadenn ar [[gadoliniom]] gant ar [[kimiezh|c'himiour]] [[Bro-C'hall|gall]] [[Jean Charles Galissac de Marignac]] dre arselliñ skalfad un tamm ''gadolinit'' hag u tamm ''kerit''. Eus un tamm ''kerit'' e voe tennet ar metal gant ar c'himiour gall [[Paul Émile Lecoq de Boisbaudran]] e [[1886]]. === Armerzh === === Sport === ===A bep seurt/diasur=== == [[:Rummad:Ganedigezhioù 1880|Ganedigezhioù]] == Gwelet ivez :''[[:Rummad:Ganedigezhioù 1880]]'' == [[:Rummad:Marvioù 1880|Marvioù]] == Gwelet ivez:''[[:Rummad:Marvioù 1880]]'' __NOTOC__ [[Rummad:Bloavezhioù]] [[Rummad:1880]] 2ovk3r4rk40way6g7g4hhx5m4c7z089 0 17567 2190439 2124809 2026-05-07T17:01:00Z Kestenn 14086 /* Yaouankiz */ 2190439 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Sir Winston Leonard Spencer-Churchill''', bet ganet d'an [[10 Du|10 a viz Du]] [[1874]] e [[Woodstock]] ([[Breizh-Veur]]), marvet d'ar [[24 Genver|24 a viz Genver]] [[1965]] e [[Londrez]] ([[Breizh-Veur]]) a oa ur politikour saoz. [[Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet|Ministr kentañ Breizh-Veur]] e voe e-pad an [[Eil Brezel-bed]] hag adarre etre 1951 ha 1955. Winston Churchill a seller outañ evel unan eus ar gwellañ renerien a zo bet en istor Breizh-Veur, abalamour m'en doa dalc'het penn e-pad ar brezel hag heñchet e vro betek an trec'h e 1945 gant sikour ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]]. E 2002 e voe dilennet da « Vreizhveuriad brasañ » zoken da-geñver ur sontadeg gant ar BBC. == Yaouankiz == En [[Oxfordshire]] e oa bet ganet Winston Churchill, e [[Palez Blenheim]], a oa kastell-annez e diegezh – hini [[duged Marlborough]]. Politikour e oa e oa dad Lord Randolph Churchill. Eus ar Stadoù-Unanet e oa e vamm Jenny Jerome : e New York e oa bet ganet, hag eno e reas anaoudegezh gant he gwaz. Daou vab o deus bet ; an hini henañ e oa Winston. Desavet eo bet Winston vihan gant e vagerez dreist-holl, rak hervez kont ne veze ket aketus e dud d'ober war e dro. D'e 7 vloaz e voe kaset d'ar skol, en [[Ascot]] da gentañ hag e [[Brighton]] da c'houde. Daoust m'en doa memor vat ne oa ket kenkoulz e labour-skol. Abalamour ma felle da Randolph Churchill ez afe e vab da soudard en deus lakaet anezhañ e-pad pemp bloaz (1888-1893) en [[Harrow School]], unan eus ar skolioù brasañ ha brudetañ e Bro-Saoz, er c'hornôg da Londrez. D'e 18 vloaz e tapas ar genstrivadeg evit mont da [[Royal Military Academy Sandhurst|Akademiezh Sandhurst]], anezhi ur skol-arme. Evel-se e teuas da vezañ ofiser en [[British Army|Arme Breizh-Veur]] – ar ''British Army'' – e 1893. Kaset e voe d'ober brezel e meur a vro en Azia hag en Afrika. E 1896 e erruas e [[Mumbai]], hag eñ d'en em gannañ e [[Malakand]], ur rannvro bakistan eus ar [[Raj breizhveuriat]]. Goude se en em gavas e [[Soudan]] e 1898, evel ofiser marc'hegerezh, hag e [[Suafrika]] e 1899, evel kazetenner ar wech-mañ, abalamour da gelaouiñ diwar-benn [[Eil brezel ar Voered]]. Skrapet ha bac'het e voe gant ar Voeren ; hogen dont a reas da benn da dec'het kuit, hag eñ da vont kerkent d'an emgann gant an arme vreizhveuriat. E 1899 e oa bet dornet en dilennadegoù-kannad, met gant e avañturioù e Suafrika en doa tapet brud vat. E 1900 e voe dilennet e [[Parlamant ar Rouantelezh-Unanet]] a-benn ar fin, e pastell-vro [[Oldham]], ha setu lañset e respet politikel. Gant ar [[Strollad Mirour (R.U.)|strollad mirour]] e oa e [[Palez Westminster|Westminster]]. E 1908 e euredas [[Clementine Hozier]], dek vloaz yaouankoc'h egetañ, ha merc'h d'un ofiser skos. Pemp bugel o deus bet, peder merc'h hag ur mab : Diana, Randolph, Sarah, Marigold ha Mary. == Brezel-bed kentañ == E 1910 e voe anvet Winston Churchill da [[Ministrerezh an diabarzh (Rouantelezh-Unanet)|''Home Secretary'']], unan eus an izili c'halloudusañ eus ar gouarnamant er Rouantelezh-Unanet, par da vinistr an diabarzh e Frañs. E 1911 e voe lakaet e penn ar [[Royal Navy]] pa voe anvet da Gentañ Lord an [[Amiraliezh (Rouantelezh-Unanet)|Amiraliezh]] (''First Lord of the Admiralty''). Dalc'het e voe er garg-se pa darzhas ar [[Brezel-bed kentañ]]. E 1915 e rankas reiñ e zilez da-heul [[emgann an Dardanelloù]] : ur pezh c'hwitadenn e oa bet an taol-brezel empennet gantañ e [[ledenez Gallipoli]], rak dizarbennet e oa bet ar bagadoù breizhveuriat ha gall gant an Otomaned. Daoust ma oa ezel eus ar Parlamant c'hoazh ez eas d'ober brezel gant ar [[The Royal Highland Fusiliers (Princess Margaret's Own Glasgow and Ayrshire Regiment)|''Royal Highland Fusiliers'']] e-pad meur a viz e 1915 hag 1916. E 1917 e voe anvet da vinistr en-dro gant [[David Lloyd George]], e-karg eus an armañ (''Minister of Munitions'') en dro-mañ. == Etre an daou vrezel == Goude ar brezel, e miz Genver 1919, e voe dibabet Churchill da sekretour-Stad evit ar Brezel hag an Aer. E-giz-se e roas urzh da vombeziñ an emsavidi daraawiish e [[Somalia]] e 1920, ar pezh na oa bet graet en Afrika biskoazh. Kinnig a reas ober memes tra en [[Iwerzhon]] e-kerzh ar brezel dieubiñ. En aner e c'houlennas ivez bezañ strizh-meurbet gant [[Rusia]] hag ar Volcheviked a rene anezhi nevez zo, abalamour ma oa Churchill enebour d'ar gomunouriezh. E 1921 e cheñchas sekretouriezh : hini an Trevadennoù a voe fiziet ennañ, d'ar mare ma veze marc'hataet ur [[Feur-emglev etre Breizh-Veur hag Iwerzhon|feur-emglev]] etre Breizh-Veur hag Iwerzhon. Plediñ a reas ivez gant strategiezh diplomatel e vro e-keñver [[Gres (bro)|Gres]] ha [[Turkia]] pa oa brezel etre an div vro. Ar politikerezh-se a voe unan eus an abegoù hag a lakaas fin da ouarnamant Lloyd George e 1922. En dilennadegoù da-heul e voe dornet Churchill teir gwech lerc'h-ouzh-lerc'h. E 1924 e voe dilennet en-dro er Parlamant, hep emezelañ e strollad ebet er penn-kentañ. Daoust ma ne oa ket ur mailh war an armerzh e voe anvet da ''Chancellor of the Exchequer'', da lavaret eo ministr an arc'hant, gant [[Stanley Baldwin]]. Un dibab a voe tamallet dezhañ e-pad pell, abalamour d'e efedoù fall-spontus war ekonomiezh hag industriezh ar vro : bezañ lakaet ar [[stalon-aour]] da dalvezout en-dro e 1925. An dre-se a voe pennkaoz d'an dic'hwez, d'an dilabour ha d'an harzoù-labour en diwezh. Mont a reas an enkadenn armerzhel war washaat, hag e 1929 e kollas ar strollad mirour an dilennadegoù hag an tu kreñv er Parlamant. Ne voe fiziet karg ebet e Winston Churchill er bloavezhioù 1930. Ur politikour en e-unan e oa d'ar mare-se. Gant e gamaladed mirourien zoken e veze lezet a-gostez, rak dizemglev a save muioc'h-mui etre dibaboù ar strollad ha savboentoù Churchill en abeg da veur a sujed : * statud ha dazont [[India]], a felle da Churchill chom mestr warni kousto-pe-gousto ; * ar politikerezhioù gwarezour, rak frankizour e oa Churchill ; * ar politikerezh diavaez e-keñver an [[Trede Reich|Alamagn nazi]]. Goulenn a rae Churchill enebiñ ouzh [[Adolf Hitler]] ha kreñvaat holl rannoù [[Armeoù Breizh-Veur|arme Breizh-Veur]] – ar ''[[British Army]]'', ar ''[[Royal Navy]]'' hag ar ''[[Royal Air Force]]''. Hervezañ e oa ret en em armañ hep gortoz, dres evel ma rae an arme nazi, kuit a vezañ gwanoc'h eviti. Ne voe ket dalc'het kont eus e erbedadennoù, rak peoc'helour e oa an daou du politikel e Breizh-Veur da neuze. Adalek 1937 e savas Churchill enep politikerezh diavaez [[Neville Chamberlain]], ha rebechiñ outañ tevel war tagadennoù broioù zo, war zigarez difenn ar peoc'h. E 1938 e kritikas [[emglev München]], a ginnigas evel « ''un drouziwezh penn-da-benn'' » en ur brezegenn e Westminster. O vezañ ma ne oa ket ministr ken er bloavezhioù 1930 e kavas Churchill amzer da skrivañ levrioù diwar-benn un den meur eus e familh (''Marlborough: his life and times''), istor ar pobloù saoznek (''A History of the English Speaking Peoples'') ha poltredoù tud en doa kejet ganto (''Great Contemporaries)''. == Eil Brezel-bed == An deiz ma tirollas ar brezel e voe anvet Churchill da Gentañ Lord an Amiraliezh : e-karg eus ar morlu e oa, evel er bloavezhioù 1910 dija. E miz Mae 1940 e kollas [[Neville Chamberlain]] fiziañs ar Parlamant. Churchill a voe anvet da Gentañ ministr en e lec'h, just goude ma oa bet aloubet broioù ar [[Beneluks]] gant an arme nazi. Ur gabined vrezel a savas evit unaniñ an daou strollad politikel pennañ (''Conservative'' ha ''Labour''), ha divizout a reas ren e-unan ministrerezh an difenn. Daoust ma troe an traoù da fall war an talbenn e vroudas pobloù ar Rouantelezh-Unanet da herzel start ha da grediñ en trec'h. Kement-se a embannas splann en e gomz kentañ dirak ar Parlamant, ma lavaras e vije ret reiñ « ''gwad, bec'h, daeroù ha c'hwez'' ». Da-heul seziz [[Dukark]] ha daskor an arme c'hall e nac'has groñs pladañ da Hitler pe marc'hata gantañ. Gant e brezegennoù e kalonekae an dud, ha goulenn derc'hel penn kousto-pe-gousto, daoust ma veze taget ar vro e-kerzh [[Emgann Bro-Saoz]] bemdez dre aer (ar [[Blitz]]) ha dindan vor e-kerzh [[Emgann ar Meurvor Atlantel|emgann an Atlantel]]. En em glevet mat a rae Churchill gant [[Franklin Delano Roosevelt|Franklin D. Roosevelt]], prezidant ar [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]], a asantas kas boued, eoul-maen ha munisionoù a-dreuz ar meurvor Atlantel. Ar skoazell a droas da emglev-brezel e 1941, war-lerc'h an [[Arsailh war Pearl Harbor|arsailh japanat war Pearl Harbor]]. A-du e oa an daou bolitikour : evit lakaat fin d'ar brezel e oa ret dieubiñ Europa da gentañ. Un emglev all a skoulmas Churchill gant [[Vyatcheslav Molotov|Molotov]] ha [[Jozef Stalin|Stalin]] e 1942, abalamour da reiñ lamm da Hitler. Da-heul trec'h [[Emgann El Alamein|El-Alamein]] e tibunas Churchill ur gomz vrudet : « ''N'eo ket ar fin. N'eo ket penn-kentañ ar fin kennebeut. Met fin ar penn-kentañ eo, marteze'' ». [[Restr:Winston Churchill waves to crowds in Whitehall in London as they celebrate VE Day, 8 May 1945. H41849.jpg|thumb|Deiz an trec'h e Londrez : Winston Churchill e Whitehall d'an 8 a viz Mae 1945.]] E 1943 en em gavas Churchill ha Roosevelt meur a wech, ha gant Stalin da-geñver [[kendalc'h Tehran]]. O-zri en em glevjont evit stourm betek lakaat Hitler da godianañ hep marc'hata tra, rannañ Alamagn goude ar brezel ha digeriñ un talbenn ouzhpenn e kornôg Europa. Pa gave arvarus dilestrañ war aodoù Frañs d'ar mare-se e c'hounezas Churchill argadiñ en Italia da gentañ : un dilestradeg a voe aozet e [[Dilestradeg Sikilia|Sikilia]]. Goude se e harpas hag e prientas an [[Oberiadur-brezel Overlord|oberiadenn Overlord]]. D'ar 6 a viz Mezheven 1944 e voe lañset an aloubadeg e [[Dilestradeg Normandi|Normandi]]. E deroù 1945 e voe ali da vombeziñ kêrioù alaman evel [[Dresden]]. E miz C'hwevrer 1945 en em vodas ar « ''Big Three'' » – Churchill, Roosevelt ha Stalin – e [[kendalc'h Yalta]] evit kaozeal eus un aozadur broadel nevez hag eus amzer-da-zont [[Polonia]]. An 8 a viz Mae 1945 e voe ar « ''Victory Day'' », deiz an trec'h ma voe echuet ar brezel en Europa, goude daskor an Trede Reich. E kreiz-kêr [[Londrez]] e lidas Churchill an trec'h dirak tud a-leizh tolpet dirak [[Palez Buckingham]] hag e [[Whitehall]]. Dre ur youl start, hag a oa bet kreñvaet kalz gant ar C'hentañ ministr, e oa deuet da benn ar Rouantelezh-Unanet da drec'hiñ, daoust ma oa en em gavet hec'h-unan-penn en Europa e 1940. D'an 23 a viz Mae 1945 e roas Winston Churchill e zilez, abalamour ma ne felle ket ken da strollad al Labour kemer lod en ur gouarnamant unaniezh. Diwar c'houlenn ar roue [[George VI (roue ar Rouantelezh-Unanet)|George VI]] e chomas Churchill er penn memes tra, betek an dilennadegoù kentañ. E miz Gouere 1945 e voe koll ar C'hentañ ministr hag ar virourien : gant al Labour e oa ar muiañ-niver. Petra zo kaoz ? War a hañval e kave d'an dud e oa poent degas cheñchamant da vuhez ar vro, abalamour m'en doa pledet Churchill gant an aferioù diavaez dreist-pep-tra. Lod a gave dezho e oa Churchill ur penn-brezel, ha ne oa ket ken barrek da ren ar vro pa veze peoc'h. == Goude ar brezel == Chom a reas Churchill e penn ar strollad mirour war-lerc'h an dilennadegoù. E 1946 e veajas e-pad daou viz hanter er Stadoù-Unanet, lec'h ma reas ur brezegenn diwar-benn ar « [[Rideoz houarn]] », un droienn ha ne oa ket bet implijet biskoazh. Er bloavezhioù-se e klaskas pouezañ evit startaat al liammoù etre e vro hag ar Stadoù-Unanet, abalamour da ziwall ar peoc'h. A-hend-all e savas a-du gant [[Kuzul Europa]] ha [[Kumuniezh Europa evit ar glaou hag an dir]], ha kinnig a reas adunaniñ Iwerzhon gant ma vije roet ur statud emrenerezh da [[Norzhiwerzhon]]. [[Restr:Sir_Winston_S_Churchill.jpg|dehou|thumb|Winston Churchill]] E 1951 e c'hounezas ar strollad mirour an dilennadegoù. Anvet e voe Churchill da Gentañ ministr en-dro. Ur wech ouzhpenn e kavas gwelloc'h plediñ gant ar sujedoù etrebroadel, war-bouez ar sevel lojeiz. E seizh gwellañ a reas evit mirout impalaeriezh Breizh-Veur, rak hervezañ n'halle ket bezañ ur Stad c'halloudus hep an impalaeriezh-se. Ma chomas mestr war [[Kenya]] ha [[Malaya]] dre heg, gant sikour an arme, e rankas reiñ he frankiz da [[Egipt]]. E 1953 e voe anvet da varc'heg [[Urzh ar Gabestrell]] gant ar rouanez nevez [[Elesbed II]] : Sir Winston Churchill a voe graet anezhañ diwar neuze. E 1955 e tilezas ar garg a Gentañ Ministr abalamour d'e yec'hed. 81 vloaz e oa, ha ma oa kouezhet klañv meur a wech e-pad ar brezel, e oa aet an droug war washaat e 1953 da-heul ur [[Gwallzarvoud Gwazhienn en Empenn|gwallzarvoud gwazhienn en empenn]] (GGE). Betek 1964 e chomas er Parlamant memes tra : pa guitaas e oa bet dilennet dizehan e Westminster e-pad 40 vloaz. E 1963 e voe anvet da ''Honorary Citizen of the United States'' gant ar prezidant [[John F. Kennedy]] ; gwech ebet ne oa aet an titl-se gant un estranjour betek-henn. D'ar 24 a viz Genver 1965 ez eas Winston Churchill da Anaon, d'an oad a 90 vloaz, nav deiz war-lerc'h ur gwallzarvoud gwazhienn en empenn ouzhpenn, an eizhvet abaoe 1949. Obidoù broadel a voe lidet evitañ : e arched a voe lakaet e [[Westminster Hall]] e-pad tri deiz hag un oferenn a voe lakaet en [[Iliz-veur Sant Paol Londrez|iliz-veur Sant Paol]]. E kloz iliz [[Bladon]], e barrez c'henidik, e voe douaret al « Leon Kozh ». ==Liammoù diavaez== *[http://yourstory.com/2014/08/bengal-famine-genocide/] {{DEFAULTSORT:Churchill, Winston}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1874]] [[Rummad:Marvioù 1965]] [[Rummad:Politikourien Breizh-Veur]] [[Rummad:Kentañ Ministred ar Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Brezel-bed kentañ]] [[Rummad:Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Priz Nobel al lennegezh]] 0xxck3pdw2srhyy2fjewbhvh5vj2hv0 0 19725 2190402 2111508 2026-05-07T16:29:23Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Brezel ar Voeren]] da [[Brezel ar Voered]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal) 2111508 wikitext text/x-wiki {{istor diechu}} [[Restr:LizzieVanZyl.jpg|thumb|upright=1.26|[[Lizzie van Zyl]], bugel Boer lakaet en ur c'hamp-bac'h saoz ha marvet e [[kamp-bac'h Bloemfontein]].]] '''[[Brezel ar Voeren]]''' (distaget « ar Vouren ») a vez lavaret eus daou vrezel e [[Suafrika]] e dibenn an {{XIXvet kantved}} etre [[Breizh-Veur]] ha pobloù an div republik dizalc'h savet gant ar Voeren. ==Daou vrezel== === [[Kentañ brezel ar Voeren]] ([[1880]]-[[1881]]) === Ar brezel kentañ, anvet ivez ''brezel [[Transvaal]]'', a c'hoarvezas eus ar [[16 a viz Kerzu]] 1880 betek an [[23 a viz Meurzh]] 1881. === [[Eil brezel ar Voeren]] ([[1889]]-[[1902]])=== An eil brezel a c'hoarvezas eus an [[11 a viz Here]] 1889 betek an [[31 a viz Mae]] 1902. E dibenn ar brezel e voe staget div republik ar Voeren, re Orange ha Transvaal, ouzh [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] ken na voe savet Unvaniezh Suafrika e [[1910]]. E-pad ar brezel-se e voe krouet ar c'hentañ [[kampoù-bac'h]] ; 27 927 maouez ha bugel a varvas enne (niver ofisiel, 22 074 a oa yaouankoc'h eget 16 vloaz). Ar C'hembread [[David Lloyd George|Lloyd George]] a lavaras : <blockquote> ''The fatality rate of our soldiers on the battlefields, who were exposed to all the risks of war, was 52 per thousand per year, while the fatalities of women and children in the camps were 450 per thousand per year. We have no right to put women and children into such a position''.<br>« 52 diwar 1000 bep bloaz e oa an niver a c'houzañvidi a-douez hor soudarded war an tachennoù-emgann, a oa o talañ ouzh holl riskloù ar brezel, pa oa 450 diwar 1000 bep bloaz an niver a c'houzañvidi a-douez ar maouezed hag ar vugale er c'hampoù. Gwir ebet n'hon eus da lakaat maouezed ha bugale en hevelep plegenn. » </blockquote> Ur vaouez eus [[Kernev-Veur]], [[Emily Hobhouse]], a voe talvoudus e-pad an emgann enep ar c'hampoù-bac'h. [[Rummad:Istor an XIXvet kantved]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]] [[Rummad:Brezelioù Afrika]] [[Rummad:Brezelioù ar Rouantelezh Unanet]] [[Rummad:Brezelioù an XXvet kantved]] l4ge3lys1h19l75hn72b2wm9c45w6rc 2190406 2190402 2026-05-07T16:31:23Z Kestenn 14086 Boeren > Boered (s. o. kaozeadenn) 2190406 wikitext text/x-wiki {{istor diechu}} [[Restr:LizzieVanZyl.jpg|thumb|upright=1.26|[[Lizzie van Zyl]], bugel boer lakaet en ur c'hamp-bac'h saoz ha marvet e [[kamp-bac'h Bloemfontein]].]] '''Brezel ar Voered''' a vez lavaret eus daou vrezel e [[Suafrika]] e dibenn an {{XIXvet kantved}} etre [[Breizh-Veur]] ha pobloù an div republik dizalc'h savet gant ar Voered. ==Daou vrezel== === [[Kentañ brezel ar Voeren|Kentañ brezel ar Voered]] ([[1880]]-[[1881]]) === Ar brezel kentañ, anvet ivez ''brezel [[Transvaal]]'', a c'hoarvezas eus ar [[16 a viz Kerzu]] 1880 betek an [[23 a viz Meurzh]] 1881. === [[Eil brezel ar Voeren|Eil brezel ar Voered]] ([[1889]]-[[1902]])=== An eil brezel a c'hoarvezas eus an [[11 a viz Here]] 1889 betek an [[31 a viz Mae]] 1902. E dibenn ar brezel e voe staget div republik ar Voered, re Orange ha Transvaal, ouzh [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] ken na voe savet Unvaniezh Suafrika e [[1910]]. E-pad ar brezel-se e voe krouet ar c'hentañ [[kampoù-bac'h]] ; 27 927 maouez ha bugel a varvas enne (niver ofisiel, 22 074 a oa yaouankoc'h eget 16 vloaz). Ar C'hembread [[David Lloyd George|Lloyd George]] a lavaras : <blockquote> ''The fatality rate of our soldiers on the battlefields, who were exposed to all the risks of war, was 52 per thousand per year, while the fatalities of women and children in the camps were 450 per thousand per year. We have no right to put women and children into such a position''.<br>« 52 diwar 1000 bep bloaz e oa an niver a c'houzañvidi a-douez hor soudarded war an tachennoù-emgann, a oa o talañ ouzh holl riskloù ar brezel, pa oa 450 diwar 1000 bep bloaz an niver a c'houzañvidi a-douez ar maouezed hag ar vugale er c'hampoù. Gwir ebet n'hon eus da lakaat maouezed ha bugale en hevelep plegenn. » </blockquote> Ur vaouez eus [[Kernev-Veur]], [[Emily Hobhouse]], a voe talvoudus e-pad an emgann enep ar c'hampoù-bac'h. [[Rummad:Istor an XIXvet kantved]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]] [[Rummad:Brezelioù Afrika]] [[Rummad:Brezelioù ar Rouantelezh Unanet]] [[Rummad:Brezelioù an XXvet kantved]] 258lxkm8pz68plfk4v9kxbeo8qrokmc 2190440 2190406 2026-05-07T17:01:32Z Kestenn 14086 /* Daou vrezel */ 2190440 wikitext text/x-wiki {{istor diechu}} [[Restr:LizzieVanZyl.jpg|thumb|upright=1.26|[[Lizzie van Zyl]], bugel boer lakaet en ur c'hamp-bac'h saoz ha marvet e [[kamp-bac'h Bloemfontein]].]] '''Brezel ar Voered''' a vez lavaret eus daou vrezel e [[Suafrika]] e dibenn an {{XIXvet kantved}} etre [[Breizh-Veur]] ha pobloù an div republik dizalc'h savet gant ar Voered. ==Daou vrezel== === [[Kentañ brezel ar Voeren|Kentañ brezel ar Voered]] ([[1880]]-[[1881]]) === Ar brezel kentañ, anvet ivez ''brezel [[Transvaal]]'', a c'hoarvezas eus ar [[16 a viz Kerzu]] 1880 betek an [[23 a viz Meurzh]] 1881. === [[Eil brezel ar Voered]] ([[1889]]-[[1902]])=== An eil brezel a c'hoarvezas eus an [[11 a viz Here]] 1889 betek an [[31 a viz Mae]] 1902. E dibenn ar brezel e voe staget div republik ar Voered, re Orange ha Transvaal, ouzh [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] ken na voe savet Unvaniezh Suafrika e [[1910]]. E-pad ar brezel-se e voe krouet ar c'hentañ [[kampoù-bac'h]] ; 27 927 maouez ha bugel a varvas enne (niver ofisiel, 22 074 a oa yaouankoc'h eget 16 vloaz). Ar C'hembread [[David Lloyd George|Lloyd George]] a lavaras : <blockquote> ''The fatality rate of our soldiers on the battlefields, who were exposed to all the risks of war, was 52 per thousand per year, while the fatalities of women and children in the camps were 450 per thousand per year. We have no right to put women and children into such a position''.<br>« 52 diwar 1000 bep bloaz e oa an niver a c'houzañvidi a-douez hor soudarded war an tachennoù-emgann, a oa o talañ ouzh holl riskloù ar brezel, pa oa 450 diwar 1000 bep bloaz an niver a c'houzañvidi a-douez ar maouezed hag ar vugale er c'hampoù. Gwir ebet n'hon eus da lakaat maouezed ha bugale en hevelep plegenn. » </blockquote> Ur vaouez eus [[Kernev-Veur]], [[Emily Hobhouse]], a voe talvoudus e-pad an emgann enep ar c'hampoù-bac'h. [[Rummad:Istor an XIXvet kantved]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]] [[Rummad:Brezelioù Afrika]] [[Rummad:Brezelioù ar Rouantelezh Unanet]] [[Rummad:Brezelioù an XXvet kantved]] dhiarzbz7njgs4429klh3gsysd2aunm 2190445 2190440 2026-05-07T17:04:52Z Kestenn 14086 /* Kentañ brezel ar Voered (1880-1881) */ 2190445 wikitext text/x-wiki {{istor diechu}} [[Restr:LizzieVanZyl.jpg|thumb|upright=1.26|[[Lizzie van Zyl]], bugel boer lakaet en ur c'hamp-bac'h saoz ha marvet e [[kamp-bac'h Bloemfontein]].]] '''Brezel ar Voered''' a vez lavaret eus daou vrezel e [[Suafrika]] e dibenn an {{XIXvet kantved}} etre [[Breizh-Veur]] ha pobloù an div republik dizalc'h savet gant ar Voered. ==Daou vrezel== === [[Kentañ brezel ar Voered]] ([[1880]]-[[1881]]) === Ar brezel kentañ, anvet ivez ''brezel [[Transvaal]]'', a c'hoarvezas eus ar [[16 a viz Kerzu]] 1880 betek an [[23 a viz Meurzh]] 1881. === [[Eil brezel ar Voered]] ([[1889]]-[[1902]])=== An eil brezel a c'hoarvezas eus an [[11 a viz Here]] 1889 betek an [[31 a viz Mae]] 1902. E dibenn ar brezel e voe staget div republik ar Voered, re Orange ha Transvaal, ouzh [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] ken na voe savet Unvaniezh Suafrika e [[1910]]. E-pad ar brezel-se e voe krouet ar c'hentañ [[kampoù-bac'h]] ; 27 927 maouez ha bugel a varvas enne (niver ofisiel, 22 074 a oa yaouankoc'h eget 16 vloaz). Ar C'hembread [[David Lloyd George|Lloyd George]] a lavaras : <blockquote> ''The fatality rate of our soldiers on the battlefields, who were exposed to all the risks of war, was 52 per thousand per year, while the fatalities of women and children in the camps were 450 per thousand per year. We have no right to put women and children into such a position''.<br>« 52 diwar 1000 bep bloaz e oa an niver a c'houzañvidi a-douez hor soudarded war an tachennoù-emgann, a oa o talañ ouzh holl riskloù ar brezel, pa oa 450 diwar 1000 bep bloaz an niver a c'houzañvidi a-douez ar maouezed hag ar vugale er c'hampoù. Gwir ebet n'hon eus da lakaat maouezed ha bugale en hevelep plegenn. » </blockquote> Ur vaouez eus [[Kernev-Veur]], [[Emily Hobhouse]], a voe talvoudus e-pad an emgann enep ar c'hampoù-bac'h. [[Rummad:Istor an XIXvet kantved]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]] [[Rummad:Brezelioù Afrika]] [[Rummad:Brezelioù ar Rouantelezh Unanet]] [[Rummad:Brezelioù an XXvet kantved]] c210rm131byrhyalxihl3kwy04zl087 2190468 2190445 2026-05-07T18:59:30Z Kestenn 14086 2190468 wikitext text/x-wiki {{istor diechu}} [[Restr:LizzieVanZyl.jpg|thumb|upright=1.26|[[Lizzie van Zyl]], bugel boer lakaet en ur c'hamp-bac'h saoz ha marvet e [[kamp-bac'h Bloemfontein]].]] '''Brezel ar Voered''' a vez lavaret eus daou vrezel e [[Afrika ar Su]] e dibenn an {{XIXvet kantved}} etre [[Breizh-Veur]] ha pobloù an div republik dizalc'h savet gant ar Voered. ==Daou vrezel== === [[Kentañ brezel ar Voered]] ([[1880]]-[[1881]]) === Ar brezel kentañ, anvet ivez ''brezel [[Transvaal]]'', a c'hoarvezas eus ar [[16 a viz Kerzu]] 1880 betek an [[23 a viz Meurzh]] 1881. === [[Eil brezel ar Voered]] ([[1889]]-[[1902]])=== An eil brezel a c'hoarvezas eus an [[11 a viz Here]] 1889 betek an [[31 a viz Mae]] 1902. E dibenn ar brezel e voe staget div republik ar Voered, re Orange ha Transvaal, ouzh [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] ken na voe savet Unvaniezh Suafrika e [[1910]]. E-pad ar brezel-se e voe krouet ar c'hentañ [[kampoù-bac'h]] ; 27 927 maouez ha bugel a varvas enne (niver ofisiel, 22 074 a oa yaouankoc'h eget 16 vloaz). Ar C'hembread [[David Lloyd George|Lloyd George]] a lavaras : <blockquote> ''The fatality rate of our soldiers on the battlefields, who were exposed to all the risks of war, was 52 per thousand per year, while the fatalities of women and children in the camps were 450 per thousand per year. We have no right to put women and children into such a position''.<br>« 52 diwar 1000 bep bloaz e oa an niver a c'houzañvidi a-douez hor soudarded war an tachennoù-emgann, a oa o talañ ouzh holl riskloù ar brezel, pa oa 450 diwar 1000 bep bloaz an niver a c'houzañvidi a-douez ar maouezed hag ar vugale er c'hampoù. Gwir ebet n'hon eus da lakaat maouezed ha bugale en hevelep plegenn. » </blockquote> Ur vaouez eus [[Kernev-Veur]], [[Emily Hobhouse]], a voe talvoudus e-pad an emgann enep ar c'hampoù-bac'h. [[Rummad:Istor an XIXvet kantved]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]] [[Rummad:Brezelioù Afrika]] [[Rummad:Brezelioù ar Rouantelezh Unanet]] [[Rummad:Brezelioù an XXvet kantved]] j70d7ey382srxe3nns9hl2hysrvrmt2 0 30077 2190381 2188402 2026-05-07T12:39:37Z Arko 540 /* Gevelliñ */ Fazi douaroniezh (n'emañ ket nag Elzas na Savoia e Bro-C'hall) 2190381 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Kankaven | anvYezh = Cauncall | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Cancale | skeudenn = Pointe du Groin - Sémaphore.JPG | alc'hwez = Beg an Trein. | ardamezioù = Blason ville fr Cancale (Ille-et-Vilaine).svg | bro = {{Bro-Sant-Maloù}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}} | arondisamant = [[Arondisamant Sant-Maloù|Sant-Maloù]] | kanton = [[Kanton Sant-Maloù-1|Sant-Maloù-1]] | etrekumuniezh = [[Sant-Maloù Tolpad-kêrioù]] <small>(sez)</small> | bro velestradurel = [[Bro Sant-Maloù]] | maer = Pierre-Yves Mahieu | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 37.19 | hedred = -1.82638888889 | ledred = 48.6794444444 | uk = | ubi = 0 | ubr = 45 | lec'hienn web = [http://www.ville-cancale.fr/ www.ville-cancale.fr] }} '''Kankaven''' zo ur [[Kumun c'hall|gumun]] e [[Biz (roud-avel)|biz]] [[Breizh]]. Ur [[Porzh (bagoù)|porzh]] pesketa eo. Anavezet eo gant e [[istr]]. E departamant an [[Il-ha-Gwilen]] hag e [[kanton Sant-Maloù-1]] emañ. == Douaroniezh == War aod [[Bro-Sant-Maloù]] emañ Kankaven, etre [[Sant-Maloù]] ha [[menez Mikael ar Mor]]. Eus Kankaven betek Sant-Maloù ez eus 15 kilometr. E [[Norzh]] Kankaven emañ [[Beg an Trein]] e-lec'h ma c'haller gwelout ar [[Kab Frehel|C'hab Frehel]] er [[Kornôg|C'hornôg]] ha [[Granville]] er [[Reter]]. Er reter dezhi emañ an [[Enez Rimen]]. [[Inizi Kalzenez]] a c'haller gwelout ivez. == Anv == * Erwan Vallerie : ''Chancavena'', 1032 ; ''Cancavena'', 1038 ; ''Cancaura'', 1172 ; ''Cancavria'', 1184 ; ''Cancala'', 1199 ; ''Cancavna'', 1210 ; ''Cancale'', {{XVIvet kantved}} ; ''Cancalle'', 1779. == Ardamezioù == ''En glazur, e viskin en sabel gwisket en argant, mordoant war ur mor geotet, heuliet gant daouzek istr en aour ouzh c'houremm, balirant, e c'hrenngonk en argant karget gant un erez daoubennek en sabel pigoset hag iziliet en gul.'' == Istor == [[Restr:Cancale - Photographie de la houle en 1896.jpg|thumb|left|Porzh an Houl e 1896]] [[Restr:Cancale - port en 1903.jpg|thumb|left|Kartenn-bost porzh Kankaven e miz Du/Kerzu 1903]] [[Restr:Le Georges Clémenceau dernier Trois-Mâts construit à Cancale.JPG|thumb|left|Ar "Georges Clemenceau", an [[teirgwern]] diwezhañ bet savet e Kankaven, 1919]] ===[[Henamzer]]=== * Stummet e veze ar [[Henroma|Romaned]] gant istr Kankaven. ==={{VIvet kantved}}=== * Diazezet eo bet ar gêriadenn-se gant [[Sant Meven]] moarvat war-dro [[545]]. ==={{XVIIvet kantved}}=== * Eus Kankaven ez eas kuit listri [[Daniel de La Touche]], Aotrou ar Ravardière d'an [[19 a viz Meurzh]] [[1612]] evit [[Brazil]]. Daniel de La Touche a ziazezas kêr [[São Luís (Maranhão)|São Luís]] er [[Maranhão (stad)|Maranhão]] e Brazil<ref>Mammenn: http://bresil2000.free.fr ; testenn Dominique Stoenesco diwar-benn Renevezerezh Sao Luis ar Maranhao</ref>. === [[Dispac'h Gall]] === * Dekred eus ar 26 a viz Du [[1790]] war al le ret: nac'het e voe al le ouzh [[Lezenn evit lakaat ar gloer da vezañ keodedourien|ar Roue, ar vro hag al lezennoù]] gant ar person<ref>{{fr}}''Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale'', Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p.19 </ref>. ==={{XXvet kantved}}=== ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== * 197 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv , da lavaret eo 2,58% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pemp anezhe a varvas d'an 22 a viz Eost 1914 en [[Emgann Rossignol]] e [[Belgia]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=14410 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== * Mervel a reas 36 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=14410] Monumant ar re varv - Memorial Genweb </ref>. * D'ar [[17 Mezheven|17 a viz Even]] [[1944]] e kouezhas un nijerez ''Junkers Ju 88 G-1'' eus an [[aerlu]] [[alaman]] (''[[Luftwaffe (1933-1945)|Luftwaffe]]'') e donvor [[Kankaven]]; tri nijour ar varvas, daou anezhe a zo douaret e [[Marigny]]<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesluftwaffe.html Pertes Luftwaffe]</ref>. ==== [[Brezel Korea]] ==== * Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun e [[Pochum Dong]] e rannvro [[Myojang Myon]] d’a [[21 a viz C'hwevrer]] [[1953]]<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/complementter.php?id=6941799 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== * Mervel a reas daou vilour eus ar gumun er [[Viêtnam]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=14410 Monumant ar re varv - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[TOE]] ==== * Mervel a reas daou soudard. ==== Morskorneg e 1963 ==== * Yen-skorn e oa an amzer ar bloaz-se: -16[[Derez Celsius|°C]] e-pad an noz etre an 19 hag an 20 a viz Genver [[1963]]. Sac'het e voe ar porzh e-pad ur sizhunvezh gant ar [[morskorneg|vorskorneg]]. == Brezhoneg == * 5,7 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 336</ref>. ==Darvoudoù sport a bep seurt== * [[4 a viz Gwengolo]] [[1911]] : tapet rekord ar bed an [[uhelder]] (3 950 m) gant ar nijer [[Bro-C'hall|gall]] [[Roland Garros]] goude dibradañ diouzh traezhenn Kankaven. * [[10 a viz Gouere]] [[1982]] : 7{{vet}} tennad-hent [[Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1982|Tro Bro-C'hall]] etre Kankaven ha [[Konk-Kerne]] ; trec'h eo [[Pol Verschuere]] ([[Belgia]]). == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery> Cancale eglise Saint-Meen.jpg|An iliz katolik. </gallery> * Iliz katolik ''Sant Meven''. <gallery> Cancale - Le monument aux morts B.jpg|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv e bord ar mor, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=14410 Memorial Genweb]</ref> ha kartenn-bost<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/cpa/com.php?insee=35049&dpt=35&comm=Cancale Memorial Genweb]</ref>. Dioueliet e voe d’ar [[15 a viz Du]] [[1931]]<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/15775/cancale-autre/ Université de Lille]</ref>. * Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=32785&dpt=35 Memorial Genweb]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=29614 Memorial Genweb]</ref>. * Monumant ar c’hwec’h den marvet e [[1944]], luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=67625 Memorial Genweb]</ref>. == Armerzh == === Pesketa === Ar gumun a oa rannet e daou : * en traoñ porzh an Houl bet savet ar [[chaoser]] anezhañ e [[1836]], * e krec'h ar vourc'h e-lec'h ma oa o chom ar genwerzherien hag ar baramantourien betek diskrog-labour bras paotred an Douar-Nevez e [[1911]]. Tud Kankaven a besketae ar [[moru]] en [[XVIvet kantved]] betek deroù an {{XXvet kantved}}. Adsavet eo bet ar [[biskinenn|viskinenn]] [[Ar Gankavenadez]] e [[1987]]. === Obererezhioù === * Labour-douar (kaol-fleur). * Gounit [[istr]] * [[Pesketaerezh]] meret e borzh gant Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Bro Sant-Maloù. * [[Touristerezh]] [[Restr:Cancale - Hôtel Duguesclin 1903.jpg|thumb|Kartenn-bost al Leti Duguesclin e 1903, ur bloaz goude bezañ digoret]] <gallery> Image:France Oyster Harvest bordercropped.jpg|Lennoù istr Image:France Cancale bordercropped.jpg|Ar porzh </gallery> === An deiz a hiziv === * Diorroet eo bet an [[touristerezh]], ar restaorantoù ha gwerzhañ an istr. == Emdroadur ar boblañs abaoe 1793 == {|class="wikitable" style="margin:auto;" |-align="center" !align="left"| !1793!!1800!!1806!!1820!!1831!!1836!!1841!!1846!!1851!!1856!!1861!!1866!!1872!!1876 |-align="right" !align="left"|Poblañs |3&nbsp;177||3&nbsp;003||3&nbsp;414||4 121||4 880||5 151||5 230||5 065 ||5 826||6&nbsp;105||6&nbsp;352||6&nbsp;400||6&nbsp;654||6 239 |- !colspan="15" align="center"|<small>poblañs hep kontañ doubl</small> |} {|class="wikitable" style="margin:auto; margin-top:10px;" |-align="center" !align="left"| !1881!!1886!!1891!!1896!!1901!!1906!!1911!!1921!!1926!!1931!!1936!!1946!!1954!!1962 |-align="right" !align="left"|Poblañs |6 523||6 721||6 578||6 641||6 549||7 061||7 627||6 635||6 340||6 029||5 635||5 569||5 463||5 236 |- !colspan="15" align="center"|<small>poblañs hep kontañ doubl</small> |} {|class="wikitable" style="margin:auto; margin-top:10px;" |-align="center" !align="left"| !1968!!1975!!1982!!1990!!1999!!2006!!2007!!2013 |-align="right" !align="left"|Poblañs |5 019||4 780||4 638|||4 910||5 203||5 285||5 293||5 208 |- !colspan="8" align="center"|<small>poblañs hep kontañ doubl</small> |} <div style="text-align:center;"> <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:700 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:8000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1793 text:1793 bar:1800 bar:1806 bar:1820 bar:1831 bar:1836 text:1836 bar:1841 bar:1846 bar:1851 bar:1856 bar:1861 text:1861 bar:1866 bar:1872 bar:1876 bar:1881 bar:1886 text:1886 bar:1891 bar:1896 bar:1901 bar:1906 bar:1911 text:1911 bar:1921 bar:1926 bar:1931 bar:1936 bar:1946 text:1946 bar:1954 bar:1962 bar:1968 text:1968 bar:1975 bar:1982 text:1982 bar:1990 bar:1999 bar:2006 text:2006 bar:2007 bar:2013 text:2013 PlotData= color:barra width:14 align:left bar:1793 from:0 till: 3177 bar:1800 from:0 till: 3003 bar:1806 from:0 till: 3414 bar:1820 from:0 till: 4121 bar:1831 from:0 till: 4880 bar:1836 from:0 till: 5151 bar:1841 from:0 till: 5230 bar:1846 from:0 till: 5065 bar:1851 from:0 till: 5826 bar:1856 from:0 till: 6105 bar:1861 from:0 till: 6352 bar:1866 from:0 till: 6400 bar:1872 from:0 till: 6654 bar:1876 from:0 till: 6239 bar:1881 from:0 till: 6523 bar:1886 from:0 till: 6721 bar:1891 from:0 till: 6578 bar:1896 from:0 till: 6641 bar:1901 from:0 till: 6549 bar:1906 from:0 till: 7061 bar:1911 from:0 till: 7627 bar:1921 from:0 till: 6635 bar:1926 from:0 till: 6340 bar:1931 from:0 till: 6029 bar:1936 from:0 till: 5635 bar:1946 from:0 till: 5569 bar:1954 from:0 till: 5463 bar:1962 from:0 till: 5236 bar:1968 from:0 till: 5019 bar:1975 from:0 till: 4780 bar:1982 from:0 till: 4638 bar:1990 from:0 till: 4910 bar:1999 from:0 till: 5203 bar:2006 from:0 till: 5286 bar:2007 from:0 till: 5293 bar:2013 from:0 till: 5208 </timeline> • Mammenn : [[EBSSA]] </div> == Melestradurezh == {{DilennadDeroù |Titl= Roll ar vaered}} {{Dilennad |Deroù=1833 |Penn= |Anv= Jean Marie Merdrignac |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1871 |Penn= |Anv= Prudent Fortin |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1945 |Penn= |Anv= Adolphe Robin |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1965 |Penn= 1977 |Anv= Olivier Biard |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1978 |Penn= 1989 |Anv= Jean Raquidel |Strollad= |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=1989 |Penn= 2001 |Anv= Joseph Pichot |Strollad= Tu dehoù |Karg= }} {{Dilennad |Deroù=2001 |Penn= 2008 |Anv= Maurice Jannin |Strollad= Tu kleiz bennak |Karg= }} {{DilennadBremañ |Deroù=Meurzh 2008 |Anv=Pierre-Yves Mahieu|Strollad= Tu dehoù|Karg=}} {{DilennadFedoù}} {{DilennadPenn}} == Tud == * [[Jeanne Jugan]], diazezerez kumuniezh [[C'hoarezed Vihan ar Re Baour]] * [[Olivier Roellinger]], keginer * [[Auguste Denis-Brunaud]], liver * [[René Vautier]], filmer, en deus bevet eno un darn eus e vuhez * {{en}} [[:en:Jacques-Eugene Feyen|Eugène Feyen]] (1815-1908) liver Kankaven *[[Erwan ar Menga]] (1909 - 1998), beleg ha skrivagner. * [[Yves Laloy]] (1920 - 1999) liver surrealist === Ardamezeg ar familhoù === == Monumantoù ha lec'hioù heverk == * an aod ([[Beg an Trein]], [[Menez-Mikael-ar-Mor|Menez-Mikael]]) * Mirdi ar c'hoadoù skultet * porzh an Houl * ti-feurm ar mor (diwar-benn an istr hag ar grogenn) * Mirdi an Arzoù ha Hengounioù ar Bobl * ti [[Jeanne Jugan]] == Gevelliñ == * [[Arnstein]], [[Bayern]], [[Alamagn]] * [[Mittelwihr]] (departamant [[Roen-Uhel]]), [[Elzas]] * [[Les Saisies]], (departamant [[Savoie (departamant)|Savoie]]), [[Savoia]] {{Commonscat|Cancale}} == Levrlennadur == * F. Bouleuc, ''Cancale son origine et son histoire'', La Decouvrance éditions. * Éditions du Phare, ''à Cancale''. * Léo Kerlo et René Le Bihan, ''Peintres de la Côte d'Émeraude'', Le Chasse-Marée/ArMen 1998. * René Le Bihan, Léo Kerlo, édition Chasse-Maree Estran ''Cancale'' *Annick Rouxel, ''Cancale - Étude démographique. 1757-1800'', 1970, (Archives départementales d'Ille-et-Vilaine - Mémoire '''2 J 10'''). *Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Lec'hiennoù ofisiel == *{{fr}}{{en}} [https://web.archive.org/web/20220324090832/http://www.ville-cancale.fr/ Lec'hienn kêr Kankaven] *{{fr}} [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=INSEE&VALUE_1=35049 Pezhioù savouriezh rummet e Kankaven] war lec'hienn [[Ministrerezh ar Sevenadur (gall)]] *{{fr}} [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/palissy_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=INSEE&VALUE_1=35049 Pezhioù arrebeuri rummet e Kankaven] war lec'hienn [[Ministrerezh ar Sevenadur (gall)]] == Lec'hioù all == *[http://www.geobreizh.com/breizh/bre/keriou-fichenn.asp?insee_ville=35049 Kankaven war al lec'hienn ''Geobreizh''] *{{fr}} [http://armorance.free.fr/valarmor/valest/cancale1.htm Kankaven war al lec'hienn ''Armorance''] *{{fr}} [http://perso.orange.fr/cancamuse Kevredigezh mignoned ar biskinennoù hag ar c'hKankaven kozh] == Notennoù, mammennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Sant-Maloù]] [[Rummad:Kankaven]] [[Rummad:Porzhioù Breizh]] [[Rummad:Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] r90dddhgukv7ej3umvpsbbsj21437d0 0 32644 2190378 2166135 2026-05-07T12:35:12Z Arko 540 kempenn 2190378 wikitext text/x-wiki {{Infobox kumunioù Breizh | anv = Sant-Meleg | anvYezh = Saent-Meleir | Yezh = gallaouek | anvOfisiel = Saint-Méloir-des-Ondes | skeudenn = Saint-Méloir-des-Ondes mairie.jpg | alc'hwez = An ti-kêr. | ardamezioù = Blason ville fr Saint-Méloir-des-Ondes 35.svg | bro = {{Bro-Sant-Maloù}} | departamant = {{Il-ha-Gwilen}} | arondisamant = [[arondisamant Sant-Maloù|Sant-Maloù]] | etrekumuniezh = [[Tolpad-kêrioù Bro Sant-Maloù]] | bro velestradurel = [[Bro Sant-Maloù (Voynet)|Bro Sant-Maloù]] | kanton = [[Kanton Sant-Maloù-1|Sant-Maloù-1]] | maer = Dominique de La Portbarré | amzer-gefridi = [[2020]]-[[2026]] | gorread = 29.49 | hedred = -1.90166666667 | ledred = 48.6383333333 | uk = 51 | ubi = 2 | ubr = 58 }} '''Sant-Meleg''', pe '''Sant-Melar-ar-Mor'''<ref>"[https://niverel.brezhoneg.bzh/br/kerofis/4726 Sant-Melar-ar-Mor]" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)</ref>, a zo ur gumun eus [[Breizh]] e [[kanton Sant-Maloù-1]] e departamant [[Il-ha-Gwilen]] hag e [[Bro-Sant-Maloù]]. == Douaroniezh == <gallery mode="packed"> Vue sur la baie du mont st michel - panoramio.jpg </gallery> War lez [[Mor Breizh]] emañ Sant-Meler. == Anv == Erwan Vallerie ː '''Sancti Meler''', 1022; '''Sein Meler''', 1038; '''Sancti Melorii''', 1191; '''Sancto Melloir''', XVI^vet; '''Sancto Mellorio de Undis''', XVI^vet == Ardamezioù == {| class="wikitable" |[[Restr:Blason ville fr Saint-Méloir-des-Ondes 35.svg|80px]] |''Rannet ː ouzh 1, en glazur e bav dehoù en argant; ouzh 2, en argant e ziv dreustell kommek geotet; e gab en aour karget gant ur vlourdilizenn en gul hebiaet gant div c'hregilhenn en argant.'' Kuzul ar Gumun ː miz Meurzh 1980 |} == Istor == === {{XXvet kantved}} === ==== [[Brezel-bed kentañ]] ==== Mervel a reas 122 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,02 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911<ref name="memorialgenweb.org">{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=7375] Monumant ar re varv - Memorial Genweb</ref>; daou anezhe a varvas e [[Belgia]] e miz Eost 1914: unan eus an [[26vet Rujumant Troadegiezh (lu gall)|26vet Rujumant Troadegiezh]] e [[Sart-Eustache]] d'ar 21<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=5386450 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>, egile, eus an [[2vet Rujumant Troadegiezh]], en [[Arsimon]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=5683673 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. ==== [[Eil Brezel-bed]] ==== Mervel a reas 25 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel<ref name="memorialgenweb.org"/>. <gallery mode="packed"> Saint-Méloir-des-Ondes - Plaque hommage aviateurs.jpg|Plakenn an nijourion [[United States Army Air Forces|stadunanat]]. </gallery> D'an [[29 Mae|29 a viz Mae]] [[1943]] e kouezhas ur c'harr-nij [[B-17]]F (anvet "Hell Below", marilhet 42-29710 ha kodet GL-W) eus [[aerlu]] [[SUA]] (''[[United States Army Air Forces]]'') e "Les Douves" e Sant-Meleg; daou nijour eus e laz a varvas (unan anezhe goude bout bet kaset da ospital [[Sant-Maloù]], douaret e voe e ''[[Brittany American Cemetery]]'' e [[Montjoie-Saint-Martin]] e departamant [[Manche]] e Bro-C'hall), an eizh milour all a voe tapet d' an [[Alamagn|Alamaned]]<ref>{{fr}}[http://www.absa3945.com/airfield/pertesusaaf.html Pertes USAAF]</ref>. <gallery mode="packed"> Saint-Méloir-des-Ondes - Monument commémoratif libération.jpg </gallery> Dieubet e voe Sant-Meler d'an [[6 a viz Eost]] [[1944]]. ==== Brezelioù didrevadennañ ==== ===== [[Brezel Indez-Sina]] ===== Mont a reas diwar wel ur fuzuilher-mor e [[Ninh Bình]] en [[Tonkin]] er [[Vietnam]] d'an [[29 a viz Mae]] [[1951]]<ref>{{fr}}[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=5953035 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb]</ref>. == Brezhoneg == 5,9 % eus anvioù-lecʼh ar gumun a zo brezhonek<ref>Jean-Yves Le Moing, ''Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne'', Coop Breizh, 1990, p. 398</ref>. == Monumantoù ha traoù heverk == <gallery mode="packed"> FranceBretagneSaintMeloirDesOndesValErnoul.jpg|''Le Val Ernoul''. Saint-Méloir-des-Ondes_(35)_Malouinière_du_Demaine_02.jpg|''Le Demaine''. Saint-Méloir-des-Ondes_-_Vaulérault_01.jpg|''Vaulérault''. Moulin des Nielles (Saint-Méloir-des-Ondes, 35) - 07.jpg|Melin ''Les Nielles''. Saint-Méloir-des-Ondes église.jpg|An iliz katolik. </gallery> * Malaouadenn ''Le Val Ernoul'', {{XVIIIvet kantved}}. * Malaouadenn ''Le Demaine'', {{XVIIIvet kantved}}. * Malaouadenn ''Vaulérault'', {{XVIIIvet kantved}}. * Melin ''Les Nielles''. * Iliz katolik ''Sant Meleg'', 1860. <gallery mode="packed"> Saint-Méloir-des-Ondes - Monument aux morts A.jpg|Ar monumant. </gallery> * Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}} [https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=7375 Memorial Genweb]</ref>; dioueliet e voe d’an [[23 a viz Here]] [[1921]], e [[1979]] e voe distrujet an delwennoù gant ur gorventenn, e [[1980]] e voe savet delwennoù nezvez gant [[Luc Leray]], e [[2012]] e voe lakaet a-drek d'an iliz katolik ha dioueliet d'an [[11 a viz Du]] [[2012]] adarre<ref>{{fr}}[https://monumentsmorts.univ-lille.fr/monument/45803/saint-meloir-des-ondes-presdeleglise/ Université de Lille]</ref>. * Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù<ref>{{fr}}[https://www.memorialgenweb.org/diapos.php?dpt=35&id_source=61387 Memorial Genweb]</ref>. <gallery mode="packed"> Saint-Méloir-des-Ondes - Plaque hommage aviateurs A.jpg|Ar blakenn. </gallery> * Plakenn an nijourion [[United States Army Air Forces|SUAat]]. * ''Le Coquillage'', preti teir steredenn gantañ renet gant [[Hugo Roellinger]] == Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 == {{Demografiezh |titl=Niver a annezidi |dimx= |dimy= |popmax=4600 |passo1=500 |passo2=250 |bl1=1962 |bl2=1968 |bl3=1975 |bl4=1982 |bl5=1990 |bl6=1999 |bl7=2006 |bl8=2013 |p1=2413 |p2=2486 |p3=2320 |p4=2322 |p5=2588 |p6=2995 |p7=3433 |p8=3852 |mammenn=EBSSA |bl9=2015|bl10=2020|bl11=2021|p9=4014|p10=4444|p11=4591}} == Melestradurezh == == Tud == * [[Eugenio Ilarione di Savoia-Carignano]] (1753-1785) a zimezas e Sant-Meleg e 1781. * [[Marie Eugène Charles Tuffin ar Roueri]] (1765-1796), marvet eno e 1796. * [[Joseph Pouliquen]] (1897-1988), komandant kentañ [[Normandie-Niemen]], douaret er vered. * [[Hugo Roellinger]], mestr-keginer. === Ardamezeg ar familhoù === {| class="wikitable" |[[Restr:Baillon du Blancpignon.gif|80px]] |'''Baillon''', aotrounez la Coudre | ''En glazur e zaou gleze en argant, dornellek en aour, lammellet, heuliet ouzh kab gant ur greskenn en argant.'' |- |[[Restr:Bardoul du Closneuf.jpg|80px]] |'''Bardoul''', aotrounez la Bardoulays | ''En argant e gadgi en sabel heuliet gant teir rodig-kentr en aour, 2, 1.'' |} == Levrlennadur == * {{fr}} Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine''. 2008 * {{fr}} Pol Potier de Courcy : ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014 * {{br}} Erwan Vallerie : ''Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus.'' An Here. 1995 == Notennoù ha daveoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Il-ha-Gwilen]] [[Rummad:Kumunioù Bro-Sant-Maloù]] [[Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed]] d0a6clzobf8pzphr99faz698b95p5rh 0 41387 2190422 1940167 2026-05-07T16:48:52Z Kestenn 14086 2190422 wikitext text/x-wiki [[Image:Flag of Transvaal.svg|thumb|200px|Banniel Transvaal - "Vierkleur". Ar banniel pevarliv]] [[Image:Transvaal map.png|thumb|200px|Kartenn Transvaal]] Unan eus broioù kozh [[Suafrika]] e oa Transvaal. ==Kêrioù Transvaal== *Heidelberg *[[Johannesburg]] *Messina *Nelspruit *Pietersburg *[[Pretoria]] *Vereeniging ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Douaroniezh Suafrika]] nm20e17z906oxau2im6tw1dnnnmx03w 2190446 2190422 2026-05-07T17:05:19Z Tanjee 563 2190446 wikitext text/x-wiki [[Image:Flag of Transvaal.svg|thumb|200px|Banniel Transvaal - "Vierkleur". Ar banniel pevarliv]] [[Image:Transvaal map.png|thumb|200px|Kartenn Transvaal]] Unan eus broioù kozh [[Suafrika]] e oa Transvaal. ==Kêrioù Transvaal== *Heidelberg *[[Johannesburg]] *Messina *Nelspruit *Pietersburg *[[Pretoria]] *Vereeniging ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] *[[Timbroù Transvaal]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Douaroniezh Suafrika]] cwycxcf3s9y8de5bxx1mc1oq3v97jkt 0 42868 2190489 2190279 2026-05-08T09:26:29Z Tanjee 563 /* Okeania */ 2190489 wikitext text/x-wiki Setu roll ar melestradurezhioù o deus embannet [[Timbr|timbroù]]. == [[Afrika]] == <div style="column-count:5;"> *[[Timbroù Tiriad gall pobloù Afar hag Issa|Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]] *[[Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall|Afrika ar C'heheder C'hall]] *[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall|Afrika ar C'hornaoueg C'hall]] *[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg Spagnol|Afrika ar C’hornaoueg Spagnol]] *[[Timbroù Afrika bortugalek|Afrika bortugalek]] *[[Timbroù Afrika ar Reter alaman|Afrika ar Reter alaman]] *[[Timbroù Afrika ar Reter italian|Afrika ar Reter italian]] *[[Timbroù Afrika ar Reter saoz|Afrika ar Reter saoz]] *[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|La Agüera]] *[[Timbroù Anjouan|Anjouan]] *[[Timbroù Aod an Aour|Aod an Aour]] *[[Timbroù Aod an Niger|Aod an Niger]] *[[Timbroù Djibouti|Aod c'hall ar Somalianed]] *[[Timbroù Ascension|Ascension]] *[[Timbroù Basoutoland|Basoutoland]] *[[Timbroù Bechuanaland|Bechuanaland]] *[[Timbroù Cyrenaica|Benghazi]] *[[Timbroù Benin|Benin]] *[[Timbroù Biafra|Biafra]] *[[Timbroù Botswana|Botswana]] *[[Timbroù Benin|Dahomey]] *[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Cabo Juby]] *[[Timbroù Cyrenaica|Cyrenaica]] *[[Timbroù Diego-Suárez|Diego-Suárez]] *[[Timbroù Djibouti|Djibouti]] *[[Timbroù Egipt|Egipt]] *[[Timbroù Egipt - Burevioù gall|Egipt - Burevioù gall]] *[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco|Elobey, Annobón ha Corrisco]] *[[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]] *[[Timbroù Enezeg an Azorez|Enezeg an Azorez]] *[[Timbroù Eritrea|Eritrea]] *[[Timbroù Fernando Poo|Fernando Poo]] *[[Timbroù Fezzan Ghadames|Fezzan Ghadames]] *[[Timbroù Gambia|Gambia]] *[[Timbroù Ginea Frañs|Ginea Frañs]] *[[Timbroù Griqualand|Griqualand]] *[[Timbroù Ifni|Ifni]] *[[Timbroù Inhambane|Inhambane]] *[[Timbroù Itron Varia Madagaskar|Itron Varia Madagaskar]] *[[Timbroù Joubaland|Joubaland]] *[[Timbroù Kab ar Spi Mat|Kab ar Spi Mat]] *[[Timbroù Su Kasaï|Su Kasaï]] *[[Timbroù Katanga|Katanga]] *[[Timbroù Kenya|Kenya]] *[[Timbroù Kenya hag Ouganda|Kenya hag Ouganda]] *[[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika|Kenya Ouganda Tanganyika]] *[[Timbroù Kionga|Kionga]] *[[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]] *[[Timbroù Kongo Frañs|Kongo Frañs]] *[[Timbroù Kongo Grenn|Kongo Grenn]] *[[Timbroù Kongo Velgia|Kongo Velgia]] *[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Republik Demokratel Kongo]] *[[Timbroù Kreizafrika saoz|Kreizafrika saoz]] *[[Timbroù Lagos|Lagos]] *[[Timbroù Lesotho|Lesotho]] *[[Timbroù Lourenço Marques|Lourenço Marques]] *[[Timbroù Maouritania|Maouritania]] *[[Timbroù Maroko spagnol|Maroko spagnol]] *[[Timbroù Mervent Afrika|Mervent Afrika]] *[[Timbroù Moheli|Moheli]] *[[Timbroù Mozambik|Mozambik]] *[[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Postoù prevez Mozambik]] *[[Timbroù Namibia|Namibia]] *[[Timbroù Natal|Natal]] *[[Timbroù Niger|Niger]] *[[Timbroù Nosy Be|Nosy Be]] *[[Timbroù Nyasaland|Nyasaland]] *[[Timbroù Obock|Obock]] *[[Timbroù an Oubangi-Chari|Oubangi-Chari]] *[[Timbroù Bro-Orañje|Bro-Orañje]] *[[Timbroù Republik Nevez Suafrika|Republik Nevez Suafrika]] *[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Rio de Oro]] *[[Timbroù Rodezia|Rodezia]] *[[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]] *[[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]] *[[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]] *[[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]] *[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara ar C'hornôg]] *[[Timbroù Sechelez|Sechelez]] *[[Timbroù Senegal|Senegal]] *[[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]] *[[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]] *[[Timbroù Somalia|Somalia]] *[[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]] *[[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]] *[[Timbroù Soudan c'hall|Soudan c'hall]] *[[Timbroù Stellaland|Stellaland]] *[[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Stadoù emren Suafrika]] *[[Timbroù Swaziland|Swaziland]] *[[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]] *[[Timbroù Tchad|Tchad]] *[[Timbroù Tete|Tete]] *[[Timbroù Transvaal|Transvaal]] *[[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]] *[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]] *[[Timbroù Zambezia|Zambezia]] *[[Timbroù Zambia|Zambia]] *[[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar - Burevioù gall]] *[[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]] *[[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]] </div> == [[Amerika]] == <div style="column-count:5;"> *[[Timbroù Antigua|Antigua]] *[[Timbroù an Antilhez Bihanañ saoz|Antilhez Bihanañ saoz]] *[[Timbroù Antilhez Danmark|Antilhez Danmark]] *[[Timbroù an Antilhez Nederlandat|Antilhez Nederlandat]] *[[Timbroù Antilhez Spagn|Antilhez Spagn]] *[[Timbroù Aruba|Aruba]] *[[Timbroù Bahamas|Bahamas]] *[[Timbroù Barbuda|Barbuda]] *[[Timbroù Belize|Belize]] *[[Timbroù Bermuda|Bermuda]] *[[Timbroù Bolivia|Bolivia]] *[[Timbroù Brunswick-Nevez|Brunswick-Nevez]] *[[Timbroù Chile|Chile]] *[[Timbroù Corrientes|Corrientes]] *[[Timbroù Costa Rica|Costa Rica]] *[[Timbroù Curaçao|Curaçao]] *[[Timbroù Dominika|Dominika]] *[[Timbroù an Douar-Nevez|Douar-Nevez]] *[[Timbroù Greunland|Greunland]] *[[Timbroù Guatemala|Guatemala]] *[[Timbroù Gwadeloup|Gwadeloup]] *[[Timbroù Gwiana c'hall|Gwiana c'hall]] *[[Timbroù Gwiana saoz|Gwiana saoz]] *[[Timbroù Honduras Breizh-Veur|Honduras Breizh Veur]] *[[Timbroù Inini|Inini]] *[[Timbroù Inizi Cayman|Inizi Cayman]] *[[Timbroù Inizi Gwerc’h Breizh-Veur|Inizi Gwerc’h Breizh-Veur]] *[[Timbroù Inizi Maloù|Inizi Maloù]] *[[Timbroù Jamaika|Jamaika]] *[[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver|Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]] *[[Timbroù Martinik|Martinik]] *[[Timbroù Montserrat|Montserrat]] *[[Timbroù Nevis|Nevis]] *[[Timbroù Panama|Panama]] *[[Timbroù Paraguay|Paraguay]] *[[Timbroù Perou|Perou]] *[[Timbroù Enez ar Priñs-Edward|Enez ar Priñs-Edward]] *[[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]] *[[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]] *[[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]] *[[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]] *[[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]] *[[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]] *[[Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia|Stadoù-Unanet Kolombia]] *[[Timbroù Surinam|Surinam]] *[[Timbroù Tobago|Tobago]] *[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]] </div> == [[Antarktika]] hag all == <div style="column-count:5;"> *[[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Antarktika - Tiriad Breizh-Veur]] *[[Timbroù Antarktika – Tiriad Bro-C’hall|Antarktika - Tiriad Bro-C'hall]] *[[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Antarktika - Tiriad Zeland-Nevez]] *[[Timbroù Georgia ar Su|Georgia ar Su]] *[[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]] *[[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]] </div> == [[Azia]] == <div style="column-count:5;"> *[[Timbroù Abc'hazia|Abc'hazia]] *[[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]] *[[Timbroù Annam ha Tonkin|Annam ha Tonkin]] *[[Timbroù Armenia|Armenia]] *[[Timbroù Azerbaidjan|Azerbaidjan]] *[[Timbroù Bahawalpour|Bahawalpour]] *[[Timbroù Bangkok|Bangkok]] *[[Timbroù Bamra|Bamra]] *[[Timbroù Barwani|Barwani]] *[[Timbroù Batoum|Batoum]] *[[Timbroù Bhopal|Bhopal]] *[[Timbroù Bhor|Bhor]] *[[Timbroù Bijawar|Bijawar]] *[[Timbroù Borneo an Norzh|Borneo an Norzh]] *[[Timbroù Bouchir|Bouchir]] *[[Timbroù Brunei|Brunei]] *[[Timbroù Bundi|Bundi]] *[[Timbroù Chamba|Chambâ]] *[[Timbroù Datia|Datia]] *[[Timbroù Dhâr|Dhâr]] *[[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]] *[[Timbroù Faridkot|Faridkot]] *[[Timbroù Formoza (Taiwan)|Formoza (Taiwan)]] *[[Timbroù Gwalior|Gwalior]] *[[Timbroù Ginea-Nevez ar C'hornaoueg|Ginea-Nevez ar C'hornaoueg]] *[[Timbroù Holkar|Holkar]] *[[Timbroù Hong Kong|Hong Kong]] *[[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]] *[[Timbroù Idar|Idar]] *[[Timbroù Indez Breizh-Veur|Indez Breizh-Veur]] *[[Timbroù Indez-Sina c'hall|Indez-Sina c'hall]] *[[Timbroù Jaipour|Jaipour]] *[[Timbroù Jammu-ha-Kachmir|Jammu-ha-Kachmir]] *[[Timbroù Jasdan|Jasdan]] *[[Timbroù Jhalawar|Jhalawar]] *[[Timbroù Jhind|Jhind]] *[[Timbroù Kazac'hstan|Kazac'hstan]] *[[Timbroù Kedah|Kedah]] *[[Timbroù Kiav-Tchou|Kiav-Tchou]] *[[Timbroù Kirgizstan|Kirgizstan]] *[[Timbroù Kochin-Sina|Kochin-Sina]] *[[Timbroù Labuan|Labuan]] *[[Timbroù Las Bela|Las Bela]] *[[Timbroù Inizi Maldivez|Inizi Maldivez]] *[[Timbroù Manchukuo|Manchukuo]] *[[Timbroù Morvi|Morvi]] *[[Timbroù Nabha|Nabha]] *[[Timbroù Nandgam|Nandgam]] *[[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]] *[[Timbroù Orcha|Orcha]] *[[Timbroù Pakhoi|Pakhoi]] *[[Timbroù Pakistan|Pakistan]] *[[Timbroù Patiala|Patiala]] *[[Timbroù Penang|Penang]] *[[Timbroù Perak|Perak]] *[[Timbroù Perlis|Perlis]] *[[Timbroù Pounch|Pounch]] *[[Timbroù Rajpipla|Rajpipla]] *[[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]] *[[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]] *[[Timbroù Sabah|Sabah]] *[[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]] *[[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]] *[[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]] *[[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]] *[[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]] *[[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]] *[[Timbroù Soruth|Soruth]] *[[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]] *[[Timbroù Tibet|Tibet]] *[[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]] *[[Timbroù Touva|Touva]] *[[Timbroù Travancore|Travancore]] *[[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]] *[[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]] *[[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]] </div> == [[Europa (kevandir)|Europa]] == <div style="column-count:5;"> *[[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh|Alamagn - Impalaeriezh]] *[[Timbroù Alamagn - Republik Weimar|Alamagn - Republik Weimar]] *[[Timbroù Alamagn - IIIde Reich|Alamagn - IIIde Reich]] *[[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed|Alamagn – Prantad 1945-1949]] *[[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg|Alamagn ar C’hornaoueg]] *[[Timbroù Alamagn ar Reter|Alamagn ar Reter]] *[[Timbroù Aldernez|Aldernez]] *[[Timbroù Allenstein|Allenstein]] *[[Timbroù Andorra|Andorra]] *[[Timbroù Arad|Arad]] *[[Timbroù Fiume|(Inizi) Arbe ha Veglia]] *[[Timbroù Aunus|Aunus]] *[[Timbroù Baden|Baden]] *[[Timbroù Barcelona|Barcelona]] *[[Timbroù Bavaria|Bavaria]] *[[Timbroù Belarus|Belarus]] *[[Timbroù Bergedorf|Bergedorf]] *[[Timbroù Berlin ar Reter|Berlin ar Reter]] *[[Timbroù Bohemia ha Moravia|Bohemia ha Moravia]] *[[Timbroù Bosnia ha Herzegovina|Bosnia ha Herzegovina]] *[[Timbroù Brunswick|Brunswick]] *[[Timbroù Campione|Campione]] *[[Timbroù Danzig|Danzig]] *[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Dedeagh]] *[[Timbroù Elzas ha Loren|Elzas ha Loren]] *[[Timbroù Epira|Epira]] *[[Timbroù Euskal Herria|Euskal Herria]] *[[Timbroù Fiume|Fiume]] *[[Timbroù Galitsia|Galitsia]] *[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Gres - Burevioù gall]] *[[Timbroù Gwernenez|Gwernenez]] *[[Timbroù Hamburg|Hamburg]] *[[Timbroù Hannover|Hannover]] *[[Timbroù Heligoland|Heligoland]] *[[Timbroù Ikaria|Ikaria]] *[[Timbroù Ingria|Ingria]] *[[Timbroù an Inizi Åland|Inizi Åland]] *[[Timbroù Inizi Mor Egea|Inizi Mor Egea]] *[[Timbroù an Inizi Faero|Inizi Faero]] *[[Timbroù Inizi Mor Ionian|Inizi Mor Ionian]] *[[Timbroù Istria|Istria]] *[[Timbroù Republik Sokial Italia|Republik Sokial Italia]] *[[Timbroù Italia|Italia]] *[[Timbroù Iwerzhon|Iwerzhon]] *[[Timbroù Jerzenez|Jerzenez]] *[[Timbroù Jibraltar|Jibraltar]] *[[Timbroù Karelia|Karelia]] *[[Timbroù Karintia|Karintia]] *[[Timbroù Katalonia|Katalonia]] *[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Kavala]] *[[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn|Kengevread Norzh Alamagn]] *[[Timbroù Keoded Dieub Lubeck|Keoded Dieub Lubeck]] *[[Timbroù Kiprenez|Kiprenez]] *[[Timbroù Kreta - Burevioù aostrian|Kreta - Burevioù aostrian]] *[[Timbroù Kreta - Burevioù gall|Kreta - Burevioù gall]] *[[Timbroù Kreta – Burevioù italian|Kreta - Burevioù italian]] *[[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta – Burevioù rusian]] *[[Timbroù Kroatia|Kroatia]] *[[Timbroù Lemnos|Lemnos]] *[[Timbroù Liechtenstein|Liechtenstein]] *[[Timbroù Lituania|Lituania]] *[[Timbroù Bro-Ljubljana|Bro-Ljubljana]] *[[Timbroù Rouantelezh Lombardia-Veneto|(Rouantelezh) Lombardia-Veneto]] *[[Timbroù Makedonia|Makedonia]] *[[Timbroù Manav|Manav]] *[[Timbroù Marienwerder|Marienwerder]] *[[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg]] *[[Timbroù Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg|Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg]] *[[Timbroù Lituania|Memel]] *[[Timbroù Modena|Modena]] *[[Timbroù Moldova|Moldova]] *[[Timbroù Montenegro|Montenegro]] *[[Timbroù Oldenburg|Oldenburg]] *[[Timbroù Parma|Parma]] *[[Timbroù Polonia|Polonia]] *[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Port Lagos]] *[[Timbroù Portugal|Portugal]] *[[Timbroù Prusia|Prusia]] *[[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]] *[[Timbroù Romagna|Romagna]] *[[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]] *[[Timbroù Saarland|Saarland]] *[[Timbroù Saksonia|Saksonia]] *[[Timbroù Samos|Samos]] *[[Timbroù Sardigna|Sardigna]] *[[Timbroù Enez Saseno|(Enez) Saseno]] *[[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|(Rouantelezh) an Div Sikilia]] *[[Timbroù Slovenia|Slovenia]] *[[Timbroù Slovakia|Slovakia]] *[[Timbroù Spagn|Spagn]] *[[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]] *[[Timbroù Sveden|Sveden]] *[[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Tiriad Dieub Trieste]] *[[Timbroù Thessalia|Thessalia]] *[[Timbroù Thüringen|Thüringen]] *[[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]] *[[Timbroù Toskana|Toskana]] *[[Timbroù Udine|Udine]] *[[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]] *[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]] *[[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]] *[[Timbroù Wenden|Wenden]] *[[Timbroù Württemberg|Württemberg]] *[[Timbroù Zadar|Zadar]] </div> == [[Okeania]] == <div style="column-count:5;"> *[[Timbroù Aitutaki|Aitutaki]] *[[Timbroù Aostralia ar Su|Aostralia ar Su]] *[[Timbroù Inizi Cook|Inizi Cook]] *[[Timbroù Inizi Fidji|Inizi Fidji]] *[[Timbroù Gilbert hag Ellice|Gilbert hag Ellice]] *[[Timbroù Enez ar Gouraleg Vras|Enez ar Gouraleg Vras]] *[[Timbroù Guam|Guam]] *[[Timbroù Hawaii|Hawaii]] *[[Timbroù Hebridez-Nevez|Hebridez-Nevez]] *[[Timbroù an Inizi Karolina|Inizi Karolina]] *[[Timbroù Kiribati|Kiribati]] *[[Timbroù Inizi Mariana|Inizi Mariana]] *[[Timbroù Inizi Marshall|Inizi Marshall]] *[[Timbroù Mikronezia|Mikronezia]] *[[Timbroù Nauru|Nauru]] *[[Timbroù Niue|Niue]] *[[Timbroù Palau|Palau]] *[[Timbroù Penrhyn|Penrhyn]] *[[Timbroù Inizi Pitcairn|Inizi Pitcairn]] *[[Timbroù Queensland|Queensland]] *[[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]] *[[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]] *[[Timbroù Tahiti|Tahiti]] *[[Timbroù Tasmania|Tasmania]] *[[Timbroù Tiriadoù gall Okeania|Tiriadoù gall Okeania]] *[[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]] *[[Timbroù Victoria|Victoria]] *[[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]] *[[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]] </div> == [[Reter-Kreiz]] == <div style="column-count:5;"> *[[Timbroù Abou Dhabi|Abou Dhabi]] *[[Timbroù Aden|Aden]] *[[Timbroù Sandjak Alexandretta|(Sandjak) Alexandretta]] *[[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Arabia ar Su]] *[[Timbroù Dubai|Dubai]] *[[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Emirelezhioù Arab Unanet]] *[[Timbroù Rouantelezh Hedjaz|Rouantelezh Hedjaz]] *[[Timbroù Kastellórizo|Kastellórizo]] *[[Timbroù Katar|Katar]] *[[Timbroù Kilikia|Kilikia]] *[[Timbroù Kurdistan|Kurdistan]] *[[Timbroù Manama|Manama]] *[[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]] *[[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol - Burevioù estren]] *[[Timbroù Smyrna|Smyrna]] *[[Timbroù Stadoù an Arsav-brezel|Stadoù an Arsav-brezel]] *[[Timbroù Tiriad an Alawited|Tiriad an Alawited]] *[[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]] *[[Timbroù Yemen|Yemen]] *[[Timbroù Yemen an Norzh|Yemen an Norzh]] *[[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]] </div> == Pennad kar == *[[Istor an timbroù]] [[Rummad:Timbrouriezh]] [[Rummad:Timbroù hervez ar vro| ]] ry0rgy3hzpw6mw24331g66zzbwxs514 0 43062 2190475 2103011 2026-05-07T19:32:43Z Kestenn 14086 2190475 wikitext text/x-wiki {{Infoboest Brezelioù |brezel=Emgann ar Somme |tammeus=[[Brezel-bed kentañ]] |skeudenn=[[Restr:German trench Delville Wood September 1916.jpg|250px|]] |titl=Foz-difenn alaman e koad Delville e miz Gwengolo 1916 |deiziad= [[1 a viz Gouere]] [[1916]] - [[18 a viz Du]] [[1916]] |lec'h= [[Pikardi (proviñs)|Pikardi]] [[Frañs]] |casus= |tiriad= |disoc'h=disoc'h sklaer ebet (marteze disoc'h war well d'ar Re Unanet) |emganner1={{Rouantelezh-Unanet}} <br /> {{Frañs}} <br /> {{Aostralia}} <br /> {{Kanada (1868-1921)}} <br /> {{Zeland-Nevez}} <br /> {{Suafrika (1910-1928)}} <br /> {{Douar-Nevez (1904-1931)}}<br /> {{Indez saoz}} <br /> |emganner2=[[Restr:Flag of the German Empire.svg|24px]] [[Impalaeriezh alaman]] |jeneral1=[[Douglas Haig]] <br />[[Ferdinand Foch]] |jeneral2=[[Max von Gallwitz]] <br />[[Fritz von Below]] |nerzh1=- |nerzh2=- |Tud marvet1= 272 000 den lazhet pe kollet |Tud marvet2= 170 000 den lazhet pe kollet }} '''Emgann ar Somme''' a oa unan eus an emgannoù gwadekañ eus ar [[Brezel-bed kentañ]]. Armeoù [[Breizh-Veur]], ar [[Commonwealth|C'hommonwealth]], hag hini [[Bro-C'hall]] a glaskas tremen a-dreuz linennoù arme [[Bro-Alamagn]] kreñvaet war ul linenn norzh-su a 45 km e-kichen ar [[Somme (stêr)|Somme]], e norzh Bro-C'hall, en un tric'horn etre kêrioù [[Albert (Somme)|Albert]], [[Péronne (Somme)|Péronne]] ha [[Bapaume]]. Unan eus emgannoù gwadekañ eus istor an denelezh eo (hep kontañ ar siviled), gant war-dro 1 060 000 gouzañver, en o zouez 442 000 den lazhet pe kollet. Kentañ devezh an emgann, d'ar 1añ a viz Gouere 1916, a oa an devezh gwadekañ evit arme Breizh-Veur, gant 57 470 den tizhet, en o zouez 19 240 den lazhet. Echuiñ a reas an emgann d'an 18 a viz Du 1916<ref>[https://web.archive.org/web/20080326184943/http://www.images-en-somme.fr/bataille-de-la-somme.php La bataille de la Somme 14-18, Première Guerre mondiale et circuit du souvenir] - Images en Somme</ref>. Evit ar wezh kentañ e oa filmet gant ur film [[propaganda]], ''[[La Bataille de la Somme (film)|La Bataille de la Somme]]'', ul lodenn vras eus euzhusted ar brezel modern gant skeudennoù eus ar c'hentañ devezhioù eus ar gombat. Dalc'het zo bet koun eus an darvoudoù gant oberennoù tennerien poltredoù ha livourien, en o zouez [[François Flameng]] liver ofisiel an armeoù a embannas e dresadennoù hag e vrastresoù niverus er gelaouenn ''[[L'Illustration]]''. == Notennoù == <references/> == Levrlennadur == * [[Pierre Miquel]], ''Les Oubliés de la Somme'', Tallandier, 2001. [https://web.archive.org/web/20071029121651/http://www.tallandier.com/ouvrage.php?id_ouvrage=138 Résumé du livre] * Alain Denizot, ''La Bataille de la Somme'', Perrin, 2002 * Alexandre THERS, ''La Somme - l'offensive tragique'', éditeur : Histoire et Collections, les mini-guides * H.P. Willmott, ''La Première Guerre mondiale'', éditeur : DK Publishing * John Keegan, ''La Première Guerre mondiale'', Perrin, 2003 * John Keegan, ''Anatomie de la bataille'', Robert Laffont, 1993. * Stéphane Audoin-Rouzeau et Jean-Jacques Becker (dir.), ''Encyclopédie de la Grande Guerre'', Bayard, 2004 == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Battle of the Somme|Emgann ar Somme}} * [https://web.archive.org/web/20080326184943/http://www.images-en-somme.fr/bataille-de-la-somme.php Emgann ar Somme : deiziadoù …] * [http://www.somme14-18.fr Le site officiel du CDT de la Somme pour venir visiter les champs de bataille] * [http://www.somme-tourisme.com Touristelezh en aervaoù ar Somme] * [http://perso.orange.fr/grande.guerre/somme.html Deizlevr an darvoudoù] * [https://web.archive.org/web/20070501102136/http://www.1914-1918.fr/1914-1918-annee-1916/1916-bataille-Somme/index.html Skeudennoù eus an emgann] * [https://web.archive.org/web/20080308153732/http://www.servicehistorique.sga.defense.gouv.fr/04histoire/publications/rha/documents/centralpiecearchiv.htm Dihelloù eus ar Ministrerezh] * [http://www.youtube.com/watch?v=Rl7MYTTHUFg&feature=related Ur werz saoznek] gant ar soner iwerzhonat [[Luke Kelly]], kaner [[The Dubliners]]. [[Rummad:1916 e Bro-C'hall]] [[Rummad:Emgannoù ar Brezel-bed kentañ|Somme, Emgann ar]] 8j9156e68996noblaaptxpcdr5jz05p 2190476 2190475 2026-05-07T20:04:38Z Ar choler 52661 2190476 wikitext text/x-wiki {{Infoboest Brezelioù |brezel=Emgann ar Somme |tammeus=[[Brezel-bed kentañ]] |skeudenn=[[Restr:German trench Delville Wood September 1916.jpg|250px]] |titl=Foz-difenn alaman e koad Delville e miz Gwengolo 1916 |deiziad= [[1 a viz Gouere]] [[1916]] - [[18 a viz Du]] [[1916]] |lec'h= [[Pikardi (proviñs)|Pikardi]] [[Frañs]] |casus= |tiriad= |disoc'h=disoc'h sklaer ebet (marteze disoc'h war well d'ar Re Unanet) |emganner1={{Rouantelezh-Unanet}}<br>{{Frañs}}<br>{{Aostralia}}<br>{{Kanada (1868-1921)}}<br>{{Zeland-Nevez}}<br>{{Suafrika (1910-1928)}}<br>{{Douar-Nevez (1904-1931)}}<br>{{Indez saoz}} |emganner2=[[Restr:Flag of the German Empire.svg|24px]] [[Impalaeriezh alaman]] |jeneral1=[[Douglas Haig]]<br>[[Ferdinand Foch]] |jeneral2=[[Max von Gallwitz]]<br>[[Fritz von Below]] |nerzh1=- |nerzh2=- |Tud marvet1= 272 000 den lazhet pe kollet |Tud marvet2= 170 000 den lazhet pe kollet }} '''Emgann ar Somme''' a voe unan eus an emgannoù gwadekañ er [[Brezel-bed kentañ]]. Armeoù [[Breizh-Veur]], ar [[Commonwealth|C'hommonwealth]] ha hini [[Bro-C'hall]] a glaskas tremen a-dreuz linennoù arme [[Alamagn]] kreñvaet war ul linenn norzh-su war-hed 45 km e-kichen ar [[stêr]] [[Somme (stêr)|Somme]], e norzh Bro-C'hall, en un tric'horn etre kêrioù [[Albert (Somme)|Albert]], [[Péronne (Somme)|Péronne]] ha [[Bapaume]].<br> Unan eus emgannoù gwadekañ eus istor an denelezh eo (hep kontañ ar siviled), gant war-dro {{formatnum:1060000]] gouzañvad, en o zouez {{formatnum:442000}} den lazhet pe gollet. Kentañ devezh an emgann, d'ar 1{{añ}} a viz Gouere 1916, a voe an devezh gwadekañ evit arme Breizh-Veur, gant {{formatnum:57470}} den tizhet, en o zouez {{formatnum:19240}} den lazhet. Echuiñ a reas an emgann d'an 18 a viz Du 1916<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20080326184943/http://www.images-en-somme.fr/bataille-de-la-somme.php ''La bataille de la Somme 14-18, Première Guerre mondiale et circuit du souvenir''] – ''Images en Somme''.</ref>. Evit ar wezh kentañ e oa bet [[film]]et ul lodenn vras eus euzhusted ar brezel modern gant skeudennoù eus ar c'hentañ devezhioù eus an emgann, evit ur film [[propaganda]], ''[[La Bataille de la Somme (film)|La Bataille de la Somme]]'' e anv. Dalc'het ez eus bet koun eus an darvoudoù gant oberennoù [[luc'hskeudennerezh|luc'hskeudennerien]] ha [[livouriezh|livourien]], en o zouez [[François Flameng]], anezhañ liver ofisiel an armeoù, hag a embannas e dresadennoù hag e vrastresoù niverus er gelaouenn ''[[L'Illustration]]''. == Notennoù == {{Daveoù}} == Levrlennadur == * [[Pierre Miquel]], ''Les Oubliés de la Somme'', Tallandier, 2001. [https://web.archive.org/web/20071029121651/http://www.tallandier.com/ouvrage.php?id_ouvrage=138 Diverradur] * Alain Denizot, ''La Bataille de la Somme'', Perrin, 2002 * Alexandre THERS, ''La Somme - l'offensive tragique'', éditeur : Histoire et Collections, les mini-guides * H.P. Willmott, ''La Première Guerre mondiale'', éditeur : DK Publishing * John Keegan, ''La Première Guerre mondiale'', Perrin, 2003 * John Keegan, ''Anatomie de la bataille'', Robert Laffont, 1993. * Stéphane Audoin-Rouzeau et Jean-Jacques Becker (dir.), ''Encyclopédie de la Grande Guerre'', Bayard, 2004 == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Battle of the Somme|Emgann ar Somme}} * [https://web.archive.org/web/20080326184943/http://www.images-en-somme.fr/bataille-de-la-somme.php Emgann ar Somme : deiziadoù …] * [http://www.somme14-18.fr Le site officiel du CDT de la Somme pour venir visiter les champs de bataille] * [http://www.somme-tourisme.com Touristelezh en aervaoù ar Somme] * [http://perso.orange.fr/grande.guerre/somme.html Deizlevr an darvoudoù] * [https://web.archive.org/web/20070501102136/http://www.1914-1918.fr/1914-1918-annee-1916/1916-bataille-Somme/index.html Skeudennoù eus an emgann] * [https://web.archive.org/web/20080308153732/http://www.servicehistorique.sga.defense.gouv.fr/04histoire/publications/rha/documents/centralpiecearchiv.htm Dihelloù eus ar Ministrerezh] * [http://www.youtube.com/watch?v=Rl7MYTTHUFg&feature=related Ur werz saoznek] gant ar soner iwerzhonat [[Luke Kelly]], kaner [[The Dubliners]]. [[Rummad:1916 e Bro-C'hall]] [[Rummad:Emgannoù ar Brezel-bed kentañ|Somme, Emgann ar]] gb9ktrr9fl8ids5f13bao5c73afszum 2190477 2190476 2026-05-07T20:13:52Z Kestenn 14086 Tennet ar galleg + liammoù marv 2190477 wikitext text/x-wiki {{Infoboest Brezelioù |brezel=Emgann ar Somme |tammeus=[[Brezel-bed kentañ]] |skeudenn=[[Restr:German trench Delville Wood September 1916.jpg|250px]] |titl=Foz-difenn alaman e koad Delville e miz Gwengolo 1916 |deiziad= [[1 a viz Gouere]] [[1916]] - [[18 a viz Du]] [[1916]] |lec'h= [[Pikardi (proviñs)|Pikardi]] [[Frañs]] |casus= |tiriad= |disoc'h=disoc'h sklaer ebet (marteze disoc'h war well d'ar Re Unanet) |emganner1={{Rouantelezh-Unanet}}<br>{{Frañs}}<br>{{Aostralia}}<br>{{Kanada (1868-1921)}}<br>{{Zeland-Nevez}}<br>{{Suafrika (1910-1928)}}<br>{{Douar-Nevez (1904-1931)}}<br>{{Indez saoz}} |emganner2=[[Restr:Flag of the German Empire.svg|24px]] [[Impalaeriezh alaman]] |jeneral1=[[Douglas Haig]]<br>[[Ferdinand Foch]] |jeneral2=[[Max von Gallwitz]]<br>[[Fritz von Below]] |nerzh1=- |nerzh2=- |Tud marvet1= 272 000 den lazhet pe kollet |Tud marvet2= 170 000 den lazhet pe kollet }} '''Emgann ar Somme''' a voe unan eus an emgannoù gwadekañ er [[Brezel-bed kentañ]], etre miz Gouere ha miz Du 1916. Armeoù [[Breizh-Veur]], ar [[Commonwealth|C'hommonwealth]] ha hini [[Bro-C'hall]] a glaskas tremen a-dreuz linennoù arme [[Alamagn]] kreñvaet war ul linenn norzh-su war-hed 45 km e-kichen ar [[stêr]] [[Somme (stêr)|Somme]], e norzh Bro-C'hall, en un tric'horn etre kêrioù [[Albert (Somme)|Albert]], [[Péronne (Somme)|Péronne]] ha [[Bapaume]]<nowiki>. Unan eus emgannoù gwadekañ eus istor an denelezh eo (hep kontañ ar siviled), gant war-dro {{formatnum:1060000}} gouzañvad, en o zouez {{formatnum:442000}} den lazhet pe gollet. Kentañ devezh an emgann, d'ar 1{{añ}} a viz Gouere 1916, a voe an devezh gwadekañ evit arme Breizh-Veur, gant {{formatnum:57470}} den tizhet, en o zouez {{formatnum:19240}} den lazhet. Echuiñ a reas an emgann d'an 18 a viz Du 1916<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20080326184943/http://www.images-en-somme.fr/bataille-de-la-somme.php ''La bataille de la Somme 14-18, Première Guerre mondiale et circuit du souvenir''] – ''Images en Somme''.</ref>. Evit ar wezh kentañ e oa bet [[film]]et ul lodenn vras eus euzhusted ar brezel modern gant skeudennoù eus ar c'hentañ devezhioù eus an emgann, evit ur film [[propaganda]], ''[[La Bataille de la Somme (film)|La Bataille de la Somme]]'' e anv. Dalc'het ez eus bet koun eus an darvoudoù gant oberennoù [[luc'hskeudennerezh|luc'hskeudennerien]] ha [[livouriezh|livourien]], en o zouez [[François Flameng]], anezhañ liver ofisiel an armeoù, hag a embannas e dresadennoù hag e vrastresoù niverus er gelaouenn ''[[L'Illustration]]''. == Levrlennadur == * [[Pierre Miquel]], ''Les Oubliés de la Somme'', Tallandier, 2001. [https://web.archive.org/web/20071029121651/http://www.tallandier.com/ouvrage.php?id_ouvrage=138 Diverradur] * Alain Denizot, ''La Bataille de la Somme'', Perrin, 2002 * Alexandre THERS, ''La Somme - l'offensive tragique'', Histoire et Collections, les mini-guides * H.P. Willmott, ''La Première Guerre mondiale'', DK Publishing * John Keegan, ''La Première Guerre mondiale'', Perrin, 2003 * John Keegan, ''Anatomie de la bataille'', Robert Laffont, 1993. * Stéphane Audoin-Rouzeau et Jean-Jacques Becker (ren.), ''Encyclopédie de la Grande Guerre'', Bayard, 2004 == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Battle of the Somme|Emgann ar Somme}} * [https://web.archive.org/web/20080326184943/http://www.images-en-somme.fr/bataille-de-la-somme.php Emgann ar Somme : deiziadoù …] * [http://www.somme14-18.fr Lec'hienn ofisiel Ofis touristelezh ar Somme evit gweladenniñ an tachennoù emgann] * [http://perso.orange.fr/grande.guerre/somme.html Deizlevr an darvoudoù] * [http://www.youtube.com/watch?v=Rl7MYTTHUFg&feature=related Ur werz saoznek] gant ar soner iwerzhonat [[Luke Kelly]], kaner [[The Dubliners]]. == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:1916 e Bro-C'hall]] [[Rummad:Emgannoù ar Brezel-bed kentañ|Somme, Emgann ar]] c8z09sri8va6whr9hlog84z49fanv8e 2190493 2190477 2026-05-08T09:59:45Z Ar choler 52661 2190493 wikitext text/x-wiki {{Infoboest Brezelioù |brezel=Emgann ar Somme |tammeus=[[Brezel-bed kentañ]] |skeudenn=[[Restr:German trench Delville Wood September 1916.jpg|250px]] |titl=Foz-difenn alaman e koad Delville e miz Gwengolo 1916 |deiziad= [[1 a viz Gouere]] [[1916]] - [[18 a viz Du]] [[1916]] |lec'h= [[Pikardi (proviñs)|Pikardi]] [[Frañs]] |casus= |tiriad= |disoc'h=disoc'h sklaer ebet (marteze disoc'h war well d'ar Re Unanet) |emganner1={{Rouantelezh-Unanet}}<br>{{Frañs}}<br>{{Aostralia}}<br>{{Kanada (1868-1921)}}<br>{{Zeland-Nevez}}<br>{{Suafrika (1910-1928)}}<br>{{Douar-Nevez (1904-1931)}}<br>{{Indez saoz}} |emganner2=[[Restr:Flag of the German Empire.svg|24px]] [[Impalaeriezh alaman]] |jeneral1=[[Douglas Haig]]<br>[[Ferdinand Foch]] |jeneral2=[[Max von Gallwitz]]<br>[[Fritz von Below]] |nerzh1=- |nerzh2=- |Tud marvet1= 272 000 den lazhet pe kollet |Tud marvet2= 170 000 den lazhet pe kollet }} '''Emgann ar Somme''' a voe unan eus an emgannoù gwadekañ er [[Brezel-bed kentañ]], etre miz Gouere ha miz Du 1916. Armeoù [[Breizh-Veur]], ar [[Commonwealth|C'hommonwealth]] ha hini [[Bro-C'hall]] a glaskas tremen a-dreuz linennoù arme [[Alamagn]] kreñvaet war ul linenn norzh-su war-hed 45 km e-kichen ar [[stêr]] [[Somme (stêr)|Somme]], e norzh Bro-C'hall, en un tric'horn etre kêrioù [[Albert (Somme)|Albert]], [[Péronne (Somme)|Péronne]] ha [[Bapaume]].<br> Unan eus emgannoù gwadekañ eus istor an denelezh eo (hep kontañ ar siviled), gant war-dro {{formatnum:1060000}} gouzañvad, en o zouez {{formatnum:442000}} den lazhet pe gollet. Kentañ devezh an emgann, d'ar 1{{añ}} a viz Gouere 1916, a voe an devezh gwadekañ evit arme Breizh-Veur, gant {{formatnum:57470}} den tizhet, en o zouez {{formatnum:19240}} den lazhet. Echuiñ a reas an emgann d'an 18 a viz Du 1916<ref>{{fr}} [https://web.archive.org/web/20080326184943/http://www.images-en-somme.fr/bataille-de-la-somme.php ''La bataille de la Somme 14-18, Première Guerre mondiale et circuit du souvenir''] – ''Images en Somme''.</ref>. Evit ar wezh kentañ e oa bet [[film]]et ul lodenn vras eus euzhusted ar brezel modern gant skeudennoù eus ar c'hentañ devezhioù eus an emgann, evit ur film [[propaganda]], ''[[La Bataille de la Somme (film)|La Bataille de la Somme]]'' e anv. Dalc'het ez eus bet koun eus an darvoudoù gant oberennoù [[luc'hskeudennerezh|luc'hskeudennerien]] ha [[livouriezh|livourien]], en o zouez [[François Flameng]], anezhañ liver ofisiel an armeoù, hag a embannas e dresadennoù hag e vrastresoù niverus er gelaouenn ''[[L'Illustration]]''. == Levrlennadur == * [[Pierre Miquel]], ''Les Oubliés de la Somme'', Tallandier, 2001. [https://web.archive.org/web/20071029121651/http://www.tallandier.com/ouvrage.php?id_ouvrage=138 Diverradur] * Alain Denizot, ''La Bataille de la Somme'', Perrin, 2002 * Alexandre THERS, ''La Somme - l'offensive tragique'', Histoire et Collections, les mini-guides * H.P. Willmott, ''La Première Guerre mondiale'', DK Publishing * John Keegan, ''La Première Guerre mondiale'', Perrin, 2003 * John Keegan, ''Anatomie de la bataille'', Robert Laffont, 1993. * Stéphane Audoin-Rouzeau et Jean-Jacques Becker (ren.), ''Encyclopédie de la Grande Guerre'', Bayard, 2004 == Liammoù diavaez == {{Commons|Category:Battle of the Somme|Emgann ar Somme}} * [https://web.archive.org/web/20080326184943/http://www.images-en-somme.fr/bataille-de-la-somme.php Emgann ar Somme : deiziadoù …] * [http://www.somme14-18.fr Lec'hienn ofisiel Ofis touristelezh ar Somme evit gweladenniñ an tachennoù emgann] * [http://perso.orange.fr/grande.guerre/somme.html Deizlevr an darvoudoù] * [http://www.youtube.com/watch?v=Rl7MYTTHUFg&feature=related Ur werz saoznek] gant ar soner iwerzhonat [[Luke Kelly]], kaner [[The Dubliners]]. == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:1916 e Bro-C'hall]] [[Rummad:Emgannoù ar Brezel-bed kentañ|Somme, Emgann ar]] nqymeiifxamooijwhyf0qziyw298kp3 1 68054 2190404 2184313 2026-05-07T16:29:23Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Kaozeal:Brezel ar Voeren]] da [[Kaozeal:Brezel ar Voered]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal) 2184313 wikitext text/x-wiki Ur stumm gallek pe saoznek eo "Boers", liester ar ger "Boer" (a vez distaget "bour" e nederlandeg hag a dalvez "labourer-douar", "kouer"). "Boeren" eo al liester e nederlandeg. Skrivañ a reer "Bur-" e meur a yezh slavek, da ziskouez an distagadur. Petra ober e brezhoneg, evit an unander hag evit al liester (dibenn, kemmadur) ? --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] 8 Gen 2010 da 11:29 (UTC) :Gwir eo. Me a zalc'hfe a-walc'h ar wrizienn orin "Boer" ha neuze lakaat merk boas al liester evel er yezhoù all (italianeg, galleg, saozneg) ha skrivañ Boered. [[Brezel ar Voered]]. --[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] 19 Du 2011 da 23:37 (UTC) ::Pe beurvrezhonekaat : ar Voured, pe ar Boeren . [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 14 Meu 2020 da 10:49 (UTC) :;''Le Courrier du Finistère'' ::*a-raok 1900 : '''ar Boer''' (liester) ::*etre 1900 ha 1908 : '''ar Boerien''' ::*adalek 1908 : '''ar Boered''' :;''Ar Vro'' ::*1904 : '''ar Boered''' :;''L'Echo du Finistère'' ::*1906 : '''ar Boered''' :;''Ar Bobl'' ::*1911 : '''ar Boered''' :;''Gwalarn'' ::*1929 : '''ar Voerien''' :;''Al Liamm'' ::*1957 : '''ar Voered''' ::*2014 : '''ar Boer''' (liester) :;''Emsav'' ::*1968 : '''ar v'Boer'ed''' ::*1973 : '''ar ''Boers''''' :;''Lavar'' ::*1999 : '''ar ''Boers''''' :[[Dibar:Degasadennoù/92.135.65.56|92.135.65.56]] 14 Meu 2020 da 17:52 (UTC) ::A-du on gant Boer (distaget bour), ar Voered. Boeren zo nederlandek.--[[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 10 C'hwe 2022 da 10:26 (UTC) :::Adlañsañ a ran ar gaozeadenn. An holl dud a oa a-du evit implijout ar Voered, ar stumm poellekañ e brezhoneg, implijet gant ar c'hazetennoù menneget gant Bianchi-Bihan evit al lodenn vrasañ anezho abaoe ouzhpenn 125 bloaz. "Boeren" zo nederlandek penn-da-benn, ne welan ket da betra servij mirout ar stumm-se. "Brezel ar Voeren" zo digomprenus-tre da Yann vrezhonek. Gallout a rafemp mirout ar wrizienn nederlandek "boer" ha lakaat merk al liester pa vez ezhomm, evel e galleg ha saozneg. Boered eo an diskoulm kempouezhañ d'am soñj eta. Neuze Ar Voered, pe ar vBoered. A galon, --[[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 10 Meu 2026 da 17:42 (UTC) ::::Demat, ::::Gwir eo! ::::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 10 Meu 2026 da 18:32 (UTC) :::::Demat, a-du gant "Ar Voered" ivez. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 10 Meu 2026 da 20:02 (UTC) :::::: Gwelloc’h eo mont gant ''Boered'', ''Ar Voered''. --[[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 11 Meu 2026 da 22:20 (UTC) 70fzagff8u8p0cohb8a6mm3f7igwhv2 2190417 2190404 2026-05-07T16:43:46Z Kestenn 14086 /* */ Respont 2190417 wikitext text/x-wiki Ur stumm gallek pe saoznek eo "Boers", liester ar ger "Boer" (a vez distaget "bour" e nederlandeg hag a dalvez "labourer-douar", "kouer"). "Boeren" eo al liester e nederlandeg. Skrivañ a reer "Bur-" e meur a yezh slavek, da ziskouez an distagadur. Petra ober e brezhoneg, evit an unander hag evit al liester (dibenn, kemmadur) ? --[[Implijer:Llydawr|Llydawr]] 8 Gen 2010 da 11:29 (UTC) :Gwir eo. Me a zalc'hfe a-walc'h ar wrizienn orin "Boer" ha neuze lakaat merk boas al liester evel er yezhoù all (italianeg, galleg, saozneg) ha skrivañ Boered. [[Brezel ar Voered]]. --[[Implijer:Kadwalan|Kadwalan]] 19 Du 2011 da 23:37 (UTC) ::Pe beurvrezhonekaat : ar Voured, pe ar Boeren . [[Implijer:Bianchi-Bihan|Bianchi-Bihan]] ([[Kaozeadenn Implijer:Bianchi-Bihan|kaozeal]]) 14 Meu 2020 da 10:49 (UTC) :;''Le Courrier du Finistère'' ::*a-raok 1900 : '''ar Boer''' (liester) ::*etre 1900 ha 1908 : '''ar Boerien''' ::*adalek 1908 : '''ar Boered''' :;''Ar Vro'' ::*1904 : '''ar Boered''' :;''L'Echo du Finistère'' ::*1906 : '''ar Boered''' :;''Ar Bobl'' ::*1911 : '''ar Boered''' :;''Gwalarn'' ::*1929 : '''ar Voerien''' :;''Al Liamm'' ::*1957 : '''ar Voered''' ::*2014 : '''ar Boer''' (liester) :;''Emsav'' ::*1968 : '''ar v'Boer'ed''' ::*1973 : '''ar ''Boers''''' :;''Lavar'' ::*1999 : '''ar ''Boers''''' :[[Dibar:Degasadennoù/92.135.65.56|92.135.65.56]] 14 Meu 2020 da 17:52 (UTC) ::A-du on gant Boer (distaget bour), ar Voered. Boeren zo nederlandek.--[[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 10 C'hwe 2022 da 10:26 (UTC) :::Adlañsañ a ran ar gaozeadenn. An holl dud a oa a-du evit implijout ar Voered, ar stumm poellekañ e brezhoneg, implijet gant ar c'hazetennoù menneget gant Bianchi-Bihan evit al lodenn vrasañ anezho abaoe ouzhpenn 125 bloaz. "Boeren" zo nederlandek penn-da-benn, ne welan ket da betra servij mirout ar stumm-se. "Brezel ar Voeren" zo digomprenus-tre da Yann vrezhonek. Gallout a rafemp mirout ar wrizienn nederlandek "boer" ha lakaat merk al liester pa vez ezhomm, evel e galleg ha saozneg. Boered eo an diskoulm kempouezhañ d'am soñj eta. Neuze Ar Voered, pe ar vBoered. A galon, --[[Implijer:Arko|Arko]] ([[Kaozeadenn Implijer:Arko|kaozeal]]) 10 Meu 2026 da 17:42 (UTC) ::::Demat, ::::Gwir eo! ::::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 10 Meu 2026 da 18:32 (UTC) :::::Demat, a-du gant "Ar Voered" ivez. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 10 Meu 2026 da 20:02 (UTC) :::::: Gwelloc’h eo mont gant ''Boered'', ''Ar Voered''. --[[Implijer:Ch. Rogel|Ch. Rogel]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ch. Rogel|kaozeal]]) 11 Meu 2026 da 22:20 (UTC) :::::::{{graet}} Cheñchet eo titl ar pennad, ha titloù ar pennadoù war ar brezelioù o-unan + [[Republikoù ar Voered]]. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 16:43 (UTC) bs6hd4djbxznbz99q05cslhramuboml 0 68887 2190486 2017338 2026-05-08T06:49:54Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2190486 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Chubut - Esquel.jpg|250px|thumb|Lenn e-kichen Esquel]] [[Image:LaTrochita20EnEstacionEsquel1.jpg|thumb|250px| An tren anvet [[La Trochita]] e porzh-houarn Esquel]] '''Esquel''' zo ur gêr e gwalarn [[Proviñs Chubut]], en [[Arc'hantina]] er [[Wladfa]], tost d'an harzoù gant [[Chile]], e departamant [[Futaleufú]]. 30 000 a dud zo bet kontet e [[2001]] . == Gerdarzh== Ur ger [[mapuchek]] eo anv Esquel, hag a dalv kement ha [[drein]]. ==Istor== ==Touristelezh== Daou ''di-te'' kembreat zo e kêr, hag ur chapel brotestant anvet Capel Seion. <!-- Sefydlwyd y dref ar y [[25 Chwefror]] [[1906]], fel estyniad i'r gorllewin o'r sefydiad Cymreig '''Colonia 16 de Octubre''' o gwmpas [[Trevelín]] 25 Km i'r de. Mae'r llethrau oddi amgylch yn cynnig sgio da, yn enwedig La Hoya. Rhyw ddeng milltir i'r gorllwin mae'r brif fynedfa i Barc Cenedlaethol Los Alerces. meaning "thorn", which refers to the characteristics of the local [[flora (plants)|flora]], including several [[spine (biology)|spiny]] [[Shrub|bushes]], most famously the Calafate (''[[Berberis buxifolia]]''). The founding of the town dates back to the arrival of [[Wales|Welsh]] [[immigration|immigrants]] in Chubut in 1865. The settlement was created on 25 February 1906, as an extension of the Colonia 16 de Octubre, now known as [[Trevelin]]. The city, the main town of the area, is located by the Esquel Stream and surrounded by the mountains La Zeta, La Cruz, Cerro 21 and La Hoya. La Hoya is known as a [[ski]] resort with good quality snow right through the spring. The [[Los Alerces National Park]] is {{convert|50|km|mi|0|abbr=on|sp=us}} northwest of the city. Another important tourist attraction is the narrow-gauge [[train]] (with 75&nbsp;cm between the rails), known as ''[[La Trochita]]'' locally and in English as ''The Old Patagonian Express'', after [[The Old Patagonian Express|the book]] by [[Paul Theroux]]. It is said to be the only narrow-gauge long-distance train in operation and the southernmost [[rail transport|railway]] in the world. The first fifty locomotives were brought from [[Germany]] ([[Henschel & Sohn]]) in 1922 and were originally modified to use [[fuel oil]] and steam. Later twenty-five locomotives were bought from the [[Baldwin Locomotive Works]] of [[Philadelphia, Pennsylvania|Philadelphia]]. The train remains in operation and authentic thanks to the effort of the team of workers at ''Talleres Ferroviarios El Maiten'', that make a lot of pieces and parts by hand. The trains now run as a tourist excursionbetween Esquel and the small settlement of Nahuel Pan, located at the foot of the [[volcano]] of the same name, with other services all the way to El Maitén. Until 1993, the train ran all the way to the city of [[Ingeniero Jacobacci]] in [[Río Negro Province|Río Negro]], from where trains ran to [[Viedma]] and from there to [[Buenos Aires]], forming the General Roca railway. According to the {{census-ar|2001}}, the Esquel district had about 28,000 inhabitants, with one of the highest rates of growth in the province, mainly as result of the immigration of people from Buenos Aires, but also from other provinces. The townspeople have been in a long battle to prevent a [[gold]] [[mining|mine]] being set up nearby, with concerns that the metal extraction will [[pollution|contaminate]] the watercourse permanently and irreversibly. ==Esquel meteorite== {{Details|Esquel (meteorite)}} In 1951 a farmer found a {{convert|755|kg|lb}} [[meteorite]], later called [[Esquel (meteorite)|Esquel]], while digging a hole for a water tank. When cut and polished, the meteorite showed beautiful yellowish [[olivine]] (peridot) crystals. The Esquel meteorite is known world wide among collectors and the scientific community. --> ==Lennegezh== Meneg zo eus an tren bihan ''[[La Trochita]]'' e levr [[Paul Theroux]], ''The Old Patagonian Express''. ==Gevellez== Gevellet eo Esquel gant kêr [[Aberystwyth]] e Kembre abaoe miz Mae 2009. ==Liammoù diavaez== * [https://web.archive.org/web/20201130234327/http://www.esquel.gov.ar/ Kumun Esquel] - Keleier e spagnoleg ha saozneg * [https://web.archive.org/web/20050827215528/http://www.latrochita.org.ar/TrochiIngles/historia.htm La Trochita] * [https://web.archive.org/web/20061123123842/http://www.esquelonline.com/ Keleier evit an douristed ha luc'hskeudennoù] [[Rummad:Y Wladfa]] [[Rummad:Kêrioù Chubut]] cw1gzkbfskpdfzg07yxaxiq8ac72gx4 0 87938 2190377 1990108 2026-05-07T12:13:06Z Arko 540 astenn 2190377 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Olivier Roellinger''', ganet d'ar [[14 a viz Gwengolo]] [[1955]] e [[Kankaven]], a zo ur mestr-[[keginer]] breizhat brudet, dreist-holl evit pezh a sell ar [[spis (temz)|spisoù]], hag eil-prezidant ar [[kevredigezh|gevredigezh]] etrevroadel Relais & Châteaux. Keginer eo betek an oad a 53 bloaz, pa serr e breti teir steredenn e 2008. Divizout a ra labourat e kenwerzh ar spisoù. Mestr-keginer eo e vab [[Hugo Roellinger]] ivez, er preti le Coquillage e [[Sant-Meleg]]. [[Restr:Olivier Roellinger.jpg|thumb|kleiz|Olivier Roellinger]] == Levrlennadur == * ''Voyage aux pays des merveilles : Rann 1, Les parfums de l'enfance'', Christian Lejalé/Olivier Roellinger/Vincent Lejalé, Imagine & Co Editions, 2010 * ''La cuisine des nez'', Sabine Chabbert/Jean-Marc Anglès/Frédéric Huijbregts/Olivier Roellinger, Terre Bleue, 2010 * ''Trois étoiles de mer'', Christian Lejalé/Olivier Roellinger/Vincent Lejalé, Flammarion, 2008 * ''La cuisine des corsaires : Petite conférence sur la gastronomie'', Olivier Roellinger, Bayard Centurion 2008 * ''Une cuisine contemporaine'', Olivier Roellinger/Anne Testut/Alain Willaume, Flammarion 2005 * ''Le livre des épices'', Alain Stella/Jacques Boulay/Olivier Roellinger, Flammarion 2003 ==Pennadoù kar== [[Keginerezh Breizh]] ==Liammoù diavaez== * [http://www.maisons-de-bricourt.com/ Les Maisons de Bricourt] * [http://www.epices-roellinger.com/ Spisoù Roellinger] {{DEFAULTSORT:Roellinger, Olivier}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1955]] [[Rummad:Keginerien Breizh]] lwf96sra4ahnoqfw4w5jh9ui1037q1c 0 95402 2190462 1476519 2026-05-07T18:40:17Z Dishual 612 2190462 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''''The Times''''' zo ur [[pemdezieg]] eus [[Breizh-Veur]] krouet gant [[John Walter]] e 1785 gant an anv ''London Daily Universal Register''. E 1788 e teuas da vezañ ''The Times'' hag e 1806 e voe lakaet skeudennoù ennañ evit ar wech kentañ. Adprenet e voe gant [[Rupert Murdoch]] e 1981. {{DEFAULTSORT:Times, The}} [[Rummad:Kazetennoù Bro-Saoz]] [[Rummad:Kazetennoù pemdeziek saoznek]] q4ifna73ta8zaz365kgwcmpgeq7x43z 2190463 2190462 2026-05-07T18:47:16Z Dishual 612 2190463 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''''The Times''''' zo ur [[pemdezieg]] eus [[Breizh-Veur]] krouet gant [[John Walter]] e 1785 gant an anv ''London Daily Universal Register''. E 1788 e teuas da vezañ ''The Times'' hag e 1806 e voe lakaet skeudennoù ennañ evit ar wech kentañ. Adprenet e voe gant [[Rupert Murdoch]] e 1981. == The Times ha breizh == E miz genver 2026, e oa deuet Adam Sage ur c'hazetenner a labour gant an Times e Breizh a-benn kompren luskoù diorroadur deskadurezh ar yezhoù minorelek <ref>https://www.apprendre-en-breton.bzh/le-journal-anglo-saxon-times-est-venu-la-rencontre-de-la-filiere-bilingue-de-lenseignement</ref>. Klask a rae kompren petra a oa ar c'henarroud e Breizh gant ar [[brezhoneg]] hag ar [[gallaoueg]] o keñveriañ gant kenarroud [[kembre|Bro Gembre]] <ref> {{en}} https://www.thetimes.com/world/europe/article/in-the-land-of-king-arthur-bretons-revive-their-once-and-future-tongue-8txmxpm0r</ref> == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Times, The}} [[Rummad:Kazetennoù Bro-Saoz]] [[Rummad:Kazetennoù pemdeziek saoznek]] jx0iz20v840o24i29cwbg6v5gt4i6e7 2190464 2190463 2026-05-07T18:47:42Z Dishual 612 /* The Times ha breizh */ 2190464 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''''The Times''''' zo ur [[pemdezieg]] eus [[Breizh-Veur]] krouet gant [[John Walter]] e 1785 gant an anv ''London Daily Universal Register''. E 1788 e teuas da vezañ ''The Times'' hag e 1806 e voe lakaet skeudennoù ennañ evit ar wech kentañ. Adprenet e voe gant [[Rupert Murdoch]] e 1981. == The Times ha breizh == E miz Genver 2026, e oa deuet Adam Sage, ur c'hazetenner a labour gant an Times, e [[Breizh]] a-benn kompren luskoù diorroadur deskadurezh ar yezhoù minorelek <ref>https://www.apprendre-en-breton.bzh/le-journal-anglo-saxon-times-est-venu-la-rencontre-de-la-filiere-bilingue-de-lenseignement</ref>. Klask a rae kompren petra a oa ar c'henarroud e Breizh gant ar [[brezhoneg]] hag ar [[gallaoueg]] o keñveriañ gant kenarroud [[kembre|Bro Gembre]] <ref> {{en}} https://www.thetimes.com/world/europe/article/in-the-land-of-king-arthur-bretons-revive-their-once-and-future-tongue-8txmxpm0r</ref> == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Times, The}} [[Rummad:Kazetennoù Bro-Saoz]] [[Rummad:Kazetennoù pemdeziek saoznek]] 010ma47dbynpvqecwfyv2vcfkn8kgy0 0 102106 2190447 1419013 2026-05-07T17:06:01Z Kestenn 14086 Kemmet pal an adkas eus [[Brezel ar Voeren]] da [[Brezel ar Voered]] 2190447 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Brezel ar Voered]] dycb2zvr5pvnox3r1mqrswv270fodug 0 109552 2190448 2156222 2026-05-07T17:08:54Z Kestenn 14086 2190448 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Émile Loubet''' a oa ur politikour gall. Ganet e oa d'an [[30 a viz Kerzu]] [[1838]] hag aet da Anaon d'an [[20 a viz Kerzu]] [[1929]], bet e oa bet 45vet Kentañ ministr Bro-C'hall ha seizhvet [[Prezidant ar Republik C'hall|prezidant ar republik]] da vare an [[Trede Republik c'hall]]. Diplomet war ar Gwir, bet e oa bet maer [[Montélimar]], merzhet e oa bet evel prezegenner a zaore. Dilennet e oa bet e kambr an deputeed e [[1876]] hag er Sened e [[1885]]. Lakaet e voe evel ministr republikan dindan Carnot ha Ribot. Bez e voe kentañ ministr Bro-C'hall e 1892. Pa oa Prezidant (1899–1906), e oa bet eus an Diskouezadeg hollvedel e Pariz e 1900. Dindan e resped e voe savet an emglev [[Entente Cordiale]] gant ar [[Rouantelezh Unanet Breizh-Veur hag Iwerzhon|Rouantelezh-Unanet]] o tremen dreist ar c'hudennoù savet gant [[Brezel ar Voered]] hag an [[Afer Dreyfus]]. {{Prezidanted an Trede Republik c'hall‎}} {{DEFAULTSORT:Loubert, Emile}} [[Rummad:Prezidanted Bro-C'hall]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1838]] [[Rummad:Marvioù 1929]] mk4r5tr56ljcaberteq3564oqhunxnl 0 113114 2190432 1591205 2026-05-07T16:55:15Z Kestenn 14086 2190432 wikitext text/x-wiki [[Restr:Lawrence_Oates_c1911.jpg|thumb|Lawrence Oates]] '''Lawrence Edward Grace Oates''', lesanvet "Titus", bet ganet d'ar [[17 a viz Meurzh]] [[1880]] e [[Putney]] (ur c'harter eus [[Londrez]], e [[Bro-Saoz]]) ha marvet d'ar [[16 a viz Meurzh]] [[1912]], a oa un ergerzher saoz. Kabiten dragoned bet stourmet en [[eil brezel ar Voered]] e oa, kemeret en devoa perzh en ergerzhadenn [[Terra Nova]] bet savet gant [[Robert Falcon Scott]] : tizhout a reas [[Pennahel ar Su]] nebeut amzer war-lerc'h hini [[Roald Amundsen]]. War e zistro eus ar Pennahel e voe paket e izili gant milher. Dre ma ouie mat n'hallje ket talañ ouzh ar varvenn-gig e-pad pell amzer e tivizas en em aberzhiñ evit ma chomje e genskipailhidi yac'h ha dibistig. En aner ec'h aberzhas Oates e vuhez a-benn ar fin rak ar peurrest eus skipailh Scott a voe adkavet marv goude-se : brasañ gwallzarvoud an hini eo a c'hoarvezas da vare an ergerzhadennoù en [[Antarktika]] (1895-1922). {{DEFAULTSORT:Oates, Lawrence}} [[Rummad:Ergerzherien saoz]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1880]] [[Rummad:Marvioù 1912]] [[Rummad:Antarktika]] r8dsfrczcgsnyupuhykrwrop38gjfdz 0 114985 2190438 2070930 2026-05-07T16:59:31Z Kestenn 14086 2190438 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[File:George de Villebois-Mareuil.jpg|thumb|Georges de Villebois-Mareuil]] '''Georges Henri Anne Marie Victor, kont Villebois-Mareuil''' ([[Naoned]], [[22 a viz Meurzh]] [[1847]] - [[Boshof]], [[Transvaal]], [[Suafrika]], [[5 a viz Ebrel]] [[1900]], a oa ofisour en [[arme]] [[Frañs]]. Brud a c'hounezas pa stourmas diouzh tu ar [[Boer|Voered]] enep ar [[Rouantelezh-Unanet]] en [[Eil brezel ar Voered|Eil Brezel ar Voered]] ([[11 a viz Here]] [[1899]]-[[31 a viz Mae]] [[1902]]). E [[1867]] e teuas er-maez eus Skol [[Saint-Cyr]]. Brezeliñ a reas en [[Indez-Sina]] ; en arme al [[Liger]] e voe e-kerzh [[Brezel 1870]]. Heuliañ a reas stummadur ar [[Skol a Vrezel]], penn sturvod rannarme [[Aljer]] e voe. Koronal e oa pa roas e zilez e [[1895]]. E [[1899]] ez eas da [[Suafrika]] evit sikour ar Voered, e penn ur bagad emouestlidi c'hall ha [[Holland|hollandat]] e oa pa voe lazhet e-kerzh ur c'hrogad a badas ouzhpenn teir eurvezh enep soudarded [[Breizh-Veur|breizhveurat]] kalz niverusoc'h. Danevellet eo bet e desteni a-zivout ar brezel-se en ul levr anvet ''[[Carnets de campagne]]'' embannet e [[1902]]. [[Roueelouriezh|Roueelour]], [[Enepyuzevegezh|enepyuzev]], [[Frañmasonerezh|enepfrañmason]], [[Bro-Saoz|enepsaoz]] e oa. Ezel eo bet eus an ''[[Action Française]]''.<br />Roet eo bet e anv d'ur boulouard gant kêr [[Roazhon]]. == Mammennoù == * {{fr}} Jean-Loup Avril, ''500 Bretons à connaître'', L'Ancre de Marine, 1989 – ASIN : B004AUYMUK. {{Commons|Category:Georges de Villebois-Mareuil}} {{DEFAULTSORT:Villebois-Mareuil, Georges de}} [[Rummad:Broadelourien c'hall]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Soudarded vreizhat]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1847]] [[Rummad:Marvioù 1900]] [[Rummad:Tud eus Naoned]] gjv80xbhacuqnz86zhwlb6ka4izlj6p 0 119193 2190394 2186766 2026-05-07T13:51:46Z J.C EVEN 691 /* H */ Hallenaut, aotrounez la Villecolvé, e Pleuloc'h 2190394 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ * Amañ emañ diskouezet skoedoù familhoù an [[noblañs]]ed a Vreizh, gant o deskrivadur hervez reolennoù an [[ardamezouriezh]]. * Etre sonnelloù <span style="color:green;">'''[&nbsp;]'''</span> emañ an andonioù, a gavor el [[#Levrlennadur|Levrlennadur]]. {| class="wikitable" |- | [[#A|A]] • [[#B|B]] • [[#C|C]] • [[#D|D]] • [[#E|E]] • [[#F|F]] • [[#G|G]] • [[#H|H]] • [[#I|I]] • [[#J|J]] • [[#K|K]] • [[#L|L]] • [[#M|M]] • [[#N|N]] • [[#O|O]] • [[#P|P]] • [[#Q|Q]] • [[#R|R]] • [[#S|S]] • [[#T|T]] • [[#U|U]] • [[#V|V]] • [[#W|W]] • [[#X|X]] • [[#Y|Y]] • [[#Z|Z]] • [[#Notennoù|Notennoù]] • [[#Levrlennadur|Levrlennadur]] |- |} == A == {| class="wikitable" |- |[[Restr:Aage-dl.gif|100px]] |'''Aage'''<ref>Genidik eus Poatev. Aotrounez al lec'h se e Journé; la Villemie, Kerigomarc'h en [[Arzhanaou]]; Rueneuve e Trec'horanteg; de Fremeur; Moreag</ref> ''Age (de l')'', ''Lage (de)'' * ''En aour e erez daoubennek en gul, pigoset hag iziliet en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Abailard''', pe '''Abélard''' ('''Abalard''' e brezhoneg)<ref>Genidik eus [[ar Palez]], eskopti Naoned. Pêr, mab Beranger, abad Lokentaz e 1256; gwall vrudet abalamour d'e garantez gant Eloiza. Aet da Anaon er bloaz 1142. [[Astralabe]], o mab, chaloni Naoned, aet da Anaon er bloaz 1162.</ref> [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Abalain''' [PPC] |- |[[Restr:Abbe-l2.jpg|100px]] |'''l'Abbé''' * ''En glazur e gammell abad en aour, hebiaet gant div greskenn ivez en aour.'' [ADV] |- |[[Restr:L'Abbe des Aubrays.jpg|100px]] |'''l'Abbé des Aubrays''' * ''En gul e deir c'hammell beuliek en aour, 2, 1.'' [ADV] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Abbé du Clos''' [ADV] |- |[[Restr:Abelin.gif|100px]] |'''d'Abelin''' <ref>Aotrounez la Touche, e Saozon (Sevigneg), eskopti Roazhon. Guillaume, senesal Gwitreg e 1382. Familh kemesket gant ar re Champaux, ha goude Pontrouault;</ref> * ''En glazur e sourin en argant, karget gant ul leonparzh en gul, ha leinet gant ur flourdilizenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Abhervé-Guéguen'''<ref>Menegoù eus 1426 da 1538, parrezioù Lanniliz ha Landeda, eskopti Leon</ref> [PPC] |- |[[Restr:Abillan.jpg|100px]] |'''Abillan''' * ''En glazur e deir balafenn en argant.'' |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Abmorvan'''<ref>Menegoù eus 1543 da 1538, parrez Landeda, eskopti Leon</ref> [PPC] |- |[[Restr:Aboville-db.jpg|100px]] |'''d'Aboville''' * ''En geot e gastell gant daou dour gwiblennek en argant, dedoullek ha mogeriet en sabel.'' [JSH] |- |[[Restr:Abraham.gif|100px]] |'''Abraham'''<ref>Aotrounez l'Hôtellerie e Ploufragan; la Ville-Angevin e Porzhig; Bélestre e Saint-Avban; Closmenier e Koedmaeg Siell 1381 Peurwiriekaet o bet feur-emglev Gwenrann 381 gant '''Perrot Abraham''' </ref> * ''En argant e deir eilenn en sabel, eilet gant dek steredenn en gul, 4, 3, 2, 1.'' |- |[[Restr:Abyven.jpg|100px]] |'''Abiven''' </br> ''Abyven''<ref>Aotrounez Kereog ha Keruzouarn, beli Lesvenen. Prokulored ar Roue, maered ha kannaded Lesneven er ar Stadoù adalek 1720</ref> * ''En argant e feunteun en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Achard.gif|100px]] |'''Achard'''<ref>Genidik eus Poatev. Aotrounez Pommier. Yann, floc'h evit konestabl Richemonrt er bloaz 1414</ref> * ''En argant e ziv dreustell en gul'' (siell [[1271]]). [PPC] |- | |'''Achon''' ː gwelout '''Dachon''' |- |[[Restr:Acigne-d.jpg|100px]] |'''d'Acigné'''<ref>(barradur Gwitreg) Aotrounez al lec'h se, e Gwitreg; la Lande ha la Grézionnaye, e Gwizien; beskonted Koedmen, e Tremeven; beskonted Tonkedeg; aotrounez Montjean en Añjev; Fontenay, e Chartrez; beskonted Louad; baroned Malastredt; beskonted Bellière, e Pleudehen; Châteauloger e Sant-Ervlon; Cramou, Beaumont, la Couppaye, en Kamlec'hieg; Cottouët; konted Komborn; baroned Kastell-Geron; Amanliz; Sillé-le-Guillaume, e Bro-Vaen; Chollet ha Bécon, en Añjev; baroned ar Roc'h-Ugu e Pleuzal; konted Grandbois (Koadmeur), e Landebaeron; aotrounez Troguindy, e Perwenan; la Touche-à-la Vache, e Krehen; Carnavalet, pe Kernevenoy, e Kemper-Gwezenneg; Carnabat, e Plouisi; Bois-Joli, e Kalveg; la Motte au Vicomte, e Reuz; la Villemario, e Sant-Ke; Kervenniou ha la Ferté, e Plouigno; Keruzeg, e Pleuveur-Bodou; la Villequéno.</ref> * ''En erminoù e dreustell zivouedet en gul karget gant teir flourdilizenn en aour.'' * Sturienn : ''Necque terrent monstra'' [PPC] |- |[[Restr:Adam-lion.jpg|100px]] |'''Adam de la Brandaisière'''<ref>Genidik eus bro Poatev. Aotrounez la Brandaisière, parrez Santez-Pezhenn, eskopti Naoned. Tri aoditour eus ar c’hontoù, eus 1571 da 1606.</ref> * ''En glazur e leon en argant.'' (PPC) |- |[[Restr:Adam-tourault.jpg|100px]] |'''Adam de Tourault'''<ref>Meneget e 1427 e Plouigno, eskopti Landreger. (Ardamezioù kanus)</ref> * ''En aour e dour kranellet en sabel, leinet gant un dourigan ivez en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Adam de Kermalvezan.jpg|100px]] |'''Adam de Kermalvezan'''<ref>Aotrounez Kermalvezen, parrez Plistin; Goashamon. Bet dizarbennet er bloavez 1669</ref> * Brizhet etre argant ha gul, e vevenn en sabel bezantet en argant. [PPC] [GLB] |- |[[Restr:Advocat-l.jpg|100px]] |'''l'Adocat''', pe '''Ladvocat'''<ref>Aotrounez la Crochais ha Landorel, e Plouvalae; la Baronnais e Sant-Enogad; la Provostaye, e Krehen; la Salle ?; du Pont ?; la Vieuville ?; Lesraudais ?; la Lande ?; Leffandais ?. Noblañs goz; meneget eus 1448 da 1513</ref> *En glazur e sourin c'harzentek en argant, eilet gant teir c'hregilhenn en aour, 2, 1. [PPC] |- |[[Restr:Agard-d.jpg|100px]] |'''d'Agard'''<ref>Genidik eus Bro bProvañs. Aotrounez la Coste. Gaspard, maer Brest e 1661 [PPC]</ref> * En gul e rodig-kentr en aour a eizh beg, e gab gwriet en glazur, karget gant ur groaz avalaouek en aour. [PPC] |- |[[Restr:Agay-d.jpg|100px]] |'''d'Agay'''<ref>Genidik eus Franche-Comté. Ur melestrour Breizh e 1767</ref> * En aour e leon en gul, e gab en glazur. [PPC] |- |[[Restr:Ages-ds.jpg|100px]] |'''des Ages'''<ref>Aotrounez Beauchamp; la Boltelerais, eskopti Sant-Maloù. Bet dizarbennet é 1668, beli Roazhon</ref> * En argant e lammell en sabel, ur rozenn en gul e pemp konk. [PPC] |- |[[Restr:Aiguillon-d.jpg|100px]] |'''d'Aiguillon'''<ref>Aotrounez Hugères ha la Motte, e Herzieg-Mez; la Juliennays ha Griffolet, e Sant-Stefan-Brengouloù; Montliez Menegoù eus 1427 da 1513 Siell 1381 (PPC)</ref> * En sabel e deir fempdeliaouenn en argant (siell [[1381]]) [PPC] |- |[[Restr:Albert-d2.jpg|100px]][[Restr:Albert d'Ailly.gif|100px]] |'''Albert'''<ref name="CV">Genidik eus [[Comtat Venaissin]]. Charles, gouarner Breizh, e c'halon a zo bet miret e Roazhon, er bloaz 1698 Familh kemmesket gant meur a familhoù all eus Breizh.</ref> * En aour e leon en gul, krabanet, teodet ha kurunet ivez en gul. alias / neuz all ː * palefarzhet; en 1 ha 4, en aour e leon en gul, krabanet, teodet ha kurunet ivez en gul; e 2 ha 3, en gul e zaou barr kerzhin lammellet en argant, e gab gwezboellek etre argant ha glazur a deir rezenn, hag a zo evit Ailly [PPC] |- |[[Restr:Aubin de Rennes.jpg|100px]] |'''Albin a Roazhon''' ''Aubin de Rennes'' * En gul e deir horzh en aour. [PPC] |- |[[Restr:Alègre.gif|100px]] |'''d'Alègre'''<ref>Un abadez Sant-Jord Roazhon e 1715; ur marichal gall evit kont ar Roue e Breizh, e 1724</ref> * En gul e dour en argant, hebiaet gant c'hwec'h flourdilizenn en aour, peuliet 3, 3. [PPC] [GdG] |- |[[Restr:Alesme-d2.jpg|100px]] |'''d'Alesme'''<ref>Genidik eus bro Akiten. Aotrounez Parampure. '''Toussaint''', kuzulier ou Breujoù Breizh e 1606.</ref> * En glazur e gebrenn en aour, eilet er c’hab gant ur greskenn ivez en aour ; e gab en gul karget gant teir rodig kentr en aour. [VSA] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Aline'''<ref>Aotrounez Kerdaniel, parrez Pont-'n-Abad, eskopti Kernev. Dizarbennet e 1670, beli Kemper</ref> [PPC] |- |[[Restr:Allain du Moulin-Bouëssel.svg|100px]] |'''Allain du Moulin-Bouëssel'''<ref>Aotrounez Moulin-Bouëssel e Gilieg; Gergouy, e Algan; Pont-Roquel, e Konkored; la Lande, Rouvray, e Langenan. Jean, prokulor ar Roue e sez Ploermael, ha war-lerc'h kuzulier Breujoù Breiz e 1575.</ref> * En aour e zek talbennan en gul. [PPC] |- |[[Restr:Allain-normand.svg|100px]] |'''Allain de la Berlinère'''<ref>Genidik eus Normandi. Bet dalc'het e 1666. Aotrounez la Berlinière; Penanrue. Bet dalc'het gant melestradurezh Breizh, e 1729.</ref> * En glazur e gebrenn en argant, eilet gant ur vezantenn en aour beg. [PPC] |- |[[Restr:Allaire-de-Rablais.jpg|100px]] |'''Allaire du Rablais'''<ref>Aotrounez ar Rablais, parrez ar Chapel-Erzh. Bet dalc'het e 1699. Jean, chuin Naoned e 1579. Un abbad Gwir-Sikour e 1761. Aet da Anaon e 1776</ref> * En glazur e gudon nijant en argant, eilet gant pevar ererig en aour. [PPC] |- |[[Restr:Allaneau.jpg|100px]] |'''Allaneau'''<ref>Genidik eus bro Anjev. Aotrounez la Grougerie, en Orvez; la Villeboscher. Bet dalc'het e 1704. '''Clément''' ha '''François''', tad ha mab, kuzulierien Breujoù Breizh e 1573 ha 1601</ref> * En glazur e ziv sourin en argant. [PPC] |- | {| class="wikitable" |- |[[Restr:Allanic.jpg|100px]] |} |'''Allanic'''<ref>Aotrounez Kerherry, e Bizhui; Kermabon; Bellechère. Dizarbennet e 1608, beli Gwened. '''Claude-Pierre''', maer An Alre (meneget war dro 1690)</ref> * En argant e yar c'heotet, eilet er c’hab gant daou ui el limestra [CDH]. [PPC] |- |[[Restr:Alleaume-n2.jpg|100px]] |'''Alleaume'''<ref name="NOR">Ginidik eus [[Normandi]]. Aotrounez la Ramée. Guillaume sekretour ar Roue e 1596. Ur prezidant e Breujoù Normandi e 1646</ref> * En glazur e gebrenn en aour, eilet e kab gant div rozenn en argant hag e beg gant ur goulm en aour e kleiz leinet gant ur steredenn ivez en aour. [PPC] |- | {| class="wikitable" |- |[[Restr:Allemand-1.jpg|100px]] |} |'''Allemand'''<ref>Eskopti Gwened. Ul letanant lestr, marc'heg Sant-Loeiz e 1744, tad un eil-amiral, e 1809, kont an Impalaeriezh. Aet da Anaon er bloaz 1826</ref> * En glazur e dri lestr en aour greet en argant [PPC] |- |[[Restr:Allemand-l.jpg|100px]] |'''l'Allemand'''<ref>Genidik eus ar Berri. Aotrounez Vouzeron. Etienne, maer Bourges, kuzulier e Breujoù Breizh en 1562</ref> * En gul, e gebrenn e aour, eilet gant teir rozenn en argant. [PPC] |- |[[File:Alleno-saint-allouarn.jpg|100px]] |'''Alleno'''<ref>Aotrounez Kersalic, e Sant-Tudal; ar Wern, e Gourin; Sant-Alouarn, e Gwengad; Kerguignen; Trogoazien; Trevien, e Teiz; Lindreuc, e Noal-Pondi; Penmenez, e Baod; Kersperlan, e Pluniav. Meneget eus 1448 da 1562.</ref> * En argant e deir joskenn gouezhoc'h en sabel, diframmet en gul. * Ger-ardamez : ''Mad é quélen é peb amzer'' [PPC] |- |[[Restr:Allenou.jpg|100px]] |'''Allenou'''<ref>Aotrounez la Primaudaye ha Guéhoussaye, e Henant-Bihan; la Ville-Angevin, e Porzhig; la Villebasse; Ribernar; Marais; Grandchamps; Closneuf. Menegoù eus 1448 da 1513</ref> * En argant e gab gourdentek en gul. [PPC] |- |[[Restr:Allerac.gif|100px]] |'''d'Allérac'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e Sant-Yust; la Bruyère, e Seizh; la Pavoissière et la Fonchais, e Gwinien. Menegioù eus 1427 da 1513.</ref> * En argant e erez impalaer en sabel. [PPC] |- |[[Restr:Alles-Boiscorbin.jpg|100px]] |'''Alles'''<ref>Aotrounez Boiscorbin, e Moezeg. Meneget e 1513 parrez Sant-Albin-Elvinieg, eskopti Roazhon. Familh kemmesket gant hini Bariller.</ref> * Ur sourin karget gant teir c'hreskenn; e grenngonk e kleiz karget gant ur steredenn (siell [[1418]]); livioù dizanavezet. [PPC] |- |[[Restr:Alliou.jpg|100px]] |'''Alliou''' * Tri orsel (siell [[1407]]) ; livioù dizanavezet.<ref>''Estamau'' pe ''orcel'' a raed eus an traezoù-se e galleg betek ar {{XVvet kantved}} ; gwelit Frédéric GODEFROY (1881), [http://www.micmap.org/dicfro/introduction/dictionnaire-godefroy ''Dictionnaire de l'ancienne langue française et de tous ses dialectes du IXe au XVe siècle''] : '''orsel''' ''g.'' eo ar ger brezhonek, gwelit [http://devri.bzh/dictionnaire/o/orsel/ Devri]. '''Pierre Alliou''' e oa aotrou Porzdon er barrez Plouber (Bro-Dreger). Mes ne ouzer ket resis m'az e oa eus ar memes familh.</ref> [PPC] |- |[[Restr:Allixant-1.jpg|100px]]<br>[[Restr:Allixant-2b.jpg|100px]] |'''Allixant'''<ref name="NIV">Genidik eus [[Nivernais]]. '''Nicolas''', kuzulier e [[Breujoù Breizh]] e 1559, prezidant ar Rekedoù e 1569; marvet e [[Roazhon]] er bloaz 1596.</ref> * En glazur e sourin en aour, eilet gant teir steredenn ivez en aour. *''Neuz all'' : + e gab en argant, karget gant un dreustell kranet en glazur. |- |[[Restr:Aloigny-d.jpg|100px]][[Restr:Aloigny-2.gif|100px]] |'''d'Aloigny'''<ref name="POI">Familh C'henidik eus Bro [[Poatev|Poitou]]. Aotrounez la Millaudière; markizien Rochefort ha le Blanc; aotrounez Boismorand; la Croye; Puy-Saint-Astier; les Bordes - '''Henri-Louis''', marichal Bro-C'hall e 1675; '''- Gui de Boismorand''', marc'heg Malta e 1625, komandour Ar Fouilhez, Pont-Melvez, Mael, Sant-Yann-Balaznant, Sant-Yann-al-Latran, beziet eno e 1691. Familh echu 1868.</ref> * ''En gul e bemp flourdilizenn en argant.'' *''neuz all'' ː ''teir flourdilizenn'' * Sturienn : ''Lilia semper florent''. [PPC] |- |[[Restr:Auray-d1.svg|100px]]<br>[[Restr:Auray-d.svg|100px]] |'''d'Auray''' * ''Gwezboellek etre aour ha glazur.'' * Neuz all : ''talbennanek etre aour ha glazur.'' [PPC] [GdG] |- |[[Restr:Amat-de-launay.jpg|100px]] |'''Amat'''<ref>Aotrounez ar Wern (l'Aunay) e Langoad. Ur c'habiten ar Roc'h-Derrien er bloaz 1490</ref> * ''En argant e dri fenn morvran, diframmet ha pigoset en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Amboise-d.jpg|100px]] |'''d'Amboise'''<ref name="AMB">Ginidik eus Touren; aotrounez al lec'h se ha lec'hioù all en dro Amboise. Françoise, merc'h Louis d'Amboise ha Mario de Rieux, gwreg Per, dug a Vreizh, e 1431</ref> * ''Peuliet etre aour ha gul a c'hwec'h pezh.'' [PPC] |- |[[Restr:Amboise-Chevillon.jpg|100px]] |'''d'Amboise de Chevillon'''<ref>François, kuzulier e Breujoù Breizh e 1583</ref> * ''En glazur e leon en aour, e gab peuliet etre aour ha gul, ar peul kentañ brizhet gant un delfin en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Ameline-cadeville.jpg|100px]] |'''Ameline de Cadeville'''<ref>Genidik eus Normandi. Aotrounez Cadeville; Noisemont; Quincy; la Chesnardière, e Chapel-Baz-Meur; Tredieg</ref> * ''Sourinet etre argant ha gul a eizh pezh, e gab en glazur karget gant un heol en aour.'' [PPC]. |- |[[Restr:Ameline-cadeville2.jpg|100px]] |'''Ameline de Cadeville''' * alias / neuz all *''En gul e deir sourin en argant, e dreustell en glazur karget gant un heol en aour.'' [JSH] |- |[[Restr:Amelot.jpg|100px]] |'''Amelot'''<ref>Genidik eus Orleañs. Un eskob Gwened e 1775; marvet e 1829</ref> * ''En glazur e deir c'halon en aour, leinet gant un heol ivez en aour.'' * Sturienn : ''Est illis igneus ardor'' [PPC] |- |[[Restr:Amenart.jpg|100px]] |'''Amenart'''<ref>Aotrounez [[ar Palez]], eskopti Naoned; Bouillé ha Changé, e bro Anjev. Siell 1392. Kemesket e 1497 gant familh ''Goulaine''</ref> * Gousourinet etre argant ha gul [PPC] |- |[[Restr:Amphernet1.jpg|100px]] |'''Amphernet, Anfernet, Enfernet'''<ref>Genidik eus Normandi. Aotrou Neufville e-kichen Vire; baron Montchauvet; Pontbellanger; aotrou Contrebisc; Kermadehoa, e Kernevel. '''Guillaume''', floc'h gant Duguesclin e 1370, teñsorer brezel e 1383; '''René''', prezidant e ''mortier'' e Breujoù Breizh e 1620;</ref> * En sabel e erez dispak en argant, pigoset hag iziliet en aour (siell [[1388]]) [PPC] |- |[[Restr:Amphernet-Pontbellanger.jpg|100px]] |'''d'Amfernet de Pontbellanger''' * En sabel e erez daoubennek dispak en argant, pigoset hag iziliet en aour. * Ger-ardamez :''Sunt fortia fortibus apta'' [JSH] |- |[[Restr:Amproux.jpg|100px]] |'''Amproux'''<ref>Aotrounez Pontpiétin ha la Massais, e Blaen; le Châtel, e Faouell; Calestré e Plesei; l'Abbaye e Kantenieg(?); Lorme 1668; 1701</ref> * ''Geotet e deir daerenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Amys1.jpg|100px]] |'''Amys'''<ref>Genidik eus bro Anjev. Aotrounez Ponceau; Olivet; la Grougeardière. - '''Zacharie'''; kuzulier e Breujoù Breizh e 1588. - '''Salomon''', kuzulier e Breujoù Breizh e 1590</ref> * ''En argant e gebrenn faoutek en gul, heuliet gant teir delienn gwinienn c'heotet.'' [PPC] |- |[[Restr:Anast.jpg|100px]] |'''d'Anast'''<ref>Aotrounez Anast eskopti Sant-Maloù. '''Thomas''', eskob Kernev, 1321. Familh kemesket gant familhoù ''du Breil'', ha ''Montauban''</ref> * ''En aour e groaz koñchek en sabel, ur steredenn ivez en sabel ouzh pep konk.'' [PPC] |- |[[Restr:Ancenis-d.jpg|100px]] |'''d'Ancenis'''<ref>baron al lec'h se; l'Isle, Aurillé, la Rouvraye ha Lignières, en Argantred-ar-Genkiz</ref> * ''en gul, e deir fempdiliaouenn en argant, pep delienn karget gant un erminig'' sceau / siell 1276 Ger-stur ː ''Folium ejus non defluet'' (PPC) |- |[[Restr:Andigne-d.jpg|100px]] |'''d'Andigné'''<ref>Genidik eus bro Poatev Kastellad la Chasse e 1707, e Ilfentig; aotrou Saint-Jean ha Maisond-Neuves, e Sant-Malon; la Marche, Hallay, la Bouëxière, e Saoudan; Kermagaro ha la Roche, e Neant; la Grée, en Algam; les Touches, Mayneuf, e Sant-Ider; Saint-Germain, e Sant-Jermen-Gougleiz; Plessis Bardoul, e Plegastell; Beauregard e Moñforzh (''la Canne''); baron Maoron; aotrou la Soraye, e Kistinid; Keredeg, e Plouzane; baron Pordig; aotrou Lancrau, Resteau. An tiegezh se en deus roet meur a dud a renk ː - Jean, en deus sinet feur-skrid Genrann 1381; - C'hwec'h marc'heg Malta adalek 1597; - Seizh kuzulier e Breujoù-Breizh adalek 1611; - daou marichal-kamp e 1702 ha 1788; - un eskob Dax e 1773 (marvet e 1736)ː - un eskob bro Leon, ha goude eus Châlons-sur-Saône, aluzener ar rouanez Maria Leczinska, abad en eskopti Rouen, e 1773 (marvet e 1806); - un eskob Naoned e 1819 (marvet e 1822); - ur par Bro-C'hall e 1815, letanant-jeneral e 1823; - ur jeneral-brigadenn, bet gloazet e Sedan e 1870. </ref> * ''En argant e dri ererig en gul, pigoset hag iziliet en glazur.'' * Sturienn : ''Aquila non capit muscas'' [JSH] |- |[[Restr:Andrault.jpg|100px]] |'''Andrault'''<ref>Genidik eus Nivernais. Konted Langeron e 1656; markizien Maulévrier; aotrounez la Coste, e Sant-Juluan; Launay-Gouray ha Beauvais, e Brehand. Meneget e 1656; 1669; 1684; 1745; 1755</ref> * ''En glazur e deir steredenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:André (Dauphiné).jpg|100px]] |'''André'''<ref>Genidik eus an Dauphiné. Un eskop Kemper e 1802, baron an Impalaeriezh. Marvet e Paris, 1818 (PPC)</ref> * ''En gul e gadgi en argant gwakoliet en aour ; e gab en glazur karget gant un heol en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Andre de Crevy.jpg|100px]] |'''André de Crévy''' <ref>Aotrounez Crévy, e [[Sant-Lefer]]; Champeaux, le Tertre, la Hélardière, e [[Donez]]; la Guichardais, e [[Treal]]; la Touchelays, e [[Savenneg]]; Malarit, e [[Plesei]]. Meneget e 1448; 1568; 1588; 1590 '''Jean''', kuzulier an dug e 1448 '''Mathieu''', maer [[Naoned]] e 1568 '''Pierre''', avokad jeneral e Kontoù Breizh e 1588 '''Pierre''', maer [[Naoned]] e 1590 </ref> * ''En argant e gebrenn en sabel, heuliet gant teir melionenn ivez en sabel.'' * Sturienn : ''Sans venin'' |- |[[Restr:Andre de Durville.jpg|100px]] |'''André de Durville''' <ref>Aotrounez Durville, eskopti Roazhon, ha Prat-Meur, eskopti Kernev. (arm. 1696) Ur serjant jeneral Karaez e 1656 (PPC)</ref> * ''En gul e lammell en aour'' ([CDH]). [PPC] [CDH] |- |[[Restr:Andre de Villerain.jpg|100px]] |'''André de Villerain'''<ref>Aotrounez Villerain (?), Leheg, Kerlideg, eskopti Kernev. Arm. 1696 Ur prezidant e dog e Breujoù-Breizh</ref> * ''En gul e dreustell en aour, heuliet e kab gant div voualc'henn hag e beg gant div steredenn, an holl ivez en aour'' ([CDH]) [PPC] [CDH] |- |[[Restr:Andrieux.jpg|100px]] |'''Andrieux'''<ref>Aotrounez la Mazière. Dizarbennet gant melestradur, 1702</ref> * ''En aour e dreustell c'heotet karget gant teir ferenn en aour, heuliet gant teir c'harrell en gul karget gant ur groaz en argant,'' [PPC] |- |[[Restr:Angebault.jpg|100px]] |'''Angebault''', pe '''Angebeau'''<ref>Aotrounez Meix ha la Pacaudière, en [[An Dosenneg|Dosenneg]]; l'Etang-Jouan, e [[Klion]] (eskopti Naoned). '''Louis''', prokulor e prezidial Naoned e 1696</ref> * ''En aour e leonparzh en gul.'' *[PPC] |- |[[Restr:Angennes-d.jpg|100px]] |'''d'Angennes'''<ref name="PER">Genidik eus bro [[Perch (proviñs)|Perche]]. Aotrounez Boisorcant, e Noal-ar-Gwilen; Pontrouault, e Merenell; la Rivaudière, e Kavaneg. 1415; 1556; 1585; 1601; 1608; 1709 (PPC)</ref> * ''En sabel e lammell en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Angier-Loheac.jpg|100px]] |'''Anger de Lohéac'''<ref>Barradur Lohieg. Aotrounez Plessis-Anger, e Luzron; Châteaublanc, e Gwipri; de Crapado, e Pleveventer; la Marousière e Sant-Filberzh-Deaz; Mousterlez, parrez a anv se; Gué-au-Voyer ha la Séneschalière, e Sant-Juluan-Kankell; Kastell-Tepaod, parrez an anv se; la Rivière, e Arwerneg; la Chauvelière, e Joue; Houssay ha la Juinière, e Treant-Fleger; Lordines, la Clarté, Brétignolles, la Fresnaye. Ger ardamez ː ''Fides'' dek rummad; menegioù eus 1449 da 1479 (PPC)</ref> * ''Brizhet e sourinan en gul.'' *(PPC) |- |[[Restr:Anger-de-la-Haye.jpg|100px]] |'''Anger de la Haye''' * ''Brizhet etre argant ha glazur.'' [PA] |- |[[Restr:Anger du Plessis.jpg|100px]] |'''Anger du Plessis''' * ''Brizhet, karget gant teir c'hreskenn en gul.'' [ADV] |- |[[Restr:Anges-d.jpg|100px]] |'''des Anges'''<ref>Aotrounez la Villeneuve (Kernevez ?), Kervella, Lesven, beli Montroulez. Ur maer Montroulez e 1670</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant, heuliet gant teir ferenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Angevin-d.jpg|100px]][[Restr:Angevin (alias).gif|100px]] |'''Angevin'''<ref>Aotrounez la Mallardière, e [[Lavreer-Botorel]]; la Salmonière, e [[Sant-Juluan-Kankell]]; la Plissonnière (?)</ref> * ''En argant, e gebrenn heuliet e kab gant ur greskenn hebiaet gant div steredenn, an holl en gul, hag ouzh beg gant ur wezenn geotet'' *neuz allː ''en sabel e sourin en argant, karget gant ul leon en gul'' *[PPC] |- |[[Restr:Angleberme-d.jpg|100px]]<br>[[Restr:Anglebermer-d.jpg|100px]] |'''d'Angleberme'''<ref name="PIC">Genidik eus [[Pikardi|Picardie]]. Claude-Phyrus, prezidant an Enklaskoù e [[Breujoù Breizh]], e 1558</ref> * ''En gul e gebrenn en aour.'' *Neuz all : ''en glazur, plezhek en aour.'' [PPC] [HGG] |- |[[Restr:Angoulvent-d.jpg|100px]][[Restr:Angoulvent-d2.gif|100px]] |'''d'Angoulvent'''<ref>'''Alan''', aet dindan ar Groaz e 1428; '''Berthelot''' en deus sinet feur-emglev Genrann 1381.</ref> * ''En geot e dreustell en erminoù.'' *''alias / neuz all'' ː ''... e c'hrennbalefarzh karget gant teir sourin'' (siell 1379) * Sturienn : ''Vorat'' [PPC] |- |[[Restr:Anjorrant.gif|100px]] |'''Anjorrant'''<ref>Genidik eus Berry. Aotrounez Claye, la Villette, Attigny. '''Louis''', kuzulier ouez [[Breujoù Breizh]] e 1581</ref> * ''En glazur, e deir flourdilizenn en gwirion, bleuniet en aour ha deliennet en geot'' |- |[[Restr:Annebaud-d.jpg|100px]] |'''d'Annebaud'''<ref>Genidig eus bro Normandi. Baron Retz, e Machikoul; la Hunaudière, e Pledelieg; aotrounez les Huguetières, e Kerc'hevrel '''Jakez''', abad Beauport e 1539, eskob Lisieux, ha kardinal; marvet e 1558</ref> * ''En gul e groaz en brizh.'' [PPC] |- |[[Restr:Anneix.jpg|100px]] |'''Anneix'''<ref>Aotrounez an Domaine, les Milleries, e Meled; Souvenel, e Mousterel-ar(Gwast; Millaye, Launay-Mahé, la Reynière, le Coudray, Brincouyer, les Maliberts, la Houssaye en Bruz. '''Pierre,''' alvokad e Breujoù Breizh '''Noël''', alvokad e Breujoù Breizh '''Alexis-François-Jacques''', pennalvokad alvokaded Roazhon; marvet e 1758 (PPC)</ref> * ''En glazur, e steredenn en argant, heuliet gant teir groaz pavek ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Annor.jpg|100px]] |'''Annor'''<ref>Bastard eus Pentevr. Aotrounez la Motte-Mouëxigné, e Maroue; la Roche, e Ivinieg. Familh kemesket en hini ''Bréhant''.</ref> * ''En gul e fempdiliaouenn erminiget'' [PPC] |- |[[Restr:Anode.jpg|100px]] |'''Anode'''<ref>Aotrounez le Chastellier, e Brelidi, eskopti Landreger</ref> * ''Palefarzhet : en 1 ha 4 en gul e vlourdilizenn en argant ; e 2 ha 3 en aour leun.'' [PPC] |- |[[Restr:Anseau.jpg|100px]] |'''Anseau'''<ref>Eus parrez de Laz, eskopti Kernev↵↵Siell 1381↵↵'''Guillaume''', konestabl Gwengamp, klevet evel test e-kerzh proses santelezhadur Charlez Bleiz er bloaz 1371; sinet en deus feur-skrid Gwenrann 1381</ref> * ''E leon diforc'het gant ur sourin, livioù dianav'' (siell [[1381]]). [PPC] |- |[[Restr:Ansquer-Kergueno.jpg|100px]] |'''Ansquer de Kergueno'''<ref>Aotrounez Kergeno hag ar Rest, e Landelo; Roudoumeur, e Plounevez ar Faou Menegioù eus 1481 da 1536 (PPC)</ref> * ''En argant e bemp talbennan en gul lammellet.'' [PPC] |- |[[Restr:Ansquer-de-Quenechquivilly.gif|100px]] |'''Ansquer de Quénec'hquivilly'''<ref>Aotrounez Kenec'hkivilli ha Sant-Kijo, e Gwiskri; Kereven, Kerskav, [http://patrimoine.bzh/gertrude-diffusion/dossier/manoir-de-park-poulic-quimper/238035b9-cdf4-4521-8ffb-973a746152e1 Park-Poulic], e Kuzon (hirie e Kemper); Kernilis; Kericuff, en Erge-Vihan. Menegioù eus 1426 da 1562</ref> * ''En glazur e arbenn-c'harv en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Anthenaise.jpg|100px]]<br>[[Restr:Anthenaise-alias.jpg|100px]] |'''d'Anthenaise'''<ref name="MAI">Genidik eus [[Maine (proviñs)|Maine]]. Aotrounez en Breizh ː la Charoullière, la Chevalerie, la Rouchet, e Gwaled</ref> * ''En argant e erez daoubennek en gul, e eskell ouzh beg.'' * Neuz all : ''palefarzhet : en argant e erez daoubennek en gul en 1 ha 4, brizhet etre aour ha gul e 2 ha 3.'' [PPC] |- |[[Restr:Antenaise.jpg|100px]] |'''d'Antenaise'''<ref name="MAI" /> * ''En argant e deir eilenn sourinet en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Anteville-d1.gif|100px]][[Restr:Anteville-d2.gif|100px]] |'''d'Anteville'''<ref>Genidik eus Normandi Aotrounez la Cormeraye, la Villejosse, e Plened-Yugon Menegioù 1670, eskopti Sant-Brieg</ref> * ''En argant e deir dreustell en sabel, e lammell ivez en sabel balirant.'' *alias / neuz all ː ''e lammell en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Antigny-d.jpg|100px]] |'''d'Antigny'''<ref name="BOU">Genidik eus [[Bourgogn]]e</ref> * ''En aour e leon kudennek en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Anzeray-d.jpg|100px]] |'''d'Anzeray'''<ref>Genidik eus Normandi. Aotrounez, dre zimeziñ, eus Kervarher, e Pleuveur-Gaoter. Charlez, kuzulier e breujoù Normandi, dimezet e 1639 da Sainte Budes, itron Kermarker.</ref> * ''En glazur e dri fenn leonparzh en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Audran de Bourgain.jpg|100px]] |'''Audran de Bourgain''' * ''En geot e greskenn en argant karget gant teir rozenn en gul, heuliert e kab gant teir daerenn en aour''<ref>Enrollet d'an [[3 a viz Gouere]] [[1699]].</ref>. [PA] |- |[[Restr:Aoustin-Coudray.jpg|100px]] |'''Aoustin'''<ref>Genidig eus Bro Saoz; aotrounez Coudray, e Noual-war-Sec'h. Menegioù eus 1427 da 1440. '''Jean''', kabiten an Alre e 1396.</ref> * ''En gul e lammell en argant, karget ouzh c'halon gant un dorzhell en glazur'' (siell [[1382]]). [PPC] |- |[[Restr:Aoustin-Poteviniere.jpg|100px]] |'''Aoustin'''<ref>Aotrounez la Potevinière, e Santez-Lusenn; la Corbure; Rosinville. Dizarbennet e-kerz adaozadur 1668, beli Gwenrann</ref> * ''En glazur e gleze en argant peuliek, heuliet gant teir steredenn en aour, 1 e kab, 2 treustellet, hag ur greskenn ivez en aour e beg.'' [PPC] |- |[[Restr:Appelvoisin-d.jpg|100px]] |'''d'Appelvoisin'''<ref>Genidig eus ar Poatev Aotrounez al lec'h-se; aotrounez la Jouannière, e Ferreg, dre zimeziñ e 1605, gant Marie Mauhugon, itron la Jouannière, e Ferreg; beskont Ferreg</ref> * ''En gul e glouedenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Appigne-d.jpg|100px]]<br>[[Restr:Apigny.jpg|100px]] |'''d'Appigne / d'Apigny'''<ref name="NoBR">Aotrounez al lec'h se, e Reuz</ref> * ''En argant e per en sabel'' (siell [[1285]]). *Neuz all : ''en argant karget gant merveskennoù en gul, war o eneb, garennoù e kab''<ref>Merveskennoù : beskennoù an Itron Varia ''(Aquilegia vulgaris)''.</ref>. [PPC] [ADV] |- |[[Restr:Apremont-d.jpg|100px]][[Restr:D'Apremont-alias.gif|100px]] |'''d'Apremont'''<ref>Genidig eus Poatev. Aotrounez Ranneg, e Breizh. Meneget e 1351, 1364, 1390. (PPC)</ref> * ''En argant e deir c'hreskenn en gul.'' [PPC] * ''En gul e leon e aour kurunet en glazur'' [GlB] |- |[[Restr:Apuril.jpg|100px]] |'''Apuril''', pe '''Avril<ref>Aotrounez ar Vod, Lourmois, la Grée ha la Bouexière, e Nivilieg; Coësmeur, e Merzhelieg; Glécoët ha Coëtuhan, e Brehant-Loudieg; Trégouët, e Begaon; Lou, e Sant-Leri; la Landelle, e Gentieg. 1427; 1547; 1568; 1581</ref>''' * ''En argant e leon en sabel, krabanet ha teodet en gul'' (PPC) |- |[[Restr:D'Aragon.gif|100px]] |'''d'Aragon / ''Daragonis'''''<ref>Genidig eus Genava (Italia) Aotrounez les Buttes, Kerbézo ha Menahe, e Gwenrann; Bellebat, e Kroazieg; la Garzison, en Orvez. Ur echuin Naoned e 1576, eil-maer e 1578</ref> * ''En aour e bevar feul en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Arbaleste-l.jpg|100px]] |'''l'Arbaleste'''<ref>Genidig eus ar Gâtinais '''Guy''', kuzulier e ''Devezhioù Meur Breizh'', e 1495; Tad-kozh '''Guy''', maestr ar Gontoù, ha jeneral an Arc'hant Breizh e 1547</ref> * ''En aour e lammell en sabel heuliet gant pevar fustwareg en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''l'Arbalestrier'''<ref>Livioù dizanavezet. Aotrounez Lennuic, e Lokenvel. Familh kemmesket gant hini la Boëssière e-kerzh XVI^vet</ref> [PPC] |- |[[Restr:Arcembury.jpg|100px]] |'''Arcembury'''<ref>Aotrounez la Toustenaye, beli Dinan (''Arm. 1696'')</ref> * ''En argant e groaz en gul, karget gant peder c'hregilhenn en argant hag ur greskenn en aour e kondon, ur vlourdilizenn en sabel e pemp konk.'' [PPC] |- |[[Restr:Larcher-bzh.jpg|100px]] |'''l'Archer, Larcher''' * ''En gul e dri bir en argant e beg.'' *Ger-ardamez : ''Le coup rien faut'' [PPC] |- |[[Restr:Ardaine-d.jpg|100px]] |'''d'Ardaine''' '''<ref>Aotrounez al l'ec'h se e Sant-Jord-Reintembault Dianav eo livioù ar sourin hag an delioù.</ref>''' * ''En argant hadet gant merveskennoù en glazur, e sourin karget gant deliennoù kelenn.'' [PPC]. |- |[[Restr:Arel-d.jpg|100px]] |'''Arel'''<ref>Aotrounez Kervarker, e [[Pleuveur-Gaoter]]; Leurmen, e [[Plouilio]]; Kermerc'hoù, e [[Garlann|Garlan]]; Koedgouzien, Kerveni, e [[Plouganoù|Plouganou]]: Lesgiel, e [[Priel]]; Restmeur, e [[Pañvrid-ar-Beskont]].</ref> * ''Palefarzhet etre argant ha glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Argent-d.jpg|100px]] |'''Argent''' (d')<ref>Aotrounez la Villerogon, er Vezvid</ref> * ''Gwezboellek etre argant ha gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Argentaye-d.jpg|100px]] |'''d'Argentaye'''<ref>Aotrounez al lec'h se, e Sant-Loheñvel</ref> * ''En argant e sourin kranet en gul, heuliet gant c'hwec'h moualc'h ivez en gul ouzh c’hourem.'' [PPC] |- | {| class="wikitable" |- |[[Restr:Argenton-d.jpg|100px]] |} |'''d'Argenton'''<ref>Genidig eus bro Poatev; aotrounez Kervouster, e Plougaznou; Kerambartz, e Plegad-Gwerann</ref> * ''En aour e deir dorzhell en gul, ar skoed hadet gant kroaziganoù argazeliek.'' [PPC] |- |[[Restr:Argentre-db.jpg|100px]] |'''d'Argentré'''<ref>Aotrounez al lec'h, ha Launel, e Argantreg-ar-Genkiz; Montmirel, e Kastell-Bourg; ar barrez Lanvezhon; Gosne, e Noal-ar-Gwilen; Chambellan; an Heizeg; du Val; la Guichardière, e Kornilieg; les Forges, e Eginieg; Boëssière; Taillis, e Ervored. ''"en arc'hant e groaz pavek en glazur"'' Sturienn : ''Porta coeli, crux'' (PPC)</ref>[[Restr:Bertrand-d-Argentre.jpg|thumb|Bertrand d'Argentré]] * ''En argant e groaz pavek en glazur.'' * Sturienn : ''Porta coeli, crux'' [PPC] |- |[[Restr:Argouges-d.jpg|100px]] |'''d'Argouges'''<ref>Genidig eus Normandi. E Breizh, baron Pont-n'Abad. - '''François''', kadoriad kentañ Breujoù Breizh e 1661. - '''Florent''', kuzulier e Breujoù Breizh e 1671. - '''Francis''', eskob Gwened e 1716</ref> * ''Palefarzhet etre aour ha glazur, e deir fempdiliaouenn en gul, 2, hag 1 balirant.'' [PPC] |- |[[Restr:Argy-d.jpg|100px]] |'''d'Argy'''<ref>Genidig eus bro Touren e Breizh, aotrounez les Dervallières e Chantenay; Vair, e Arbed '''Edme''', Marc'heg Malta (PPC)</ref> * ''En aour e bemp gouwifrell en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Aribart.jpg|100px]] |'''Aribart'''<ref>Aotrounez la Chesnaye, e Gwazhel</ref> * ''En argant e deir c'hebrenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Armaille-d.jpg|100px]] |'''d'Armaillé'''<ref>Aotrounez al lec'h, e-kichen Hazhoù; Hispan; Viviers; la Perrière e Landoveneg</ref> * ''En glazur e deir rodig-kentr en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Armynot.jpg|100px]] |'''Armynot'''<ref>'''Louis''', hanafer [[Anna_Breizh]]; bet lazhet e [[Fornoue]] e 1495. Ar familh, en em treuzlaket e [[Burgondia]] ha [[Champagn (proviñs)|Champagn]], a zo bet degemeret e Breujoù Burgondia e 1658.</ref> * ''En argant e deir vrizhenn e sabel.'' |- |[[Restr:Arnault.jpg|100px]] |'''Arnault'''<ref>Aotrounez Fumée, Macherière, la Motte, la Faulconnière, beli Naoned. Daou sealouer hag ur pennc'hrefier ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] adalek 1769</ref> * ''En glazur e sourin en aour karget gant teir zalbennan en gul, hag heuliet gant teir steredenn en argant, sourinet.'' [PPC] |- |<br>[[Restr:Arnous-Riviere-3.jpg|100px]]<br>[[Restr:Arnous-Rivière-1.jpg|100px]] |'''Arnous-Rivière'''<ref>Aotrounez le Coteau, e Gwared; la Baronnière, e Orvez. '''Nicolas''', koñsul war ar mac'hadurezh [[Naoned]], ha goude sekretour ar Roue e 1774; savet baron e 1816.</ref> * [JSH] ''Troc'het : en 1 en gul e deir steredenn treustellet en aour, e 2 en argant e stêr c'hommek en geot.'' * [PPC] ''En argant e stêr gommek en geot, e gab en gul karget gant teir steredenn en argant.'' |- |[[Restr:Arot-Hayes-Robert.jpg|100px]] |'''Arod'''<ref>Aotrounez les Hayes-Robert (?); la Monnerais (?)</ref> * ''En glazur e zenvarc'h en argant erminiget, o tougen ur vataraz ivez en argant erminet war e skoaz.'' [PPC] |- |[[Restr:Arquistade-d.jpg|100px]] |'''d'Arquistade, Darquistade'''<ref>Aotrounez la Maillardière, e Gwerzhav; le Sénéchalière, le Gué-au-Voyer, e Sant-Juluan-Kankell; Sant-Fulgent</ref> * ''En argant e gebrenn en gul, heuliet gant teir melionenn c'heotet.'' [PPC] |- |[[Restr:Arradon.jpg|100px]] |'''d'Arradon'''<ref>Aotrounez al lec'h ha Kerdrean, e Arradon; Quinipily, e [[Baod]]; [[Kamorzh]]; Grandville ha Kerherve, e [[Gregam]]p;</ref> * ''En sabel e seizh mailhenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Ars-d.jpg|100px]] |'''d'Ars'''<ref>Aotrounez Enez-Arzh; Boteren, e Ploveren; Rulliag ha Trevianteg, e Sant-Teve</ref> * ''En argant e deir fempdiliaouenn en gul, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:D'Arsac.gif|100px]] |'''d'Arsac''', pe '''d'Erzac'''<ref>Aotrounez al lec'h se e [[Dingad]]; Boisdenatz, e [[Anast]]</ref> * ''En sabel e erez dispak en argant, pigoset hag iziliet en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Artault-Chesnaye.jpg|100px]] |'''Artault'''<ref>Genidig eus bro Anjev aotrounez la Chesnaye. Guy, pried Françoise Cupif, tad ha mamm da Yann, mestr ar Gontoù e 1643, hemañ tad da Guy, mestr ar Gontoù e 1678</ref> * ''En gul e dri tour en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Artois-d.jpg|100px]] |'''d'Artois'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e Morzhell, eskopti Roazhon</ref> * ''En sabel e c'hrisilher en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Arthur du Stang.jpg|100px]] |'''Arthur'''<ref>Aotrounez ar Stang e Fouenant; Kestel, e Lokamo; Keralio, e Priel; Pelan,; Treguintin</ref> * ''En glazur e greskenn en argant, heuliet gant teir rodig-kentr ivez en argant, 2, 1'' [PPC] |- |[[Restr:Artur de la Motte.gif|100px]] |'''Arthur'''<ref>Aotrounez ar Voudenn; la Gibonays, e Treveron</ref> * ''En glazur e geskenn en aour heuliet e kab gant div steredenn ivez en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Artur du Ronceray.gif|100px]] |'''Artur'''<ref>Genidig eus Normandi; e Breizh, aotroù Plessis, la Villarmois, e Treant-Felger</ref> * ''En gul e c'hregilhenn en aour; e gab en argant'' * Sturienn ː Vir fidelis et fortis [PPC] |- |[[Restr:Arzon-1.jpg|100px]] [[Restr:Arzon-2.jpg|100px]] |'''Arzon''' * ''En aour e glouedenn en sabel''. * Neuz all : ''en glazur e deir steredenn en aour, 2, 1, heuliet ouzh kab gant ur ganevedenn en aour hag e beg gant ur greskenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Asserac.jpg|100px]] |'''Assérac'''<ref>Aotrounez al lec'h hag ar barrez-se; Ranrouët, e Erbigneg, eskopti Naoned</ref> * ''Barlennet etre aour ha glazur.'' *sturienn ː ''Franc à tout venant'' [PPC] |- |[[Restr:Aubaud.jpg|100px]] |'''Aubaud'''<ref>Aotrounez la Durandais, e Rovelieg; la Ville-Couvé, e Kaon; la Courbe, e Ilfentig; la Cormerie; le Verger; la Morandais; le Perron</ref> * ''En argant e erez dispak en sabel, krabanet ha pigoset en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Aubé de Braquemont.gif|100px]] |'''Aubé'''<ref>genidig eus Pikardi; aotrounez Braquemont</ref> * ''en gul e eizh talbennan en argant laket en kroaz'' [PPC] |- |[[Restr:De l'Aubépine.gif|100px]] |'''de l'Aubépine'''<ref>Genidig eus bro Beauce; '''Sébastien''', eskob [[Gwened]] e 1557.</ref> * ''Palefarzhet; en 1 ha 4, adpalefarzhet en 1 ha 4 en glazur e lammell divouedet en aour heuliet gant peder c'hanochenn ivez en aour, hag a zo l'Aubépine; e 2 ha 3 en gul e deir vleunienn spern-gwenn; e 2 ha 3 ar balefarzhioù en gul e groaz eoriek brizhet, hag a zo la Châtre.'' [PPC] |- |[[Restr:Aubert de la Villeaubert.gif|100px]] |'''Aubert'''<ref>Aotrounez la Villeaubert, e [[Kempenieg]], eskopti Sant-Maloù</ref> * ''En gul e dreustell en argant, karget gant daou c'harv tremenant en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Aubert de Tregomain.jpg|100px]] |'''Aubert'''<ref>Aotrounez Tregomain, e Chapel al Loc'hː; le Lou, al Loc'h; eskopti Sant-Maloù</ref> * ''En glazur e c'harrenn argant karget gant ur greskenn en gul.'' [PPC-JSH] |- |[[Restr:Aubert de Vincelles.gif|100px]] |'''Aubert'''<ref>Genidig eus Burgondia. Aotrounez Penanrun e Tregon. Ur c'habiten lestr e 1727, komandant Porzh-Loeiz. Ar familh se he deus kemesket gant ar re Cillart ha Kermenguy.</ref> * ''En aour e dri penn levran en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Aubert de la Criblerie.gif|100px]] |'''Aubert'''<ref>Genidig eus bro vMaen; aotrounez la Criblerie. E Breizh, aotrounez Langron, er Perzh; Bourgnouveau, e Sant-Albin-Roazhon; Launay; beaulieu; la Patrière; la Ménardière; la Glisselière</ref> * ''En gul e deir horzh en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Aubert de Saint-Gilles.gif|100px]] |'''Aubert'''<ref>Genidig eus Normandi; e Breizh, aotrounez Sant-Jili.</ref> * ''Peuliek a c'hwec'h pezh etre argant ha gul; e gab en glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Aubier-l.jpg|100px]] |'''l'Aubier''', pe '''Laubier'''<ref>Aotrounez la Chaussée, e Gwerzhav; la Borderie, e Sant-Ervlan. '''Jean''', maestr meur war dourioù ha koadoù Breizh, ha maer Naoned e 1591</ref> * ''En argant e deir c'hrilh en sabel, an dornelloù bouklet ivez en sabel'' * [PPC] |- |[[Restr:Aubigne.jpg|100px]][[Restr:Aubigné de Landal.gif|100px]] |'''d'Aubigné''' <ref>Aotrounez al lec'h, parrez eus bro Roazhon; Landal, e Labouseg</ref> * ''En glazur e deir fellenn en aour leinet pep hini gant ur groaz ivez en aour'' (siell [[1196]]). * Neuz all : ''en gul e beder werzhidenn en argant treustellet, hag a zo Montsorel, heuliet gant c'hwec'h bezantenn ivez en argant, 3, 3.'' [PPC] |- |[[Restr:Aubigne-d.jpg|100px]] |'''d'Aubigné'''<ref>Genidig eus bro Anjev. Aotrounez e Breizh dre zimezhioù. '''Théodore-Agrippa d'Aubigné''', eil-amiral Breizh.</ref> * ''En gul e leon erminiget, krabanet, teodet ha kurunet en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Aubin-kerbouchard.jpg|100px]] |'''Aubin'''<ref>Aotrounez Kerbilly, e [[Kamoel]]; la Châteigneraye ha Gaincru, e [[Rufieg]]; Kerboucard, e Baz; la Fontaine, Botcouarc'h, e [[Sant-Padarn]]; Champoroux, Kergomar, la Ville-Gaudin ha Boisroualt, e [[Megerieg]]; Kerbenet, e [[Gwenrann]]; Locqueltas, e [[Aradon]]; Grosbo, e [[Karozh]]</ref> * ''En glazur e dreustell en aour, heuliet gant teir c'hroaz pavek ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Aubin-Tremaudet.jpg|100px]] |'''Aubin'''<ref>Aotrounez Trémaudet, e Bourc'h-Baz</ref> * ''En argant e wezenn en geot.'' [PPC] |- |[[Restr:Aubree.jpg|100px]] |'''Aubrée'''<ref>aotrounez Housset ?; la Porte ? ; Kernaou ?; Rhun ?</ref> * ''En argant e leonparzh leonek en gul o zerc'hel ur c'hleze ivez en gul, heuliet ouzh kab hag e beg gant ur steredenn ivez en gul ; e vevenn genframmek etre sabel hag aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Aubry de Monterfil.gif|100px]] |'''Aubry'''<ref>Aotrounez Monterfil, eskopti Sant-Maloù</ref> * ''En argant e deir flourdilizen en glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Aubry-de-la-Lande.jpg|100px]] |'''Aubry'''<ref>Aotrounez la Lande, beli Sant-Brieg. Bernard, teller e Sant-Brieg e 1690</ref> * ''En glazur e zaou c'hoaf lammellet en argant, eilet e kab gant ur rodig-kentr en aour hag e beg gant ul leonparzh ivez en aour'' [PPC] [CDH] |- |[[Restr:Aubry-de-la-Villede.jpg|100px]] |'''Aubry'''<ref>Aotrounez la Villedé. '''François''', letanant milis [[Dinan]] e 1696</ref> * ''En glazur e zaou leon penn-ouzh-penn en aour o skorañ ur skoedig en argant karget gant un wezenn-olivez geotet.'' [PPC] [CDH] |- |[[Restr:Audebert-Guette.jpg|100px]] |'''Audebert'''<ref>genidig eus la Guette, bro Orleañs. '''Germain''', kadoriad e Orleañ, tad '''Nicolas''', kuzulier e Breujoù Breizh e 1582</ref> * ''En aour e deir rozenn en gul gant ur steredenn ivez en gul e kondon; e gab en glazur karget gant div flourdilizenn en aour, dre aotre Herri III'' [PPC] |- |[[Restr:Audibert-de-Villasse.jpg|100px]] |'''Audibert'''<ref>genidig eus ar Comtat-Venaissain; familh kemesket e Breizh gant familhoù Guymar hag Huchet de Cintré</ref> * ''En glazur e leon en aour, leinet gant div greskenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Audibon'''<ref>Aotrounez des Fossés, Bodean, la Réaulté e Gwikomm; la Jousselinière, e Trevo</ref> * [PPC] |- |[[Restr:Audic.jpg|100px]] |'''Audic'''<ref>Aotrounez Kerven; Tremeur ? eskopti Gwened. Menegeg e-kerzh diskouezhadegoù (montres) eus 1426 da 1536 e Marzen, Paolieg, ha Sant-Visant-an-Oud, eskopti Gwened</ref> * ''En aour e dreustell en ginerminoù gorreek, heuliet ouzh kab gant div steredenn en glazur hag e beg gant teir bazh eilhonek ha divouedet en geot'' ([CDH]). [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Audigier'''<ref>Aotrounez le Colombier, e Moigné; la Ricoquaye, e Sant-Gregor. meneget eus 1427 da 1513 er parrezioù se eus eskopti Roazhon</ref> * tresadenn ha livioù dizanavezet [PPC] |- |[[Restr:Audouyn.gif|100px]] |'''Audouyn'''<ref>Aotrounez Kernars; Restinoys; Cosquer; Kerimer; Villéon; Kergus; anvioù parrezioù dizanavezet. Ur prokulor ar Roue e prezidial Kemper e 1696.</ref> * En glazur e vrec'h a-zehoù en argant o zerc'hell ur c'hrizilher ivez en argant, heuliet e kab gant div rodig-kentr en aour [PPC] |- |[[Restr:Audren-Kerdrel.jpg|100px]] |'''Audren'''<ref>Aotrounez Kerdrel ha Kervelegan, e [[Lanniliz]]; Kervinot, e [[Gwinevez]]</ref> * En gul, e dri dour goloet en aour, mogeriet en sabel. *Sturienn ː ''Tour ha Tour'' [PPC][JSH] |- |[[Restr:Audren-Resto.jpg|100px]] |'''Audren'''<ref>Aotrounez ar Rest, e [[Brelevenez (Mor-Bihan)|Brelevenez]]; la Ville-Chevrier, e [[Serent]]; Maleville, e [[Ploermael]].</ref> * En glazur e dri fenn kadgi en argant. [PPC] |- |[[Restr:Audren-de-Brenillio.jpg|100px]] |'''Audren'''<ref>Aotrounez Brenillio, e [[Tourc'h (kumun)|Tourc'h]]; Coëtforn, e [[Skaer]]; Villeneuve (Kernevez ?) e [[Plougastell-Daoulaz|Plougastell]]</ref> * En argant e c'hilhog en sabel. [PPC] |- |[[Restr:Audren-Kerantour.jpg|100px]] |'''Audren'''<ref>Aotrounez Kerentour; beli Karaez</ref> * En aour e dreustell kranellet en glazur * ([CDH] [PPC]). |- |[[Restr:Auffray.jpg|100px]]<br>[[Restr:Auffray-de-Guelambert-2.jpg|100px]] |'''Auffray'''<ref>Aotrounez Guélambert ha Ville-Aubry, e [[Tregaeg]]; Mezgwenn, e [[Pañvrid-ar-Beskont]]; Roc'hbihan, e Sant-Mikael ([[Sant-Brieg]]); Grandville ([[Hilion]])</ref> * Treustellet etre argant ha sabel a c'hwec'h pezh, e leon en aour balirant * Neuz all : sourinet etre argant ha sabel a c'hwec'h pezh, e leon en aour balirant [PPC] |- |[[Restr:Auffret de la Vieuville.jpg|100px]] |'''Auffret'''<ref>Aotrounez Kozkêr; Kerizag, beli [[Kemperle]]</ref> * En glazur e gebrenn en aour heuliet gant teir c'hatellrodenn ivez en aour. [PPC] [HGG] |- |[[Restr:Auffroy-de-Kerbic-1.jpg|100px]] |'''Auffroy''' * Talbennanek etre argant ha sabel ''(siell [[1241]])''<ref>Aotrounez Kerbig, e [[Plouenan]]; Kerdelant, e [[Gwiglann]]; ar Roz ha Cornangazel e [[Kleder]]; Coareozen, e [[Landouzan]]</ref> [PPC] |- |[[Restr:Aulnette.gif|100px]] |'''Aulnette'''<ref>Aotrounez e [[Noal-ar-Gwilen]], [[Karantoer]], [[Goven]]</ref> * En glazur e deir greskenn en argant [PPC] |- |[[Restr:Des Aulnières.gif|100px]] |'''des Aulnières'''<ref>Aotrounez er [[Chapel-Yent]]</ref> * En glazur hadet gant hanochennoù en argant [PPC] |- |[[Restr:Aumer-d.jpg|100px]] |'''d'Aumer'''<ref>eneg ebet</ref> * En gul e deir sourin en argant, an hini gentañ karget gant ul leon en sabel. [PPC] |- |[[Restr:De l'Aumones.jpg|100px]] |'''de l'Aumônes'''<ref>Aotrounez al lec'h, e Kerruer; Marigné, en ar Peniti</ref> * ''En argant e ziv dreustell en gul, leinet gant div houadan en sabel'' (siell [[1400]]). [PPC] |- |[[Restr:Aumont de Villequier.gif|100px]] |'''d'Aumont'''<ref>Familh c'henidig eus bro Beauvais. Dug Aumont, Villequier, ha Piennes. Par bro-C'hall e 1655. '''Jean''', marichal Bro-C'hall e 1579, komandant evit kont ar Roue e Breizh, bet lazhet e-kerzh emgamm Komper e 1595.</ref> * ''En gul e gebrenn en gul, heuliet gant seizh moualc'henn ivez en gul, 4, 3'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Aumont''' <small>(de la Chesnaye)</small><ref>Aotrounez la Chesnay, e breal ( pehini ?)</ref> * Livioù dizanavezet [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Aumont''' <small>(du Linteau)</small><ref>Aotrounez Linteau, Villeblanche (Kergwenn ?) , beli [[Karaez-Plougêr|Karaez]]</ref> * Livioù dizanavezet [PPC] |- |[[Restr:Auray de Kermadio.gif|100px]] |'''d'Auray'''<ref>Aotrounez Kermadio, e [[Plunered]]; Beaumer, e [[Karnag]]</ref> * Gwezboellek etre aour ha glazur [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Auroux'''<ref>'''Jerôme''', kuzulier e Breujoù Pariz, ha goude kadoriad ar rekedoù e [[Breujoù Breizh]] e 1560; dimezet da Madeleine de Heère.</ref> [PPC] |- |[[Restr:Ausprac.jpg|100px]] |'''Ausprac'''<ref>Aotrounez la Villepiraul, er [[Ar Fouilh|Fouilh]], eskopti Sant-Brieg</ref> * En glazur e deir c'hreskenn en aour, 2, 1. [PPC] |- |[[Restr:Aussonvilliers-d.jpg|100px]] |'''d'Aussonvilliers'''<ref>Genidig eus bro [[Pikardi]]. E Breizh, aotrounez e [[Meled]], [[Gwerzhav|Gwerzaou]], [[Porzh-Pêr]]</ref> * En glazur e lammell en aour, ur sterenn ivez en aour e pep konk. [PPC] |- |[[Restr:Autier.jpg|100px]] |'''Autier'''<ref name="AUV">Genidik eus Bro [[Arvern]]. Aotrounez Villemontée, la Grange. '''François''', eskob [[Sant-Maloù]] e 1660. Lies marc'hegerien Malta</ref> * En glazur e gab en aour karget gant ul leon leonparzhet en sabel. * Sturienn : ''Nec dura, nec aspera terrent'' |- |[[Restr:Autret.jpg|100px]] |'''Autret'''<ref>Aotrounez e [[Goulien]], [[Larred]], [[An Erge-Vras]], [[Kraozon]]</ref> * En aour e bemp pempenn gommek en glazur. [PPC] |- |[[Restr:Auvergne de Canteloup.jpg|100px]] |'''d'Auverge''' <ref>Aotrounez Chanteloup ha Riffray, e Kantlou; Coudray ha Boisselières, et Kornuz; Châtenay, en Heizeg; Fontenelles, e Meled</ref> * ''En sabel e groaz en argant, ur penn bleiz diframmet ivez en argant ouzh pep konk <ref>Teodek en gul hervez Gourdon de Genouillac</ref>'' [PPC] [GdG] |- |[[Restr:Aux-1.jpg|100px]] |'''d'Aux''' <ref name="GWI">Genidik eus [[Gwiana c'hall|Guyane]]. E Breizh, aotrounez la Hubaudière, e [[Sant-Yann-ar-Granneg]]; Châtillon, e [[Faouell]].</ref> * ''Troc'het : ouzh 1 en glazur e deir c'hoaf en argant, ouzh 2 en argant e leon en gul'' <ref>Eus ar familh Armagnac de Thermes, e [[Poatev|Poitou]], e teu ''en argant e leon en gul'' ; gwelit Gustave Chaix d'Est-Ange, [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1119943/f336.image.r=dictionnaire%20des%20familles%20fran%C3%A7aises%20anciennes%20ou%20notables%20%C3%A0%20la%20fin%20du%20XIXe%20si%C3%A8cle.langFR ''Dictionnaire des familles frençaises anciennes''].</ref>. [PPC] |- |[[Restr:Avaleuc-1.jpg|100px]] |'''Avaleuc''' <ref>Aotrounez la Grée (?) '''Jean''' e oa kuzulier an Dug er bloaz 1487, ha dimezet da Hylaire de Montauban</ref> * ''En glazur e dreustell en erminoù'' [GLB]. * Neuz all : ''en aour e dri fenn bleiz en sabel''. [PPC] |- |[[Restr:Avaugour-1.jpg|100px]]<br>[[Restr:Avaugour-d.jpg|100px]] |'''d'Avaugour''' <ref>Barradur tiegezh Penteur. Baron al lec'h se e [[Plijidi]], eskopti Treger. Aotrounez meur al lec'h all. Ur bajenn a vo savet war an tiegezh se.</ref> * Ardamezioù kozh : ''ur wezenn karget gant tri aval, livioù dianav'' (siell [[1198]]). * Ardamezioù nevez : ''en argant e gab en gul.'' Sturienn ː ''Utimur'' |- |[[Restr:Avaugour de Kergroix.jpg|100px]] |'''Avaugour de Kergroix''' <ref>Skourr tiegezh Avaugour. Kemmesket er 1600 gant ''Machecoul de Vieillevigne''</ref> * ''En argant e gab en gul karget gant ur vailhenn en aour''. [PPC] |- |[[Restr:Avenel.jpg|100px]]<br>[[Restr:Avenel de Villeneuve.jpg|100px]] |'''Avenel''' <ref>Familh c'henidik eus [[Normandi]]. Aotrounez la Ramée, la Villeneuve, la Moinerie, la Haute-Cour, Plessis, e [[Sant-Jord-Restembaod]]. '''Guillaume''', sekretour ar Roue e 1596. Ur prezidant e Breujoù Normandi e 1646.</ref> * ''En gul e dri ererig en argant'' * Neuz all : ''en gul e dri erez dispak en argant'' [ADV] |- |[[Restr:Avice de Tourville.jpg|100px]]<br>[[Restr:Avice-2.jpg|100px]] |'''Avice de Tourville''' <ref>Genidig eus Normandi. Aotrounez Tourville, la Fresnaye, Gottot. Degemeret gant stadoù Breizh e 1760</ref> * ''En glazur e nav aval-pin en aour, 3, 3, 3.'' * Neuz all : ''en glazur e c'hleze en argant peuliek ouzh kab, heuliet gant tri aval-pin en aour, 2, 1.'' [HGG] [PPC] |- |[[Restr:Avice de Mougon.jpg|100px]] |'''Avice de Mougon''' <ref>Genidik eus [[Poatev|Poitou]]. Guy, komandant ar Fouilhez, Pontmelven (Pontmelvez ?), Mael (Pestivien ?), Sant-Yann-Balaznant; Sant-Yann-a-Latran, sebeliet en iliz se e 1691. Familh aet da get e 1868</ref> * ''En glazur e dri diamant tric'hornek en argant, gant talbennoùigoù'' * Neuz all : ''talbennoùigoù en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:D'Avignon.jpg|100px]] |'''d'Avignon''', pe '''Davignon''' <ref>Aotrounez Fontenil, e Chantenay</ref> * ''En gul e lammell en argent, heuliet ouzh kab gant ur vezantenn, ouzh lezioù hag ouzh beg gant teir c'hregilhenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Avoine-d.jpg|100px]] |'''d'Avoine''' <ref>Genidig eus bro Anjev. Meneget en bali Naoned</ref> * ''En gul e leonparzh en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:D'Avoir.jpg|100px]] |'''d'Avoir''' <ref name="ANJ">Genidik eus [[Anjev]]. aotrounez Châteaufremont, e [[Sant-Ervlon]]; la Turmellière, e [[Kastell-Tepaod]]</ref> * ''En gul e groaz eoriek en aour'' (siell [[1378]]). [PPC] |- |[[Restr:Apuril.jpg|100px]] |'''Avril''', pe '''Apuril'''<ref>menegoù en gortoz</ref> * ''En argant e leon en sabel krabanet ha teodet en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Avril-de-la-Roche.jpg|100px]] |'''Avril''', pe '''Auvril'''<ref>E Breizh, aotrounez la Pannière, e [[Gwaled]]; Kerroland ha Trevénégat, e [[Gwenrann]]</ref> * ''En argant e binenn c'heotet, e gab en glazur karget gant teir rozenn en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Avril de Langotiere.jpg|100px]] |'''Avril''', pe '''Auvril'''<ref>Aotrou la Langotière, e Klion; la Metaudais, e Ruzieg; Pontraut, e Merzhelieg</ref> * ''En argant e zervenn en geot meziet en aour, hebiaet gant div goulm penn-ouzh-penn en gul, en o beg ur skoultrig geotet.'' [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Avril de Kerloguen.jpg|100px]] |'''Avril''' pe '''Apuril''' <ref>E Breizh aotrounez Kerloguen, beli Sant-Maloù</ref> * ''En argant e gebrenn en gul karget gant teir rozenn en aour, heuliet ouzh kab gant daou fenn leon en sabel hag ouzh beg gant ur steredenn ivez en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Aymer.jpg|100px]] |'''Aymer''' <ref>Genidig eus Poatev. Aotrounez Sainte Rhue, la Chevalerie. Aotrouniezhoù disanvet e Breizh. - '''Jacques''', marc'heg Sant-Yann [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Jeruzalem]] e 1527; komandour [[Kemper]] e 1527.</ref> * ''En argant e dreustell genframmek a bevar fezh etre sabel ha gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Aymeret de Gazeau.jpg|100px]] |'''Aymeret de Gazeau''' <ref name="IdF">Genidik eus [[Pariz]]; kuzulier e Breujoù Breizh e 1559. Aet da Anaon e 1559</ref> * ''En argant e gebrenn en sabel karget gant teir c'hregilhenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Ayrault du Rocher.jpg|100px]] |'''Ayrault'''<ref>Genidik eus [[Anjev|Añjev]]. aotrounez du Rocher, la Bouchetière. - '''Pierre''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1635</ref> * ''En glazur e ziv gebrenn en aour.'' [PPC] |- |} == B == {| class="wikitable" |- |[[Restr:Babin de la Gière.jpg|100px]] |'''Babin de la Gière'''<ref>Familh c'henidik eus Poitou; aotrouniezh ebet anvet e Breizh; daou aoditour e ar Gontoù dalek 1740.</ref> * ''En glazur e garv en aour o sellout ouzh ur steredenn ivez en aour, heuliet ouzh beg gant ur wagenn en argant, raoskl en geot o tont er-maez anezhi.'' [PPC] |- |[[Restr:De Langle de Biliais.gif|100px]] |'''Babouin'''<ref>Meneget eus 1428 da 1443 e [[Kordevez]] ; ''Jean'' ha ''Guillaume'', e vab, mevelien-gambr an dug eus 1403 da 1440. (PPC, rann I, p. 55). Anv kozh hag ardamezioù an tiegezh ''de Langle'', parrez [[Sant-Stefan-Brengoloù|Saint-Étienne-de-Montluc]] – ''cf.'' PPC pp. 32 ha 156.</ref> * ''En argant e erez en sabel iziliet ha pigoset en aour, heuliet gant teir zorzhell en sabel karget pep hini gant ur rodig-kentr en aour.'' [PPC] |- |[[File:Bachelier-b.jpg|100px]] |'''Bachelier'''<ref>Aotrounez du Pinier, Bercy, l'Hopitau, e Sant-Sir-Raez. ''Nicolas'', chuin Naoned e 1654 ; tri mestr war ar Gontoù adalek 1686.</ref> * ''En argant e binenn c'heotet, plantet war ur savenn ivez geotet.'' [PPC] |- |[[File:Baconniere-salverte.jpg|100px]] |'''Baconnière de Salverte''' * ''En glazur e gebrenn en argant heuliet gant teir hengurunenn en aour, e gab gwezboellek etre aour ha gul a ziv linenn.'' |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''le Bacre'''<ref>Dizarbennet e 1670, beli [[Roazhon]].</ref> |- |[[Restr:De Badam.jpg|100px]] |'''de Badam'''<ref>''Guy'', kuzulier an dug [[Arzhur II]] e 1309.</ref> * ''En argant e deir moualc'henn en gul, e grenngonk ivez en gul.'' [GLB] [HGG] [PPC] |- |[[Restr:Badereau.jpg|100px]] |'''Badereau'''<ref>Aotrounez la Saminière, e [[Santez-Lusenn]]; la Caffinière, e [[Ruvelieg]] ; Buttay, e [[Sant-Marzh-ar-C'hoad|Sant Marzh ar C'hoad]] ; Soulans.</ref> * ''En gul e zaou gleze lammellet, begoù e kab, heuliet e kab hag el lezioù gant teir steredenn, hag e beg gant ur greskenn, an holl en argant.'' [PPC] |- |[[File:Badereau-saint-martin.jpg|100px]] |'''Badereau de Saint-Martin''' * ''En gul e zaou gleze lammellet e beg, heuliet e kab hag el lezioù gant teir steredenn en aour, ha gant ur greskenn en argant e beg.'' |- |[[Restr:Baellec.gif|100px]] |'''Baellec'''<ref>Aotrounez Kervoualc'h , e [[Mêlann|Mêllan]]; Lokunole, e [[Kervignag]] ; Kerouallan, en [[An Ignol|Ignol]]; Kervihan, e Lesbin [[Pont-Skorf]]; Kerlezhoarn, e [[Bubri]].</ref> * ''En argant e erez dispak en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Bagatz-d.jpg|100px]] [[Restr:De Bagatz 2.jpg|100px]] |'''de Bagatz''' <ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Gwizien]] ; Longlée, e [[Rester]] ; la Salmonaye, e [[Arwerneg-Veur|Auverné]]. ''Raoul'', konestabl [[Roazhon]] e 1451.</ref> * ''En argant e lammell en gul.'' * Neuz all ː ''En glazur hadet gant hanochennoù en argant, e c'housourin leun a erminoù balirant''<ref>Dornskrid ''Armorial de Bretagne'', [[1630]], ''Bibliothèque de l'Arsenal'', Paris.</ref> [PPC] |- |[[Restr:Bages.gif|100px]] |'''Bages'''<ref>Eus eskopti Gwened. Ne ouzer ket muioc'h. ''Jean'', beliour beskont Roc'han e 1217.</ref> * ''Ur greskenn heuliet gant pemp hanochenn'' (siell 1217) |- |[[Restr:Baglion.jpg|100px]] |'''Baglion'''<ref name="AG1">Genidik eus bro [[Agen]]. [[François-Ignace de Baglion de Saillant|François-Ignace de Blaglion]] zo bet eskob Treger eus 1679 da 1686</ref> * ''En glazur e leon leonparzhet en aour, e bav dehou war ur c'hef e beg en gul ; heuliet e kab gant teir flourdilizenn en aour.'' [HGG] * Neuz all : ar c'hef ivez en aour, hag un drailhenn a pevar zamm a-us ar flourdiliz. [PPC] |- |[[Restr:Bagot-des-Salles.jpg|100px]] |'''Bagot des Salles'''<ref>Aotrounez les Salles, e [[Tregaeg]] ; la Roche-Blanche, la Ville Ménart, Prévallon. Diskouezadeg 1569, e Tregaeg. Maered Sant-Brieg adalek 1579.</ref> * ''En glazur e ruilhenn en aour.'' [CDH], [PPC] |- |[[Restr:Baguénet.gif|100px]] |'''Baguénet'''<ref>Livioù dianav. Meneg ebet war ar familh na war he lec'hiadur.</ref> * ''Dougen a ra ul lammell heuliet el lezioù gant div steredenn hag e beg gant ur greskenn ; e gab karget gant div groaz krouget.'' [PPC] |- |[[Restr:De Bahaly.jpg|100px]] |'''de Bahaly'''<ref>Aotrounez Kerivot, e [[Pleuzal]].</ref> * ''En gul e groaz koñchek en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bahezre.jpg|100px]] |'''Le Bahezre'''<ref>Aotrounez e [[Sant-Vaeg]], [[Plijidi]], [[Boulvriag]], [[Duaod]], [[Mael-Pestivien|Mael-Pestvien]], [[Gwiler-Leon|Gwiler]], [[Lokarn]], [[Plourae]].</ref> * ''En argant e leon en gul krabanet ha teodet en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:De Bahulost.jpg|100px]] |'''de Bahulost'''<ref>Aotrounez Kermathéman ha Kerniliz, e [[Pederneg]].</ref> * ''En glazur e dri skoed en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:De Bahuno.jpg|100px]] |'''du Bahuno''' <ref>Aotrounez Demiville e [[Landevant]]; Kerollain, e [[Lanvodan]] ; Berinque, e [[Pleheneg]] ; Limoges, e Sant-Padarn ; Berrien, e [[Kergrist]] ; Kerdisson, e Stival ; Kermadehoa, e [[Plañvour]] ; Liskoët, e [[Boskazoù]] ; Bois-de-la-Roche, e [[Koadoud]] ; Penguilly, e [[Plourae]] ; Lannouedic, e [[Sarzhav]].</ref> * ''En sabel e vleiz tremenant en argant, leinet gant ur greskenn ivez en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Baillardel.jpg|100px]] |'''Baillardel''' <ref>familh c'henidik eus Normandi ; aotrounez Larenty. Ne ouzer ket muioc'h a-zivout ar familh-se e Breizh.</ref> * ''En glazur e varc'h divaskellek en argant, heuliet e kab gant daou gleze lamellet ivez en argant hag e beg gant ur verienenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Baillet.jpg|100px]] |'''Baillet''' <ref>Familh c'henidik eus Paris, aotrounez Sceaux, Tresmes, Silly. ''Jean'' Baillet ha Jeanne Le Cocq, e gompagnunez, bet noblet dre lizheroù Charlez, dug Normandi, e 1357. ''René'', kadoriad kentañ Breujoù Breizh e 1554; aet da Anaon e 1579. Familh kemmesket gant ar re ''Potier de Blanc-Mesnil''.</ref> * ''En glazur e sourin en argant heuliet gant daou leonerez en aour;'' (siell [[1501]]). [PPC] |- |[[Restr:De Baillet.jpg|100px]] |'''Baillet <ref name=":1">Aotrounez Kerandreff, e Sant-Karadeg, e-kichen an [[Henbont]] ; Kermoalec, e [[Mendon]] ; Locunolé, e [[Kervignag]] ; Kerouallan en [[An Ignol|Ignol]].</ref>''' * ''En argant e deir askolenn c'heotet bleuniet en gul''. [PPC] |- |[[Restr:De Bailleul de la Rigaudiere.jpg|100px]] |'''de Bailleul''' <ref>Familh c'henidik eus Maine. Aotrounez Boismaqueau, e [[Tilhieg]] ; la Rigaudière, Boisnouveau, la Coudraye, e [[An Dosenneg|Dosenneg]]. ''René'', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1575.</ref> * ''En argant e dri fenn bleiz diframmet en sabel.'' — Heñvel ouzh ''Baude de Vieuville''. [PPC] |- |[[Restr:Le Baillif de Sule.jpg|100px]] |'''le Baillif de Sule'''<ref>Aotrou al lec'h-se e [[Surzhur]] ; Killio, e [[Gwern]].</ref> * ''En aour e gastell en sabel, e sourinan en argant balirant.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Baillif de Coetjunval.jpg|100px]] |'''le Baillif de Coëtjunval'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e Plouzeniel.</ref> * ''En glazur e zaou orsel en aour, pep hini kurunet ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Baillif de Tourault.jpg|100px]] |'''le Baillif de Tourault'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Plougouskant]] ; Kernuz e [[Perroz-Gireg|Perroz]].</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant, heuliet gant teir bezantenn ivez en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Baillif de Kersimon.jpg|100px]] |'''le Baillif de Kersimon'''<ref>Aotrounez Kersimon ha Kerouledig, e [[Plougin]].</ref> * ''Palefarzhet etre aour ha gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Baillif de la Rivière.jpg|100px]] |'''le Baillif de la Rivière'''<ref>Genidik eus Normandi ; aotrounez Sant-Varzhin e [[Beuzeg-Konk]]. ''Jean-Pierre-Raymond Le Baillif de Portsaluden'' zo bet fuzuilhet goude [[dilestradeg Kiberen]], barnet e [[Gwened]], oadet a 39 bloaz.</ref> * ''En argant e wezenn-balmez c'heotet, e frouezh en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Baillif de Cleren.gif|100px]] |'''le Baillif de Cleren'''<ref>Aotrounez Cleren ha Belestre, e [[Plestan]] ; Champorien e Maroué.</ref> * ''En glazur e eor en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Baillon du Blancpignon.gif|100px]] |'''Baillon'''<ref>Aotrounez Blancpignon, Cervon, Longpré, la Coudre, e [[Sant-Meleg]].</ref> * ''En glazur e zaou gleze en argant, dornellet en aour, lammellet, heuliet e kab gant ur greskenn en argant.''<ref>En gul eo ar greskenn hervez [HGG] p. 33.</ref> [PPC] |- |[[Restr:Bain de Landelle.jpg|100px]] |'''Bain de Landelle''' * ''En glazur e sourin en aour karget gant pemp kreskenn en gul, heuliet gant daou gadgi savant en argant'' (siell [[1696]]). [PPC] |- |[[Restr:De Bain de Poligné.jpg|100px]] |'''Bain de Poligné'''<ref>Aotrounez al lec'h-se, parrez e [[Bro-Roazhon]].</ref> * ''Talbennanek etre argant ha gul'' (siell [[1199]]). [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Bakr''' [PPC] |- |[[Restr:Balam (écu).jpg|100px]] |'''Balam'''<ref>''Guillaume'', kabiten Touffou e 1396.</ref> * ''En gul e leon en argant, e gab en glazur karget gant teir hanochenn en argant.'' [PPC]'' |- |[[Restr:Balathier.jpg|100px]] |'''Balathier'''<ref name="DAU">Genidik eus [[Daofinez|Dauphiné]]. Aotrounez Lantage (?), Bragelogne (?).</ref> * ''En sabel e dreustell en aour.'' [PPC] |- |[[File:Balaven-d.jpg|100px]] |'''Balavenne'''<ref>Aotrounez Kerlan, e [[Kamlez]]; Kervezeg, Ballac'h, Kermebel, e [[Plouganoù]]; Mezili, Lestrezeg, Lannigoù, e [[Taole]]. Ur gouarnour [[kastell an Tarv]] e 1576.</ref> * ''En argant e dri ezev en sabel, ur ruilhenn ivez en sabel e kondon.'' [PPC] |- |[[Restr:Blason-2.jpg|100px]] |'''Balazé''' * ''En aour e leon en sabel heuliet gant teir hanochenn ivez en sabel.'' [ADV] [F&P]<ref>[ADV] : "En aour e leon en sabel eilet gant hanochennoù en sabel", hep resisaat an niver a hanochennoù ; 3 hanochenn zo bet dibabet gant kumun [[Belezeg]] hag [F&P].</ref> |- |[[Restr:Ballan.jpg|100px]] |'''Ballan''' <ref>Aotrounez la Richardais (?), war a seblant e [[Sant-Enion-al-Lenn-Veur|Sant-Einion-al-Lenn-Veur]]. ''René-Julien Ballan'' de la Richardais, jeneral ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1786.</ref> * ''En sabel e dreustell en argant karget gant teir zorzhell en gul.'' [PPC] |- |[[File:Ballet-chenardiere.jpg|100px]] |'''Ballet''' <ref>Aotrounez la Chenardière, e [[Chapel-Baz-Meur]], Plessis-Glain, e [[Lavreer-Botorel]], Plessis-Tristan, e [[Sant-Juluan-Kankell]]. Familh aet da get en {{XVIIIvet kantved}}.</ref> * ''En sabel e vodig balaenn en aour'' <ref>Ardamezioù kanus : balaenn = ''balai''.</ref>. [PPC] |- |[[File:Ballineuc.jpg|100px]] |'''de Ballineuc''' * ''En argant e flourdilizenn en gul e kondon, heuliet gant peder moualc'henn, div e kab, div e beg.'' <ref>Aotrounez en eskopti Treger (hep gouzout muioc'h). Damheñvel ouzh [http://mairie-saintquayperros.fr/IMG/article_PDF/article_327.pdf skoed ar familh Cruguil] a [[Sant-Ke-Perroz]] ([GLB]).</ref>. [PPC] |- |[[Restr:Balore-d.jpg|100px]] |'''de Baloré''' <ref>Aotrounez al lec'h-se en [[Hengoad]], Kersaozon e [[Perwenan]].</ref> * ''En sabel e gastell en aour leinet gant tri tourigan ivez en aour.'' [GLB] [PPC] |- |[[Restr:Banchereau.jpg|100px]] |'''Banchereau''' <ref>Genidik eus Touraine. Michel-François Banchereau, eus degemer ar Gañsellerezh e 1763. Aotrouniezh ebet roet dindan an anv-se e Breizh</ref> * ''Gwezboellek etre gul hag aour, e gab en aour karget gant teir rozenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Baouec.gif|100px]] |'''Baouec''' <ref>Keloù ebet roet gant Potier de Courcy war ar familh-se.</ref> * ''En gul e groaz vranellek en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Baptiste-d.jpg|100px]] |'''Baptiste''' <ref>Familh genidik eus Navarra. Aotrounez Kermabian, e [[Kleder]].</ref> * ''En aour e dri zour toet ha kranellet en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Barac'h.jpg|100px]]<br>[[Restr:Barac'h (alias).jpg|100px]] |'''de Barac'h'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Louaneg]] ; Kerzon e [[Servel]] ; Gareth (?, marteze Garec e [[Ploubêr]]).</ref> * ''En argant e varc'h distern ha skoelf en sabel'' (siell [[1306]]). * Neuz all : ''en gul e deir sourin en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Barac'h du Rest.jpg|100px]] |'''de Barac'h''' <ref>Aotrounez al lec'h-se ha Portzven, e [[Louaneg]] ; Launay ha Rest e [[Ploubêr]]. ''Jean'' en deus sinet feur-skrid [[Gwenrann]] 1381.</ref> * ''Dougen a ra ur groaz dentek e kab, heuliet e kab gant daou beul dentek hag e beg gant teir gousourin dindan ar groaz'' (siell [[1381]]) ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:De Barach (Ploerdut).jpg|100px]] |'''de Barac'h''' <ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Pleurdud]].</ref> * ''En aour e ziv dreustell skoulmet en sabel''. [PPC] |- |[[Restr:Baratier (sceau).jpg|100px]] |'''Baratier''' <ref>Anv ar barrez n'eo ket roet gant PPC ; war a seblant eus [[Bro-Zol]]. ''Jean'' en deus sinet feur-ermglev Gwenrann 1381.</ref> * ''Ur groaz garzentek dereziaouek e tri fezh'' (siell [[1381]]) ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:Barazer.jpg|100px]] |'''Barazer''' <ref>Kavet e vez tresadennoù gant ur sourin e-lec'h ur wifrell. Fazius int. Aotrounez Kerhuel, Kerserc'ho, Lannuguy, e [[Sant-Martin-war-ar-Maez]] ; Lannurien, e [[Gwikourvest]] ; Kermorvan, e [[Trezeni]] ; Kermouster (?).</ref> * ''En gul e wifrell en erminoù hebiaet gant div ruilhenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Barbais.gif|100px]] |'''de la Barbais''' <ref>Eus eskopti Roazhon. Hep muioc'h keloù. Diouzh ardamezeg an Arsenal.</ref> * ''En glazur e gebrenn peuliek etre argant ha gul, heuliet gant tri aval-pin en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Barbay.gif|100px]] |'''Barbay''' <ref>Familh c'henidik eus Perche. Ur penn-ofiser, bet noblet e 1818. N'ouzer ket muioc'h diwar e benn.</ref> * ''En glazur e gleze en argant krogennet en aour, heuliet gant un divaskell en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Barbechat.jpg|100px]] |'''Barbechat''' <ref>'''Josselin''', arc'hdiagon Naoned e 1239.</ref> * ''Ul leonparzh eilet gant c'hwec'h kroazigan, 3, 3'' (siell [[1365]]) ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:Barberé de la Bauche.jpg|100px]] |'''Barberé''' <ref>Aotrounez la Bauche e [[Reudied]] ; le Bocage, la Bottière, e [[Sant-Donasian] ]; le Rocher, ?.</ref> * ''En sabel e dreustell en gul karget gant ur steredenn en aour, heuliet gant teir melionenn en aour, 2, 1, da enkerc'hat.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Barberie.gif|100px]] |'''de la Barberie''' <ref>Familh genidik eus Normandi. Aotrou e [[Melleg]].</ref> * ''En glazur e leon en aour, o terc'hel en e bav dehou ur c'hleze en argant ; e gab en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel.'' |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Barbette de la Bourgonnière''' <ref>Aotrounez la Bourgonnière, la Rivière, Bois-le-Jard, la Courberie, e [[Trevo]]. ''Olivier'', archer gward Gwerc'h-Breizh e 1464 ; bet noblet e 1466.</ref> * Keloù ebet a-zivout ar skoed. |- |[[Restr:Barbier de Kerjean.jpg|100px]] |'''Barbier / Bar Ver''' <ref>Aotrounez Lanarnuz, e [[Trelez]] ; markizien Keryann e 1618, e [[Sant-Nouga|Sant Nouga]] ; aotrounez Lanorgant, e [[Plouvorn]] ; Kernaou ha Killimadeg, e [[Plouzeniel]] ; Landouzan, en [[An Dreneg|Dreneg]] ; beskonted Trouzilit, e [[Plougin]] ; kastellour Lescouët e 1656, e [[Lesneven]] ; Mezarnou, e [[Gwineventer]] ; Kerc'hoënt, er Vinihi-[[Kastell-Paol|Leon]] ; Rodalvez e Langwengar ; Kernatoux, e [[Gwitalmeze]] ; Lescoat, e [[Lannarvili]] ; Kergoff ha Tromelin, e [[Kernouez]] ; Kergon, Kerannou ha Lesquiffio, e [[Pleiber-Krist]] ; Kerally ; ar Feunteun-Wenn ; Koedmenec'h, e [[Plouider|Plouider]]. Menegoù ha diskouezadegoù eus 1443 da 1534. ''Jacques'' ha ''Richard'', war ur baperenn-dremen roet gant ar roue Edouard II d'ar c'hont Richemont hag e strollad e 1324 ; ''Guillaume'', arbalastrer, hag ''Alain'', floc'h e-kerzh un diskouezadeg e 1378 ; ''Jean'', mirer an dug e 1420 ; dimezet da Sybille Pilguen ; Mestr ''Yves'', mab en hini a-raok, pried Marc'harid a Gersulgen, perc'henn war un ostaliri nobl divagaj, e 1443, e Plounevez ; ''Hamon'', kuzulier e "Devezhioù bras" Breizh hag abad Sant-Vazhe e 1533 ; ''René'', marc'heg Sant-Mikael, e 1612, pried Françoise de Quélen, hag o deus bet ''René'', dimezet e 1627 da Françoise de Parcevaux, itron Mezarnou ; ur marc'heg Malta e 1742 ; daou chaloni, konted Lyon, unan abad Ardorel, en eskopti Castres e 1761.</ref> * ''En argant e ziv dreustell en sabel.'' * Sturienn : ''Var va buez'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Barbier de Saint-Donan'''<ref>Aotrounez Sant-Donan, e [[Rufieg]].</ref> * Keloù ebet a-zivout ar skoed. |- |[[Restr:Barbier de la Bretonnière.jpg|100px]] |'''Barbier de la Bretonnière''' <ref>Aotrounez la Bretonnière, le Doré, e [[Beuzid-an-Doured]].</ref> * ''En glazur e zraeneg sourinet en aour, hebiaet e kab gant ur steredenn ivez en aour hag e beg gant ur greskenn en argant o skorañ ur c'halon en aour ; e gab en aour karget gant teir rozenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Barbot de Flavacourt.jpg|100px]] |'''Barbot''' <ref>Genidik eus Beauvaisis. Aotrounez la Drouétière, e [[Malvid]] ; la Perrière, e [[Legneg]]. ''Laurent'', alvokad ar roue e prezidial [[Naoned]] e 1669.</ref> * ''En glazur e groaz en argant, ul leonig en aour ouzh pep konk.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Barbu du Quilliou.gif|100px]] |'''Le Barbu / Barvet''' <ref>Aotrounez Killiou, e [[Plogastell-Sant-Jermen]] ; Lesmodeg, e [[Purid_ar_C'hab]] ; Bigoudou, e Sant-Marzhin, Trévehy, e [[Plouenan]] ; Tromenec'h, e [[Landeda]] ; Kerenez, e [[Kerlouan]] ; Ternant, e [[Plouvorn]] ; Coëtangal, e [[Plouziri]].</ref> * ''En aour e gizenn en glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Barchou de Penhouën.jpg|100px]] |'''Barchou''' <ref>Genidik eus Orléanais ; aotrounez Penhouën, en eskopti Kernev.</ref> * ''En glazur e gorn a builhentez en aour hebiaet gant div steredenn en argant ; e gab en erminoù.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Barde.jpg|100px]] |'''de la Barde''' <ref name="GAT">Genidik eus [[Gâtinais]]. Markiz Marolles e 1661. ''Denez'', eskob Sant-Brieg e 1641 ; aet da Anaon e 1675.</ref> * ''Troc'het etre aour ha glazur, ar glazur karget gant ur rodig-kentr en aour, an aour karget gant teir c'hregilhenn en sabel, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:De Bardon.jpg|100px]] |'''Bardon'''<ref>Familh aotrou Fief-l'Evêque ga Goust, e [[Kerwall]] ; Plessis (?).</ref> * ''En gul e deir c'hregilhenn en aour, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Bardoul du Plessis.jpg|100px]] |'''Bardoul'''<ref>Familh aotrou Plessis, [[Plegastell]] ; la Rousselière, e [[Frozieg]]. ''Jacques'', marc'heg Sant-Yann-Jeruzalem ; difennet en deus [[Enez Rodos}} seizet gant Mahomet II e 1480.</ref> * ''En aour e dreustell en glazur heuliet gant div c'houdreustell ivez en glazur, unan a-us, unan dindan an dreustell'' (siell [[1374]]). [PPC] |- |[[Restr:Bardoul du Closneuf.jpg|100px]] |'''Bardoul'''<ref>Familh aotrou la Bardoulays, e [[Sant-Meleg]] ; Closneuf, e [[Kaon]] ; la Ville-Maillard, la Ville-Davy, e [[Trefermael]] ; la Réauté, e [[Gwikomm]] ; hag all.</ref> * ''En argant e gadgi en sabel heuliet gant teir rodig-kentr en aour, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Bareau.gif|100px]] |'''Bareau'''<ref name="ANGOU">Genidik eus ''Angoumois''. ''François'', eskob Sant-Brieg, ha goude Roazhon, eus 1769 da 1790 ; aet da Anaon e 1820. E c'hoar, abadez Sant-Jorj Roazhon eus 1770 da 1790.</ref> * ''Palefarzhet : ouzh 1 en argant e dreustell en gul, ouzh 2 en argant e dour en sabel, ouzh 3 en gul e leon en argant, ouzh 4 en glazur e dreustell en aour skouret e beg gant un steredenn ivez en aour, e gab dentek en aour ; e gondon en aour e gebrenn en gul heuliet gant teir c'hreskenn ivez en gul, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Baril''' * Familh aotrou la Ville, er [[Chapel-Huelin]] ; bet dizarbennet e 1668. |- |[[Restr:Le Bariller de Riaval.gif|100px]] |'''le Bariller'''<ref>Aotrounez Riaval, e Sant-Helier ([[Roazhon]]) ; Boiscorbin, e [[Moezeg]].</ref> * ''En argant e gebrenn en glazur heuliet gant teir melionenn c'heotet, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Barillier du Saz.jpg|100px]] |'''Barillier'''<ref>Genidik eus Anjou. Aotrounez ar Saz e [[Chapel-Erzh]] ; la Touche, Bois-Joly, e [[Monteverzh]].</ref> * ''En glazur e gebrenn en aour heuliet ouzh kab gant div galon ivez en aour hag ouzh beg gant ur greskenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Barillière.gif|100px]] |'''de la Barillière'''<ref>Aotrounez al lec'h-se, Beaumont, ha le Plessis, e [[Kazon]] ; Meix, en [[An Dosenneg|Dosenneg]] ; Moulin, e [[Enorzh]] ; le Fresne, e [[Sant-Marzh-an-Dezerzh]].</ref> * ''En aour e groaz en gul, ul leonig ivez en gul e pep konk.'' [PPC] |- |[[Restr:De Bariolle.gif|100px]] |'''de Bariolle'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Sant-Filberzh-Deaz]], ha la Pigossière e [[Pont-Marzhin]].</ref> * ''En argant e wezenn-balmez c'heotet war ur savenn ivez geotet ; e gab en glazur karget gant ur groaz en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Barillon de Bonnefons.gif|100px]] |'''Barillon de Bonnefons'''<ref>Familh c'henidik eus Poitou. Aotrounez e Breizh er Plessis-Tizon, e Sant-Donasian (Naoned).</ref> * ''En gul e deir barrikenn en aour, kelc'hiet en sabel.''<ref>Ardamezioù kanus : ''barillon'' = barrikennig.</ref> [PPC] |- |[[Restr:Barillon de Morangis.gif|100px]] |'''Barillon de Morangis'''<ref>Familh c'henidik eus Champagne. Atrouniezh ebet roet dindan an anv-se e Breizh. Daou guzulier ouzh Breujoù Breizh adalek 1619 ; un eskob Luçon ; ur c'hannad e Bro-Saoz e 1672, kinniget gant an itron de Sévigné.</ref> * ''Palefarzhet : ouzh 1 & 4 en glazur e gebrenn en aour, heuliet ouzh kab gant div c'hregilhenn hag ouzh beg gant ur rozenn, an holl en aour ; ouzh 2 & 3 en gul e lammell en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Barisy de Kermaria.gif|100px]] |'''Barisy'''<ref>Aotrounez Kermaria & Keraudren e [[Pleurdud]] ; Kergariou, en [[An Ignol]] ; Kerouriou, e [[Langedig]].</ref> * ''En argant e deir joskenn diframmet en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Barjot de Marchefroy.gif|100px]] |'''Barjot'''<ref>Familh c'henidik eus Touraine ; aotrounez Marchefroy, Auneuil, Roncée, Moussy ; baroned Cholet. Aotrouniezh ebet roet dindan an anv-se e Breizh. Un alvokad jeneral ha daou gadoriad an imbourc'hioù adalek 1555 ; ur marc'heg Malta e 1684.</ref> *'' En glazur e leonerez en aour, heuliet a-zehou gant ur steredenn en aour ivez.'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''de Barlagat'''<ref>Aotrounez al lec'h-se, la Carantaische, la Sablonnière, le Val, en [[Arwerneg-Veur|Arwerneg]].</ref> * Keloù ebet a-zivout an ardamezioù |- |[[Restr:Barnabé de la Papotière.gif|100px]] |'''Barnabé''' <ref>Aotrounez la Papotière, e [[Doulon]]. ''Pierre Barnabé de la Papotière'', jeneral war an Arc'hant e 1720 ha kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1759.</ref> * ''En argant e skoedig en sabel karget gant ul leon en argant kurunet en aour ha heuliet gant teir flourdilizenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Baron'''<ref>Dizarbennet dre adaozadur 1426, parrez [[Kerlouan]].</ref> |- |[[Restr:Baron de la Hattais.gif|100px]] |'''Baron de la Hatais'''<ref>Aotrounez la Hattais, la Pierre, en eskopti Roazhon. Mestr ''Alexis'', ofiser e sae-gambr hir eus ostel ar rouanez [[Anna Breizh|Anna]] e 1498. ''Julien'', eus parrez [[Kastellan-Gwennel]], laket klask warnañ gant senesal Roazhon dre ma oa ezel eus ar Re Unanet e 1590.</ref> * ''En glazur e lammell en argant heuliet gant daouzek talbennan en aour, teir ouzh pep konk.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Baron de Kerléau.gif|100px]]<br>[[Restr:Le Baron de Kerléau 2.jpg|100px]] |'''le Baron de Kerléau'''<ref>Aotrounez Kerleau, l'Estang, Boisjaffrez, Keruffé, Penaprat (eskopti Kemper). Dizarbennet er bloaz 1670, beli [[Kemper]]. Ur c'huzulier ouzh prezidial [[Kemper]] e 1660. Ur prokulor jeneral ouzh lez [[Roazhon]] ; aet da Anaon er bloaz 1805.</ref> * ''En argant e dreustell en geot heuliet gant teir melionenn ivez geotet, 2, 1.'' * Neuz all : ''en glazur e dri fenn erez diframmet en argant, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Baron de la Perdrillais.gif|100px]] |'''Baron de la Perdrillais'''<ref>Aotrounez la Perdrillais ha Coudray, e [[Presperieg]], la Villebaud, la Villecaro.</ref> * ''En argant e zaou leon penn-ouzh-penn en gul o skorañ ur rozenn ivez en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Baron du Taya.gif|100px]] |'''Baron du Taya'''<ref>Aotrounez Taya, e [[Neant]].</ref> * ''En argant e zaou leon penn-ouzh-penn en gul o skorañ ur vrizhenn erminig en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Baron de Nantes.gif|100px]] |'''Baron'''<ref>Genidik eus [[Naoned]]. Un alvokad e Breujoù Breizh, bet ganet e 1738, ha noblet e 1815.</ref> * ''En glazur e dri levr digor en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Baronnière.gif|100px]] |'''de la Baronnière'''<ref>Keloù ebet roet gant PPC diwar-benn ar familh se. Bez' ez eus ul lec'h gant anv-se e [[Gwaled]]. E pemp lec'h all ivez er-maez eus Breizh.</ref> * ''En argant e arbenn karv en gul heuliet ouzh kab gant tri evn en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:De Barral (abbé).png|100px]] |'''de Barral''' <ref>Familh c'henidik eus Dauphiné. Konted al lec'h-se; markizien Arvillard ; baroned la Roche-Cormier. Un abad Lanteneg e 1786, breur d'un eskob Troyes e 1790, Meaux e 1802, hag arc'heskob Tours e 1815.</ref> * ''En gul e deir sourin en argant ; e gab en glazur karget gant teir c'hloc'h en argant bazoulet en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Barrault de la Chauvignière.gif|100px]] |'''Barrault'''<ref>Genidik eus Anjou ; aotrounez la Chauvinière ? ; les Essarts ? ; la Thibaudière ?.</ref> * ''En aour e zaou leonparzh en gul leinet gant un drailhenn en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Barre-Colombière.gif|100px]]<br>[[Restr:De la Barre Colombière 2.gif|100px]] |'''de la Barre'''<ref>Bet dalc'het e Normandi e [[1667]]. Aotrounez e Breizh e [[Plegeneg]], [[Kerruer]], [[Pleudehen]].</ref> * ''En glazur e deir c'hreskenn en aour.'' * Neuz all : ''e dreustell karget gant teir steredenn, heuliet gant teir c'hreskenn, 2, 1'' (siell [[1363]]) ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:De la Barre.gif|100px]] |'''de la Barre'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Kastellan-Gwennel]].</ref> * ''En argant e gebrenn en gul heuliet gant teir steredenn en sabel, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Barre 2.gif|100px]] |'''de la Barre'''<ref>''Robin'' en deus sinet emglev [[Gwenrann]] 1381 e [[Moñforzh]].</ref> * ''Dougen a ra ur bempdelienn'' (siell [[1381]] ; livioù dinav. [PPC] |- |[[Restr:De la Barre de la Roumelière.gif|100px]] |'''de la Barre''' * ''En glazur e deir zreustell en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Barre du Hort.gif|100px]] |'''de la Barre''' <ref>Aotrounez du Hort (?). Ne ouzer ket muioc'h. War a seblant, hervez Pol Potier de Courcy, e vefe liammoù etre ar familh-se ha hini de la Barre de le Roumelière.</ref> * ''En glazur e deir zreustell en sabel, e leon en argant balirant''. [PPC] |- |[[Restr:De la Barre du Mesnillet.gif|100px]]<br>[[Restr:De la Barre du Mesnillet alias.gif|100px]] |'''de la Barre''' <ref>Familh c'henidik eus Normandi. Aotrounez Mesnilet, Nanteuil, la Rivière. Ur c'habiten Châteaugaillard e 1591 ; ur floc'h d'ar rouanez e 1756 ; un emouestlad ouzh arme ar [[pab]] [[Pi IX]], bet lazhet e [[Castelfidardo]] e 1860.</ref> * ''En argant e deir moualc'henn en sabel, 2, 1.'' * Neuz all : ''en gul e deir moualc'henn en argant, 2, 1''. [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Barré''' <ref>Aotrounez Bouteilles, e [[Bignon]]. Un diwaller sielloù e kañsellerezh Roazhon e 1741, alvokad ar C'hontoù e 1755.</ref> |- |[[Restr:Barrère.gif|100px]] |'''Barrère''' <ref name="GAS">Genidik eus [[Gwaskogn|Gascogne]]. Ul letanant ar reoue e [[Porzh-Loeiz]] e 1717 ; ur maer [[Montroulez]] e 1765. Familh bet noblet e 1817.</ref> * ''En glazur e gadgi en argant gwakoliet en aour, choukant war ur savenn c'heotet, astennet e bav dehou, o sellout ouzh ur steredenn en argant e konk kentañ ; e gab gwezboellek etre aour ha gul a deir linenn.'' [PPC] |- |[[Restr:Des Barres.gif|100px]] |'''des Barres''' <ref>Aotrounez al lec'h-se ha Champblanc, e [[Breal-Moñforzh|Breal]]-Montforzh.</ref> * ''En gul e groaz eoriek en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Barrieu.gif|100px]] |'''Barrieu'''<ref>'''Jacques''', kuzulier en amiraliezh [[Naoned]] e 1696.</ref> *''En argant e gebrenn en gul heuliet e kab gant div steredenn ivez en gul hag e beg gant un erez en sabel.'' [CDH]. [PPC] |- |[[Restr:Barrin des Rouxières.gif|100px]] |'''Barrin''' <ref>Familh c'henidikAuvergne. Markizien Boisgeffroy e 1663, e [[Sant-Marzh-an-Il]] ; markizien la Galisonnière e 1658, e Sant-Yann-Bere ; beskonted la Jeannière e 1644, hag aotrounez la Coignardière, e [[Meliner]] ; aotrounez Vincelles, la Bidière, e [[Maezon]] (?) beskonted Tréguil, e [[Ilfentig]] ; beskonted [[Talenseg]] e 1624 ; beskonted Lessongère, e [[Sant-Ervlan]] e 1642 ; baron Montbarrot e 1671, e [[Sant-Albin-Roazhon]] ; markizien Fromenteau e 1760, hag aotrounez Laudigère ha Montils, e [[Gwaled]] ; aotrounez Lussonnière, e [[Chapel-Huelin]] ; Plessis-Guerriff, e [[Presperieg]] ; Petit-Palet, Bazoges, Bas-Briacé, e [[Lavreer-Botorel]] ; Bois-Rouault, e Maodilon. ''Jean'', genidik eus Auvergne, e zeuas d'en em staliañ e Breizh, ma timezas gant Anne de Couaisnon e 1501. ''Toussaint'', floc'h ar c'honestabl [[Anne_de_Montmorency]], bet gloazet e-kerzh emgann Saint-Quentin e 1552, hag aet da abad Sant-Moris-Karnoed ; aet da Anaon e 1581. ''Louis'', kadoriad gant tog ouzh Breujoù Breizh, e 1577. Un dean er [[Ar Folgoad|Folgoad]] e 1596. Kadoridi ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1573 (''Jacques Barrin de la Galissonnière''), 1713 (''Armand-Christophe Barrin'', ivez eskob [[Landreger]]). Daou gadoriad ouzh ar [[Breujoù Breizh|Rekedoù]], ha seizh kuzulier ouzh ar [[Breujoù Breizh|Vreujoù]] eus 1600 da 1714. Daou letanant-jeneral [[Morlu|morluioù]] eus 1700 da 1746. Tri letanant-jeneral luioù ar roue adalek 1781. Un ezel bet degemeret ouzh enorioù Lez ar roue e 1788.</ref> * ''En glazur e deir balafenn en aour, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bart.jpg|100px]] |'''le Bart''' <ref>Aotrounez la Riotelaye, e [[Pazieg]] ; la Jaunaye ha Méjusseaume, e [[Reuz]].</ref> * ''En glazur e leonparzh en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bartaige.jpg|100px]] |'''Bartaije''' <ref>Aotrounez Brondusval, e [[Minic'hi_Leon]] ; Kerangroas, e [[Plouganoù]].</ref> * ''Plezhek etre argant ha glazur, diforc'het ouzh kab gant ur greskenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bartz.jpg|100px]] |'''le Bartz''' <ref>eskopti Gwened. Al lec'h resis n'eo ket bet roet. ''Guillaume'', kontroller ouzh Kañsellerezh e 1681.</ref> * ''En glazur e gebrenn en aour heuliet ouzh kab gant div steredenn en argant hag ouzh beg gant ur greskenn ivez en argant.''<ref>En aour eo ar greskenn hervez PPC.</ref> [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Baruau.gif|100px]] |'''Baruau''' <ref>Aotrounez Kersalaun, e [[Gwimaeg]].</ref> * ''En sabel e ziv balmezenn en argant, peuliek kein-ouzh-kein.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Barzic.gif|100px]] |'''le Barzic''' <ref>Aotrounez Keranstivel, e Lokmaria-[[Kemper]] ; Kerblat, Sant-Houardon e [[Landerne]] ; Kerodeven, Kerambellec, Kerc'houant, Botquénal et [[Loperc'hed]].</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant heuliet gant teir ginerminig ivez en argant.'' [CDH]. [PPC] |- |[[Restr:Bascher de la Villéon.gif|100px]] |'''Bascher''' <ref>Aotrounez la Villéon, Kerhamon, ? Dizarbennet e 1669, beli Sant-Brieg. Ar person ''Aimé'', jeneral urzh ar Gapusined e 1768, e oa eus ar familh-se.</ref> * ''En glazur e greskenn en argant''. [PPC] |- |[[Restr:Bascher de Villeboulain.gif|100px]]<br>[[Restr:Bascher de Villeboulain 2.gif|100px]] |'''Bascher''' <ref>Aotrounez la Villeboulain, eskopti Sant-Brieg. Dizarbennet e 1668, beli Sant Brieg</ref> * ''En argant e dreustell en gul heuliet ouzh kab gant teir mailhenn en glazur hag ouzh beg gant teir rodig-kentr ivez en glazur'' ([CDH]). * Neuz all : ''en aour e dri feul divouedet, troad hesank en sabel, e dreustell en glazur karget gant teir mailhenn en argant'' ([CDH]). [PPC] |- |[[Restr:Bascher du Préau.gif|100px]] |'''Bascher'''<ref>Aotrounez le Préau, e [[Reudied]] ; Mortiers ; beli [[Naoned]].</ref> * ''En argant e groaz bleuñvellek geotet karget gant ur c'hleze en aour peuliek, teir fempdelienn en glazur e konkoù 1 & 4, un dervenn c'heotet diframmet e konkoù 2 ha 3.'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''le Bascle'''<ref>Aotrounez la Ville-ez-herbes ha Boschet, e [[Koad-Yarnvili]].</ref> * Neuz dianav. |- |[[Restr:Le Bascle.gif|100px]] |'''le Bascle''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Anjev ; aotrounez Perray ha la Roche-Baudon, e [[Meliner]], la Haye, e [[Tourc'heg]], du Pin (?) - Sturienn ː ''Et sina macula maria''</ref> * ''En gul e deir mailhenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:De Basoges.jpg|100px]] |'''de Basoges, de Bazouges'''<ref>Familh c'henidik eus Poitou ; aotrounez e [[Maodilon]], [[Gwaled]], [[Orvez]], [[Lavreer-Botorel]].</ref> * ''En glazur e leon goudreustellet etre argant ha gul.'' [PPC] |- |[[Restr:De Basouges.jpg|100px]] |'''de Basouges'''<ref>Eus eskopti Landreger. Ditour all ebet diwar-benn an tiegezh-se.</ref> * ''En glazur e dri skoedig en argant.'' [GLB] [PPC] |- |[[Restr:Basserdel.gif|100px]]<br>[[Restr:Basserdel-2.gif|100px]] |'''Basserdel'''<ref>Keloù ebet diwar-benn ar familh-se. Bet dalc'het gant ar melestradur e 1701.</ref> * ''Rannet etre aour ha glazur.'' * Neuz all : ''palefarzhet etre aour ha glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Basserode de Brétigny.gif|100px]] |'''Basserode de Brétigny'''<ref>Familh c'henidik eus [[Alamagn]]. ''Christian'', dimezet gant Marie Walter e 1558. ''Claude'', bet senesal [[Brest]] e 1700.</ref> * ''En glazur e leon en aour krabanek ha teodek en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Basset de Draylon.gif|100px]] |'''Basset de Draylon'''<ref>Genidik eus Bro-Saoz. ''Raoul'', dimezet kent 1397 da [[Janed_a_Vreizh]], c'hoar an dug [[Yann IV (dug Breizh)|Yann IV]]. ''Jean'', mestr ti an dug e 1370.</ref> * ''En gul e deir zreustell kranet en argant, pep hini karget gant pemp torzhell en gul'' (siell [[1370]]). [PPC] |- |[[Restr:Bastard de la Bastardière.gif|100px]] |'''le Bastard de la Bastardière'''<ref>Aotrounez la Bastardière, e [[Sant-Yann-ar-Granneg]] ; la Bastardière, e [[Gored (kumun)|Gored]] ; la Herpinière, e [[Lavreer-Botorel]].</ref> * ''Daourannet : ouzh 1 en aour e erez en sabel, ouzh 2 en glazur e flourdilizenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Bastard de la Porte.gif|100px]] |'''le Bastard de la Porte'''<ref>Aotrounez la Porte ha Kerbiquet, e [[Gwern-Porc'hoed]] ; Villeneuve ha Métairies, e [[Gwinien]] ; Baulac, e [[Goven]] ; Kerboulven, en [[An Elven|Elven]].</ref> * ''En sabel e groaz en argant, teir flourdilizenn en argant ouzh pep konk.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bastard de Kerguiffinec.gif|100px]] |'''le Bastard de Kerguiffinec'''<ref>Aotrounez Kerguiffinec, e [[Tregeneg]] ; Mesmeur, e [[Tremeog]].</ref> * ''En argant e deir zreustell en gul, an hini gentañ leinet gant teir erminig en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bastelart.jpg|100px]] |'''Bastelart'''<ref>Aotrounez ha kastellerien ar Sal e 1681 ; aotrounez la Monnerie, la Touche-Blanche, la Noë-Briord ha la Clartière, e [[Onnod-Raez]] ; l'Hermitière, e [[Sant-Filberzh-Deaz]].</ref> * ''En aour e gebrenn en geot heuliet gant teir melchonenn en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Baston.gif|100px]] |'''Baston'''<ref>Aotrounez la Germeraye, la Riboisière ha Bonnefontaine, e [[Rovenieg]].</ref> * ''En aour e gebrenn en gul heuliet ouzh kab gant div melionenn en geot, ouzh beg gant ur bempdiliaouenn ivez en geot.'' [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Bataille du Plessis.gif|100px]] |'''Bataille du Plessis'''<ref>Aotrounez Le Plessis, e [[Sevinieg]] ; Bretesches, [[Sant-Widel-Skovrid]] ; Roscoët ?</ref> * ''Teir c'hregilhenn leinet gant un drailhenn a dri fezh'' (siell [[1404]]) ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:Baterel-d.jpg|100px]] |'''Batarel / Baterel'''<ref>Familh c'henidik eus Picardie ; aotrounez Lignières. ''Henri'', mab-bihan ''Nicolas'', aotrou a Lignières, o vevañ e 1548, e zimezas da Julienne des Prez er bloaz 1627.</ref> * ''En argant e zaou leonparzh en sabel kurunet ivez en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Baud. Blason.jpg|100px]] |'''de Baud'''<ref>Aotrounez ar barrez [[Baod]] ; Penanrun, Kernivinen, e [[Bubri]] ; Kermen, e [[Kaodan]] ; Bresséan, en [[an Ignel]] ; la Vigne-le-Houlle hag Espinefort, e [[Langedig]] ; Kerriec e [[Gwern-Porc'hoed]] ; Propriendo, e [[Ploveren]] ; Keroual, e [[Kervignag]].</ref> * ''En glazur e zek hanochenn en aour, 4, 3, 2, 1'' [PPC] |- |[[Restr:Le Baud de Kerautret.jpg|100px]] |'''le Baud de Kerautret'''<ref>Aotrounez e [[Sant-Vaze-Kemper]], [[Penharz]], [[Sant-Nolf]].</ref> * ''En argant e bempdiliaouenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Baud de Saint-Ouen.gif|100px]] |'''le Baud de Saint-Ouen, le Bault'''<ref>Familh c'henidik eus Maine. Aotrounez e Breizh e Sant-Owen ? ; [[Lanvezhon]], [[Dovanieg]].</ref> * ''En geot e deir zreustell en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Baude de Vieuville.gif|100px]] |'''Baude'''<ref>Aotrounez du Val (?) ; markizien la Vieuville e 1746, e [[Kastell-Noez]] ; baroned [[Pont-'n-Abad]] ; aotrounez Pontharouaer, e [[Sant-Yuzeg]] ; [[Sant-Pêr-Poualed]] ; [[ar Genkiz-Yuzhael]].</ref> * ''En argant e dri fenn bleiz diframmet en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Baudin.gif|100px]] |'''Baudin''' <ref>Baron an impalaeriezh ; eilamiral e 1808. Familh aet da get.</ref> * ''Palefarzhet : ouzh 1 leun en glazur, ouzh 4 en aour e zaou gleze lammellet en glazur, ouzh 2 ha 3 en gul e staon lestr en aour leinet gant div steredenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Baudot.gif|100px]] |'''Baudot''' <ref>Philippe, kuzulier e Kuzul Meur, unan eus ar re o deus sinet emglev dimeziñ an dugez Anna gant [[Loeiz XII (Bro-C'hall)|Loeiz XII Bro-C'hall]] e 1498.</ref> * ''Palefarzhet : ouzh 1 ha 4 en aour e gregilhenn en gul, ouzh 2 ha 3 en glazur e houadan en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Baudouin.gif|100px]] |'''Baudouin'''<ref>Familh aotrou Keraudren e [[Sarzhav]] ; Coathardouin e [[Moustoer-Remengol]].</ref> * ''En gul e nav hanochenn en argant, 3, 3, 2, 1, e grenngonk en argant karget gant un hanochenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Baudouin Verbusson.gif|100px]] |'''Baudouin de Verbusson'''<ref>Familh aotrou Verbusson ha Pastiz, [[Bruz]] ; du Plesis, la Rivière-Pélerin,e Sant-Armel.</ref> * ''En aour e groaz pavek en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Baudouin Bussonnière.gif|100px]] |'''Baudouin de la Buissonnière'''<ref>Aotrounez la Bussonnière, en [[Orvez]] ; la Ville, e [[Bouez]] ; Bois-Ollive, la Hubinière, Pas-Richeux, e [[Legneg]].</ref> * ''En gul e groaz pavek en aour.'' * Sturienn : ''Ubi crux, ibi patria'' [PPC] |- |[[Restr:Baudrain des Chateliers.gif|100px]] |'''Baudran'''<ref>Aotrounez les Châtelliers, Launay, Douets, les Grèves, la Massuère, Maupertuis</ref> * ''En glazur e sourin en aour (pe en argant), heuliet ouzh kab gant teir steredenn en aour hag ouzh beg gant ur greskenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Baudré de la Lande.gif|100px]] |'''Baudré'''<ref>Aotrounez la Lande e [[Trebrid]] ; la Touche, e [[Lanvelor]] ; du Breil, des Portes, des Bignons, de l'Orne, en [[Plened-Yugon]].</ref> * ''En argant e bemp hanochenn en sabel lammellet.'' [PPC] |- |[[Restr:Baudry du Plessix.gif|100px]] |'''Baudry'''<ref>Aotrounez Plessix ; la Brétinière, e [[Sant-Koulman]], eskopti Naoned.</ref> * ''En argant e deir zreustell en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Baulon.gif|100px]] |'''de Baulon'''<ref>Aotrounez [[Beloen]], la Mélatière, e [[Gwipri]] ; la Rivardière, e [[Kavaneg]].</ref> * ''Brizhet e lammell en gul'' (siell [[1378]]). * Neuz all : ''teir fempdelienn'' (siell [[1403]]). [PPC] |- |[[Restr:Baurin de Mouchon.gif|100px]] |'''Baurin'''<ref>Aotrounez Mouchon, Toulalan, e [[Rianteg]] ; ar Rest, e [[Brelevenez (Mor-Bihan)|Brelevenez]].</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant heuliet gant teir c'hreskenn ivez en argant, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Bausset de Roquefort.gif|100px]] |'''Bausset de Roquefort <ref>Familh c'henidik eus Provañs. Aotrou Roquefort. Un eskob Gwened, baron an Impalaeriezh, arc'heskob Aix e 1817. Marvet e 1828.</ref>''' *''En glazur e gebrenn en aour heuliet ouzh kab gant div steredenn a c'hwec'h derenn, hag ouzh beg gant ur garreg a c'hwec'h tamm.'' *sturienn ː ''Sola salus service Deo'' [PPC] |- |[[Restr:Bavalan-Trebiler.gif|100px]] |'''de Bavalan'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Aradon]] ; Trebiler e [[Surzhur]]. ''Jean'', kannad an dug Yann IV e 1360 ; kabiten kastell an Erminig, e Gwened, e 1387, ma savetaas buhez konestabl Klison.</ref> * ''En argant e deir zreustell en sabel'' (siell [[1307]]). [PPC] |- |[[Restr:Bavalan.jpg|100px]] |'''Bavalan''' * ''En sabel e beul en aour hebiaet gant c'hwec'h kroaz kroazigellet en argant, peuliek, teir e dehou, teir e kleiz.'' [ADV] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Bavery'''<ref>Aotrounez du Parc, e Taden ; la Fosse, Morville.</ref> *Dizarbennet e [[1668]]. |- |[[Restr:Le Baveux.gif|100px]] |'''le Baveux'''<ref>Familh c'henidik eus Anjou. Keloù ebet diwar-benn aotrounezhioù e Breizh.</ref> * ''En aour e dreustell granellek en glazur heuliet gant c'hwec'h flourdilizenn en gul, 3 ouzh kab, 3 ouzh beg.'' [PPC] |- |[[Restr:Baye de Coislin.gif|100px]] |'''Baye'''<ref>Aotrounez Coislin e [[Kambon]] ; Mérionnec, Promarzein, Saillé ha Beauregard, e [[Gwenrann]] ; la Cassemichère ha la Lussonnière, e [[Chapel-Huelin]] ; Jannière, e [[Meliner]] ; Girauidière, e [[Chapel-Baz-Meur]] ; Garenne, Aubannes, e [[Gored (kumun)|Gored]].</ref> * ''En gul e deir zruellad en argant karget pep hini gant pemp brizhenn erminig en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bazillays de Blotereau.png|100px]] |'''Bazillays'''<ref>Aotrounez Blotereau e Doulon. Ur chuin Naoned en 1692. Pevar penngrefier ouzh ar C'hontoù eus 1697 da 1720</ref> * ''En sabel e bas mulez en argant'' (ardamezeg 1696). [PPC] |- |[[Restr:Bazin.gif|100px]] |'''Bazin'''<ref>Familh c'henidik eus Champagne. Aotrouniezh ebet e Breizh. ''Armand'', bet abad Sant-Marzhin [[Gwerzhav]] e 1718 kent bezañ eskob Aire, hag arc'heskob Bourdel ha Rouen. ''Claude'', bet priol Primil [[Gwenrann]] e 1683.</ref> * ''En glazur e deir c'hurunenn dug en aour, 2 ouzh kab, 1 ouzh beg.'' [PPC] |- |[[Restr:Bazoges.jpg|100px]] |'''Bazoges''' * ''En sabel e groaz koñchek en aour.'' [ADV] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Bazouges''', '''de Bazouges'''<ref>Aotrounez la Coudraye, e [[Saoner]]. Bet dizarbennet e 1662, beli Roazhon.</ref> [PPC] |- |[[Restr:Du Bé.gif|100px]] |'''du Bé'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Menieg]] ; la Morlaye, e Sant-Albin,(?) la Colinaye, e [[Sant-Yann-ar-C'houenon]] ; la Garenne ha la Hachenaye, e [[Pempont]] ; Trébert, e [[Konkored]] ; la Landes, e [[Stredell]].</ref> * ''En gul e dri skoedig en argant karget pep hini gant teir brizhenn erminig en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Béard de la Marre.gif|100px]] |'''Béard'''<ref>Aotrounez de la Marre (?), beli [[Roazhon]]. ''Olivier'', alvokad e Breujoù Breizh e 1696.</ref> * ''Palefarzhet etre glazur ha sabel, e groaz en argant karget gant nav hanochenn en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Béart du Désert.gif|100px]] |'''Béart du Désert'''<ref>Ardamezeg 1690. Beli Dinan. Keloù ebet ouzhpenn diwar-benn ar familh-se. ''Olivier'', alvokad e Breujoù Breizh e 1696.</ref> * ''En aour e vuoc'h ourouleret ha kernielek en glazur.'' [CDH]. [PPC] |- |[[Restr:Le Beau.gif|100px]] |'''le Beau'''<ref>Aotrounez [[Begnen]] ; Chastellier, beli Naoned. ''Yves'', prokulor war an tailhoù e [[Ankiniz]], e 1690 ; daou chuin [[Naoned]] e 1761.</ref> * ''En glazur e heol en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''le Beau'''<ref>Aotrounez Kerrolland. Bet dizarbennet e 1668, beli [[Montroulez]].</ref> [PPC] |- |[[Restr:Beaubois.gif|100px]][[Restr:De Beaubois. alias.gif|100px]] |'''de Beaubois'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Boursaout]].</ref> * ''En gul e deir steredenn en argant'' * Neuz all ː ''En gul e groaz en argant naerek en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Beaubois de Drefféac.gif|100px]] |'''Beaubois de Drefféac''' <ref>Aotrounez Beaubois e [[Devrieg]] ; la Ricordais, e [[Reoz]]. ''Herve'', abad [[Lokentaz]] e 1446 ; aet da Anaon e 1463.</ref> * ''En gul e nav federziliaouenn en aour, 3, 3, 3.'' [PPC] |- |[[Restr:Beaubourdays.png|100px]] |'''Beaubourdays'''<ref>Familh anvet e [[Matignon|Matignonhag]] [[Ar_Veuzid]].</ref> * ''Dougen a ra un arbenn-karv leinet gant ur groazigan'' (siell [[1391]]) ; livioù dianav. [PPC] |- | |'''de Béaucé''' ː gwelout de Lys |- |[[Restr:De Beaucé.gif|100px]] |'''de Beaucé''' <ref>Familh aotrou e [[Meled]], Toussains (?), [[Chapel-Yent]], [[Finioù]], [[Sant-Yann-ar-Gwilen]], [[Noal-ar-Sec'h]]. ''Hugues'', enklasker ar roue [[Loeiz IX (Bro-C'hall)|Loeiz IX]] en Anjou e 1225. ''Jean'', test e feur-emglev [[Gwenrann]] e 1365. Daou guzulier ouzh Breujoù Breizh, e 1609 ha 1638.</ref> * ''En argant e erez en sabel pigoset hag iziliet en gul, e sourinan en aour balirant.'' [PPC] |- | |'''de Beauchamps''' ː gwelout Henry |- |[[Restr:Beauchamps.gif|100px]] |'''de Beauchamps'''<ref>Aotrounez al lec'h-se, e ...? ''Pierre'', test e-kerzh un diazezidigezh e [[Redon]] e 1166. ''Raoul'', dimezet gant Clémence du Guesclin, c'hoar ar c'honestabl.</ref> * ''En glazur e groaz divouedet en argant heuliet gant teir c'hreskenn ivez en argant, 2 ouzh kab, 1 ouzh beg.'' [PPC] |- |[[Restr:Beauchesne.gif|100px]] |'''de Beauchesne''' <ref>Familh aotrou al lec'h-se e [[Lavreer-Botorel]] ; la Chevaleraye, e [[Merzhereg]] ; la Noë e [[Sainte-Opportune (Raez)|Sainte-Opportune en Retz]] ; la Porte Neuve, de Valleroy, de la Rembaudière, e [[Sant-Widel-Skovrid]].</ref> * ''En gul e groaz en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Beauclerc.gif|100px]] |'''Beauclerc''' <ref>Familh c'henidik eus Beauce, Orléanais, e Bro-C'hall. Aotrounez Rougemont ; baroned Achères. Aotrouniezh ebet roet dindan an anv-se e Breizh. ''Charles Beauclerc'', kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1696.</ref> * ''En gul e gebrenn en aour heuliet ouzh kab gant daou benn bleiz en aour hag ouzj beg gant ur bleiz tremenant ivez en aour ; e gab en aour karget gant ur greskenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Beaucorps.gif|100px]] |'''de Beaucorps''' <ref>Aotrounez al lec'h-se en [[Sant-Kast-ar-Gwildoù|Sant-Kast]] ; les Landes, e [[Brehant-Monkontour]]. ''Geoffroy'', floc'h en [[Emgann an Tregont]].</ref> * ''En glazur e ziv dreustell en aour.'' *Sturienn ː ''Fiez-vous-y'' [PPC] |- | |'''de Beaucours'''ː gwelout '''Loz''' |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''de Beaucours'''<ref>Aotrounez e [[Botoha]], [[Pluskelleg]], [[Duaod]], [[Purid-Kintin|Purit-Kintin]], [[Mur (kumun)|Mur]], [[an Ignol]], [[Pleurdud|Pleurdutd]]. ''François'', bet dizarbennet e 1699.</ref> |- |[[Restr:Beaudiez.gif|100px]] |'''du Beaudiez'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Landunvez]] ; le Rest, la Motte, Touldrezen, Kerbral, Traonedern, e [[Plabenneg]] ; Garzjan, Kermoalec, Mezoù, e [[Plouvien]] ; Kergoual, e [[Gwinevez]].</ref> * ''En aour e deir zreustell gommek en glazur, ur velionenn ivez en glazur ouzh ar c'honk dehou''. [PPC] |- |[[Restr:Beaufort-2.gif|100px]] |'''de Beaufort'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Plergar]].</ref> * ''En gul e dri skoedig en erminoù'' (siell [[1222]]). [PPC] |- |[[Restr:De Beaufort.jpg|100px]] |'''de Beaufort'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Plergar]].</ref> * ''Tri skoedig karget pep hini gant dek hanochenn, 4, 3, 2, 1'' ; livioù dianav. [ADV] |- |[[Restr:Beaugeard.gif|100px]] |'''Beaugeard'''<ref>Paramantour kozh Sant-Maloù ; pennteñzorer er Breujoù ; marc'heg Sant-Mikael e 1775 ; noblet e 1777.</ref> * ''En gul e gebrenn en argant heuliet gant daouzek brizhenn ginerminig en aour, teir lodenn a 4 lakaet evel kroazioù.'' [PPC] |- |[[Restr:Beauharnais.gif|100px]] |'''Beauharnais'''<ref>Aotrounez les Salles ha Beaurepaire, e [[Landehen]].</ref> * ''En argant e dreustell en sabel, e deir moualc'henn ivez en sabel ouzh kab.'' Sturienn : ''Aultre ne sers'' [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Beaujouan.gif|100px]] |'''Beaujouan''' <ref>Aotrounez Kermadio, e [[Kervignag]] ; Kerminizic, e [[Sant-Tudal]]. ''Jean'', selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù e 1588. Ur senesal [[Henbont]] e 1597. ''Vincent'', mestr ouzh Kambr ar C'hontoù e 1661.</ref> * ''En geot e bemp kregilhenn en argant, 2, 2, 1 (pe : 1, 3, 1).'' [PPC] |- |[[Restr:Beaulac.gif|100px]] |'''de Beaulac''' <ref>Aotrounez e [[Goven]], [[Noal-Muzilheg]], [[Azereg (kumun)|Azereg]].</ref> * ''En argant e groaz pavek en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Beaulieu de Coëtquen.gif|100px]] |'''de Beaulieu''' <ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Plelann-Veur]] ; Rouzays, e [[Gwezin]] ; Coëtquen, e [[Ploufragan]] ; la Ville-Juhel, e [[Sant-Brieg|Sant-Mikael-Sant-Brieg]].</ref> * ''En glazur e leon en argant heuliet gant nav bezantenn en aour, 4, 2, 3.'' [PPC] |- |[[Restr:Beaulieu du Plessis.gif|100px]] |'''Beaulieu''' <ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Nozieg]] ; la Place, le Plessix, e [[Derwal|Dervwal]] ; Plessis-Marie, e [[Sant-Widel-Skovrid]] ; la Pommeraye, e [[Lanvoe]].</ref> * ''Dougen a ra ur gebrenn heuliet gant teir steredenn'' (siell [[1409]]) ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:De Beaumanoir.gif|100px]] |'''de Beaumanoir''' <ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Evrann]] ; parrez [[Medrigneg|Merdrigneg]] ; la Hardouinais e [[Sant-Laoueneg]] ; parrez [[Monkontour]] ; bestonted Besso, e [[Sant-Andrev-an-Dour]] ; baroned [[Pont-'n-Abad]] ha [[Rostrenenn]] ; aotrounez la Motte e [[Plegeneg]] ; Bois de la Motte e [[Tregavoù]] ; parrez [[Tremereg]] ; Kelenenneg, e [[Bourc'h-Kintin]] ; Boisbilly e [[Ploareg]] ; Landevonaye ? ; markizien Lavardin ; beskonted Sant-Yann ? ; baroned la Troussière hag aotrounez Malicorne e Maine ; aotrounez Beaufort ha Vallée ; Landemont, e Anjou ; konted Nègrepelisse, e bro Quercy. An tiegezh brudet-se, anvet adalek Hervé, o vevañ e 1202, en deus kemeret perzh en emgann Bouvines e 1214, en deus roet daou varichal Breizh, unan e penn ar Vretoned en [[Emgann an Tregont]] ; ur marichal gall e 1595 ; marc'heien urzh ar Spered Santel ; daou eskob Le Mans e 1601 ha 1671 ; un eskob Roazhon hag abad Beaulieu, marvet e 1711. Gant marv markiz de Beaumanoir de Lavardin, bet lazhet e-kerzh emgann Speyer (Alamagn) e 1703 ez eo aet ar familh-se da get.</ref> * ''En glazur e unnek hanochenn en argant, 4, 3, 4'' (siell [[1298]]). * Sturienn : ''J'aime qui m'aime'' ha ''Beaumanoir, bois ton sang'' [PPC] |- |[[Restr:Beaumez.gif|100px]] |'''de Beaumez''' <ref>Familh c'henidik eus Picardie ; aotrounez e [[Prizieg]] hag [[ar Gemene]].</ref> * ''En gul e groaz dentelezek en aour'' (siell [[1276]]). [PPC] |- |[[Restr:Jehan-de-Beaumont.jpg|100px]] |'''de Beaumont''' <ref>Aotrounez al lec'h-se ha la Guichardais, e [[Morzhell]] ; Monteval, e [[Roazhon|Sant-Steven-Roazhon]] ; Sainte-Foy, e Toussaint</ref> ''Jehan-de-Beaumont'' * ''Tri orsel, un drailhenn a dri zamm'' (siell [[1106]] - [[1400]]) ; livioù dianav. [ADV] [PPC] |- |[[Restr:De Beaumont 1.jpg|100px]] |'''de Beaumont'''<ref>Aotrounez al lec'h-se , Beauchesne ha la Haye, e [[Gwitei]] ; Breil-Varennes, Lanjouan, e [[Hirwerneg]].</ref> * ''En argant e dri fav heizez en gul krabanet en aour'' (siell [[1298]]). [HGG] [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''de Beaumont'''<ref>Aotrounez ar Grego, e [[Surzhur]] ; Kerdu, e [[Pleskob]] ; Val-Diliec, e [[Sant-Nolf]].</ref> ''de Beaumont du Grégo'' [PPC] |- |[[Restr:Beaumont de la Rochequairie.gif|100px]] |'''de Beaumont'''<ref>Familh c'henidik eus Poitou. Aotrouniezh ebet anvet dindan an anv-se e Breizh.</ref> ''de Beaumont de la Rochequairie'' * ''En gul e erez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Beaumont des Junies.gif|100px]] |'''de Beaumont'''<ref>Familh c'henidik eus Quercy. Aotrouniezh ebet roet dindan an anv-se e Breizh. ''Antoine'', eskob Roazhon eus 1759 da 1761.</ref> ''Beaumont des Junies'' * ''En glazur e zaou ejen en aour''. [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Beaumont''' (Montroulez)<ref>Familh c'henidik eus Montroulez. ''Mathieu'', barner e 1760 ; tad ur maer Montroulez e 1810. Ur baron an Impalaeriezh e 1810.</ref> [PPC] |- |[[Restr:De Beaumont.jpg|100px]] |'''de Beaumont''' * ''En glazur hadet gant flourdiliz en aour, e leon en aour balirant.'' [ADV] |- |[[Restr:Beaumont-de-la-Villemalart.jpg|100px]] |'''de Beaumont de la Villemalart''' * ''En argant e dri fav heizez en gul krabanet en aour, e zrailhenn en glazur.'' [ADV] |- |[[Restr:Jan Beaumont.jpg|100px]] |'''Jan de Beaumont''' * ''Karget gant tri houarn bir ouzh beg'' ; livioù dianav (siell [[1400]]). [ADV] |- |[[Restr:Marie-de-Beaumont (sceau).jpg|100px]] |'''Marie de Beaumont''' * ''Daou bav heizez, e grennbalefarzh karget gant ur greskenn'' (siell [[1362]]) ; livioù dianav. [ADV] |- |[[Restr:Beaune.gif|100px]] |'''de Beaune'''<ref name="TOU">Familh c'henidik eus Touraine. Aotrounez Samblançay. ''Guillaume'', jeneral war an Arc'hant ha mestr war ar C'hontoù kêr Naoned e 1492 ; ''Jacques'', eskob Gwened aet da Anaon e 1511 ; ''Martin'', mestr war ar C'hontoù Naoned e 1555.</ref> * ''En gul e gebrenn en argant heuliet gant teir bezantenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Beaupoil.gif|100px]] |'''Beaupoil'''<ref>Aotrounez la Moët-Mallet, eskopti Sant-Brieg ; la Force, e bro Perigord ; markizien Saint-Aulaire ; aorrounez Castelnouvel, Lanmary, Coutures, Luminadfe, Fontenilles, Monplaisir ; Brie, Dixmerie, Gorre, Mancelière, et [[Bagar-Bihan]].</ref> * ''En gul e dri stroll-kon en argant staget en glazur e peul.'' [PPC] |- |[[Restr:Beaurepaire.gif|100px]] |'''de Beaurepaire'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Plagad]] ; Boishauvet, la Roche, e [[Pledran|Pledran ;]]<nowiki/>Kermartin, e [[Plian]].</ref> * ''En aour e nav mailhenn en glazur, 3, 3, 3.'' [PPC] |- |[[Restr:Beauvais-d.gif|100px]] |'''de Beauvais'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Servon]] ; la Chesnaye, e [[Tintenieg]] ; la Haye, la Villeblanche, la Guillardère.</ref> * ''En argant e leon en gul teodet en aour ; e gab en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:De Beauvau.gif|100px]] |'''de Beauvau'''<ref>Familh c'henidik eus Anjou. Skourr ''Tigny'' kemmesket gant ar re ''Sénéchal de Quengo'', ha ''Carcado''.</ref> * ''En argant, ul leon en gul krabanet, teodet, ha kurunet en aour e pemp konk.'' [PPC] |- |[[Restr:Beauvis.gif|100px]] |'''Beauvis'''<ref>Aotrounez la Rivaudays, e [[Frozieg]].</ref> * ''En aour e gebrenn en sabel heuliet gant teir c'haouenn ivez en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Du Bec.gif|100px]] |'''du Bec'''<ref>Familh c'henidik eus Normandi. Diganti eskibien Gwened, Naoned, Sant-Maloù. Familh kemmesket gant ar re Roc'han.</ref> * ''Gwerzhidet etre argant ha gul''. [PPC] |- |[[Restr:Le-Bec-de-Kerjegu-400.gif|100px]] |'''le Bec de Kerjegu'''<ref>Aotrounez Kerjegut ha Penancoat, eskopti Leon. ''Prijent'', maer [[Lesneven]] e 1698.</ref> * ''En argant e wezenn en geot heuliet e kab gant daou benn erez en sabel''. [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Bécart.gif|100px]] |'''Becart'''<ref>Aotrounez Aulnays, eskopti Sant-Maloù. Ur sekretour ar roue e kañsellerezh [[Pau]] e 1777.</ref> * ''En glazur e rozenn en argant, e gab en aour karget gant teir horzh en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Becdelièvre.gif|100px]] |'''Becdelièvre''' <ref>Beskonted Bouexic e 1637, e [[Gwipri]] ; aotrounez Boisbasset, e [[Anast]] ; Sainte-Maure, e [[Merenell]] ; Bury, e [[Kavan]] ; la Motte, Brossay, e [[Gwenvenez-Penfaou]] ; la Busnelays, la Seilleraye, e [[Kerc'hfaou]] ; Penhoët, e [[Fegerieg]] ; markiz Treambert e 1717, e [[Sant-Molf]] ; Belair, la Vallée, Hautbois, la Roche-Hervé, e [[Merzhelieg]] ; Téhillac ; markizien Quévilly, e Normandi e 1654 ; aotrounez Sasilly, en Anjou. ''Guillaume'', mab Thomas, genidik eus [[Lohieg]], sekretour an dug [[Yann_V]], bet noblet dre lizheroù an 12 Gouere 1442, gant e diegezh [[Sant-Andrev-an-Doureier]], eskopti Dol ; ''Pierre'', teñzorer Breizh, prokulor bourc'hizien [[Roazhon]] e 1440. Ur prezidant ouzh ar [[Breujoù Breizh|Rekedoù]] e 1652. Pemp prezidant kentañ ouzh [[Kambr Ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] adalek 1678. Daou varc'heg Malta adalek 1715. Kargoù ivez e Chinon, Rouen ; un eskob Nîmes e 1738 ; ur c'homandant arme ar pab Pi IX e Castelfidardo e 1860. </ref> * ''En sabel e ziv c'hroaz en argant, an troad hesanket ha melionek, heuliet gant ur gregilhenn ivez en argant ouzh beg.'' * Sturienn : ''Hoc tegmine tutus'' ("Ur goudor dur eo hennezh") [PPC] |- |[[Restr:Bécel.gif|100px]] |'''Bécel'''<ref>Aotrounez [[Benion]], eskopti Sant-Maloù. Un eskob Gwened e 1866.</ref> * ''En erminoù e groaz en glazur.'' * Sturienn : ''Caritas cum fide'' ("Karitez gant feiz") [PPC] |- |[[Restr:Béchameil.gif|100px]] |'''Béchameil'''<ref name="SOI">Familh c'henidik eus bro [[Soissons]]. Ur merour Breizh e 1696.</ref> * ''En glazur e gebrenn en aour heuliet gant teir falmezenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Béchenec.gif|100px]] |'''Bechenec'''<ref>Aotrounez la Jarretière, Fougerais, ha Boeuves, e Sant-Yann-Bere ([[Kastell-Briant]]).</ref> * Rannet ː ouzh 1 en sabel e leon en argant, ouzh 2 en aour e deir moualc'henn en sabel, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Bécheu.gif|100px]] |'''Bécheu'''<ref>Aotrounez Le Haut-Charil e [[Lohieg]] ; Moulin-Raoul, beli [[Gwitreg]].</ref> * ''En gul e dreustell en argant heuliet gant teir rod ivez en argant.''s [PPC] |- |[[Restr:Becmeur.gif|100px]] |'''de Becmeur'''<ref>Aotrounez Loqueltas ha Botoha ; Kergreiz ha Kergoal. - '''Alan''', dimezet war dro 1435 gant Hamone Le Mesguen </ref> * ''En argant e binenn diframmet en geot.'' [PPC] |- |[[Restr:Becmeur du Garz.gif|100px]] |'''de Becmeur'''<ref>Aotrounez ar Garzh e [[Boulvriag]] ; Coatridou, Resto, e Bothoa.</ref> * ''En argant e seizh mailhenn en gul, 3, 3, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Becquey'''<ref>Aotrounez Reneguy, e [[Sant-Andrev-an-Doureier|Sant-Andrev-en-Dour]]. Ur c'habiten gward-aod Sant-Nazer e 1745.</ref> * Bet dizarbennet e 1668, beli Gwenrann. [PPC] |- |[[Restr:Le Becre.gif|100px]] |'''le Bècre'''<ref>Aotrounez Coëtmeur, e [[Regini (kumun)|Regini]] ; Coëtrehouarn, e [[Baod]] ; Locoal ha Penhaer, e [[Kamorzh]].</ref> * ''En argant e vezenn en geot heuliet gant teir delienn derv ivez en geot.'' [PPC] |- |[[Restr:Bedeau.gif|100px]] |'''Bedeau'''<ref>Aotrounez Saint-Laud, e [[Doulon]] ; de Launay, e [[Faouell]] ; de L'Écochère, e [[Sant-Gerent]] ; de la Renardière, e [[Chantenay]].</ref> * ''En glazur e gebrenn en aour heuliet ouzh kab gant teir moualc'henn en argant, an hini greiz kurunennet, ha heuliet ouzh beg gant ur vataraz en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Bédée.gif|100px]] |'''de Bédée'''<ref>Familh aotrounez [[Bezeg]] ; e [[Plouvalae]], [[Pludunoù]], [[Ruskad (kumun)|Ruskad]], [[Sant-Kast-ar-Gwildoù|Sant-Kast]], [[Lambal|Maroué (Lambal)]], [[Pledran]], [[Boursaout]], [[Sant-Brieg|Saozon (Sant-Brieg)]].</ref> * ''En argant e dri arbenn karv en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bedel de Brandicoët.gif|100px]] |'''Bédel de Brandicoët'''<ref>Aotrounez Brandicoët, e [[Sant-Yagu-ar-Bineg]].</ref> * ''En gul e lammell en argant.'' [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Bédel du Puy.gif|100px]] |'''Bédel du Puy'''<ref>Aotrounez Plaineville, la Courneuve, Bohu, la Teillière, e [[Sant-Postan]] ; la Reignenaye, en [[Erieg]].</ref> * ''En aour e gelorn en gul.'' [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Bédou.gif|100px]] |'''Bédou'''<ref>'''Alan''', ur senesal [[Penteür]], war-dro 1420 ; soudard Yann Penhoët.</ref> * ''Ur groaz heuliet gant ur ruilhenn ouzh pemp konk'' (siell [[1400]]) ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:De la Bédoyère.gif|100px]] |'''de la Bédoyère'''<ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Talenseg]], eskopti Sant-Maloù. Familh kemmesket gant hini ''Huchet''.</ref> * ''En glazur e c'hwec'h hanochenn doull en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:De Bégaignon.gif|100px]] |'''de Bégaignon'''<ref>Aotrounez al lec'h-se, Kerhuiodonez, ha Rumen, e [[Plistin]] ; Kergadioù, e [[Boulvriag]], Coëtgoureden, e [[Bulad-Pestivien|Pestivien]] ; Villeneuve / Kernevez e [[Sant-Jili-Plijo]] ; Kerdéval, [[Pouldouran]] ; Suzlé, e [[Plijidi]]. ''Even'', eskob [[Landreger]] ; aet da Anaon e 1378.</ref> * ''En argant plezhek en gul a c'hwec'h pezh.'' [PPC] |- | |'''de la Bégassière''' Gwelout ar familh '''du Bouays''' |- |[[Restr:De Bégasson.gif|100px]] |'''de Bégasson''' <ref>Aotrounez al lerc'h se, e [[Plegadeg]]; la Ville-Guihart, e [[Serent]]; la Lardais, e [[Anast]]; les Métairies, e [[Nivilieg]]; la Porte; Trémédern, e [[Gwimaeg]]; Bois-Adam, e [[Ploareg]]; la Motte ha  Couëdic, e [[Kamlec'hieg]]; ar Roz, e [[Konkored|Koncored]]; la Forestrie,  e [[Kersaout|Kersaou]]<nowiki/>t; Rollieuc, e [[Merzhelieg]]; la Haye-Riau, e [[Sant-Filberzh-Deaz]]; Hirgarz, e [[Kraozon]]; Mareil,  e [[Sant-Aelwez]]; ar Vod ?.. Menegioù 1669, seizh remziad; menegioù ha diskouezadegoù eus 1428 da 1536, parrez Plegadeg, eskopti Gwened. - '''Perrot''', armet evit adkavout an dug e 1420, dimezet gant Charlotte de Brignac; - '''Thibaut''', profet dezhañ e 1485, lizhiri didamall evit bet kemeret perzh ouzh marv an teñzorer Landais; - tri floc'h ar Roue abaoe 1703; - '''Julien-René''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh|Breujoù]] e 1738, - ul letanant ar varichaled c'hall e [[Kemperle]] e 1775. Skour la Villeguihart ha  Tremedern, kemmesket war dro 1750 e-barzh ''Grignart''.</ref> * ''En argant e gefeleg en gul''.s [PPC] |- |[[Restr:Bégassoux.gif|100px]] |'''le Bégassoux'''<ref name="BÉC">Ardamezioù kanus : ''bécasse'' zo "kefeleg" e galleg. Aotrounez Couessura, e Sant-Melar e kichen [[Boursaout]] ; Boisrolland, e [[Kersaout]] ; le Charronnière, e [[Sant-Albin-al-Lann]]. Familh kemmesket gant hini le Febvre de la Laubrière.</ref> * ''En glazur e dri fenn kefeleg en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Bégaud.gif|100px]] |'''Begaud'''<ref>Aotrounez Kervoyer, e [[Aradon]] ; Leffault, e [[Pluveleg]] ; Raulet, e [[Erbigneg]].</ref> * ''En argant e zaou beroked en geot kein-ouzh-kein pigosek hag iziliek en gul, heuliet ouzh kab gant ur bempdelienn en glazur hag ouzh beg gant teir c'hreskenn ivez en glazur.'' [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Bégouin de Beauvais.gif|100px]] |'''Bégouin'''<ref>Aotrounez Beauvais, Chesnerond, la Chopinière, Le Bouère, e [[Brug (kumun)|Brug]], eskopti Sant-Maloù.</ref> * ''Palefarzhet : ouzh 1 & 4 en argant e flourdilizenn en gul ; ouzh 2 ha 3 en argant e greskenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bègue.gif|100px]] |'''le Bègue'''<ref name="LOR">Familh c'henidik eus [[Loren (rannvro)|Loren]]. Kemmesket e Breizh gant ar familhoù Parcevaux, Kerouartz ha Pastour.</ref> * ''Palefarzhet : ouzh 1 ha 4 en glazur e zluzh en argant, ouzh 2 ha 3 en glazur e skoedig en argant ; war an holl ouzh kondon ur skoed en argant e erez dispak en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Béjarry.gif|100px]] |'''Béjarry'''<ref>Familh c'henidik eus Poitou. Aotrounez la Roche-Gueffier, la Grigonnière, la Guesmenière, la Louherie, Sainte-Gemme.</ref> * ''En sabel e deir zreustell en argant''. [PPC] |- |[[Restr:Le Bel de la Rochefordière 1.gif|100px]]<br>[[Restr:Le Bel de la Rochefordière 2.gif|100px]] |'''Le Bel de la Rochefordière''' <ref>Aotrounez la Rochefordière, e [[Keller (kumun)|Keller]] ; la Clartière, e [[Machikoul]] ; Lesbaupin, e Maezon ; la Ville-Fougeré, e [[Nozieg]] ; Villehouin, e [[Bolvronn]] ; Penhoët, e [[Avezeg]] ; la Jallière, e [[Mousterlez]]. - '''Michel''', marc'heg Malya e 1545; - ur marc'heg Sant-Lazar e 1647 - '''Pierre-Guy''', marc'heg Malta e 1717;</ref> * ''En aour plezhek en glazur.'' * Neuz all : ''En glazur plezhek en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bel de Kersimon.gif|100px]] |'''Le Bel de Kersimon'''<ref>Aotrounez Kersimon, beli [[Kemperle]].</ref> * ''En argant plezhek en sabel, e grenngonk en glazur karget gant un heol en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bel de la Gavouyère.gif|100px]] |'''Le Bel de la Gavouyère'''<ref>Aotrounez la Gavouyère, e [[Sant-Albin-Elvinieg]] ; la Poitevinière, en [[Izeg]] ; Petitibois, en [[Pereg (kumun)|Pereg]] ; Trelnaud ha Lesnen, en [[Sant-Tual]] ; la Tour, e [[Sant-Pern]] ; la Motte-Rouxel, la Marchée, Lorière, en [[Saoner]] ; la Chevallerays, Belair, Aulnays, Penguily, e [[Sant-Glenn]].</ref> * ''En argant e deir flourdilizenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Belinaye.gif|100px]] |'''de la Belinaye'''<ref>Beskonted al lec'h-se e Sant-Kristof (?) ; aotrounez la Bélottière, e [[Belzeg]] ; la Teilleraye ; markizien la Doblais, e [[Sant-Yann-ar-C'houenon]] ; aotrounez Oranges, e [[Henwig-ar-C'houenon]] ; Racinoux, et [[Sant-Owen-an-Alloz|Sant-Ownen-an-Alloz]] ; Berty, e [[Beuzid-ar-C'hoadoù]].</ref> * ''En argant e dri arbenn tourzh en sabel.'' [PPC] |- | |'''de Bélizal''' ː gwelout Gouzillon. |- |[[Restr:Bellabre.gif|100px]] |'''Bellabre'''<ref>Aotrounez Les Renardières, Tellement, Plessis-le-Ghaisne, e [[Korzed]], eskopti Naoned.</ref> * ''En aour e wezenn-balmez en geot war ur savenn ivez en geot.'' [PPC] |- |[[Restr:Bellangier (le).gif|100px]] |'''le''' '''Bellangier'''<ref>Aotrounez la Fontenelle, la Ville-au-Fèvre, e [[Gorre]].</ref> * ''En gul e c'hleze peuliek en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bellangier.gif|100px]] |'''le Bellangier'''<ref>Aotrounez la Bellangerie ha Bois Lérault, e [[Bowidel]].</ref> * ''En glazur e binenn en argant heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bellay-du.gif|100px]] |'''du Bellay'''<ref>Familh c'henidik eus Anjou ; markizien Thouarcé ; priñsed Yvetot. E Breizh, aotrounez [[Oudon]], ha Pezeries e [[Kastell-Tepaod]].</ref> * ''En argant e sourin gwerzhidet en gul heuliet gant c'hwec'h flourdilizenn en glazur.'' [PPC] |- | |'''de Bellefond''' ː gwelout Pissonnet. |- | |'''de la Belleissue''' ː gwelout Nicol. |- | |'''de Bellevue''' ː gwelout Fournier. |- |[[Restr:La Bellière.gif|100px]] |'''La Bellière'''<ref>Beskontelezh, e [[Pleudehen]], eskopti Dol. Da gentañ d'ar familh a Zinan, ha goude d'an tiegezhioù Botherel, Raguénel de Malestroit, Rieux, Laval, Montjean, Acigné, Du Chastel, Rieux, Boiséon, Giraud ha Collin de Boishamon.</ref> * ''En aour e gab dentek en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bellin de la Furtais.gif|100px]] |'''Bellin de la Furtais'''<ref>War a seblant, eus kostez Montroulez. ''Julien'', maer Montroulez e 1665.</ref> * ''Sourinet etre argant ha gul a c'hwec'h pezh.'' [PPC] |- |[[Restr:De Bellingant de Kerpabu.gif|100px]] |'''de Bellingant'''<ref>Aotrounez Kerbabu e [[Kerniliz]] ; Kerambelec ; Kerdouar e [[Plabenneg]] ; markiz Crénan, en [[ar Fouilh]].</ref> * ''En argant e deir fempdiliaouenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:De Belle-Isle.gif|100px]] |'''de Belle-Isle / Enez-Gaer'''<ref>Aotrounez al lec'h-se ha Tropont e Pederneg. Kemmesket gant an tiegezh Perrien.</ref> * ''En gul e greskenn en argant heuliet gant pemp c'hregilhenn en aour'' (siell [[1225]]). [PPC] |- |[[Restr:De Belleville.gif|100px]] |'''de Belleville'''<ref>Familh c'henidik eus Poitou. Kemmesket e Breizh gant aan tiegezhioù Clisson, Harpedane, Rohan ha Gondy.</ref> * ''Barlennet etre brizh ha gul'' (siell [[1342]]). [PPC] |- | |'''de la Bellissue''' ː gwelout Nicol. |- |[[Restr:Belloneau.gif|100px]] |'''Belloneau'''<ref>''Andrée'', abadez Sant-Sulpis Roazhon ha priolez Lokmaria-Kemper.</ref> * ''En argant e dreustell en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bellot de la Hunaudais.gif|100px]] |'''Bellot de la Hunaudaye'''<ref>Familh aotrounez la Hunaudaye ha Beaumont, en [[Izeg]] ; la Bridais, la Berthaudière, en [[Enorzh]] ; la Galmelière, la Herbetières, la Rigaudière ha Rivière-Péan, e [[Maezon-ar-Stêr]]. Tri aoditour ouzh ar C'hontoù adalek 1672.</ref> * ''En argant e groaz en sabel, e pep konk ur pav gup grizilhonet en aour hag ereet en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bellot de la Placelière.gif|100px]] |'''Bellot de la Placelière'''<ref>Aotrounez la Placelière ha la Roulière, e [[Gwerzhav]].</ref> * ''En argant e baun rodellant en geot heuliet gant ur vrizhenn erminig en sabel e pep konk.'' [PPC] |- |[[Restr:Belloteau de Beaulieu.gif|100px]] |'''Belloteau'''<ref>Familh c'henidik eus Touraine. E Breizh, aotrounez Beaulieu, e Sant Sebastian Naoned.</ref> * ''En gul e ziv bal krizet en aour, heuliet ouzh beg gant daou roc'h-gwezboell en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:De Bellouan.gif|100px]] |'''de Bellouan'''<ref>Familh aotrounez al lec'h-se ha Couësbily, e [[Menieg]] ; la Villefief ha Bois du Loup, en [[Algam]] ; Closmarquer, [[Gwez (kumun)|Gwez]], er barrez se ; Vaujouan, en [[Alaer]] ; Bois de la Motte, e [[Tregavoù]] ; [[Tremereg]] ; la Haye, e [[Gwazel]] ; la Minière ha la Mottays, e [[Ruvenieg]] ; Montorin, Vauniel, e [[Gwern-Porc'hoed]] ; la Haultière, e [[Chantenay]].</ref> * ''En sabel e erez dispak en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Belon de Vézin 1.gif|100px]] [[Restr:Belon de Vézin 2.gif|100px]] |'''Belon de Vézin''' <ref>Aotrounez Vézin, eskopti Roazhon.</ref> * ''Teir zorzhell'' (siell [[1363]]) ; livioù dianav. * Neuz all : ''en glazur e gebrenn en aour heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Belon du Douet-Garnier.gif|100px]] |'''Belon du Douet-Garnier''' <ref>Aotrounez Douet-Garnier ha Porterie, e [[Naoned|Sant-Donasian Naoned]]. ''Isaac'', penngrefier ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1582 ; daou selaouer ouzh ar C'hontoù adalek 1718.</ref> * ''En argant e leon en sabel, hebiaet gant daou gleze ivez en sabel, begoù ouzh kab.'' [PPC] |- |[[Restr:Belordeau de la Grée.gif|100px]] |'''Belordeau''' <ref>Aotrounez la Grée, en [[Enorzh]]. ''Pierre'', alvokad e Breujoù Breizh e 1598.</ref> * ''En glazur e leon en argant, leinet gant un dreustellan ivez en argant, karget gant ur greskenn en gul hebiaet gant div steredenn ivez en gul.'' * Sturienn : ''Virtute conciliatur amor'' ("Dre ar galloud e c'hounezer ar garantez") [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Bembro''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Saoz. Aotrounez ar Rest, e [[Zinzag-Lokrist]]. ''Richard'', kabiten [[Ploermael]] evit kont Montfort, bet lazhet e-kerzh [[Emgann an Tregont]] e 1350 ; ''Robert'', kabiten ar [[Felgerieg-al-Lann|Felgerieg]], bet lazhet e-kerzh emgann al lec'h-se e 1353 ; ''Guillaume'', bet lazhet gant du Guesclin e-kerzh seziz [[Roazhon]] e 1357 ; ''Henri'', a blegas d'ar veskont a Roc'han e 1396.</ref> * Tresadenn en gortoz |- |[[Restr:Bellouan.jpg|100px]] |'''Bellouan''' * En glazur e joskenn gouezhoc'h en-gwirion eilet ouzh kab gant div steredenn en aour hag ouzh beg gant ur greskenn en argant.'' [ADV] |- |[[Restr:De Bénazé.gif|100px]] |'''de Bénazé''' <ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Domloup]] ; la Vontentinaye, l'Isloire, la Gradmaison, e [[Gwennel]] ; Portanger, an Templ, la Roche, e [[Gwenroc'h]].</ref> * ''En argant e deir c'hreskenn en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bennerven-d.jpg|100px]] |'''de Ben(n)erven''' <ref>Aotrounez al lec'h-se ha Kerdanouarn, e [[Redene]] ; Kerbriant, Kerrest ha Kerguénel, e [[Plañvour]] ; Tredig e [[Gwidel]] ; Bresserien, e [[Prizieg]].</ref> * ''En argant e zervenn c'heotet mezek en aour, e c'houezhoc'h en gul tremenant e kef ar wezenn.'' [GDG][PPC] |- |[[Restr:Benoist de Lesnevé.gif|100px]] |'''Benoist de Lesnevé''' <ref>Aotrounez Leznevez, e [[Sant-Teve]] ; Gréthébaud, en [[Polieg]] ; la Porte. ''Jean'', selaouer ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C’hontoù]] e 1464.</ref> * ''En erminoù e deir c'hebrenn en gul karget gant bezantennoù en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Benoist de la Masure.gif|100px]] |'''Benoist de la Masure''' <ref>Aotrounez la Masure, beli Roazhon.</ref> * ''En argant e erez en sabel, pigoset hag iziliet en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Benoist de la Closerie.gif|100px]] |'''Benoist de la Closerie'''<ref>Aotrounez la Closerie, beli Roazhon. ''François'', alvokad e Breujoù Breizh e 1690.</ref> * ''En argant e nav moualc'henn geotet ha lammellet, heuliet gant peder teirdiliaouenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bentelée.gif|100px]] |'''Bentelée / Bentley''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Saoz. Aotrounez la Roche-Moysan, en [[Arzano]], eskopti Gwened. ''Gautier'', pried Jeanne de Belleville, intañvez Ollivier de Clisson, e oa komandant e-kerzh emgann [[Maoron]] er bloaz 1352 ; abalamour da se ez eo bet savet da aotrou la Roche-Moysan.</ref> * ''Treustellet etre aour ha glazur a c'hwec'h pezh, e c'housourin en gul balirant a-greiz-holl.'' [PPC] |- |[[Restr:Bellouan de la Chapelle.jpg|100px]] |'''Bellouan de la Chapelle''' * ''Un erez dispak, gant ur sourinan'' (siell [[1401]]) ; livioù dianav. [ADV] |- |[[Restr:Benaise.jpg|100px]] |'''Benez''' * ''Karget gant ur pod skouarnet'' (siell [[1412]]) ; livioù dianav. [ADV] |- |[[Restr:Bérard du Demaine.gif|100px]] |'''Bérard du Demaine''' * ''En argant, e groaz flourdilizek en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bérard de Kermartin.gif|100px]] |'''Bérard de Kermartin''' <ref>Aotrounez Kervarzhin, e [[Ar Vinic'hi|Minihi-Landreger]] ; la Ville-Théart e [[ar Vezvid]] ; Coin, e [[Ruskad (kumun)|Ruskad]] ; Frost ; Pontfilly ; Verger ; les Landes, e [[Erge-ar-Mor|Erge-Armor]] ; la Fruglaye, e [[Plurien]] ; Villemain ha Grangier, e [[Plangonwal]] ; Bellemarte, e [[Plerin]] ; la Fauvelière, e [[Baez]] ; la Foucardière, e [[Sant-Merve]] ; konted Deciane er Piemont e 1521. ''Herve'', kroaziad e 1218 ; ''Thibaut'', dimezet da Jeanne Helory, itron Kervarzhin, war dro 1409 ; ''Alan'', dimezet gant Marguerite de Rochefort war-dro 1476 ; ''Alan'', o mab, senesal Lambal e 1498, dimezet gant Marc'harid Boislarouge ; ''Jean'', dimezet da Raoulette Cadoré e 1500, itron la Fauvelière ; ''Pierre'', aotrou la Foucardière ; da vare Bayard e oa e penn ur strollad e-kerzh brezelioù Piemont, hadre-se en deus bet kontelezh Decian eus 1521 ha 1529.</ref> * ''En argant e groaz koñchek en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bérard-du-Bois-Farouge.gif|100px]] |'''Bérard (2) du Bois-Farouge''' * Neuz all eus Bérard de Kermartin. * ''Palefarzhet ː e 1 ha 4, Bois-Farouge ; e 2 ha 3, Bérard ; a-greiz holl, Cadoré.'' [PPC] |- |[[Restr:Bérard-3.gif|100px]] |'''Bérard (3)''' * Eil neuz all eus Bérard de Kermartin. * ''En aour e erez dispak en sabel, karget gant ur skoed Bérard.'' [PPC] |- |[[Restr:Bérard de la Seigneurais.gif|100px]] |'''Bérard de la Seignerays''' <ref>Ur senesal [[Brest]] e 1690</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant heuliet e beg gant ur greskenn ivez en argant, e gab en argant karget gant teir balafenn en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bérard de la Ville-au-Voyer.gif|100px]] |'''Bérar / Bérard de la Ville-au-Voyer''' <ref>Aotrounez la Ville-au-Voyer, e la Chapelle (?) ; la Haute-Touche, e [[Mousterrin]] ; la Gassaye ( e [[Trelivan]] ?). ''Guillaume'', floc'h war boued genoù an dugez [[Anna Breizh|Anna]] e 1498.</ref> * ''En argant e dreustell en gul heuliet gant c'hwec'h torzhell en sabel, 3, 3.'' [PPC] |- |[[Restr:Béraudière de la.gif|100px]]<br>[[Restr:Béraudière de la, alias.gif|100px]] |'''de la Béraudière''' * ''En glazur e groaz forc'hek en argant''. * * Neuz all : ''palefarzhet ; ouzh 1 ha 4 en glazur e groaz forc'hek en argant ; ouzh 2 ha 3 en aour e erez dispak en gul.'' * Sturienn : ''Nil nisi Deo'' ("Netra nemet Doue") [PPC] |- |[[Restr:Bérault d'Estanges.gif|100px]] |'''Bérault d'Estanges''' * ''En gul e vleiz tremenant en argant eilet gant teir c'hregilhenn ivez en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bercle.gif|100px]] |'''Bercle''' * ''En glazur e dri leon leonparzhet e aour, krabanet ha teodet en gul.'' [GLB] [PPC] |- |[[Restr:Berezay.jpg|100px]] |'''Bérezay''' * ''En glazur e c'hoaf en aour, beg ouzh kab, heuliet gant daou gleze en argant krogennet en aour, beg ouzh kab ivez.'' [PPC] |- |[[Restr:Berien.jpg|100px]] |'''Berien''' * ''En gul e groaz koñchek en aour, e gab ivez en aour karget gant teir c'hregilhenn en gul.'' [ADV] |- |[[Restr:Berland de la Guitonnière.gif|100px]] |'''Berland de la Guitonnière'''<ref name="POI" /><ref>Ardamezioù kanus: "gwenneg" = ''merlan'' / Berland.</ref> * ''En glazur e zaou wenneg en argant, ar skoed hadet gant stered en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Bergevin.gif|100px]] |'''Bergevin''' * ''En gul e gebrenn en aour, heuliet ouzh kab gant daou varr en argant, hag ouzh beg gant ur greskenn ivez en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bergoet.gif|100px]] |'''Bergoed''' * ''En argant e gebrenn en sabel heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bergues.gif|100px]] |'''Bergues''' * ''En geot e deir mailhenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Beeguiere.gif|100px]] |'''Berguière''' * ''En gul e groaz en argant heuliet gant peder c'hroazigenn ivez en argant, unan ouzh pep konk.'' [PPC] |- |[[Restr:Berien-d.gif|100px]] |'''de Berien''' * ''En argant e deir eilenn en gul ; e grenngonk en aour karget gant ul leon en sabel.'' [GLB] |- |[[Restr:Beringhen-d.gif|100px]] |'''Beringhen''' * ''En argant e dri feul en gul, e gab en glazur karget gant div bempdeliaouenn en argant.'' [HGG] [PPC]<ref>Gant ur vi-koukoug : ''*Bebinghen''.</ref> |- |[[Restr:Béritault-1.gif|100px]] [[Restr:Béritault-2.gif|100px]] |'''Béritault''' <ref>Aotrounez Salboeuf; la Bruère, par. [[Luzevieg]]; la Contrie, par. [[Panezeg]]; la Chesnaye ?; - Ofiserien ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] adalek 1739</ref> * ''En gul e deir sourin en aour'' (1696) * Neuz all : ''en argant e gebrenn en glazur karget gant div goulm nijant penn-ouzh-penn en aour, heuliet ouzh kab gant div steredenn en aour hag ouzh beg gant tri fenn leon en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard.gif|100px]] |'''Bernard''' * ''En glazur e sourin en aour karget gant teir rodig-kentr en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard de Bazouges.gif|100px]] |'''Bernard de Bazouges''' * ''En argant e sourin en glazur karget gant ur greskenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard de la Bernardais.gif|100px]] |'''Bernard de la Bernarday''' * ''En argant e gebrenn en gul heuliet gant teir steredenn en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard de Bougy.gif|100px]] |'''Bernard de Bougy''' * ''En glazur e deir zreustell gommek en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard de Carentois.gif|100px]] |'''Bernard de Carentois''' * ''En gul e gastell a dri zour en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard d'Estiau.gif|100px]] |'''Bernard d'Estiau''' <ref>Genidig eus Bro-Añjev; aotrounez Estiau; Beaulieu; Belœil; la Rivière; la Hussaudière; la Fosserie; Joncheray; la Fayelle ha Courville, par. [[Pludunoù]]; la Cocherais, la Gâtinais ha la Pichardais, par. [[Krehen]]. - '''Jean''', bet noblet e 1177, maer Angers e 1485 (???), dimezet gant Guillemine Conan, eus tiegezh Rabestan; - '''Jean''', e vab, sekretour ar Roue, marvet e 1531: - '''Guillaume''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1564; - ur c'habiten bet lazhet e-kerzh arsailh Fribourg e 1744; - ur major kabitenelezh [[Plangoed]], levead gant ar Vreujoù evit e e gundu gaer e-kerzh emgann [[Sant-Kast-ar-Gwildoù|Sant-Kast]] e 1758.</ref> * ''En argant e zaou leonparzh en sabel, an eil dreist egile.'' * Sturienn : ''Honneur et tout pour honneur'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard du Haut-Cilly.gif|100px]] |'''Bernard du Haut-Cilly''' * ''Benet etre gul hag aour, ar gul karget gant teir ruilhenn en aour, an aour karget gant teir zorzhell en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard de la Houdière.gif|100px]] |'''Bernard de la Houdinière''' <ref>Aotrounez la Hourdinière, e [[Gorre-Goulen]] ; la Turmelière, e [[Kastell-Tepaod]] ; Porterie, e [[Sant-Donasian]] ; Boisnouveau, e [[Sant-Juluan-Kankell]]. ''Pierre'', maer [[Naoned]] e 1615 ; kadoriad [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1556 ; ''René'', maer [[Naoned]] e 1633.</ref> * ''En argant e dour en sabel toet en gul war ur savenn c'heotet, skoret gant daou arzh en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard de l'Isle-d'Aval.gif|100px]] |'''Bernard de l'Isle d'Aval''' * ''En sabel e leon en argant leinet gant ur rodig-kentr ivez en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard de keraberio.jpg|100px]] |'''Bernard de Keraberio''' * ''En gul e zaou gleze lammellet o beg ouzh kab, heuliet gant div flourdilizenn, unan ouzh kab, unan ouzh beg, leziet gant div rodig-kentr, an holl en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard de Lesmêe.gif|100px]] |'''Bernard de Lesmêe''' * ''En aour e dri fenn morian en sabel, talwedek en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard de Rezay.gif|100px]] |'''Bernard de Rezay''' * ''En glazur e ziv dreustell gommek en argant, e gab en sabel karget gant tri marc'heg gwezboell en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernard du Treil.gif|100px]] |'''Bernard du Treil''' * ''Troc'het etre aour ha glazur, e gebrenn valirant en erminoù, heuliet ouzh kab gant div houadan en sabel hag ouzh beg gant ur groaz eoriek en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Bernardais.gif|100px]] |'''de la Bernardais''' <ref>Aotrounez al lec'h se, beli Roazhon (hep gouzout muioc'h). Bet dizarbennet e-kerzh adaoz 1668. </ref> * ''En argant hadet gant kregin en gul, e erez daourannet etre glazur ha sabel ha balirant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bernier de la Chapelle.gif|100px]] |'''Bernier de la Chapelle''' * ''En argant e dreustell en gul heuliet gant c'hwec'h pempdiliaouenn ivez en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Berruyer du Margaro.gif|100px]] |'''Le Berruier de Margaro''' <ref>Aotrounez Margaro ha la Villebilly, par. [[Sevinieg]]; du Tertre-Volance ha la Barbottais, par [[Plened-Yugon]]; la lande, par. [[Plestan]]; Coibicor, par. [[Erieg]]; ar Resto, par. [[Regini (kumun)|Regini]]. Sturienn : ''Meliora sequuntur''. - '''Jean''', dimezet war dro 1513, gant Jeanne Hudelor. Ur familh gant ar memes anv hag ar memes ardamezioù e Bro-Douren, en deus roet Martin, eskop Le Mans, aet da Anaon e 1465; ur skour all bet dalc'het e Bro-Champagn e 1667.</ref> * ''En glazur e zri fod en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Berruyer de Villiers.gif|100px]] |'''Le Berruier de Villiers''' * ''En glazur e helm en argant grilhet ha war-dreuz.'' [PPC] |- |[[Restr:Berry de Lessay.gif|100px]] |'''Berry de Lessay''' * ''En argant e dri fenn gadgi en sabel gwakoliet en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bertaud de la Guitonnière.gif|100px]] |'''Bertaud de la Guitonnière''' * ''En glazur e zaou vraog en argant peuliet kein-ouzh-kein.'' [PPC] |- |[[Restr:Bertaud du Hamel.gif|100px]] |'''Bertaud du Hamel''' * ''En aour e sourin en sabel karget gant teir bezantenn en argant, heuliet gant c'hwec'h ruilhenn en gul gouremet.'' [PPC] |- ||[[Restr:Berthelot du Baschemin.gif|100px]] |'''Berthelot du Baschemin''' * ''En argant e zaou leon en sabel, an eil dreist egile.'' [PPC] |- |[[Restr:Berthelot de Boumois.gif|100px]] |'''Berthelot de Boumois''' * ''Rannet etre erminoù ha glazur, e gebrenn heuliet gant teir mailhenn an eil en eben.'' [PPC] |- |[[Restr:Berthelot de la Pavagère.gif|100px]] |'''Berthelot de la Pavagère''' * ''En argant e gebrenn en glazur heuliet ouzh kab gant div steredenn ivez en glazur hag ouzh beg gant un erez dispak en sabel leinet gant ur greskenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Berthelot de Saint-Ilan.gif|100px]] |'''Berthelot de Saint-Ilan''' * ''En glazur e zri fenn leonparzh en aour, pep hini leinet gant ur flourdilizenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Berthelot de Versigny.gif|100px]] |'''Berthelot de Versigny''' * ''En glazur e gebrenn en aour heuliet gant teir bezantenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Bertho de Maritaine 2.gif|100px]] |'''Bertho(u) de Maritaine''' * ''En aour e sparfell en sabel e benn a-gleiz, grizilhonet en sabel, heuliet gant teir rodig-kentr en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Berthelot de la Rousselière.gif|100px]] |'''Berthois de la Rousselière et des Bretonnières''' * ''En argant e leon kurunennet en gul, e gab en glazur karget gant ur greskenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Berthou des Fontaines.gif|100px]] |'''Berthou des Fontaines''' * ''En aour e sparfell en sabel e benn e kleiz, ur skourrig geotet en e bav dehou, heuliet gant teir rodig-kentr en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bertier de la Ville-Guénéal.gif|100px]] |'''Bertier de la Ville-Guénéal''' * ''En glazur e ejon skoelf en aour''. [PPC] |- |[[Restr:Bertin d'Avennes.gif|100px]] |'''Bertin d'Avennes''' * ''Talbennanek etre argant ha gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bertin de Bourdeille.gif|100px]] |'''Bertin de Bourdeille''' * ''Palefarzhet : ouzh 1 en glazur e gleze peuliet en argant ; ouzh 2 ha 3 en aour e deir rozenn en gul plantet war ur savenn c'heotet, e gab en glazur karget gant teir steredenn en aour ; ouzh 4 en glazur e leon en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Bertram.gif|100px]] |'''Bertram''' * ''Teir c'havan, 2, 1'' ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:Bertrand de Coeuvres.gif|100px]] |'''Bertrand de Coeuvres''' * ''En argant e gebrenn en gul heuliet gant teir c'halon ivez en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bertrand-Geslin.gif|100px]] |'''Bertrand-Geslin''' * ''Palefarzhet : ouzh 1 en aour e sourin en glazur karget gant teir steredenn en argant, ouzh 2 ha 3 en glazur e lestr en argant mordoant war ur mor ivez en argant, ouzh 4 en sabel e helm en aour war dreuz treuzet gant ur c'hleze sourinet e beg en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bertrand du Hertré.gif|100px]] |'''Bertrand du Hertré''' * ''En argant e erez en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bertrand-d-bzh.jpg|100px]] |'''Bertrand de Launay'''<ref name="NOR" /> * ''En aour e leon c'heotet''. [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Bertrand de la Pichonnais''' |- |[[Restr:Bertrand de la Roterie.gif|100px]] |'''Bertrand de la Roterie''' * ''En glazur e groaz en argant, konket gant ur penn leonparzh ivez en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Bertrand de Tronjoly''' [PPC] |- |[[Restr:Bertrand de Villelles.gif|100px]] |'''Bertrand de Villelles''' * ''En glazur e garv tremenant en aour, e gab en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bervet du Cosquer.gif|100px]] |'''Le Bervet du Cosquer''' * ''En gul e groaz krouget en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Berziau de Molins.gif|100px]] |'''Berziau de Molins''' * ''En gul e deir melionenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Besançon de Souligné.gif|100px]] |'''Besançon de Souligné''' * ''En aour e benn morian kordigellet en argant heuliet gant teir melionenn c'heotet.'' [PPC] |- |[[Restr:Beschais de la Villeaubois.gif|100px]] |'''Beschais de la Villeaubois''' <ref>Aotrounez la Villeaubois ; Garmeaux, e [[Gentieg]] ; la Place ? ; la Pommeraye ? ; la Garenne ? </ref> * ''En argant e greskenn en gul heuliet gant teir steredenn ivez en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Beschart.jpg|100px]] |'''Beschart''' pe '''Béchard de Saint-Baud''' * ''En glazur e deir fal en argant, 2, 1.'' * Sturienn : ''Memorare novissima tua'' ("Kouna da hini diwezhañ") [PPC] |- |[[Restr:Le Beschu de la Fraschetière 1.gif|100px]]<br>[[Restr:Beschu-Fraschetière-2.gif|100px]] |'''Le Beschu de la Fraschetière''' * ''En glazur e gerc'heiz en aour eilet gant teir c'hroaz Sant-Anton en argant.'' * Neuz all : ''Palefarzhet : ouzh 1 ha 4 en glazur e gerc'heiz en aour heuliet gant teir c'hroaz Sant-Anton en argant ; e 2 ha 3 barlennet etre aour ha glazur a eizh pezh, pep barlenn aour karget gant ur steredenn en argant''. [PPC] |- |[[Restr:Bescont-le.gif|100px]] |'''Le Bescont''' <ref>Menegoù ha diskouezadegoù eus 1427 da 1503 e Boulvriag, Ploneour, ha Plougonvelen. ''Guillaume'', eus [[Milizag]] ; ''Gabriel'', eus Kerprigent , e [[Plogastell-Sant-Jermen]], maer [[Brest]] e 1651.</ref> * ''En glazur e bilikan en aour en e wadennoù ivez en aour''. [PPC] |- |[[Restr:Besné-d-1.gif|100px]]<br>[[Restr:Besné-d-2.gif|100px]] |'''de Besné''' * ''Brizhet ha ginvrizhet etre aour ha gul.'' * Neuz all : ''en argant e leon kudennek c'heotet''. [HGG] [PPC] |- |[[Restr:Bessac de Cambon.gif|100px]] |'''de Bessac''' * ''En aour e leon en sabel heuliet ouzh kab gant div steredenn en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Blason famille fr Bessart.svg|100px]] |'''Bessart du Parc''' * ''En argant e ziv dreustell en gul heuliet gant seizh moualc'henn en sabel, 3,3,1.'' [PPC] |- |[[Restr:Bessart de la Bessardais.gif|100px]] |'''Bessart (Bessard) de la Bessardais''' * ''Ur greskenn heuliet gant nav moualc'henn, 4 ha 5, leinet gant un drailhenn'' ; siell [[1216]], livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:Besso-d.gif|100px]] |'''du Besso''' * ''En aour e deir c'hebrenn en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Besso-d-2.gif|100px]] |'''du Besso''' * ''Dek hanochenn, 4, 3, 2, 1'' ; siell [[1380]], livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:De Bethune.gif|100px]] |'''de Béthune''' * ''En argant e dreustell en gul.'' * Sturienn ː ''Nunquam marcessit virtus'' ("Nepred n'eo aet ar vertuz da get") [PPC] |- |[[Restr:Bezay.gif|100px]] |'''Bezay''' * ''En argant e deir gwerzhidenn genstag en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Biaille de la Milletière.gif|100px]] |'''Biaille''' <ref>Familh c'henidik eus Poitou. Aotrounez la Milletière ha Lengibaudière. Daou penngrefier hag ur selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù adalek 1732.</ref> * ''En geot e zaouzek hanochenn en aour, 4, 4, 3, 1.'' [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Biard de la Colinière.gif|100px]] |'''Biard de la Colinière''' * ''En argant e dri ererig en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Biard du Val.gif|100px]] |'''Biard du Val''' * ''Palefarzhet etre glazur ha sabel, e groaz florañsek en argant karget gant nav hanochenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bidart de la Barrais.gif|100px]] |'''Bidart de la Barrais''' * ''En argant e zaou speg lamellet en sabel ereet en geot, eilet gant peder brizhenn erminig en sabel, unan e pep konk.'' [PPC] |- |[[Restr:Bidé de la Bidéaie.gif|100px]] |'''Bidé de la Bidéaie''' * ''En argant e leon en sabel krabanek ha teodek en gul eilet e konk 1 gant ur greskenn en glazur, e konk 2 gant ur steredenn en gul hag ouzh beg gant un eil steredenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bidégan.gif|100px]] |'''Bidégan''' * ''En argant e deir sourin en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bidon de Sucé.gif|100px]] |'''Bidon des Rochettes''' * ''En argant e gebrenn en glazur eilet gant teir melionenn c'heotet.'' [PPC] |- |[[Restr:Biet du Coudray.gif|100px]] |'''Biet du Coudray''' * ''En argant e ziv greskenn en gul an eil dreist eben ; e gab en glazur karget gant teir steredenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Biffart des Salles.gif|100px]] |'''Biffart des Salles''' * ''En argant e ziv wareg lammellet, an eil en glazur hag eben en gul, eilet gant pevar houarn-saezh en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bigarré.gif|100px]] |'''Bigarré''' * ''En aour e c'hwec'h moualc'henn en sabel.'', 3, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Bigarré (de Belle-Isle-en-Mer).gif|100px]] |'''Bigarré'''<ref>Genidik eus [[ar Gerveur]].</ref> * ''Palefarzhet : e 1 geotet e leon en aour, e 2 ha 3 en aour e eor en sabel, e 4 en glazur e lestr mordoant en argant konket gant ur steredenn ivez en argant''<ref>Tresadennoù disheñvel a gaver en eil konk.</ref>. [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Bignan (de)''' |- |[[Restr:Bigot-l.jpg|100px]] |'''de Bigot''' * ''En argant e ziv dreustell en gul eilet gant c'hwec'h pempdelienn ivez en gul, 3, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bigot des Fontaines.gif|100px]] |'''le Bigot des Fontaines'''<ref>Familh c'henidik eus Berry. Aotrounez des Fontaines, des Marais, de la Motte ? ; beskonted Morogues ; aotrounez la Touanne ha Chezelles, e Berry ; Genetais, la Villefréhour ha Lourmel, e [[Pleuloc'h]] ; les Salles ? ; Neufbourg ? ; Kergariou ([[Ploubêr]] ?). ''Michel'', bet noblet da vare Charlez V e 1369 ; ''Pierre'', chuin Bourges e 1186 ; ''Nicolas'', sekretour ar roue e 1588, dimezet e Breizh gant Hélène Guiomar ; ur floc'h ar roue e 1588 ; an tad Roussaint de Saint Luc, aozer ur c'hounskrid diwar-benn uhelidi Breizh e 1691 ; ur c'huzulier e Breujoù e 1732. Skourr Morogues en deus roet ur pennletanant ar Morlu ; aet da Anaon er bloaz 1781. Skourr Préameneu, eus parrez [[Gwerial]], eskopti Roazhon, en deus roet ur ministr kehelioù ; kont an Impalaeriezh ha par Bro-C'hall ; aet da Anaon e 1825.</ref> * ''En sabel e dri fenn leonparzh en aour''. [PPC] |- |[[Restr:Le Bigot de Kerjégu.gif|100px]] |'''Bigot de Kerjégu (Le)''' * ''En argant e wiñver e limestra kurunennet en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bigot du Noyer.gif|100px]] |'''Bigot du Noyer (le)''' * ''En argant e leon kudennek en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bigot des Parquets.gif|100px]] |'''Bigot des Parquets''' * ''En argant e gebrenn en sabel eilet gant teir rozenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bigot de Runbezre.gif|100px]] |'''Bigot de Runbezre (Le)''' * ''En argant e ziv dreustell en gul eilet gant c'hwec'h pempdiliaouenn ivez en gul, 3, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Bigot de la Villerabel.gif|100px]] |'''le Bigot de la Villerabel''' * ''Palefarzhet : e 1 ha 4 en argant e leon kudennek en sabel kurunennet en gul, e 2 ha 3 en gul e greskenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Bigottière de Perchambault.gif|100px]] |'''Bigottière de Perchambault (de la)''' * 'En glazur e lammell zentek en aour eilet gant pevar fenn leon diframmet ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bihan de Kerhellon.gif|100px]] |'''Le Bihan de Kerhellon''' <ref>Aotrounez Kerhellon, e [[Gwinevez]]. Menegoù ha diskouezadegoù eus 1426 da 1534. ''Jean'' war-dro 1510, dimezet gant Catherine de Kerscau.</ref> * ''En erminoù e bempdiliaouenn en gul.'' [HGG] [PPC] |- |[[Restr:Le Bihan de Keruzouarn.gif|100px]] |'''Bihan de Keruzouarn (Le)''' * ''En sabel e groaz pavek en argant, karget e kondon gant ur greskenn en gul.' [PPC] |- |[[Restr:Le Bihan de Pennelé.gif|100px]] |'''Bihan de Pennelé (Le)''' * ''En aour e gebrenn en gul difoupant diouzh ur mor en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bihannic de Guicquerneau.gif|100px]] |'''Bihannic de Guicquerneau (Le)''' * ''En gul e zaou zelfin en aour peuliet penn-ouzh-penn.'' [PPC] |- |[[Restr:Billarts.gif|100px]] |'''Billarts''' * ''En argant e erez dispak en sabel, pigoset hag iziliet en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Billeheust du Manoir.gif|100px]] |'''Billeheust du Manoir''' * ''En glazur e gebrenn faoutet en argant eilet gant teir rozenn ivez en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Billes de Kerfaven.gif|100px]] |'''Billes de Kerfaven''' * ''En argant e wezenn c'heotet hebiaet e kleiz gant ur steredenn en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Billette de Kerouel.gif|100px]]<br>[[Restr:Billette de Kerouel (alias).gif|100px]] |'''Billette de Kerouel''' * 'En sabel e deir zreustell en argant.'' * Neuz all : ''en limestra e dri fesk treustellet ha peuliet''<ref>http://heraldique.forumactif.org/t4885-position-pour-3-poissons?highlight=Poissons</ref> ''en aour, e gab en glazur karget gant teir hanochenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Billon du Domaine.gif|100px]] |'''Billon du Domaine''' * ''En glazur e gebrenn en aour eilet gant teir hanochenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:De Billouart.jpg|100px]] |'''Billouart de Trémillec''' * ''En aour e groaz divouedet en glazur leinet gant div rodig-kentr en glazur.' [PPC] |- |[[Restr:Billy de la Briançais.gif|100px]] |'''Billy de la Briançais''' * ''En aour e groaz divouedet en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:Bilsic du Cleuzdon.gif|100px]] |'''Bilsic du Cleuzdon''' * ''En gul e groaz divouedet en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Binet des Tournelles.gif|100px]][[Restr:Binet des Tournelles.png|100px]] |'''Binet des Tournelles''' <ref>Familh c'henidik eus Touraine. Aotrounez e Breizh e Porzh-Pêr ha Pentelloù. A-douez tud veur roet gant ar familh-se, ''Victor Binet de Montifray'', kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kontoù Breizh]] e 1602.</ref> * ''En gul e gab en aour karget gant teir c'hroazigan kroaziganek o zroad sanket en glazur.'' [HGG] * Neuz all ː ''En gul e gab en aour karget gant teir c'hroazigan hesank'' [PPC] |- |[[Restr:De la Binolais des Verdières.gif|100px]] |'''Binolais des Verdières (de la)''' * ''En aour e dreustell gommek geotet karget gant un alarc'h en argant, eilet gant tri fav leon en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:De Bintin.jpg|100px]] |'''Bintin (de)''' * ''En aour e groaz koñchek en sabel.'' [HGG] * En aour e groaz koñchek en sabel eilet gant peder flourdilizenn (siell [[1306]]). [PPC]<ref>Ne ro ket livioù ar flourdilizennoù.</ref> |- |[[Restr:Bintin du Bodel.gif|100px]] |'''Bintin du Bodel''' * ''En sabel e dri skoedig en aour, ur rodig-kentr ivez en aour e kondon.'' [PPC] |- |[[Restr:De Bintin de Bodel.gif|100px]] |'''Bintin de Bodel (de)''' * ''Rannet : e 1 en argant e deir delienn gelenn c'heotet, e 2 en sabel e dri skoedig en aour, 2, 1.'' [HGG], |- |[[Restr:De la Bintinaye.gif|100px]] |'''de la Bintinaye''' * ''En sabel e deir sourin en gul karget gant un dreustell ivez en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Biré de la Grenotière.gif|100px]] |'''Biré de la Grenotière''' * ''En glazur e varr greunavalenn dreustellet en aour, karget gant tri greunaval digor en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Bitaut du Plessis.gif|100px]] |'''Bitaut du Plessis''' * ''En sabel e gebrenn en argant eilet gant ur rodig-kentr ivez en argant e beg.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Bizaie.gif|100px]] |'''de la Bizaie''' * ''En argant e zube en sabel''<ref>Ardamezioù kanus : ''biset'' a reer e galleg eus un dube ''(Columba livia)''.</ref>. [PPC] |- |[[Restr:Bizeul de la Jaulnaye.gif|100px]]<br>[[Restr:Bizeul de la Jaulnaye 2.gif|100px]] |'''Bizeul de la Jaulnaye''' * ''En glazur e zaou lagad en aour treustellet<ref>Ardamezioù kanus : ''bizeul'' = ''bis uel'', "daou lagad", e galleg an {{XIIvet kantved}}.</ref>. * Neuz all ː ''en argant e dreustell en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Bizien.png|100px]] |'''Bizien''' * ''En glazur e groaz en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Bizien de Kerigomarc'h.gif|100px]] |'''Bizien de Kerigomarc'h''' * ''Palefarzhet : en 1 ha 4 en argant e dreustell en sabel eilet gant ur steredenn en gul ouzh kab hag ur greskenn ivez en gul ouzh beg ; e 2 ha 3, adpalefarzhet : en 1 ha 4 en gul, e 2 ha 3 en sabel e groaz en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Blain.gif|100px]] |'''de Blain''' * ''Brizhet e greskenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:De Blais.gif|100px]] |'''de Blais''' <ref>Aotrouien [[Champtoceaux]] ([[Maine-et-Loire]]), hag a oa en eskopti Naoned kent an [[Dispac'h_gall]].</ref> * ''En aour e dreustell en gul heuliet gant c'hwec'h moualc'henn gouremmet ivez en gul, 3, 3.'' [PPC] |- |[[Restr:Blais de la Violière.gif|100px]] |'''Blais de la Violière''' * ''En glazur e bemp buan en argant tremenant an eil dreist egile, un eilenn en gul balirant ha peuliet.'' [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Blanc (le).gif|100px]] |'''Blanc (Le)''' * ''En glazur e dreustell en aour eilet ouzh kab gant ur greskenn en argant leinet gant ur steredenn en aour ha hebiaet gant div steredenn ivez en aour, hag e beg gant ul leon tremenant en argant."" [PPC] |- |[[Restr:Le Blanc de la Baume.gif|100px]] |'''Blanc de la Baume (Le)''' * ''Troc'het etre gul hag aour, e leon leonparzhet troc'het etre argant ha sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Blanc de Guenrouet.gif|100px]] |'''Blanc de Guengueret (Le)''' * ''En gul e deir sourin en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Blanchard de la Blanchardaye.gif|100px]] |'''Blanchard de la Blanchardais''' * ''Pemp talbennan'' (siell [[1379]]) ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:Blanchard de la Burahaye.gif|100px]] |'''Blanchard de la Buharaye''' * ''En glazur e deir c'hreskenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Blanchard des Fougerais.gif|100px]] |'''Blanchard des Fougerais''' * ''En argant e ziv dreustell en sabel, karget pep hini gant ur vailhenn en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Blanchard de Keranduel.gif|100px]] |'''Blanchard de Keranduel''' * ''En gul e gorverig en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Blanchard de Lessongère.svg|100px]] |'''Blanchard de Lessongère''' <ref>Aotrounez Lessongère, e [[Sant-Ervlan]] ; baroned, e 1644, ha goude markizien Bois-de-la-Musse e 1660, e [[Chantenay]]. Daou vaer [[Naoned]] adalek 1611 ; ''Jean'', pennprokulor ouzh Kambr ar C'hontoù e 1612 ; daou brezidant ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] adalek 1634 ; daou guzulier ouzh Breujoù Breizh e 1719 ha 1783.</ref> * ''En glazur e dreustell en argant, heuliet gant pemp bezantenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Blanchard de la Burahaye.gif|100px]] |'''Blanchard du Minihic''' * ''En glazur e deir c'hreskenn en argant.'' (skourr hini Buharaye) [PPC] |- |[[Restr:De la Blanchardaye.gif|100px]] |'''de la Blanchardaye''' * ''En gul e flourdilizenn en argant.'' *[GLB] [PPC] |- |[[Restr:Blanche de Toussaint.gif|100px]] |'''Blanche''' * ''Div erez kein-ouzh-kein, o divaskell e beg'' (siell 1390) ; livioù dianav. *[PPC] |- |[[Restr:Blandin de la Guibetière.gif|100px]] |'''Blandin de la Guibetière''' * ''En argant e zrailhenn en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Blason de Mirebeau.gif|100px]] |'''de Blason de Mirebeau''' * ''Sourinet a c'hwec'h pezh'' (siell [[1246]]) ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:Le Blond de la Tour.png|100px]] |'''Le Blond''' <ref>Familh c'henidik eus Poitou. Aotrounez la Tour (pelec'h ?). N'eus ket bet roet aotrouniezh ebet e Breizh.</ref> * ''En aour e zaou peul en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Le Bloy du Tay.gif|100px]] |'''Le Bloy (/ Bloay)''' <ref>Aotrounez Tay, e [[Karozh]] ; Cargoulé ?, la Pelletière (Sant-Mikael-keveger?). ''Steven'', tailhanter dineroù hag arc'hant aotrouniezh [[Gwenvenez-Penfaou|Gwenvenez]] e 1540 ; ''François'', prezidant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] ha letanant [[Naoned]] e 1565.</ref> * ''En glazur e deir melionenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Bot-d.jpg|100px]] |'''du Bod''' * ''En gul e gastell en aour mogeriet en sabel leinet gant tri zour bannielek, an hini kreiz uc'heloc'h eget an daou all.'' [HGG] |- |[[Restr:Du Boisbaudry.jpg|100px]] |'''du Boisbaudry''' * ''En aour e ziv dreustell en sabel, an hini gentañ karget gant teir hag an eil gant div bezantenn en argant'' (PPC) |- |[[Restr:De Boiséon * Bois-Eon.jpg|100px]] |'''de Bois-Eon / Boiséon''' <ref>'''A'''otrounez ha konted al lec'h se e 1617, par. [[Lanneur]]; beskonted la Bellière, par. [[Pleudehen]]; ao. koadnizan, par. [[Plûned|Plûnet]]; [[Goudelin]], par an anv se; baroned  Kerouzéré. par. [[Sibirill|Sibérill]]; ao. Kerandraon, par. [[Plougerne]]; Trogoff, par. [[Ploueskad]]; Coatlez, par. [[Gwinevez]]; Coëtsabiec; [[Koatreven]], par.an anv se; Penn ar C'hoad, par. [[Peurid-ar-Roc'h]]; Mesnault; Runfao, par. [[Ploubêr]]; Kozquer, par. [[Gwimaeg]]; Hellez ha Bouëxiére, par. [[Lanneur]]; Keranraiz, par. [[Plouared]]; Penanguern; Guérand, par. de [[Plegad-Gwerann|Plegad]]; Kerbrat, par. [[Sevinieg]]; Chateloger, par. [[Sant-Ervlon-an-Dezerzh|Sant-Ervlon]].</ref> *''En glazur e gebrenn en argant heuliet gant tri fenn leonparzh en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Boislève des Roches.png|100px]] |'''Boislève''' <ref>Aotrounez les Roches, la Nobilière, e [[Santez-Lusenn]] ; la Pageaudière. ''Etienne'', chuin [[Naoned]] e 1577 ; ''Robert'', mestr war [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1622.</ref> * ''En argant e deir rozenn en gul ; e gab en glazur karget gant teir lammell en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Bouju de la Mesnolière.gif|100px]] |'''Boju''' <ref>'''BOJU''' pe '''BOUJU''' ; genidig eus Bro-Boatev. Aotrounez Mesnoliére; l'Arsangle, parrez [[Kerc'hevrel]]; la Joue, parrez [[Sant-Stefan-Brengoloù]]; le Vivier, parrez [[Machikoul]]. - '''Perrot''', serjant an aotrouniezh [[Nozieg]] e 1445; - '''André''', marc'heg Malta e 1566; - '''Louis''', kadoriad ouzh an Enklaskoù e 1644, dimezet 1° gant Lucrèce Ménardeau, 2° gant Louise de Chateaubriand. Kemmesket e 1679 gant Charette. </ref> * ''En glazur e deir fempdiliaouenn en argant'' (GlB - PPC) |- |[[Restr:Le Borgne de Kernier.gif|100px]] |'''le Borgne''' <ref>Aotrounez Kernier, e [[Plouvara]] ; Couësbo, e [[Gwern-Porc'hoed]] ; la Villebalain, e [[Pleuloc'h]] ; Liffreg ; la Villebasse, e [[Sant-Jili-ar-C'hoad|Saint-Jili-ar-Beskont]] ; Kerfalais, Coëtnevenoy (= Koad-Nevenez), Roc'hmelen, e [[Peurid-ar-Roc'h]] ; la Bouexière(= ar Veuzit), e [[Kawan]] ; Sant-Hilivay (= ''Elivet''), e [[Bulien]] ; Quilialan, e [[Pederneg]] ; Kervern ; Malbrousse, e [[Plerin]] ; Rumeur, [[Pañvrid-ar-Beskont]] ;  Goudemail, e [[Lanrodeg]] ; Kergoumar ; Pontneuf ; Grandval ; Mesmeur ; la Cholletière e [[Palud]] ; Vigneu, l'Hermitage & la Patoullière, e Pentelloù ; le Pec, e [[Arzhon-Raez|Arzhon]] ; Anguignac, e [[Felgerieg-Veur|Felgerieg]] ; Maison-Neuve ; les Jardins ; le Tertre ; le Colombier ; les Bignons la Varenne ha Juzet, en [[Gwenvenez-Penfaou|Gwenvenez-Penfaoù]] ; Launay, e Sant-Yann-ar-Granneg ; Grand mesnil (?) ; la Villeneuve (?). ''Geoffroi', en deus sinet feur-emglev [[Gwenrann|Gwennrann]] 1381 ; ''Guillaume'', prezidant ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] hag eskob [[Gwened]] e 1490 ; ''Jean'', bet lazhet e-kerzh [[Emgann Sant-Albin-an-Hiliber (1488)|emgann Sant-Albin-an-Hiliber]] e 1488.''</ref> * ''En argant, e gab dentek en gul.'' *Sturienn ː ''Utroque lumine valet'' ("Mat eo en daou zegouezh") [PPC] |- |[[Restr:du Bot de Kerbot.gif|100px]] |'''du Bot de Kerbot''' <ref>Aotrounez Kerbod ha Keralvez, e Sarzhav ; Grego, e Surzur ; markiz ar Roc'h, e Roche, en Santoz ; Trevarez, e Laz ; Koad ar Moal, e Plouzevede ; Gournoaz, e Gwiskri ; beskont ar C'hurru, e Milizag. Meneget e 1536, 1669. Skourr Grégo aet da get e 1826.</ref> * ''En glazur e gebrenn en aour, heuliet gant teir fempdiliaouenn en argant.''' [PPC] |- |[[Restr:Botloy.jpg|100px]] |'''Botloy''' <ref>'''BOTLOY''' (skourr eus an tiegezh Tournemine), aotrounez al lec'h se ha Kerdouzer, parrez [[Planiel]]; Kerguistin, parrez [[Sant-Loup|Lanloup]]; Launay (ar Wern), parrez [[Lezardrev]]; Koad-haleg, par. Locmaria (?); ar Billo, parrez [[Ar_Vinihi-Landreger]]; Kervenoù, parrez [[Plougonveur]]; Kergoat. - '''Geoffroi''', mab yaouankañ Olivier Tournemine, aotrou la Hunaudaye hag Isabeau de Machecoul, en deus diazezet ar familh se. Bet eo kabiten [[Gwengamp]] ha lazhet e-kerzh seiziz [[Ar_Roc'h-Derrien]], e 1347. Diouzh e zimez gant Jeanne, en deus bet bugalez hag o deus kemeret an anv Botloy : - '''Guillaume''', teñzorer iliz-veur [[Landreger]], bet klevet e-kerz an ensklaskoù santelezhadur [[Erwan Helouri|sant Erwan]] e 1330. - '''Pierre''', sekretour an Dug, e zimezas war dro 1420 gant Jeanne l'Évêque; </ref> * ''Palefarzhet etre aour ha glazur.'' [HGG] |- |[[Restr:Bouchaud de la Forestrie.png|100px]] |'''Bouchaud''' <ref>Aotrounez la Forestrie, la Pigneonnerie, les Hérettes, le Plessis, la Rivière. Selaourien ouzh Kambr ar C'hontoù adalek 1696 ; ''Julien'', jeneral ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1714 ; ''Julien-Nicolas'', jeneral ouzh Kambr ar C'hontoù e 1730 ; ''Jean-Baptiste'', jeneral ouzh ar C'hontoù e 1737, lakaet en enor e 1785 ; ur marc'heg urzh Sant-Mikael e 1747 ; ur sekretour ar roue e 1786.</ref>. * ''En argant e gebrenn en glazur heuliet ouzh kab gant ur vrizhenn erminig en sabel ; e gab en aour karget gant div rozenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Boucher de l'Epinay.png|100px]] |'''Boucher''' de l'Epinay <ref>Aotrounez l'Epinay, ? ; la Bertholière, e [[Orvez]] ; la Bazillière, e [[Lavreer-Botorel]] ; l'Etardière (e Lavreer-Botorel ?). ''Etienne'', chuin [[Naoned]] e 1564 ; ur gouarnour [[Machikoul]] e 1674 ; ''Jean-Baptiste'', pennalvokad Kambr ar C'hontoù e 1731.</ref> * ''En argant e deir falmezenn c'heotet, an div ouzh kab kein-ouzh-kein.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Boucherie.gif|100px]] |'''de la Boucherie''' <ref>Aotrounez al lec'h se, Fromenteau ha la Pinardière, par. [[Gwaled]]; Bois-Chollet, par. [[Sant-Enion-al-Lenn-Veur|Sant-Enion]]; l'Hébergement, par. [[Doulon]]. Réf. 1430, par. Gwaled, esk. Naoned. - '''Mathurin''', marc'heg Malta, komandour Arétin e 1524; - '''Rolland''', marc'heg an Urzh e 1572. Kemmesket e-barzh Chevigné.</ref> * ''En glazur e garv tremenant en aour, gwakoliet en erminoù'' [PPC] |- |[[Restr:Bouchet de la Fauvelière.gif|100px]] |'''du Bouchet''' <ref>Aotrounez la Fauvelière, e [[Baez]] ; la Motte, e [[Stredell]] ; la Haye, e [[Tourc'heg]] ; la Garenne, e [[Saoudan]] ; Mera, ? ; Pengenay, ?. ''Raoul'', en deus kemeret perzh en aloubadeg [[Laval (Mayenne)|Laval]] war ar Saozon er bloaz 1429. ''Guy'', teñzorer ar Vadalen [[Gwitreg]] ha prezidant kentañ ouzh Kambr ar C'hontoù e 1478 ; eskob Kernev e 1480. ''Pierre'', prezidant gant tog ouzh Breujoù Breizh e 1620.</ref> * ''En sabel e groaz koñchek en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:De la Bouëxière de kerdute 1.gif|100px]] |'''de la Bouëxière''' <ref>Aotrounez al lec'h se ha Kerduté, e [[Plouyann]]; Kerourc'hant, e [[Garlann]] Menegioù ha diskouezhadegoù eu 1427 da 1543, er parrezioù se, eskopti Treger. - '''François''', marc'heg breton Malta e 1529;</ref> * ''En argant e c'hwec'h ruilhenn en glazur, 3, 2, 2'' (PPC) |- |[[Restr:Bouin de Rains.png|100px]] |'''Bouin''' <ref>Aotrounez Rains ? ; Cacé, e [[Sant-Jili-Roazhon]]. ''Germain'', mirour al Levrioù ouzh Kambr ar C'hontoù e 1601 ; ''François'', mestr ouzh ar C'hontoù e 1673 ; tri c'hadoriad kentañ ouzh ar C'hontoù adalek 1724.</ref> * ''En glazur e leon kudennek en aour, heuliet ouzh kab gant div houadan ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Boulomer de Lorière.png|100px]] |'''Boulomer''' <ref>Aotrounez Lorière, e [[Nozieg]]. ''Jean'', selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù e 1529 ; ''Jean'', pennalvokad ouzh ar C'hontoù Breizh e 1558 (ar memes hini ?)</ref> * ''Dougen a ra un dreustell e deir rodig-kentr'' ; livioù dianav. [PPC] |- |[[Restr:De la Bourdonnaye.gif|100px]] |'''de la Bourdonnaye''' * ''En gul e zri bordon en argant peuliet'' (PPC) |- |[[Restr:Kermoisan-d.jpg|100px]] |'''le Bourgeois''' * ''En gul e seizh kregilhenn en argant, 3, 3, 1''<ref>Heñvel ouzh ''Kermoisan (de)''.</ref>. |- |[[Restr:Bourgogne de Vieillecour.png|100px]] |'''Bourgogne''' <ref>Aotrounez Vieillecour, e Malvid. Ur chuin Naoned e 1612 ; ''François'', maer [[Naoned]] e 1637 ; ''François'', selaouer ouzh Kambr ar C'hontoù e 1688.</ref> * ''Troc'het etre aour hag argant ; e ezev en glazur heuliet gant peder rozenn ivez en glazur, 2, 2.'' * Sturienn ː ''Tout par amour et rien par force''. [PPC] |- |[[Restr:Braillon de Barigny.gif|100px]] |'''Braillon''' <ref>Familh c'henidik eus Pariz. Aotrounez Barigny. Aotrouniezh ebet anavet e Breizh. ''Louis'', doktor war ar [[mezegiezh|vezegiezh]], kuzulier Pariz e 1536. ''Michel'', kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1554. ''Louis'', kadoriad ouzh Kambr ar C'hontoù e 1571 ha kadoriad gant tog ouzh Breujoù Breizh e 1577 ; aet da Anaon e 1587.</ref> * ''En argant e leon en gul, ur sourin en aour balirant.'' [PPC] |- |[[Restr:Brehet-de-Rosampoul.gif|100px]] |'''Bréhet''' <ref>Aotrounez Rosampoul, parrez [[Plougonven]], eskopti Landreger; hag al Lande (?). - '''Olivier''', eus parrez [[Plourc'han]], en deus gret le d'an dug etre uhelidi [[Landreger]] e 1347; - '''Louise''' dimezet e 1446 gant Maurice de Kerloaguen. - ?...  [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|marc'heg Malta]] e 1528. Dalc'het eo bet goude aotrouniezh Rosampoul gant familhoù Carné ha du Parc.</ref> * ''En aour e leon en gul kurunet en glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Du Breil de Meillac.gif|100px]] |'''du Breil''' <ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Melieg]] ; Bois-de-la-Roche, e [[Neant]] ; Chalonge, e [[Treveron]] ; konted Rays e [[Plouvalae]], e 1680 ; baroned Ourmeaux, pe Hommeaux, e [[Sant-Brewalaer]], e 1575 ; aotrounez la Caunelaye, e [[Kersaout]] ; konted Pontbriand e [[Sant-Briag]], e 1650 ; aotrounez la Gaudinaye, e [[Plouvalae]] ; la Touche, Belleville ha la Ville-Bothorel, e [[Pleurestud]] ; la Mellerie ha Plessis, en ar [[Ar Genkiz-Yuzhael|Genkiz-Yuzhael]] ; Penlan, e [[Kemper-Gwezhenneg]] ; la Motte-Olivet ha Boisruffier, e [[Plelin-Tregavoù|Pleslin]] ; la Grandville, e [[Brengoloù]] ; la Garde, e [[Sant-Yuzeg]] ; Sant-Tual ? ; la Corbonnaye, e [[Sperneg]] ; le Tertre, e [[Sant-Luner|Saint-Luner]] ; la Garaye, e [[Taden]] ; la Chatterie ? ; Châteaulétard, en [[Sant-Ervlon-ar-Roz|Sant-Ervlon]] ; la Marre-Jouan ? ; Plessis, e [[Planfili]] ; Riber ? ; la Boutbansais ha la Roche-Colombière, e [[Plegeneg]] ; la Chaloyère ? ; Landal, e [[Labouseg]]. ''Mathieu'', marc'heg, meneget da heul Olivier, mab Radulphe e-barzh dielloù abati Vieuxville e 1177 ha 1192. ''Guillaume'', senesal Penteür e 1227. ''Guillaume'', aotrou Bois-de-la-Roche, dimezet e 1283 gant Denise d'Anast. ''Jean'', mab Guérin, dimezet e 1360 gant Gervaise le Borgne. ''Rolland'', o mab, dimezet war-dro 1399 gant Olive Chastel, eus tiegezh Rouvraye, o deus roet ː ''Olivier'', pennprokulor ouzh ar Kambr ar C'hontoù e 1444, ha ''Rolland'', kadoriad ouzh ''[[Grands Jours|Grand-Jours]]'' Breizh e 1495, ha war-lerc'h ouzh breujoù Bourdel ; marvet e 1502. Ar familh se en deus roet ivez, abaoe ar {{XVvet kantved}}, senesaled Roazhon, kambrelaned, duged, kabitened kreñvlec'hioù, pevarzek marc'heg an Urzh abaoe 1561, ha tudjentil kambr ar roue, kabitened eus pemzek kant den brezel, marc'hegerien-skañv ha troadeien ; mistri kampoù ; ur marc'heg Malta e 1612 ; flec'h ar roue abaoe 1511 ; abaded Lanvaoz e 1735, Pempont e 1743, Sant-Yagu e 1767, Saint-Marcien en eskopti Auxerre e 1746, Meaubec en eskopti Bourges e 1750, Theulley en eskopti Dijon e 1766 ; un eskob Kebek, marvet e 1760, hag un penn strollad-listri e 1781.</ref> * ''En glazur e leon kudennek en argant.'' * Sturienn ː ''Parcere subjectis, debellare superbos''("Espernit ar sujidi, trec'hit ar re lorc'hus") [PPC] |- |[[Restr:Le Breton de Lancé.gif|100px]] |'''le Breton''' <ref>Aotrounez Lancé, e [[Noal-Kastellan|Noal]] (Kastellan), ha la Herpinière, et [[Kornilieg]]. Un arc'hdiagon Roazhon, kadoriad ouzh Kambr ar C'hontoù e 1473, aet da Anaon er bloaz 1490.</ref> * ''En gul e lammell en erminoù, heuliet gant ur penn bleiz en argant ouzh pep konk.'' [PPC] |- |[[Restr:Bretton des Chapelles.png|100px]] |'''Bretton''' <ref>N'eo ket bet meneget ar barrez. ''Gatien'', jeneral war an Arc'hant ouzh Kambr ar C'hontoù e 1751.</ref> * ''En aour e deir falmezenn en geot'' [PPC] |- |[[Restr:Budes du Plessis.gif|100px]] |'''Budes''' <ref>Aotrounez Plessis-Budes, par. [[Sant-Kareg]]; d'[[Uzel]], par. an anv se;  Hirel, par. [[Pledran]]; Gareth; Couëdic. par. [[Megerieg]];  Launay-Couvran, par. [[Tregaeg]]; baron Sacé e Bro-Normandi; ao. Rufflay, par. [[Sant-Donan]]; Plessix-au-Noir; la Courbe; Blanchelande; kont Guébriant, par. [[Pludunoù]]; ao. Kerdaniel, par. [[Plagad]];  Tertre-Jouan ha Santez-Gwen, par. [[Ploufragan]]; Quatrevaux, par. [[Pleneventer]]; la Noë-Sèche; Coësquen; la Touche-Carméné; Plessix-Cottes, par. [[Henon]];  l'Espinasse; Bienassis; la Plesse.</ref> * ''En argant e binenn c'heotet, leinet gant ur sparfell en aour, hag hebiaet gant div flourdilizenn en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Bruneau du Fretay.png|100px]] |'''Bruneau''' <ref>Aotrounez Fretay ? Ur chuin [[Naoned]] e 1692 ; ''Claude'', pennc'hrefier ouzh Kambr ar C'hontoù e 1730.</ref> * ''En glazur e dri erezan treustellet en aour, leinet gant ur steredenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Budan de Boislaurent.png|100px]] |'''Budan''' <ref>Aotrounez Boislaurent, e [[Koeron]] ; Beavoir ? ; Russé ? ; Bois-Clair, e [[Mezansker]] ; Vivier ? ; Genneville, e Bro-Añjev ; la Haye, e [[Prevenkel]]. Ur sekretour ar roue e 1736 ; ''René-François Budan de la Haye'', pennalvokad ouzh Kambr ar C'hontoù e 1756, kadoriad e 1789 ; ur marichal- kamp e-kerzh an {{XIXvet kantved}}.</ref> * ''En glazur e gebrenn heuliet ouzh kab a-zehou gant ur brog hag ouzh kab a-gleiz gant un dant, ouzh beg gant un delfin balirant war ur mor geotek, an holl en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Bullion de Vaulx.png|100px]] |'''Bullion''' <ref>Familh c'henidik eus Bourgogne. Aotrounez Vaulx ; Bonnelles (Enez-Frañs) ; markizien Gallardon e 1655, e Beauce ; markizien Courcy en 1681 ; aotrounez Fervagues, e Normandi ; Esclimont, Montlouët, e Beauce. ''Antoine'', kuzulier ar roue hag an Daofin, jeneral ouzh Kambr ar C'hontoù e 1538 ; ''Claude'', sekretour ar roue e 1567, dimezet gant Claude Vincent ; ''Jean'', mestr ouzh Kambr ar C'hontoù e 1572 ; ''Claude'', Sieller Meur ar roue e 1633 ; ul letanant-jeneral al luioù, marc'heg an Urzhioù e 1724 ; ur penn lestraz e 1754 ; daou varc'heg Malta e 1774. Skourr Montlouët kemmesket war-dro 1770 gant ''Parcevaux''.</ref> * ''Palefarzhet : ouzh 1 ha 4 en glazur e deir zreustell gommek en argant leinet gant ul leon difoupant en aour ; ouzh 2 ha 3 en argant e sourin en gul heuliet gant c'hwec'h kregilhenn ivez en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Buret de la Massais.gif|100px]] |'''Buret''' <ref>Aotrounez la Massais, eskopti Roazhon. Ur sekretour ar roue e 1764. Ur c'hrefier eus an aferioù sivil e Breujoù Breizh e 1785</ref> * ''En argant e gorlusk en mouk krogennet en geot ha treustellet.'' |} == C == {| class="wikitable" |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''de Cabellec''' * Ardamezioù disanvet. [PPC |- |[[Restr:Cabellic-l.jpg|100px]] |'''Le Cabellic''' <ref>Meneget e 1443, e [[Perroz-Gireg|Perros-Gireg]], bro-Dreger, eskopti Dol.. - '''Yves''', eskob Kernev e 1276</ref> * ''En gul e groaz krouget en argant, ur groazig ivez en argant ouzh pep konk'' [PPC] |- |[[Restr:Cabon.gif|100px]] |'''Cabon''' <ref>Aotrounez Kerandraon; Gorrequert; Châteaurun; Kergunic, e [[Kernouez]]; Keroudern; Kervéguen; Kerarret; Keralias, e [[Kersent-Plabenneg]]; Mesormel; Lesmaïdic. - Pennoù-kevredad, prokulored, noterioù e [[Lesneven]]; - Ur c'habiten ouzh rejimant Berry, bet fuzuilhet e [[Dilestradeg Kiberen|Kiberen]] e 1795.</ref> * ''En argant e zri fenn kabon diframmet en gul'' [PPC] |- |[[Restr:De Cahideuc.gif|100px]] |'''de Cahideuc''' <ref>Aotrounez al lec'h se, e [[Ilfentig]]; markiz Bois-de-la-Motte, e [[Tregavoù]]; aotrounez la Cour, e [[Gouenaer]]; de [[Tremereg]], parrez an anv se; la Brosse, parrez [[An Onneg]];  Beaulieu, e [[Begnen]]; la Boullais; markiz Brie ha Chambière ha beskont la Motte, e [[Sant-Armael-ar-Gilli|Sant-Armael]]; aotrounez [[Hentieg]]; la Hunaudais, e [[Sant-Koulman]]; Broël, en [[Arzhal]]; markz Cucé, e [[Saozon-Sevigneg|Saozon]]; aotrounez Bellouan, e [[Menieg]].</ref> * ''En gul e zri fenn leonparzh en aour teodet en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Caignart.gif|100px]] |'''Caignart''' <ref>Aotrounez Kerbuchard ha Clachamp, e [[Pluverin]]; Coëtservel; Brangolo, e [[Zinzag-Lokrist|Zinzag]]. - '''Olivier''', gwareger en un diskouezhadeg Yann Beaumanoir e 1350; - '''Jean''', dimezet da Madeleine Mosnier war dro 1560. - Ar re Brangolo kemmesket gant ar re Chefdubois e 1697.</ref> * ''En gul e leon en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Caillard.gif|100px]] |'''Caillard''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Añjev. Ardamezeg 1696. - Ur aoditour er c’hontoù e 1747</ref> * ''En aour e dreustell gwezboellek etre argant ha glazur a deir derenn'' [PPC] |- |[[Restr:Caillaud du Souchay.png|100px]] |'''Caillaud''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Boatev. Aotroune Souchay ?; Trémissinière, e [[Sant-Donasian]]; Greffardière ?; Hamelinière, e Sant Similian ?; Bois-Tenet ? Montreuil ? - '''Claude''', chuin Naoned e 1630.</ref> * ''En glazur e gebrenn dentek, heuliet ouzh kab gant teir steredenn hag ouzh beg gant ur greskenn, an holl en argant; ur koail en aour etre brec'hennoù ar greskenn'' [PPC] |- |[[Restr:Cailleau de la Tour.png|100px]] |'''Cailleau''' <ref>Aotrounez la Tour (?); Fief-Maugeais; Beaumont, e [[Kazon]]</ref> * ''En glazur e dreustell en argant, heuliet ouzh kab gant ur manal en aour, hag ouzh beg gant div steredenn ivez en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Callouet-d.jpg|100px]] |'''de Calloët''' * ''En erminoù e leon en glazur, teodet ha krabanet en gul.'' |- |[[Restr:Callouet-kergomar.jpg|100px]] |'''de Calloët''' <ref>Aotrounez Lanidy, e [[Plouigno]]; Kerahel, e [[Bodsorc'hel|Botsorc'hel]]; Kerbrat, e [[Servel]]; Kerven, Portzcadiou; [[Lambal|Tregomar]] (parrez bet lonket gant [[Lambal]]); Toulbrunoët, e [[Merleag]]; Kerangouarec, Lostanvern, Kerastang, Trofor; Keriavily, e [[Plouared]]; ar Faoued (pehini ?); Kermaria, e [[Plouha]], al Lou, e [[Doloù]]; Lizandre, e [[Plouha]], Talarun, e [[Gwimaeg]]. - '''Pierre''', sekretour an Dug [[Yann V (dug Breizh)|Yann V]], ha goude sekretour ar Roue [[Charlez VII (Bro-C'hall)|Charlez VII]] e 1450; - '''Jean''', eskob [[Landreger]], aet da Anaon er bloaz 1504; - Tri alvokad jeneral ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] adalek 1621; unan kuzulier ar Stad e 1617; - Ur prezidant noblañs [[Landreger]] (e-kerzh emgann [[Kameled]] e 1694)</ref> * ''En aour e dreustell en glazur leinet gant un houadan ivez en glazur'' Sturienn ː Advise toi. [PPC] |- |[[Restr:Cambout-d.jpg|100px]] |'''du Cambout''' <ref>Aotrounez al lec'h se ha Chef-du-Rost, par. [[Pluvaeg]]; baron [[Pontkastell-Keren|Pontkastell]] hag ar [[Ar Roc'h-Bernez|Roc'h-Bernez]]; markiz ha dug Coislin, par. [[Kambon]] ha par Bro-C'hall e 1663; beskont Carheil e 1685, par. [[Plesei]]; aotrounez Beçay, e Bro-Boatev; la Vieux-Ville; la Houssaye; Vauriou; Merionneg, par. [[Ar Baol-Skoubleg|Skoubleg]]; Crécy; Valleron; Plessix, par. [[Sant-Aelwez]]; Brignan par. [[Pontkastell-Keren|Pontkastell]]; la Bretesche, par. [[Merzhelieg]], la Sauvagère, par. [[Nivilieg]]; Beaumanoir, par. [[Bourc'h-Kintin]]; la Moquelays, par. [[Maroue]].</ref> * ''En gul e deir dreustell gwezboellek etre argant ha glazur a ziv derenn'' (siell [[1405]]). * Sturienn : ''Jamais en vain'' [PPC] |- |[[Restr:Cardin des Nouhes.png|100px]] |'''Cardin''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Boatev. - '''Jean''', tailhanter e Les Sables - '''Jean''', sekretour Stanislas, roue Pologn e 1759, ha pennc'hrefier ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1769; - '''Jean-Aimé-François''', selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1778;</ref> * ''En argant e gebrenn en sabel heuliet gant teir rozenn en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Cariou.jpg|100px]] |'''Cariou''' <ref>Aotrounez Kerguiniou, Gouazven, Kernevez, Sant-Visant, e [[Plouilio|Plouillio]]ː ar Rest, Kerilis, Roscerf; Tourelles, e [[Lokeored]]. C'hwec'h rummad; menegioù ha diskouezadegoù eus 1445 da 1543 e Plouillio, eskopti Treger.</ref> * ''En glazur e deir rodig kentr en aour, 2, 1.'' * Sturienn : ''Urgent stimuli'' [PPC] |- |[[Restr:De Carné.gif|100px]] |'''de Carné''' <ref>Aotrounez al lerc'h se e [[Noal-Muzilheg]], la Touche ha la Salle, e [[Serent]], Marzen, e [[Azereg (kumun)|Azereg]], Kerdaniel, e [[Laozag]]; beskonted Trouzilit, e [[Plougin]]; aotrounez Keriar, e [[Plourin-Gwitalmeze|Plourin]] (Gwitalmeze); beskonted Coëtquénann, e [[Plougerne]]; aotrounez Crémeur ha Liniac, e [[Gwenrann|Sant-Andrev-Gwenrann]]; Bléhéban ha Trévry, e [[Kaden]]; Cohignec, e [[Berrig]]; Blaison, Trécesson, e [[Kempenieg]]; Rosampoul ha Garspern, e [[Plougonven]]; Coëtcanton e [[Mêlwenn]]; beskonted Trevalaot, e [[Skaer]]; aotrounez Castellan e [[Sant-Varzhin-an-Oud]]; Pratanros, e [[Penharz]]; Kermliver, e [[Hañveg]]; Kerdineau, Plessix-Mareil, e [[Sant-Widel-Skovrid|Saint-Widel-Skovrid]]; beskonted Marcein, e [[Sant-Nazer]]; aoutrounez la Jonchais, e [[Donez]]; la Haultière, e [[Chantenay]]; la Rigaudière , en [[Ankiniz]]; la Roche, e [[Mezansker|Mesansker]]; Carnavalet. - '''Jean''', mestr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr ar C'hontoù]] e 1402; - '''Sylvestre''', marc'heg an Heureuchin (Ordre du Porc-épic, 1394 / 1498) e 1448 hag an [[Urzh an Erminig|Erminig]] e 1454; - '''Jean''', Abad Villeneuve; marvet e 1456; - '''Tristan''', mestr ostaliri hêrezhel ar rouanez [[Anna Breizh|Anna]]; marvet e 1535; - '''Marc''', e vab, letanant ar Roue e Breizh-Izel, kabiten [[Brest]] ha [[Gwenrann]], kambrellan ha denjentil boutin ar roue Fanch Iñ, anvet gant Herri II gwenaer meur, mestr meur ha adreizher jeneral dourioù ha koadoù Breizh; marvet e 1553; - nav marc'heg an urzh adalek 1568; - '''Guillaume''', provost [[Gwerzhav]] e 1532; - '''Catherine''', abadez la Joie e 1580; - '''Jérôme''', eil-amiral Breizh, marvet e 1580; - Gouarnourien [[Brest]], [[Montroulez]], ha [[Kemper]], eus 1566 da 1632; - un ezel akademiezh c'hall, marvet e 1870. </ref> * ''En aour e ziv dreustell en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Cassard de la Pantière.png|100px]] |'''Cassard''' <ref>Aotrounez la Pantière & Lepan, e [[Gwerzhav]]; la Joue ha la Frusière, e Gwinieg; Pontveix, e [[Konkerel]]; Brossay, e [[Fegerieg]]; le Tertre ha le Port, e [[Sant-Donasian]]. - Selaouerien ha mistri war [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]], adalek 1616; - '''Pierre''', maer Naoned e 1688; - '''Jean''', kabiten ouzh rejimant du Guébriant e 1702 </ref> * ''En argant e leon en sabel, leinet gant div valafenn (pe div wenanenn) ivez en sabel'' Sturienn ː ''Sans venin'' [PPC] |- |[[Restr:Du Cellier.gif|100px]] |'''du Cellier''' <ref>Aotrounez al lerc'h se ha la Ferrière, e [[Keller (kumun)|Keller]]; Beauchesne ha Pastiz, e [[Noal-ar-Gwilen]]; Crévy, e [[Pontkastell-Keren|Pontkastell]]; la Roche, e [[Gwenroc'h]]; Beau-Jardin ha la Souchais, e [[Sant-Albin-ar-C'hestell]]; la Cosnelais, la Roberdais, ha la Humaudais, e [[Malvid]]. - '''André''', kaset gant an Dug a-enep da osselin de Rohan, eskop [[Sant-Maloù]], e 1382; - '''Jean''', prezidant ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]], ha kañsellet ha senesal [[Roazhon]] e 1458. Familh aet da get.</ref> * ''En gul e dreustell en brizh, heuliet gant teir fempdiliaouenn en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Chaffault-d.jpg|100px]] |'''du Chaffault''' * ''En geot e leon en aour krabanet, teodet ha kurunennet en gul'' (siell [[1470]]). [PPC] |- |[[Restr:Chapelain de Kerezoult.gif|100px]] |'''Chapelain de Kerezoult''' * ''En argant e deir sourin en gul, e c'hrenngonk ivez en gul karget gant ur steredenn en argant''. [PPC] |- |[[File:de la Chapelle.gif|100px]] |'''de la Chapelle''' <ref>Aotrounez al lec'h se, er Chapel-Ploermael; Moulleg; Serent; Pestivien; les Brieux, parrez Plélann-Veur Menegioù eus 1426 da 1513 '''Olier''', marichal-meur Breizh e 1318</ref> * ''En gul e dreustell en erminoù'' [PPC] |- |[[Restr:Chapperon.jpg|100px]] |'''Chapperon''' <ref>            Genidig eus Bro-Añjev; aotrounez la Chapperonnière, par. Jallais, e-kichen Beaupréau; Savenières, par. [[Arned|Arned;]] Bernay ha Bourgneuf, e Bro-Boatev. Meneget e 1437, par. [[Arned|Arned;]], eskopti Naoned</ref> * ''En argant e zri fenngab en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Charbonneau.jpg|100px]] |'''Charbonneau''' * ''En glazur e dri skoed en argant, 2, 1, heuliet gant dek flourdilizenn en aour, 3, 3, 2, 1.'' (PPC) |- |[[Restr:Charette.gif|100px]] |'''Charette''' <ref>Aotrounez la Bretonnière ha la Thomassière, e [[Saotron]];  parrez [[Monteverzh]]; Beailieu, e [[Koeron]]; l'Ornière de l'étang, la Jou, la Rouillonnais, e [[Sant-Stefan-Brengoloù]];  Boisfoucault, e [[Sant-Masen-ar-Porzh|Sant-Masen]]; Briord, e [[Porzh-Pêr]]; Pellan, Houmeaux, e [[Mouzel]]; baroned la Colinière en 1775 hag aotrounez Boisbriant, e [[Doulon]]; la Contrie, e [[Koufeg]]; markizien la Gascherie e 1775, e [[Chapel-Erzh]]: la Haultière, e [[Chantenay]]; Ardennes e [[Santez-Pezhenn]]; Tiercent,  la Verrière, Treget, e [[Kerc'hevrel]]; la Guidoire e [[Kelenneg-ar-Mewan]]; la Ramée, e [[Prevenkel]]; la Guitonnière ?</ref> * ''En argant e leon en sabel krabanet ha teodet en gul, heuliet gant teir houadan en sabel iziliet ha pigoset en gul, 2, 1'' [PPC] |- |[[Restr:Charlet de la Garenne.gif|100px]] |'''Charlet''' <ref>Familh c'henidik eus Bro Boatev. Aotrounez la Garenne, Esbly, Lassy, Grandval, la Grange, la Poupardière. - '''Yves''', maer Poitiers e 1486, - '''Etienne''' ː kuzulier ouzh Breujoù Pariz e 1540, - '''François''' ha '''Charles''', kuzulierien ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1573 ha 1586; - '''Jacques''', kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kontoù Breizh]] e 1592; - ur floc'h ar Roue e 1720; - Ar rummad d'Esbly en neus kemmesket gant ar re ''Guémadeuc''.</ref> * ''En aour e erez en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Charon d'Ormeilles.png|100px]] |'''Charon''', pe '''Charron''' <ref>Familh c'henidik eus Pariz. Aotrounez d'Ormeilles; la Papolière, e [[Doulon]]. - '''Florimond''', jeneral war an arc'hant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1558.</ref> * ''En glazur e gebrenn heuliet ouzh kab gant div steredenn, hag ouzh beg gant ur rod, an holl en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Chasteigner-de-la-Chataigneraie.gif|100px]] |'''Chasteignier''' <ref>Genidik eus Bro-Boatev; aotrounez La Châtaigneraie ha La Roche-Pozay, e Bro-Boatev ; Lindois, e Bro-Angoumois ; Mallevault ; Le Rouvre, La Rochequairie, parrez Saint-Étienne-du-Bois ; La Thébaudais, parrez [[Gevrezeg]] ; Douet-Rouaud, parrez [[Lavreer-Botorel]] ; La Berlaire, parrez [[Henwinieg]] ; Bougon, parrez Bougenez. Menegoù ha diskouezadegoù eus 1427 da 1513, parrez Gevrezeg, eskopti Roazhon, hag al Lavreer, eskopti Naoned.</ref> * ''En aour e leonparzh geotet'' [PPC] |- |[[Restr:Du Chastellier de Corps-Nuds.gif|100px]] |'''du Chastellier''' <ref>Aotrounez al lec'h se e Kornuz; la Hautays e Trevo; Preauvé e Gwern; Chatelaugier e Ferred; la Jaroussaye, e Gentieg</ref> * ''En gul e vrec'h e dehoù loc'hant a-gleiz, o zerc'hel ur vloudilizenn en argant, heuliet gant pevar bezantenn ivez en argant, unan e kab, daou el lezioù, unan e beg'' [PPC] |- |[[Restr:Chauvin de la Mulotaye.svg|100px]] |'''Chauvin''' <ref>Aotrounez la Mulotaye e [[Morzhell]]; l'Espronnière, e [[Sant-Donasian]]; Bois-de-la-Musse ha l'Isle-Neuve, e [[Chantenay]]; l'Espinay, e [[Kerc'hfaou]]; Limaraud, e [[Abarrez]]; Montluc, e [[Sant-Stefan-Brengoloù]];  la Rochefordière, e [[Legneg]]; parrez [[Gwagenez]]. - '''Jean''', prezidant ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1413; - '''Guillaume''', kañseller an duged Pêr II ha Fañch II, prezidant kentañ ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1456, marc'heg [[Urzh an Erminig]]; marvet er prizonioù [[Gwened]] e 1481; - '''Yann''', e vab, en ur zimeziñ pennhêrez de la Musse, e gemeras anv hag ardemezioù la Musse</ref> * ''En argant e deir greskenn en gul, an hini ouzh beg war e eneb'' [PPC] |- |[[Restr:Cheminee de Boisbenest.jpg|100px]] |'''Cheminée''' <ref>Aotrounez Boisbenest, parrez [[Gwaled]] ; la Mesnardière. Menegioù ha diskouezadegoù eus 1430 da 1544, e Gwaled - '''Jean''', ezel eus gward [[Klison]] e 1464 ; - '''Simon''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1570 - '''Paul''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 11612</ref> * ''En argant e leonparzh en glazur kurunet en aour; e gab en gul karget gant tri fenn leon en argant kurunet en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Chenu-de-la-Bernardiere.gif|100px]] |'''Chenu''' <ref>Genidig eus Bro-Añjev; Aotrounez la Bernardière; Lendormière; Clairmont; la Thébaudière ha Boisgarnier, par. [[Keller (kumun)|Keller]]; Cerny; Bas-Plessix; Haut-Fossé; le Chesne, par. [[Lavreer-Botorel]]; Launay, par. [[Koufeg]]. - '''Georges''', mab Pierre, dimezet war dro 1550 gant Madeleine de la Rochecarbon. - '''Georges''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1597; - '''Jacques''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1605; - '''Hardy''', kabiten kêr ha kastell [[Oudon]], denjentil kambr Ao. ar Priñs e 1668; Kemesket dant Nicolas de Clays. </ref> * ''En erminoù; e gab talbennanek etre aour ha gwad a ziv rezenn'' (PPC) |- |[[Restr:Cherdel de Traoustang.gif|100px]] |'''Cherdel''' <ref>Aotrounez Traoustang, e Kamlez</ref> * ''En argant e ziv naer o gwidilañ penn ouzh penn'' (GdG) (PPC) |- |[[Restr:Chéreil des Vergers.png|100px]] |'''Chéreil''' <ref>Aotrounez les Vergers ?; la Rivière ha la Réauté, e [[Gwikomm]]; la Touche, e [[Plegastell]]; Bléhéban, e [[Kaden]]. - '''Mathurin''', sindik a kuzulier ouzh prezidial [[Roazhon]] e 1689; - ur sekretour ar Roue e 1738; - '''Mathurin-Pierre-François''', kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1753; - '''Mathurin-Jean-Paul''', kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1778;</ref> * ''En glazur e lammell en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Cillart de la Villehélio.gif|100px]] |'''Cillart''' <ref>Aotrounez Villehelio, e [[Plourc'han]]; Villeneuve, Coatarsant ha Lezerec, e [[Lanvaodez]]; Kerilis ha Kersaliou, e [[Pleuvihan]]; Kerasntivel; Landes; Pratiliy, Kergomar, Suville, e [[Tremelar]]; Kerguezennec, Kermainguy ha Kerantrez, e [[Tredarzeg]]; Clezmeur; Kerouazet ''* '''Henri''', eus parrez [[Pleuvihan]] hag e gwreg Jehanna, o deus diazezet Beauport e 1312.'' ''* '''Eudon''', floc'h Charlez Bleiz, bet graet prizonnier gantañ e-kerzh emgann [[Ar Roc'h-Derrien|Ar Roc'h-Derien]] e 1356;'' ''* '''Jean''', abad Beauport e 1376;'' ''* '''Jean''', floc'h marchosioù Loeiz a Anjou, roue Sikilia; en deus bet digant ar priñs se promesa 11.025 florin en aour, evitañ hag evit an 30 goaf eus e strolland, hag e oa e penn e-kerzh brezel adperc'hennidigezh rouantelez Sikilia e 1384;'' ''* '''Pierre''', mab da Yann, dimezet da Gatell la Lande war dro 1423;'' ''* '''Geoffroy''''' : ''touet en deus d'an dug etre uhelidi Goeloù e 1437;'' ''* '''Toussaint Cillart''', ha '''Jean-Bonaventure-Toussaint''', pennc'hrefierien mirourien-seier e Breujoù Breizh, ar c'hentañ e 1719, an eil e 1760.'' ''* ur brigadier troadigiezh e 1780;'' ''* Uu penn strollad-listri e 1786;'' ''* Triezel bet fuzuilhet e Kiberen e 1795''</ref> * ''En gul e gorn-hemolc'h en argant, lêrennet heñvel ouzh lammell'' Sturienn ː ''Mon corps et mon sang'' (PPC) |- |[[Restr:Clausse de Saint-Néry.gif|100px]] |'''Clausse''' <ref>Familh c'henidik eus Pikardi. Aotrounez Saint-Néry-en-Valois, Fieury, Marchaumont. Aotrouniezhoù disanvet e Breizh. - '''Cosme''', kadoriad kentañ ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1547; - '''Henry''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1566, mestr meur an Dourioù ha Koadeier Bro-C'hall e 1567; - Tri eskob, konted Châlons, eus 1572 da 1640</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant, heuliet gant tri fenn leonparzh en aour minellek en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Le Clavier.gif|100px]] |'''Le Clavier <ref>Aotrounez a Pageotière, Boisbidé, Moulin, Miniac, e [[Minieg-Morvan]]; la Bassetière, Villenouveaux, Ferrières. '''Jean''', sekretour ar Roue e 1655; Daou denjentil e gwenaerezh ar Roue e 1695; Skourr Minieg e n'eus kemmesket gant ar re ''de France''; Skourrioù all aet da get.</ref>''' * ''En gul e zaou alc'hwez en argant kein ouzh kein ha lammellet'' [PPC] |- |[[Restr:De Coëtlogon.gif|100px]] |'''de Coëtlogon''' <ref>Markizien al lerc'h se e 1622, ha Gué-de-l'Isle, e [[Pluvaeg]]; Kerberio, e [[Plistin]]; la Lande, e [[Pazieg]]; beskonted Méjusseaume e 1570 hag aotrounez la Motte-au-Viconte, e [[Reuz]]; baroned [[Ploueg-Grifed]]; aotrounez la Gaudinaye, e [[Ploermael]]; Ancremel, e [[Plouigno|Plouignio]]; Kervegant, e [[Plouzelambr]]; beskonted Louad ha Lezonnet, e [[Louad]]; Kerhel, e [[Lokmikael-an-Traezh|Lomikael]]; Lescrec'h, e [[Taole]]; Pontlo, la Bourdelaye, e [[Kempenieg]]; la Ville-Guyomarc'h, e [[Lanreunan|Laureunan]]; Gué-au-Duc, Bothléven, e [[Klegereg]]. - '''Olivier''', marc'heg an [[Urzh an Erminig|Erminig]], e 1454, prezidant ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|<nowiki/>]][[Kambr ar C'hontoù|C'hontoù]] e 1462; - '''Robert''', abad [[Sant-Meven|Saint-Meven]] e 1443; marvet e 1492; - '''Gilles''', kambrellan an dug Fañch II e 1479; - Tud-jentil kambr ar roueed Charlez IX hag Herri IV eus 1570 da 1596; - '''Guy''', abad Saint-Jean-des-Prés, ha goude [[Pempont]], marvet e 1472; - '''Michel''', abad Lanteneg  ha [[Banaleg-ar-Gevred|Banaleg]] (ar Gevred) e 1537; - '''Gilles''', abad Saint-Jean-des-Prés, marvet e 1506; - Tri c'huzulier ouzh [[Breujoù_Breizh]] eus 1619 da 1703; - Un eskob Kernev, marvet e 1706; - Un abad Bear (?) , eskob Sant-Brieg, ha goude Tournay; marvet e 1707; - Un abad Saint-Mesmie, en eskopti Châlons, e 1730; - Un abadez Moutons, en eskopti Avranches; - Ur marichal-c'hall, bezamiral, ha marc'heg an Urzh, marvet e 1730; - Ul letanant-jeneral armeoù ar Roue e 1748; - Daou ezel degemeret dindan enorioù Lez ar Roue e1781 ha 1784 </ref> * ''En gul e zri skoedig en erminoù'' Sturienn ː ''De tout temps Coëtlogon'' [PPC] |- |[[Restr:De Coëtlosquet.gif|100px]] |'''de Coëtlosquet''' <ref>Aotrounez al lec'h se, e  [[Plouneour-Menez|Plouneour-''Menez'']];  Kerannot, e [[Sant-Tegoneg]]; les Salles; Keralivin he  Kerigou, er Minihi Léon; Kerduff;  Kergoat;  Keroman; Mesgoff; Kermorvan, e [[Plouganoù]]; les Isles (An Enezioù), e [[Gwimaeg]]; Kergoaret; la Pallue, e [[Plougouloum]]; Penlan, e [[Plounez]]; Ranvelin; Portzmeur, e  [[Sant-Martin-war-ar-Maez]].</ref> * ''En sabel hadet gant kanochennoù en argant, e leon kudennek ivez en argant balirant'' (PPC) |- |[[Restr:Coligny-d.jpg|100px]] |'''de Coligny''' * ''En gul e erez en argant pigoset, iziliet ha kurunet en glazur.'' [PPC] |- |[[Restr:De Commacre.png|100px]] |'''de Commacre''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Berri. - '''Gille'''s, kloarek-sekretour e 1492; prezidant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1526; - '''Maurice''', abad [[Landevenneg]] ha Boken e 1526; - '''Laurent''', abad Toussaint Angers e 1554.</ref> * ''En argant e deir moualc'henn en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Cornulier.gif|100px]] |'''Cornulier''' <ref>Aotrounez la Haudelinière, Lucinière, Montreuil, baron ha goude kont la Roche e 1718, e [[Enorzh]]; aotrounez la Haye, e [[Santez-Lusenn]]; la Touche, e [[Nozieg]]; beskonted [[Reudied]]; aotrounez Gravelles, e [[Santez-Onenn]]; markizien Château-Frémont e 1683;  e [[Sant-Ervlon-ar-Roz|Sant-Ervlon]]; kont Vair, e [[Arned]]; aotrounez Bois-Maqueau  ha la Sionnière, en [[Tilhieg]]; kont Largouët, en [[An Elven|Elven]]; baron [[Mousterlez]]; aotrounez la Caraterie ha la Pajotterie, e [[Sant-Stefan-Melveurzh|Sant-Stefan- Melveurzh]] ; de Pezle, de Lorière, la Grande-Haye, Jasson ha Malnoë, en  [[An Dosenneg|Dossenneg]]; baroned Lanvaux, e [[Gregam]]. - Pierre de la Haudelinière hag e vab Pierre, tro-war-dro kabiten an akebuterien war marc'h an aotrou Kastell-Briant e 1487 ha 1525. - Daou maer Naoned e 1569 ha 1605; - Daou jeneral war an Arc'hant e 1570 ha 1588; Ur c'habiten a hanter-kant den, gouarnour Naoned e 1596; - Daou vestr-meur war Dourioù ha Koadeier ha gwenaerien-meur Breizh e 1602 ha 1642; - Pierre, abbad Sant-Meven, Blanche-Couronne, ha Santekroaz Gwengamp, ha tro-war-dro eskop Landreger ha Roazhon (marvet e 1639); - Claude, aluzenner ar Roue, abbad Blanche-Couronne (marvet e 1681); - Seizh kadoriad gant tog adalek 1640; - Pevar c'hadoriad ouzh ar C'hontoù adalek 1674; - Parzek c'huzulier ar Stad; '- Daou marc'heg Sant-Lazar e 1681 ha 1723; - Ur marc'heg Malta e 1764, rener la Roche-Villedieu, e 1774; - Ur penn ran-arme eus luioù ar Roue e Bro-Vande (marvet e 1843) - Ur c'hommandant fuzuilherien war droad, bet lazhet e Sebastopol e 1855, - Un eil-amiral e 1868 (marvet e 1886)</ref> * ''En glazur e arbenn-c'harv en aour, leinet gant ur vrizhenn erminig en argant'' Sturienn ː ''Firmus ut cornus'' [PPC] |- |[[Restr:Cosnoal de Saint-Georges.png|100px]] |'''Cosnoal'''<small>, pe</small> '''Cosnoual''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Saoz. Aotrounez Saint-Georges, e [[Lostenk]]; Crano, en [[An Ignol|Ignol]]; Kerverien, e [[Sant-Karadeg-Tregonvael]]; Lieuzel, e [[Plegadeg]], Kerhuélic, e [[Baod]]. - '''Pierre''', mestr [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1531/2;</ref> * ''En argant e deir groaz pavek ha divouedet en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Coué du Brossay.png|100px]] |'''Coué''' <ref>Aotrounez Brossay, e [[Ranneg]]; Trégoudan; Kergurioné, e [[Krac'h]]; Salarun, e [[Teiz]]. - '''Jean''', en deus sinet feur-emglev [[Gwenrann]] 1381; - '''Julien''', selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1503</ref> * ''En argant e dreustell en sabel, heuliet gant teir flourdilizenn en gul'' [PPC] |- |[[Restr:De Couëtus.gif|100px]] |'''de Couëtus''' <ref>Aotrounez al lerc'h se e [[Karantoer|Karentoer]]; la Villelouais ha la Vallée, e [[Kempenieg]]; la Brétaudière, e [[Sant-Filberzh-Deaz|Sant-Filberzh]]; [[Ar Roc'h-Wenn|ar Roc'h-wenn]]; Penros ? </ref> * ''En argant e arbenn-c'harv en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Couperie de la Carizière.png|100px]] |'''Couperie''' <ref>Aotrounez la Carizière, en [[An Hae-Foazer|Hae-Foazer]]; Porthereau, e [[Gwerzhav]]; la Bogerie (?); la Lande ha Tartifume, e [[Porzh-Pêr]]. - '''Michel''', chuin [[Naoned]] e 1616; - '''Maurice''', selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1617</ref> * ''En glazur e dreustell en argant karget gant teir rozenn en gul, hag heuliet ouzh kab gant div steredenn en aour hag ouzh beg gant ur greskenn en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Courmeau de Leurmen.gif|100px]] |'''Courmeau de Leurmen''' * ''En gul e deir c'hregilhenn en argant.'' [GLB] [PPC] |- |[[Restr:De la Coussaye de Fougeray.png|100px]] |'''de la Coussaye''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Boatev. Keloù ebet diwar-benn aotrouniezhoù e Breizh. - '''Trajan de la Coussaye''' a zo bet mestr war ar C'hontoù e 1588, jeneral war an argant, ha kadoriad ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1601.</ref> * ''En gul e leon en aour; e gab en argant karget gant teir steredenn en glazur'' * Sturienn ː ''Patriæ subsidient astra leonis'' [PPC] |- |[[Restr:De Coutances-de-la-Celle.gif|100px]] |'''de Coutances''' <ref>Genidik eus [[Touren]]. Aotrounez la Celle, e Touren ; Boisdais ; la Bouvardière, parrez [[Sant-Ervlan]] ; Vigneu, parrez [[Koeron]] ; la Haye-Mahéas, e [[Sant-Stefan-Brengoloù]] ; la Mallève, e [[Chantenay]] ; Baillou. • '''Jean''', aotrou Négron, maer [[Teurgn|Tours]] e 1479 • '''Sidrac''' ha '''Louis''', marc'heien [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1575 ha 1595 • '''Valentin''', dimezet e 1570 gant Claudine Poidras • Ur floc'h d'ar roue [[Loeiz XIV (Bro-C'hall)|Louis XIV]] e 1702.</ref> * ''En glazur e ziv dreustell en argant, heuliet gant teir bezantenn en aour etre an treustelloù, laket 2 ha 1.'' *Sturienn ː ''Constantia, justicia et fidelitate'' (PPC) |- |[[Restr:Crocelay de la Violais.png|100px]] |'''Crocelay''' * ''En argant e sourin en gul heuliet gant teir melchonenn en sabel'' (PPC) |} == D == {| class="wikitable" |[[Restr:Daghon de la Justonnière.gif|100px]] |'''Dachon de la Justonnière''' <ref>Aotrounez la Justonnière, la Bérangeraye, la Varanne-Saint-Père ha les Rigaudières, e [[Mezansker]]; la Ragotière, la Billière ha la Salmonière, e [[Sant-Ervlon-ar-Roz|Sant-Ervlon-ar-Ro]]<nowiki/>z; Lorière, e [[Nozieg]]; Flessan. '''Jean''', aotrou la Justonnière, aet da Anaon e 1498, dimezet da uillemine Cuischard, tad ha mamm '''François''', a veve e 1529, pried Jeanne Blanchet, itron la Bérangeraye; diganto '''Guillaume''' ha '''Jean'''. '''Guillaume''', tad '''Jean''', tad-kozh '''Jacques''', kuzullier ou prezidial ha chuin [[Naoned]] e 1697, dimezet e 1599 da Anne Cassard, e ziskennidi staliet e bro Añjev, en o mesk ur marc'heg-floc'h mestr-meur urzh Malta e 1779, hag ur merc'h degemeret e Saint-Cyr e 1786</ref> * ''En gul e zaou leonparzh en aour an eil dreist egile'' [PPC] |- |[[File:Daen-d.jpg|100px]] |'''Daen''' * ''En glazur e zri arbenn demm en aour kerneliet ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Danguy du Redys.gif|100px]] |'''Danguy''' <ref>Familh c'henidik eus Orleañs. Aotrounez Redys; la Hulonnière, e [[Tarvieg]]; l'Ecurais, e [[Faouell]]; le Manais ?; la Blanchardaye, e Gwagenez. - Ur chuin [[Naoned]] e 1680; - daou mestr war [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] adalek 1723; - '''Jacques Danguy''', jeneral war [[Kambr ar C'hontoù Breizh|an Arc'hant]] e 1730; - ur c'habiten-kommandant rejimant Bassigny e 1778, bet tapet gant ar Vandeiz e [[Pembo]] ha dibennet e [[Naoned]] e 1793.</ref> * ''En argant e wezenn-bin diwriziet c'heotet, hebiaet gant div vrizhenn erminig en sabel'' |- |[[Restr:Daniel de la Motte.gif|100px]] |'''Daniel de la Motte''' <ref> Aotrounez la Motte, beli Dinan. Ardamezeg 1690. Keloù muioc'h ebet.</ref> * ''En glazur e deir steredenn en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Daniel de Kergomar.gif|100px]] |'''Daniel de Kergomar''' <ref> Aotrounez Kergomar ha Beaupré, e [[Korle]]; Kervegan, e [[Botoha]]. - '''Yves''', allouez Korle e 1705; - '''Christophe-Clair''', penn barner-konsul [[Naoned]] e 1774, ha maer Naoned e 1789; aet da Anaon e 1817.</ref> * ''En gul e lammell en aour, heuliet e kab hag e beg gant ur bezantenn ivez en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Danisy du Ver.png|100px]] |'''Danisy''' <ref>Aotrounez Ver; Bogat ha Lessac, e [[Gwenrann]]; ka Briordais, e [[Sant-Pêr-Raez]]</ref> * ''En argant e leon en sabel; e gab en aour karget gant teir greskenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Dantec de Tromorgant.png|100px]] |'''Le Dantec''' <ref>Aotrounez Tromorgant, e [[Perroz-Gireg]]; Kervern, e [[Lannolon]]</ref> * ''En argant e deir greskenn en sabel'' [GLB] [PPC] |- |[[Restr:Danvel de la Garenne.png|100px]] |'''Danvel''' <ref>Aotrounez la Garenne, e [[Gwiler-Porc'hoed]]; Kerrouault ?; la Ville-Augan (?) - '''Jamet''', o vevañ e 1513, dimezet gant Perrine Marion.</ref> * ''En sabel e lammell en aour'' [PPC] |- |[[Restr:De Derval.gif|100px]] |'''de Derval''' * ''En gul e nav bezantenn en aour, 3, 3, 3.'' [PPC] |- |[[Restr:De Domaigne.jpg|100px]] |'''de Domaigné''' <ref>Aotrounez [[Dovanieg]], parrez an anv se, ha la Rouxière, e [[Pozieg]], eskopti [[Roazhon]] - '''Guy''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Rodez]] e 1440, ha komandour ar [[Gwerc'h-Breizh|Gwerc'h-Breiz]]<nowiki/>h e 1452; - '''Jean''', soudard gward ar [[Gwerc'h-Breizh|Gwerc'h-Breiz]] e 1464</ref> * ''En argant e gebrenn en sabel, heuliet gant teir dorzhell en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Dondel de Montigny.gif|100px]] |'''Dondel''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Vaen. Aotrounez Montigny. Brangolo; Pendreff, e [[Kaodan]]; Keranguen, e [[Henbont|Sant-Jili-Henbont]]; Kergonano, e [[Baden (Mor-Bihan)|Baden]]; Faouëdic, e [[Plañvour]]; Vaujouan, e [[Alaer]]; Trévoazec; du Parc; - '''Guillaume''', merstr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1661; kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1666; - '''Marc''', jeneral ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1686; - '''Jean-François''', eskob Dol, marvet e 1767.</ref> * ''En glazur e c'hourballask en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Doré de Beausoleil.png|100px]] |'''Doré''' <ref>Aotrounez Beausoleil ?; Lorière ( e [[Yaoued]]) - '''Pierre''' Doré de Lorière, selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1709. - '''Jean''' Doré de Lorière, pennalvokad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1725.</ref> * ''En glazur e fesk treustellet en aour, heuliet ouzh kab gant daou fenn leon en argant hag ouzh beg gant ur greskenn ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Du Dresnay.png|100px]] |'''du Dresnay''' <ref>Aotrounez al lec'h se e [[Plougraz]]; Kervizien, e [[Skrigneg]]; Kerradennec, Kerroue, de Kerbihan ha Tregoad, e [[Logivi-Plougraz]]; Trobodec, [[Gurunuhel]]; Pontelory, Kercourtois, e [[Karaez-Plougêr|Plouger-Karaez]], Tredieg, e [[Rieg]]; ar Roz, e [[Banaleg]]; Locdu, par. e [[Louergad]]; Leslec'h ha Kerjean, e [[Plistin]]; Douron, [[Plegad-Moezan]]; Trobescont ha Keramezre, e [[Plegad-Gwerann]]; Pluscoat, e [[Bear|Botlezan]]; Roc'h-Huon, e [[Bear|Trezelan]]; Launay , e [[Brelevenez (Lannuon)|Brelevenez]]; Kerbaul, e [[Kastellaodren|Kastellaudren]]; Roc'hou, e [[Plouezoc'h]]; Castellennec, e [[Henvig]]; Coëtilézec, e [[Pleiber-Krist|Pleiber-Khrist]]; Lohennec, e [[Sant-Tegoneg]]; Kerlaudy ha Rosnevez, e [[Plouenan]]; Penaru, e [[Kastell-Paol|Minihy (Leon)]]; Pontplancoët, e [[Plougouloum]]; baron [[Mousterlez]].</ref> * ''En argant e groaz eoriek en sabel, heuliet gant teir c'hregilhenn en gul''[PPC] |- |[[Restr:Le Duc de la Busnelaye.gif|100px]] |'''Le Duc''' <ref>Aotrounez la Busnelaye, la Moinerie, eskopti Sant-Maloù. - '''Guillaume''', kuzulier ouzh [[Grands Jours|Grands-Jours]] e 1520; provost [[Roazhon]]; bet noblet e 1557 - '''Julien''', e vab, kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1554. Familh kemmesket gant hini Becdelièvre e 1590.</ref> * ''En gul e deir melchonenn en aour; e gab en argant'' |- | |'''Dwrgalet''' Aotrounez Kerloioù, parrez Plouilio. Bet dizarbennet e [[1670]], beli [[Montroulez]]. Ardamez ebet. |- |[[Restr:Noir-l-2.jpg|100px]] |'''Le Noir''' * ''En argant e c'hwec'h ruilhenn en gul gouremet ; ur skoed en glazur ouzh kondon''. |} == E == {| class="wikitable" |- |[[Restr:Eberard.jpg|100px]] |'''Eberard''' <ref>Aotrounez le Colombier, e [[Pleudehen]]. - '''Joscelin''', test e diazezidigezh Sant-Maloù [[Dinan]] e 1489; - '''Gilles''', unan eus ar Re-Unanet Sant-Maloù hag o deus aloubet ar c'hastell e 1590; - ur sekretour ar Roue 1703.</ref> * ''En glazur e deir greskenn en argant, 2 ouzh kab, 1 ouzh beg, ur steredenn en aour ouzh kondon''. [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Des Ebles.gif|100px]] |'''des Ebles''' <ref>Keloù ebet diwar benn an aotrouniezhoù. '''Perrot''', en deus sinet feur-emglev [[Gwenrann]] e [[Lambal]] e 1381.</ref> * ''Dougen a ra ul leon savant'' (livioù dizanavezet) [PPC] |- |[[Restr:De l'Ecluse de Longraye.gif|100px]] |'''de l'Ecluse''' <ref>Aotrounez Longraye, Trevoedel, eskopti Kernev ([[Beuzeg-ar-C'hab|Beuzeg]] ?). Ardamezeg 1696</ref> * ''En argant e gebrenn en sabel heuliet gant daou delfin geotet ouzh kab ha gant un aval-pin ivez en geot ouzh beg'' [PPC] |- | |'''de l'Ecorse''' ː gwelout '''de Lescorce''' |- |[[Restr:Eder de Beaumanoir.jpg|100px]] |'''Eder''' <ref>Aotrounez Beaumanoir, en al [[Al Leslae|Leslae]]; baron la Fontenelle, e [[Tregaeg]]; aotrounez la Villedoré ha la Villeraoul e [[Sant-Brieg|Saozon-Sant-Brieg]], Guerligon en [[Kaouennieg]], Kerrien, e [[Treglañviz]], la Haye ha la Mastinais, e [[Merzhelieg]], l'Ongle ha la Motte-Isar, e [[Gwenred]]. - '''Guillaume''', en deus sinet emglev Gwenrann 1364; - '''Raoullet''', prezidant e ar Gontoù e 1417; - '''Guillaume''', eskob Sant-Brieg (aet da Anaon e 1431); - '''Jean''', marc'heg an Erminig e 1454; - '''Guillaume''', abad Sant-Gweltaz ha Boken, ha goude eskob Kernev (aet da Anaon e 1546) - '''Guy''', Unannet brudet, gouarner Douarnenez, bet laket d'ar marv e 1602; </ref> * ''En gul e dreustell en argant, heuliet gant teir fempdiliaouenn ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Edern.gif|100px]] |'''Edern''' <ref>Jacques Edern, chuin [[Kastell-Paol]] hag asagn ar milis.</ref> * ''En gul e sourin en argant, hedet gant c'hwec'h steredenn en aour, 3, 3'' [PPC] |- |[[Restr:Edevin du Plessix-Bouchet.gif|100px]] |'''Edevin''' <ref>Aotrounez Plessix-Bouchet, e [[Sant-Ervlan]]; Maisonneuve, e [[Kordevez]]; la Sénéchallais ?; Boisaliette (?) - un ezel bet digemeret en urzh an noblañs da vare Breujoù 1754.</ref> * ''En glazur, e gebrenn faoutek en aour, heuliet gant tri sparfell ivez en aour'' [PPC] |- |[[File:Ellen-ledinec.jpg|100px]] |'''Ellen de Ledinec''' * ''En sabel e gastell en aour.'' |- |[[Restr:L'Epervier.png|100px]] |'''l'Epervier''' <ref>Hervez Guy le Borgne, hep ditour all ebet.</ref> * ''En glazur e sparfell en argant, etre e grabanoù ur skourrig loreen en aour'' [GlB] |- |[[Restr:De l’Épervier - de l'Espervier.gif|100px]] |'''de l'Epervier / de l'Espervier''' <ref>Aotrounez le Plessis-Raffray, e [[Dovanieg]]; la Bouvardière ha Langevinière, e [[Sant-Ervlan]]; la Gascherie, e [[Chapel-Erzh]]; l'Epine-Gaudin, e [[Sant-Juluan-Kankell|Sant-Juluan- Kankell]]; [[Lavreer-Botorel]];ː Briort, e [[Porzh-Pêr]]; Bois-Cornillé, e [[Izeg]]; la Richardais, e [[Mousterel-ar-Veineg|Mousterel]]; Boisglé, e [[Kesoue]]; la Gaillarderie, e [[Malvegon]]; l'Aulnaye ha la Haultière, e [[Chantenay]]; [[Orvez]]; [[Trelier]]; la Verrière, e [[Sant-Donasian]]; la Bourdinière, e [[Kastell-Tepaod]]. - '''Robert''', marc'heg an Erminig e 1454; - '''Jean''' ː kañseller Breizh eus 1439 da 1445; eskob Sant-Brieg e 1450; eskob Sant-Maloù eus 1450 da 1486; Kadoriad kentañ ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr ar C'hontoù]] e 1477 ha 1486; marvet e 1486. - '''Arthur''', gwenaer bras Breizh e 1488.</ref> * ''En glazur e lammell en aour, heuliet gant peder bezantenn ivez en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Arsac-d.jpg|100px]] |'''d'Arsac / d'Erzac''' * ''En sabel e erez dispak en argant pigoset ha krabanet en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:De L'Espinay de la Hauteville.png|100px]] |'''de l'Espinay''' <ref>'''de L'espinay''' : Aotrounez al lerc'h se, Hauteville, Trémar, Buhel, Lalier, Malary, e [[Plesei]]; Chaffault ha la Roche-Ballue, e [[Kervegon]]; Monceaux, Brétaudières ha Pesle, e [[Sant-Filberzh-Deaz|Sant-Filberzh]]; Briort ha Prénouveau, e [[Porzh-Pêr]]; Vilaire, la Pommeraye; Clouzeaux, Bedouan, e [[Donez]]; Housseau, e [[Kerc'hfaou]]. Pemp rummad; diskouezhadeg 1544 e Kervegon. - '''Jean''', mab Pierre, teñzorer-jeneral eus 1499 da 1524, dimezet gant Bertranne Robelot; - '''Jean''', selaouer ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1515; - '''Guillaume''', dimezet e 1544 gant Marie du Chaffault, itron al lerc'h se ha Monceaux; - daou floc'h ar Roue e 1744;</ref> * ''En argant e zri bod-spern geotet'' * Sturienn ː ''Sequamus quò fata vocant'' [PPC] |} == F == {| class="wikitable" |- |[[Restr:Fablet.jpg|100px]] |'''Fablet''' <ref>Aotrounez la Motte (?), eskopti Roazhon. Ur c'huzulier er prezidial, maer, letanant-jeneral ar polis, ha kannad Roazhon er Stadoù e 1780;</ref> * ''En gul e groaz en argant karget gant pemp brizhenn erminig en sabel, e gab en glazur karget gant teir steredenn en argant.'' * sturienn : Ex voto publico [PPC] |- |[[Restr:Fabre.jpg|100px]] |'''Fabre''' <ref>Aotrounez les Oroux (?), hep muioc'h titouroù. Ne ouzer ket resis m'az eus ul letanant archerien e Gwened e 1780, en anv se, tad ur baron an impalaeriezh, letanant-jeneral e 1832( marvet e 1858), e oa eus ar familh-se. (PPC)</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant heuliet e kab gant daou morzhol en aour hag e beg gant ur garreg ivez en aour war ur savenn en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Fabri de Bonnepart.gif|100px]] |'''Fabri''' <ref>Familh c'henedig eus bro Toskana; aotrounez Bonnepart, e [[Teiz]], eskopti Gwened. - '''Guillaume''', chaloni [[Naoned]] ha prokulor an Dug e lez Roma e 1484; - un dilennad eus parrez [[Baod]] e 1513; - '''Jacques''', letanant-jeneral [[Gwened]] eus 1558 da 1570; - '''Jean''', abad [[Landevenneg]] e 1561</ref> * ''En glazur e sourin en aour karget gant ur rozenn en gul, hag heuliet gant div steredenn en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Fabroni.gif|100px]] |'''Fabroni''' <ref>Familh c'henidik eus bro Italia. Aotrou e Breizh e [[Presperieg]], [[Ploermael]], Baen (?), [[Algam]]. - '''Paul''', bet broadet dre lizheroù e 1566, dimezet da Françoise Allory, hag o deus bet Alexandre, aotrou le Gras, prokulor ar Roue e [[Ploermael]] e 1607, dimezet gant Anne Bréhault. - Kuzulierien e [[Breujoù Breizh]] e 1698, 1731, 1749</ref> * ''En glazur e sourin en aour karget gant tri morzhol en sabel, heuliet ouzh kab gant ur pellen en argant ha gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Fagon.gif|100px]] |'''Fagon''' <ref>Familh c'henedik eus Pariz. - '''Antoine''', mab d'ur medisin Louis XIV, ha Marie Noisereau, abad [[Sant-Meven]], eskob Lombez, hag eskob [[Gwened]] e 1719; aet da Anaon er bloaz 1742.</ref> * ''En glazur e leon savant e kleiz en aour, o sellout ouzh un danvad tremenant en argant, war ur savenn geotet; heuliet ouzhkab kleiz gant un heol en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Du Fail.gif|100px]] |'''du Fail''' <ref>Barradur ar re Raguenel. Aotrounez al lec'h se e [[Domloup]]; Château-Létard, e [[Sant-Ervlon-an-Dezerzh|Sant-Ervlon]]; la Hérissaye, e [[Pleveleg]]; - '''Raoul''', test e-barzh un donezonadur d'an abati Savigné e 1148; - '''Noël''', kuzulier e prezidial ha goude e Breujoù Roazhon e 1571; aozer meur a levrioù diwar barnadurezh ; aet da Aaon e Roazhon er bloaz 1591</ref> * ''Palefarzhet etre argant ha sabel.'' [PPC] |- |[[File:Faucigny-lucinge-d.jpg|100px]] |'''de Faucigny-Lucinge''' * ''Peuliet etre aour ha gul a c'hwec'h pezh, hag a zo Lucinge.'' [PPC] |- |[[Restr:La Faye de Saint-Genis.gif|100px]] |'''de La Faye de Genis''' <ref>Familh c'henedigk eus bro Limousin; Aotrounez Genis. - '''Laurent''', eskob [[Sant-Brieg]] e 1375; treuzkaset da [[Avranches]] e 1379; aet da Anaon er bloaz 1391</ref> * ''En gul e groaz en argant; e gab gourc'hranellek ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:De La Faye de la Grignonnaye.png|100px]] |'''de La Faye de la Grignonnais''' <ref>Aotrounez la Grignonnais, e Felgerieg ?; Perron, e [[Bozeg]]. - Ur chuin [[Naoned]] e 1661; - '''Jean''', lez-rener kevrenn medisinerezh skol-veur Naoned e 1696</ref> * ''En arc'hant e dreustell en gul karget gant teir daerenn en argant, hag heuliet ouzh kab gant ur skeudenn heol en gul hag ouzh beg gant un tan ivez en gul'' [PPC] |- |[[Restr:De Feydeau.gif|100px]] |'''Feydeau''' <ref>Familh c'henidig eus Bro-Marche. Aotrounez e Breizh eus Plessix, e parrez [[Nizon]], eskopti Kernev. Hi deus roet '''Louis''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1632, ur melestrour Breizh e 1716.</ref> * ''En glazur e gebrenn an aour heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Fontaine-dl.jpg|100px]] |'''de la Fontaine''' * ''En glazur e dreustell skoulmet en aour heuliet gant teir c'hregilhenn en argant, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:De Fontlebon.jpg|100px]] |'''Fontlebon''' <ref>Genidig eus Bro-Boatev; aotrounez al lec'h se, Loptière; la Ville-Solon, e [[Plerin]]; la Jartière, e Saint-Igneuc ([[Lanyugon]]); la Domneraye, e [[Ploareg|Ploareg;]] la Lande; Carivan; Chantelou; la Cornays. - '''Olivier''', marc'heg e 1264; - '''Jacques''', marc'heg Sant-Yann-Jerusalem e 1515, difenner Rodez e 1522; - '''Pierre''', gouarnour evit Charles du Quélennec, baron ar [[Pont-'n-Abad|Pont]] e 1561,dimezet gant Marguerite Renaud; - kabitened [[Hazhoù-Bazeleg|Hazhoù]] ha [[Kevrieg]], ha tudjentil kambr ar roue Herri IV e 1590; - ur merc'h e Saint-Cyr e 1787. </ref> * ''En argant e zri ererig en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Forest-goasven.jpg|100px]] |'''de la Forest de Goasven''' * ''En glazur e c'hwec'h fempdeliaouenn en aour, 3, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Fortia.gif|100px]] |'''Fortia''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Avignon. Aotrounez Plessix-Fromentière; Cléreau; Paradis; Urban. - '''Bernard''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1556; - '''Marc''', prezidant kentañ ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kontoû Breizh]] e 1551 </ref> * ''En glazur e dour en aour, mogeriet en sabel, war ur menez a c'hwec'h tamm geotet'' [PPC] |- |[[Restr:De France de la Billais.gif|100px]] |'''de France''' <ref>Aotrounez al lec'h se, e [[Gwinien]]; la Billais; les Touches; les Vergers; la Bouëxière; Pléduc - '''Jacques''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1589; - '''Jean''', e vab, marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1580, denjentil kambr ar Roue e 1606; - ur merc'h e Saint-Cyr hag ur floc'h ar Roue e 1729;</ref> * ''En argant e deir flourdilizenn en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Fresneau de la Couronnerie.png|100px]] |'''Fresneau''' <ref>Aotrounez la Couronnerie, e [[Kerc'hfaou]]; la Templerie, e [[Kastell-Tepaod]]; la Blanchardière ha l'Ebaupin, e [[Gwerzhav]]. - Ur chuin [[Naoned]] e 1686; - Selaouerien ha mistri ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] adalek 1695; - ur jeneral ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar arc'hant]] e 1727; - un teñzorer Bro-C'hall e 1774; - ur sinet an enebadurioù e 1788.</ref> * ''En argant e onnenn diwriziek c'heotet, hebiaet gant div steredenn en glazur'' (PPC) |} == G == {| class="wikitable" |[[Restr:Gabard.jpg|100px]] |'''Gabard''' <ref>Aotrounez e [[Gwerzhav]], [[Sant-Filberzh-Deaz]], [[Merzhelieg]], [[Sant-Pêr-Raez]], Teieleg, [[Kerlouevig]], [[Pornizh]] (Itron-Varia), [[Bouez]]. '''- Jean''', aotrou la Noë, tad da François, doktor war an droed hag unan eus kabitened gwarnizon '''Naoned''' e 1543, bet noblet e 1547; dimezet, 1° da Jeanne Giraud, 2° da Louise Brecel; - daou c'huzulier e [[Breujoù Breizh]], adalek 1573; - ur provost ar varichaled e 1617; ur marc'heg an Urzh e 1638</ref> * ''En gul, div steredenn en aour ouzh kab, ur greskenn en argant ouzh beg.'' [PPC] |- |[[Restr:Gabillard.jpg|100px]] |'''Gabillard''' <ref>Genidig eus [[Mederieg]]. Ur penn-ofiser er brezelioù ar chouanerezh, bet noblet e 1816.</ref> * ''En argant e gaouenn en glazur, lagadek, pigosek hag iziliek en gul, heuliet ouzh dehoù gant ul lilienn en gwirion hag ouzh kleiz gant ur c'hleze en gul dornek en aour ; e gab en errminoù''. [PPC] |- |[[Restr:Gabriau-de-Riparfons.gif|100px]] |'''Gabriau''' <ref>Genidik eus bro Boatev. Daou c'huzulier e [[Breujoù Breizh]] adalek 1594.</ref> * ''En glazur e c'harv o tremen en aour.'' [PPC] |- |[[File:Gac-l.jpg|100px]] |'''Le Gac de Lansalut''' * ''En aour e leon en sabel, krabanet ha teodet en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:De Gadagne.gif|100px]] |'''de Gadagne''' <ref>Familh c'henidik eus Provañs. - Un aluzenner ar rouanez Louise de Lorraine, abad [[Lokentaz]] e 1582 (aet da Anaon e 1593).</ref> * ''En gul e groaz garzentek en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Le-Gall.jpg|100px]] |'''Ar Gall''' * ''En argant e leon krabanet ha teodet en aour ; div dreustell balirant en aour.'' |- |[[Restr:Garic-d.jpg|100px]] |'''de Garic''' * ''En argant e galon en gul, kurunennet en aour.'' |- |[[Restr:Garic-rondour-d.jpg|100px]] |'''de Garic de Roudour''' * ''En argant e dreustell en gul heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en gul, 2 ouzh kab, 1 ouzh beg.'' |- |[[Restr:Garnier-2.gif|100px]] |'''Garnier''' * ''En argant e ziv sourin en gul, c'hwec'h kregilhenn ivez en gul ouzh c'houremm, 2, 2, 2.'' |- |[[Restr:Gibon.gif|100px]] |'''Gibon''' <ref>Barradur eus ar re ar [[Porc'hoed]]; aotrounez al lerc'h se, e [[Pluverin]]; Grisso, e [[Gregam]]; Coëtlagat, e [[Gwened|Sant-Padarn]] (>Gwened); Keralbaud ha Pargo, e [[Ploveren]]; Kerizoët, e [[Pleskob]]; Coëtsal, e Itron-Varia ar Menez; la Ville-Pelotte, e [[Gwinien]]; Rogudas, e [[Aradon]]. Menegioù eus 1448 à 1536. * '''Guillaume''', eskob [[Roazhon]] e 1358; * '''Jean''', prezidant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e  1422 ha komiser evit adaozadeg mogajoù eskoptioù [[Roazhon]] ha [[Gwened]]; * '''Jean''', sekretour ha kuzulier an Dug, prokulor-jeneral ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] ha kannad an dugez Anna e-kichen an Impalaer ha ar roue Bro-Saoz er bloaz 1400; * Daou c'huzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1717 ha 1738; * Un abad [[Pornizh]] e 1777, * Ul letanant-jeneral e 1820. * Daou ezel bet digemeret ouzh enorioù Lez ar Roue e 1785 ha 1788. </ref> * ''En gul e deir manal ed en aour'' PPC] |- |[[Restr:Gibot de la Périnière.gif|100px]] |'''Gibot''' * ''En argant e leonparzh en sabel'' (PPC) |- |[[Restr:Gicqueau des Sorinières.png|100px]] |'''Gicqueau''' <ref>Aotrounez les Sorinières ?; la Pouparderie ha Souché, e [[Sant-Enion-al-Lenn-Veur]]. - '''Jaques''', mirour al Levrioù ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1647; - '''Nicolas''', prokulor ar Roue ouzh prezidial [[Naoned]] e 1696</ref> * ''En argant e sourin en gul karget gant ur c'hlazard en aour, heuliet gant daou c'hreunaval en glazur'' (PPC) |- |[[Restr:Goaffuec-d.jpg|100px]] |'''de Goaffuec''' * ''En argant e deir fempdeliaouenn en glazur, 2, 1 ; ur voualc'henn en glazur ouzh kondon.'' |- |[[Restr:Goalez.jpg|100px]] |'''Goalez''' * ''En gul e greskenn en argant heuliet gant c'hwec'h kregilhenn ivez en argant, 3, 3.'' |- |[[Restr:Goallon-d.jpg|100px]] |'''Goallon''' * ''En erminoù e deir zreustell en sabel.'' |- |[[Restr:Goaradur-d.jpg|100px]] |'''Goaradur''' * ''En gul e ziv greskenn en argant kein-ouzh-kein.'' |- |[[Restr:Goarand-l.jpg|100px]] |'''Goarand''' * ''En aour e dreustell en sabel, heuliet gant teir melchonenn ivez en sabel, 2, 1.'' |- |[[Restr:Godet-bzh.gif|100px]] |'''Godet''' * ''En argant e wezenn-olivez c'heotet, heuliet gant c'hwec'h c'hregilhenn en glazur peuliet, teir ouzh pep tu ; e gab sourinet a c'hwec'h pezh etre argant ha sabel.'' |- |[[Restr:Goheau des Kamonnières.gif|100px]] |'''Goheau''' <ref>Aotrounez les Jamonnières, parrez [[Sant-Filberzh-Deaz]], Livernière, parrez ar [[Chapel-Huelin]], la Maillardière, parrez [[Gwerzhav]], l'Ile-de-Bouin; Souché ha [[Sant-Enion-al-Lenn-Veur|Sant-Enion]], parrez an anv se; la Brossardière; la  Roulliére; la Ville-Morice; les Bretesches, parrez [[Reudied]]; Pois-Gautier, par. [[Sant-Pêr-Raez|Sant-Pêr Raez]]; la Haye-Tessondeau ha la Jennière, par. [[Gwaled]]; de Maumusson, par. [[Sant-Eler-Kaleon]]; Prénouveau, Plessix ha Branday, par. [[Porzh-Pêr]]; Bois-Macé, par. [[Oudon]]; Bois-de-la-Motte; la Jarrie. - '''Jean''', floc'h e-barzh un diskouezadeg 1371; - '''Jean''', aotrou Sant-Enion, dimezet gant Marie de Goulaine, intañvez e 1450; - '''Jean''', abad [[Banaleg-ar-Gevred]], marvet e 1509; - '''René''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1572.</ref> * ''En gul e zri helm war dreuz en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Gonidec-l.gif|100px]] |'''Le Gonidec''' * ''En argant e deir sourin en glazur.'' (PPC) |- |[[Restr:Gouer-l.jpg|100px]] |'''Le Gouer''' * ''En glazur e zri heol en aour, 2, 1.'' [HGG] |- |[[Restr:Gouere.jpg|100px]] |'''Gouere''' * ''En argant e leonerer en gul, krabanet, teodet ha pigoset en aour.'' [HGG] |- |[[Restr:Gouesdin-d.jpg|100px]] |'''du Gouezlin''' * ''En glazur e wezenn-bin en aour e frouez ivez en aour, ar c'hef karget gant ur c'honikl en argant.'' [ADV] [HGG] |- |[[Restr:Goff-l.gif|100px]] |'''Le Goff''' * ''En argant e gastell en sabel.'' |- |[[Restr:Goaz-Froment-d.jpg|100px]] |'''Goaz-Froment''' * ''En argant e deir eilenn treustellet en gul heulliet gant dek moualc'henn en sabel, 4, 3, 2, 1.'' |- |[[Restr:Goaz-quelen-d.jpg|100px]] |'''Goaz-Kelenn''' * ''En aour e dreustell en sabel karget gant teir wezenn en argant.'' |- |[[Restr:Goazmoval-d.jpg|100px]] |'''Goazmoval''' * ''En glazur plezhek en argant a c'hwec'h pezh; ur greskenn en gul ouzh kab.'' |- |[[Restr:Goulard de Marsays 1.gif|100px]] |'''Goulard''' <ref>Genidig eus Bro-Boatev, aotrounez Marsays; Beauvais; Sainte-Rame; la Vergne; la Boulaye; la Voulte; Theil (?); la Rochepallière, e [[Sant-Ervlon-ar-Roz|Sant Ervlon]]; Launay, e [[Koufeg]]. - '''Colas''', dimezet e 1445 Mabille de Montalembert; - '''Louis''', gourvab ar rev a-us, gouarnour evit kont priñs Navarra, adalek Herri IV, dimezet gant Marguerite de Talleyrand, merc'h priñs de Chalais; lazhet e-kerzh ar Saint-Barthélémy e 1572; - '''Henri''', gouarnour [[Gwenrann]] hag [[ar Groazig]] e 1660.</ref> * ''En glazur e leon en aour (neuz all ː en argant) krabanet, teodet, ha kurunet en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Guéguen de la Villecolué.gif|100px]] |'''Guéguen''' <ref>Aotrounez la Villecolié hag ar C'hos, e [[Hilion]]; la Croix-Cholin, e [[Ploufragan]]. - '''Guillaume''', bet ganet e [[Lambal-Arvor|Lambal]], kadoriad kentañ [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr ar C'hontoù]] Breizh, e 1485; abad ar [[abati Sant Salver|Salver-Santel]] e [[Redon]], hag eskop [[Naoned|Naoened]]; marvet e 1506. - '''Jean''', kuzuilier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1568</ref> * ''En argant e wezenn-olivez c'heotet; e c'hrenn-balefarzh en erminoù, karget gant div kadvouc'hal en gul peuliek'' |- |[[Restr:Guéhéneuc de la Villeneuve.gif|100px]] |'''Guéhéneuc''', pe '''Guéhenneuc''' <ref>Aotrounez la Villeneuve ha la Vieuville, e Toussaints ?; Garnouët, la Porte, ha Launay-Caro, e [[Mozhon]]; Goishue, e [[Lanhelen]]; la Bruyère, e [[Landujan]]; Lantricher; la Forestrie, Treffouët, la Ville-Morin, le Roz, Chantepie, le Paz; la Rivière, e Saint-Léger ?; Lozier, e [[Pluvaelgad]]; la Roncière, Glécouët ha Coëtuhan, e [[Brehant-Loudieg]].</ref> * ''En glazur e leon leonparzhet en argant, heuliet ouzh kab gant div vlourdilizenn ivez en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Guéhéneuc de la Briançais.gif|100px]] |'''Guéhéneuc de la Briançais''' * ''En gul e leon en argant heuliet gant pemp steredenn en aour, 2, 2, 1; e c'hrenngonk en glazur'' (PPC) |- |[[Restr:Guéhéneuc.gif|100px]] |'''Guéhéneuc''' <ref>Ur melestrour eus ar c'hoadoù, kont eus an impalaeriezh, senedour ha goude par eus Bro-C'hall; tad d'ul letanant-jeneral e 1830, ha d'ar varichalez Lannes, dugez Montebello.</ref> * ''Troc'het; ouzh 1, en geot e c'hleze en aour; ouzh 2, en glazur ha skoedig en aour, heuliet ouzh c'hourem gant pemp steredenn argant'' (PPC) |- |[[Restr:Goazouhalle-d.jpg|100px]] |'''de Goazouhalle''' <ref>Diasur eo ar stumm brezhonek.</ref> * ''En gul e dreustell en argant, diforc'het ouzh kab gant un drailhenn en aour a bevar bastell.'' |- |[[Restr:Goheau des Kamonnières.gif|100px]] |'''Goheau''' * ''En gul e zri helm war dreuz en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Gouern-de-la-porte.jpg|100px]] |'''Gouern de la Porte''' * ''En aour e zaou leonparzh en gul, an eil dreist egile.'' [HGG] |- |[[Restr:Guido de Villeneuve.png|100px]] |'''Guido''' <ref>Aotrounez Villeneuve, e [[Baod]]; Rest, Kermainguy ha Kergall, e [[Gregam]]; Bourgerel, e [[Baden (Mor-Bihan)|Baden]]; Beaupréau; Leslay; Bregoharn; Kervazo, e [[Mendon]]; Kerdestaroue, e [[Pleuwigner]]; Kerdrain, e [[Brec'h (kumun)|Brec'h]]. - '''Pierre''', teñzorer Bro-C'hall, ha jeneral war an [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Arc'hant Breizh]] e 1644</ref> * ''En glazur e rodig-kentr en aour e eizh derenn'' (PPC) |- |[[Restr:Guiho de la Landelle.png|100px]] |'''Guiho''' <ref>Aotrounez la Landelle, e [[Donez]]; Monnoël, e [[Konkerel]]; Chaffault, e [[Kervegon]]; la Châzteigneraie ?; Sauldraye ?; Trégomar. - '''Mathurin''', prokulor jeneral sindik kumuniezh Naoned e 1607; - '''Henry''', pennalvokad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr art C'hontoù Breizh]] e 1695; '''- Jean-Henry''', pennalvokad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr art C'hontoù Breizh]] e 1730;</ref> * ''En gul e gab en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel'' (PPC) |- |[[Restr:Guiller.gif|100px]] |'''Guiller''' <ref>Aotrounez Kerroue, Kerjegu, e [[Plougernevel]]; Glageolet, Kerfily, e [[Groñvel]]; Kernevez, e [[Pellann]]; Coëdiguel, e [[Bubri]]; Keriergarz, Sant-Armel, Kernic, e [[Plusulian]];  Feunteun-Pêr, e [[Pleurdud]]</ref> * ''En aour e sourd en sabel o tislonkañ flammoù en gul'' (PPC) |} == H == {| class="wikitable" |- |[[File:Habasque.jpg|100px]] |'''Habasque''', e brezhoneg '''an Habask''' <ref>Aotrounez Tregoadalan, e [[Plouganoù]]. Ar skourr Tregoadalan kemeset gant ar re '''La Haye''' e 1568.</ref> ''e galleg ː'' Le Doux * ''En aour e zaou leon en gul, an eil dreist egile''. [PPC] |- |[[Restr:Habel2.jpg|100px]] |'''Habel''' <ref>Aotrounez la Touche, e [[Pleven]]; Meutel, e [[Plevenon]]; Penguilly, e [[Landehen]]; la Haydurand, Saint-Mirel, e [[Plened-Yugon]]; Kerhuis, Kermarquer ? - '''Alain''', bet test e-barzh un donezadur graet gant Geoffroy de Penthièvre e Sant-Albin-ar-C'hoad e 1167; - '''Pierre''', aotrou la Touche, hag e gwreg '''Anne Paignon''', aet da Anaon e 1438.</ref> * ''En argant e deir joskenn moc'h-gouez en sabel diframmet en gul, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Haffont-d.jpg|100px]] |'''Haffont''' <ref>Aotrounez Kerulat, e [[Pornaleg-Leskonil|Pornaleg]]; Lestriagat, e [[Triagad]]; Kerescant, Pratmaria, e [[Lokmaria-Kemper|Lokmaria]]. Meneget etre 1426 ha 1562 e [[Plouivel]] (?), [[Pornaleg-Leskonil|Pornaleg]], [[Triagad]], [[Beuzeg-ar-C'hab]]. - '''Henri''', o vevañ e 1426, dimezet gant '''Amice de Lezongar'''; - ur merc'h e Saint-Cyr 1788; - ur c'habiten troadegiezh bet fuzuilhet e [[Kiberen]] e 1795</ref> * ''En gul e gudon en argant pigoset hag iziliet en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Haicault du Pont.gif|100px]] |'''Haicault''' <ref>Aotrounez du Pont, e [[Tourig]]. Ur maer [[Kastell-Briant]] e 1696</ref> * ''En argant e sourin en glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Hallenaut de la Villecolvé.png|100px]] |'''Hallenaut''' <ref>Aotrounez la Villecolvé, e [[Pleuloc'h]]</ref> * ''En gul, e zek ganochenn en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Harouis de la Rivière.gif|100px]] |'''Harouys''' <ref>Aotrounez la Rivière, la Seilleraye, l'Epinay, ha la Pétorie, e [[Kerc'hfaou]]; la Touche, e [[Tarvieg]]; Lontis-Férusseau, e [[Gorre-Goulen]]; Teillé, e [[Sant-Ervlan]]. - '''Olivier''', teñzorer eneral Breizh e 1530; - '''Guillaume''', sekretour ar Roue, ha pennc'hrefier an Dorfedoù ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1551; - '''Charles''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1573; - maered [[Naoned]] eus 1571 da 1625; - '''Louis''', prezidant kentañ ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1619</ref> * ''En aour e deir sourin en gul, pep hini karget gant tri benn unkorn en aour'' [PPC] |- |[[Restr:De Hersé.gif|100px]] |'''de Hersé''' * ''En glazur e deir oged en aour''.<ref>Familh c'henidik eus bro mVaen; aotrounez al lec'h se, du Coudray, de Rubesnard. Un eskob [[Dol]] e 1767; Ur vikel-vras ha priol Kernitron, e [[Lanneur]], bet fuzuilhet e [[Kiberen]] e 1795; Un eskob [[Naoned]] e 1838, aet da Anaon e 1849.</ref> |- |[[Restr:Heureau du Temple.png|100px]] |'''Heuro''' <ref>Aotrounez ''an Templ''. (n'ouzer ket pe-hini ǃ ). (Ardamezeg 1696). - '''Jean''', pennalvokad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1670.</ref> * ''En argant e sourin en gul, heuliet gant div rodig-kentr ivez en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Hévin de la Thébaudaye.gif|100px]] |'''Hévin''' * ''En glazur e eor en arc'hant heuliet gant div steredenn ivez en arc'hant''<ref>Familh c'henidik eus Bro Iwerzhon. Aotrounez la Thébaudaye, e [[Gevrezeg]]; Margat. - '''Pêr''', alvokad e Roazhon, - '''Pêr''', e vab, juriskonsul , prokulor-sindik ha kannad kentañ Roazhon e 1671; aet da Anaon e 1692; - un marc'heg-skañv mirourien ar Roue, bet gloazet e-kerzh emgann Steinkerque e 1692; - ur penn-c'hrefier eus an Imbourc'hioù e 1756</ref> |- |[[Restr:Du Hirel.gif|100px]] |'''Hirel''' <ref>Aotrounez al lec'h se e [[Pledran]]; la Juallère, e [[Kersaout]]. - '''Guillaume''', en deus sinet feur-emglev [[Gwenrann]] 1381 - '''Françoise''', itron Hirel, dimezet gant Jean Budes, bet lazhet e-kerzh emgann Rosbec e 1382</ref> * ''En argant e deir groazell en sabel'' |- |[[Restr:Huchet-de-la-Huchetaye.gif|100px]][[Restr:Huchet de la Huchetaye.gif|100px]] |'''Huchet''' * ''En argant e zri hucher en sabel'' neuz all ː * ''Palefarzhet; ouzh 1 ha 4, en argant e zri hucher en sabel; ouzh 2 ha 3, en glazur e c'hwec'h c'hanochenn toull en argant 3, 2, 1'' |- |[[Restr:Ugues.jpg|100px]] |'''Huon''' * ''En glazur e garv tremenant en argant, kernielet ha krabanet en aour.'' [PPC] |} == I == {| class="wikitable" |- |[[Restr:Iffer-d.jpg|100px]] |'''d'Iffer''' <ref>Aotrounez al lec'h se ha Rougeraye, [[Egineg]]. '''Acharis''' en deus sinet emglev [[Gwenrann]] 1381</ref> * ''En argant e zri ezev en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Iffert.jpg|100px]] |'''Iffer''' ''Iffer'', ''Iffert'' * ''En sabel e zri ezev en aour.'' [HGG] |- |[[Restr:Imbault.jpg|100px]] |'''Imbault''' <ref>Familh c'henidik eus bro Bonthieu; aotrounez la Mothe; la Charlottière, e bro Douren; Ramezeaux, Mesnil-le-Fêtu; Marigny, e-kichen Orleans̃. Bet dalc'het e 1668, beli Naoned. - '''Pêr''', kabiten ur gompagnunezh kezeg-goaferien, dimezet da vMichelle Postel en Abbeville e 1448; - '''Guillaume''', bet lazhet e-kerzh emgann Saint-Quentin e 1557; - '''Melaine''', eus kezeg-skañv an Daofin 1666; - ur merc'h e Saint-Cyr e 1701; - ur penn-c'hrefier e [[Breujoù Breizh]] e 1720; - Ul lodenn eus ar familh se staliet e Saint-Domingue.</ref> * ''En gul e bemp c'housourin en argant.'' * Sturienn ː ''Evertendum gigantes'' [PPC] |- |[[Restr:Imbert de la Rastardière.jpg|100px]] |'''Imbert''' <ref>Familh c'henidik eus bro Boatev; aotrounez la Rastardière, e [[Henwinieg]]; la Patouillère ha la Gibrais, e [[Sant-Sebastian-an-Enk|Sant-Sebastian]].Bet dizarbennet e 1668, beli Naoned - '''Jean''', tailhanter dineroù Breizh e 1660</ref> * ''En sabel e ziv gebrenn en argant.'' [CDH] [PPC] |- |[[File:Ynisan.jpg|100px]] |'''Inizan''' * ''En aour e dreustell en gul, heuliet gant div ruilhenn ivez en gul e kab hag unan e beg.'' |- |[[Restr:D'Invrande.gif|100px]] |'''d'Invrande''' <ref>Aotrounez e [[Plegeneg]], eskopti Dol. - '''Charles''', ofiser e meur a veli e 1869</ref> * ''En glazur e deir rodig-kentr en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Irland de Burnben.gif|100px]] |'''Irland''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Skos, bet dalc'het e Bro-Boatev e 1667. aotrounez [[Burnben]], Beaumont, Bazoges, Lavau, Fiefclairet. - '''Jean''', kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1581; - '''Charles''', kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1617; goude-se letanant war an dorfedoù ouzh prezidial [[Poitiers]] e 1620, ha maer ar gêr se e 1626; - '''Louis''', ezel ouzh Akademiezh c'hall e 1679.</ref> * ''En argant e ziv dreustell en gul, heuliet ouzh kab gant teir steredenn en glazur'' [PPC] |- |[[File:Isle-br.jpg|100px]] |'''de l'Isle''' <ref>Tri rummad eus an anv se gant ar ardamezioù se. 1. Rummad kentañ ː Aotrounez al lerc'h se ('''''An Enez''''' en Brezhoneg), e [[Mousteruz]]; Mezaubran, er [[Ar Vinic'hi|Vinic'hi]]; Goazanarc'hant, e [[Plourivoù]]; Ville-Mario, e [[Sant-Ke-Porzh-Olued|Sant-Ke]]; Verger, e [[Tredarzeg]]; Kerverzic, e [[Plistin]]. - '''Radulphe''', kroaziad e 1248 - '''Geoffroy''', test e-barzh imbourc'h santelezadur Sant-Erwan, e 1330; - '''Pierre''', eskob Landreger e 1324. Ar skourr henañ kemmesket gant ar re '''''Kerleau''''', war dro 1595; Ar skourr Mezaubran kemmesket gant ar re '''''Le Guales''''', e 1540. 2. Eil rummad ː Aotrounez la Cormeraye, e [[Chapel-Erzh]]; Pineau, Barre-Sauvage, Pezeries, e [[Kastell-Tepaod]]; la Verrrie, la Gironnière, e [[Santez-Lusenn]]; la Nicollière ha la Noë-Talbot, e [[Gwerzhav]]; la Ferté, e [[Gwaled]]; la Gravelle, e [[Meliner]]; Fiefrosti ha la Bretonnière, e [[Saotron]]; la Mariélière; Souchais; Molière; Dreneuc, e Baen (?) 3. Trivet rummad ː Aotrounez al lerc'h se, Kerbaol, Penanprat, Kergomar, e [[Gwimaeg]]; Cludon; ar C'hroashent. - '''Guillaume''', maer [[Naoned]], e 1658.</ref> * ''En gul e zek hanochenn en aour, 4, 3, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:De l'Isle de Kerham.gif|100px]] |'''de l'Isle de Kerham''' <ref>Aotrounez Kerham, e [[Kamlez]], eskopti Landreger. Keloù muioc'h ebet.</ref> * ''En argant, e deir fempdiliaouenn en gul; ur vlourdilizenn en glazur ouzh kondon'' [GlB] [PPC] |- |[[Restr:De l'Isle-de-Kervidou.jpg|100px]] |'''de l'Isle''' <ref>Aotrounez al lerc'h se e [[Plouganoù]]; Kervigou e [[Lanneur]]. Skourr henañ kemmedket war dro 1445 gant ar re '''La Haye'''. Goude-se, an aotrouniezh a zo tremenet gant ar re '''''Toupin,''''' '''''des Seillons''''', '''''le Chossec'''''. Skourr Kervidon kemmesket gant ar re '''''le Borgne'''''. </ref> * ''Sourinet etre aour ha glazur a c'hwec'h pezh; e gonk a-zehoù en gul, karget gant ur vlourdilizenn en argant'' Sturienn ː ''A chacun son rang'' [PPC] |- |[[Restr:De l'Isle en Gal.gif|100px]] |'''de l'Isle en Gal''' <ref>Aotrounez al lerc'h se e [[Ploueskad]]; Feunteunsant; Keriliz e [[Sant-Nouga]]. Menegioù ha diskouezadegoù eus 1444 ha 1434, e Sant-Nouga ha Tregondern</ref> * ''En gul e dour kranellet en argant, heuliet gant div c'hleze ouzh beg en argant, krogennoù en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Des Isles de Cambernon.gif|100px]] |'''des Isles''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Normandi; Aotrounez Cambernon; Libanderie, la Fosse-Hingant, e [[Sant-Kouloum]], eskopti Dol.</ref> * ''En argant e leon e, sabel, teodek en gul, ha kurunet en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Isnard.gif|100px]] |'''Isnard''' <ref>Genidik eus bro Savoie. Aotrounez Castello; kont eus la Monta. - '''Thomas''', kuzulier dug Bro-Savoie, abad Sant-Melen e 1619; aet da Anaon er bloaz 1659</ref> * ''En aour e lammell en gul, heuliet gant ur rodig-kentr en glazur ouzh pep konk'' [PPC] |- |[[Restr:Ivette de Boishamon.gif|100px]] |'''Ivette''' <ref>Aotrounez Boishamon ha Maugason, e [[Domloup]]; la Garenne; Benazé, e [[Noal-ar-Gwilen]]. - '''Pierre''', selaouer ouzh ar Gontoù, bet nobel e 1417.</ref> * ''en glazur e gebrenn en argant, heuliet gant teir fempdiliaouenn ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Izarn de Fraissinet.gif|100px]] |'''Izarn''' <ref>Genidik eus Bro Rouergue; Aotrounez Fraissinet; Haussy; kont Valady e 1701. - Ur gouarnour [[Gwenrann]] ha [[ar Groazig]] e 1765</ref> * ''en gul, e levran en e red en argant; e gab en glazur karget gant teir steredenn en aour'' [PPC] |} == J == {| class="wikitable" |- |[[File:Jacob-kerjegu.jpg|100px]] |'''Jacob''' <ref>Aotrounez la Vasse-Ville, Kerigou ha la Ville-Neuve, e [[Kraozon]]; Kerjegu, e-kichen [[Gwengamp]]; Pontguennec ha Runaudren, e [[Perroz-Gireg|Perroz]]; Prado, [[Vidé]] (?); Lescouët, Lesquivit, e [[Dirinonn]]. Bet dizarbennet e 1670, belioù [[Kemper]] ha [[Lannuon]]. - '''Michel''', abad Saint-Maurice Karnoed (marvet e 1554) - '''Amaury''', allouer [[Landreger]] e 1594</ref> * ''En gul e gebrenn en argant heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Jacobin-l.jpg|100px]] |'''Le Jacobin''' <ref>Aotrounez Mazarc'hant ha Brondusval, er [[Kastell-Paol|Minihi- Leon]]; Dourduff, l'Estang, Kervasdoue, e [[Plougouloum]]; Kercourteis, e [[Karaez-Plougêr|Plougêr-Karaez]], Chef-du-Bois / Penn-ar-C'hoad, e [[Ar Forest-Fouenant|Locamand]] (ar Forest-Fouenan). Anvet eus marc'hegiezh gozh e 1668; eizh rummad; menegioù ha diskouezadegoù eus 1443 da 1534, er Minihi-Leon. - '''Jean''', pried Jeanne de Roscoët e 1443, tad ha mamm '''Yves''', dimezet gant Jeanne Le Rouge, eus tiegezh Bourouguel. - '''Henry''', abad Sant-Vazhe e 1515; - Tri c'huzulier e [[Breujoù Breizh]] e 1646, 1681, 1687; Skourr Keramprad kemesket gant ar re BUTAULT e 1704; Skourr an Dourduff kemesket gant ar re DERVAL war dro 1714.</ref> * ''En argant e skoed en glazur ouzh kondon, heuliet gant c'hwec'h ruilhenn en gul ouzh c'houremm, 3, 2, 1.'' [PPC] |- |[[Restr:Jacquelot de la Mothe.gif|100px]] |'''Jacquelot''' <ref>Familh c'henidik eus bro Añjev; Aotrounez la Mothe ha la Villeneuve, e [[Kistinid]]; Boisrouvray, en [[An Tilh|Tilh]]; Beaufort, e [[Plergar]]; baron Camzillon, e [[Mesker]]; aotrounez Gué-de-l'Isle, e Pluvaeg; la Sauldraye, e [[Gwidel]] - '''Jean''', kuzulier e Breujoù Pariz e 1553, tad '''Adrien''', kuzulier e pezidial Anger, dimezet gant Jacquemine des Landes, hag o deus bet '''Adrien''', kuzulier e [[Breujoù Breizh]] e 1576; dimezet gant Lucrèce Nouault; kuzulierien all e Breujoù Breizh e 1689, 1703, 1729, 1770; un denjentil boutin eus kambr ar Roue e 1650; ur vikel vras [[Gwened]], abad Sant-Yann-ar-Pradoù ([[Gilieg]]) e 1794.</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant, heuliet ouzh kab gant daou bav ivez en argant, hag ouzh beg gant ul levranez choukant ivez en argant ha gwakoliet en aour'' [PPC] |- | |'''Jaffrez''' ː gwelout '''Geffroy''' |- |[[Restr:Jagu de Trobescont.gif|100px]] |'''Jagu de Trobescont''' <ref> Aotrounez Traou ar Beskont e [[Sant-Laorañs]]. Keloù muioc'h ebet.</ref> * ''En sabel e deir dreustell en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Jagu de Mesaudren.gif|100px]] |'''Jagu de Mesaudren''' <ref>Aotrounez Mez-Aodren, e [[Gwimaeg]]; Prat-Meur, Pont-Izaag, Langouere, Kerangouez e [[Plouganoù]]; Kersalio ha Launay, e [[Pleuvihan]]; Kerneguez, [[Montroulez|Sant-Mazhe Montroulez]]</ref> * ''En sabel e leon en argant heuliet gant teir steredenn ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Jahou de l'Epinay.gif|100px]] |'''Jahou''' <ref>Aotrounez l'Epinay, e [[Sant-Sinforian]]; la Turpendoie, e [[Lalieg]]. Siell 1419. - '''Guillaume''', alvokad lez-azezoù e 1427.</ref> * ''En gul e dreustell en argant, heuliet gant teir greskenn ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Jaillard.gif|100px]] |'''Jaillard''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Boatev; dalc'het eno e 1667; Aotrounez la Maronnière, Moiron, Saint-Juire. Familh kemmesket e Breizh gant ar re Perron, Blanchard du Bois de la Musse, Rado du Matz, Pantin de la Guère ha Parcevaux. </ref> * ''En glazur e zri dour en aour'' Sturienn ː ''Turres fortitudo tenuit'' [PPC] |- |[[Restr:De la Jaille de la Jaille.gif|100px]][[Restr:De la Jaille (alias).gif|100px]] |'''de la Jaille''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Añjev. Aotrounez al lerc'h se; eus [[Porzhig]], Sant-Mikael-ar-C'hoad; baroned Mathefelon ha Durtal; aotrounez la Haye, e Saint-̥Mars de l'Olivier; la Provostière, et [[Banvre]]. - '''Yvon''', dimezet gant Mahaut, itron Porzhig wae-dro 1263, - '''Yvon''', bet lazhet e-kerzh emgann [[Ar Roc'h-Derrien|ar Roc'h]] er bloaz 1347. </ref> * ''En argant e groaz gwerzhidet en gul'' (siell 1196) neuz all ː * ''En aour e leon leonparzhet en gul, heuliet gant pemp c'hregilhenn en glazur'' (siell 1300) [PPC] |- |[[Restr:De la Jaille de Beuxes.gif|100px]] [[Restr:De la Jaille de Beuxes 2.gif|100px]] |'''de la Jaille''' <ref>Skourr ar re a-us; bet dalc'het gant melestradur [[Teurgn]] e 1668. Aotrounez Beuxes e Bro-Loudun; la Roche-Talbot, e Souvigné; Marsilly; Blonières; Thou; la Garde; Gentay; Chestelet, e Saint-Jean-sur-Erve; la Pellerinais, et Saint-Berthevin; Longlées, en Asnières. Bet dalc'het e 1701 gant melestradur [[Felger]]. - '''Tristan de Beuxes''' en eus heuliet Gwesklin e Bro-C'halisia er bloaz 1386; - '''Aymar''', aotrou La Roche-Talbot, e oa test en dimeziñ etre Louis de Rohan, aotrou Montbazon, ha Renée du Faou, er bloaz 1491; - Ur penn-kanolierezh Charette bet lazhet e 1796, e-kerzh embann la Bigaudière; - Ur jeneral brigadenn e 1870; breur d'ur jeneral rann-arme e 1877, ha d'un eil-amiral e 1883 </ref> * ''En argant e sourin gwerzhidet en gul'' neuz all * ''En argant e sourin gwerzhidet en gul; e vevenn en sabel karget gant eizh bezantenn en aour, hag a zo "des Roches"'' [PPC] |- |[[Restr:De Jalesnes.gif|100px]] |'''de Jalesnes''' <ref>Familh c'henidig eus Bro-Vaen. Jacques de Chalesnes, marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]], ha war lerc'h komandour [[ar Fouilhez]], [[Kemper]], hag [[Sant-Laorañs|ar Palakred]]</ref> * ''En argant e deir fempdiliaouenn en gul toullet en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Jegou de Kerloaguennic.jpg|100px]] |'''Jégou''' * ''En argant e hucher en sabel, heuliet gant tri banniel en glazur, karget pep hini gant er groazigan avalouek en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Jouault du Mesnil.png|100px]] |'''Jouault''' <ref>Aotrounez Mesnil (?). - '''Christophe''', tailhanter an temzioù-boued ouzh amiraliezh [[Naoned]] e 1696; - '''Jacques''', pennalvokad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1700.</ref> * ''En argant e wezenn-derv c'heotet heuliet gant tri joskenn moc'h-gouez en sabel; e gab en gwad skoret en aour, karget gant teir steredenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Jourdain-de-Kerverzic.gif|100px]] |'''Jourdain''' <ref>Aotrounez Kerverzic, parrez [[Plistin]]; Kerahel, parre [[Bodsorel]]. Menegioù ha diskouezhadegoù eus 1427 à 1543 - '''Yvon''', marc'heg Malta e 1562. Skourr Kerverzic kemmesket e 1632 gant DE L'ISLE; skourr Kerahel kemmesket gant CALLOËT. - '''Nicolas''', aotrou la Croix-Neuve (ar Groaz-Nevez ?), eus memes anv hag ardamezioù, bet gantañ titl noblañs e 1639. Aotrounez du Parc ha de Coutance, parrez [[Taden]], la Guilhommeraye, allouez Dinan, ha de la Lande, bet diarbennet e-kerzh adaozadeg 1668 ha melestradurioù 1701 ha 1714.</ref> * ''En glazur e greskenn en argant'' sturienn : ''Servire Deo, regnare est'' (PPC) |- |[[Restr:Jousseaume-de-Launay.gif|100px]] |'''Jousseaume''' <ref>Genidig eus Bro-Boatev, Aotrounez Launay, e-kichen [[Thouars]]; Couboureau; markiz la Bretesche e 1657, e [[Maezon-ar-Gwini|Maezon]]; aotrounez la Maillardiére, e [[Gwerzhav]]; la Clavelière, e [[Sant-Leven-Klison]]; [[Tiffauges]], e Bro-Boatev. - '''Jean''', dre bezañ sujed baronelezh Reuz, a ra le d'an dug Breizh e 1383; - '''Pierre''', o vevañ e 1445, dimezet gant Lucette Millon; - '''François''', e vab, dimezet e 1481 gant Guyonne de Beaumanoir; - '''Christophe''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1570; - '''Charles''', denjentil kambr ar Roue ha marc'heg an Urzh, dimezet e 1608 gant Constance de La Poëze, itron la Bretesche; - ul letanant-jeneral e 1693, hag ur marichal-kamp e 1788.  </ref> * ''En gul e deir groaz pavek en erminoù'' (PPC) |- |[[Restr:Jousselin de Tondest.png|100px]] |'''Jousselin''' <ref>Aotrounez Tondest, e [[Nivilieg]]; Trévolo, e [[Reoz]]; - '''Jean''' hag e vab '''Pierre''', eus parrez [[Gwenvenez-Penfaou]], bet noblet e 1426; - daou mestr [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] etre 1610 ha 1636</ref> * ''En glazur e zri c'hazh-balan en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Juzel du Cosquer.png|100px]] |'''Juzel''' <ref>Aotrounez Cosquer en [[Lostenk]]; Camper hag ar Park, e [[Kervignag]]; Bothurel, e [[Serent]]; Sant-Kujan, e [[Kleger]] - '''Jean''', selaouer ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1425; - '''Guillaume''', teñzorer-jeneral an dug e 1487</ref> * ''En gul e femp steredenn en aour, 2, 2, 1; e gonk en glazur karget gant ul leon en aour.'' [PPC] |} == K == {| class="wikitable" |- |[[Restr:Kaerbout-d.jpg|100px]] |'''de Kaerbout / de Kerbout''' <ref>Aotrounez al lerc'h se ha Coësquelen e [[Menieg]]; la Ville̠-Guencal, e [[Gwiler-Porc'hoed]]; la Vallée; e [[Loudieg]]; la Ville-au-Voyer, er [[Ploermael|Chapel-Ploermael]]</ref> * ''En gul e dri ezev en argant, 2, 1.'' [PPC] |- |[[File:Kemper-d.jpg|100px]] |'''''Kemper''''' ''Quimper (de)'' * ''En argant e leonparzh en sabel heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en sabel ouzh kab.'' |- |[[File:Kenechriou-d.jpg|100px]] |'''Kenec'hriou''' ''Quenec'hriou (de)'' * Palefarzhet etre argant ha sabel. — Heñvel ouzh ''Kernechriou (de)''. |- |[[File:Keradaran-d.jpg|100px]] |'''de Keradaran''' * ''En argant e binenn savennet geotet ; e garv en-gwirion tremenant ha balirant war kef ar wezenn''. |- |[[File:Keradreux-d.jpg|100px]] |'''de Kerdreux''' * ''En glazur e dri c'houleon en aour, 2, 1.'' |- |[[File:Keradreux-coscro-d.jpg|100px]] |'''de Keradreux-Coscro''' * ''En argant e dri leonparzh en glazur, 2, 1.'' |- |[[File:Keraennech-d.jpg|100px]] |'''de Keraennec'h''' * ''En argant e binenn c'heotet karget gant ur big en-gwirion balirant war ar c'hef''. |- |[[File:Keraer-d.jpg|100px]] |'''de Keraer''' * ''En gul e groaz divoueded en erminoù, eoriek ha divnaerek en aour''.<ref name="KANUS">Ardamezioù kanus.</ref> |- |[[File:Keraeret-d.jpg|110px]] |'''de Keraeret''' * ''Goudreustellet etre argant ha gul, e ziv naer tal-ouzh-tal peuliet, enweek etre ar goudreustelloù''.<ref name="KANUS" /> |- |[[File:Keralain-d.jpg|110px]] |'''de Keralain''' * ''En gul e leon en aour, krabanet ha teodet en argant.'' |- |[[File:Keralbaud-d.jpg|110px]] |'''de Keralbaud''' * ''En glazur e deir c'hroaz pavek en aour, 2, 1.'' |- |[[File:Keraldanet-d.jpg|110px]] |'''de Keraldanet''' * ''En gul e gab dentek en aour a bemp pezh.'' |- |[[File:Keraly-d.jpg|110px]] |'''de Keraly''' * ''En glazur e deir c'hregilhenn en argant, 2, 1 ; ur flourdilizenn en aour e kondon.'' |- |[[File:Keralio1-d.jpg|110px]] |'''de Keralio''' * ''En glazur e greskenn en argant, heuliet gant teir steredenn ivez en argant, 2, 1.'' |- |[[File:Keralio2-d.jpg|110px]] |'''de Keralio''' <ref>Aotrounez al lec'h se e [[Priel]]. Menegioù 1427. - '''Guillaume''', marc'heg Rodez, bet lazhet e-kerzh aloubadeg ar plas se e 1522.</ref> * ''En aour e leonparzh en sabel.'' [PPC] |- |[[File:Keraliou-d.jpg|110px]] |'''de Keraliou''' * En argant e femp brizhenn erminig, 3, 2 ; e gab dentek en sabel a bemp pezh. |- |[[File:Kerambellec-d.jpg|110px]] |'''Kerambeleg''' ''Kerambellec (de)'' * ''En sabel e flourdilizenn en argant, hebiaet gant daou gleze kevliv o beg ouzh kab.'' |- |[[File:Keramborgne-d.jpg|110px]] |'''Keramborn''' ''Keramborgne (de)'' * ''En gul e helm war-dreuz en aour, heuliet gant teir c'hregilhenn en argant, 2 e kab, 1 e beg''. |- |[[File:Kerampuil-d.jpg|110px]] |'''Kerampuilh''' ''Kerampuil (de)'' * ''En gul e deir c'houlm en argant, 2, 1.'' |- |[[File:Kerandais-d.jpg|110px]] |'''Kerandaez''' ''Kerandais (de)'' * ''Brizhet etre argant ha gul.'' |- |[[File:Keranflech-d.jpg|110px]] |'''Keranflec'h''' ''Keranflech (de)'' * En argant e greskenn en glazur karget gant ur rozenn en argant, eilet gant teir c'hregilhenn en glazur, 2, 1. |- |[[File:Keranfors-d.jpg|110px]] |'''Keranforzh''' ''Keranfors (de)'' * En argant e dreustell en glazur leinet gant ur voualc'henn gevliv hebiaet gant div velionenn ivez kevliv ; ur velionenn ivez en glazur e beg. |- |[[File:Kerangal-d.jpg|110px]] |'''Kerangal (de)''' * En argant e erez dispak en sabel, e vodig olivezenn c'heotet frouezhet en gul etre e grabanoù. |- |[[File:Kerangarz-d.jpg|110px]] |'''Kerangars (de)''' * En glazur e greskenn en argant. |- |[[File:Keranglas-d.jpg|110px]] |'''Keranglas (de)''' * En argant e deir zreustell en glazur. |- |[[File:Kerangomar-d-dex.jpg|110px]] |'''Kerangomar (de)''' * En limestra e vrec'h vaneget a-zehoù, war e zorn un evn kevliv grizilhonet en aour. |- |[[File:Kerangomar-d.jpg|110px]] |'''Kerangomar (de)''' * En argant e deir zervenn en geot, ur greskenn en gul e kab. |- |[[File:Kerangouez-d.jpg|110px]] |'''Kerangouez (de)''' * En sabel e deir c'hebrenn en argant. |- |[[File:Kerangreon-d.jpg|110px]] |'''Kerangreon''' ''Kerangréon (de)'' * En aour e ziv dreustell skoulmet en gul, eilet gant eizh moualc'henn gevliv, 3, 3, 2. |- |[[File:Keranguen-d.jpg|110px]] |'''Kerangwenn''' ''Keranguen (de)'' * En aour e leon kudennek en gul. |- |[[File:Keranguen-kerdelan-d.jpg|100px]] |'''Kerangwenn Kerdelan''' ''Keranguen de Kerdelan (de)'' * En argant e deir zorzhell en gul, 2, 1. |- |[[Restr:Keranmeal-d.jpg|100px]] |'''Keranmeal (de)''' * En argant e greskenn en gul leinet gant teir flourdilizenn gevliv. |- |[[Restr:Kerannou-d.jpg|100px]] |'''Kerannou (de)''' * Talbennanek etre argant ha sabel ; e sourin en gul karget gant teir melionenn en argant. |- |[[Restr:Keranrais-d.jpg|100px]] |'''de Keranrais''' <ref>Aotrounez al lec'h se e [[Plouared]]; la Rigaudière; Coatcanton, e [[Mêlwenn]]; Kervastard e [[Eliant]]; Coëtrédan; Runfao, e [[Ploubêr|Ploubêr.]] - Un aotrou kroaziad e 1248; - '''Alain''', dimezet gant Tiphaine de Pestivien, test e-kerzh santelezadur sant Erwan e 1330; - '''Olivier''' hag '''Alain''', e niz, flec'h e-kerzh [[Emgann an Tregont]], e 1350; - '''Even''', dimezet e 1369 gant Tiphaine le Voyer, itron la Rigaudière; en deus sinet emglev [[Gwenrann]] 1381.</ref> *''Brizhet etre argant ha gul a bemp linenn''. *Sturienn ː ''Ras ou comble.'' |- |[[Restr:Kerantour-d.jpg|100px]] |'''Kerantour (de)''' * En aour e flourdilizenn en glazur eilet gant teir c'hregilhenn en gul, 2, 1. |- |[[Restr:Keraot-d.jpg|100px]] |'''Keraod''' ''Keraot (de)'' * Palefarzhet : e 1 ha 4 en sabel e vrec'h a-zehoù o terc'hel un evn kevliv ; e 2 ha 3 en argant e gorn-hemolc'h en glazur liammet el lammel en gul. |- |[[Restr:Keraudy-d.jpg|100px]] |'''Keraodi''' ''Keraudy (de)'' * En argant e ziv dreustell en sabel. |- |[[Restr:Keraudren-d.jpg|100px]] |'''Keraodren''' ''Keraudren (de)'' * En glazur e groaz en aour, pep konk karget gant ur steredenn ivez en aour. |- |[[Restr:Keraudren-kerguyomar-d.jpg|110px]] |'''Keraodren a Gergwiomar''' ''Keraudren de Kerguyomar (de)'' * En glazur e dri aval-pin en argant, 2, 1. |- |[[Restr:Kerautem-d.jpg|110px]] |'''Keraotem''' ''Kerautem (de)'' * En gul e deir zreustell en argant. |- |[[Restr:Kerautret-d.jpg|110px]] |'''Keraotred''' ''Kerautret (de)'' * Gwezboellek etre gul hag aour a c'hwec'h linenn. |- |[[Restr:Kerascouet-d.jpg|110px]] |'''Keraskoed''' ''Kerascouët (de)'' * En gul e ziv hanochenn en argant e kab hag e goulourdrenn en aour e beg. [GLB] [PPC] |- |[[Restr:Kerasquer-d.jpg|110px]] |'''Kerasker''' ''Kerasquer (de)'' * En argant e ziv gadvouc'hal peuliet en gul. |- |[[Restr:Keratry-d1.jpg|110px]] |'''Keratri''' ''Keratry (de)'' * En glazur e gorn-hemolc'h en argant leinet gant ur rozenn gevliv. |- |[[Restr:Keraviou-d.jpg|110px]] |'''Keraviou (de)''' * Talbennanek etre argant ha sabel. |- |[[Restr:Keravis-d.jpg|110px]] |'''Keravis (de)''' * En argant e sourin en glazur karget gant teir c'hregilhenn en argant. |- |[[Restr:Kerazgan-d.jpg|110px]] |'''Kerazgan (de)''' * En argant e dreustell en gul karget gant ur gup tremenant en aour. |- |[[Restr:Kerazmant-d.jpg|110px]] |'''Kerazmant (de)''' * En sabel e deir bezantenn en argant. |- |[[Restr:Kerbain-d.jpg|110px]] |'''Kerbain (de)''' * Barlennet etre argant ha sabel. |- |[[Restr:Kerbervet-d.jpg|110px]] |'''Kerbervet (de)''' * En gul e deir mailhenn en aour, 2, 1. |- |[[Restr:Kerbescat-d.jpg|110px]] |'''Kerbeskad''' ''Kerbescat (de)'' * En aour e leon kudennek en sabel, e c'housourin en gul. |- |[[Restr:Kerbiquet-d.jpg|110px]] |'''Kerbiged''' ''Kerbiquet (de)'' * En argant e bempdeliaouenn en sabel. |- |[[Restr:Kerbiriou-d.jpg|110px]] |'''Kerbiriou (de)''' * En sabel e deir rodig en argant, 2, 1. |- |[[Restr:Kerborio-d.jpg|110px]] |'''Kerborio (de)''' * En geot e leon kudennek en argant. |- |[[Restr:Kerboudet-d.jpg|110px]] |'''Kerboudet (de)''' * En glazur e zaou gleze en argant lammellet e beg. — Heñvel ouzh ''Kersalaun (de)''. |- |[[Restr:Kerboulard-d.jpg|110px]] |'''Kerboular''' ''Kerboulard (de)'' * En gul e erez dispak en argant, krabanet ha pigoset en aour. |- |[[Restr:Kerbouric-d.jpg|110px]] |'''de Kerbouric''' <ref>Aotrounez al lerc'h se e [[Servel]]; Krec'hlec'h, e [[Langoad]]; Goazven, e [[Brelevenez (Lannuon)|Berlevene]]; ar Stêr, e [[Treduder]]; Traonantrez, e [[Priel]]; Kerlast, e [[Kemper-Gwezhenneg|Kemper-Gwezenneg]]; ar Gosker, e [[Louaneg]]; Pontgauthier; Kerloaz, e [[Ploulec'h]]; Pennanec’h, e [[Gwimaeg]]; la Boissière (?). - '''Rolland''', senesal Léon 1307; - '''Frañsez''', o vevañ e 1427, dimezet gant Jeanne de Kerléau; - '''Frañsez''', marc'heg Rodez e 1500; komandour Moulins e Bro-vBourbonnais, marvet e 1518; - '''Frañsez''', marc'heg Malta e 1577.</ref> * ''En argant e lammell en gul heuliet gant peder fempdeliaouenn ivez en gul'' |- |[[Restr:Kerboutier-d.jpg|110px]] |'''Kerboutier (de)''' * En argant e binenn c'heotet frouezhet en aour, ur gouezhoc'h tremenant en sabel balirant war ar c'hef. |- |[[Restr:Kerbrat-d.jpg|110px]] |'''Kerbrat (de)''' * En gul e deir fempdeliaouenn en aour, 2, 1. |- |[[Restr:Kerbreder-d.jpg|110px]] |'''Kerbreder (de)''' * Palefarzhet : e 1 ha 4 en glazur e zorn maneget en argant o terc'hel ur sparfell gevliv ; e 2 ha 3 en argant e greskenn en sabel eilet gant c'hwec'h torzhell en sabel, 3, 3. |- |[[Restr:Kerbuoch-d.jpg|110px]] |'''Kerbuoc'h (de)''' * En argant e sourin en sabel karget gant teir steredenn en aour. |- |[[Restr:Kerbusso-d.jpg|110px]] |'''Kerbusso (de)''' * En glazur e deir c'hreskenn en aour, 2, 1. |- |[[Restr:Kerbuzic-d.jpg|110px]] |'''Kerbuzig''' ''Kerbuzic (de)'' * En sabel plezhek en aour, ur ruilhenn gevliv e kab. |- |[[Restr:Kerhallic-d.jpg|110px]] |'''Kerc'hallig''' ''Kerhallic (de)'' * En argant e dreustell en glazur leinet gant ur voualc'henn gevliv. — Heñvel ouzh ''Kergalic (de)'' ha ''Kergoz (de)''. |- |[[Restr:Kerhalz-d.jpg|110px]] |'''Kerc'halz''' ''Kerhalz (de)'' * En aour e hucher en sabel, liammet kevliv. |- |[[Restr:Kerharo-d.jpg|110px]] |'''Kerc'harv''' ''Kerharo (de)'' * En gul e benn karv leinet en aour. |- |[[Restr:Kerchoent-d.jpg|110px]] |'''Kerc'hoent (de)''' * Talbennanek etre argant ha sabel. |- |[[Restr:Kerchoent-coetquelfen-d.jpg|110px]] |'''Kerc'hoent a Goedkelven''' ''Kerc'hoent de Coetquelfen (de)'' * Palefarzhet : e 1 ha 4 talbennanek etre argant ha sabel ; e 2 ha 3 gwezboellek etre aour ha gul. |- |[[Restr:Kerdalaez-d.jpg|110px]] |'''Kerdalaez (de)''' * En aour e ziv dreustell en glazur. |- |[[Restr:Kerdanouarn-d.jpg|110px]] |'''Kerdanouarn (de)''' * En glazur e deir steredenn en aour, 2, 1. |- |[[Restr:Kerderien-d.jpg|110px]] |'''Kerderien (de)''' * En glazur e leonerez en aour. |- |[[Restr:Kerdinam-d.jpg|110px]] |'''Kerdinavn''' ''Kerdinan (de)'' * En argant e greskenn en sabel, eilet gant teir zorzhell gevliv, 2 e kab, 1 e beg. |- |[[Restr:Kerdrean-d.jpg|110px]] |'''Kerdrean''' ''Kerdréan (de)'' * En sabel e seizh mailhenn en argant, 3, 3, 1. |- |[[Restr:Kerdreant-d.jpg|110px]] |'''Kerdreant''' ''Kerdréant (de)'' * En gul e leonparzh erminiget. |- |[[Restr:Kerdrein-d.jpg|110px]] |'''Kerdrein (de)''' * En erminig e gab dentek en sabel, pemp pezh. |- |[[Restr:Kerdreis-d.jpg|110px]] |'''Kerdreis (de)''' * En argant e ziv dreustell en gul. |- |[[Restr:Kerduel-d.jpg|110px]] |'''Kerduel (de)''' * En gul e c'hwec'h ruilhenn en argant, 3, 2, 1 ; e gab gwriet en glazur karget gant teir fempdeliaouenn en argant. |- |[[Restr:Keremar-d.jpg|110px]] |'''Keremar (de)''' * En argant e deir c'haouenn en sabel, krabanet, iziliet ha pigoset en gul. |- |[[Restr:Keremec-d.jpg|110px]] |'''Keremec (de)''' * En glazur e leon kudennek en argant. |- |[[Restr:Kereneoc-de.jpg|110px]] |'''Keremeoc''' ''Kerémeoc (de)'' * En glazur e leon brizhet etre argant ha gul. |- |[[Restr:Keremor-d.jpg|110px]] |'''Keremor (de)''' * Palefarzet : e 1 ha 4 en argant e baun rodellant en sabel ; e 2 ha 3 en argant e deir c'hregilhenn en gul ; ur greskenn en gul e kondon. |- |[[Restr:Kererault-d.jpg|110px]] |'''Kereraod''' ''Kererault (de)'' * En glazur plezhek en argant, ur flourdilizenn gevliv war ar glazur e kab. |- |[[Restr:Kererel-d.jpg|110px]] |'''Kererel''' ''Kerérel (de)'', ''Kerrel (de)'' * En gul e groaz en argant, un alarc'h kevliv pigoset hag iziliet en sabel e pep konk. |- |[[Restr:Kerespers-d.jpg|110px]] |'''Keresperz''' ''Kerespers (de)'' * En aour e greskenn en gul eilet gant c'hwec'h rozenn en gul, 3 e kab, 3 e beg. |- |[[Restr:Kerestat-d.jpg|110px]] |'''Kerestat (de)''' * En glazur e bav peuliek en argant eilet gant teir steredenn ivez en argant, 2 e kab, 1 e beg. |- |[[Restr:Kerfareguin-d.jpg|110px]] |'''Kerfaregen''' ''Kerfareguin (de)'' * En argant e zervenn c'heotet meziet en aour, ar c'hef karget gant ur gouezhoc'h kounnaret, goulaouet ha stilhonet en argant. |- |[[Restr:Kerfaven-d.jpg|110px]] |'''Kerfaven (de)''' * En argant e dreustell en gul. |- |[[Restr:Kerfloux-d.jpg|110px]] |'''Kerflouz''' ''Kerfloux (de)'' * En gul e deir c'hregilhenn en argant, 2, 1 ; leinet gant un drailhenn gevliv. |- |[[File:Kerfors-d.jpg|110px]] |'''Kerforz''' ''Kerfors (de)'' * En argant e gorn-hemolc'h en glazur, louanek hag ereek en glazur. |- |[[File:Kerfraval-d.jpg|110px]] |'''Kerfraval''' ''Kerfraval (de)'' * En glazur e groaz en argant karget en he c'halon gant un hanochenn en gul, ur rodig-kentr en argant e pep konk. |- |[[File:Kergadalan-d.jpg|110px]] |'''Kergadalan (de)''' * En argant e gorn-hemolc'h en sabel, louanek hag ereek en sabel. |- |[[File:Kergadaran-d.jpg|110px]] |'''Kergadaran (de)''' * En argant e binenn c'heotet frouezhet en aour, ar c'hef karget gant ur c'harv en-gwirion tremenant ha balirant. |- |[[Restr:Kergadeau-d.jpg|110px]] |'''Kergado''' ''Kergadeau (de)'' * En argant e deir zreustell en gul, e sourinan en glazur balirant ; e zrailhenn en gul e kab. |- |[[Restr:Kergadiou-d.jpg|110px]] |'''Kergadiou (de)''' * Treustellet kommek etre argant ha glazur a c'hwec'h pezh ; e grenngonk en erminig. |- |[[Restr:Kercadoret-d.jpg|110px]] |'''Kergadoret''' ''Kercadoret (de)'' * En glazur e deir c'hiprezenn en aour, 2, 1, eilet e kab gant ur greskenn en argant a-zehoù hag ur flourdilizenn gevliv a-gleiz. |- |[[Restr:Kergalic-d.jpg|110px]] |'''Kergalig''' ''Kergalic (de)'' * En argant e dreustell en glazur leinet gant ur voualc'henn gevliv. — Heñvel ouzh ''Kerhallic (de)'' ha ''Kergoz (de)''. |- |[[Restr:Kerganou-d.jpg|110px]] |'''Kerganou (de)''' * En glazur e gebrenn en argant, e eilet gant teir rodig-kentr gevliv, 2, 1. |- |[[Restr:Kergaradec-d.jpg|110px]] |'''Kergaradeg''' ''Kercaradec (de)'' * En glazur e bav en argant eilet gant ur steredenn en aour war beg ar biz-meud. |- |[[Restr:Kergariou-d.jpg|110px]] |'''Kergariou (de)''' * En argant plezhek en gul e grenn-gonk en limestra karget gant un tour en argant mogeriet en sabel. |- |[[Restr:Kergueheneuc-d.jpg|110px]] |'''Kergehenneg''' ''Kergueheneuc (de)'' * Troc'het etre argant ha gul, e leon an eil en egile. |- |[[Restr:Kerguelen-d.jpg|110px]] |'''Kergelen''' ''Kerguelen (de)'' * En argant e deir zreustell en gul leinet pep hini gant peder brizhenn erminig en sabel. |- |[[Restr:Kerguelen-meudec.jpg|110px]] |'''Kergelen a Veudeg''' ''Kerguelen de Meudec (de)'' * Palefarzhet : e 1 ha 4 en aour e gelenenn diwriziet geotet ; e 2 ha 3 gwezboellek etre argant ha gul. |- |[[Restr:Kergueris-d.jpg|110px]] |'''Kergeriz''' ''Kergueris (de)'' * En argant e c'hwec'h ruilhenn en gul, 3 e kab, 2 hag 1 e beg. |- |[[File:Kerguidu-d.jpg|110px]] |'''Kergidu''' ''Kerguidu (de)'' * En argant e leon en glazur kurunennet en aour, krabanet ha teodet en gul. |- |[[File:Kerguien-d.jpg|110px]] |'''Kergien''' ''Kerguien (de)'' * En glazur e aval-pin en aour, eilet gant teir fempdeliaouenn gevliv, 2, 1. |- |[[File:Kerguiniou-d.jpg|110px]] |'''Kerginiou''' ''Kerguiniou (de)'' * En argant e leon en gul krabanet, teodet ha kurunennet en aour. |- |[[File:Kerguiniou-keruranguen-d.jpg|110px]] |'''Kerginiou a Gerurangwenn''' ''Kerguiniou de Keruranguen (de)'' * En argant e deir zorzhell en gul, 2, 1. |- |[[Restr:Kerguizec-d.jpg|110px]] |'''Kergizeg''' ''Kerguizec (de)'' * Palefarzhet : e 1 ha 4 brizhet etre aour ha glazur ; e 2 ha 3 en gul. |- |[[Restr:Kerguizien-d.jpg|110px]] |'''Kergizien''' ''Kerguizien (de)'' * En aour e deir rozenn en gul, 2, 1. — Heñvel ouzh ''Keridiern (de)''. |- |[[Restr:Kerguiziau-d.jpg|110px]] |'''Kergiziou''' ''Kerguiziau (de)'' * En glazur e dri fenn erez diframmet en aour, 2, 1. |- |[[Restr:Kerglan-d.jpg|110px]] |'''Kerglan (de)''' * En aour e zek ruilhenn en gul, 4, 3, 2, 1. |- |[[Restr:Kerglezrec-d.jpg|110px]] |'''Kerglezreg''' ''Kerglezrec (de)'' * En gul e groaz en argant bleuñvellek en aour, konket gant peder ruilhenn en aour. |- |[[Restr:Kergoat-d.jpg|110px]] |'''Kergoad''' ''Kergoat (de)'' * En aour e giprezenn en glazur. |- |[[Restr:Kergoet-d.jpg|110px]] |'''de Kergoet''' * ''En gul e groaz en aour plezhek en glazur.'' |- |[[Restr:Kergoet-lefaou-d.jpg|110px]] |'''de Kergoët-Lefaou''' * ''En glazur e leonparzh en aour, karget war ar skoaz gant ur greskenn en gul.'' |- |[[Restr:Kergoet-guilly-d.jpg|110px]] |'''de Kergoët du Guilly''' * ''En argant e bemp gwerzidenn en gul treustellet ha kenstaget, heuliet ouzh kab gant peder rozenn ivez en gul.'' |- |[[Restr:Kergoet-kerhuidonez-d.jpg|110px]] |'''de Kergoët-Kerhuidonez''' * ''En aour e binenn c'heotet e frouezh en aour.'' |- |[[Restr:Kergolleau-d.jpg|110px]] |'''de Kergolleau''' * ''En argant e deir dreustell en gul, e zrailhenn en glazur.'' |- |[[Restr:Kergomar-d.jpg|110px]] |'''de Kergomar''' * ''En erminoù e dreustell en gul karget gant teir rodig-kentr en aour.'' |- |[[Restr:Kergongar-d.jpg|110px]] |'''de Kergongar''' * ''En glazur e dri c'hloc'h en aour, 2, 1.'' |- |[[Restr:Kergorlay-d.jpg|110px]] |'''de Kergorlay''' * ''Brizhet etre aour ha gul.'' |- |[[Restr:Kergoual-d.jpg|110px]] |'''de Kergoual''' * ''En glazur e dreustell en aour leinet gant ur vrec'h a-zehoù o skorañ un evn, an holl en argant.'' |- |[[Restr:Kergouniou-d.jpg|110px]] |'''de Kergouniou''' * ''Treustellet etre aour ha sabel a c'hwec'h pezh ; ouzh kab ur greskenn en sabel.'' |- |[[Restr:Kerautret-d.jpg|110px]] |'''de Kergournadec'h''' * ''Gwezboellek etre aour ha gul.'' |- |[[Restr:Kergoff-d.jpg|110px]] |'''de Kergoff''' * ''En argant e dreustell en gul, heuliet gant c'hwec'h mailhenn en glazur, teir ouzh kab, teir ouzh beg.'' |- |[[Restr:Kergoz-d.jpg|110px]] |'''de Kergoz''' * En argant e dreustell en glazur leinet gant ur voualc'henn hivez en glazur. — Heñvel ouzh ''de'' ''Kerc'hallic'' ha ''de'' ''Kergalic'' . |- |[[Restr:Kergozou-d.jpg|110px]] |'''de Kergozou''' * ''En gul e groaz en argant ; ur c'housourin en argant e greiz-holl.'' |- |[[Restr:Kergravan-d.jpg|110px]] |'''de Kergravan''' * En sabel e dreustell en argant heuliet gant teir c'hroazig ivez en argant, 2 ouzh kab, 1 ouzh beg. |- |[[Restr:Kergrech-d.jpg|110px]] |'''de Kergrec'h''' * ''En argant e wezenn c'heotet, leinet gant ur big en-gwirion''. — Heñvel ouzh ''Kerguennech (de)''. |- |[[Restr:Kergrech2-d.jpg|110px]] |'''de Kergrec'h''' * ''En sabel e dreustell en argant karget gant teir fempdeliaouenn en sabel.'' |- |[[Restr:Blason famille bzh Kergrist.svg|110px]] |'''Kergrist (de)''' * En aour e greskenn en sabel, eilet gant pemp bezantenn gevliv, 3 e kab, 1 e beg. |- |[[Restr:Kergroadez-d.jpg|110px]] |'''Kergroadez (de)''' * Treustellet etre argant ha sabel a c'hwec'h pezh. |- |[[Restr:Kergroas-d.jpg|110px]] |'''Kergroaz''' ''Kergroas (de)'' * En argant e groaz pavek en gul, konket gant peder mailhenn gevliv. |- |[[Restr:Kergroas-penvern-d.jpg|110px]] |'''Kergroaz a Benwern''' ''Kergroas de Penvern (de)'' * En glazur e groaz velionek en argant. [PPC] |- |[[Restr:Kerguvelen-d.jpg|110px]] |'''Kerguvelen (de)''' * En glazur e bav peuliek en argant eilet gant teir steredenn gevliv, 2 e kab, 1 e beg. |- |[[Restr:Kerguz-d.jpg|110px]] |'''Kerguz (de)''' * En argant e gorn-hemolc'h en glazur, louanek ha liammek en gul. |- |[[Restr:Kergu.jpg|110px]] |'''Kerguz a Velleville''' ''Kerguz de Belleville (de)'' * En argant e erez nijant, krabanet, pigoset ha grizilhonet en aour. |- |[[Restr:De Kergus de Kerstang.jpg|110px]] |'''Kerguz a Gerstang''' ''Kerguz de Kerstang (de)'' * En glazur e groaz pavek en argant. |- |[[Restr:Kerguen-d.jpg|110px]] |'''Kergwenn''' ''Kerguen (de)'' * En glazur e benn leonparzh en aour. |- |[[Restr:Kerguen2-d.jpg|110px]] |'''Kergwenn''' ''Kerguen (de)'' * En glazur e gebrenn leinet gant ur groazig hag eilet gant teir c'hregilhenn, an holl en argant. |- |[[Restr:Kergrech-d.jpg|110px]] |'''Kergwennec'h''' ''Kerguennech (de)'' * En argant e wezenn c'heotet, leinet gant ur big en-gwirion. — Heñvel e ''Kergrec'h (de)''. |- |[[Restr:Kerhamon-d.jpg|110px]] |'''Kerhamon (de)''' * En gul e lammell en argant eilet gant peder ruilhenn gevliv. |- |[[Restr:Kerherve-d.jpg|110px]] |'''Kerherve''' ''Kerhervé (de)'' * En argant e ziv dreustell en sabel. |- |[[Restr:Keriber-d.jpg|110px]] |'''Keriber (de)''' * En argant e leon en sabel. |- |[[Restr:Keridiern-d.jpg|110px]] |'''Keridiern (de)''' * En aour e deir rozenn en gul, 2, 1. — Heñvel ouzh ''Kerguizien (de)''. |- |[[Restr:Kerigou-d.jpg|110px]] |'''Kerigou (de)''' * Talbennanek etre argant ha sabel. |- |[[Restr:Kerimel-d.jpg|110px]] |'''Kerimel (de)''' * En argant e deir zreustell en sabel. |- |[[Restr:Kerimel-villeneuve-d.jpg|110px]] |'''Kerimel Kernevez''' ''Kerimel de Villeneuve (de)'' * En argant e deir zreustell en sabel, e leon kevliv balirant. |- |[[Restr:Kerimerch-d.jpg|110px]] |'''Kerimerc'h (de)''' * En erminig e greskenn en gul e kondon. |- |[[Restr:Kerinan-d.jpg|110px]] |'''Kerinan (de)''' * En gul e dreustell skoulmet en argant karget gant ur voualc'henn en gul. |- |[[Restr:Kerinizan-d.jpg|110px]] |'''Kerinizan (de)''' * Palefarzhet : e 1 ha 4 en gul karget gant pemp melionenn en aour lamellet, 2, 1, 2 ; e 2 ha 3 en argant karget gant ur wezenn c'heotet. |- |[[Restr:Kerincuff-d.jpg|110px]] |'''Kerinkuff''' ''Kerincuff (de)'' * En argant e ziv dreustell en gul eilet e kab gant div rozenn gevliv. |- |[[Restr:Kerinou-d.jpg|110px]] |'''Kerinou (de)''' * En glazur e dreustell zentek en argant. |- |[[Restr:Keryven-d.jpg|110px]] |'''Keriven''' ''Keryven (de)'' * En glazur e benn leonparzh en aour. |- |[[Restr:Kerizit-d.jpg|110px]] |'''Kerizit (de)''' * En glazur e dreustell en aour eilet e kab gant ur steredenn gevliv. |- |[[Restr:Kerjeffroy-d.jpg|110px]] |'''Kerjafrez''' ''Kerjeffroy (de)'' * En argant e zek melionenn en glazur, 4, 3, 2, 1. |- |[[Restr:Kerjagu-d.jpg|110px]] |'''Kerjagu (de)''' * En sabel e alarc'h en argant. |- |[[Restr:Kerjar-d.jpg|110px]] |'''Kerjar (de)''' * En aour e wezenn c'heotet. |- |[[Restr:Kerjosse-d.jpg|110px]] |'''Kerjoz''' ''Kerjosse (de)'' * En aour e zek kregilhenn en glazur, 4, 3, 2, 1. |- |[[Restr:Kerjurelay-d.jpg|110px]] |'''Kerjurelae''' ''Kerjurelay (de)'' * En argant e dreustell en gul brizhet e kab gant ur gregilhenn en glazur. [GLB] [PPC] |- |[[Restr:Kercabin-d.jpg|110px]] |'''Kerkaben''' ''Kercabin (de)'' * En gul e deir c'hroaz pavek en argant, 2, 1. |- |[[Restr:Kercabus-d.jpg|110px]] |'''Kerkabus''' ''Kercabus (de)'' * En argant plezhek en sabel, e groazig en gul e kondon. |- |[[Restr:Kercado-molac-d.jpg|110px]] |'''Kerkado-Molag''' ''Kercado-Molac (de)'' * En glazur e nav mailhenn en aour, 3, 3, 3, hebiaet ha skoret. |- |[[Restr:Kerlaouenan-d.jpg|110px]] |'''Kerlaouenan (de)''' ''de Kerlaouenan'' * En gul e bemp gwerzhid en aour lakaet en sourin. |- |[[Restr:Kerlavan-d.jpg|110px]] |'''Kerlavan (de)''' * Treustellet etre aour ha gul a c'hwec'h pezh ; e gebrenn en argant balirant. |- |[[Restr:Kerlazret-d.jpg|110px]] |'''Kerlazret (de)''' * En glazur e erez dispak en aour. |- |[[Restr:Kerlean-d.jpg|110px]] |'''Kerlean''' ''Kerléan (de)'' * Treustellet kommek a c'hwec'h pezh etre aour ha glazur. |- |[[Restr:Kerleguer-d.jpg|110px]] |'''Kerleger''' ''Kerléguer (de)'' * En argant e deir c'hroaz divouedet en gul, 2 e kab, 1 e beg ; e bempdeliaouenn en sabel er c'hondon. |- |[[Restr:Kerlenguy-d.jpg|110px]] |'''Kerlengi''' ''Kerlenguy (de)'' * En argant e erez dispak en sabel. |- |[[Restr:Kerleau-d.jpg|110px]] |'''de Kerleau''' <ref>Aotrounez al lerc'h se ha Meshuel, e [[Pleuvihan]]; Pontmen ha Gueranchanay, e [[Plouared]]; Goazanarc'hant, e [[Plourivoù]]; Kerbiquet e [[Plounez]]; l'Isle / an Enez, e [[Mousteruz]]. - '''Vincent''', abad [[Bear]] e 1443, Prières, e 1467; kañseller Breizh, hag eskob Leon e 1472. Marvet e 1476 - '''Philippe''', marc'heg M̥alta, komandant [[Gwerc'h-Breizh|Gwerc'h Breizh]] e 1523, priol meur Bro-C'hall e 1540; abad [[Ar Releg-Kerhuon|ar Releg]] ha [[Bear]]</ref> *''En glazur e c'harv tremenant en aour'' |- |[[Restr:Kerlec'h-d.jpg|110px]] |'''Kerlec'h (de)''' * Treustellet a c'hwec'h pezh etre aour ha gul. |- |[[Restr:Kerleynou-d.jpg|110px]] |'''Kerleinoù''' ''Kerleynou (de)'' * En sabel e zeir sparfell en argant pigoset en aour, 2, 1 ; e vevenn en gul. |- |[[Restr:Kerliver-d.jpg|110px]] |'''de Kerliver''' * ''En glazur e lammell goñchek en aour, heuliet gant pevar leon ivez en aour'' |- |[[Restr:Kerlivian-d.jpg|110px]] |'''de Kerlivian''' * ''En argant e dri manal en gul erenet ivez en gul.'' |- |[[Restr:Kerliviou-d.jpg|110px]] |'''de Kerliviou''' * ''En argant e erez dispak en sabel, pigoset hag iziliet en gul.'' |- |[[Restr:Coat of arms Kerliviou.gif|110px]] |'''de Kerliviou''' * ''En argant e dri hanaf en gul.'' |- |[[Restr:Kerliviry-d.jpg|110px]] |'''de Kerliviri''' * ''Palefarzhet : ouzh 1 ha 4 en aour e leon en glazur karget war e skoaz gant un tour douget gant ur rod en argant ; ouzh 2 ha 3 en glazur e dreustell en erminoù heuliet gant teir delienn lore en aour, 2, 1.'' |- |[[Restr:Kerloaguen-d.jpg|110px]] |'''de Kerloagen''' <ref>Aotrounez al lerc'h se, Disqueou, Rosampoul, ha Garspern , e [[Plougonven]]; Kervezeg hag ar Run, e [[Plourin-Montroulez|Plourin]]; Bonabry, Perennoù, la Salle, la Bouëxière, e [[Pluguen]]; Crec'heuzen, e [[Kemper|Sant-Vazhe Kemper]]; Coatcanton, e [[Mêlwenn]]; Pratanras; Kervastard, e [[Eliant]]. - '''Maurice''', kadoriad ar C'hontoù e 1426, - '''Jean''', mestr ar C'hontoù e 1445, - '''Guillaume''', provost marichaled ostel an Dug e 1480</ref> * ''En argant e erez dispak en sabel, iziliet ha pigoset en gul.'' Sturienn ː ''Sans effroy'' [PPC] |- |[[Restr:Kerloscant-d.jpg|110px]] |'''de Kerloskant''' * ''En gul e deir bezantenn en argant, 2, 1.'' |- |[[Restr:Kerlosquet-d.jpg|110px]] |'''de Kerlosquet''' * ''En sabel e groaz koñchek en argant.'' |- |[[Restr:Kerlouan-d.jpg|110px]] |'''de Kerlouan''' * ''En argant e goulm en glazur.'' |- |[[Restr:Kerlouet-d.jpg|110px]] |'''Kerlouet (de)''' * En gul e deir fempdeliaouenn en argant, 2, 1. |- |[[Restr:Kerlozrec-d.jpg|110px]] |'''Kerlozreg''' ''Kerlozrec (de)'' * Peuliet etre aour ha glazur e c'hwec'h pezh. |- |[[Restr:Kermabo-d.jpg|110px]] |'''Kermabo (de)''' * En gul e nav hanochenn en argant, 3, 3, 3. |- |[[Restr:Kermabon-d.jpg|110px]] |'''Kermabon (de)''' * Palefarzhet : e 1 ha 4 en aour e deir zreustell en glazur karget gant eizh steredenn en aour, 3, 3, 2 ; e 2 ha 3 plezhek etre aour ha sabel a c'hwec'h pezh. |- |[[Restr:Kermadec-d.jpg|110px]] |'''Kermadeg''' ''Kermadec (de)'' * En glazur e hanaf en aour leinet gant ur velionenn gevliv. |- |[[Restr:Kermadiou-d.jpg|110px]] |'''Kermadiou (de)''' * En glazur e zek hanochenn en aour, 4, 3, 2, 1. |- |[[Restr:Kermarpin-d.jpg|110px]] |'''de Kermarpin''' * ''En argant e deir c'hreskenn en gul, 2, 1.'' |- |[[Restr:Kermenguy-d.jpg|100px]] |'''de Kermenguy''' <ref>Aotrounez al lec'h se, e [[Gregam]]; la Patouillière ha Chesne-Cottereau, e [[Sant-Sebastian-an-Enk]]; Ramefort, e [[Pierig]]; Trévaly, e [[Pierig]]; la Biochetière, e [[Kornilieg]]; la Motte ha Plessix, e [[Tourc'heg]]. - '''Geoffroy''', kuzulier [[Janed Pentevr]] e 1348; - '''Pierre''', proviñsad Karmez, e Bro-Doren; aet da Anaon e 1471; - '''François''', allouer [[Naoned]], kuzulier ouzh [[Grands Jours|Grands-Jours]] e 1538, prezidant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1540; - '''François''', prezidant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1548, kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1554 - '''Guy''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1570; (aet da Anaon e 1583);</ref> * ''En aour e gelenenn c'heotet diwriziet ha dizeliennet.'' [PPC] |- |[[Restr:Kermorvan-keruzou-d.jpg|100px]] |'''Kermorvan a Geruzoù''' ''Kermorvan de Keruzou (de)'' * En argant e groaz eoriek en glazur. |- |[[Restr:Kernazret-d.jpg|100px]] |'''Kernaered''' ''Kernazret (de)'' * En argant e deir zreustell en gul, e ziv naer en glazur penn-ouzh-penn engweek etre an treustelloù, eilet gant teir c'hlouedenn en aour, 2 e kab, 1 e beg ; e vevenn genframmek etre argant ha gul.<ref name="KANUS" /> |- |[[Restr:Kernafflen-d.jpg|110px]] |'''Kernafflen (de)''' * En glazur e groaz en argant karget gant pemp flourdilizenn en gul ; konkek e 1 ha 3 gant div steredenn, e 2 ha 3, gant div greskenn, an holl en aour. |- |[[Restr:Kernechriou-d.jpg|110px]] |'''Kernec'hriou''' ''Kernechriou (de)'' * Palefarzhet etre argant ha sabel. — Heñvel ouzh ''Quenec'hriou (de)''. |- |[[Restr:Kernelien-d.jpg|110px]] |'''Kernelien (de)''' * En gul e leon en argant kurunennet en aour. |- |[[Restr:Kernegant-d.jpg|110px]] |'''Kernegant (de)''' * En gul hadet gant hanochennoù en argant, e leon balirant ivez en argant. |- |[[Restr:Kerneau-d.jpg|110px]] |'''Kernev''' ''Kerneau (de)'' * Palefarzhet : e 1 ha 4 en argant e greskenn en gul ; e 2 ha 3 en glazur plezhek en argant. |- |[[Restr:Kernevenoy-d.jpg|110px]] |'''Kernevenoe''' ''Kernevenoy (de)'' * Brizhet etre aour ha gul, e grenngonk en argant karget gant pemp brizhenn erminig en sabel lammellet. |- |[[Restr:Kernezne-d.jpg|110px]] |'''Kernezne (de)''' * En aour e deir c'hregilhenn en gul, 2, 1. — Heñvel ouzh ''Keroual (de)''. |- |[[Restr:Kernicher-d.jpg|110px]] |'''Kernicher (de)''' * En glazur e dri fav dehoù en argant eilet gant un houarn goufiziad kevliv er c'hondon. |- |[[Restr:Kernicol-d.jpg|110px]] |'''Kernikol''' ''Kernicol (de)'' * En gul e dri fav dehoù en argant, 2, 1. |- |[[Restr:Kerno-d.jpg|110px]] |'''Kerno (de)''' * En aour e dreustell en glazur eilet gant teir houadez ivez en glazur, 2, 1. |- |[[Restr:Kernuz-d.jpg|110px]] |'''Kernuz (de)''' * En aour e ziv gebrenn en gul eilet e kab gant un eilienn ivez en gul. |- |[[Restr:Keroneuf-d.jpg|110px]] |'''Keronev''' ''Keroneuf (de)'' * Treustellet a c'hwec'h pezh etre argant ha gul, e gebrenn en glazur balirant. |- |[[Restr:Keropartz-d.jpg|110px]] |'''Keropartz (de)''' * En glazur e gebrenn en aour eilet gant teir rodig-kentr kevliv, 2 e kab, 1 e beg. |- |[[Restr:Kerosven-d.jpg|110px]] |'''Kerosven (de)''' * En aour e rod en gul, e vevenn en sabel. |- |[[Restr:Keroual-d.jpg|110px]] |'''Keroual (de)''' * En aour e deir c'hregilhenn en gul, 2, 1. — Heñvel ouzh ''Kernezne (de)''. |- |[[Restr:Kerouallan-d.jpg|110px]] |'''Kerouallan (de)''' * En glazur e zek steredenn en argant, 4, 3, 2, 1. — Heñvel ouzh ''Kervenno (de)''. |- |[[Restr:Kerouallan-kervennec-d.jpg|110px]] |'''Kerouallan a Gervenneg''' ''Kerouallan de Kervennec (de)'' * En glazur e dri aval-pin en aour, 2, 1. |- |[[Restr:Kerouant-d.jpg|110px]] |'''Kerouant (de)''' * En argant e groaz pavek en glazur. |- |[[Restr:Kerouartz-d.jpg|110px]] |'''Kerouartz (de)''' * En argant e rod en sabel eilet gant teir c'hroazigan kevliv, 2 e kab, 1 e beg. |- |[[Restr:Keroudault-d.jpg|110px]] |'''Keroudaod''' ''Keroudault (de)'' * En argant e gorn-hemolc'h eilet gant tri fenn gouezhoc'h, 2 e kab, 1 e beg, an holl en sabel. |- |[[Restr:Kerougant-d.jpg|110px]] |'''Kerougant (de)''' * En argant e flourdilizenn en glazur eilet gant teir c'hregilhenn en gul, 2 e kab, 1 e beg. |- |[[Restr:Keroul-d.jpg|110px]] |'''Keroul (de)''' * En aour e deir zervenn en gul, 2, 1. |- |[[Restr:Keroullay-d.jpg|110px]] |'''Keroulae''' ''Keroulay (de)'' * Brizhet, e gab en gul karget gant ul leon kreskant en aour, krabanet, teodet ha kurunennet en glazur. |- |[[Restr:Keroulaouen-d.jpg|110px]] |'''Keroulaouen (de)''' * Talbennanek etre argant ha sabel, e sourin en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel war-du ar sourin. |- |[[Restr:Keroulas-d.jpg|110px]] |'''Keroulaz''' ''Keroulas (de)'' * Treustellet etre argant ha glazur a c'hwec'h pezh. |- |[[Restr:Keroulle-d.jpg|110px]] |'''Keroulle''' ''Keroullé (de)'' * En argant e dri aval-pin geotet, 2, 1. |- |[[Restr:Kerourfi-d.jpg|110px]] |'''Kerourfi (de)''' * En glazur e dreustell en argant eilet gant c'hwec'h bezantenn kevliv, tri e kab, tri e beg. |- |[[Restr:Kerourguy-d.jpg|110px]] |'''Kerourgi''' ''Kerourgy (de)'' * En glazur e zaou gi redant en argant e kab, e gadgi kevliv e beg.<ref name="KANUS" /> |- |[[Restr:Kerouzere-d.jpg|110px]] |'''Kerouzere''' ''Kerouzéré (de)'' * En limestra e leon en argant. |- |[[Restr:Kerouzy-d.jpg|110px]] |'''Kerouzi''' ''Kerouzy (de)'' * En aour e leon kudennek en sabel. |- |[[Restr:Kerouzlac-d.jpg|110px]] |'''Kerouzlac'h''' ''Kerouzlac (de)'' * En aour e gebrenn en glazur karget e kab gant un arbenn karv en aour, eilet gant teir melionennn en gul, 2, 1. |- |[[Restr:Kerpaen-d.jpg|110px]] |'''Kerpaen (de)''' * En argant e zervenn c'heotet, ur gouezhoc'h en sabel tremenant balirant war kef ar wezenn. |- |[[Restr:Kerperenez-d.jpg|110px]] |'''Kerperenez''' ''Kerpérenez (de)'' * En sabel e dreustell dentek en argant eilet gant c'hwec'h bezantenn en aour, 3, 3. |- |[[Restr:Kerpezdron-d.jpg|110px]] |'''Kerpezdron (de)''' * En argant e greskenn en glazur e kondon eilet gant teir rodig kentr en sabel, 2 e kab, 1 e beg. |- |[[Restr:Kerpoisson-d.jpg|110px]] |'''Kerpoisson (de)''' * En aour e leon en gul e lost en e c'harbedenn. |- |[[Restr:Kerpondarmes-d.jpg|110px]] |'''Kerpondarmes (de)''' * En glazur e ziv dreustell en argant, ur greskenn gevliv er c'hondon. |- |[[Restr:Kerradennec-d.jpg|110px]] |'''Kerradenneg''' ''Kerradennec (de)'' * En argant e dour kranellek en gul leinet gant ur groaz en glazur. |- |[[Restr:Kerraoul-d.jpg|110px]] |'''Kerraoul (de)''' * En gul e c'hwec'h flourdilizenn en argant, 3, 2, 1 leinet gant un drailhenn gevliv. |- |[[Restr:Kerraoul-kernachant-d.jpg|110px]] |'''Kerraoul a Gernac'hant''' ''Kerraoul de Kernac'hant (de)'' * En gul e gab dentek en argant, pemp pezh. |- |[[Restr:Kerrenou-d.jpg|110px]] |'''Kerrenou (de)''' * En glazur e zañvad tremenant en argant. |- |[[Restr:Kerret-d.jpg|110px]] |'''Kerred''' ''Kerret (de)'' * En aour e leon kudennek en sabel; e c'housourin en gul. |- |[[Restr:Kerriec-d.jpg|110px]] |'''Kerrieg''' ''Kerriec (de)'' * En glazur e flourdilizenn en aour, hedet gant div vailhenn ivez en aour. |- |[[Restr:Kerriou-d.jpg|110px]] |'''Kerriou (de)''' * En gul e groaz koñchek en aour. |- |[[Restr:Kerrivoal-d.jpg|110px]] |'''Kerrivoal (de)''' * En sabel e dri fotev staenheñvel en argant. |- |[[Restr:Coat of arms Kerrivoal du Cosquer.png|110px]] |'''Kerrivoal ar Gozh Kêr''' ''Kerrivoal du Cosquer (de)'' * En argant e ziv dreustell en sabel. |- |[[Restr:Keroignant-d.jpg|110px]] |'''Kerroignant (de)''' * En glazur e vaneg houarn peuliek en argant. |- |[[Restr:Kerrom-d.jpg|110px]] |'''Kerrom (de)''' * En argant e ziv gebrenn en glazur. |- |[[Restr:Kerroz-d.jpg|110px]] |'''Kerroz (de)''' * En argant e dreustell en glazur eilet gant teir c'hregilhenn gevliv, 2 e kab, 1 e beg. |- |[[Restr:Kersabiec-d.jpg|110px]] |'''Kersabieg''' ''Kersabiec (de)'' * En sabel e leon en argant. |- |[[Restr:Kersalaun-d.jpg|110px]] |'''Kersalaun (de)''' * En glazur e zaou gleze en argant lammellet e beg. — Heñvel ouzh ''Kerboudet (de)''. |- |[[Restr:Kersaliou-d.jpg|110px]] |'''Kersaliou (de)''' * Treustellet etre argant ha gul a c'hwec'h pezh, e leon balirant en sabel krabanet, teodet ha kurunennet en aour. |- |[[Restr:Kersalou-d.jpg|110px]] |'''Kersalou (de)''' * En glazur e dri zour kranellet en aour, staget an eil ouzh egile, an hini kreiz uheloc'h ha leinet gant ur c'hilhog en sabel. |- |[[Restr:Kersaint-d.jpg|110px]] |'''Kersant''' ''Kersaint (de)'' * En argant e dri zour en gul kranellet a bevar fezh, 2, 1. |- |[[Restr:Kersaint-gilly-d.jpg|110px]] |'''Kersant-Jili''' ''Kersaint-Gilly (de)'' * En sabel e c'hwec'h melionenn en argant, 3, 2, 1. |- |[[Restr:Kersauzon-d.jpg|110px]] |'''Kersaozon''' ''Kersauzon (de)'' * En gul e ezev en argant e vroc'henn beuliek. |- |[[Restr:Kersauzon-bolore-d.jpg|110px]] |'''Kersaozon a Volore''' ''Kersauzon de Boloré (de)'' * En sabel e gastell en aour mogeriet en sabel ha leinet gant tri zourigan ivez en aour. |- |[[Restr:Kersaudy-d140.jpg|100px]] |'''Kersaudi''' ''Kersaudy (de)'' * En glazur e leonparzh en argant. |- |[[Restr:Kersy-d.jpg|100px]] |'''Kersi''' ''Kersy (de)'' * Rannet dentek etre argant ha sabel. |- |[[Restr:Kerscau-d.jpg|100px]] |'''Kerskav''' ''Kerscau (de)'' * En argant e zaou zelfin kein-ouzh-kein en glazur. |- |[[Restr:Kerscouach-d.jpg|110px]] |'''Kerskouarc'h''' ''Kerscouarc'h (de)'' * En argant e leon en sabel. |- |[[Restr:Kersulgar-d.jpg|110px]] |'''Kersulgar (de)''' * En glazur e deir flourdilizenn treustellet en argant leinet gant div bempdeliaouenn ivez en argant. |- |[[Restr:Keruzaouen-d.jpg|110px]] |'''Keruzaouenn''' ''Keruzaouen (de)'' * En sabel e leon leonparzhek en argant. |- |[[Restr:Keruzas-d.jpg|110px]] |'''Keruzas (de)''' * En gul e bemp flourdilizenn lammellet en argant, 2, 1, 2. |- |[[Restr:Keruzec-d.jpg|110px]] |'''Keruzec (de)''' * En sabel e zek hanochenn en argant, 4, 3, 2, 1. |- |[[Restr:Kerbalanec-d.jpg|110px]] |'''Kervalaneg''' ''Kerbalanec (de)'' * En aour e wezenn c'heotet, leinet gant ur big en-gwirion. |- |[[Restr:Kermarec-d.jpg|110px]] |'''Kervarc'heg''' ''Kermarec (de)'' * En gul e dreustell en argant. |- |[[Restr:Kermarec-kerbiquet-d.jpg|110px]] |'''Kervarc'heg-Kerbiged''' ''Kermarec de Kerbiquet (de)'' * En gul e c'hwec'h bezantenn en aour, 3, 2, 1 ; e gab en erminig. |- |[[Restr:Kermarec-traurout-d.jpg|110px]] |'''Kervarc'heg-Traouroud''' ''Kermarec de Traurout (de)'' * En gul e bemp ruilhenn en argant, 3, 2 ; e gab en argant karget gant teir rozenn en gul. |- |[[Restr:Kermarquer-df.jpg|110px]] |'''Kervarker''' ''Kermarker (de)'' * En glazur e dreustell en aour karget gant teir rodig kentr en sabel. |- |[[Restr:Kervasdoue-d.jpg|110px]] |'''Kervasdoue''' ''Kervasdoué (de)'' * Hadet gant erminig en sabel, e ziv flourdilizenn en gul peuliet an eil dreist eben. |- |[[Restr:Kermassonnet-d.jpg|110px]] |'''Kervasoned''' ''Kermassonnet (de)'' * En gul e deir c'hregilhenn en argant, 2, 1. |- |[[Restr:Kervastard-d.jpg|110px]] |'''Kervastard (de)''' * En argant kebret en sabel. |- |[[Restr:Kermatheman-d.jpg|110px]] |'''Kervataman''' ''Kermatheman (de)'' * En geot e deir mailhenn en aour, 2, 1. |- |[[Restr:Kermavan-d.jpg|110px]] |'''Kervavan''' ''Kermavan (de)'' * En aour e leon en glazur. |- |[[Restr:Kerveatoux-d.jpg|110px]] |'''Kerveadou''' ''Kervéatoux (de)'' * En aour e ziv dreustell gommek en glazur eilet e kab gant ur sterenn gevliv. |- |[[Restr:Kermeidic-d.jpg|110px]] |'''Kervedig''' ''Kermeidic (de)'' * Treustellet etre argant ha glazur a c'hwec'h pezh, e gebrenn valirant en argant. |- |[[Restr:Kerveguen-d.jpg|110px]] |'''Kervegen''' ''Kerveguen (de)'' * En geot e deir c'hregilhenn en aour, 2, 1. |- |[[Restr:Kerveguen-Kurru-d.jpg|110px]] |'''Kervegen a Gurru''' ''Kerveguen de Curru (de)'' * En gul e deir c'hregilhenn en argant, 2, 1. |- |[[Restr:Kermel-d.jpg|110px]] |'''Kervel''' ''Kermel (de)'' * En gul e dreustell en argant eilet gant daou leonparzh en aour, unan e kab, unan e beg. |- |[[Restr:Kermellec-d.jpg|110px]] |'''Kervelleg''' ''Kermellec (de)'' * En aour e dreustell en gul eilet gant teir rodig-kentr gevliv, div e kab, unan e beg. |- |[[Restr:Kerven-d.jpg|110px]] |'''Kerven (de)''' * En glazur e gebrenn en argant leinet gant ur groaz krouget ha divouedet e kab, eilet gant teir c'hregilhenn, 2, 1, an holl en argant. |- |[[File:Keramanach-d.jpg|110px]] |'''Kervenac'h''' ''Keramanac'h (de)'' * En aour e vorvran en sabel. |- |[[Restr:Kermenguy-derrien-d.jpg|110px]] |'''Kervengi-Derc'hen''' ''Kermenguy-Derrien (de)'' * Talbennanek etre argant ha sabel, e dreustell en gul karget gant ur greskenn en argant. |- |[[Restr:Kerveno-d.jpg|110px]] |'''Kerveno''' ''Kervenno (de)'' * En glazur e zek steredenn en argant, 4, 3, 2, 1. — Heñvel ouzh ''Kerouallan (de)''. |- |[[Restr:Kermeno-d.jpg|110px]] |'''Kerveno''' ''Kermeno (de)'' * En gul e deir mailhenn en argant, 2, 1. |- |[[Restr:Kermeno-lojou-d.jpg|110px]] |'''Kerveno al Lojoù''' ''Kermeno du Lojou (de)'' * En argant e bemp mailhenn en glazur, 2, 2, 1. |- |[[Restr:Kermenou-d.jpg|110px]] |'''Kervenoù''' ''Kermenou (de)'' * En aour e deir zreustell gommek en glazur. |- |[[Restr:Kervenozael-d.jpg|110px]] |'''Kervenozael (de)''' * En argant e bemp gwerzhidenn en gul kenstag treustellet, leinet gant peder rodig-kentr gevliv. |- |[[Restr:Kerver-d.jpg|110px]] |'''Kerver (de)''' * En glazur e unkorneg en argant. |- |[[Restr:Kermerchou-d.jpg|110px]] |'''Kerverc'hoù''' ''Kermerc'hou (de)'' * En argant e groaz velionek en sabel karget gant pemp steredenn en aour. |- |[[Restr:Kerverder-d.jpg|110px]] |'''Kerverder (de)''' * En gul e gebrenn en argant eilet e beg gant ur arbenn ejon. |- |[[Restr:Kerverien-d.jpg|110px]] |'''Kerverien (de)''' * En aour e deir c'hebrenn en glazur. |- |[[Restr:Kerverien-Vaudeguy-d.jpg|110px]] |'''Kerverien a Vaodegi''' ''Kerverien de Vaudeguy (de)'' * En aour e deir c'hebrenn en glazur, e zrailhenn gevliv e kab. |- |[[Restr:Kermeur-d.jpg|110px]] |'''Kerveur''' ''Kermeur (de)'' * En sabel plezhek en aour a c'hwec'h pezh. |- |[[Restr:Kermeur-lescouet-d.jpg|110px]] |'''Kerveur al Leskoed''' ''Kermeur du Lescouët (de)'' * Treustellet etre gul hag aour a c'hwec'h pezh. |- |[[Restr:Kervezelou-d.jpg|110px]] |'''Kervezelou (de)''' * Palefarzhet : e 1 ha 4 en argant e deir moualc'henn en sabel, 2, 1 ; e 2 ha 3 en argant e deir zreustell gommek en glazur. |- |[[Restr:Kerbihan-d.jpg|110px]] |'''Kervihan''' ''Kerbihan (de)'' * En argant e deir sourin en glazur, e grenngonk en glazur karget gant ur bempdeliaouenn en argant. |- |[[Restr:Kervilliau-d.jpg|110px]] |'''Kerviliou''' ''Kervilliau (de)'' * Gwezboellek etre argant ha gul. |- |[[Restr:Kervilly-d.jpg|110px]] |'''Kervilli''' ''Kervilly (de)'' * En argant e groaz wezboellek etre gul hag argant. |- |[[Restr:Kervilzic-d.jpg|110px]] |'''Kervilzig''' ''Kervilzic (de)'' * En sabel e dreustell en aour eilet gant pemp kregilhenn gevliv, 3 e kab, 2 e beg. |- |[[Restr:Kermoisan-d.jpg|110px]] |'''Kervoezan''' ''Kermoisan (de)'' * En gul e seizh kregilhenn en argant, 3, 3, 1. — Heñvel ouzh ''Le Bourgeois''. |- |[[Restr:Kermorial-kermorvan-d.jpg|110px]] |'''Kervorial a Germorvan''' ''Kermorial de Kermorvan (de)'' * En glazur e gorn-hemolc'h en argant eilet gant teir flourdilizenn gevliv, 2 e kab, 1 e beg. |- | |'''Kervoroc'h''' ''Kermoroc'h (de)'' * Peuliet etre aour ha gul, e vevenn goñchek en gul. |- |[[Restr:Kerhoas-d.jpg|110px]] |'''Kerwazh''' ''Kerhoas (de)'' * En glazur e deir steredenn en aour, 2, 1. |- |[[Restr:Kerguern-d.jpg|110px]] |'''Kerwern''' ''Kerguern (de)'' * En glazur e deir ruilhenn en argant, 2, 1. |- |[[Restr:Kerguern2-d.jpg|110px]] |'''Kerwern''' ''Kerguern (de)'' * En argant plezhek en glazur a c'hwec'h pezh. |- |[[Restr:Kerguernon-d.jpg|110px]] |'''Kerwernon''' ''Kerguernon (de)'' * En sabel e dri herlegon en argant, 2, 1. |- |[[File:Kerguen-penfrat.jpg|110px]] |'''Kerwern a Benfrat''' ''Kerguern de Penfrat (de)'' * En argant e wernenn c'heotet. |- |[[File:Kerguezay-d.jpg|110px]] |'''Kerwezae''' ''Kerguezay (de)'' * En erminig e dreustell en gul karget gant teir rodig-kentr en aour. |- |[[File:Kerguezangor-d.jpg|110px]] |'''Kerwezangor''' ''Kerguezangor (de)'' * En gul e groaz pavek en argant. |- |[[File:Kerguezec-d.jpg|110px]] |'''Kerguezec''' * ''Palefarzhet : e 1 ha 4 en argant, karget gant ur wezenn diwriziet c'heotet ; e 2 ha 3 en glazur.''<ref name="KANUS" /> |- |[[Restr:Kerjean-d.jpg|110px]] |'''de Kerjean''' * ''En sabel plezhek en aour a c'hwec'h pezh, e c'hrenngonk en gul karget gant ur groaz en argant.'' |- |[[Restr:De Kerjean de Kervennec.jpg|100px]] |'''de Kerjean de Kervennec''' * ''En argant e dour dir toet ha mogeriet en sabel.'' |- |[[Restr:Kerivon-d.jpg|100px]] |'''de Keryvon / Keréozen''' <ref>Aotrounez al lec'h se ha Lemeuz, e [[Gwineventer]]; Cosquer, Kerivinec Molesne. '''Jean''', bev e 1426, dimezet gant Louise de Ploëlan, en deus bet e vereri noblet e 1452. Skourr henañ an tiegezh se en deus kemmesket gant ar re Parscau.</ref> * ''Gwezboellek etre aour ha gul, ur steredenn ivez en aour e kondon.'' * Sturienn ː ''Sequar quocumque licebit'' |- |[[Restr:Knolles.jpg|100px]][[Restr:Knolles 2.jpg|100px]] |'''Knolles''' <ref>'''Robert''', kantread saoz, feal da Yann a Voñtforzh; prizoniad e-kerzh [[Emgann an Tregont]] e 1351, e lakas prizoniad d'e zro kont Auxerre e-kerzh emgann [[an Alre]] e 1364; anvet gant ar Priñs Du evel senesal Gwiana e 1368, e lakas Du Guesclin da sevel seiziz [[Brest]] hag hini [[Derwal]] e 1373; sevel e reas ospis ar Saozon e [[Roma]] e 1380, hag e varvas e bro Saoz e 1406</ref> * ''Dougen a ra ur gebrenn karget gant teir melchonenn'' (siell 1363); livioù dizanavezet * neuz all ː ''En aour e dreustell en gul karget gant teir flourdilizenn en aour'' [PPC] |} == L == {| class="wikitable" |[[Restr:Labbaye-d.jpg|100px]] |'''de Labbaye''' <ref>Aotrounez Maisonneuve, la Rive, Penanguer, beli [[Karaez-Plougêr|Karaez]]; Ardamezeg 1696.</ref> * ''En argant e deir gwenanenn en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Labat-Riben.jpg|100px]] |'''Labat''' <ref>Genigik eus bro Agen. Aotrounez Riben; Plaineville. Dizarbennet e 1668, beli [[Sant-Brieg]]. - '''Pierre''', sindik Sant-Brieg e 1666; - un arc'hdiagon-meur Sant-Brieg e 1680.</ref> * ''En glazur e leon en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Lagadec trèfles.jpg|100px]] |'''Lagadec''' * ''En argant e deir melchonenn en glazur, 2, 1.'' |- |[[Restr:Lagadec-kernabat.jpg|100px]] |'''Le Lagadec de Kernabat''' * ''En erminoù e fempdeliaouenn en gul.'' |- |[[Restr:Lair de Lessongère.gif|100px]] |'''<big>Lair</big>''' <ref name="Lair">Stumm brezhonek ''*Lair'' : nann testeniekaet. Aotrounez Lessongère ha la Botardière, e [[Sant-Ervlan]]. - Un denjentil ar Roue, - Tri mestr [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar c'hontoù]] adalek 1676;</ref> * ''En glazur e gebrenn en aour heuliet ouzh kab gant div steredenn en argant, ouzh beg gant ur greskenn hivez en argant.'' |- |[[Restr:Lair-de-la-haye.jpg|100px]] |'''Lair de la Haye''' <ref name="Lair" /> * ''En glazur e groaz dentek heuliet ouzh kab gant ur steredenn en aour ouzh pep konk, hag ouzh beg gant ur rozenn ivez en aour ouzh pep konk.'' |- |[[Restr:Lallouette.gif|100px]] |'''Lallouette''' * ''En argant e dreustell en gul, karget gant teir steredenn en aour hag heuliet gant tri alc'hweder en sabel'' (siell [[1320]]). [PPC] |- |[[Restr:De la Landelle.jpg|100px]] |'''de la Landelle''' <ref>Aotrounez al lec'h, e [[Gwern-Porc'hoed]]; la Graë, e [[Paolieg|Paolie]]<nowiki/>g; la Vliieslouet; Roscanvec ha Talhouët, e [[Sant-Nolf]]; Couësnongle, e Sant-Yagu; Maretz; Tretrées, e [[Lannoez]]; Lohan, e [[Plaodren]]; le Pin, la Roberdière, ha le Temple, e [[Sant-Masen-ar-Porzh|Sant-Masen]]; [[Lantilieg]]; [[Treal]]; la Chesnaye-Aribart, e [[Gwazel]] </ref> * ''En argant e deir moualc'henn en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:De Langueouëz.jpg|100px]] |'''de Languéouëz''' <ref>Aotrounez al lec'h se e [[Treouergad]]; e [[Kraozon]]; de Prantanroz, e [[Penharz|Penharz;]] Lescoulouarn, e [[Ploneour-Lanwern|Ploneour]]; Kergaradec, e [[Fouenant]]; Quinipily, e [[Baod]]; Kerivallan, e [[Brec'h (kumun)|Brec'h]];  Espinefort, e [[Langedig]]; Lezarscoët, e [[Plounevez-Porzay]]; ar Forest, e [[Ploudiern]]; Kerham, e [[Gwitevede]]. Menegioù ha diskouezadegoù eus 1426 da 1536, par. de Plouguin et Gwitevede, esk. Léon, Ploneour ha Ploudiern, esk. Krevev, ha Baod, esk. Gwened. Sturienn : ''Vim patitur qui vincere discit''. - '''Maurice''', bet lazhet e-kerzh emgann an Alre e 1364; - '''Hamon''', eus parrez Treouergad, bet klevet e-kerzh an enklask evit santelezhadur Charles Bleaz e 1371; - '''Tristan''', marc'heg Rodez, komandour ar Spered-Santel an Alre e 1510.</ref> * ̈''Treustellet ha kommek etre aour ha glazur; e gab en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Lansullien-d.jpg|100px]] |'''de Lansullien''' * ''En argant e deir gwerzhidenn en sabel peuliet ha kenstag.'' |- |[[Restr:Lantivy-d.jpg|100px]] |'''de Lantivy''' * ''En gul e c'hleze en argant peuliet beg ouzh beg''. |- |[[Restr:Lanuzouarn-d.jpg|100px]] |'''de Lanuzouarn''' * ''En argant e skoed en glazur ouzh kondon heuliet gant c'hwec'h ruilhenn gouremmet en gul, 3, 2, 1.'' |- |[[Restr:Le Lasseur de Ranzay.png|100px]] |'''Le Lasseur''' <ref>Familh c'henidik eus Normandi. Aotrounez Ranzay, e [[Sant-Donasian]], eskopti Naoned - '''René-François''' le Lasseur de Ramzay, pennalvokad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1784 (an hini diwezhañ ǃ)</ref> * ''En gul e gebrenn en argant, heuliet gant tri c'hilhog en aour, an daou ouzh kab penn-ouzh-penn'' [PPC] |- |[[Restr:De Lescoët de la Moquelais.gif|100px]] |'''de Lescoët''' <ref>Aotrounez al lerc'h se, la Moquelays, Sainte-Belienne, Soulleville, e [[Maroue]]; Rosay, e [[Landehen]]; Ville-Marie, e [[Andel]]; beskonted Boschet e 1608 hag aotrounez la Chalouzais, e [[Gwikomm]]; aotrounez la Guérande, e [[Henant-Bihan]]; la Ville-Geslin, Villepie, e [[Izeg]]; kastellour Galmellière, e 1627; Aotrounez Menezmeur, Pontgirouard, Poirier, la Gabillaudière, e [[Santez-Lusenn]]; Bois-Nouveau, e [[Sant-Juluan-Kankell|Sant-Juluan-Konkell]]; Launay-Dionis, e [[Chantenay]]. - '''Jean''', mestr war kanoliezh Breizh ha konestabl [[Roazhon]] e 1487; - '''Olivier''', floc'h, boutailher ha barazer ar rouanez [[Anna Breizh|Anna]] e 1510; - '''Auffray''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1586, kadoriad kentañ ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr ar C'hontoù]] Breizh e 1596; - Ur jeneral an arc'hant e 1617; - un abadez Bonlieu, en eskopti Lyon, e 1640</ref> * ''En sabel e sparfell en argant, krabanet, stagellet ha grizilhonek en aour, heuliet gant teir c'hregilhenn en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Lescoet-d.jpg|100px]] |'''de Lescoët''' * ''En sabel e dreustell en argant karget gant teir fempdeliaouenn en sabel.'' |- |[[Restr:Lesenet-d.jpg|110px]] |'''de Lesenet''' * ''En sabel e deir c'hroazig en argant.'' |- |[[Restr:De Lesmeleuc.gif|100px]] |'''de Lesmeleuc''' <ref>Aotrounez la Salle, e [[Andel]]; la Roche-au-Lion, e [[Lambal|Sant-Melen-Lambal]]; la Villemorel, e [[Bronn (kumun)|Bronn]]. - '''Maurice''' ha '''François''', marc'heien [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1581</ref> * ''En gul e sparfell en aour, heuliet gant teir c'hregilhenn en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Lespernez-d.jpg|100px]] |'''de Lespervez'''<ref>Aotrounez al lerc'h se e [[Ploneour-Lanwern|Ploneour]] ; Prathir; Hoaribac, e [[Persken]]. - '''Charles''', kadoriad kentañ ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kambr ar C'hontoù]] Breizh e 1444, kuzulier ha kambrellan an duged [[Yann V (dug Breizh)|Yann V]] ha Fañch Iñ. - '''Henri''', abad [[Kemperle]]; aet da Anaon e 1434 - '''Alain''', tro ha tro eskob [[Dol]] ha [[Kemper]], hag arc'heskob ''Caesarea''; marvet e 1434; - '''Jean''', eskob Kemper, marvet e 1472;</ref> * ''En sabel e deir eilenn treustellek en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Libault du Perray.png|100px]] |'''Libault''' <ref>Aotrounez Perray; la Templerie, e [[Pont-Marzhin|Pont-Marhin]]; Beaulieu ?; la Boissière, e [[Orvez|Orez]]; Bois-ès-Loup, e [[Koeron]]; Belabord ha la Belusterie, e [[Kastell-Tepaod]], la Haye, e [[Santez-Lusenn]]; la Chevasnerie e [[Sant-Gerent]]. - '''Gratien''', chuin [[Naoned]] e 1655; maer Naoned e 1671; - ̆'''Antoine''', mestr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1751; - '''François''', sekretour ar Roue e 1753, maer Naoned e 1764.</ref> * ''En argant e c'hwec'h flourdilizenn en gul, 3, 2, 1; e gab ivez en gul karget gant tri houarn goaf en argant, begoù ouzh kab'' [PPC] |- |[[Restr:De Liniers.gif|100px]] |'''de Ligné''' <ref>Genidig eus Bro-Boatev; aotrounez Airvault, Arnaillou, la Guyonnière, Soulièvre, la Grange, Saint-Pompain, la Bourbelière, Château-Gaillard. - '''Guy''', aotrou la Meilleraye (Melereg ?), dimezet e 1340 gant Mathurine Cherchemont, bet lazhet e-kerzh emgann Poitiers e 1356; - '''René des Liniers d'Amaillou''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1577; Liammet eo bet ar familh se e Breizh gant FONTAINE DE MERVÉ. Roet en deus ur penn-strollad-listri morlu Bro-Spagn, eil-roue Buenos-Ayres, bet fuzuilhet gant an emsavidi e 1810.</ref> * ''En argant e dreustell en gul; e vevenn en sabel bezantet en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Lohéac de Trévoazec.png|100px]] |'''<big>Lohéac</big>''' <ref>Aotrounez Trevoazeg, e [[Redene]]; Guilly, e [[Molan]]. - '''Mathieu''', prokulor ar Roue ouzh prezidial [[Kemper]] e 1590; - '''René''', mestr ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1675; - ur senechal [[Konk-Kerne|Kon-kerne]] e 1696</ref> * ''En argant e vailhenn en sabel'' [PPC] |- | |'''Louvel''' <ref>Aotrounez la Cotardière, Plessis, l'Espinay, e [[Parthenay]]; la Rivière, e [[Gevrezeg]]; Aulnays, e [[Sant-Gregor]]; la Touche, e [[Brezhiel]]; la Vallée ?. - '''Alain''', test e diazez abati Beaulieu e 1170; - '''Macé''', mestr e [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1400; - '''Julien''', kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1579; - un abad Montmorel ouzh eskopti Avranches eus 1575 da 1595</ref> * ''En glazur e zri penn bleiz dideodek, diframmet en aour, ar genou digor-frank en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Loz de Kerillis.gif|100px]] |'''Loz''' * ''En gul e deir sparfell en argant pigoset ha grizilhonet en aour.'' |} == M == {| class="wikitable" |[[Restr:Mabille.gif|100px]] |'''Mabille''' <ref>Aotrounez des Granges (?), ha Rochereau (?). - '''Jean''', sekretour ar Roue e 1757; - Un eil-maer [[Naoned]] e 1687; -Daou sealaouer ouzh ar Gontoù e 1705 ha 1743</ref> * ''En glazur e zri skoedig en argant, pep hini karget gant teir brizhenn erminig en sabel''. [PPC] |- |[[Restr:Macé de Prébusson.gif|100px]] |'''Macé''' * ''Ur groaz pavek karget gant pemp kregilhenn'' (siell [[1380]]) ; livioù disanvet. [PPC] |- |[[Restr:Macé de la Villeon.gif|100px]] |'''Macé''' * ''En argant e deir rozenn en gul''. [PPC] |- |[[File:Machecoul-d.jpg|100px]] |'''de Machecoul''' * ''En argant e deir c'hebrenn en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Machefer.gif|100px]] |'''Machefer''' * ''En sabel e zri houarn-marc'h en argant''. [PPC] |- |[[Restr:Maczon.gif|100px]] |'''Maczon / Le Masson''' * ''En argant e deir delienn gelenn c'heotet.'' [PPC] |- |[[Restr:Madaillan.gif|100px]] |'''Madaillan''' * ''Palefarzhet: e 2 ha 4, benet etre aour ha gul, hag a zo Madaillan ; e 2 ha 3, en glazur e leon en aour, krabanet, teodet ha kurunennet ivez en aour, hag a zo L'Esparre'' ; siell [[1543]]. [PPC] |- |[[Restr:Madec de Pratanraz.gif|100px]] |'''Madec''' * ''En glazur e gleze flimminant en argant treustellet, e grogenn ha dornell en aour, heuliet e kab gant ur steredenn en argant hag e beg gant ur greskenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Madeleneau.gif|100px]] |'''Madeléneau''' * ''En argant e nav mezenn c'heotet 3, 3, 3.'' [PPC] |- |[[Restr:Madic du Dréneuc.gif|100px]] |'''Madic''' * ''En gul ezri leonig en argant'' ; meneget e [[1445]]. [PPC] |- |[[Restr:Madic du Dréneuc (alias).gif|100px]] |'''Madic''' (neuz all) * ''En aour e leon en gul''. [PPC] |- |[[Restr:Madio de Kerdréan.gif|100px]] |'''Madio''' * ''En gul e deir c'hreskenn en argant, diforc'het e kab gant ur skoed en doare banniel en glazur, karget gant peder mailhenn en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Mafay.gif|100px]] |'''Le Mafay''' * ''En argant e zek talbennan en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Magnelais.gif|100px]] |'''de Magnelais''' * ''En gul e sourin en aour'' (siell [[1337]]). [PPC] |- |[[Restr:Magon.gif|100px]] |'''Magon''' * ''En glazur e gebrenn en aour, heuliet e kab gant div steredenn ivez en aour hag e beg gant ul leon ivez en aour, kurunennet en argant''. [PPC] |- |[[Restr:Mahault de Minuello.gif|100px]] |'''Mahault''' <ref>Aotrounez Minuello, e [[Mêlwenn]]; Kerangoarc'h (?) - '''Riou''', o vəvañ e 1481, tad da '''Alain''', dimezet gant Marie de Rospiec </ref> * ''En argant e gorn-hemolc'h lêrennet en gul heuliet gant teir delienn kelenn geotet war o eneb'' [PPC] |- |[[Restr:Mainfeny du Breil.png|100px]] |'''Mainfeny''' <ref>Aotrounez du Breil, e [[Mondeverzh]]</ref> * ''En gul e gebrenn en argant, heuliet gant teir steredenn ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Le Maistre de Boisvert.jpg|100px]] |'''Le Maistre''' <ref>Menegioù da zont</ref> * ''En glazur e leon en argant, hebiaet gant daou c'hleze ivez en argant, dornellek en aour, begoù ouzh kab''. |- |[[Restr:De Malestroit.gif|100px]] |'''de Malestroit''' <ref>Baroned [[Malastred]] e 1451; aotrounez [[Kastell-Geron]], [[Komborn]], [[Ruzieg]], [[Derwal]], [[Oudon]]; baroned Keraër, e 1535, e [[Lokmaria-Kaer]]; aotrounez Plessis, e [[Krac'h]]; konted Langouët, en [[An Elven]]; aotrounez Kerambourg, e [[Landaol]]; Tremedern, e [[Gwimaeg]]; Plessis-Eon, e [[Plufur]]; Beaucours, e [[Botoha]]; Roguedas, e [[Aradon]],; Chastel, [[Mezansker]]; Soraye, e [[Kistinid]]; Marchaix; [[Uzel]]; Quifistre, e [[Sant-Molf]]; Pontkallek, e [[Berne]]; Tronchâteau, e [[Kleger]]. - '''Juhaël''', en eus heuliet obidoù [[Alan IV|Alan Fergant]], en iliz [[Redon]] e 1119; - '''Geoffroy''', kabiten [[an Alre]], ha '''Jean''', e vab, ber dibennet o-daou e Pariz e 1344, abalamour o devoa kemeret tu gant [[Yann Moñforzh (1294-1345)|Yann Moñforzh;]] - '''Jean''', kadoriad kentañ ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]], kañseller Breizh hag eskop [[Sant-Brieg]] ha goude [[Naoned]]; marvet e 1443 - '''Thibaud''', eskop [[Eskopti Treger|Landreger]], ha goude [[Eskopti Kerne|Kernev]]; marvet e 1408; - '''Guillaume''', eskop [[Naoned]], arc'heskop [[Thessaloniki]], hag abad Sant-Sever en eskopti [[Coutances]]; marvet e 1491</ref> * ''En gul e nav bezantenn en aour, 3, 3, 3'' [PPC] |- |[[Restr:Marc'hec de Kerbaul.gif|100px]] |'''Marc'hec / Marec / Chevalier''' <ref>Aotrounez Kerbaul, e [[Kastellaodren]]; Pellan, Kerguilly, ha Kerouzien, e [[Plagad]]; Kerouriou; Kereven ha Penker, e [[Gwimaeg]]; Kerenor ?; Kerouc'hant ?; Kerivoaz ?; Montbarot ha la Martinière, e [[Roazhon|Sant-Albin-Roazhon]]; la Boullaye, e [[Pazieg]]; Beaulac, e [[Goven]]; [[Ar Genkiz-Yuzhael]]. - '''Rolland''', kroaziad a 1248; - '''Geoffroy''', [[Eskopti Kerne|eskob Kernev]]; aet da Anaon e 1383; - '''Alain''', senesal [[Roazhon]], ha kuzulier ouzh ar [[Grands Jours|Grands-jours]] e 1498; en eus sinet feur-emglev dimeziñ etre Anna Breizh ha Loeiz XII e 1499; - '''Alain''', prezidant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1524; - '''Pierre''', kuzulier ouzh ar [[Grands Jours|Grands-jours]], ha goude ouzh [[Breujoù Breizh]] 1554; - '''René''', gouarnour [[Roazhon]] e 1583, marc'heg an Urzh e 1599; </ref> * ''En argant e leon en gul, krabanet, teodet, ha kurunet en aour, e dreustell balirant en sabel, karget gant teir rodig-kentr en argant'' Sturienn ː ''In te, Domine, speravi, non confudar in aeternum'' [PPC] |- |[[Restr:Le Maout.gif|100px]] |'''Le Maout''' <ref>Aotrounez Menez-Penpont ha Kergadiou, e [[Gourin (kumun)|Gourin]]. - Alain, eskob Leon, ha goude eskob Kernev; kadoria kentañ ouzg [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1486. Aet da Anaon er bloaz 1493.</ref> * ''En argant, e gebrenn en glazur, bevennet en aour'' [PPC] |- |[[Restr:De Marbeuf.gif|100px]] |'''de Marbeuf''' <ref>Genidig eus Bro-Añjev; Aotrounez du Chesne; de la Pilletière;  baron Blaison ha beskont Chemellier e Bro-Añjev; aotrounez la Sansonnière; [[Lalieg]], par. an anv se; Gailieu, par. de [[Gwizien]]; Cariguel, par. [[Ploareg]]; du Gué, par. [[Servon]]; Penanvern, par. [[Sant-Seo]]. </ref> * ''En glazur e zaou c'hleze en argant krogennek en aour ha lammellet, begoù ouzh beg'' [PPC] |- |[[Restr:Le Marié de la Barberie.png|100px]] |'''Le Marié''' <ref>Aotrounez la Barberie, la Garnizon, en [[Orvez]]; la Thomassière, e [[Saotron]]; - '''François''', chuin [[Naoned]] e 1601, eil-maer Naoned e 1603; - '''René''', mestr [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1659</ref> * ''En glazur, e levranez savant en argant, gwakoliet en aour, hag heuliet gant teir bezantenn ivez en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Marigo.gif|100px]] |'''Marigo''' <ref>Aotrounez Kerguivio,e [[Neulieg]]; Rangouet, e [[Stival]]; Spernouet, Lye ha Guermen, e [[Kergrist]]. </ref> * ''Palefarzhet : ouzh 1 ha 4, en gwad e leon en aour; ouzh 2 ha 3, en aour e deir arbenn-karv en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Martin de Malros.png|100px]] |'''Martin''' <ref>Aotrounez Malros, e [[Plagad]]; Ville-Gohel, e [[Plerin]] - Alain, selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1498</ref> * ''En gul e rozenn-doubl en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Mellier.png|100px]] |'''Mellier''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Lyon. - '''Gérard''', jeneral war [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1702; marc'heg Sant-Lazar, ha maer [[Naoned]] eus 1720 da 1730. Dimezet e 1707 gant Renée Tarail.</ref> * ''En glazur e dreustell en argant, heuliet gant pevarzek bezantenn en aour, seizh ouzh kab laket 3, 4, seizh ouzh beg laket 4, 3'' [PPC] |- |[[Restr:Le Meneust.gif|100px]] |'''Le Meneust''' <ref>Aotrounez Bréquigny, e Sant-Stefan-[[Roazhon]]; Bouëdrier, e Toussaints ?; le Gué; Brécé, e [[Noal-ar-Sec'h]]; Bois-Jouan; Chastellier, e [[Bozeg]]; les Treilles; la Rouaidière; la Provostière, e [[Kerlouevig]]; le Classerie, e [[Reudied]]; l'Epronnière, e [[Sant-Donasian]]; Kerc'houant, e [[Garlann]]. - '''Guy,''' mirour al lizherennoù ha levrioù [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] ne 1521; - '''Guillaume''', selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1570; bet noblet e 1578; - '''Guy''', senesal Roazhon, marc'heg an Urzh e 1593; - Tri c'hadoriad gant tog e 1607, 1633, 1678, ha daou c'hadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1692 ha 1723. - ur marc'heg Malta e 1704.</ref> * ''En aour e dreustell en gul karget gant ul leonparzh en argant, hag heuliet gant teir rozenn en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Le Mercier de la Guillière.png|100px]] |'''Le Mercier de la Guillière''' <ref>Aotrounez la Guillière ?; Quénoumen ?; l'Ecluse ? Chalonge ? Portechaire?; Florémiaux ? - '''Jacques''', reizer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] 1644 - Ur chuin [[Naoned]] e 1575; - Selaouerien ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] adalek 1592</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant, heuliet ouzh kab gant div steredenn hag ouzh beg gant ur c'halon, an holl en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Le Mercier de Beaurepos.png|100px]] |'''Le Mercier de Beaurepos''' <ref>Aotrounez Beaurepos ha Keroman, e [[Gwipavaz]]. Diskouezadegoù e 1534 ha 1538, e [[Lambezelleg]]. Bet kadarnet dre lizheroù 1673, ha dalc'het ouzh ar C'huzul 1717; - '''Pierre''', reizher ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]], e Naoned, e 1632. Marvet e-kerzh hag e oa en karg.</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant, heuliet ouzh kab gant div c'hregilhenn ivez en argant, hag ouzh beg gant ur c'hloc'h en aour bazoulet en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Merien de Kerisac.png|100px]] |'''Merien''' <ref>Aotrounez Kerizag e [[Plouizi]]; Melchonneg, e [[Plouared]]; Keranbarz, e [[Plegad-Gwerann]]. - '''Jean''', en deus sinet feur-emglev [[Gwenrann]] 1381, a bet test e-kerzh imbourc'h santelezhadur [[Charlez Bleaz]] e 1371.</ref> * ''En aour e hoc'h-gouez tremenant en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Merlet du Paty.png|100px]] |'''Merlet''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Añjev. Aotrounez du Paty ? - Ur chuin [[Naoned]] e 1675 - Daou selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]], e 1749 ha 17890</ref> * ''En aour e leonerez en glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Micault du Tertre.gif|100px]] |'''Micault''' <ref>Aotrounez du Tertre; Souleville, e [[Maroue]]; la Vieuville; Fontaine-Ménard e [[Melin]]. - '''Mathurin''', alvokad e [[Breujoù Breizh]], kannad [[Lambal]] er Stadoù e 1717; hendad ur c'habiten gwarded-aod kompagnunezh [[Hilion|Hillion]], kemeret perzh e emgann [[Sant-Kast-ar-Gwildoù|Sant-Kast]] e 1758; - '''Joseph-François''', bet ganet e [[Kastellaodren|Kastell-Aodren]] e 1777, noblet e 1815</ref> * ''En glazur e alarc'h en argant melezouriñ war vord ur veunteun ivez en argant, hag heuliet e kab gant un heol en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Michaël de la Bourgonnière.gif|100px]] |'''Michaël''', pe '''Michel''' <ref>Aotrounez la Bourgonnière ha la Tesserie, e [[Sant-Ervlan]]; la Rollandière e [[Keller (kumun)|Keller]]; Plessis, e [[Gwennenid]]; Ardennes, e [[Santez-Pezhenn]]; Lenfermière, e [[Sant-Marzh-ar-C'hoad]]. - '''Vincent''', hanafer ar rouanez [[Anna Breizh|Anna]] e 1500; dimezet da ː Jeanne le Parizy ha Jeanne de Boullay</ref> * ''Palefarzhet ː ouzh 1 ha 4 en sabel e dour en argant; ouzh 2 ha 3, en aour e deir groaz pavek en gul, e vevenn en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Michel de Kerveny.gif|100px]] |'''Michel''' <ref>Aotrounez Kerveny, e '''[[Plougonvelen]]'''; Carpont; Trovennec, e [[Fouenant]]. - '''Yvon''', o vevañ e 1503, dimezet da Jeanne de Launay, hag o deus bet '''Hervé''', dimezet gant Marie Heussaff; - ur plac'h e Saint-Cyr e 1706</ref> * ''Palefarzhet ː ouzh 1 ha 4, en sabel e nav mailhenn en argant; ouzh 2 h 3, en aour e c'hregilhenn en gul''[ [PPC] |- |[[Restr:Michel du Cosquer.gif|100px]] |'''Michel''' <ref> Aotrounez Kozker, e [[Kemperven]]; Keranroux, e [[Peurid-ar-Roc'h|Peurid ar Roc'h]]; Kervaeg, e [[Tredarzeg]]; Kerdaniel, e [[Kawan]]; la Ville Basse ?; Fontaines ? </ref> * ''En argant e benn Morian en sabel, talwedek en argant'' [GlB ; PPC] |- |[[Restr:Michel (de Nantes).gif|100px]] |'''Michel''' <ref>Gabriel, kenwerzher e [[Naoned]], bet noblet e 1747</ref> * ''En glazur e dreustell en aour karget gant ur c'halon en gul, hag heuliet gant teir melchonenn en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Michel de Kerlan.gif|100px]] |'''Michel''' <ref>Aotrounez Kerlan ?, eskopti Sant-Brieg. (Ardamezeg 1696)</ref> * ''En argant e skoedig en gul, heuliet gant c'hwec'h mailhenn en glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Michel (de Rennes).gif|100px]] |'''Michel''' <ref>Eus eskopti Roazhon. Hep keloù muioc'h ebet. Bet noblet da vare ar Renevezidigezh, e 1816</ref> * ''En erminoù, e girin en glazur, leun a lili liorzh en gwirion, war un aoter en argant, skoret gant ur c'hleze treustellet ivez en glazur'' |- |[[Restr:Michel de la Michelière.gif|100px]] |'''Michel''' <ref>Familh c'henidig eus Normandi. Bet dalc'het eno e 1469, 1496, 1598, 1666. Aotrounez la Michelière, Vesly, Beaulieu, Bellouze, Cambernon, Monthuchon, Rafoville, Haccouville, Vieilles, l'Epiney, le Port, la Chesnaye, Châtelet, Montchaton, Annoville, Verdun. - '''Roger''', yaouer, letanant ar c'habiten [[Karnod]].</ref> * ''En glazur e groaz krouget en aour, heuliet gant ur c'hregilhenn ivez en aour e pep konk'' [PPC] |- |[[Restr:Michel de la Richardais.gif|100px]] |'''Michel''' <ref>Aotrounez la Richardais ha la Thébaudais, e [[Felgerieg-Veur]]; la Courbe, la Plainsnais, e [[Alaer]]. - '''Bertrand''', mab '''Alain''', aotrou la Richardais, o vevañ e 1513, dimezet gant Guillemette Grignonne, a zo gwrizienn ar re la Courbe; - '''Georges''', mab '''Charles''', o vevañ e 1513, dimezet gant Julienne de la Roche, a zo gwrizienn ar re la Thébaudais</ref> * ''En argant e deir moualc'henn en sabel'' [PPC] |- | |'''Michiel''' <ref>Rummad gentañ ː aotrounez Bossacoulart e [[Brug (kumun)|Brug]]; la Noë, e [[Ranneg]]; la M̥arre; Couëdro; Deffais, e [[Pontkastell-Keren|Pontkastell]]; Vaudoré, e [[Malañseg]]; Saint-Donat; Vaugrignon; la Prévotais; Prat; Carmois, e [[Pluhernin]]; la Grée, e [[Karantoer|Karentoer]] Eil rummad, anvet ivez '''Michel''' ː aotrounez la Garnison, en [[Orvez]]; la Grigoraye; la Haye; la Chesnais; la Poterie; Grilleau, er [[Chantenay]]; la Harduière ha le Justonnère, e [[Mezansker]]. - '''Guillaume''', hanafer Catherine de Luxembourg, tervet gwreg an dug [[Arzhur III (dug Breizh)|Arhzur III]], aet da Anaon er blozazs 1458, breur yaouanker da Jean, aotrou la Bossacoulart ha la Noë; - '''Loeiz''', prokulor-sindik e Breujoù [[ar Re Unanet]] e Gwened e 1592; - '''Jean''', aotrou Grillau, chuin [[Naoned]] e 1710; - daou sekretour ar Roue e 1732 ha 1747; - ur c'habiten dragoned ''Monsieur'' e 1788. </ref> * ''En argant e lammell brizhet karget ouzh kondon gant ur ruilhenn en gul, hag heuliet gant ur steredenn ivez en gul e pep konk'' [PPC] |- |[[Restr:Milon de Beaumanoir.png|100px]] |'''Milon''' <ref>Aotrounez Beaumanoir, e [[Peuñvrid]]; la Ville-Morel, Launay ha la Garenne, e [[Bronn (kumun)|Bronn]]; la Plesse, e Santez-Uriel; Bellevue, Kerjean, Keryvon, Kernyzan ?</ref> * ''En glazur e zri fenn levran diframmet en argant, gwakoliet en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Milon de la Touche.png|100px]] |'''Milon''' <ref>Aotrounez la Touche ha Vergeal, e [[Pazieg]]; Launay, e [[Gevrezeg]]; Salles ?; Musse, e [[Beloen|Baolon]]; Landes ?; Hallegre, e [[Sant-Jili-Roazhon|Sant-Jili]]. - '''Thomas''' ha '''Robin''', eus parrez Sant-Jili, bet noblet e 1452; - '''Yves''', teñzorer jeneral en dug e 1485; - '''Robert''', selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1524.</ref> * ''En argant e vrec'h ouzh dehoù gwisket ha maneget en gul, o skorañ ur sparfell en sabel, krabanet en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Miron-de-Beauvoir.gif|100px]] |'''Miron''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-[[Cerdanya]]; aotrounez Beauvoir-sur-Cher; Linières; l'Hermitage; Villeneuve. - '''Gabriel''', medisin ar rouanez Anna e 1507; - '''François''', jeneral war ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù Breizh]] e 1575, ha maer [[Naoned]] e 1578; - '''Marc''', medisin ar roue [[Herri III (Bro-C'hall)|Herri III]] e 1573; - '''Charles''', eskop Añjer , ha arc'heskop Lyon. Marvet e 1628; - '''Louis''', selaouer ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù Breizh]] e 1599, - '''François''', provost ar varc'hadourien Pariz, marvet e 1609.</ref> * ''En gul e dreustell en aour, heuliet ouzh kab gant ur berziliaouenn ivez en aour, hag ouzh beg gant un erminig tremenant en argant war ur savenn c'hotet'' [PPC] |- |[[Restr:Le Moal.gif|100px]] |'''Le / Ar Moal''' <ref>Keloù ebet diwar aotrouniezh bennak. - '''Raoul ar Moal''' a eo bet aluzenner ar roue gall [[Charlez VIII (Bro-C'hall)|Charlez VIII]], eskop Kernev e 1493, ha kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1498</ref> * ''En gul e gebrenn en aour heuliet gant teir bezantenn ivez en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Monneraye de la Villeblanche.gif|100px]] |'''Monneraye'''<ref>Aotrounez la Villeblanche, e [[Minieg-Morvan]]; la Riolais, Plessix, Mézières, Breil, la Vairie, Bourgneuf, la Aillardière, Rocher, Maynard, Restmeur, Cleio, en [[Karozh]]. '''Macé''', letanant Dinan, C'hwec'h sekretour ar Roue adalek 1617, Ur mestr eus ar C’hontoù e 1637, '''Pierre''', penn-c'hreffier evit an aferioù sivil e 1657, '''René''', aotrou la Meslée, advarner ar prokulor , Ur penn-provost e konestabliezh hag archerien Breizh, '''Gabriel''', kuzulier e Breujoù Breizh e 1695, Ur c'horonal bet lazhet dindan mogerioù Pariz e 1870</ref> * ''En aour e sourin en gul karget gant tri penn leon diframmet en argant hag hebiaet gant daou naer-nijant en glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Montaigu-de-Boisdavid.gif|100px]] |'''de Montaigu''' <ref>Genidig eus Bro-Boatev. aotrounez Boisdavid. - '''Guillaume''', dimezet gant Catherine Phélippes , marvet e 1483; - '''Claude''', [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|marc'heg Malta]] e 1594; - '''Philippe''', [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|marc'heg Malta]] e 1640; - ur gouarnour Gerveur, bet lazhet e-kerzh emgann Lens e 1648; - ur floc'h ar Roue e 1688; - ur c'hannad e-kichen Republik Venezia e 1743, ha brigadier troadegiezh, marvet e 1764</ref> * ''En glazur e zaou leon en aour, teodet ha kurunet en argant'' (PPC) |- |[[Restr:De Montigny.jpg|100px]] |'''de Montigny''' <ref>Genidig eus Bro-Champagn; aotrounez Asches; Kerisper, par. [[Plunered]]; Beauregard, par. [[Sant-Teve]]; Kerdour; la Hautière; Tourteron; Châteaufur, par. de [[Plonévez-Lokrist|Plounévez-Lokrist]]; Dresnag, par. [[Logivi-Plougraz|Logivi-Plougras]]; Kerlan, par. de [[Sibirill|Sibiril]]; Trevien; la Motte. - '''Guillaume''', gouarnour Rewiz e 1551, dimezet gant Perrine Drouillard; - '''Louis''', e vab, kannad ouzh Breujoù Veur e Paris e 1593; - pevar marc'heg an Urzh eus 1574 da 1620, gouarnourien Gwened, an Alre, ha Suscinio; - '''Pierre''', marc'heg breton Malta e 1580; - un abad Sant-Gweltas-Rewiz e 1613; - daou pennalvokad hag ur c'hadoriad gant tog adalek 1623 ; - un aluzenner ar rouanez Marie-Thérése, eskop Leon, marvet e 1671 ha beziet en iliz ar Vadalen e Gwitreg.</ref> * ''En argant e leon en gul, karget war e skoaz gant ur steredenn en aour, hag heuliet gant c'hwec'h c'hregilhenn en glazur ouzh c'hourem'' |- |[[Restr:Morice de Kervagat.png|100px]] |'''Morice / Morvan''' <ref>Aotrounez Kervagad, e Kerien; Coëtquelfen, e [[Gwikourvest]]; Lérain, e [[Mourieg]] - '''Jean''', o vevañ e 1426, bet ad-noblet e 1652; - '''Yves''', pennalvokd e 1649, ha prokulor ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1651; </ref> * ''En argant e groaz eoriek en geot'' [PPC] |- |[[Restr:Morin de la Roche.png|100px]] |'''Morin''' <ref>Aotrounez la Roche ?; Tresle ?; Bois-d'Estréan; la Marchandrye; le Clérissais, e [[Maezon-ar-Stêr|Maezon]]; la Ferté ha la Ragotière, e [[Gwaled]]; la Sorinière; Chavagnes, e [[Sulieg]]; Jasson, e [[Porzh-Pêr]]. - '''Jean''', maer [[Naoned]] e 1570, kadoriad kentañ ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1574; - '''André''', maer [[Naoned]] e 1617; - '''Rolland''', Alvokad ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1639, ha kadoriad e 1643; - '''Jean''', kadoriad ouzh prezidial [[Gwened]], diazezour a Garmez ar e 1628</ref> * ''En argant, e wezenn c'heotet plantet war ur savenn c'heotet ivez, un hoc'h-gouez balirant war gef ar wezenn'' [PPC] |- |[[Restr:Le Mosnier de la Fresnays.png|100px]] |'''Mosnier / Le Mosnier''' <ref>Aotrounez la Fresnays ?, la Rivière ? - '''Pierre''', selaouer ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1594, ha grefier ivez ouzh ar C'hontoù evit an dug Mercoeur; - '''Julien-Célestin''', pennalvokad ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e1769</ref> * ''En argant e gab en glazur karget gant ur groazigan en aour'' [PPC] |- |[[Restr:De la Motte-de-Beauvoir.gif|100px]] |'''de la Motte''' <ref>Aotrounez Beauvoir ha Grande-Haye, en [[Arwerneg-Veur|Arwerneg]]; Maupirou; e [[Maezon-ar-Stêr|Maezhon]]; Bourgérard, [[Kastell-Briant|Sant-Yann-Bere]]; Bouvrais, e [[Gwerid]]; Chesvasne, e [[Rialeg]]; Longlée, e [[Enorzh]]. - '''Antoine''' ha '''Guillaume''', marc'heien [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1556 ha 1560.</ref> * ''En gul e zri leon en argant'' (PPC) |- |[[Restr:De la Motte de la Houffardiere.gif|100px]] |'''de la Motte''' <ref>Familh c'henidig eus Bro-Añjev. Aotrounez e Breizh e [[Lavreer-Botorel]], ha [[Konkerel]]. Sturienn : ''Lenitatis fortitudo comes''. - '''Louis-Angélique-Robert''', kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1723; - '''Louis''', kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1747; </ref> * ''En argant e leon en sabel, ur voualc'henn ivez en sabel ouzh pep konk; karget war e skoaz gant ur skoed en argant e dreustell flourdilizek ha ginflourdilizek en gul'' (PPC) |} == N == {| class="wikitable" |[[Restr:Nail de Mescaradec.gif|100px]] |'''Nail''' <ref>Aotrounez Meskaradeg, ([[Lanniliz]]); Sant-Vaode. prokulor ha noter ar Roue evit [[Beliezh|beli]] [[Brest]] e 1695</ref> * ''En aour e gebrenn en sabel, karget gant teir rozenn en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Nantrieul des Chesnayes.gif|100px]] |'''Nantrieul''' <ref>Aotrounez des Chesnayes, e Bro-Roazhon. - '''Pierre''', tailhanter war ar vogajoù [[Roazhon]] e 1696 [CDH] [PPC]</ref> *''En glazur e bemp bezantenn en aour, 3, 2.'' [CDH] [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Le Narvezec''' <ref>Aotrounez Pontguennec, e Perroz. Menegioù ha diskouezadegoù eus 1427 da 1543. Keloù ebet diwar-benn an ardamezioù.</ref> [PPC] |- |[[Restr:Le Nas de Kernasquillec.jpg|100px]] |'''Le Nas''' * Aotrounez Kernasquirieg, e Tregrom. *''En argant e gebrenn en sabel; heuliet gant teir ruilhenn en sabel ivez'' [PPC] |- |[[Restr:Le Nas de Kergolher.gif|100px]] |'''Le Nas''' * Aotrounez Kergolher ha Kollizag e Plaodren * ''Plezhek etre argant ha glazur"'' (PPC) |- |[[File:Nau-br.jpg|100px]] |'''Nau''' * ''En glazur e leon en argant krabanet ha teodet en gul, kurunennet en aour, o terc'hel ur c'hleze en argant.'' |- |[[Restr:Nepvouet-d.jpg|100px]] |'''de Nepvouet''' * ''En sabel e gebrenn en aour heuliet gant teir rodig-kentr ivez en aour.'' |- |[[Restr:Nerestang-d.jpg|100px]] |'''de Nerestang''' * ''En glazur e deir sourin en aour, teir steredenn en argant etre ar sourin gentañ hag an eil, en o led war-du ar sourinoù.'' |- |[[Restr:Nerzic-d.jpg|100px]] |'''de Nerzic''' * ''En gul e zaou c'hleze en aour lammellet, begoù ouzh kab.'' |- |[[Restr:Neuville-ds.jpg|100px]] |'''de Neuville''' * ''En gul e lammell vrizhet''. |- |[[Restr:Neuville-dc.jpg|100px]] |'''de Neuville''' * ''En argant e deir c'hebrenn en gul''. |- |[[Restr:Nevet-d.jpg|100px]] |'''de Névet''' *''En aour e leonparzh kudennek en gul.'' |- |[[Restr:Nicolaï.gif|100px]] |'''Nicolaï''' * Genidik eus Paris. Antoine, kuzulier e [[Breujoù Breizh]] e 1613 *''En glazur e c'hadgi redant en argant, gwakoliek en gul'' |- |[[Restr:Nicolas.gif|100px]] |'''Nikolas''''' * ''Dougen a ra ur sourin karget gant tri neze.'' (livioù dizanavezet) * Siell 1381. Yann en deus sinet [[feur-emglev Gwenrann]] 1381. |- |[[Restr:Nicolas-br.jpg|100px]] |'''Nicolas''' * ''En gul e dreustell en argant karget gant teir moualc'henn en sabel, heuliet gant tri fenn bleiz diframmet en aour, daou ouzh kab, unan ouzh beg.'' |- |[[Restr:Nicolas-kerviziou.jpg|100px]] |'''Nicolas de Kerviziou''' * ''En argant e binenn en glazur e dri aval en aour.'' |- |[[Restr:Nicolas-trevidy.jpg|100px]] |'''Nicolas de Trévidy''' * ''En argant e dreustell en glazur, e c'hrenngonk brizhet etre argant ha sabel.'' |- |[[Restr:Nicou de la Chauvinière.gif|100px]] |'''Nicou''' <ref>Aotrounez la Chauvinière ?. Ardamezeg 1696. Ur sekretour d'ar Roue e 1703</ref> * ''En aour, e menez en sabel, leinet gant un neizh en gul, tri benn hag gouzoug drask en glazur o loc'hant anezhañ.'' [PPC] |- |[[Restr:Niel de Vauniel.gif|100px]] |'''Niel''' <ref>Aotrounez Vauniel, Passoué ha Couësplan, e [[Gwern-Porc'hoed|Gwern]]; Plessix, e [[Anast]]; Bodouët, e [[Faouell]].</ref> * ''En sabel e c'hastell en aour; e gab en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Nielly.gif|100px]] |'''Nielly''' <ref>Kabiten ul lestr-taner e 1778; tad d'un eil-letanant lestr e 1786, eil-amiral e 1793, bet noblet gant un titl baron e 1825, aet da anaon e 1833.</ref> * ''En argant e lestr en gwirion, war ur mor en geot, ur flammenn en gul war beg e wern veur'' [PPC] |- |[[Restr:Ninon.gif|100px]] |'''Ninon''' <ref>Aotrouniezhoù dizanavezet. '''Alain''', gelvet evit diazeziñ ul leve evit kont ar Roue diwar havr Lannuon.</ref> * ''Dougen a ra teir bezantenn, pe dorzhell''. Livioù dizanavezet. Siell 1283. [PPC] |- |[[Restr:Ninon de Kerprigent.gif|100px]] |'''Ninon de Kerprigent''' <ref>Aotrounez Kerprigent, Kermérault, la Forest. (?) - '''Sébastien''', kuzulier e prezidial [[Kemper]] e 1700.</ref> * ''En glazur e seizh steredenn en argant, 3, 3, 1'' [GlB- PPC] |- |[[Restr:Noan-l.jpg|100px]] |'''Le Noan du Hentmeur''' <ref>Aotrounez Hentmeur e [[Plouilio|Plouillio]]; Kerdaniel, e [[Ploulec'h]].</ref> * ''En gul e zri c'hleze peuliet en argant, begoù ouzh kab.'' [GlB- PPC] |- |[[Restr:Noblet de Lespau.gif|100px]] |'''Noblet''' <ref>Aotrounez Lespau, e [[Chapel-Erzh]]; Chaffault, e [[Kervegon]]; la Brelesche ?; Villo ?; Bois-Rochefort ?; Roudour, e [[Sant-Seo]]; Morlen, e [[Lokenole]]; Runtanguy ?; Keranrun ?; Keryvon, e [[Fouenant]]. - '''François''', gouarnour an Tarv e 1586; - '''François''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1596; - '''Pierre''', pennalvokad ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1660; - '''Pierre''', letanant [[Gwenrann]] (war dro 1669) - '''Pierre''', maer [[Naoned]] e 1690; - '''Marguerite''', gouarnerez ar C'hlarissed [[Dinan]]; marvet e 1625</ref> * ''En aour e dreustell goñchek en sabel'' * Sturienn ː ''Nobilitas virtus'' [PPC)] |- |[[Restr:Noel-d-bzh.gif|100px]] |'''de Noël''' * ''En sabel e c'harv tremenant en aour.'' |- |[[Restr:Nouel-kerangue.jpg|100px]] |'''Nouël de Kerangue''' * ''En argant e binenn c'heotet e bevar aval en aour, harpet gant daou c'harv en sabel penn-ouzh-penn.'' |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Noves''' <ref>Meneg ebet</ref> |} == O == {| class="wikitable" |- |[[Restr:O-brien.gif|100px]] |'''O'Brien''' <ref name="IRL">Ginidik eus [[Iwerzhon]]. Baroned Inchiquin. - Ur c'habiten e rejimant Berwik (Bro Iwerzhon), e 1775; - Ur major e rejimant Walsh e 1780; - '''Fulup''', staliet e [[Sant-Maloù]], e lec'h e zimezas e 1695 Anna Whitte. - Anton-Visant, sekretour ar Roue e Kañsellerezh [[Roazhon]] e 1740 - Diouzh ar familh se e oa ivez '''Claude''', kont Thomond, beskont Clare, marichal C'hall e 1757, aet da Anaon e 1761</ref> * ''Palefarzhet : e 1 ha 4 en gul e zri leonparzh rannet etre aour hag argant, e 2 ha 3 en argant e dri beg en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Odet.gif|100px]] |'''Odet''' <ref>Meneg ebet e Pol Potier de Courcy</ref> * ''En glazur, e zri c'hleze peuliet en argant, begoù e beg.'' [HGG] [GLB] [PPC] |- |[[Restr:Ogeron.gif|100px]] |'''Ogeron''' <ref>Familh c'henidik eus bro Añjev; bet dalc'het eno e 1666; Aotrounez la Bouère. - '''Bertrand''', o vevañ e 1600, dimezet da Jeanne Blouin, hag o deus bet ː - '''Jean''', kuzulier e [[Breujoù Breizh]] e 1646; - '''Bertrand''', kabiten morlu, diazezer ha gouarnour trevadenn [[Saint-Domingue]], bet noblet e 1643. </ref> * ''En argant e erez en gul iziliet en aour, e dreustell ivez en aour karget gant teir moualc'henn en sabel.'' |- |[[Restr:Ogier de Catuelan.gif|100px]] |'''Ogier''' <ref>Aotrounez Katuelan, e [[Henon]]; ar Roc'h, e [[Lanvelor]]; Kervidi, e [[Ilfinieg]]; Chateaubilly, e [[Ploufragan]]</ref> * ''En glazur, e seizh rozenn (pe pempdiliaouenn) en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Ogier de Beauvais.gif|100px]] |'''Ogier''' <ref>Familh c'henidig eus Bro-Añjev. Aotrounez Beauvais; la Claverie; la Valais - '''Jean''', alvokad e senesaliezh Añgers e 1511, dimezet da ː Marie Joullain, ha Renée Ernault. - '''René''', aoditour er c’hontoù e 1579; - '''Pierre''', chaloni [[Roazhon]] hag arc'hdiagon an Dezerzh, marvet e 1596; - '''Pierre''', kuzulier e [[Breujoù Breizh|Breujoù- Breizh]] e 1595, dimezet Perrine Juffé e 1591;</ref> * ''en argant e deir melionenn en sabel'' (neuz all : ''en glazur'') [PPC] |- |[[Restr:Olimant.gif|100px]] |'''Olimant''' <ref>Aotrounez la Ville-Jafre; Kerneguez; Kerenor;, Kerourio, e [[Karaez-Plougêr|Plouger-Karaez]]; Kerdudal, Botivez, en [[ar Faoued]]; Gollo, e [[Plourae]]. - '''Guillaume''', grefier e [[Karaez-Plougêr|Karaez]], dimezet e 1577 gant Catherine, itron Kerneguez - '''René''', belif Kastell-Nevez ha Landelo - '''Charles-Joseph''', mestr war an Dourioù ha koazdeier Breizh, bet noblet e 1698.</ref> * ''En argant e ziv dreustell en gul; e gab en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Olivet''' <ref>aotrounez la Martinière e Sant-Leonard. Bet dizarbennet e-kerzh an adreizhadur 1668, beli Felger</ref> En gortoz |- |[[Restr:Olivier-.gif|100px]] |'''Olivier''' <ref>Aotrouniezhoù dianavet. Bet dizarbennet e 1668, beli Lesneven. - '''Julien''', noter ar Roue e [[Landerne]] e 1668. </ref> * ''En glazur e wezenn en argant, heuliet gant teir greskenn en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Olivier--.gif|100px]] |'''Olivier''' <ref>Familh c'henidik eus Lyon. - '''Séraphin''', eskob Roazhon e 1599, kardinal e 1604; aet da Anaon e Roma er bloaz 1609. Kontet e vez hag e oa mab naturel da François Olivier de Leuville, kañselller Bro-C'hall e 1545</ref> * ''Palefarzhet; ouzh 1 ha 4, geotet en wezenn-olivez en argant; e 2 ha 3, en sabel, e gab en glazur karget gant teir flourdilizenn en aour, e zrailhenn en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Olivier du Bourdeau.gif|100px]] |'''Olivier du Bourdeau''' <ref>Aotrounez Bourdeau, e [[Plouha]]; la Fontaine, Kermorin, Kerjouan Launay.</ref> * ''En argant e zri penn levran en sabel gwakoliet en aour, leinet gant ur bempdiliaouenn en sabel'' Sturienn ː ''Ni trop, ni trop peu.'' [PPC] |- |[[Restr:Olivier de Kerjean.gif|100px]] |'''Olivier de Kerjean''' <ref>Aotrounez Keryann, e [[Sant-Nouga]]. - '''Jean''' hag e vab, '''Bernard''', noblet e 1426; - '''Henry''', dimezet da Marguerite de Lanrivinen e 1444 (Gwelout war-lerc'h ar re '''''Barbier''''')</ref> * ''En glazur, e goulm nijant en argant, en he beg ur bodig olivez geotet'' Sturienn ː ''Signum pacis'' [PPC] |- |[[Restr:Olivier de Kerthomas.gif|100px]] |'''Olivier de Kerthomas''' <ref>Aotrounez Kerthomas, e [[Lannolon]]; Kervegan ? Bet dizarbennet e-kerzh adreizhadur 1670, beli Sant-Brieg. - Ur senesal [[Landreger]], kannad e ar Breujoù e 1717.</ref> * ''En argant e groaz divouedet en sabel.'' [GLB - PPC] |- |[[Restr:Olivier du Pavillon.gif|100px]] |'''Olivier du Pavillon''' <ref>Aotrounez le Pavillon, la Plesse, la Blairie, les Barres, les Brulais, la Boussinière, beli Naoned. - Un nebeut aoditourien er c’hontoù adalek 1617, an hini diwezhañ bet enoret e 1777; - ur chuin [[Naoned]] e 1664; - un denjentil ''Monsieur'' e 1696.</ref> * ''En argant e wezenn-olivez en geot war ur savenn ivez en geeot'' [PPC] |- |[[Restr:Olivier du Coz-Castel.gif|100px]] |'''Olivier du Vieux-Châtel''' <ref>Aotrounez Kastell-Koz , Kersascouët, e [[Plougin]]. Ardamezeg 1696. - '''Claude''', medisin ar Roue er morlu e 1696; sekretour ar Roue e 1716; dimezet da Gatell Verduc. Familh kemmesket gant ar re ''Raison'', ''La Boissière'', de ''Blois''.</ref> * ''En glazur, e c'horverig nijant en aour, o sellout ouzh un heol ivez en aour a-zehoù'' [PPC] |- |[[Restr:Olivier-de-la-Villeneuve.gif|100px]] |'''l'Olivier de la Villeneuve''' <ref>Aotrounez la Villeneuve / Kernevez e [[Gwerliskin]]; Plessix, e [[Banaleg]]; ar Stang, e [[Skaer|Skae]]<nowiki/>r; Lokrist, e [[Trabrivan]]; Saint-Maur, Tronjoly, e [[Gourin (kumun)|Gourin]]; Kervern, e [[Plouilio|Plouillio]]; Botvrel, e [[Sant-Gwioñvarc'h|Sant-Gwiomar]]; Kerhamon ? - '''Jean''', eus parrez [[Plourac'h|Ploiurac'h]], senesal [[Lokarn|Duoad-Kelen]], bet noblet e 1462; - ur floc'h ar roue e 1688; - un abad [[Rialeg|Rillé]] e 1763, kuzulier kloareg e [[Breujoù Breizh]] e 1768; - ur penn strollad-listri e 1793; - ul letanant-lestr e 1786, an diwezhañ en anv se, bet fuzuilhet e [[Kiberen]] e 1795.</ref> * ''En argant e dreustell en gul kaeliet en aour, heuliet gant teir fempdiliaouenn en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Origny.gif|100px]] |'''d'Origny / Dorigny''' * Aotrounez Sant-Stefan (?); Kersalioù * ''En glazur e gebrenn en aour, heuliet gant tri flamm ivez en aour'' * Meur a ofiser eus milis ar Gêr Montroulez adalek 1693; '''Michel''', maer Montroulez e 1725 [PPC] |- |[[Restr:Orion-de-keranguiriec.gif|100px]] |'''Orion''' * Aotrounez Kerangirieg, Pleuzal * ''En argant, e groaz garzentek en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Oriot de Kergoat.gif|100px]] |'''Oriot''' * Aotrounez Kergoat, e Gwiglann; Portzmeur ha Kerbridou, e Plouganou; ar Runioù, e Sant-Mazhe (Lokvazhe ?); Koedamour e Plouyann. Daou sekretour ar Roue e 1673. * ''En glazur e gebrenn en aour, heuliet gant teir rodig-kentr ivez en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Orthiou de la Pénissière.gif|100px]] |'''Orthiou''' <ref>Familh c'henidik eus bro Añjev. Aotrounez la Pénissière, e [[Klison]]. Familh kemmesket gant ar re '''Becdelièvre'''</ref> * ''En argant e groaz en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:D'Orvaulx.gif|100px]] |'''d'Orvaulx''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Douren; delc'het eno e 1667; Aotrounez al lec'h-se. E Breizh, aotrounez la Bévrière, e [[Mousterlez]]</ref> * ''En sabel e sourin en argant hedet gant div c'housourin en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Oulf du Perray.gif|100px]] |'''Oulf''' <ref>Familh c'henidik eus vro-Sko. Aotrounez du Perray (?). - '''Patrice''', dimezet war dro 1550 gant '''Françoise de Forsanz''', hag o deus bet '''Judith''', dimezet gant '''Guillaume Rabinard'''.</ref> * ''En argant e vleiz savant en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:O'Schiel.gif|100px]] |'''O'Schiel''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Iwerzhon. Daou letanant e rejimant Walsh e 1781</ref> * ''En argant e leon heuliet e kab gant daou maneg-houarn hag e beg gant ur steredenn, an holl en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Osmont.gif|100px]] |'''d'Osmont''' <ref>Familh c'henidik eus Normandi. Bet dalc'het eno e 1667. Aotrounez Centeville; Mouyaulx. Meneget e-barzh un diskleriadeg eus 1788, beli Roazhon.</ref> * ''En gul e zivaskell e beg en erminoù'' Sturienn ː ''Nihil obstat'' [PPC] |- | |'''d'Osmonville''' ː gwelout Le Clerc |- |[[Restr:D'Ossat.gif|100px]] |'''d'Ossat''', pe '''Dossat''' <ref>Familh c'henidik euis Bro Gwaskogn. - '''Armand''', eskob [[Roazhon]] e 1596, laket en karg gant ar pab Klemeñs VIII da adunvaniñ Herri VI gant ar Gador-Sakr. Savet da gardinal e 1599. Aet da Anaon er bloaz 1604, ha bet sebeliet e Saint-Loeiz-ar-C'hallaoued.</ref> * ''En glazur e gudon en argant, ur vodig olivez geotet en he beg'' [PPC] |- |[[Restr:Oury du Bignon.gif|100px]] |'''Oury''' <ref>Aotrounez Bignon, e [[Noual-Pentevr|Noual]]. Menegioù ha diskouezhadegoù eus 1435 da 1569, e Noual ha [[Maroue]]. - '''Mathieu''', bet ganet e Caulnes, doktor war an doueoniezh, furcher-jeneral ar Feiz, e rouantelez C'hall; marvet e 1557. Ar familh he deus kemmesket gant ar re Collas.</ref> * ''En argant e leonparzh en glazur teodek en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Oussé.gif|100px]] |'''Oussé''' <ref>Ardamezioù kanus ː Oussé > galleg Os = askorn. Ardamezeg an Arsanailh. Aotrouniezhioù dizanavezet</ref> * ''En sabel e zri askorn-kelan en argant treustellet'' [PPC] |- |[[Restr:Ouvrier.gif|100px]] |'''d'Ouvrier''', pe '''Douvrier''' <ref>Genidik eus Bro Languedoc. Aotrouniezh ebet roet evit Breizh. - '''Rigal''', capitoul Toulouse en 1541; '''Hector''', aluzenner Maria de Medicis,hag eskop Dol e 1630; treuskaset da Nîmes en 1644ː aet da Anaon er bloaz 1655</ref> * En glazur e gebrenn en argant karget gant seizh moualc'henn en sabel, hag heuliet gant teir fourdilizenn en aour, savet pep hini gant teir dañvoezenn en aour [PPC] |- |[[Restr:Ouvroin de Poligné.gif|100px]] |'''Ouvroin''' <ref>Genidik eus Bro-Vaen. Aotrounez [[Polinieg]]. - '''Guillaume''', eskob Roazhon e 1328; aet da Anaon e 1347; - '''Jean''' ː senesal kontelezh Laval, bet lazhet e-kerzh emgann Baugé e 1421 </ref> * ''Gousourinet etre aour ha gul e zek pezh; e c'hrennbalefarzh e erminoù'' [PPC] |- |[[Restr:Ozanne de la Tour.gif|100px]] |'''Ozanne''' <ref>Ozanne de la Tour ?; - '''Julien''', arkitektour ha tisaver labourioù ar Roue, e savas ar c'hlozadur kentañ Brest e 1647; - '''Nicolas''', teñzorer morlu Brest e 1696.</ref> * ''Rannet; e 1 en sabel e dour en aour; e 2, en geot e deir sourin en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Ozanneau de Trémeleuc.gif|100px]] |'''d'Ozanneau''', pe '''Dozanneau''' <ref> Aotrounez Trémeleuc, e Sant-Albin-Gwenrann. Bet dizarbennet 1670, beli [[Gwenrann]].</ref> * ''En argant e arbenn ejen en glazur heuliet gant teir mailhenn ivez en glazur'' [PPC] |} == P == {| class="wikitable" |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Padioleau''' <ref>Aotrounez la Bronière, e [[Sant-Leven-ar-C'hoad]]. - Un selaouer ouzh ar C’hontoù e 1613; en deus savet levrioù diwar-benn barnadurezh.</ref> Ardamezioù en gortoz |- |[[Restr:Page-Cordemais.jpg|100px]] |'''Le Page de la Cordemais''' <ref>Aotrounez Cordemais, la Chevalleraye. Dizarbennet e 1669, beli Felger.</ref> * ''En aour plezhek en sabel a c'hwec'h pezh, e eilenn en gul treustellet ha balirant''. Ardamezeg 1696 [PPC] |- |[[Restr:Le Page de Ville-Urvoy.jpg|100px]] |'''Le Page de la Ville Urvoy''' <ref>Aotrounez la Ville-Urvoy ha l'Estang, e [[Pleuloc'h]]; Kermerien, e [[Goudelin]]; Penker ?, Kergrist ?; la Ville-Aubert, Pleuloc'h Menegioù ha diskouezadegoù eus 1423 da 1535.</ref> * ''En argant e erez impalaer en sabel pigoset hag iziliet en gul.'' [PPC].'' |- |[[Restr:Le Page de Ville-Urvoy.jpg|100px]] |'''Le Page de Saint-Nom''' <ref>Aotrounez Saint-Nom, e [[Gwenrann]]; Kerougat, e [[Azereg (kumun)|Azereg]]; la Bernardière ? - '''Yann''', bet noblet e 1700.</ref> * ''En argant e erez an impalaer en sabel pigoset hag iziliet en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:Pageot de la Trourie 1.gif|100px]] |'''Pageot''' <ref>Aotrounez la Trourie, e [[Saotron]].</ref> * ''En argant, e zaou gebrenn en gul, heuliet gant teir steredenn ivez en gul.'' 1696. [PPC] |- |[[Restr:Le Paigne.gif|100px]] |'''Le Paigné''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Añjev. Aotrounez l'Escoublière, e la Tillière; l'Ormoie, la Charouillère, la Chevalerie, la Touche, e [[Gwaled]]. Disarbennet e 1670, beli Naoned.</ref> * ''En gul, e deir grib en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Pain des Forges.gif|100px]] |'''Pain''' <ref>Familh c'henidik eus bro Boatev. Aotrounez les Forges ?, la Barillière ?, la Fenestre ? . Ardamezeg 1696. Tri c'huzulier e [[Breujoù Breizh]], eus 1568 da 1578.</ref> * ''En glazur e deir bezantenn en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Paindavoine <ref>Aotrounez la Chesnaye, e [[Sant-Turiav-Porc'hoed]]. Menegioù ha diskouzadegoù eus 1448 da 1543, er barrez se ha [[Karozh]]</ref>''' [PPC] |- |[[Restr:Painparay.gif|100px]] |'''Painparay''' <ref>̈ Guillaume, kenwerzher e [[Naoned]], bet noblet er bloaz 1785.</ref> * ''En glazur e eor en argant, heuliet gant eizh steredenn en aour ouzh c'hourem.'' [PPC] |- |[[Restr:Le Painteur.gif|100px]] |'''Le Painteur''' <ref>Familh c'henidik eus Normandi. Aotrounez Lesnault ?, Bois-Jugan ?, Normeny ? - '''Jean''', dimezet er bloaz 1437, da Berrette, itron Maletot, e Malherbe .</ref> * ''Troc'het; e 1, en gul e ziv erez en argant; e 2, en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Palasne.gif|100px]] |'''Palasne''' <ref>Aotrounez Champeaux, Rumain, la Ménardière, Pélican, Villeauroux, e [[Kaouennieg]]. - '''Jean''', serjant jeneral [[Roazhon]] e 1674; - ur menegour er c’hansellerezh e 1745; - ur senesal [[Sant-Brieg]] e 1765, kannad e Stadoù 1789 hag e Kuzuliadeg 1792; - un adjudant-komandant, marc'heg an Impalaeriezh e 1808.</ref> * ''En glazur, e dreustell en argant karget gant tri houarn mulez en gul, hag heuliet gant teir delienn askol en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Palatin.gif|100px]] |'''Palatin''' <ref>Familh c'henidik eus Bro vBresse. Aotrounez Dio, e Languedoc; Montpeyroux, Montmort. - '''Jean''', aoutrou Montpeyroux, dimezet e 1484 da Marie de Choiseul; - ul letanant-koronal e rejimant Mortemart e 1712; - ur floc'h ar Roue e 1729.</ref> * ''Treustellet etre aour ha glazur; e vevenn en gul'' |- |[[Restr:De Pantin de la Hamelinière.jpg|100px]] |'''Pantin''' <ref>Genidig eus Bro-Añjev. aotrounez la Hamelinière, Boisrouault ha la Gaudinière, par. [[Maodilon]]; Landemont, par. an anv se; la Guère, par. [[Sant-Gerent]]; la Verrie, par. [[Belenieg]]; le Verger, la Rouaudière; la Villeraud; la Lauvinière, par. [[Mezansker]]; la Noë-de-Passay, par. [[Kerc'hevrel]]; Gras-Mouton, par. [[Kastell-Tepaod]]; Navinaux, par. [[Gwerzhav]]; Plessix-Moussard (?).</ref> * ''En argant e groaz en sabel, ur rodig-kentr en gul ouzh pep konk'' |- | |'''de Paris''' * ''En argant e groaz leun en gul, konket gant pevar gouleon tal-ouzh-tal ivez en gul.'' |- |[[File:Parc-d.jpg|100px]] |'''Le Parc''' * ''En argant e dreustell en sabel heuliet gant teir c'hregilhenn ivez en sabel, 2, 1.'' |- |[[Restr:Parigné.gif|100px]] |'''de Parigné''' <ref>Aotrounez ar barrez [[Parinieg]], eskopti Roazhon. - '''Guillaume''', floc'h e-barzh un diskouezhadeg du Guesclin e 1371. - Familh kemmesket gant ar re ''Parthenay''</ref> * ''En argant e groaz en sabel'' |- |[[Restr:Pelaud de la Ville-Aubin.png|100px]] |'''Pelaud''' <ref>Aotrounez la Ville-Aubin, e [[Nivilieg]]; Vergier, e [[Gwenrann]]; la Bourgonnière, e Bouzillé, er Bro-Añjev. - '''Jean''', floc'h e-barzh un diskouezadeg e 1392; - '''René''', un den armoù e-barzh un diskouezadeg e 1491; - '''Julien''', selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1650</ref> * ''En argant e deir erez dispak en sabel'' |- |[[Restr:Perichon.jpg|100px]] |'''Perichon''' * ''En gul e c'hwec'h hanochenn en argant, 3, 2, 1.'' (PPC) |- |[[Restr:Du Perrier.gif|100px]] |'''du Perrier''' * ''En glazur e zek ganochenn en aour 4, 3, 2, 1'' (PPC) |- |[[Restr:Peschart-de-la-Choannière.gif|100px]] |'''Peschart''' <ref>Aotrounez la Chohannière ha la Touche, par. [[Karantoer]]; la Bothelleraye, Lourme, Bíenassís, ha la Villerolland, ha beskonted Bossac, e 1637, par. [[Presperieg]]; aotrounez Kerdavy ha Kerouault, par. [[Kistreberzh]]; Coëtergarf, par. [[Gregam]]; le Tertre, la Durantais, par. [[Sant-Yust]]; Limoges, par. de [[Gwened|Sant-Patern]]; baroned Beaumanoir, par. [[Evrann]]; aotrounez Boís-au-Voyer, Montferrand, par. [[Bonmaen]]; Kergolher, la Sauldraye.</ref> * ''En gul e sourin en aour, karget gant teir rozenn en glazur, hag heuliet gant peder c'haouenn en argant, 2, 2.'' (PPC) |- |[[Restr:Pestivien.gif|100px]] |'''de Pestivien''' <ref>Aotronez. al lec'h se, par. an anv se ([[Bulad-Pestivien]]); [[Groñvel]] par. an anv se; Roscolo; ar Wern, par. [[Gwiskri|Gwiscri]]; Kermabgwegano, par. [[Pleurdud]]; Goasvennou ha Kerourden, par. [[Plonevell]]; la Coudraye, par. [[Trabrivan]]; Coëtilez; Coëtcliviou, par. [[Trefrin]]; Kergurff, Keraudren, par. [[Kimerc'h]]; Penanprat, par. [[Gwimaeg|Gwímaeg]]; Cavilliers, e  Bro-Bikardi.</ref> * ''Brizhet etre argant ha sabel'' (PPC) |- |[[Restr:Picquet de la Flèche.gif|100px]] |'''Picquet''' * ''En glazur e deir c'hebrenn en aour, heuliet gant tri c'houarn goaf en argant peuliek, begoù e kab''. |- |[[Restr:Pichard du Page.png|100px]] |'''Pichard''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Boatev. Aotrounez le Page, Verger, Caillère, Pasty, la Blanchère. - Ur sekretour ar Roue ouzh Kansellerezh Veur e 1749; - '''Jean-Baptiste''' de la Blanchère, pennc'hrefier ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1781. </ref> * ''En glazur e gebrenn en aour karget gant daou leon penn ouzh penn c'heotet, hag heuliet ouzh kab gant div c'hroazigan en argant hag ouzh beg gant un erez en aour'' |- |[[Restr:Plantys.gif|100px]] |'''du Plantys''' * ''En aour plezhek en sabel'' |- |[[Restr:De Plédran.gif|100px]] |'''de Plédran''' <ref>Beskonted ar barrez, hag aotrounez Pirvit, e [[Pledran]]; Beaurepaire ha la Villeguermel, e [[Ilfinieg]]. - '''Jean''', abad [[Abati Santekroe (Gwengamp)|Santekroe]] Gwengamp e 1397, - '''Mathurin''', eskob [[Eskopti Dol|Dol]] e 1504; aet da Anaon e 1521; - '''Jean''', kuzulier ouzh [[Grands Jours|Grands-Jours]] ha prezidant ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1537</ref> * ''En aour e seizh mailhenn en glazur, 3, 3, 1'' [PPC] |- |[[Restr:Du Plessis de l'Abbaye-Jarno.jpg|100px]] |'''du Plessis''' <ref>Aotrounez al lec'h se hag an Abati-Jarno, e [[Gwern-Porc'hoed]]; la Ville-Guériff; Lahello. - '''Jean''', o vevañ e 1444, dimezet gant Isabeau Le Rebours; - '''Corentin''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1575.</ref> * ''En argant, e leon tremenant en sabel, ur rozenn en gul dindan ar gorzailhenn'' (PPC) |- |[[Restr:Ploheg.jpg|100px]] |'''de Ploeuc''' * ''En erminoù e deir c'hebrenn en gul.'' |- |[[Restr:De la Pommeraye.gif|100px]] |'''de la Pommeraye''' <ref> Aotrounez al lerc'h se ha la Bouëxière, e [[Karozh]]; la Morlaye, e [[Megerieg]]; Kerambar, e [[Ambon]]; Entrammes, e Bro-Vaen. - '''Gilles''', kazdoriad kentañ ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] e 1537.</ref> * ''En gul, e zri c'hreunaval en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Du Pont d'Orville.gif|100px]] |'''du Pont''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Añjev; Aotrounez Oville, Echuilly, e Doué-d'Anjou; Loges, e [[Magoer]]; Fontenay, e [[Karnod]]; la Morinière, Tredudé, e [[Teiz]]. - '''Claude''', maer Angers e 1571, dimezet gant Françoise Bernardin, o deus bet ː '''Louis''', penn-alvokad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Kontoù Breizh]] e 1606, kadoriad e 1623; - eizh c'huzuilier ouzh [[Breujoù Breizh]] adalek 1643; un eskob Metz e 1843, marvet e 1887. </ref> * ''En argant, e dreustell volzek evel ur pont, karget gant ur rodig-kentr en aour, hag heuliet gant teir rozenn en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Pontrouault.png|100px]] |'''de Pontrouault''' <ref>Aotrounez al lec'h se e [[Merenell]]; la Touche-Abelin, e [[Saozon-Sevigneg]]; Saint-Aubin, et [[Sant-Albin-ar-Pavez]]; la Rivaudière, e [[Kavaneg]] Menegioù ha diskouezadegoù eus 1427 da 1513 Barr la Rivaudière kemmesket gant tiegezh '''Thierry'''</ref> * ''En glazur e groaz dornikellet en argant ha divnaeret en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Prégent-de-Crechquelhen.gif|100px]] |'''Prégent''', pe '''Prigent''' <ref>Aotrounez Krec'hkelien, e [[Gwikourvest]]. Meneget eus 1427 da 1448 - '''Jean''', eskob Leon e 1436, kañseller Breizh e 1445, eskob Sant-Brieg e 1450. Marvet eno e 1472.</ref> * ''En glazur e dreustell en aour heuliet gant tri grizilhon ivez en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Prézeau.gif|100px]] |'''Prézeau''' <ref>Aotrounez la Basse-Connetière, e [[Sant-Leven-Klison]]; Loiselière, e [[Gored (kumun)|Gored]]; la Ramée, e [[Gwerzhav]]; la Roche, e [[Yestinieg]]; la Thahalière, e [[Orvez]]; la Haye ?.</ref> * ''En glazur e groaz en argant heuliet gant peder c'hregilhenn ivez en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Le Puillon de Villéon.png|100px]] |'''Le Puillon''' <ref>Aotounez Villéon (?); Boblay, e [[Mêlann]]; Kerroman, e [[Plañvour]] (Bro-Wened). - '''Guillaume''', prokulor war an arc'hant e [[Pont-Skorf]] e 1666; - daou eil-letanant lestr; - ur selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1787; - ur jeneral brigadenn e 1853 </ref> * ''E limestra e greskenn en argant, heuliet gant teir steredenn ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Du Puy-du-Fou.gif|100px]] |'''du Puy-du-Faou''' <ref>Familh c'henidig eus Bro-Boatev; aotrounez al lec'h se; Combronde, e Bro-Arvern; Bourneau; la Noé; Fromenteau, par. [[Gwaled]]; la Giraudiére ha Roche-Pontdelouan, par. [[Lavreer-Botorel]]. - '''Hugues''', marc'heg, e-barzh un diskouezadeg 1419; - '''Pierre''', kambrellan ar Roue e 1489 ; - '''François''', floc'h ar Roue ha kabiten [[Naoned]] e 1543; - '''Joachim''', [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|marc'heg Malta]] e 1525 - '''Jacques''', [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|marc'heg Malta]] e 1562 - pemp varc'heg an Urzh eus 1562 da 1612</ref> * ''En gul e zeir vailhenn en argant'' [PPC] |} == Q == {| class="wikitable" |[[Restr:Quatrebarbes-Montmorillon.jpg|100px]] |'''Quatrebarbes''' <ref>Familh C'henidik eus Bro [[Poatev|Poitou]]. Skour eus ar re Montmorillon. Aotrounez Moussy; Jallais; la Rongère; Murs-sur-Loire; la Jonchère; la Mancelière; Montfourché; Bouillé; la Roussardière; Chasnay; Argenton; Fontenailles; la Marquisière, e [[Gwared]]; Juigné ha la Série, e [[Sant-Ervlon-ar-Roz|Sant-Ervlon]].</ref> * ''En sabel e sourin en argant hedet gant div rizenn ivez en argant.'' [HGG] [PPC] |- |[[Restr:De Quatrevaux.gif|100px]] |'''de Quatrevaux''' <ref>Aotrounez al lec'h se e [[Pleneventer]], eskopti Sant-Brieg. Kemmesket gant ar re Budes du Tertre-Jouan.</ref> * ''En glazur e erez dispak en argant kurunet en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Québéron''' <ref>Aotrounez Kerred, e [[Kore (kumun)|Kore]]. Bet dizarbennet e 1670, beli Kemper</ref> Ardamezioù dizanavezet. [PPC] |- |[[Restr:De Québriac.gif|100px]] |'''de Québriac''' <ref>Aotrounez [[Kevrieg]]; Fléchay, e [[Sant-Meleg]]; Bois-Maigné, e Bazeleg; Launay, e [[Sulial]]; Blossac, e [[Goven]]; la Touche, e [[Sant-Visant-al-Lann]]; [[Kadeneg]]; la Rayais, la Hirlaye, e [[Bagar-Morvan]]; Patrion, la Ballue, Brécé, e [[Noal-Kastellan]]; - '''Normand''', senesal-meur Breizh e 1235; - '''Gilles''', abad Sant-Jakez-Montforzh e 1487; - '''Louis''', marc'heg an Urzh e 1580.</ref> * ''En glazur e deir flourdilizenn en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Québriac-d-2.gif|100px]] |'''de Québriac''' * neuz all ː ''En glazur e vlourdilizenn en argant leinet gant un drailhenn en gul''l [PPC] |- |[[Restr:Québriac-d-3.gif|100px]] |'''de Québriac''' * neuz all ː ''"div dreustell leinet gant ur gab amgranellet, e sourin balirant"'' livioù dizanavezet; siell 1300 [PPC] |- |[[Restr:De Quédillac-1.gif|100px]] [[Restr:De Quédillac-2.gif|100px]] [[Restr:De Quédillac-3.gif|100px]] |'''de Quédillac''' <ref>Aotrounez al lec'h se, [[Kedilieg]]; la Morandaye, e [[Koad-Yarnvili]]; la Pruneraye, e [[Sant-Karneg]]; [[Taden]]. - '''Mathieu''', kroazhiad e 1248; - '''Alain''', allouez Roc'han e 1293; - '''Janette''', abadez Sant-Jord, aet da Anaon e 1274; - '''Jeanne''', abadez Sant-Sulpis, aet da Anaon e 1461; - '''Jean''', abad Sant-Juluen Tours ha Baugerais en eskopti Tours e 1402. Skourr la Morandaye en deus kemmesket gant ar re Le Vayer.</ref> * ''Dougen a ra un ezev'' (livioù dizanavezet); (siell 1293) * ''En argant e deir dreustell en gul'' (siell 1390) * ''En gul e deir sourin en argant'' (G.L.B) |- |[[Restr:Queffaraze.gif|100px]] |'''Queffarazre''' <ref>Aotrounez Runtannig, e [[Plegad-Gwerann]]. Diskouezhadegoù eus 1463 da 1481, e [[Plegad-Gwerann|Plegad]], eskopti Treger</ref> * ''En argant e c'horn-hemolc'h en glazur, heuliet gant teir dorzhell en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Querfurus.gif|100px]] |'''Queffurus''' <ref>Siell 1306. - '''Alain''', en deus skrivet ur misal bro Leon, bet moulet e 1526</ref> * ''En argant e pemoc'h-gouez en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:De Quéhéon.gif|100px]] |'''de Quéhéon''' <ref>Skourr eus ar re du Guiny; aotrounez Rochelande; la Cochais, e [[Bezeg]]; la Domenchère, e [[Gwern-Porc'hoed|Gwern]] - '''Jean''', en deus sinet feur-emglev Gwenrann 1381</ref> * ''En glazur e greskenn en aour'' [PPC] |- | |'''Quéhillac''' ː gwelout Fourché. |- |[[Restr:Qhéhou.gif|100px]] |'''Quéhou''' <ref>Aotrounez Gorrépont, eskopti Leon. Parrez dizanavezet.</ref> * ''En sabel e deir melchonenn en argant, e vevenn ivez en argant'' [GlB] [PPC] |- |[[Restr:Queingoff.gif|100px]] |'''Queingoff''' <ref>Keloù ebet diwar benn parrezioù n'hag aotrounezhioù.</ref> * ''En gul, e c'hleze en argant peuliet e beg'' [GlB] [PPC] |- |[[Restr:Du Quélennec.gif|100px]] |'''de Quélenec / de Quélennec''' <ref>Barradur eus ar Re Avaugour. Baroned al lerc'h se ha Colledo, e [[Bourc'h-Kintin]]; beskonted ar Faou, e [[Rosloc'hen]]; baroned [[Pont-'n-Abad|Pont-n'Abad]]; baroned [[Rostrenenn]]; ; aotrounez la Roche-Helgomarc'h e [[Santoz]]; Bienassis, e [[Erge-ar-Mor]]; Pratanroux, e [[Penharz]], Coëtfao, e [[Pluguen]]; Rible, e [[Ploudiern]]; Kerellon, Kerpilly, Saint-Quérec, e [[Erge-ar-Mor]]; Hilguy, e [[Plogastell-Sant-Jermen]]; Kernevez ha Kozker, e [[Sant-Jili-Plijo]]; Coëtanfao, e [[Seglian]]; Coatcoazer, en [[Lanneur]]; Kerjolly ha Kersalic, e [[Plouha]]; la Brousse, e [[Henon]]; Kerglas, Belleville, Penanrun, Kergoët, e [[Sant-Hern]] * '''Philippe''', senesal Bro-Oueloù en 1268; * '''Morvan''', marc'heg e 1283; * '''Guillaume''', eskob Gwened; marvet e 1254; * '''Jean''', amiral Breizh e 1453; * '''Guyon'''; marc'heg urzh an Erminig e 1454; * '''Herve''', kadoriad kentañ ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1536; * '''Rolland''', marc'heg urzh Malta e 1550; * '''Jean''', gouarnour Kemper e 1592;</ref> * ''En erminoù, e gab en gul karget gant teir flourdilizenn en aour'' [PPC] |- |[[Restr:De Quéjau.gif|100px]] |'''de Quéjau''' <ref>Aotrounez al lec'h se e [[Kempenieg]]; Lesnée, e [[Gwazel]]. Menegioù ha diskouezhadegoù eus 1440 da 1543. Ar skourr henañ kemmesket gant ar re '''des Grées''' war dro 1567.</ref> * ''En argant e deir rozenn en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Du Quengo.gif|100px]] |'''du Quengo''' * ''En aour e leon en sabel, krabanet, teodet, ha kurunet en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Quénouas.gif|100px]] |'''Quénouas''' * ''en sabel e arbenn-c'harv en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Quentric de Keralbin.gif|100px]] |'''Quentric''' <ref>Aotrounez Keralbin; Kerhuel, e [[Goudelin]]. Meneget adalek 1671; c'hwec'h rummad; dizkouezadegoù eus 1481 da 1503, e [[Peurid-ar-Roc'h]].</ref> * ''En glazur e dour en argant, heuliet gant teir rodig-kentr ivez en argant'' [PPC] |} == R == {| class="wikitable" |- |[[Restr:Rabaste.jpg|100px]] |'''Rabasté''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Añjev. Aotrounez la Rivière, e [[Carfantan|Carfantain]]; Pontfilly; e [[Tintenieg]]; la Besnerais; la Chapelle; la Haute-Touche; Montbuisson, e [[Gwipedel]]. - '''Eliot''', floc'h en un diskouezhadeg en le Mans e 1392.</ref> * ''En argant e deir logodenn-dall en sabel.'' [PPC] |- |[[Restr:Rabaud du Châtelet.gif|100px]] |'''Rabaud''' <ref>Aotrounez Châtelet, er [[Belezeg]]; la Rabaudière, e [[Dovanieg]]. Menegioù ha diskouezhadegoù ey 1454 da 1513. - '''Pierre''', en deus sinet feur-emglev [[Gwenrann]] 1380.</ref> * ''en'' ''gul, e zri c'houstilh en argant sourinet, begoù ouzh beg'' [PPC] |- |[[Restr:Rabel de Saint-Malon.gif|100px]][[Restr:Rabel de Saint-Malon, alias.gif|100px]] |'''Rabel''' <ref>Aotrounez Sant-Malon ha la Lande, e [[Boursaout]]; Plessis, e [[Henant-Sal]] - Er bloaz 1448, dimezi̴ñ a ra '''Marguerite Rabel''' gant Ollivier de la Bourdonnaye. - '''Nicolas''', abad Boken e 1463</ref> * ''En sabel, e dour en argant'' neuz all * ''Palefarzhet etre aour ha glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Rabinart.gif|100px]] |'''Rabinart''' <ref>Aotrounez du Houx hag la Paviotais, e [[Talenseg]]; la Ferronnaye, e [[Brezhiel]]; du Plessix, e [[Kentreg]]. Menegioù eus 1513, eskoptioù Sant-Maloù ha Roazhon. Skourr du Houx kemmesket e 1608 gant ar re Forsanz. Skourr du Plessix kemmesket e 1623 gant ar re Huchet.</ref> *''En sabel, e nav c'hanochenn en argant, 3, 3, 2, 1, e zrailhenn ivez en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Raboceau de la baronnière.gif|100px]] |'''Raboceau''' <ref>Aotrounez la Baronnière, e [[Orvez]]; Blotereau ha Verger, e Doulon; la Botière ha Ranzay, e Sant-Donasian (Naoned). - '''Pierre''', sekretour an dug (1463)</ref> * ''En argant e arbenn-c'harv en gul leinet gant daou evn en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Raborin''' <ref>Aotrounez Boiscléret, e [[Loskoed-ar-Mozon|Loskoed]], eskopti Sant-Maloù - '''Guillaume''', bet noblet e 1427.</ref> * en gortoz [PPC] |- |[[Restr:Rabuan.gif|100px]] |'''Rabuan''' <ref>Aotrounez la Croix, e [[Merelieg]]; ar Pont, e [[Landehen]]; la Brière, e [[Sant-Laoueneg]]; la Chèze, e [[Gwazel|Gwaze]]<nowiki/>l; le Rocher ha les Roulais, e [[Lanrelaz]]; la Hamonnaye, e [[Santez-Onenn]]; la Moisonnière, e [[Irodouer]]; Coudray, e [[Malañseg]].</ref> * ''En argant e zri roc'h-gwezboell en gul, an hini e beg skoret gant ur gebrenn divouedet ivez en gwad war e c'heneb; e vevenn c'heotet''. PPC] |- |[[Restr:Raby de Kerangrun.gif|100px]] |'''Raby''' <ref>Aotrounez Kerangrun; Kerseac'h, beli Brest. - ur c'hannad eus [[Brest]] er Breujoù 1742; - ul letanant fourgadenn e 1766; - ur maer Brest e 1785.</ref> * ''Troc'het; e 1, en argant e c'hi tremenant en sabel, kurunet en aour, hag o zerc'hell en e bav dehou ur c'hougleze ivez en aour; e 2, en glazur e seizh c'housourin en argant.'' [PPC] |- |[[Restr:Racappé de Beaulieu.gif|100px]] |'''Racappé de Beaulieu''' <ref>Aotrounez Beaulieu, e Mousterioù, eskopti Roazhon; meneget e 1426. Kemmesket gant ar re Cornillé.</ref> * ''Dougenn ar ra un dreustell heuliet gant teir brizhenn erminoù'' (livioù dizanavezet). siell 1418. [PPC] |- |[[Restr:Racappé de Maignanne.gif|100px]] |'''Racappé de Maignane''' <ref>Genidik eus Bro-Añjev. Markizien Maignane e 1701; aotrounez Vergier, e [[Ankiniz]]. Bet kemmesket e 1715 gant ar re la Tullaye.</ref> * ''En sabel e c'hwec'h roc'h-gwezboell en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Racine de Galisson.gif|100px]] |'''Racine''' <ref>Aotrounez Galisson, e [[Domloup]]. - '''Guillaume''', prokulor an dug e lez Roazhon e 1480; unan eus reizherien ''Coutume de Bretagne'', moulet e 1485; kuzulier en ''Devezhioù bras'' e 1495; - '''François''', prokulor-jeneral ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C’hontoù]] e 1520. Familh kemmesket gant ar re '''''Le Gonidec'''''. </ref> * ''En argant e deir houadez en gwirion pigoset hag iziliet en gul'' [PPC] |- |[[Restr:De Racinoux.gif|100px]] |'''Racinoux''' <ref>Aotrounez al lec'h se e [[Sant-Owen-an-Alloz]]; Lorière, e Noual; la Touche, e [[Sant-Stefan-Gougleiz]]; la Hazardais; la Giraudais; Saint-Cyr; la Croix-Quarrée; Houettes; Pigueliais; Menegioù eus 1478 da 15134, e Sant-Owen ha Sant-Stefan, eskopti Roazhon. - Maestr '''Guillaume''', noter e lez an Iliz bedel e 1455; - Ur c'huzulier e [[Breujoù Breizh]] e 1709; mestr war ar Rekedoù e 1720.</ref> * ''En argant e leon en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Ragaud de la Hautière.png|100px]] |'''Ragaud''' <ref>Aotrounez la Hautière, e [[Chantenay]]; Cadouzan, e [[Sant-Aelwez]]; du Bois (?); de la Jolescière (?); des Perrières (?) - '''Michel''', chuin Naoned e 1612 - Daou selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1628 ha 1683</ref> * ''En glazur e greskenn en aour'' [PPC] |- |[[File:Raguenel.jpg|100px]] |'''Raguenel''' <ref>Beskonted la Bellière e 1451, par. [[Pleudehen]]; ao. Chateloger ha Bonespoir, par. [[Sant-Ervlan]], — Montigné, par. [[Gwezin]], — la Touche, par. [[Gwaled|Gwalled]],— la Rivière, par. [[Koeron]], — baroned [[Malastred]], [[Kastell-Geron]], [[Derwal|Derval]], de [[Ruzieg]], [[Komborn]], — aot. Faugaret, par. [[Azereg (kumun)|Azereg]], — [[Felgerieg-Veur|Felgerieg]], par. an anv se, —  la Marchandrie, par. [[Bouez]], — Quélen, par. [[Gwegon]]. Menegioù eus 1427 da 1513 - '''Robin''', kuzulier ha kambrellan an duged Yann II, Arzhur II ha Yann III; marvet e 1320, - tad '''Robin''', anvet  ''ar Yaouak'', ha tad-kozh '''Robin''', marc'heger ouzh [[Emgann an Tregont]] e 1350,dimezet gant Jeanne de Dinan, itron la Belliére. Diouzh an eured se : -- 1° '''Guillaume''', bet lazhet e-kerzh emgann [[An Alre]] e 1364, dimezet gant Jeanne de Montfort; -- 2° '''Tiphaine''', gwreg gentañ Beltram Gwesklin - '''Yann''', bet lazhet e-kerzh emgann Azincourt e 1415; - '''Yann''', marichal Breizh e 1450; - '''Gilles''', abad Tronchet e 1437, marvet e 1473.</ref> * ''Palefarzhet etre argant ha sabel, e zrailhenn ouzh kab an eil en egile.'' (PPC) |- |[[Restr:Raguideau du Rocher.gif|100px]] |'''Raguideau''' <ref>Aotrounez du Rocher, e [[Meliner]]; Grémil, Vauguillaume ha Plessix, e [[Puñsel]]; la Rouaudière ?; - '''François''', pried Philiberte Morel e 1648, tad '''François''', kadoriad ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1683; - '''François''' (pe-hini?), penn-urcher ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1678. - '''Jean''', senesal [[Karaez-Plougêr|Karaez]] e 1713</ref> * ''En argant e zelfin ouzh kleiz, troc'het etre gul ha glazur'' (PPC) |- |[[Restr:Raimbaud de Prébilly.gif|100px]][[Restr:Raimbaud-Prébilly-allias.gif|100px]] |'''Raimbaud de Prébilly''' <ref>Familh c'henidik eus bro Añjev; Aotrounez Prébilly, e [[Sant-Pêr-Raez]]. Disarbennet e 1669, beli Naoned</ref> * ''En glazur e deir lankell en aour kenstag ha treustellet, heuliet gant teir melchonenn en argant'' (1696) neuz all ː * ''En aour e deir moualc'henn en sabel'' (1696) [PPC] |- |[[Restr:Raison-1568.gif|100px]] |'''Raison''' * ''En argant e greskenn en gul heuliet gant teir rozenn ivez en gul'' (skoed kent [[1568]]). |- |[[Restr:De La Rivière d'Auverné.gif|100px]] |'''de la Rivière d'Auverné''' <ref>Aotrounez al lerc'h-se, la Pilousière ha la Provosté, en [[Arwerneg-Veur|Arwerneg]]; la Chauvelière, e [[Yaoued]]; [[Aentieg]]; Quienparle, e [[Sant-Widel-Skovrid]]; Plessis, e [[Gwared]]; Hautbois, e [[Sant-Juluan-Gouwent]]; Houssay ha la Junière, e Treant ?; Crapado, e [[Pleneventer]]. - '''Jean''', prezidant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1418, ha goude se kañseller Breizh - '''Robert''', eskob [[Roazhon]]</ref> * ''En gul e gebrenn en erminoù'' [PPC] |- |[[Restr:Raison du Cleuziou.jpg|100px]] |'''Raison du Cleuziou''' * ''En erminoù e deir ruilhenn en sabel'' (skoed goude 1568). |- |[[Restr:Robineau-br.jpg|110px]] |'''Robineau''' * ''En glazur hadet gant stered en aour, e c'housourin ivez en aour balirant.'' |- |[[Restr:Robiou-treff.jpg|100px]] |'''Robiou du Treff''' * ''En argant e deir dreustell en gul.'' |- |[[Restr:De la Roche-Andry.jpg|100px]] |'''de la Roche-Andry''' <ref>Genidig eus Bro-Angoumois; aotrounez al lec'h se. - '''Jacques''', marc'hag Malta, komandour Naoned e 1527</ref> * ''Talbennanek etre gul hag argant, pep talbennan en argant karget gant div c'houdreustell en glazur'' |- |[[Restr:Roche-bernard-dl.jpg|100px]] |'''de la Roche-Bernard''' * ''En aour e erez dispak en sabel, pigoset hag iziliet en gul.'' |- |[[Restr:Roche-kerbileau-dl.jpg|100px]] |'''de la Roche de Kerbileau''' * ''En glazur e vrec'h a-zehoù maneget en argant, loc'hant a-gleiz, o skorañ ur sparfell ivez en argant stagellet ha grizilhonet en aour.'' |- |[[Restr:Rochefort-d-br.gif|100px]] |'''de Rochefort''' * ''En aour e gab dentek en glazur karget gant teir bezantenn en aour.'' |- |[[Restr:Roche-kerhurac-dl.jpg|100px]] |'''de la Roche de Kerhurac''' * ''En sabel hadet gant hanochennoù argant, an hini gentañ e kab karget gant un erminig en sabel ; e leon kudennek argant war an holl.'' |- |[[Restr:Roche-maurice-dl.gif|100px]] |'''de la Roche-Maurice''' <ref>Pol Potier de Courcy, ''Nobiliaire et armorial de Bretagne'' III/258</ref> * ''En sabel hadet gant hanochennoù argant, e leon argant balirant.'' |- |[[Restr:Roche-Traousulien-dl.gif|100px]] |'''de la Roche de Traousulien''' * ''En aour e ziv dreustell en sabel.'' |- |[[Restr:Roche-jagu-dl.jpg|100px]] |'''de la Roche-Jagu''' * ''En gul e bemp ruilhenn en aour, lamellet.'' |- | |'''Robert''' * ''En gul e deir c'hregilhenn en argant.'' |- |[[Restr:Roscerf-d.jpg|100px]] |'''de Rocerf''' * ''En gul e c'hwec'h ruilhenn en argant, 3, 2, 1.'' (PPC) |- |[[Restr:De Romilley.png|100px]] |'''de Romilley''' * ''En glazur e zaou leonparzh en aour an eil dreist egile, krabanet, teodet ha kurunet en gul'' (PPC) |- |[[Restr:De Rosmadec.gif|100px]] |'''de Rosmadec''' <ref>Aotrounez al lec'h se; beskonted Gouarlot hag aotrounez Kergoét, par. [[Kernevel]]; aotrounez Kergoniou, e [[Rosporden]]; Coëtquis, e [[Servel]]; Plessix-Josso ha Kernicol, par. [[Teiz]]; Kerlutu, par. [[Belz]]; l'Espinay; beskonted Mayneuf, par. [[Sant-Ider]]; kastellourien Buhen e 1632, par. [[Plourc'han]]; aotrounez la Ville-Solon, par. [[Plerin]]; le Bosc, par. [[Lannidig|Lannitdg]]; Kosker, par. [[Gwimaeg]]; Chefdubois, par. [[Plañvour]]; Bransquer; Kerlegan. - '''Riou''', mab '''Herve''', test e-barzh ar rannadur etre Herve hag Erard eus Leon e 1329; Riou, dimezet e 1396 gant Constance de Pestivien, intañvez  Jean d'Avaugour; - '''Pierre''', dimezet war dro 1500 gant Louise Josso, itron Plessix; - '''Marc''', marc'heg breton [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1524; - '''Etienne''', kuzulier ouzh ar [[Grands Jours|Grands-Jours]], hag ouzh ar [[Breujoù Breizh|Vreujoù]] e 1554, dimezet gant Jeanne du Haliay, itron Mayneuf; - '''Guillaume''', gwennaer meur, mestr meur hag adreizher Dourioù, ha Koadeier Breizh e 1573, marc'heg an Urzh ha gouarnour [[Gwitreg]]; marvet e 1608, tad d'ur '''Guillaume''' all,  marc'heg an Urzh e 1632; - ur marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1656, penn strollad-listri e 1690. Skour henañ kemmesket gant KERMENO, ha GUERNISAC; skour Plessix-Josso kemmesket gant ROSMADEC-MOLAC; skourioù Mayneuf ha Buhen kemmesket gant   BOISGELIN.</ref> * ''En aour e deir eilenn en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Le Rouge d'Encremer.gif|100px]] |'''le Rouge''' <ref>Aotrounez Encremer, e [[Plouigno]]; Treffrien, Begaignon, Kerbiriou ha Mezoulouarn, e [[Plistin]]; Kerveguen, e [[Plouzelambr]]; Guermeur; la Roche-Tanguy; Penanvern; Kerhuel, e [[Lokmikael-an-Traezh|Lomikael]]; la Motte-au-Vicomte, er [[Reuz]]; la Touche-Odierne, par. [[Roazhon|Sant-Stefan Roazhon]]; l'Herberie.</ref> * ''En argant plezhek en gul'' |- |[[Restr:Rouillé de la Mettrie.png|100px]] |'''Rouillé''' <ref>Aotrounez la Mettrie, ?; Grandchamps, e [[Sant-Brizh-Gougleiz]]. - '''François''', urcher gentañ ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1649; - un alouer beli Dol e 1696; - '''Louis''', mestr ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1705. </ref> * ''En gul e deir maneg kleiz en aour; e gab ivez en aour karget gant teir rodig kentr en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Rousseau de la Houdinière.png|100px]] |'''Rousseau''' <ref>Aotrounez la Houdinière, e [[Gorre-Goulen]]; [[Sant-Enion-al-Lenn-Veur|Saint-Aignan]], er barrez an anv se; les Couteaux (?). - '''Jean''', moneizer et serjant an Dug e [[Gorre-Goulen]]; - '''Philippe''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1581; - '''René''', kuzulier ar Stad, ha pennprokulor ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1619; - '''Joseph''', jeneral ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]], ha kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1679; - Daou bar Bro-C'hall e-kerzh an XIXvet kantvad </ref> * ''En glazur, e dreustell en aour, heuliet ouzh kab gant daou penn leon diframmet, ha ouzh beg gant teir bezantenn, an holl ivez en aour'' |- |[[Restr:Rousselet de la Pardieu.png|100px]] |'''Rousselet''' <ref>Genidig eus Bro-[[Daofinez]]; aotrounez la Pardieu, Jaunage ha la Bâtie, e Bro-Daofinez; markiz Châteaurenault e 1620, e Bro-Douren; baroned Noyers e Bro-Normandi; beskonted Bro-Artezia e 1711; aotrounez [[Morzhell]]; Beaumont; konted Kraozon ha markizien Poulmig, parrez [[Kraozon]]; aotrounez [[Kameled]]; aotrounez Porzhe, e [[Plonevez-Porzhe|Plonevez]]; de la Blanchardaye, e [[Gwagenez]]; Rocheneuve. - '''François''', dimezet gant Méraude de Gondy, marvet e 1564; tad da '''Albert''', denjentil ar C'hambr e 1605; gouarnour [[Machikoul]] hag [[Ar Gerveur]] e 1616; - Tri abad [[Pornizh]] hag un abad [[Landevenneg]] eus 1647 de 1713; - Ur marc'heg Malta e 1699; - '''François-Louis''', bezamiral gall e 1703, ha marc'heg an Urzhioù; marvet e 1716; dimezet e oa bet e 1684 gant Marie-Anne-Renée de la Porte, itron d'Artois ha Kraozon,  e verc'h-vihan e gasas al leve se dre eured d'ar bezamiral  d'Estaing en 1746</ref> * ''En aour e wezenn-derv diframmet c'heotet ha meziet en aour'' |- |[[Restr:Le Run.gif|100px]] |'''Ar Run''' * ''En aour e vran en sabel, ur skourrig gwezhenn-olivez etre he c'hrabanoù, heuliet gant teir steredenn en sabel'' |- |[[Restr:De la Rye.gif|100px]] |'''de la Rye''' <ref>Familh c'henidig eus bro Boatev. Aotrounez la Côte de Mézière (Bro Roazhon ?). - '''Gabriel''', marc'heg an Urzh e 1589, dimezet gant Marie Catus, bet lazhet e-kerzh emgann Saint-Yriex-du-Perche e 1593</ref> * ''Treuzpalefarzhet etre argant ha glazur'' [GlB-PPC] |} == S == {| class="wikitable" |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''des Sablons''' <ref>Aotrounez kervaudry, e [[Lannolon]]. Bet dizarbennet e 1670, beli Sant-Brieg</ref> |- |[[Restr:Saffray-d.jpg|100px]] |'''de Saffray''' <ref>Familh c'henidik eus Normandi. Aotrounez Varaville; Maisy; Escoville; Anneville; Vimont. Liammet e Breizh gant ar re Rouge de Guerdavid</ref> * ''En argant e deir dreustell kommek en gul.'' [PPC] |- |[[Restr:De Saffré.gif|100px]] |'''de Saffré''' <ref>Aotrounez al lec'h-se hag Houssay e [[Saverieg]]; [[Hezin-ar-Mengleuzioù|Hezin]]; la Jarrie, e [[Klion]]; Bougon e [[Koeron]]; Chavagne, e [[Sulieg]]; Marais-Henri, e [[Kalveg]]; la Tréhuère, en Ligné; la Moricière, en Port-Saint-Père; la Ville-Aubert, e [[Frozieg]]; la Mauvesetière, e [[Sant-Ervlan]]; la Gravière. - '''Foulques''', o vevañ e 1300; - '''Alain''', marc'heg, e-kerzh eu diskouezadeg e 1370, dimezet gant Philipotte de Laval; - '''Guillaume''', mestr war ar gwenaerezh e 1491;</ref> *''en glazur e deir c'hroazigan flourdilizet en aour; e gab ivez en aour'' [PPC] |- | |'''de Sagazan''' ː gwelout '''''le Monniès''''' |- |[[Restr:Le Sage.gif|100px]] |'''Le Sage''' <ref>Aotrounez Lesperan ha Launay-Caro, e Mozhon; Boishullin, e Presperieg; Buron (?) Menegioù ha diskouzhadegoù eus 1426 da 1513, eskopti Sant-Maloù. - '''Raoul''', march"eg, kaset da Vro-Saoz e 1419 gant an dug Yann V, evit goulenn krankiz e vamm Jeanne de Navarre, addimezet gant ar roue saoz. - '''Alain''', o vevañ e 1440, a zimez Jeanne des Isles; - '''Eon''', sekretour an dug e 1444, en deus bet e lojeiz Launay-Caro frankizet e 1444.</ref> *''en argant, e leon en gul, krabanet, teodet, ha kurunet en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Saget-de-la-Jonchère.gif|100px]] |'''Saget de la Jonchère''' <ref>Aotrounez la Jonchère, e [[Yaoueneg|Yaouneg]]; Beaulieu; la Feuillée, e [[Marzhinieg-Houarnruz]] - Merourien priñsed Condé e [[Kastell-Briant|Kastel-Briant]] adalek 1696; - '''René-Georges''', sekretour ar Roue e 1712; dimezet e 1274 gant Perrine Ruellan, merc'h baron [[An Tergant|an Tergan]]<nowiki/>t.</ref> *''en gul, e deir saezh stuc'het peuliet en argant, eilet gant teir rilhenn en aour'' [PPC] |- |[[Restr:Saget-de-la-Jonchère-2.gif|100px]] |'''Saget de la Jonchère''' neuz all *''en gul, e deir saezh stuc'het peuliet en argant, heuliet gant teir rilhenn en aour; e gab en argant karget gant teir sourin en sabel'' [PPC] |- |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Saget''' <ref>Menegioù ha diskouezadegoù eus 1440 da 1513, parrezioù [[Bezeg]], [[Pludunoù]], [[Henant-Sal]], en eskoptioù Sant-Maloù ha Sant-Brieg. - '''Raoul''', eus Bezeg, a gomz bezañ bet noblet ha franket gant an dug, dre lizheroù eus 1440; - '''Richard''' en em c'houlenn nobl, e-kerzh adaozadur 1513, e Henant-Sal.</ref> * ardamezioù dizanavezet. |- |[[Restr:Saguier.gif|100px]] |'''Saguier''' <ref>Aotrounez Luigné, e Bro Añjev; la Mauguitonnière ha Roussières, e [[Maezon-ar-Gwini]]. - '''François''', kuzulier e [[Breujoù Breizh]] e 1610; - '''Claude''', kuzulier e [[Breujoù Breizh]] e 1643; - '''Henry-René''', kuzulier e [[Breujoù Breizh]] e 1673 / 74;</ref> * ''palefarzhet; e 1 ha 4, en argant e benn morian en sabel talwedek en argant; e 2 ha 3, en argant e wiñver en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Le Saige.gif|100px]] |'''Le Saige''' <ref>Aotrounez Corbennaye ha Vilhoët, e [[Sant-Leonarzh]]; Chanel, e [[Sant-Jord-Grehan]]; Boisrobin, e [[Kerruer]]; la Mettrie; Villèsbrunne, en [[An Onneg|Onneg]]; Bourbansais, e [[Plegeneg]]. - '''Guillaume''', marc'heg an Urzh e 1578; - ur floc'h ar Rouez e 1749; - ur merc'h e Saint-Cyr e 1753; - un emouestlad en emgann [[Sant-Kast-ar-Gwildoù|Sant-Kast]] e 1758 </ref> * ''En aour e deir gwerzhidenn en glazur treustellet, heuliet e beg gant ur greskenn ivez en glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Le Saint.gif|100px]] |'''Le Saint''' <ref>Meneget eus 1446 da 1534, e Plougonvelen ha Lambezr, eskopti Leon. Ardamezeg an Arsanailh. - '''Yves''', bet noblet e 1450.</ref> * ''en aour e erez dispaket en gul, kelc'hiet gant ur seizhenn ivez en gul er gourem'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Aignan.gif|100px]] |'''de Saint-Aignan''' <ref>Aotrounez al lec'h, er parrez an añv-se; des Angles, e [[Machikoul]]; l'Arsangle, e [[Kerc'hevrel]]; l'Isle, e [[Onnod-Raez]]; Janciou, e [[Sant-Eler-Kaleon]]; Montils-Férusseau, e [[Gorre-Goulen]]. Meneget eus 1429 da 1435. Skourr henañ kemmesket e-kerzh ar XVt kantvad gant ar re '''''Goheau'''''.</ref> *''en gul e sourin en argant heuliet gant teir melchonenn ivez en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Saint Alouarn.jpg|100px]] |'''de Saint Alouarn''' <ref>Aotrounez al lec'h se ha Kervegen, e [[Gwengad]]; Meneget eus 1426 da 1536. - '''Daniel''', abad [[Kemperle]] e 1521. Aet da Anaon e 1553. Kemmesket gant ar re '''Alleno'''.</ref> * ''En glazur e leonerez en argant.'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Amadour.gif|100px]] |'''de Saint-Amadour''' '''<ref>Aotronez al lec'h se e Bro-Añjev; la Ragotière, e [[Tilhieg]]; Tizé, e [[Torigneg-Fouilharzh|Torignieg]]; beskont [[Gwinien]] e 1519; aotrou [[Aentieg]]; Pont-Hay, la Motte, e [[Noal-ar-Gwilen]]; la Touche, e [[Kerlouevig]]; Navinaux, e [[Gwerzhav]]; [[Panezeg]]; la Tour, e [[Porzh-Pêr]]; [[Tarvieg]]; Sant-Jili. Meneget eus 1427 da 1513. - '''Foulques''', floc'h e-barzh un diskouezhadeg e Le Mans e 1380, dimezet da Guillemette de Châteaugiron, itron Tizé; - '''Guy''', floc'h eus tiegezh kont Richemont e 1424; dimezet da Jaketa Malestroit; - '''Guillaume''', mab an hini kent, en deus bet gant Marguerite de Québriac ː . 1. '''François''', kabiten Sant-Albinan-Hiliber, krambrella an dug Fañch II; aet da Anaon e 1521; . 2. '''Jean''', gwenaer-meur ha mestr-meur dourioù ha koadeier Breizh, en deus kemeret perzh e trizek emgann, ha savet da varc'heg gant Charlez VIII e-unan e-kerzh emgann Fornoue, e 1495; aet da Anaon e 1538;</ref>''' * ''En gul e dri fenn bleiz troc'het en argant'' neuz all ː * ''En gul e dri fenn bleiz troc'het en argant; e skoedig ouzh kondon en glazur karget gant teir flourdilizenn en argant, hag a zo Kevrieg'' (PPC |- |[[Restr:Saint-André-de-Montbrun.gif|100px]] |'''de Saint-André''' <ref>Familh c'henidig eus al Languedoc; aotrounez Montbrun. - '''François''', kanseller ar roue Louis XII en e stadoù eus Italia; letanant aotrouniez Genova; kuzulier e ''[[Devezhioù_bras]]'' Breizh e 1514.</ref> * ''en glazur e gastell a dri dour en argant, leinet gant teir steredenn en aour'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Aubin-de-la-Soudannaye 1.gif|100px]] [[Restr:De Saint-Aubin de la Soudannaye 2.gif|100px]] |'''de Saint-Aubin de la Soudannaye''' <ref>Aotrounez la Soudannaye, en [[Devrieg]]; Launay, e [[Faouell]]; la Morandais ha Série, e [[Kambon]]; Boquéhan, e [[Gwenred]]; la Châtaigneraie, e [[Sant-Brewenn]]; la Chaussée; Pineau; Bois; la Rivière, e [[Gwinieg-Breizh]]; la Briardais, e [[Sant-Pêr-Raez]] Meneget eus 1427 da 1544</ref> * ''en gul e sourin en argant'' neuz all ː * ''en argant e sourin gwerzhidet en gul, heuliet gant c'hwec'h dorzhell ivez en gul'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Aubin de Tromarzein.gif|110px]] |'''de Saint-Aubin de Tromarzein''' <ref>Aotrounez Trovarzhin ([[Kombrid]] ?) </ref> * ''en gul e deir greskenn en aour'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Brice de la Roche.gif|110px]] |'''de Saint-Brice'''<ref>Aotrounez al lec'h-se, eskopti Roazhon; ar Roc'h, e Kugenn. siell 1248</ref> * ''peuliek etre aour ha gul a c'hwec'h pezh'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Brieuc.gif|110px]] |'''de Saint-Brieuc'''<ref>Aotrounez al lec'h-se ha Pontménard, e Sant-Brieg-Maoron; Guern, e Talenseg; la Folie, e Breal; la Giquelaye, e Parzheneg; Plessix ha Lampâtre, e Goven; la Villechevrier, e Serent; Penbulzo, e Surzur. Meneget eus 1427 da 1513</ref> * ''en glazur e vrec'h en aour a-zehou loc'hant a-gleiz, o zerc'hel ur vlourdilizenn en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Saint-Cast.gif|110px]] |'''de Saint-Cast'''<ref>Aotrounez al lec'h-se, parrouz dindan ar memes anv, eskopti Sant-Brieg. siell 1302. '''Raymond''', eus arme ar Roue e Flandrez, e 1302</ref> * dougen a ra ur c'hloc'h (siell 1302) (PPC) |- |[[File:Saint-denis-db.jpg|110px]] |'''de Saint-Denis'''<ref>Aotrounez Kerdelant ha Kerilli, e Gwiklan; Kerdrein, e Sant-Tegoneg; Mesperenez, e Plouider; Kermoal, e Kleder; Brigneg, e Minihi-al-Leon; Lesgondam, e Plouvorn. Méneget eus 1426 da 1503</ref> * En glazur e groaz en argant. (PPC) |- |[[Restr:Saint-Denis de Lescoat.gif|100px]] |'''de Saint-Denis'''<ref>Genidik eus Normandi, bet dalc'het enno e 1666. Aotrounez e Breizh al Leskoad, e Plougin. Familh liammet e Breizh gant ar re ː Tournemine, Boiséon, du Refuge, Marquès. (GlB) (PPC)</ref> * Plezhek etre sabel hag argant; e gab ivez en argant karget gant ul leonparzh en gul. (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Denoual.gif|100px]] |'''de Saint-Denoual'''<ref>Beskont al lec'h, er barrez ar memes anv; aotrounez la Guisoujaye, la Planche, Tertre-Helleuc hag Croix-Chemin, en Henant-Bihan; Langouriant, en Erge-Ar-Mor. Meneget eus 1423 da 1535</ref> * en gul, e zek hanochenn en aour, 4, 2, 4 (PPC |- |[[Restr:De Bégaignon.gif|100px]] |'''de Saint-Didier'''<ref>Aotrounez al lec'h, er barrez an anv se; la Boulinière, e Melined. Meneget e 1427 (GlB) (PPC) Tiegezhioù all gant memes ardamezhioù ː de Begaignon, du Hallay</ref> * plezhek etre argant ha gul (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Ehen.gif|100px]] |'''de Saint-Ehen (de Saint-Eesn)'''<ref>Aotrounez al lec'h se ha la Fontaine, e Parzheneg. Menegioù eus 1427 da 1513.</ref> * en argant hadet gant mouilc'hi en glazur (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Eve.gif|100px]] |'''de Saint-Eve''' * treustellet etre argant ha gul a c'hwec'h pezh (GlB) (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Genys.gif|100px]] |'''de Saint-Genys'''<ref>Genidik eus Normandi. Aotrounez des Ourmeaux (pe Hommeaux), e Sant-Brewalaer; Ranlron, e Kedilieg</ref> * ''en glazur e gebrenn en aour, eilet e kab gant div steredennn, hag e beg gant ur wezenn derv, an holl en arc'hant'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Georges de Lannurien.gif|100px]] |'''de Saint-Georges'''<ref>Aoytrounez al lec'h ha Lannurien, e Ploueskad; Maezkeffuruz, e Plougouloum Méneget eus 1427 da 1481</ref> * ''en argant e groaz en gul'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Germain d'Annebaud.gif|100px]] |'''de Saint-Germain''' <ref>Familh c'henidik eus Normandi. Baroned Anebaud; Aotrounez Fontenay, Quesnay-le-Husson, Monthaloy ha la Chapelle e [[Sant-Jord-Restembaod]]; Refunel, e [[Marc'helleg-Raoul]]. - François, o vevan e 1463, dimezet da Varc’harid Husson, itron Quesnay</ref> * ''En gul e gebrenn en argant, heuliet gant teir bezantenn ivez en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Saint-Germain de Larchat.gif|100px]] |'''de Saint-Germain''' <ref>Familh c'henidik eus bro Normandi. Aotrounez Larchatː; la Rambourgère, e [[Lanvezhon]]</ref> * ''En aour e deir dorzhell en glazur'' (Ars.-PPC) |- |[[Restr:Saint-Gilles.gif|100px]] |'''de Saint-Gilles''' <ref>Aotrounez al lec'h se, [[Sant-Jili-Roazhon]]; [[Lanvezhon]]; Bois-Geoffroy, e [[Sant-Marzh-an-Il|Sant-Marzh an Il]]; Perronnays, Vaunoise, en [[Rovelieg]]; Moulin-Tizon, e [[Chapel-Hilveven]]; la Ménardière, e [[Gwipedel]]; Planteis, e [[Labouseg]]; Ville-ès-Clercs; le Gage, la Motte-Beaumanoir, e [[Plegeneg]]; Buat, e [[Bonmaen]]; Saubois, e [[Langan]]; la Durantais; la Fosse aux Loups, e [[Treverian]]; du Plessis, de la Haroye, e [[Bodeoù]]; la Ville-au-Sénéchal ha Montjardin, e [[Bezeg]]; Launay-d'Anguignac, e [[Felgerieg-al-Lann]]; Limaraud, e [[Abarrez]]; la Hélardière, e [[Donez]]; Pordo, e [[Blaen]]; Beaulieu ha Lessac, e [[Gwenrann]]; Ranlieieu, e [[Sant-Andrev-an-Dour]]; Reudied; la Rigaudière, en [[Ankiniz|Ankinis]]; la Rivière, e [[Porzh-Pêr]]; la Roche-Ballue, e [[Kervegon]]; la Touchelais, e [[Savenneg]]; la Ville-Frégon, e [[Bolvronn]]; la Vallerie, e [[Gorre-Goulen]]. Siell 1367 - '''Hervé''', kroaziad e 1248; - '''Bertrand''', dimezet gant Jeanne, merc'h Eudon de Montfort, war dro 1280 ; - '''Papillon''', en deus difennet kastell [[Sant-Albin-an-Hiliber]] a-enep Charlez Bleaz e 1341; - '''Olivier''', bet lazhet e-kerzh emgann Maupertuis e 1536; - '''Bertrand''', bet lazhet e-kerzh emgann Azincourt e 1415; - '''Matthieu''', abad Rillé e 1440; - daou zenjentil eus kambr ar Roue adalek 1567; - daou varc'heg an Urzh e 1587 ha 1660; - ur floc'h ar Roue e 1687 ha 1708;</ref> * ''En glazur hadet gant flourdiliz en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Saint-Gilles de Ledignan.gif|100px]] [[Restr:Saint-Gilles de Lédignan 2.gif|100px]] |'''de Saint-Gilles de Ledignan''' <ref>Aotrounez Ledignan (Languedoc) - '''Raoulet''' e oa en servij e 1444 gant Tangi ar C'hastell, provost Pariz; - '''François''', mab da Raoulet, dimezet gant Peronne Lucas e 1469. Ar familh se, treuzplantet e Bro-Languedoc, a zo bet dalc'het eno e 1671 .</ref> * ''En glazur e gebrenn en aour, heuliet gant teir rozenn ivez en aour'' neuz all ː * ''En glazur e deir rozenn en aour, e c'hrenngonk karget gant ul leonparz'' (livioù ar c'hrenngong dianav) (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Gondran.gif|100px]] [[Restr:De Saint-Gondran 2.gif|100px]] |'''de Saint-Gondran''' <ref>Aotrounez al lec'h se, e [[Sant-Gondran]], eskopti Sant-Maloù. (Ardamezeg an Arsanailh). Neuz all, kavet ivez en Ardamezeg an Arsanailh</ref> * ''En glazur, e dreustell en gul, da enkerc'hat, heuliet gant teir c'hregilhenn en aour'' neuz all ː * ''En gul e femp roc'h-gwezboell en argant'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Goueznou.gif|100px]] |'''de Saint-Goueznou''', pe '''de Langoueznou''' <ref>Aotrounez al lec'h-se, parrez an anv se; Breignou, e [[Plouvien]]; Kervedel, Kerbrezel, e [[Plouarzhel]]; Keruznou, e [[Gwitalmeze]],; Lanruz, e [[Gwipavaz]]. - '''Jean''', abad [[Landevenneg]], e 1350; - '''Perceval''', o vevañ e 1443; - '''Tanguy''', o vevañ e 1574;</ref> * ''En gul e dreustell en aour, heuliet gant c'hwec'h bezantenn ivez en aour.'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Guédas.gif|100px]] |'''de Saint-Guédas''' <ref>Aotrounez al lec'h se , en [[Henant-Sal]]; beskont [[Sant-Denwal]] - '''Jean''', abad la Chaume e 1458; - '''Charles''', marc'heg an Urzh e 1570.</ref> * ''En sabel, e zaouzek steredenn en aour, 4, 4, 4'' (PPC) |- | |'''de Saint-Haouën''' ː gwelout '''''le Coat''''' |- |[[Restr:De Saint-Hugeon.gif|100px]] |'''de Saint-Hugeon''', pe '''Saint-Yvon''', pe '''Sant-Euzen''' <ref>Aotrounez al lec'h se, e [[Brelevenez (Lannuon)|Brelevenez]]-Lannuon;ar Roudour, e [[Servel|Serve]]<nowiki/>l; -'''Huon''', marc'heg eus [[Emgann an Tregont]], e 1350;</ref> * ''En argant e groaz en sabel, e c'housourin en gul balirant'' (PPC) |- |[[Restr:Le Saint de Kerambellec.gif|100px]] |'''Le Saint de Kerambellec''' <ref>Aotrounez Kerambeleg ha Traonwoaz, e [[Pleuveur-Gaoter]]; Logevel, e [[Duaod]]; Kergrist, e [[Planiel]]; Kervarzhin, Kerluan, Koad ar sant, e [[Lanvaodez|Lanvodez]]. - '''Daniel''', eus Pleuveur, meneget e 1284; - '''Yvon''', a veve war dro 1284; dimezet e 1400 gant Jeanne de Kerrraoul.</ref> * ''En argant, e leon en sabel, heuliet gant peder moualc'henn ivez en sabel'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Martin de Kerpond'armes.png|100px]] |'''de Saint-Martin''' <ref>Aotrounez Kerpond'armes, la Jalouzie, Kerhuidé ha Teixon, e [[Gwenrann]]; Châlier, e [[Sant-Pêr-Raez]]; Ferté ha Launay, e [[Gwaled]]</ref> * ''En glazur e gastell leinet grant tri dour en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Saint-Mesmin.gif|100px]] |de '''Saint-Mesmin''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Orleañs; aotrounez al lerc'h se, Bruel, Mesnil. Meneg ebet diwar-benn aotrouniezhoù e Breizh. - '''Jacques''', prezidant kentañ ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù Breizh]] e 1428; - '''Aignan''', kuzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1554.</ref> * ''En glazur e groaz kenframmek etre argant ha gul, ur vlourdilizenn en aour ouzh pep konk'' (PPC) |- |[[Restr:De Saint-Offange.gif|100px]] |de '''Saint-Offange''' <ref>Genidig eus Bro-Añjev; dalc'het eno e 1667; Aotrounez les Châtelliers; le Vivier; Saint-Sigismond; Heurtault, ha la Houssaye. (G. le B). - '''René''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Sant-Yann-Jeruzalem]], komandour ar Palakred ha , [[Pont-Melvez|Pontmelven]] (z), en eskopti Treger e 1600.</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant, heuliet gant teir rodig-kentr ivez en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Sarrebourse.png|100px]] |'''Sarrebourse''' <ref>Familh c'henidik eus Bro Orleañs. Aotrounez Mondeville; Audeville; la Guillonnière; Beaulieu; Pontleroy; Lary; Port-Lambert ha le Tertre, e [[Sant-Donasian]]. - Ur maer Orleañs e 1715; - un eil-maer [[Naoned]] e 1751; - ur jeneral ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] e 1785; - ur marichal-kamp an ijinerezh e 1780; - ur marichal-kamp kanolierezh e 1814;</ref> * ''En glazur e groaz eoriek en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Savonnières.gif|100px]] |'''de Savonnières''' <ref>Famil c'henidig eus Bro-Boatev; Aorounez la Bretesche, la Roche; l'Espinay, e [[Kerc'hfaou]]; du Bois, par. [[Machikoul]]; Genest-Jahan, par. [[Sant-Masen-ar-Porzh|Sant-Masen]]. - '''Jean''', o vevañ e 1450, dimezet gant Anne Rougebec, diganto : - '''Félix''', dimezet e 1479 gant Anne de Brie, eus an tiegezh Serrant; - '''Charles''',marc'heg Malta e 1550; - '''Jacques''', abad Meillerai e 1556; - '''Mathurin''', eskob Bayeux e 1583; - '''Charles''', mab Yann ha Guyonne a vBeauvau, e stalias e Breizh e lec'h e zimezas e 1597 da Jeanne de Bréhand. - Marc'hegerien an Urzh ha daou denjentil ar Gambr adalek 1587; - '''Martin''', kuzulier ouzh Breujoù Breizh e 1639, marvet e 1689; dimezet gant Marie Goddes de Varennes, mignonez tost da Mme de Sévigné, hag he ros dezhi al lesanv ''Trochanire''; - ul letanant gwarezherien e 1679, brigadier marc'hegiezh e 1691, bet lazhet ar vloaz se e-kerzh emgann Leuze; - ur beli meur Malta, penn strollad-listri ha komandant galeoù gall e 1750; - ul letanant gwarezherien, bet lazhet en ur zifenn ar Roue e-kerzh deizhioù Here 1789, e Versailles. - Un ezel bet digemeret ouzh Enorioù al Lez e 1781.</ref> * ''En gul e groaz pavek en aour'' (PPC) |- |[[Restr:De Secillon.gif|100px]] |'''de Sécillon''' * ''En glazur e deir werzhidenn en aour, 2, 1'' (PPC) |- |[[Restr:De Sévigné.gif|100px]] |'''de Sévigné''' * ''Palefarzhet etre sabel hag argant'' (PPC) |- |[[Restr:Soulard de la Thibaudière.png|100px]] |'''Soulard''' <ref>Familh c'henidik eux Bro-Boatev. Aotrounez la Thibaudière, ha la Roche. Ur selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1786</ref> * ''En argant e votez-lêr en geot'' (PPC) |- |[[Restr:Suyrot.gif|100px]] |'''Suyrot''' <ref>Genidig eus Bro-Boatev; dalc'het eno e 1667 ha 1699; aotrounez Lauberaye; Champeaux; la Socquetière; la Coussaye; les Champs, Mazeau, Angles; Autremont. Kemesket e Breizh gant familhoù LA ROCHE-SAINT-ANDRÉ, PÉPIN DE BELLE-ISLE, D'ANDIGNÉ ha CASTELLAN. - '''Amable''' Suyrot des Champs, marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] e 1598; </ref> * ''Barlennet etre argant ha gul a eizh pezh'' (PPC) |} == T == {| class="wikitable" |[[Restr:Dessin en attente.jpg|100px]] |'''Le Tabareuc''' <ref>Aotrounez Kerfagon, Aotrounez e [[Alineg]]; - '''Eon''', bet noblet e 1439</ref> (PPC) |- |[[Restr:Taffart.gif|100px]] |'''Taffart''' <ref>Ginidik eus ar Perigord. Aotrounez Sant-Jermen. Bet dalc'het e 1669. - Ur c'habiten grenadourien ar Roue e rejimant rannvro Marmande, gant karg gantañ letanant-koronal e 1775</ref> * ''En glazur e gebrenn hebiaet gant div rozenn garennek ha deliennek hag heuliet ouzh kab gant ur steredenn hag ouzh beg gant ur greskenn, an holl en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Du Tail.gif|100px]] |'''du Tail''' <ref>Aotrounez les Mottes (eskopti Roazhon) - '''Renée''' ,e oa dimezet war dro 1480 gant '''''Jean Uguet de la Vairie'''''</ref> * ''Dougen a ra ur gebrenn'' ; siell 1416; livioù dizanvet (PPC) |- |[[Restr:Taillandier-l.jpg|100px]] |'''Le Taillandier''' <ref>Aotrounez la Guichardière, e Kornilieg; meneget etre 1427 ha 1513. - '''Jean''', floc'h [[Charlez Bleaz]] e 1355, dimezet gant Typhaine de Cornillé, itron de la Guichardière; - '''Amaury''', mab '''Philippot''', e oa aotreet dre lizheroù eus miz Here 1513, da gemer anv La Guichardière.</ref> * ''En argant e deir vran en sabel.'' (PPC) |- |[[File:Taillard.jpg|100px]] |'''Taillard''' <ref>Aotrounez Restolles ha Kerdaniel, e [[Plagad]]; Grandville, e [[Brengoloù]] Lizandre, Kerflec'h, Kertanguy, e [[Plouha]]; la Sauldraye, Kergroumel, Landeonec, Coatevez, e Milizag; Kerguilly, Villegoury, Kerhélo, Lanneger, Kerigonan, Quiliguen, Kergaol, Kerizil, e [[Daoulaz|Daoulaa]]; Kerlan ?; Kerillion ? - '''Rolland''', eus parrez [[Goudelin]], konestabl [[Ar Roc'h-Derrien|ar Roc'h-Derien]] ha [[Gwengamp]], graet prizonier e-kerzh emgann ar Roc'h-Derien e 1347 gant [[Charlez Bleaz]]; aet gantañ prizoniad da Vro-Saoz, ha sinet gantañ feur-emglev [[Gwenrann]] e 1381; - '''Rolland''' ha Jean, o deus touet d'an dug etre uhelidi Treger ha Goeloù e 1437; </ref> * ''En erminoù e femp gwerzhidenn en gul kenstaget ha sourinet.'' (PPC) |- |[[Restr:De Taillecol.gif|100px]] |'''de Taillecol''' <ref>Aotrounez al lec'h se, e [[Ruzieg]]. Kemmesket war dro 1420 gant ar re ''du Rouvre''.</ref> * ''Dougen a ra ur vlourdilizenn heuliet gant c'hwec'h steredenn''. Siell 1371. Livioù dizanvet (PPC) |- |[[Restr:Taillefer de la Brunais.jpg|100px]] |'''Taillefer''' <ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Krehen]]; la Mettrie, e [[Plelann-Vihan]]; Belestre, e [[Sant-Kouloum]]; la Métairie, e [[Kerruer]]; la Rivière-Texue, e [[Noal-ar-Gwilen|Noal-ar-Gwilun]]; la Brinais, e [[Brezhiel]]. - '''Jean''', senesal [[Dol]] e 1513; - '''Alain''', marc'heg an Urzh e 1606</ref> * ''En gul e zaou leonparzh en aour an eil dreist egile'' (PPC) |- |[[Restr:De Taillepied.gif|100px]] |'''de Taillepied''' <ref>Aotrounez al lec'h-se e [[Marzhinieg-Houarnruz]] - '''Thomas''', kroazhiad e 1248; - '''Pierre''', floc'h e-barzh un diskouezadeg 1380</ref> * ''Plezhek etre gul hag aour.'' (PPC) |- |[[Restr:De Taillepied de Bondy.jpg|100px]] |'''de Taillepied de Bondy''' <ref>Familh c'henidik eus Pariz; aotrounez la Garenne ? - ur sekretour ar Roue e 1736, hendad ur c'hont an impalaeriezh Iñ, par Bro-C'hall eus penn kentañ an XIXvet kantvad.</ref> * ''En glazur e deir greskenn en aour, e gab en aour karget gant teir rodig-kentr en gul'' (PPC) |- |[[Restr:De Taillis.jpg|100px]] |'''de Taillis''' <ref>Aotrounez al lec'h-se ha la Besnerie, en [[Talieg]]; la Dobiaye,en ar Veuzid, eskopti Roazhon. - Guillaume en eus sinet feur-emglev Gwenrann1381 - Gillette, abadez Sant-Sulpis, aet da Anaon e 1426</ref> * ''Dougen a ra ul leon, e vevenn dentek.'' Livioù dizanvet (PPC) |- |[[Restr:Taisne-de-Remonval.gif|100px]] |'''Taisne de Remonval''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Flandrez. Aotrounez Remonval. Ardamezeg 1696. Aotrouniezh, na titl, na karg ebet roet e Breizh gant PPC.</ref> * ''Palefarzhet, ouzh 1 ha 4 en geot e deir greskenn en argant; ouzh 2 ha 3 en aour e deir arzvleuñvenn en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Talec.jpg|100px]] |'''Talec''' * ''En glazur e deir melchonenn en argant, 2, 1.'' |- |[[Restr:Tallec.jpg|100px]] |'''Tallec''' * ''Treustellet ha kommek a c'hwec'h pezh etre aour ha glazur.'' |- |[[Restr:Talhouet-keraveon.jpg|100px]] |'''de Talhouët de Keraveon''' <ref>Aotrounez al lec'h se ha la Motte, e [[Langedig]]; la Ville-Neuve (''Kernevez''), e [[Brec'h (kumun)|Brec'h]]; baroned Keraveon e 1636, en [[an Ardeven]]; aotrounez Coëtrivas, e [[Kervignag]]; Keraliou, e [[Belz]]; Kerrio, e [[Mendon]]; beskonted Coësby, e [[Gwegon]]; Brignac, e [[Serent]]; Kerdaniel, e [[Begnen|Bignen]]; la Gromillaye. - '''Alain''', dimezet war dro gant 1416 Henriette le Douarain; - '''Jean''', marc'heg [[Urzh Sant Yann Jeruzalem|Malta]] 1575; </ref> * ''Talbennanek etre argant ha sabel.'' (PPC) |- |[[Restr:De Talhouët de Keredren.gif|100px]] |'''de Talhouët de Keredren''' <ref>Aotrounez al lec'h se, e [[Pluhernin]]; Keredren ha Kerbizien, e  [[Kistreberzh]]; Treveran, Boisorhand, e [[Seizh]]; la Grationnaye, e [[Malañseg]]; [[Severeg]]; la Ville-Quéno, e [[Karantoer|Karantoe]]<nowiki/>r; Bonamour, e [[Treve]]; kont Villayers, e [[Oc'heg]]; markiz [[Egineg]]; ao. Kermínizig, e [[Sant-Tudal]]; Marzen, e [[Kaden]]; la Villeneuve ha la Coudraye, e [[Sant-Aelwez]]; la Souchaís, e [[Plaen-Raez]]; Lourmois, la Grée, la Jou,  Monthonnac, Couëdic ha Trevecar, e [[Nivilieg]]; Bellon ha Tremondet, [[An Elven|en Elven]];  Toulhouët, e Sulniag.</ref> * ''En argant e dri aval-pin en gwad en o enep'' (PPC) |- |[[Restr:Talhouet-Kerservant-d.jpg|100px]] |'''Talhouët de Kerservant''' * ''En aour e gab en sabel.'' |- |[[Restr:Talon du Boulay.gif|100px]] |'''Talon''' <ref>Genidik eus Bro-Iwerzhon; markiz Boulay. - '''Ome'''r, alvokad brudet e breujoù Pariz; - '''Charlez''', eskob Bro Leon e 1635</ref> * ''En glazur e gebrenn heuliet gant teir dañvoezenn loc'hant pep-hini diouzh ur greskenn, an holl en aour'' |- |[[Restr:Talour de la Carterie.png|100px]] |'''Talour''' <ref>Familh c'henidik euz Bro-Añjev. Aotrounez la Carterie, et [[Koeron]]; la Villonnière. - Tri ofiser ouzh ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù]] adalek 1713 </ref> * ''En glazur e groaz pavek en argant, karget ouzh kondon gant ur c'halon en gul'' [PPC] |- |[[Restr:Thierry du Bois-Orcant.gif|100px]] |'''Thierry''' <ref>Aotrounez Bois-Orcant, e [[Noal-ar-Gwilen]]; la Prévalaye, en Hollsent ?; la Rivaudière, e [[Kavaneg]]; Sant-Aubin, e [[Sant-Albin-ar-Pavez]]; Bertry, la Dobiays ha la Teillaye, e [[Beuzid-ar-C'hoadoù]]; la Roche-Montbourcher, e [[Kugenn]]; Vaugeau ?; Plessis-Casso ?; Costardière, e [[Parzheneg]]; Langerais; Pontrouault, e [[Merenell]] .</ref> * ''En glazur e zri fenn levran en argant, gwakoliet en gwad, blougek ha tachet en aour'' |- |[[Restr:Thomasset.gif|100px]] |'''Thomasset''' * ''En argant e femp erminig en sabel, 3, 2; e gab en glazur karget gant ul leonerez en aour, krabanet et teodet en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Tissart des Dervalières.png|100px]] |'''Tissart''' <ref>Familh c'henidig eux Bro-Douren. Aotrounez Dervalières, e [[Chantenay]]; Drouillay, e [[Gwerzhav]]; Vair e [[Arned]]. - Joachim, jeneral ar [[Kambr ar C'hontoù Breizh|C'hontoù Breizh]] e 1524. Dimezet e 1540 gant Anne de Cardonne</ref> * ''Palefarzhet; ouzh 1 ha 4, en argant e deir dorzhell en gul; ouzh 2 ha 3, en argant e dreustell en glazur'' |- |[[Restr:Toullier de la Villemarie.png|100px]] |'''Toullier''' <ref>Aotrounez Villemarie, beli Dinan. - '''Charles-Bonaventure-Marie Toullier,''' gwiraour, alvokad ouzh Breujoù Breizh, kelenner war ar Gwir, dean kevrenn Roazhon. (Dol, 21 Genver 1752 / Roazhon, 19 Gwengolo 1835)</ref> * ''En glazur e sourin en argant karget gant teir dorzhell en gul, ha leinet gant ur rodig-kentr en argant'' [PPC] |- |[[Restr:De Tournemine.jpg|100px]] |'''de Tournemine''' <ref> (genidig eus Bro-Saoz), aotrounez al lec'h se ha baron la Hunaudaye e 1487, par. [[Pledeliav]]; aotrounez Botloy, e [[Planiel]]; [[Lezardrev]], par. an anv se; Plessix-Eon, par. [[Plufur]]; Barac'h, par. [[Louaneg]]; Kerméno, par.  [[Plougonveur]]; Coëtmeur Daoudour, par. de [[Gwikourvest]]; Kermilin, par. [[Trelaouenan|Trelaouean]]; Lescoat ha Trouzilit, par. [[Plougin]]; la Guerche-en-Retz, par. [[Sant-Brewenn]]; [[Saverieg]], par. an anv se; [[Hezin-ar-Mengleuzioù|Hezin]], par. an anv se; Jasson, par. [[Porzh-Pêr]]; [[Orvez]], par. an anv se; [[Santez-Pezhenn]], par. an anv se; Trémar, par. [[Plesei]]; baron [[Reuz]]; baron Camsillon, par. [[Mesker]].</ref> * ''Palefarzhet etre aour ha glazur'' [PPC] |- |[[Restr:Touzé de Botloré.png|100px]] |'''Touzé''' <ref>Aotrounez Botloré, e [[Aradon]]. - '''Jean Touzé''', selaouer ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] e 1680</ref> * ''Geotet e zri fenn levran en aour, gwakoliet en gul ha bouklet en argant'' [PPC] |- |[[Restr:Treanna-d.jpg|100px]] |'''de Treanna''' * ''En argant e vailhenn en glazur.'' |- |[[Restr:Treziguidy.jpg|100px]] |'''de Tregon''' * ''En aour e dri aval-pin e kab en gul.'' — Heñvel ouzh ''Trésiguidy''. |- |[[Restr:De Tréléver.png|100px]] |'''de Tréléver''' <ref>Barradur eus tiegezh ar Roc'h-Ugu Aotrounez al lec'h se e [[Gwimaeg]]; Penanvern, e [[Plouganoù]]; la Bouëxiere (ar Veuzit), e [[Plegad-Gwerann]]</ref> * ''Sourinet etre erminoù ha gul.'' (Siell eus 1385) [PPC] |- |[[Restr:Treouret-d.jpg|100px]] |'''de Treouret''' * ''En argant e c'houezhoc'h tremenant en sabel'' ([HGG]). * ''En argant e c'houezhoc'h konnarek en sabel, lagadet ha stilhonet en argant'' ([PPC]). |- |[[Restr:Treziguidy.jpg|100px]] |'''Treziguidy''' * ''En aour e dri aval-pin e kab en gul.'' — Heñvel ouzh ''Trégain''. |- |[[Restr:Trolong du Rumain.gif|100px]] |'''Trolong du Rumain''' * ''Palefarzhet etre argant ha glazur, an argant karget gant pemp bezantenn en sabel lammellet, ar glazur karget gant ur c'hastell en argant.'' |- |[[Restr:Troys du Bois-Regnault.png|100px]] |'''Troys''' <ref>Familh c'henidik eus Bro-Orleañs . Aotrounez Bois-Regnault. N'eo ket bet roet aotrouniezh e Breizh. - Daou jeneral war an arc'hant ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]]</ref> * ''En glazur, e gebrenn kenframmek etre aour ha gul, heuliet ouzh kab gant div steredenn en aour, hag ouzh beg gant ur c'harv en e c'hourvez ivez en aour'' |- |[[Restr:Blason Famille Tuffin.svg|100px]] |'''[[Armand Tuffin ar Roueri|Tuffin]]''' * ''En argant e sourin en sabel karget a deir greskenn en argant.'' |- |[[Restr:De la Tullaye.gif|100px]] |'''de la Tullaye''' <ref>Aotrounez al lec'h se ha la Jaroussaye, e [[Gentieg]]; la Haye-Dirée, e [[Sant-Revig-ar-Plaen]]; Guépillon, e [[Sant-Owen-Reoger]]; Mée, e [[Marc'helleg-Raoul]]; Plessis-Tizon, Belleisle ha Port-Durand, e [[Sant-Donasian]]; Breil, e [[Kervarc'h]]; Launay-Gobin ?; Varennes ?; Coëtquelfen, e [[Gwikourvest]]; Troërin, e [[Plouvorn]]; markizien Maganne, et Bro-Añjev. - lies a selaouerien, mistri, ha penn-prokulored ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh]] eus 1555 da 1782; - ur plac'h a Saint-Cyr e 1711; - ur c'huzulier ouzh [[Breujoù Breizh]] e 1770; - un eil-amiral e 1816; marvet e 1821</ref> * ''En aour e leon savant en gul'' (PPC) |} == U == {| class="wikitable" |[[Restr:Ugues de la Ville-Hus.gif|100px]] |'''Ugues de la Ville-Hus''' <ref>Aotrounez la Ville-Hus, e [[Gwern-Porc'hoed]]; la Chastaignerais; du Parc; des Landes; du Chesnot. Meneget eus 1426 da 1513; 1669. '''Guillaume''', bev e 1426, tad '''Alain''', dimezet gant Jeanne Ryais, kerent '''Guillaume''', pried Olive Hudelor.</ref> * ''en glazur e c'harv tremenant en argant, kerneliet ha krabanet en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Uguet.jpg|100px]] |'''Uguet de la Vairie''' <ref>Aotrounez la Vairie, Servigné ha la Fosse-aux-Loups, e [[Dovanieg]]; la Chapelle-Cobats ha Chatteville, e Carfantain; l'Aumosne, e [[Kerruer]]; Bois-Botherel, Saint-Jean, Souchay. Menegioù eus 1454 da 1513. '''Jean''', marc'heg, maestr war kanolierezh Breizh e 1451; tad da '''Jean''', dimezet gant Renée du Tail, kerent '''Jean''', pried Renée Cobats, itron ar Chapel. Un emouestlad en emgann [[Sant-Kast-ar-Gwildoù|Sant-Kast]] e 1758.</ref> * ''en glazur e dri fenn leonparzh diframmet teodet en aour.'' (PPC) |- |[[File:Uguet-d.jpg|100px]] |'''Uguet'''<ref>Aotrounez Lupin ha la Ville-Galbrun e Sant-Kouloum; Beauregard, Chanteloup, la Guerche Menegioù eus 1478 à 1513; 1669</ref> * ''en argant e ziv greskenn en gul peuliet renket kein-ouzh-kein.'' (PPC) |- |[[Restr:D'Urfé.gif|110px]] |'''d'Urfé'''<ref>Genidik eus bro Forez Aotrounez al lec'h se, ha la Bastie; kont Châteauneuf; markiz Valromey. '''Pierre''', marc'heg an Erminig, floc'h meur eus kambr an dug e 1480, a war-lerc'h floc'h meur eus Frañs e 1483</ref> * ''brizhet e gab en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Urvoy de la Villeoury.gif|110px]] |'''d'Urvoy'''<ref>Aotrounez la Villeoury, les Fermes, e Maroue; la Cassouère, e Landehen; des Champscourts, de Closmadeuc ha du Tertre, e Lanvelor; la Touche-Bréhant; Belorient; Duault; Sant-Glen; Crénan, en ar Fouilh; Carboureux ha Sant-Vedan, e Sant-Vedan; Portzamparc, e Plounevez-Moedeg; Tourdelin, e Sant-Tual; Rabines; la Roche; Kerstainguy, en Allineg; la Villegourio; Chaigné; Malaguet. Meneget eus 1440 da 1513 '''Etienne''', kroaziad e 1248; '''Jean''', siner Emglev Gwenrann e 1381; Ul letanant-lestr, bet fuzuilhet e Kiberen e 1795; Ur marichal-kamp e 1845 </ref> * ''en argant e deir c'haouenn en sabel pigoset, iziliet ha lagadet en gul, 2, 1.'' — Evel ''Keremar (de)''. (PPC) |- |[[Restr:D'Ust.gif|100px]] |'''d'Ust'''<ref>Aotrounez al lec'h se e Sant-Andrev-an-Doureier; ; Trevecar, e Nivilieg; Molant e Breal (?); Talhout e Plunered. Menegioù eus 1426 à 1513</ref> * plezhek etre argant he sabel a c'hwec'h pezh. (PPC) |- |[[Restr:D'Uzel-1.gif|100px]] |'''d'Uzel'''<ref>Aotrounez al lec'h se, barrez Uzel</ref> * en glazur e deir bezantenn en aour (PPC) |- |[[Restr:D'Uzel-2.gif|100px]] |'''d'Uzel''' <small>(neuz all)</small> * en aour e sourin en glazur karget gant teir bezantenn en aour (PPC) |- |[[Restr:Uzille.gif|100px]] |'''Uzille'''<ref>Aotrounez du Coing; Kervellers; Keraudren; Toulbrunoet, parez Merleag</ref> * en argant e dreustell en gul karget gant teir greskenn en aour, hag eiliet gant teir melionenn geotet |} == V == {| class="wikitable" |[[Restr:La Vache.gif|100px]] |'''la Vache''' <ref>Aotrounez la Touche, e [[Krehen]]; le Miroir, e [[Plelann-Vihan]]; Domenesche ha Lorme, e [[Hezin-ar-Mengleuzioù|Hezin]]; Ossé, en [[Avallod-ar-Sec'h]]; le Tertre, e [[Sant-Albin-ar-C'hestell]]; la Touche e [[Sant-Visant-al-Lann|Sant-Visant-aL-Lann]]. Menegioù eus 1427 da 1544, beli Naoned. - '''Guillaume''', kroaziad e 1248; - '''Geoffroy''', senesal [[Ploermael]] e 1272; </ref> * ''en gul, e vuoc'h en argant'' (GlG / PPC) |- |[[Restr:La Vache de la Touche. 2.gif|100px]] |'''la Vache''' <small>(neuz all)</small> <ref>sceau / siell 1413</ref> * ''en gul e deir arbenn buoc'h en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Le Vacher.gif|100px]] |'''le Vacher''' <ref>Aotrounez Lohag, e Baden. Ur sindik Gwened e 1690</ref> * ''en gul, e beder dreustell en arc'hant'' (PPC) |- |[[Restr:Vahais.gif|100px]] |'''de Vahais''' <ref>Familh c'henidik eus Bro Vaen Aotrounez al lec'h-se; e Bro Vaen; la Bertrie, e [[Pereg (kumun)|Pereg]]; Bois-Renaud ha Saint-Quen, e [[Rialeg|Rialieg]]; Mauny, er [[Chapel-Glenn]]; Launay, e [[Sant-Inan]]. Meneget, 1532, 1669, 1720.</ref> * ''en glazur, e heol a zaouzek derenn en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Vaillant.gif|100px]] |'''Vaillant''' <ref>Genidig eus Orleañs. Moïse, kuzulier e Breujoù Breizh e 1888</ref> * ''en argant e deir rozenn en gul, ur greskenn ivez en gul ouzh kondon'' (PPC) |- |[[Restr:Vaillant de Guélis.gif|100px]] |'''Vaillant''' <ref>Famih c'henidik eus Bro-Saoz. Aotrounez Gwelis ? (du Guélis). - '''Germain''', abad [[Pempont]] e 1554, eskop Orleañs e 1586</ref> * ''en glazur, e eor en argant, e neuenner en sabel; leinet gant div rodig-kentr en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Le Vaillant du Paty.gif|100px]] |'''le Vaillant''' <ref>Aotrounez du Paty, de Chambonneau; Beli Gwitreg</ref> * ''en argant e erez en sabel'' (GlB) (PPC) |- |[[Restr:Le Vaillant de Penamprat.gif|100px]] |'''le Vaillant''' <ref>Aotrounez Penamprat, beli Lesneven</ref> * ''en argant e leon en gul, un dreustell ivez en gul balirant'' (Ardamezeg 1696) (PPC) |- |[[Restr:De Vair.gif|100px]] |'''de Vair''' <ref>Aotrounez al lerc'h se, en [[Arned]]; le Plessis, e Sant-Hervlon. Siell 1240</ref> * ''gwezboellek etre argant ha gul'' (PPC) |- |[[Restr:Du Val.gif|100px]] |'''du Val (an Traon)''' <ref>Aotrounez al lec'h se e Sant-Varzhin Montroulez. Kemmesket gant familh Kerret.</ref> * ''en arc'hant, e zaou dube penn ouzh penn en glazur, o pigosat ur c'halon en gwad'' (GlB) (PPC) |- |[[Restr:Val-db1.jpg|100px]] |'''du Val (an Traon)''' <ref>Aotrounez du Petit-Val (= Traon Bihan), e Sant-Vaze [[Montroulez]]; Ranlou (?); meneget eus 1481 - 1669</ref> * ''en glazur e c'harv tremenant en aour.'' (PPC) |- |[[Restr:De Kerjean de Kervennec.jpg|100px]] |'''du Val (an Traonmeur)''' <ref>Aotrounez Traonmeur, e [[Boc'harzh]] -Meneget eus 1426 da 1534</ref> * ''en argant e dour toet en sabel.'' (PPC) |- |[[Restr:Du Val de la Croix.gif|100px]] |'''du Val de la Croix''' <ref>Aotrounez ar Groaz (?); des Noyers (?) Thomas, noblet e 1628 Bet dalc'het e 1704</ref> * ''en sabel, e deir houadan pigoset en aour'' (GlB); (PPC) |- |[[Restr:Du Val de Coësby.gif|100px]] |'''du Val de Coësby'''<ref>Aotrounez al lerc'h-se, en [[Landevant]]; Coësby, e [[Gwegon]]; Kerrio, e [[Lokoal-Mendon|Mendon]]. Menegioù eus 1481 da 1536.</ref> * ''en argant e ziv dreustell en sabel, e vevenn en gul bezantet en aour'' (PPC) |- |[[Restr:De Val de Kergadiou.gif|100px]] |'''du Val de Kergadiou'''<ref>Aotrounez Kergadiou, e-kichen Kastell-Paol</ref> * en gul e femp gwerzhidenn renket ha kenstaget en argant (GlB) (PPC) |- |[[Restr:Du Val de la Touche.gif|100px]] |'''du Val de la Touche'''<ref>Aotrounez la Touche, en Ervored. Meneget e 1513</ref> * en sabel, e dri per en argant (PPC) |- |[[Restr:Valaize des Chapelles.gif|100px]] |'''Valaize'''<ref>Aotrounez les Chapelles, en Irodouer; la Mauvoisinière, e Bezeg siell 1423</ref> * dougen a ra un naer (PPC) |- |[[Restr:Validire.gif|100px]] |'''Validire'''<ref>Aotrounez Sant-Leon, e Merleag siell 1415 ger-ardamez : ''Deum time'' '''Jean Validire''', eskob Leon, e 1427, ha Gwened e 1433</ref> * en argant, e gab en gul karget gant teir fempdiliaouenn en argant (PPC) |- |[[Restr:Valleaux des Touches.gif|100px]] |'''Valleaux'''<ref>Aotrounez les Touches, Bois-Robin, e Marc'helle-Roperzh; la Meunerie, e Drougez Menegioù eus 1479 da 1513</ref> * en aour e deir sourin en gul (PPC) |- |[[Restr:De la Vallée.gif|100px]] |'''de la Vallée'''<ref name=":0">Aotrounez al lec'h se ha la Chèze, e Pluvaodan; la Haterie, e Pluvaelgad; la Pignonnaye, le Val, la Burie, e Megrid; la Forestrie, e Kersaout; la Hingrais, la Couvinaye, e Taden; la Chapelle-Chaussée; la Lande-Menguy, e Evrann. Menegioù eus 1444 da 1513</ref> * en gul, e dri ezev en argant '''Jakez''', kuzulier e [[Breujoù Breizh]] er bloaz 1598 (PPC) |- |[[Restr:De la Vallée (alias).gif|100px]] |'''de la Vallée'''<ref name=":0" /> alias / neuz all ː * en gul, e dri ezev en argant, ur rilhenn ivez en argant e kondon (PPC) |- |[[Restr:De la Vallée de Saint-Jouan.gif|100px]] |'''de la Vallée'''<ref>Aotrounez al lec'h se e Breal (pehini ?); Sant-Jouan; ar Roz; Kedilieg. Menegioù eus 1427 da 1513</ref> * en sabel, e dri fesk en argant treustellet, an eil dreist egile (PPC) |- |[[Restr:Valleilles.gif|100px]] |'''Valleilles'''<ref>Genidik eus Bro Arven '''François''' ha '''Barthélémy''', tad ha mab, aoditourien er c’hontoù e 1672 he 1688</ref> * en glazur, e c'hleze faoutet en argant kebrennet, dornellek en aour, eilet gant teir steredenn en argant (PPC) |- |[[Restr:Valleton.gif|100px]] |'''Valleton'''<ref>Aotrounez la Paille, la Garlnerie, le Désert, e Bozeg; la Garde, e Doulon; la Barossière, en Orvez; Douët-Garnier ha les Croix, e Saotron Menegioù ː 1666; 1669; 1712; 1719</ref> * en aour e c'halon en gul, heuliet e kab gant ur rozenn ivez en gul, hag e beg gant ur greskenn en glazur (PPC) |- |[[Restr:De la Valette de la Grée.gif|100px]] |'''de la Vallette'''<ref>Genidik eus Normandi. aotrounez la Grée, e Soulvac'h Bet dalc'het gant Breujoù Breizh e 1767, ha degemeret e Stadoù 1768</ref> * en argant, e dri leon en gul (PPC) |- |[[Restr:De la Vallette.gif|100px]] |'''de la Vallette'''<ref>Aotrounez al lec'h se, la Landelles, e Melined; la Rivière, e PEireg; le Bois-Mellet, les Fougerais; la Villesco, e Baez; les Forges, e ? Menegioù eus 1427 à 1513</ref> * ''en argant, e deir joskenn moc'h-gouezh diframmet en sabel'' (PPC) |- |[[Restr:Le Valois de Gallet.gif|100px]] |'''le Valois de Gallet''' <ref>Aotrounez Gallet, e Sant-Jord Roazhon; la Gunivrais, e Lanvezhon; Sereag, e Muzillag; Beaulieu, e Mesker; la Motte-Aleman, e Sant-Nazer. Menegioù : 1513; 1668</ref> * ''en glazur, e zaou c'hup penn-ouzh-penn en argant, chadennet en aour dre ar c'houzoug'' (PPC) |- |[[Restr:Le Valois de Villiers.gif|100px]] |'''le Valois de Villiers''' <ref>Familh c'henidik eus Bro Normandi. Aotrounez Villiers; la Porte; Lauzerois, e [[Parzieg]]. Bet dalc'het gant ar Melestradur beli Felger e 1669. - '''Louis''', eus parrez Escoville, eus beli Caen, bet noblet e 1577.</ref> * ''En glazur e gebrenn en argant heuliet gant teir greskenn ivez en argant; e gab en gul karget gant teir rozenn en aour.'' (PPC) |- |[[Restr:Valori d'Estilly.gif|100px]] |'''Valori''' <ref>Familh c'henidik eus Florence ?, ha goude bro Añjev. Aotrounez Estilly ?; Launay ?; la Pommeraye ?; la Motte ? - '''Barthélémy''', kabiten Añgers e 1417; - ur mestr-ostel Louis de France, dug Añjev ha roue Naplez e 1426; - un abad [[Kemperle]] e 1566; - un abad [[Gweltaz-Lambrizig]] e 1763; - '''Philippe-Emmanuel''', dimezet gant Renée Mercille, itron [[Argantred-ar-Genkiz|Argantreg]], e 1678. Bet o deus bet ː '''Gervais-Paul''', dimezet e 1703 da Renée-Charlotte du Plessis d'Argentré; - marc'heien Malta, ha daou letanant-general. - tri ezel bet degemeret dindan enorioù al Lez adalek 1785</ref> * ''En aour e loreen geotet; e gab en gulː'' sturienn ː ''Aquilae valori laurus'' (PPC) |- |[[Restr:De Vannes de Scolpon.gif|100px]] |'''de Vannes / de Vennes''' <ref>Aotrounez Scolpon, e [[Begnen]]; Cano, e [[Sine]]; la Bétulière, e [[Gwared]]. - '''Pierre''', eskop [[Sant-Brieg]] adalek 1272; marvet e 1290; - '''Jean''', prokulor ha kontroller jeneral an Dug e 1439; kadoriad ouzh [[Kambr ar C'hontoù Breizh|ar C'hontoù]] en 1442, dimezet gant Perrine Coulddebouc.</ref> * ''Dougen a ra div vuoc'h leinet gant ur vrizhenn erminig'' (livioù dianvet) Siell 1271 |- |[[Restr:Le Vandeur de Creizker.gif|100px]] |'''Le Vandeur''' <ref>Aotrounez ar C'hreizkêr e [[Sant-Teve]]. - '''Jean''' ha '''Guillaume''', bet noblet dre lizheroù 1599; - '''Jean''', mestr war an Dourioù hag ar C'hoadoù [[Gwened]] e 1696</ref> * ''En gul e deir greskenn en aour, ur vlourdilizenn ivez en aour e kondon''. (Ardamezeg 1696) (PPC) |- |[[Restr:Varennes-db.jpg|100px]] |'''de Varennes''' * ''En glazur e deir askolenn en aour, 2, 1.'' |- |[[Restr:Vay du Brossay.gif|100px]] |'''de Vay''' <ref>Aotrounez al lec'h se ha Brossay, e [[Gwez (kumun)|Gwez]]; Tréveleuc ha la Johelaie, e [[Marzheg]]; Pas-Nantais ha la Rigaudière, e [[Mezansker]]; la Fleuriais, la Ragotière, la Baudrée ha Montjonnet, e [[Trefieg]]; la Ricardaye, e Saint-Jean-des-Marais; la Perverie, en [[Sant-Donasian|Sant-Donasien]]; Plessis, e [[Hentieg]]; la Rochefordière, en [[Legneg]]. - '''Jean''', selaouer ouzh ar C'hontoù e 1458, - '''Pierre''', pennprokulot ouzh ar C'hontoù e 1477, - '''Marie-Gédéon-Samuel''', kuzulier ouzh ar [[Breujoù Breizh|Vreujoù]] e 1760, - '''Louis-Joseph''', kuzulier ouzh ar [[Breujoù Breizh|Vreujoù]] e 1770,</ref> * ''En gul e greskenn en erminoù, leinet gant ur groazigan en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Védier de la Ville-Olivier.png|100px]] |'''Védier''' <ref>Aotrounez la Ville-Olivier (tri lec'h gant an anv se e Breizh). Da glask. - '''Charles-François''', jeneral war [[Kambr ar C'hontoù Breizh|an Arc'hant]] e 1726; ̠- '''Jean-François''', maer Naoned e 1732</ref> * ''En aour e lammell en geot karget gant pemp bezantenn en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Viart de Jussé.png|100px]] |'''Viart''' <ref>Aotrounez Jussé (?); Mouillemuse, e [[Gwern-ar-Sec'h|Gwer-ar-Sec'h]]. - '''Jean-Charles''', jeneral war an [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Arc'hant]] e 1752; marvet en karg; - '''Charles-Jean-Marie''', jeneral war an [[Kambr ar C'hontoù Breizh|Arc'hant]] e 1783;</ref> * ''En glazur e zaou gwareg en aour lammellet, heuliet ouzh pep konk gant un houarn saezh en argant'' (PPC) |- |[[Restr:De Volvire.png|100px]] |'''de Volvire''' <ref>Familh c'henidig eus Bro-Boatev; aotrounez Nieuil-sur-l'Autise; la Rocheservière; Aotrounez e Breizh eus Fresnay, e [[Plesei]]; la Motte-Aleman, e [[Sant-Nazer]]; la Roche-Herve, e [[Merzhelieg]]; Goust, e [[Kerwall]]; Laujardière, e [[Gwaled]]; Ponts-de-Pirmil ([[Naoned]]); markizien Ruffec e 1588, e Bro-Angouleme; konted Bois-de-la-Roche e 1607, e [[Neant]]; markizien [[Sant-Brizh-Gougleiz|Sant-Brizh]] e 1650; baroned [[Sen]]; aotrounez Grenonville ha Quenervillen, e Bro-Normandi; aotrounez Pontsal, e [[Plougouvelen]]; Dreorz, e [[Prizieg]]. - '''Hugues''', kroaziad e 1248; - '''François''', bet graet prizonier dirak Pavia e 1511, ha kambreller boutin Loeiz XII; - '''Philippe''', marc'heg urzhioù ar Roue e 1582; letanant -jeneral ouzh gouarnamantoù Angoumois, Saintonge, Aunis; aet da Anaon e 1586; - Daou varichal-kamp e 1627 ha 1719; - Un abad lanvaux e 1713; - Ul letanant-jeneral armeoù ar Roue e 1746, komandant e Breizh; aet da Anaon e 175; - '''Anne-Toussainte de Volvire''', itron Bois-de-la-Roche, lesanvet ''ar Santez Neant'', aet da Anaon gant c'hwez ar santelez an 22 C'hwevrer 1694; beziet en iliz Neant.</ref> * ''Goudreustellet a zek pezh etre aour ha gul'' (PPC) |} == W == {| class="wikitable" |[[Restr:Walsh.gif|100px]] |'''Walsh''' <ref>Familh c'henidik eus [[Iwerzhon]]. Baroned Inchiquin. - Ur c'habiten e rejimant Berwik (Bro Iwerzhon), e 1775; - Ur major e rejimant Walsh e 1780; - '''Fulup''', staliet e [[Sant-Maloù]], e lec'h e zimezas e 1695 Anna Whitte. - '''Anton-Visant''', sekretour ar Roue e Kañsellerezh [[Roazhon]] e 1740 - Diouzh ar familh se e oa ivez '''Claude''', kont Thomond, beskont Clare, marichal C'hall e 1757, aet da Anaon e 1761</ref> * ''En argant e gebrenn en gul heuliet gant tri houarn dared en sabel.'' * Sturienn : ''Semper et ubique fidelis'' [PPC] |- |[[Restr:Whitte.gif|100px]] |'''Whitte''' <ref>Familh c'henidik eus bro Iwerzhon; aotrounez Albyville. Bet dalc'het dre lizheroù 1718, eskopti Sant-Maloù. Ur c'hontroller er c’hañsellerezh e 1754; ur marc'heg Malta e 1774</ref> * ''En argant e gebrenn en glazur heuliet gant teir rozenn en gul, deliaouet en geot ha nozelet en aour.'' [PPC] |- |[[Restr:Willaumez.gif|100px]] |'''Willaumez''' <ref>Familh c'henidik eus [[ar Gerveur]]. Ut c'habiten kanolierezh, marc'heg Sant-Loeiz e 1763, tad un eil asagn-lestr e-touez ergerzadeg d'Entrecasteaux e 1791, eil-amiral e 1819, kont ha par Bro-C'hall; aet da Anaon e 1845. Diskennidi ebet gantañ.</ref> * ''en gul e lestr en argant greet en aour, e-barzh ur c'helc'h emsonj rannet ivez en aour'' (PPC) |- |[[Restr:Wolbock.gif|100px]] |'''Wolbock''' <ref>Familh c'henidik eus dugelezh Gelderland; be dalc'het dre lizheroù e 1609. Familh staliet e Breizh, liammet ouzh re ''La Grandière'', ha re ''Bruc de Montplaisir'' (PPC)</ref> * ''en gul e dreustell en aour'' (PPC) |} == X == == Y == {| class="wikitable" |+ |[[Restr:Yacenou.gif|100px]] |'''Yacenou''' * ''en argant e ziv dreustell en gul, heuliet gant eizh moualc'henn ivez en gul, 3, 2, 2, 1'' (GlB) (PPC) |- |[[Restr:Ylio.gif|100px]] |'''Ylio''' * ''en argant e zelienn iliav geotet'' (PPC) |- |[[Restr:Ynisan.jpg|100px]] |'''Ynisan''' <ref>Aotrounez Kerouriou he Loc'hant e [[Plouider]]; Lanever e Plounevez (- Lannevez, Plounevez-Lokrist ?); Kermorvan, Keraminou, Kerveguen, e [[Taole]]; Kerynisan e [[Plouganoù]]; Rukregen en [[Lanneur]]; Kerbinou e-kichen [[Pontrev]] Menegioù eus 1426 da 1503</ref> * ''en aour e dreustell en gul heuliet gant teir ruilhenn ivez en gul'' (PPC) |- |[[Restr:Yrodouer.gif|100px]] |'''d'Yrodouer''' <ref>Aotrounez al lec'h, la Ville-Sénéchal ha la Passerais, en Irodouer; la Roche ha la Pelletrie, e la Rouexière (?); la Pervenchère, e Kazon; la Série e Sant-Ervlon ar Roz; le Plessix ha la Martinière e Legneg; la Quétraye e Mezansker; la Sionnière, e Tilhieg. Menegioù eus 1479 ha 1513 - '''Guillaume''', floc'h hag ofiser an dugez Marc'harid a Foix e 1475; - '''Pierre''', o vevañ e 1500, dimezet da Madeleine le Vicomte.</ref> * ''en argant e sourin en gul karget gant teir mailhenn en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Yvelin (1).gif|100px]] |'''Yvelin''' <ref>Familh c'henidik eus Normandi, dalc'het enno eus 1599 ha 1666 Aotrounez l'Yvelinière, Valderie, serjantelezh Maufras, la Pairie, Biéville</ref> * ''en gul e deir rozenn en argant; e gab en aour karget gant ul leon leonparzhet en sabel'' (GdG) |- |[[Restr:Yvelin (2).gif|100px]] |'''Yvelin''' <small>(alias / neuz all)</small> * ''troc'het ; e 1 en aour e leon leonparzhet en sabel; e 2 en gul e deir rozenn en argant'' (PPC) |- |[[Restr:Yver.gif|100px]] |'''Yver''' <ref>Genidik eus Normandi, dalc'het e 1660 Aotrounez Clairfeuilles, Sant-Albin</ref> * ''en glazur e dreustellan en aour, heuliet gant teir steredenn ivez en aour'' (GlB) (PPC) |- |[[Restr:Yvignac.gif|100px]] |'''Yvignac''' <ref>Aotrounez al lec'h se hag al Launay, e [[Ivinieg]]; Boutron ha Langevinais, e [[Kerorgen]] Menegioù eus 1428 da 1513 sturienn : ''Selon le temps (Hervez an amzer)'' - '''Olivier''', kroaziad e 1248; - '''Guillaume''', floc'h e-barzh un diskouezhadeg 1356; - '''Olivie'''r, en deus sinet emglev [[Gwenrann]] 1381; - '''Louis''', mevel-ofiser ar c'habiten Charles du Parc e 1479; - '''Raoul''', o vevañ e 1513, dimezet da Guillemette Gautron.</ref> * ''en argant e ziv dreustell en sabel'' (PPC) |} == Z == {| class="wikitable" |[[Restr:De la Zouche.gif|100px]] |'''de la Zouche'''<ref>Barradur Porc'hoed Aotrounez al lec'h se, Haringworth, Pitton, Codnore e ro Saoz</ref> * en aour e zaouzek torzhell en gul; e c'hrenngonk en erminoù (PPC) |} ==Notennoù== {{Daveoù|bannoù = 3}} == Levrlennadur == * [ADV] Dizanv : ''* [ADV] Dizanv : [https://www.tudchentil.org/IMG/pdf/Armorial_Vaumeloisel_Tudchentil.pdf ''Armorial de Vaumeloisel'']'' * [CDH] Charles d'Hozier, ''Grand Armorial de France'', 1696, levrennoù VIII ''(Bretagne, 1ère partie)'' & IX ''(Bretagne, 2ème partie)'' * [F&P] Michel Froger & Michel Pressensé : ''Armorial des communes des Côtes-d'Armor & Ille-et-Vilaine''. 2008 (ISBN 2-908752-83-2) * [GLB] Guy Le Borgne, ''Armorial breton'' (1667), Hachette Livre BNF, 2012 {{ISBN|978-2-0125-2435-4}} * [HGG] Henri Gourdon de Genouillac (1860) : [https://fr.wikisource.org/wiki/Recueil_d%E2%80%99armoiries_des_maisons_nobles_de_France/introduction ''Recueil d'armoiries des maisons nobles de France''] * [HT] Hervé Torchet : ''La réformation des fouages de 1426. Ancien diocèse du Saint-Brieuc''. Editions de la Pérennes. Paris. 2016 * [JPF] Jean-Paul Fernon : ''Dictionnaire d'héraldique''. Editions d'Héligoland. Pont-Authou (27 290). 2011 * [JSH] Jean de Saint-Houardon : ''Noblesse de Bretagne hier et aujourd'hui'' - Mémoires et Documents, 2007 {{ISBN|978-2-914611-39-8}} * [LD] Louis Dudoret : ''Seigneurs et seigneuries au pays de Beffou ({{XVvet}}-{{XVIIvet}})'' - Éditions de La Plomée, Guingamp, 2000 {{ISBN|978-2-912113-23-8}} * [OAB] Ofis ar Brezhoneg : ''Ar gartenn-hent kentañ e brezhoneg !'' 2003. * [PA] Patrick Amiot : ''Un armorial pour Dol-de-Bretagne et son pays''. Le Rouget de Dol. Hors série. 1999. ISSN 0761 8182 * [PPC] Pol Potier de Courcy (1890) : [https://fr.wikisource.org/wiki/Livre:Potier_de_Courcy_-_Nobiliaire_et_armorial_de_Bretagne,_1890,_tome_1.djvu ''Nobiliaire et armorial de Bretagne''] * [VSA] Nicolas Viton de Saint Allais (1814), ''Nobiliaire universel de France'', Nabu Press, 2010 {{ISBN|978-1-1483-2409-8}} [https://books.google.fr/books?id=34oOAAAAQAAJ&pg=PA121&lpg=PA121&dq=Parampure&source=bl&ots=Vss0DHNBfJ&sig=R33SSS0l0fpTz6F0KyL9oz_ABUo&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwj084Sm3bDVAhWGWhoKHaBZBn8Q6AEIRzAE#v=onepage&q=Parampure&f=false Lenn en-linenn] [[Rummad:Ardamezouriezh]] db9bhzl868csv7fwfvr9rx3t0ajm03r 0 119306 2190401 1978059 2026-05-07T16:27:06Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2190401 wikitext text/x-wiki [[Restr:St David's Church, Brawdy, Pembrokeshire - geograph.org.uk - 477543.jpg|thumb|Iliz Sant Dewi, e Breudeth]] '''Breudeth''' (''Brawdy'' e saozneg)<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Lleoedd - Canolfan Bedwyr]</ref> zo ur gêriadenn hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] eus [[Kembre]] e kornôg [[Sir Benfro]]. Emañ war an aod, e hanternoz [[Bae Sain Ffraid]], e-kichen [[Solfach]]. Gouestlet eo an iliz da sant [[Dewi]], hag eus an {{XIIvet kantved}} eo. Enni ez eus mein kozh gant engravadurioù eus ar {{VIvet kantved}} warno. Er gumuniezh ez eus ur c'hamp eus ar [[Royal Air Force]] ha meur a gêriadenn. E 2011 e oa annezet Breudeth gant {{formatnum:1012}} a dud ha 189 anezho a oa kembraegerien (19,1%)<ref>[https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru], Swyddfa Ystadegau Gwladol, 2012</ref>. Diskennet kalz eo an dregantad-se e-pad an {{XXvet kantved}}, pa oa 88% e 1891, 72% e 1931 ha 36% e 1971. ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Sir Benfro}} [[Rummad:Kêriadennoù Sir Benfro]] [[Rummad:Kumuniezhoù Sir Benfro]] h92qvuqe7a816ojkw7pg5k4vyhf760f 0 119331 2190455 1978060 2026-05-07T17:40:27Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2190455 wikitext text/x-wiki [[Restr:Burton Ferry - geograph.org.uk - 13982.jpg|250px|thumb|Burton]] '''Burton''' zo ur gêriadenn hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] eus [[Kembre]], e kreisteiz [[Sir Benfro]]. Evel ma c'hoarvez aliezik er c'horn-se eus Kembre, ez eo "Burton" un anv-lec'h saoznek ha n'eus anv kembraek ebet gant ar gêriadenn. Emañ Burton war ribl norzh aber ar stêr [[Afon Daugleddau|Daugleddau]], nepell diouzh kêr [[Penfro (kêr)|Penfro]]. Emañ [[Doc Penfro]] en tu all d'ar stêr hag a-raok ma vefe bet savet ur pont, e 1975, e oa bigi-treizh etre an div gêr. Eus an {{XIIIvet kantved}} eo an iliz, a zo gouestlet d'an [[Itron Varia]]. Ur c'hastell zo e Burton, savet da gentañ en XIIIvet kantved hag adsavet er bloavezhioù 1930. E 2011 e oa {{formatnum:1213}} a dud o chom er gumuniezh ha 119 anezho a aoa kembraegerien (10%)<ref>[https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru], Swyddfa Ystadegau Gwladol, 2012</ref>. ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Sir Benfro}} [[Rummad:Kêriadennoù Sir Benfro]] [[Rummad:Kumuniezhoù Sir Benfro]] hldcl4yknyyn9nmnu81d89ykyiet085 0 119366 2190472 2188528 2026-05-07T19:16:19Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2190472 wikitext text/x-wiki [[Restr:The Drovers Arms, Puncheston - geograph.org.uk - 393120.jpg|thumb|Cas-mael, an davarn]] '''Cas-mael''', skrivet ivez '''Cas' Mael''' a-wechoù (''Puncheston'' e saozneg)<ref>[http://www.e-gymraeg.org/enwaucymru/chwilio.aspx Enwau Lleoedd], Canolfan Bedwyr</ref> zo ur gêriadenn hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] eus [[Kembre]], e hanternoz [[Sir Benfro]]. Emañ er gevred da gêr [[Abergwaun]]. Ar barzh [[Waldo Williams]] a voe mestr-skol er gêriadenn e-pad ur pennad hag enni e skrivas e varzhoneg ''Ar Weun Cas' Mael''. Ouzhpenn kêriadenn Cas-mael ez eus kêriadennoù all er gumuniezh : [[Castell Newydd Bach|Casnewydd-bach]], [[Castellhenri]], [[Cas-fuwch]]. E 2011 e oa 568 a dud o chom e kumuniezh Cas-mael ha 287 anezho a oa kembraegerien (52,2%)<ref>[https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru] Swyddfa Ystadegau Gwladol, 2012</ref>. == Tud == * [[Evan Rees (Dyfed)]], barzh * [[Bartholomew Roberts]] (Barti Ddu), morlaer ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Sir Benfro}} [[Rummad:Kêriadennoù Sir Benfro]] [[Rummad:Kumuniezhoù Sir Benfro]] cxcejvnq5eebneb7z5mx8b7jofbzqem 0 119374 2190473 1978065 2026-05-07T19:16:48Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2190473 wikitext text/x-wiki [[Restr:Colby House - geograph.org.uk - 219207.jpg|250px|thumb|Cas-wis.]] '''Cas-wis''' (''Wiston'' e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] eus [[Kembre]], e [[Sir Benfro]]. Emañ e-kreiz ar gontelezh, er reter da gêr [[Hwlffordd]]. Aspadennoù eus ur [[moudenn-gastell|voudenn-gastell]] zo er gêriadenn. Savet e voe a-raok 1130, gant unan eus ar Flamanked a zeuas d'en em ziazezañ e kontelezh Penfro hag a aloubas un darn vras eus [[kantrev Daugleddau]]. Distrujet e voe ar c'hastell gant [[Llywelyn Fawr]] e [[1220]], met adsavet e voe goude-se. Aspadennoù eus amzer ar [[Impalaeriezh roman|Romaned]] zo e-kichen ar gêriadenn ivez, un hent roman hag ur c'hreñvlec'h. Ouzhpenn kêriadenn Cas-wis ez eus kêriadennoù all er gumuniezh evel [[Clarbeston]] ha [[Walton East]]. E 2011 e oa {{formatnum:1097}} a dud o chom er gumuniezh ha 231 anezho a oa kembraegerien (21,7%)<ref>[https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru], Swyddfa Ystadegau Gwladol, 2012</ref>. ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Sir Benfro}} [[Rummad:Kêriadennoù Sir Benfro]] [[Rummad:Kumuniezhoù Sir Benfro]] f6747od88mbqufy86wzrne0zshw7tbq 0 119375 2190474 1978066 2026-05-07T19:20:56Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2190474 wikitext text/x-wiki [[Restr:Walwyn's Castle church - geograph.org.uk - 1542456.jpg|300px|thumb|Iliz Castell Gwalchmai.]] '''Castell Gwalchmai''' (''Walwyn's Castle'' e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur [[Roll kumuniezhioù Kembre|gumuniezh]] eus [[Kembre]], e su [[Sir Benfro]]. Emañ er gwalarn da gêr [[Aberdaugleddau]]. Er [[Krennamzer|Grennamzer]] e oa unan eus kêrioù pouezus [[Kantrev Rhos]]. Kavout a ra d'an istorourien ez eo [[Gwalchmai ap Gwyar]] (Gaovan) an hini a zo meneget e-barzh anv ar gêriadenn. Ouzhpenn kêriadenn Castell Gwalchmai hec'h-unan ez eus kêriadennoù all er gumuniezh, evel [[Hasguard]] ha [[Roberston West]]. E [[2011]] e oa 361 a dud o chom er gumuniezh ha 54 anezho a oa kembraegerien (15,2%)<ref>[https://web.archive.org/web/20151002033137/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/cyfrifiad-2011/ystadegau-allweddol-ar-gyfer-awdurdodau-unedol-yng-nghymru/stb-2011-key-statistics-for-wales---welsh.html Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru], Swyddfa Ystadegau Gwladol, 2012.</ref>. ==Notennoù== {{Daveoù}} {{Sir Benfro}} [[Rummad:Kêriadennoù Sir Benfro]] [[Rummad:Kumuniezhoù Sir Benfro]] m3cbl1js964tfs764xvccac1jmziumx 0 121126 2190433 1978133 2026-05-07T16:55:45Z Kestenn 14086 2190433 wikitext text/x-wiki [[Restr:Trichy_montage1.jpg|thumb|Tiruchirappalli]] '''Tiruchirappalli''' ([[tamileg]]: திருச்சிராப்பள்ளி [[Restr:Emojione BW 1F50A.svg|15px|link=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tiruchirapalli.ogg]], bet '''Trichinopoly''' e saozneg, ha lesanvet '''Trichy''') zo ur gêr vras e [[Tamil Nadu]] en [[India]]. Poblet e oa gant 916&nbsp;857a dud e 2011<ref>{{en}} [https://censusindia.gov.in/2011-Common/Archive.html ''Census of India'']</ref>. Brudet e oa he segalennoù, meneget e skridoù [[Conan Doyle]]. Hiriv eo brudet da vezañ kêr naetañ Tamil Nadu, hag ar pempvet diogelañ en India d'ar maouezed. ==Douaroniezh== E-kreiz Tamil Nadu emañ Tiruchirappalli. 16&nbsp;km anezhi er c'hornôg emañ delta ar stêr [[Kaveri]], hag etre he div vrec'h emañ enez [[Srirangam]] . ==Istor== E-pad [[Eil brezel ar Voered]] ([[1889]]-[[1902]]) e oa bet staliet ur c'hamp-bac'h eno gant ar Saozon. == Notennoù== {{Daveoù}} {{Commonscat|Tiruchirappalli}} [[Rummad:Kêrioù India]] [[Rummad:Tamil Nadu]] koj6j3fanq3j1lykctcxkr1c9y2fsky 0 124903 2190449 2070435 2026-05-07T17:09:18Z Kestenn 14086 2190449 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:David Lloyd George.jpg|thumb|David Lloyd George, e 1919]] '''David Lloyd George''' ([[17 Genver]] [[1863]] – [[26 Meurzh]] [[1945]]) a oa ur [[politiker|politikour]] [[kembre]]at a voe [[Kentañ ministr ar Rouantelezh-Unanet|Kentañ Ministr]] ar [[Rouantelezh-Unanet]] etre miz Kerzu [[1916]] ha miz Here [[1922]], e dibenn ar [[Brezel-bed Kentañ]] hag er bloavezhioù war-lerc'h. Ar [[kembraeg|c’hembraeg]] e oa e yezh kentañ.<ref name="bbc.com">[http://www.bbc.com/news/uk-wales-20945378 ''A life in the frame: David Lloyd George''], BBC Wales, 17 January 2013</ref> Sellet a reer outañ evel diazezer kentañ ar « Stad warezer », pa oa bet degaset gantañ skoazelloù a-berzh ar stad evit an dud dilabour, ar re glañv hag ar re gozh.<ref name="bbc.com"/> Eñ e voe Kentañ Ministr frankizour diwezhañ ar Rouantelezh Unanet. E dibenn e vuhez e voe anvet da gont gant ar roue [[George VI (roue ar Rouantelezh-Unanet)|Jord VI]], gant an anv ''Earl ''(kont)'' Lloyd-George of Dwyfor''. E [[Manchester]] e voe ganet, e Bro-Saoz eta, met tremen a reas e vugaleaj e kêriadenn [[Llanystumdwy]], e gwalarn Kembre, eus 1864 betek 1880. Eno e voe desavet e [[kembraeg]] gant e vamm intañvez hag e eontr. Studioù war ar gwir a reas ha mont d’ober ar vicher [[alvokad]], e [[Porthmadog]] da gentañ hag e [[Cricieth]] da c'houde. Tamm-ha-tamm e c'hounezas brud, evel "alvokad ar re baour". Mont a reas e-barzh ar Strollad Frankizour ha dilennet e voe da guzulier e kuzul kontelezh Caernarfon e 1889. E miz Ebrel 1890 e voe dilennet da gannad evit [[Caernarfon]]. Sezañ a reas e [[Ti ar C'humunioù (Rouantelezh-Unanet)|Ti ar C'humunioù]] gant un toullad frankizourien all eus Kembre. En amzer-se e seblante kaout c’hoant da vodañ ar frankizourien eus Hanternoz ha Kreisteiz Kembre evit sevel ur gostezenn heñvel ouzh Strollad Iwerzhonat [[Charles Parnell]], evit lakaat fin da statud uhel an Iliz anglikan diwar-goust ilizoù protestant Kembre, berzañ gwerzh an alkool ha gounit un tamm emrenerezh evit Kembre. Bez’ e voe unan eus ar re a savas al luskad [[Cymru Fydd]] evit se. Ma ne reas ket kalz a verzh e-touez politikourien Kembre, e teuas brud dezhañ e Ti ar C’humunioù, evel ur prezeger helavar hag un den pennek. Sevel a reas a-enep [[Brezel ar Voered]] ha muioc’h a vrud a c’hounezas c’hoazh gant e brezegennoù a-enep [[Joseph Chamberlain]], ministr an Trevadennoù. E dibenn 1905 e teuas David Lloyd George da gaout ur garg e gouarnamant frankizour [[Henry Campbell-Bannerman]], evel « prezidant ar Gambr kenwerzh » (da lavaret eo sekretour-stad evit ar c’henwerzh). Er post-se e tiskouezas e varregezh. Pa voe anvet [[Herbert Henry Asquith]] da gentañ ministr e 1908, e teuas Lloyd George da vezañ ministr an arc’hant. Rankout a reas adaozañ ar gwarez sokial hag adaozañ ar morlu, war un dro. Klask a reas lakaat ar re binvidik da baeañ muioc’h a dailhoù, met Kambr ar Lorded a savas a-enep e ginnigoù. Kement-se a zegasas un tamm bec’h, met addilennet e voe ar Frankizourien e 1910 ha digresket e voe galloud al Lorded e 1911. Dont a reas Lloyd George a-benn da lakaat tremen e « National Insurance Act » er bloavezh-se ha da sevel evel-se diazezoù ar “Stad warezer”, a-raok ar Brezel-bed kentañ, evit gwareziñ an dud dilabour hag ar re glañv. A-raok ar [[Brezel-bed Kentañ]] e oa Lloyd George a-enep ar brezel hag a-du gant ar peoc’h. Goude an deroù anezhañ avat e troas a-du gantañ hag e voe unan eus skorerien vras an arme. Ministr ar Pourvezioù brezel e voe e 1915-1916 en ur gouarnamant ma oa unanet ar Frankizourien hag ar Virourien, hag e Mezheven 1916 e voe anvet da vinistr ar Brezel. Evit istorourien zo ez eo d’ar mare-se ma voe dilezet e vennozhioù dibar gant Lloyd George ha ma pellaas diouzh ar soñj da reiñ emrenerezh da Gembre. E miz Kerzu 1916 e teuas da vezañ [[Kentañ Ministr ar Rouantelezh-Unanet|Kentañ Ministr]], e-lec’h [[Herbert Henry Asquith]]. Ur « c’habined brezel » a voe savet gantañ, pemp den ennañ hepken, evit gallout kemer divizoù buan. Evel-se e oa kreizennet ar galloud en-dro dezhañ, evel ne oa ket bet biskoazh. Ul lañs nevez a roas d’ar brezel. Dindan e ren e stagas Breizh-Veur da gas soudarded d’en em gannañ ouzh ar broioù a oa kevredet gant Alamagn, evel an Impalaeriezh Otoman dreist-holl. Daoust ma voe graet meur a fazi gantañ, ma n’en em glev ket mat gant pennoù an arme, ha ma voe darbet d’an arme alaman mont war-raok da vat e nevez-amzer 1918, e voe soñjet gant kalz tud e oa a-drugarez da Lloyd George e oa bet echuet ar brezel. Goulennet en doa digant ar Stadoù Unanet dont da sikour ar Gevredidi en o stourm ouzh an Impalaeriezhioù kreiz, hag asantet en doa e 1918 ma vefe anvet ar jeneral [[Ferdinand Foch|Foch]], ur Gall anezhañ e penn armeoù talbenn ar C’hornôg. Dre ma kave d’an dud en doa “gounezet ar brezel” eta, ez eas ar maout gant e gostezenn e dilennadeg kannaded Kerzu 1918. En dilennadeg-se e voe ar merc’hed o votiñ, evit ar wech kentañ. Lloyd George a chomas e penn ar gouarnamant eta. [[Restr :ClemenceauLloydGeorgeYOrlando.jpg|thumb|[[George Clemenceau]], David Lloyd George ha [[Vittorio Orlando]], e Versailhez.]] Goude ar brezel e kemeras perzh David Lloyd George e kendivizoù [[Feur-emglev Versailhez]], e 1919, en anv Breizh-Veur, a-gevret gant ar C'hentañ Ministr gall, [[George Clemenceau]], ar C'hentañ Ministr italian, [[Vittorio Orlando]] ha prezidant [[Stadoù Unanet Amerika]], [[Woodrow Wilson]]. Un tamm dizemglev a voe etre Clemenceau hag Orlando, en un tu, ha Lloyd George, en tu all, pa gave da Gentañ Ministr Breizh-Veur e oa arabat distruj armerzh Alamagn en ur c’houlenn digolloù re vras digant an Alamaned. Da-heul dilennadeg kannaded ar Rouantelezh Unanet e dibenn 1918 e oa savet an darn vrasañ eus an dud dilennet en [[Iwerzhon]] a-du gant dizalc'hiezh an enezenn diouzh Breizh-Veur. Tarzhañ a reas ar brezel dieubidigezh du-hont. Goude ur pennad e voe lakaet fin d’ar brezel-se gant David Lloyd George, en hañv 1921, gant asant ar virourien. Gant Lloyd George e voe renet an divizoù a beoc’h hag a zisoc’has war ur stad dieub, en darn vrasañ eus Iwerzhon, e Kerzu 1921. Rankout a reas Lloyd George kuitaat ar galloud goude [[enkadenn Çanak]] e 1922, pa voe darbet d’ar brezel tarzhañ etre Turkia ha Breizh-Veur ha pa gollas skoazell ar virourien. E zilez a roas Lloyd George eus e garg e miz Here 1922 ha kemeret e voe e lec’h gant ar mirour [[Bonar Law]]. Dister e voe disoc’hoù ar Frankizourien e dilennadegoù 1924 ha 1929. Daoust ma chomas oberiant Lloyd George evel politiker – e penn ar gostezenn frankizour e oa eus 1926 da 1931 -, ne zeuas ket a-benn da zistreiñ d’ur garg uhel goude-se. Er bloavezhioù 1930 e skrivas ''War Memoirs'' ("“eñvorennoù brezel") ha ''The Truth about Peace Treaties'' ("ar wirionez diwar-benn an emglevioù peoc'h"). Pedet e voe gant [[Winston Churchill]], e 1940, da gemer perzh er c'habined brezel, met nac'h a reas Lloyd George ar c'hinnig graet dezhañ. Mervel a reas gant ur [[krign-bev|c'hrign-bev]], d’ar [[26 a viz Meurzh]] [[1945]]. Douaret e voe e [[Llanystumdwy]], war lez an [[Afon Dwyfor]]. ==Liammoù diavaez== *[https://web.archive.org/web/20081117075303/http://www.number10.gov.uk/history-and-tour/welsh-history/welsh-pms-in-history/david-lloyd-george number10.gov.uk] {{en}} {{cy}} *[http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-20945378 A life in the frame: David Lloyd George] – skeudennoù e lec’hienn BBC Kembre * [http://www.itv.com/news/wales/story/2013-01-17/lloyd-georges-150th-birthday/ Lloyd George's 150th birthday] – 150 vloaz ganedigezh Lloyd George, e lec’hienn ITV ==Notennoù== {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Lloyd George, David}} [[Rummad:Kentañ Ministred ar Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Politikourien Breizh-Veur]] [[Rummad:Politikourien Kembre]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1863]] [[Rummad:Marvioù 1945]] aj5btau2ynxw99x7wcynwqiqp0dw5g2 0 131604 2190506 2000509 2026-05-08T10:42:50Z Kestenn 14086 2190506 wikitext text/x-wiki [[Restr:Atlantikwall.png|thumb|300px|Kartenn Moger an Atlantel, diaz ar [[Festung Europa]]]] [[Restr:1963FjellFestningKanon.jpg|thumb|300px|Ar [[Fjell festning]] (Kreñvlec'h Fjell) e [[Norvegia]], un tour-kanol adpaket eus an [[Gneisenau]]]] '''Moger ar Meurvor Atlantel''' (alamaneg: '''Atlantikwall''') eo an hollad difennoù prientet gant Alamagn an [[Trede Reich]] el lodenn eus Europa dalc'het ganti a-enep un aloubadeg gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]]. Implijet e vez ivez an droienn vilourel '''[[Festung Europa]]''' evit ober anv eus an difennoù-se. Etre 1942 ha 1944 e oa bet savet difennoù lies gant an Alamanted hag o harperien e arvorioù Europa. Darn eus difennoù Moger an Atlantik a oa e dalc'h al [[Wehrmacht|lu alaman]], ul lodenn vihan a oa dalc'het gant nerzhioù douar al [[Luftwaffe (1935-1945)|Luftwaffe]]. Ar [[Kriegsmarine|morlu alaman]] en devoa dalc'het ur rouedad difennoù arvorel, aozet e stumm meur a zonenn difenn. <gallery> File:Bundesarchiv Bild 101I-263-1598-04, Frankreich, Rommel, "Indische Legion".jpg|[[Erwin_Rommel|Rommel]] o weladenniñ difennerien [[SS Freies Indien Legion|indian]] Moger an Atlantel File:Bundesarchiv Bild 146-1986-104-10A, Atlantikwall, Batterie "Todt".jpg|Ur c'hanol [[38 cm SK C/34]] eus ar [[Baterienn Todt|vaterienn Todt]] File:Bundesarchiv Bild 101I-297-1716-28, Im Westen, Belgien-Frankreich, Atlantikwall.jpg|Soudarded alaman o sevel difennoù enep-dilestradeg e 1943 File:Bundesarchiv Bild 183-2005-0901-507, Atlantikwall im Bau.jpg|Labourioù Moger an Atlantik e 1943 File:Bundesarchiv Bild 101I-228-0322-04, Frankreich, Radar.jpg|Tour radar rastell File:Atlantic Wall near Duindorp, The Hague, radar.jpg|Tour radar Restr:Bundesarchiv Bild 101I-295-1561-09, Frankreich, Turkestani in der Wehrmacht.jpg|Soudarded eus [[Turkestan]] eus an [[Ostlegionen]] e 1943 e Normandi. Restr:Yang Kyoungjong.jpg|Ur soudard korean eus an [[Ostlegionen]]. Re verr e oa an niver soudarded an [[Trede Reich]] evit difenn Moger an Atlantik. </gallery> [[Rummad:Moger ar Meurvor Atlantel]] [[Rummad:Eil Brezel-bed]] g5j0s60cnp44lusjse3kfba1szm9b0y 2190507 2190506 2026-05-08T10:43:01Z Kestenn 14086 2190507 wikitext text/x-wiki [[Restr:Atlantikwall.png|thumb|300px|Kartenn Moger an Atlantel, diaz ar [[Festung Europa]]]] [[Restr:1963FjellFestningKanon.jpg|thumb|300px|Ar [[Fjell festning]] (Kreñvlec'h Fjell) e [[Norvegia]], un tour-kanol adpaket eus an [[Gneisenau]]]] '''Moger ar Meurvor Atlantel''' (alamaneg : '''Atlantikwall''') eo an hollad difennoù prientet gant Alamagn an [[Trede Reich]] el lodenn eus Europa dalc'het ganti a-enep un aloubadeg gant ar [[Kevredidi an Eil Brezel-bed|Gevredidi]]. Implijet e vez ivez an droienn vilourel '''[[Festung Europa]]''' evit ober anv eus an difennoù-se. Etre 1942 ha 1944 e oa bet savet difennoù lies gant an Alamanted hag o harperien e arvorioù Europa. Darn eus difennoù Moger an Atlantik a oa e dalc'h al [[Wehrmacht|lu alaman]], ul lodenn vihan a oa dalc'het gant nerzhioù douar al [[Luftwaffe (1935-1945)|Luftwaffe]]. Ar [[Kriegsmarine|morlu alaman]] en devoa dalc'het ur rouedad difennoù arvorel, aozet e stumm meur a zonenn difenn. <gallery> File:Bundesarchiv Bild 101I-263-1598-04, Frankreich, Rommel, "Indische Legion".jpg|[[Erwin_Rommel|Rommel]] o weladenniñ difennerien [[SS Freies Indien Legion|indian]] Moger an Atlantel File:Bundesarchiv Bild 146-1986-104-10A, Atlantikwall, Batterie "Todt".jpg|Ur c'hanol [[38 cm SK C/34]] eus ar [[Baterienn Todt|vaterienn Todt]] File:Bundesarchiv Bild 101I-297-1716-28, Im Westen, Belgien-Frankreich, Atlantikwall.jpg|Soudarded alaman o sevel difennoù enep-dilestradeg e 1943 File:Bundesarchiv Bild 183-2005-0901-507, Atlantikwall im Bau.jpg|Labourioù Moger an Atlantik e 1943 File:Bundesarchiv Bild 101I-228-0322-04, Frankreich, Radar.jpg|Tour radar rastell File:Atlantic Wall near Duindorp, The Hague, radar.jpg|Tour radar Restr:Bundesarchiv Bild 101I-295-1561-09, Frankreich, Turkestani in der Wehrmacht.jpg|Soudarded eus [[Turkestan]] eus an [[Ostlegionen]] e 1943 e Normandi. Restr:Yang Kyoungjong.jpg|Ur soudard korean eus an [[Ostlegionen]]. Re verr e oa an niver soudarded an [[Trede Reich]] evit difenn Moger an Atlantik. </gallery> [[Rummad:Moger ar Meurvor Atlantel]] [[Rummad:Eil Brezel-bed]] 2irg5fsorgtl365t21w8c2fhq2sti8v 0 132080 2190450 2008364 2026-05-07T17:10:10Z Kestenn 14086 2190450 wikitext text/x-wiki [[Restr:Majuba LondonNews.jpg|thumb|300px|Emgann Majuba Hill, lec'h difenn ar re Saozon.]] '''Emgann Mujaba Hill''' ('''Battle of Majuba Hill''' pe '''Battle of Mujaba Mountain''' e saozneg) a oa bet an emgann ziwezhañ eus ar [[Kentañ brezel ar Voered|C'hentañ Brezel Boer]] nepell diouzh [[Volksrust]], e [[Suafrika]], d'ar [[27 a viz C'hwevrer]] [[1881]]. Un trec'h splann e voe evit an nerzhioù Boer, ha gwelet a reer an emgann-se hiziv-an-deiz c'hoazh evel unan eus gwashañ kolloù armeoù Breizh-Veur. Ar [[Major-jeneral]] Sir [[George Pomeroy Colley]] a aloubas beg an dorgenn e-pad noz ar 26–27 a viz C'hwevrer 1881. Pal an dalc'hidigezh-se a zo chomet amsklaer abaoe. Ar v-Boered a soñje dezho e oa bet o klask kaout ul linenn tenn uheloc'h evit o lec'h difenn e [[Laing's Nek]]. An dorgenn ne oa ket gwelet evel unan implijus evit kefridioù milourel gant ar re Boer. War e seblant Colley a glakas ivez reiñ nerzh d'e soudarded ha bamañ an enebourien. [[Restr:From 1800 to 1900. The wonderful story of the century; its progress and achievements (1899) (14800204073).jpg|thumb|Taolennadur an emgann]] Eus tu ar re Boer e voe 1 marvet ha 5 gloazet padal evit [[Breizh-Veur]] e oa bet 92 marvet, 134 gloazet ha 59 prizoniet. Riñset holl e oa bet nerzhioù al lu saoz. [[Restr:Majuba Hill02.jpg|thumb|Torgenn Majuba Hill hiziv-an-deiz]] [[Restr:Melton Prior - Illustrated London News - The Transvaal War - General Sir George Colley at the Battle of Majuba Mountain Just Before He Was Killed.png|thumb| Ar jeneral Sir George Colley e-pad emgann Mujaba just a-raok ma voe lazhet.]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Emgannoù|Mujaba Hill]] [[Rummad:Emgannoù an XIXvet kantved]] fa0gxkjznb71wmdrbfi2tcwyakcds9r 0 135137 2190430 2174261 2026-05-07T16:53:37Z Kestenn 14086 2190430 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Mindrailherez Maxim|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Maxim machine gun Megapixie.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur vindrailherez '''Maxim''' (stumm yenaet dre aer) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Mindrailherez]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] |[[7 × 57 mm Mauser]]<br>[[.303 British]]<br>[[.30-06 Springfield]]<br>[[7,92 × 57 mm Mauser]]<br>[[.577/450 Martini–Henry]]<br>[[7,62 × 54 mm R]] |- ! scope="row" |Produerien |[[Maxim Gun Company]]<br>[[Vickers]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1884 |- ! scope="row" |Mare implij |Abaoe 1886 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |27,2 kg |- ! scope="row" |Hirder |1.079 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |673 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Lusk-tennañ |550 - 600 tenn/mn |- ! scope="row" |Hed-tenn pleustrek |800 m |- ! scope="row" |Tizh mont e-maez ar boledoù |744 m/s |- ! scope="row" |Endalc'h |Gourizoù 250 kartouchenn |- ! scope="row" |Adstummoù nesañ |[[Vickers (mindrailherez)|Vickers]]<br>[[MG 08]]<br>[[PM M1910]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |A |- |} Ar '''vindrailherez Maxim''' (''Maxim gun'') a oa bet ijinet gant ar saoz-stadunanat [[Hiram Maxim]] e 1884. Graet e oa bet anezhi "arm diazez an emled trevadennel saoz", hag implijet e voe alies gant broioù all o doa trevadennoù etre 1886–1914. Awen diazez eo bet da vindrailherezoù all evel ar [[Vickers (mindrailherez)|Vickers]]<ref>{{Fr}} McNAB Chris, ''Armes à feu Encyclopédie visuelle'', L'Imprévu, 2022, p. 239</ref>, ar [[PM M1910|PM1910]] rusian pe c'hoazh ar [[Maschinengewehr 08]] alaman<ref>'''{{Fr}}''' McNAB Chris, ''Armes à feu Encyclopédie visuelle'', L'Imprévu, 2022, p. 242</ref>, hag a voe holl implijet e-pad ar [[Kentañ Brezel-bed|C'hentañ Brezel-bed]]. <gallery> Restr:The Second Boer War, 1899-1902 Q71995.jpg|Mindrailherez Maxim da vare [[Eil brezel ar Voered|Eil Brezel ar Voered]] (1899-1902) Red army soldiers, end of 1920s-beginning of 1930s.jpg|Mindrailherez rusian [[PM M1910]] e 1930 Restr:The Invention of the Machine Gun; Hiram Maxim Q81725.jpg|[[Hiram Maxim|Hiram Stevens Maxim]] gant ur vindrailherez ijinet gantañ. Restr:Kursk Soviet machineguns.JPG|[[Emgann Koursk]] e 1943, soudarded al [[Lu Ruz]] gant ur vindrailherez Maxim PM1910. </gallery> == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Mindrailherezioù]] [[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Armoù ar Brezel Goañv]] e4pt4ov6qhdmnfpeidwe77lkdkb5otx 0 142569 2190451 1868412 2026-05-07T17:10:43Z Kestenn 14086 2190451 wikitext text/x-wiki [[File:Mary Kingsley02.jpg|thumb|Etre 1890 ha 1900]] '''Mary Henrietta Kingsley''', bet ganet d'an [[13 a viz Here]] [[1862]] en Islington, [[Londrez]] ([[Bro-Saoz]]) hag aet da Anaon d'an [[3 a viz Even]] [[1900]] e [[Simon's Town]] ([[Suafrika]]), a oa un ergerzhourez hag ur skrivagnerez [[saoznek]]. Ar vaouez kentañ e voe o pignat gant [[Menez Kameroun]] e [[Kameroun]], ar menez uhelañ en [[Afrika ar C'hreiz]]. Ur skrivagnerez levezonus e voe. Sikouret he doa da cheñch an doare europat da welout Afrika hag an Afrikaned. == Buhezskrid == Mary Kingsley a voe ganet e 1862 da Georges Kingsley ([[1826]]-[[1892]]), ur mezeg, ur skrivagner hag ur beajour, ha Mary Bailey (? - 1892), ur vatezh. Mary ne oa ket aotreet da vont d'ar skol (ar pezh ne oa ket gwir evit he breur) hag a oa bet desavet er gêr. Deskiñ a reas a-drugarez da levraoueg he zad. Ober a reas war-dro he zud betek o marv e 1892. Dres d'ar poent-se e tivizas dizoleiñ Afrika evit echuiñ ul levr d'he zad diwar-benn ar sevenadur afrikan. E [[1893]] e veajas etre [[Angola]] ha [[Sierra Leone]]. Ergerzhout a reas ar [[janglenn]] ha treuziñ geunioù ma nere ar [[Krokodil|c'hrokodiled]]. Ne veze ket gwelet alies ur vaouez o veajiñ en he-unan hep ur paotr en he c'hichen. Souezhus e oa d'ar mare-se. Etre miz Du [[1894]] ha miz Here [[1895]] e reas un eil beaj en Afrika en he-unan c'hoazh, hep teltenn. C'hoant he doa Mary d'en em gavout gant ar bobl [[Fanged|Fang]] a veze sellet outo evel "debrerien-dud". Degemeret mat e voe ganto. Bevañ a reas ganto ha deskiñ o c'hustumoù evel penaos fardañ naered. War ar stêr-veur [[Ogooué]] e [[Gabon]] e vageas gant ur c'hanoe. Dizoleiñ a reas pesked nevez. Tri anezho zo bet anvet diouzh he anv, evel ''Ctenopoma kingsleyae''. Pignat a reas gant Menez Kameroun dre un hent na oa ket anavezet betek-henn gant [[Europiz]]. E miz Kerzu 1895 e tistroas da Vro-Saoz hag e teuas da vezañ brudet. E-pad tri bloaz e roas prezegennoù e pep lec'h er vro. Da Afrika e tistroas un trede gwech evel klañvdiourez e-pad [[Eil brezel ar Voered|Eil Brezel ar Voered]] e Suafrika ([[1889]]–[[1902]]). Met an tifoid a dapas ha mervel a reas e 1900. Taolet e voe he charke er mor a-vaez da aodoù Afrika hervez he youl. == Oberennoù == *[[1897]] / [http://www.gutenberg.org/ebooks/5891 ''Travels in West Afrika''] *[[1899]] / [http://www.gutenberg.org/ebooks/38870 ''West African studies''] == Daveennoù == *{{fr}} Deborah Kespert : ''Aventuriers de l'extrême'', Fleurus, 2014 {{ISBN|978-2-2151-5452-5}} {{DEFAULTSORT:Kingsley, Mary Henrietta}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1862]] [[Rummad:Marvioù 1900]] [[Rummad:Ergerzherien Afrika]] [[Rummad:Ergerzherien saoz]] daoqq4ipnt8xklby54oqspir4bjg9b9 0 144945 2190423 1888704 2026-05-07T16:49:47Z Kestenn 14086 /* E Bro-Saoz, en Iwerzhon hag e Norzhiwerzhon */ 2190423 wikitext text/x-wiki {{Disheñvelout}} '''''Sulvezh Gwadek''''' ('''''Bloody Sunday''''' e [[saozneg]], '''''Domhnach na Fola''''' en [[iwerzhoneg]]) a reer eus meur a zarvoud kevredadel-politikel : == Darvoudoù == === E [[Bro-Saoz]], en [[Iwerzhon]] hag e [[Norzhiwerzhon]] === * [[Sulvezh Gwadek (1887)]] : d'an [[13 a viz Du]] [[1887]] e voe distrewet ur vanifestadeg e [[Londrez]] * [[Sulvezh Gwadek (1900)]] : d'an [[18 a viz C'hwevrer]] [[1900]] e voe un devezhiad feulster e-kerzh [[Brezel ar Voered|Eilvet Brezel ar Voered]] * [[Sulvezh Gwadek (1920)]] : d'an [[21 a viz Du]] [[1920]] e voe un devezhiad feulster e [[Dulenn]] e-kerzh [[Brezel dizalc'hidigezh Iwerzhon]] ''(Cogadh na Saoirse)'' * [[Sulvezh Gwadek (1972)]] : darvoudoù an [[30 a viz Genver]] [[1972]] e [[Doire (kêr)|Doire]] e Norzhiwerzhon === E [[Stadoù-Unanet Amerika]] === * [[Sulvezh Gwadek (1965)]] : d'ar [[7 a viz Meurzh]] [[1965]] e voe moustret ur gerzhadeg evit gwirioù ar Re Zu e [[Selma (Alabama)|Selma]] en [[Alabama]] == Arzoù == E koun Sulvezh Gwadek 1972 : * ''Sunday Bloody Sunday'', ur ganaouenn gant ar strollad rock [[U2]] en albom ''War'' * ''Sunday Bloody Sunday'', ur ganaouenn gant [[John Lennon]] ha [[Yoko Ono]] en albom ''Some Time in New York City'' * ''Bloody Sunday'', ur film gant Paul Greengrass e 2002 a-zivout darvoudoù 1972 k5p7td88r35w1vcri61dj18j9bwg8eu 0 148749 2190393 2189698 2026-05-07T12:57:30Z Huñvreüs 54570 kempenn 2190393 wikitext text/x-wiki {{Patrom:Daveenn ebet}} [[Restr:Klez Brandar.jpg|thumb|Klez Brandar e 2019]] {{commonscat}} '''Klez Brandar''', ganet e miz Here [[1984]] e [[Naoned]], zo un arzour [[Luc'hskeudennerezh|luc'hskeudenner]] breizhat. Embannet en deus levrioù luc'hskeudennerezh a bep seurt en ur genlabourat gant barzhed. Skrivañ a ra kanaouennoù e yezhoù disheñvel, en o zouez brezhoneg, galleg, saozneg, spagnoleg, portugaleg, italianeg ha tchekeg. Orin eo an holl ganaouennoù, ha kenlabourat a ra Klez Brandar gant sonerien disheñvel eus [[Arc'hantina]] ([[Corco]]), [[Spagn]] ([[Ricard Tejada]]), an [[Izelvroioù]] ([[Maarten Crefcoeur]]), [[Aljeria]] ([[Badr Tachouche]]), [[Bro-C'hall]] ([[Benoît Méheut]] ha Yoko) ha [[Bro-Saoz]] ([[Ella CR]]). Ar stiloù a ya eus ar rock, ar rap, ar reggae (''Sa Meute''), ar punk (''Kerouac Is Dead''), ar folk, ar jazz, ar chanson<!-- ? -->, an disco (''Pitná Voda'') betek ar World music (''Você''). C'hoari a ra ivez e filmoù berr, filmoù ha stiradoù abaoe 2017, daoust ma n'en deus ket studiet ar c'hoariva e skol ebet. == Levrioù == *''Healing In Process'', Emb. Les Bijoux de Famille, 2025 *''Lusk Dizehan // 07 - Fragments of a Journey Untravelled, 2022'' *''Lusk Dizehan // 06,'' Emb. Cycling Dogs, 2021 *''Triste Mesure'' , Emb. Les Bijoux de Famille, 2019 == Pladennoù == *''Amazônia'', EP, 2024 *''Mangrove'', EP, 2022 *: ''Mangrove'' eo an eil EP aozet gant Klez Brandar. Savet eo bet gant Yoko hag enrollet e [[Praha]]. Pemp kanaouenn ha pemp etrepaouez e pemp yezh zo ennañ. Embannet eo bet d'ar [[15 a viz Eost]] [[2022]]. *: Roll an tonioù: *:# ''Ho Pugale'' - 00:26 *:# ''Você'' - 03:40 *:# ''Oh'' - 00:17 *:# ''Fulenn'' - 02:39 *:# ''Ještě ?'' - 00:08 *:# ''Buenos Aires'' - 03:23 *:# ''Pas Sages'' - 00:16 *:# ''L’Âme Hantée'' - 03:17 *:# ''Ljiljana Buttler'' - 00:16 *:# ''An Noz Didrouz'' - 03:39 *''Rivage'', EP, Aurelia Records, 2020 *''Solitania'', LP, Aurelia Records, 2015 ;Singles * [[2026]] : Me Zo Skuizh * [[2026]] : ''Terra Cognita (Remix)'' * [[2025]] : ''Mi País'' * [[2025]] : ''Magali'' * [[2025]] : ''Flow'' * [[2024]] : ''Terra Cognita'' * [[2023]] : ''Pitná Voda'' * [[2023]] : ''Rock'' * [[2023]] : ''Sa Meute'' * [[2023]] : ''Les Chips'' * [[2021]] : ''I'll Take A Train'' * [[2020]] : ''Les Sept Pas Ascètes'' * [[2020]] : Kerouac Is Dead * [[2020]] : ''Il Regno Delle Ombre'' * [[2016]] : ''Scuba Dying'' * [[2016]] : ''Deus 'ta'' * [[2016]] : ''Ma Louve'' * [[2016]] : ''A Short Song For Such A Long Title In Order To Express My Feelings'' * [[2015]] : ''Esa Mina'' * [[2015]] : ''El Miedo'' * [[2015]] : ''Pane Quotidiano'' * [[2014]] : ''Gimme A Call'' * [[2014]] : ''Psixi Mou'' (Realcy Remix) == Klipoù == *''Flow'' (2025) *''Mi País'' (2025) *''Walking On The Slackline'' (2025) *''Terra Cognita'' (2024) *''Querem Mais'' (2024) *''Salut, Je T’Aime'' (2024) *''Pitná Voda'' (2023) *''Les Chips'' (2023) *''Fulenn'' (2022) *''Happy Melancholy'' (2022) *''I’Il Take A Train'' (2021) *''Kerouac Is Dead'' (2020) *''Rivage'' (2020) == Fanzinoù == *''A Day In Paris'' (2021) *''Lusk Dizehan // 05'' (2020) *[[Stalabarn fanzin|''Stalabarn Fanzin'']]'' == Filmoù ha heuliadoù == *Anatomy of a Lost Sound (2025) *Loups-garous (2024) *Familier som vores (2024) *Interview with the Vampire (2024) *Pastoral Spring'' (2023) *Ruce v záruce (2022) *Last Light (2022) *Totems (2021-2022) *''The Heaviest Weight'' (2021) *''Lost And Found'' (2020) *''My Obsession'' (2020) *''La Blanche Biche'' (2019) *''The Puzzle'' (2017) == Liammoù diavaez == *{{en}} [https://viff.org/whats-on/viff25-anatomy-of-a-lost-sound/ ''Vancouver International Film Festival (VIFF)''] *{{en}} [https://www.expats.cz/czech-news/article/going-analog-prague-artists-rekindle-love-of-vinyl ''Expats.cz''] *{{fr}} [https://www.nhu.bzh/klez-brandar-luzh-dizehan-photographie-bretagne/ ''NHU Bretagne''] *{{br}} [https://ya.bzh/klez-brandar/ ''Ya!''] *{{br}} [https://web.archive.org/web/20220121111125/https://www.radionaoned.bzh/br/tag/klez/ Radio Naoned] *{{en}} [https://www.imdb.com/name/nm12779903/ ''IMDb''] *{{en}} [https://praguemonitor.com/life/arts/28/06/2021/interview-with-photographer-klez-brandar-exhibition-lusk-dizehan-06/ ''Prague Daily Monitor''] *{{br}} [https://www.letelegramme.fr/bretagne/spered-ar-vro/klez-brandar-arzour-dizehan-20-01-2022-12902896.php ''Le Télégramme'', 20/01/2022] *{{br}} [https://www.francebleu.fr/infos/societe/video-digenfinet-na-dalv-ket-dieubet-eme-ur-breizhad-er-republik-tchek-1588698435 ''France Bleu''] *{{fr}} [https://francais.radio.cz/une-exposition-photo-ecologique-et-humaniste-a-linstitut-francais-8722004 ''Radio Prague International''] *{{fr}} [https://francais.radio.cz/triste-mesure-prague-en-images-et-en-poemes-8140865 ''Radio Prague International''] *{{fr}} [https://www.letelegramme.fr/finistere/quimperle/exposition-les-photos-d-un-breton-itinerant-12-08-2019-12359219.php ''Le Télégramme, 12/08/2019] *{{cz}} [https://www.frontman.cz/klez-brandar-amazonia-krasny-predmet ''Frontman] * {{fr}} [https://francais.radio.cz/zizkov-et-sa-diversite-mis-a-lhonneur-par-lartiste-francais-klez-brandar-8758467 ''Radio Prague International''] {{DEFAULTSORT:Brandar, Klez}} [[Rummad:Arzourien Breizh]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1984]] t6aa57j3zlkzwhnx3a6ya5be05b6hdb 0 149242 2190428 2119658 2026-05-07T16:52:34Z Kestenn 14086 2190428 wikitext text/x-wiki [[Restr:LizzieVanZyl.jpg|thumb|upright=1.2|Lizzie van Zyl war he marvskaoñv, da seizh vloaz.]] [[Restr:The National Archives UK - CO 1069-215-94-Derivative01.jpg|thumb|upright=1.2|Teltennoù kamp-bac'h [[Bloemfontein]]]] '''Lizzie van Zyl''' ([[22 Ebrel]] [[1894]] – [[9 Mae]] [[1901]]) a oa ur plac'hig eus [[Suafrika]] a oa he zad [[boer]] o vrezeliñ a-enep arme [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] en [[Eil Brezel ar Voered]] pa varvas-hi en ur c'hamp-bac'h breizhveuriat. Brudet e voe hec'h istor gant ar gazetennerez saoz [[Emily Hobhouse]]. ==Levrlennadur== * {{en}} Van Heyningen,Elizabeth. ''A tool for modernisation? The Boer concentration camps of the South African War, 1900-1902''. In : {{cite web|url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0038-23532010000300014&script=sci_arttext |title=South African Journal of Science vol.106 n.5-6 Pretoria Mae/Even 2010|accessdate=9 C'hwevrer 22}} {{DEFAULTSORT:Van Zyl, Lizzie}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1894]] [[Rummad:Marvioù 1901]] [[Rummad:Merc'hed Suafrika]] [[Rummad:Istor Suafrika]] k6qatfzhqc9ky35o33n8vlvk8ldz7ig 2190429 2190428 2026-05-07T16:53:06Z Kestenn 14086 2190429 wikitext text/x-wiki [[Restr:LizzieVanZyl.jpg|thumb|upright=1.2|Lizzie van Zyl war he marvskaoñv, da seizh vloaz.]] [[Restr:The National Archives UK - CO 1069-215-94-Derivative01.jpg|thumb|upright=1.2|Teltennoù kamp-bac'h [[Bloemfontein]]]] '''Lizzie van Zyl''' ([[22 Ebrel]] [[1894]] – [[9 Mae]] [[1901]]) a oa ur plac'hig eus [[Suafrika]], a oa he zad [[boer]] o vrezeliñ a-enep arme [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] en [[Eil Brezel ar Voered]] pa varvas-hi en ur c'hamp-bac'h breizhveuriat. Brudet e voe hec'h istor gant ar gazetennerez saoz [[Emily Hobhouse]]. ==Levrlennadur== * {{en}} Van Heyningen,Elizabeth. ''A tool for modernisation? The Boer concentration camps of the South African War, 1900-1902''. In : {{cite web|url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0038-23532010000300014&script=sci_arttext |title=South African Journal of Science vol.106 n.5-6 Pretoria Mae/Even 2010|accessdate=9 C'hwevrer 22}} {{DEFAULTSORT:Van Zyl, Lizzie}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1894]] [[Rummad:Marvioù 1901]] [[Rummad:Merc'hed Suafrika]] [[Rummad:Istor Suafrika]] 6928umjn0y6az08ymvs8r4rervs1e7v 0 149247 2190407 1969948 2026-05-07T16:32:05Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Kentañ brezel ar Voeren]] da [[Kentañ brezel ar Voered]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal): S.o. kaozeadenn "Brezel ar Voered" 1969948 wikitext text/x-wiki [[File:Majuba_LondonNews.jpg | thumb| [[Emgann Majuba]]]] '''Kentañ brezel ar Voeren''', anvet '''brezel Transvaal''' ivez, zo ur brezel hag a c'hoarvezas etre ar [[16 a viz Kerzu]] [[1880]] hag an [[23 a viz Meurzh]] [[1881]] etre arme [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] hag an drevadennerien a orin [[izelvroat]] e [[Transvaal]], a oa en Impalaeriezh d'ar mare-se. ==Breizh-Veur hag ar Voeren== E fin an {{XIXvet kantved}} edo Breizh-Veur o klask mestroniañ su kevandir Afrika. Tri abeg a oa da gement-se: diwall an hent-mor war-du an [[Indez]], brasañ trevadenn ar Rouantelezh, hag a dremene dre [[Ar C'hab (Suafrika)|ar C'hab]] ; kavadenn ur wazhennad [[diamantoù]] e [[1868]] e tolead [[Kimberley (Suafrika)|Kimberley]] war an harzoù entre [[Trevadenn ar C'hab]] ha [[Stad dieub Oranje]], hag en 1886 kavadenn ur wazhennad vras a aour e [[Transvaal]]. ==Pennad kar== *[[Brezel ar Voeren]] *[[Eil brezel ar Voeren]] *[[Republikoù ar Voeren]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Brezelioù ar Rouantelezh Unanet]] fq2h9teow3u3h04ogkr4gnrb6cirv0f 2190409 2190407 2026-05-07T16:33:35Z Kestenn 14086 2190409 wikitext text/x-wiki [[File:Majuba_LondonNews.jpg | thumb| [[Emgann Majuba]]]] '''Kentañ brezel ar Voered''', anvet '''brezel Transvaal''' ivez, zo ur brezel hag a c'hoarvezas etre ar [[16 a viz Kerzu]] [[1880]] hag an [[23 a viz Meurzh]] [[1881]] etre arme [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] hag an drevadennerien a orin [[izelvroat]] e [[Transvaal]], a oa en Impalaeriezh d'ar mare-se. ==Breizh-Veur hag ar Voered== E fin an {{XIXvet kantved}} edo Breizh-Veur o klask mestroniañ su kevandir Afrika. Tri abeg a oa da gement-se : diwall an hent-mor war-du an [[Indez]], brasañ trevadenn ar Rouantelezh, hag a dremene dre [[Ar C'hab (Suafrika)|ar C'hab]] ; kavadenn ur wazhennad [[diamantoù]] e [[1868]] e tolead [[Kimberley (Suafrika)|Kimberley]] war an harzoù etre [[Trevadenn ar C'hab]] ha [[Stad dieub Oranje]], hag en 1886 kavadenn ur wazhennad vras a aour e [[Transvaal]]. ==Pennad kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered|Eil brezel ar Voeren]] *[[Republikoù ar Voeren|Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Brezelioù ar Rouantelezh Unanet]] berqzowx7x88ymiooo94ls9a1655om3 2190441 2190409 2026-05-07T17:02:57Z Kestenn 14086 /* Pennad kar */ 2190441 wikitext text/x-wiki [[File:Majuba_LondonNews.jpg | thumb| [[Emgann Majuba]]]] '''Kentañ brezel ar Voered''', anvet '''brezel Transvaal''' ivez, zo ur brezel hag a c'hoarvezas etre ar [[16 a viz Kerzu]] [[1880]] hag an [[23 a viz Meurzh]] [[1881]] etre arme [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] hag an drevadennerien a orin [[izelvroat]] e [[Transvaal]], a oa en Impalaeriezh d'ar mare-se. ==Breizh-Veur hag ar Voered== E fin an {{XIXvet kantved}} edo Breizh-Veur o klask mestroniañ su kevandir Afrika. Tri abeg a oa da gement-se : diwall an hent-mor war-du an [[Indez]], brasañ trevadenn ar Rouantelezh, hag a dremene dre [[Ar C'hab (Suafrika)|ar C'hab]] ; kavadenn ur wazhennad [[diamantoù]] e [[1868]] e tolead [[Kimberley (Suafrika)|Kimberley]] war an harzoù etre [[Trevadenn ar C'hab]] ha [[Stad dieub Oranje]], hag en 1886 kavadenn ur wazhennad vras a aour e [[Transvaal]]. ==Pennad kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voeren|Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Brezelioù ar Rouantelezh Unanet]] qmsyl4wygdhwmupzj89z1a0ttdj9av2 0 149274 2190410 1970349 2026-05-07T16:33:55Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Republikoù ar Voeren]] da [[Republikoù ar Voered]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal): S.o. kaozeadenn "Brezel ar Voered" 1970349 wikitext text/x-wiki [[Image:Boerenrepublieken.png|350px|thumb|Republikoù ar Voeren.]] '''Republikoù ar Voeren''' eo an anv roet en {{XIXvet kantved}} d'ar stadoù suafrikan, emren pe dizalc'h, a oa bet savet gant gourvibien an drevadennerien izelvroek erru er C'hab er {{XVIIvet kantved}} , hag anvet goude [[Boeren]], [[Voortrekkers]] pa goude [[Afrikaner (pobl)|Afrikaner]].<br /> Dindan an anv « Republikoù ar Voeren » e lakaer ivez ar re a zo bet savet gant ar [[Griquas]], hironed (pe ''[[Coloured]]'') hag a oa an [[afrikaneg]] o yezh. ==Roll ar republikoù ''boer'' == === Republikoù boer === *[[Image:Flag of the Netherlands.svg|21px|border]] [[Swellendam]] ([[1795]]) *[[Image:Flag of the Netherlands.svg|21px|border]] [[Graaff-Reinet]] ([[1795]] - [[1796]]) *[[Image:Voortrekker Flag.svg|21px|border]] [[Zoutpansberg]] ([[1835]]-[[1864]]) *[[Image:Voortrekker Flag.svg|21px|border]] [[Winburg]] ([[1836]]-[[1844]]) *[[Image:South African Burgers Flag.svg|21px|border]] [[Potchefstroom]] (17 a viz Genver 1837) - (9 a viz Ebrel 1844) *[[Image:South African Burgers Flag.svg|21px|border]] [[Winburg-Potchefstroom]] (9 a viz Ebrel 1844 - 3 C'hwevrer 1848) *[[Image:Flag of the Netherlands.svg|21px|border]] [[Lydenburg]] ([[1849]]-[[1860]]) *[[Image:Flag of the Republic of Goshen.svg|21px|border]] [[Goshen (état)|Goshen]] (24 Here 1882 - Eost 1883) *[[Image:Flag of Transvaal.svg|21px|border]] [[Klein Vrystaat]], pe "Little Free State" (10 Meurzh 1886 - 2 Mae 1891) *[[Image:Flag of Natalia Republic.svg|21px|border]] [[Natalia (Suafrika)]] (12 Here 1838 - 12 Mae 1843) *[[Image:Flag of Nieuwe Republiek.svg|21px|border]] [[Nieuwe Republiek]] ([[1884]]- [[1888]]) *[[Image:Flag of the Orange Free State.svg|21px|border]] [[Stad dieub Oranje]] ([[1845]] - [[1902]]) *[[Image:Flag of Stellaland (early 1883).svg|21px|border]] [[Stellaland]] ([[1882]]-[[1883]]) *[[Image:Flag of Transvaal.svg|21px|border]] [[Republik suafrikan Transvaal]] ([[1848]] - [[1902]]) *[[Image:Flag of Stellaland (1883-5).svg|21px|border]] [[Stellaland]] ([[1883]] - [[1885]]) *[[Image:Flag of the German Empire.svg|21px|border]] [[Upingtonia]] ([[1885]] - [[1887]]) *[[Image:Flag of the Netherlands.svg|21px|border]] [[Utrecht (Suafrika)|Republik Utrecht]] ([[1852]] - [[1858]]) === Stadoù Griquas === *[[Griquatown]] ([[1813]] - [[1871]]) *[[Philippolis|Adam Kok's Land]] ([[1825]]-[[1861]]) *[[Griqualand Ouest]] ([[1861]]- [[1879]]) *[[Griqualand Est]], pe ''Klipdrift Republic'', ''Digger's Republic'' ha ''Free Republic'' ([[1870]]) ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voeren]] *[[Eil brezel ar Voeren]] * [[Grand Trek]] * [[Volkstaat]] [[Rummad:Istor Suafrika]] 0gubq7ikfzopjxws86fr7uf66nc6kcs 2190412 2190410 2026-05-07T16:35:04Z Kestenn 14086 2190412 wikitext text/x-wiki [[Image:Boerenrepublieken.png|350px|thumb|Republikoù ar Voered.]] '''Republikoù ar Voered''' eo an anv roet en {{XIXvet kantved}} d'ar stadoù suafrikan, emren pe dizalc'h, a oa bet savet gant gourvibien an drevadennerien izelvroek erru er C'hab er {{XVIIvet kantved}} , hag anvet goude [[Boeren]], [[Voortrekkers]] pa goude [[Afrikaner (pobl)|Afrikaner]]. Dindan an anv « Republikoù ar Voered » e lakaer ivez ar re a zo bet savet gant ar [[Griquas]], hironed (pe ''[[Coloured]]'') hag a oa an [[afrikaneg]] o yezh. ==Roll ar republikoù ''boer'' == === Republikoù boer === *[[Image:Flag of the Netherlands.svg|21px|border]] [[Swellendam]] ([[1795]]) *[[Image:Flag of the Netherlands.svg|21px|border]] [[Graaff-Reinet]] ([[1795]] - [[1796]]) *[[Image:Voortrekker Flag.svg|21px|border]] [[Zoutpansberg]] ([[1835]]-[[1864]]) *[[Image:Voortrekker Flag.svg|21px|border]] [[Winburg]] ([[1836]]-[[1844]]) *[[Image:South African Burgers Flag.svg|21px|border]] [[Potchefstroom]] (17 a viz Genver 1837) - (9 a viz Ebrel 1844) *[[Image:South African Burgers Flag.svg|21px|border]] [[Winburg-Potchefstroom]] (9 a viz Ebrel 1844 - 3 C'hwevrer 1848) *[[Image:Flag of the Netherlands.svg|21px|border]] [[Lydenburg]] ([[1849]]-[[1860]]) *[[Image:Flag of the Republic of Goshen.svg|21px|border]] [[Goshen (état)|Goshen]] (24 Here 1882 - Eost 1883) *[[Image:Flag of Transvaal.svg|21px|border]] [[Klein Vrystaat]], pe "Little Free State" (10 Meurzh 1886 - 2 Mae 1891) *[[Image:Flag of Natalia Republic.svg|21px|border]] [[Natalia (Suafrika)]] (12 Here 1838 - 12 Mae 1843) *[[Image:Flag of Nieuwe Republiek.svg|21px|border]] [[Nieuwe Republiek]] ([[1884]]- [[1888]]) *[[Image:Flag of the Orange Free State.svg|21px|border]] [[Stad dieub Oranje]] ([[1845]] - [[1902]]) *[[Image:Flag of Stellaland (early 1883).svg|21px|border]] [[Stellaland]] ([[1882]]-[[1883]]) *[[Image:Flag of Transvaal.svg|21px|border]] [[Republik suafrikan Transvaal]] ([[1848]] - [[1902]]) *[[Image:Flag of Stellaland (1883-5).svg|21px|border]] [[Stellaland]] ([[1883]] - [[1885]]) *[[Image:Flag of the German Empire.svg|21px|border]] [[Upingtonia]] ([[1885]] - [[1887]]) *[[Image:Flag of the Netherlands.svg|21px|border]] [[Utrecht (Suafrika)|Republik Utrecht]] ([[1852]] - [[1858]]) === Stadoù Griquas === *[[Griquatown]] ([[1813]] - [[1871]]) *[[Philippolis|Adam Kok's Land]] ([[1825]]-[[1861]]) *[[Griqualand Ouest]] ([[1861]]- [[1879]]) *[[Griqualand Est]], pe ''Klipdrift Republic'', ''Digger's Republic'' ha ''Free Republic'' ([[1870]]) ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] * [[Grand Trek]] * [[Volkstaat]] [[Rummad:Istor Suafrika]] ny6ltp4ymq0wl2xj4q5x3q28xx179ra 0 149276 2190418 2096143 2026-05-07T16:47:47Z Kestenn 14086 2190418 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Stad dieub Oranje''' (''Oranje-Vrystaat'' en [[afrikaneg]], ''Oranje Vrijstaat'' e [[nederlandeg]]) a oa ur [[Republikoù ar Voeren|republik boer]] etre [[1854]] ha [[1902]], hag unan eus peder froviñs kozh [[Suafrika]] etre [[1910]] ha [[1995]].<br> [[Bloemfontein]] e oa ar gêr-benn. E [[1875]] e oa war-dro 100 000 a dud o chom er Stad, ha [[sothoeg]] yezh an darn vrasañ anezho. E [[1880]] e oa 45,7% a [[Europa|Europiz]] er Stad, hogen war-lerc'h [[Eil brezel ar Voered]] ne chome nemet 36,8% anezho e [[1904]], pa oa 20,67% e [[Transvaal]] hag 8% e [[Natal]].{{Daveoù a vank}} <gallery mode="packed" heights="180px"> Flag of the Orange Free State.svg|Banniel Stad dieub Orañjez Orange Free State map.png|Lec'hiadur e Suafrika </gallery> ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] *[[Aurenja]] *[[Orange]] *[[Timbroù Bro-Orañje|Timbroù Stad dieub Oranje]] [[Rummad:Broioù kozh Afrika]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Stad dieub Oranje]] 50cy4vubikq28ru360znsb6gcb4kob0 0 149279 2190424 1970347 2026-05-07T16:50:18Z Kestenn 14086 2190424 wikitext text/x-wiki [[File:Kapkolonie_1795.jpg|thumb|Trevadenn izelvroek ar C'hab e 1795.]] '''Swellendam''' zo ur gêrig eus Suafrika. ==Istor== Ar bobl Khoikhoi a oa o chom en tolead pa erruas Izelvroiz er {{XVIIvet kantved}}, ma savjont kêr Swellendam en 1746, e-harz menezieg [[Langeberg]], e [[trevadenn ar C'hab]]. Dont a ra an anv eus hini ar gouarnour Henrik Swellengrebel hag e bried Ten Damne. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Kêrioù Suafrika]] [[Rummad:Istor Suafrika]] 5sc4476ym285yj7g8e95nr9oli5hwrt 0 149280 2190426 1970370 2026-05-07T16:51:28Z Kestenn 14086 2190426 wikitext text/x-wiki '''Utrecht''' zo ur gêr eus [[Suafrika]], e proviñs [[KwaZulu-Natal]]. War-dro 32 000 a dud zo o chom enni. Savet e voe kêr en 18531, ha roet dezhi anv kêr [[Utrecht (kêr)|Utrecht]] en [[Izelvroioù]], en Europa. '''Republik Utrecht''' a oa ur stad [[izelvroek]] en [[Suafrika]] (1852 - 1858), e kêr Utrecht. Eus 1854 betek 1858 e voe Republik Utrecht, hag er bloaz-se e voe enteuzet e [[Republik Lydenburg]], ha e 1860 neuze e Republik boer [[Transvaal]]. Kommando Utrecht a gemeras perzh en [[Brezel ar Voered|daou vrezel ar Voered]]. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Kêrioù Suafrika]] [[Rummad:Istor Suafrika]] 9d763epdxkzpu5slivktqvm855c7hcm 0 149282 2190425 2139842 2026-05-07T16:50:53Z Kestenn 14086 2190425 wikitext text/x-wiki [[Restr:LocationNewRepublic.svg|thumb|upright 1.5|{{legend|#d50000|Nieuwe Republiek}}]] An '''Nieuwe Republiek ''' (''Republik Nevez'' en [[afrikaneg]]) a oa ur Stad [[izelvroek]] vihan en {{XIXvet kantved}} e [[Suafrika]], war aod [[Meurvor Indez]]. [[Vryheid]] e oa ar gêr-benn anezhi. ==Istor== Savet e voe gant [[Boered]] hag o devoa sikouret ar roue [[Dinuzulu]] ([[1868]]-[[1913]]) da virout ar galloud ha da vezañ trec'h war glann ar c'hlann [[Mandlakazi]] en eskemm ouzh douaroù war lez ar stêr [[Mfolozi]]. Disklêriet e voe ar republik dizalc'h d'ar [[5 a viz Eost]] [[1884]] ha diazezet kêr Vryheid hepdale, d'an [[23 a viz Gwengolo]]. Kaset e voe ar [[Zouloued]] kuit. Daou vloaz goude, d'an [[22 a viz Here]] [[1886]], e voe anzavet ar Stadig gant ar [[Rouantelezh-Unanet]]. Goude [[Eil brezel ar Voered]] e [[1903]] e voe staget ouzh [[Natal (Suafrika)|Natal]]. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Istor Suafrika]] mg6x7tkuckq7w962615apbt9k9y7cau 2190442 2190425 2026-05-07T17:03:45Z Tanjee 563 /* Pennadoù kar */ 2190442 wikitext text/x-wiki [[Restr:LocationNewRepublic.svg|thumb|upright 1.5|{{legend|#d50000|Nieuwe Republiek}}]] An '''Nieuwe Republiek ''' (''Republik Nevez'' en [[afrikaneg]]) a oa ur Stad [[izelvroek]] vihan en {{XIXvet kantved}} e [[Suafrika]], war aod [[Meurvor Indez]]. [[Vryheid]] e oa ar gêr-benn anezhi. ==Istor== Savet e voe gant [[Boered]] hag o devoa sikouret ar roue [[Dinuzulu]] ([[1868]]-[[1913]]) da virout ar galloud ha da vezañ trec'h war glann ar c'hlann [[Mandlakazi]] en eskemm ouzh douaroù war lez ar stêr [[Mfolozi]]. Disklêriet e voe ar republik dizalc'h d'ar [[5 a viz Eost]] [[1884]] ha diazezet kêr Vryheid hepdale, d'an [[23 a viz Gwengolo]]. Kaset e voe ar [[Zouloued]] kuit. Daou vloaz goude, d'an [[22 a viz Here]] [[1886]], e voe anzavet ar Stadig gant ar [[Rouantelezh-Unanet]]. Goude [[Eil brezel ar Voered]] e [[1903]] e voe staget ouzh [[Natal (Suafrika)|Natal]]. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] *[[Timbroù Republik Nevez Suafrika]] [[Rummad:Istor Suafrika]] 526bktwfr5tgsgfnve8rnlifgidbebt 0 149283 2190420 1970406 2026-05-07T16:48:14Z Kestenn 14086 2190420 wikitext text/x-wiki [[file:BoerGriquaRepublics.svg| thumb| Klein Vrystaat, ha republikoù all]] '''Klein Vrystaat''' (''stad vihan dieub'', en afrikaneg) a oa ur stad [[izelvroek]] en [[Suafrika]] (1886 - 1891), er biz da gêr [[Piet Retief]]. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Istor Suafrika]] 7h2xeu8m21ze09fk2qm3nmwix3osnwq 0 149284 2190419 1940257 2026-05-07T16:48:03Z Kestenn 14086 2190419 wikitext text/x-wiki [[Restr:BoerGriquaRepublics.svg|thumb|'''Natalia''' ha republikoù all]] '''Natalia''' a oa ur stad [[izelvroek]] e [[Suafrika]] adal [[1838]] betek [[1843]]. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Istor Suafrika]] 90l5xu1gb0if31vabzmtcl6ba5ws25c 0 149285 2190427 1970364 2026-05-07T16:52:00Z Kestenn 14086 2190427 wikitext text/x-wiki [[File:Rep_Upingtonia_1886.jpg |thumb| Upingtonia war ur gartenn e 1886.]] '''Republik Upingtonia''' a oa ur stad [[izelvroek]], pe ''republik boer'', en [[Suafrika]], krouet d'an 20 a viz Here 1885. E 1886 e voe kemmet hec'h anv en [[Lijdensrust]]. En 1887 e voe enteuzet en [[Mervent Afrika|Deutsch-Südwestafrika]], a zo [[Namibia]] hiriv. ==Istor== Etre 1874 ha 1880 e tivroas kouerien eus [[Transvaal]] d'ar vro a oa su [[Angola]] neuze. Bec'h a savas gant an drevadennerien bortugalat, lod a zistroas da-vetek Transvaal, lod all a yeas davet ar su. In 1885 e prenas William Worthington Jordan kement ha 50 000 km2 a zouaroù digant ar penn-bras [[Ovambo]] Kambonde, evit 300 lur, paeet evel 25 arm-tan, ur march yac'h, hag ur varrikennad kognag. En em astenn a rae an dachennad a-hed 170 km adal Okaukuejo er c'hornôg betek Fischer's Pan er reter. Ar penn-bras Kambonde en devoa ezhomm eus skoazell Jordan evit bezañ trec'h war e enebour Nehale. Etre 1876 ha 1879, en amzer an [[ Dorsland Trek]] e oa Boered o devoa treuzet an tolead da vont da Angola. En 1885 e tistroas lod da chom e [[Grootfontein]] war douaroù roet evit netra dezho gant Jordan. Disklêriet e voe '''Republik Upingtonia''' d'an 20 a viz Here 1885. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Istor Suafrika]] clgmy8o32rrfjnm5v8srv50ilcrzvdz 0 149292 2190421 1970365 2026-05-07T16:48:28Z Kestenn 14086 2190421 wikitext text/x-wiki [[Restr:Map_Stellaland.jpg|thumb|'''Stellaland''' ha republikoù all]] '''Stellaland''' a oa ur stad [[izelvroek]] e [[Suafrika]], er gornaoueg da Republik [[Transvaal]], adal [[1882]] betek [[1883]]. Unanet e voe gant stad [[Goshen]] ha dont da vezañ ''Stadoù Unanet Stellaland'' (nederlandeg: ''Verenigde Staten van Stellaland'') adal 1883 betek 1885. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Istor Suafrika]] g1tketpc3evx9qwt9lhanr1az5qhqfc 2190444 2190421 2026-05-07T17:04:30Z Tanjee 563 2190444 wikitext text/x-wiki [[Restr:Map_Stellaland.jpg|thumb|'''Stellaland''' ha republikoù all]] '''Stellaland''' a oa ur stad [[izelvroek]] e [[Suafrika]], er gornaoueg da Republik [[Transvaal]], adal [[1882]] betek [[1883]]. Unanet e voe gant stad [[Goshen]] ha dont da vezañ ''Stadoù Unanet Stellaland'' (nederlandeg: ''Verenigde Staten van Stellaland'') adal 1883 betek 1885. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Eil brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] *[[Timbroù Stellaland]] [[Rummad:Istor Suafrika]] 3mkaq8z320cufpskf53klil8ll4m4r9 0 149659 2190413 2112262 2026-05-07T16:35:30Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Eil brezel ar Voeren]] da [[Eil brezel ar Voered]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal): S.o. kaozeadenn "Brezel ar Voered" 2112262 wikitext text/x-wiki '''Eil brezel ar Voeren''' a c'hoarvezas eus an [[11 a viz Here]] 1899 betek an [[31 a viz Mae]] [[1902]]. E dibenn ar brezel e voe staget div republik ar Voeren, re [[Stad dieub Oranje|Orange]] ha [[Transvaal]], ouzh [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] ken na voe savet [[Suafrika|Unaniezh Suafrika]] e [[1910]]. E-pad ar brezel-se e voe krouet ar c'hentañ [[kampoù-bac'h]] ; 27 927 a vaouezed ha bugale a varvas enne (niver ofisiel, 22 074 a oa dindan 16 vloaz). Ar [[Kembre|C'hembread]] [[David Lloyd George|Lloyd George]] a lavaras : <blockquote> ''The fatality rate of our soldiers on the battlefields, who were exposed to all the risks of war, was 52 per thousand per year, while the fatalities of women and children in the camps were 450 per thousand per year. We have no right to put women and children into such a position''.<br>« 52 diwar 1000 bep bloaz e oa an niver a c'houzañvidi a-douez hor soudarded war an tachennoù-emgann, a oa o talañ ouzh holl riskloù ar brezel, pa oa 450 diwar 1000 bep bloaz an niver a c'houzañvidi a-douez ar maouezed hag ar vugale er c'hampoù. Gwir ebet n'hon eus da lakaat maouezed ha bugale en hevelep plegenn. » </blockquote> Ur vaouez eus [[Kernev-Veur]], [[Emily Hobhouse]], a voe talvoudus e-pad an emgann a-enep ar c'hampoù-bac'h. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voeren]] *[[Kentañ brezel ar Voeren]] *[[Republikoù ar Voeren]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Brezelioù ar Rouantelezh Unanet]] [[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]] [[Rummad:Brezelioù an XXvet kantved]] at8cc1arnykqf3jjrc45zv4iyrnzctb 2190415 2190413 2026-05-07T16:38:15Z Kestenn 14086 2190415 wikitext text/x-wiki '''Eil brezel ar Voered''' a c'hoarvezas eus an [[11 a viz Here]] 1899 betek an [[31 a viz Mae]] [[1902]]. E dibenn ar brezel e voe staget div republik ar Voered, re [[Stad dieub Oranje|Orange]] ha [[Transvaal]], ouzh [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] ken na voe savet [[Suafrika|Unaniezh Suafrika]] e [[1910]]. E-pad ar brezel-se e voe krouet ar c'hentañ [[kampoù-bac'h]] ; 27 927 a vaouezed ha bugale a varvas enne (niver ofisiel, 22 074 a oa dindan 16 vloaz). Ar [[Kembre|C'hembread]] [[David Lloyd George|Lloyd George]] a lavaras : <blockquote> ''The fatality rate of our soldiers on the battlefields, who were exposed to all the risks of war, was 52 per thousand per year, while the fatalities of women and children in the camps were 450 per thousand per year. We have no right to put women and children into such a position''.<br>« 52 diwar 1000 bep bloaz e oa an niver a c'houzañvidi a-douez hor soudarded war an tachennoù-emgann, a oa o talañ ouzh holl riskloù ar brezel, pa oa 450 diwar 1000 bep bloaz an niver a c'houzañvidi a-douez ar maouezed hag ar vugale er c'hampoù. Gwir ebet n'hon eus da lakaat maouezed ha bugale en hevelep plegenn. » </blockquote> Ur vaouez eus [[Kernev-Veur]], [[Emily Hobhouse]], a voe talvoudus e-pad an emgann a-enep ar c'hampoù-bac'h. ==Pennadoù kar== *[[Brezel ar Voered]] *[[Kentañ brezel ar Voered]] *[[Republikoù ar Voered]] [[Rummad:Istor Suafrika]] [[Rummad:Brezelioù ar Rouantelezh Unanet]] [[Rummad:Brezelioù an XIXvet kantved]] [[Rummad:Brezelioù an XXvet kantved]] tiuuqwxzha5d5c1d1vr6jxn4hix15vb 0 151584 2190485 2188361 2026-05-07T21:42:11Z Kestenn 14086 /* Un-ober pe daou-ober : hengounioù disheñvel er bed e fin an XIXvet kantved */ 2190485 wikitext text/x-wiki {{pennad zo|Revolver (albom)}} [[Restr:Colt Autentica.jpg|dehou|250x250px]] Ur '''revolver'''<ref>Hervez geriadurioù Favereau, Ménard, TermOfis, Geriadur Brezhoneg an Here.</ref>, anvet a-wezhioù ur '''bistolenn-dro'''<ref>Hervez Geriadur Brezhoneg an Here.</ref>, zo un [[arm-tan]] hag a c'haller maneal gant un dorn hepken, dezhañ ur c'hanol d'an nebeutañ. Un [[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|daboulin]] en deus ivez, anezhi ur [[kranenn (arm-tan)|granenn]] hag a dro, enni meur a [[kambr (arm-tan)|gambr]] peurliesañ, pep a [[kartouchenn (arm-tan)|gartouchenn]] (pe a boultr hag a [[Boled|voled]] evit ar re goshañ) enne pa vezont karget. Armañ ar [[Geriaoueg an armoù-tan#Ki|c'hi]] a-raok leuskel un tenn a laka ar granenn da dreiñ un tamm, ar pezh a gas unan eus ar c'hambroù war ar memes linenn hag ar c'hanol hag ar [[Geriaoueg an armoù-tan#Skoer|skoer]]. Prest eo neuze ar revolver da dennañ ur [[Geriaoueg an armoù-tan#Boled|boled]]. Gant ur revolver e c'haller peurliesañ tennañ meur a wezh (etre 5 ha 7) a-raok kaout ezhomm da gargañ e arm en-dro, er c'hontrol d'an armoù-tan un-tenn koshoc'h o doa ezhomm da vezañ adkarget goude pep tenn. Daoust ma 'z eo gwelloc'h ar pistolennoù damaotomatek e-keñver o niver a dennoù hag o aested, ar revolverioù a vez implijet stank atav e-giz arm difenn, arm sport, pe da chaseal er broioù m'eo aotreet. Daoust ma 'z a an armoù dorn d'ober ar pep brasañ eus an armoù a ra gant gwikefre ur revolver, armoù-tan arall a c'hell kaout un hevelep mont en-dro. En o zouez ez eus [[Fuzuilh|fuzuilhoù]] pe [[Banner-greunadennoù|bannerioù-greunadennoù]] zo, ha kanolioù evel ar re a gaver war girri-nij zo. Disheñvel eo ar revolverioù diouzh armoù evel ar [[Gatling (mindrailherez)|Gatling]] abalamour ma ne dro nemet ar c'hambroù en ur revolver, e-skoaz en un arm-tro ez eus meur a ganol, gante pep a daboulin, a dro en-dro d'ur bourvezerez kartouchennoù boutin dezhe hag a denn. == Doareoù == === Platinenn === Ar revolverioù kentañ a oa dezho [[Platinenn (arm-tan)|platinennoù]] un-ober nemetken : dav e oa d'an tenner stegnañ ki an arm da gentañ evit armiñ anezhañ ha lakaat e daboulin da dreiñ, a-raok pouezañ war an draen evit tennañ. Adalek kard diwezhañ an XIX{{Vet}} kantved e ledanaas implij ar revolverioù daou-ober, trawalc'h e oa pouezañ war o draen evit stegnañ ar c'hi ha lakaat an daboulin da dreiñ. Ar [[Colt Model 1877]] a voe ar revolver daou-ober kentañ produet a-yoc'h. Kalz revolverioù modern a ginnig an daou vod d'ober, hervez youl an tenner. === Framm === En un tamm e oa savet framm ar revolverioù kentañ, ha chom a rae difiñv ahel o zaboulin e-keñver o framm. Evit o adkargañ e oa ret digeriñ ur golo hag a ziskoueze unan eus kambroù an daboulin hepken, war ar c'hostez, hag ensoc'het e veze ar munisionoù en ur dreiñ an daboulin etre pep hini. An taboulinoù karget dre o c'hostez (''side-loading'' e saozneg) a oa neuze hir a-walc'h da gargañ. E eil hanterenn an XIX{{Vet}} kantved e voe ijinet revolverioù ''top-break'' evel ar [[Webley (revolver)|Webley]] : evit o c'hargañ e oa ret lakaat ar c'hanol hag an daboulin da wintañ war-zu an traoñ. Evel-se e veze diskouezet an daboulin en he fezh, ha buanoc'h ez ae an traoù. Revolverioù all a voe savet gant frammoù raloc'h : ar [[Colt Model 1871-72 Open Top|Colt Model 1871-72]] a oa ret divontañ e ganol evit tennañ e daboulin hag adkargañ anezhañ (doare ''open top''). Hiroc'h e oa d'ober, met gellet a rae an tenner kas meur a daboulin karget gantañ en a-raok. Ar [[Mauser C78|Mauser Zig-Zag]] alaman (1878) a veze-eñ gwintet e ganol hag e daboulin war-zu an nec'h : ne ziskouezas ket se bezañ akomod, ha dilezet e voe an doare buan. Kudenn vrasañ revolverioù ''top-break'' pe ''open top'' e oa solutder o framm, en doa ur poent gwan dre ma c'halle bezañ digoret. Ar braz eus ar revolverioù a-vremañ, abaoe ar [[Colt Model 1889]], a zo dezhe ur framm en ur pezh, hag un daboulin a winter war ar c'hostez (a-gleiz peurliesañ). <gallery> Restr:Nagant-holstered.jpg|Un [[Nagant M1895]], dezhañ un daboulin difiñv a ranker adkargañ war ar c'hostez. Restr:IOF-32-REV-4.JPG|Un [[Indian Ordnance Factories .32 Revolver|IOF .32]] ''top-break''. Restr:Mod1open.jpg| Ur [[Smith & Wesson Model 1]] ''open top''. Restr:Taurus 627-KLM 357MAG 009.jpg|Un [[Taurus 627]] ''swing-out'' modern </gallery> == Istor == [[Restr:Pistole mit Lauf Null (15096244726).jpg|thumb|Ur bistolenn gant meur a ganol, mirdi Lara]] Un elfenn a-bouez en istor an armoù-tan e oa an amzer lakaet da gargañ anezhañ en-dro goude bezañ tennet gantañ. E-keit ha ma oa an tenner oc'h adkargañ e oa didalvez an arm, hag e c'halled bezañ taget gant an enebourien. Klasket e voe meur a zoare da dennañ buanoc'h. Da gentañ e voe ijinet armoù dezhe meur a ganol hag a roe tu da dennañ daou denn pe muioc'h a-raok adkargañ<ref name="Morgan2014">{{cite book|last=Morgan|first=Michael|title=Handbook of Modern Percussion Revolvers|url=https://books.google.com/books?id=lWUFAQAAQBAJ&pg=PA75|year=2014|publisher=Krause Publications|location=Iola, Wisconsin|isbn=978-1-4402-3898-7|page=75}}</ref>. Diwezhatoc'h e voe ijinet armoù gant meur a ganol hag a droe en-dro d'un ahel. [[Restr:迅雷銃全形.png|thumb|Ar ''xun lei chong''.]] Ur bistolenn a bevar c'hanol a voe savet e [[Venezia]] e 1548 d'an nebeutañ<ref>{{cite book|author1=Howard L. Blackmore|title=Guns and Rifles of the World|year=1965|publisher=Chancellor Press|page=80}}</ref>. E [[Sina]], e diwezh ar {{XVIvet kantved}}, Zhao Shi-zhen a ijinas ar ''[[Xun Lei Chong]]'', ur goaf a bemp kanol. War-dro ar memes mare e voe savet skouerennoù kentañ eus ar pezh a anver ur revolver hiziv, en [[Alamagn]]. Ur c'hanol hepken o doa gant ur granenn hag a droe, enni ar poultr hag ar bolodoù. Fardet e voe armoù a seurt-se en Europa, dezhe meur a batrom<ref>{{cite web|url=https://americansocietyofarmscollectors.org/wp-content/uploads/2019/06/1968-B18-Six-Shooters-Since-Sixteen-Hundred.pdf|format=PDF|title=SIX SHOOTERS SINCE SIXTEEN HUNDRED|author=Merrill Lindsay|website=Americansocietyofarmscollectors.org|access-date=2022-03-02}}</ref>. Koulskoude e oant diaes da implijout ha ker-kenañ, hag abalamour da se ne oant ket niverus. E deroù an {{XIXvet kantved}} e veze implijet kalz armoù dorn dezhe meur a ganol anvet "[[pepper-box]]" abalamour ma tennent d'ur [[pebrouer]]. === '''Samuel Colt hag ar revolver modern kentañ''' === In 1836, [[Samuel Colt]] a ijinas ur revolver nevez hag a zigoras an hent da implij ar revolverioù gant ar brasañ niver<ref>[https://patents.google.com/patent/USX9430I1 US patent X9430I1]</ref>. Hervez Colt e teuas soñj ar revolver dezhañ pa oa war vor. Awenet e oa gant mont en-dro ar [[gwindask|windask]], he doa ur wikefre kliked warni. Implijet e oa diwezhatoc'h un hevelep gwikefre da lakaat kranenn e armoù da dreiñ pa armed ar c'hi. A-drugarez d'an ijinadenn-se ne oa ket ezhomm ken d'en ober gant an dorn. Ar Colt Paterson, ganet diwar ar soñj-se, a voe produet etre 1836 ha 1842. Dont a reas kalite armoù eil embregerezh Colt da vezañ brudet, ha stummet e voe en e [[Armerezh|armerezhioù]] en Amerika hag e Bro-Saoz meur a rummad micherourien, o doa bet ul levezon vras goude war strivoù embregerezhioù all e diwezh ar c'hantved<ref name="TuckerWhite2011">{{cite book|last1=Tucker|first1=Spencer C.|last2=White|first2=William E.|title=The Civil War Naval Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=q4mwAtj2r3UC&pg=PA122|year=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-338-5|pages=122–123}}</ref>. <gallery> Restr:Drehling GNM W1984 ca 1580.jpg|Revolver [[matchlock]] a eizh kambr (Alamagn, war-dro 1580) Restr:Colt Paterson Belt 2nd Model.jpg|[[Colt Paterson]] 2nd belt model </gallery> [[Restr:Smith & Wesson Model 1, 2nd Issue.jpg|thumb|Ur [[Smith & Wesson Model 1]]]] Ar c'hentañ revolverioù a veze hir da gargañ. Skuilhañ a raed [[poultr du]] e pep kambr, sankañ ur bolod war-c'horre hag ur stouf. Neuze e lakaed un [[Emors (munisionoù)|emors]] e penn adreñv pep kambr, el lec'h ma kouezhe ar skoer. Heñvel a-walc'h e oa ouzh an doare da gargañ ur bistolenn a-c'hiz-kozh a un tenn, nemet e c'halled kargañ ar poultr hag ar bolod war-eeun e beg ar granenn e-lec'h kaout ezhomm da sankañ anezhañ war hed ar c'hanol. A-drugarez d'an dra-se ivez e c'halled aozañ rizennoù er c'hanol e-unan, dre ma ne oad ket rediet da sankañ ar boledoù ennañ dre nerzh. Ar pistolennoù a-c'hiz-kozh karget dre o c'hanol o doa kanolioù flour ha boledoù na glote ket kenkoulz o ment ouzh hini ar c'hanol. Abalamour da se e vezent karget aesoc'h met tennañ a raent gwashoc'h. Lod eus ar revolverioù brudetañ a seurt-se e oa ar [[Colt 1851 Navy]], ar [[Colt 1860 Army]], hag ar revolverioù [[Colt Pocket]], a voe holl implijet stank e-pad [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Brezel diabarzh ar Stadoù-Unanet]] . Daoust ma veze implijet revolverioù stadunanat dreist-holl, [[Armerezh|armerien]] Europa a farde revolverioù niverus d'ar c'houlz-se ivez, ha kalz anezhe a voe implijet. En o zouez emañ ar revolver Lefaucheux, ar [[revolver LeMat]], ar [[revolver Beaumont–Adams]] hag an [[Tranter (revolver)|Tranter]]. === Ar revolverioù kentañ enne kartouchennoù metal === [[Restr:SAA 5773 oN.JPG|thumb|upright|Ar [[Colt Single Action Army|''C'holt Single Action Army'']] a oa armet ar [[7vet Rejumant Marc'hegerezh (SUA)|7vet Marc'hegerezh]] gantañ e-pad prantad ar brezelioù indian]] E 1854, [[Eugène Lefaucheux]] a ijinas al [[Lefaucheux 1854]], ar c'hentañ revolver a implije kartouchennoù metal kentoc'h evit poultr, boledoù, hag [[Emors (munisionoù)|emorsoù]]. Ur bistolenn [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA (Single Action, Un-Ober)|un-ober]] e oa, c'hwec'h tenn ennañ<ref name="HouzeCooper2006">{{cite book|last1=Houze|first1=Herbert G.|last2=Cooper|first2=Carolyn C.|last3=Kornhauser|first3=Elizabeth Mankin|title=Samuel Colt: Arms, Art, and Invention|year=2006|publisher=Yale University Press|isbn=0-300-11133-9|page=118}}</ref>. Ar armeurer stadunanat Rollin White en doa ijinet ur sistem e-lec'h ma veze karget kartouchennoù paper dre a-dreñv an daboulin. D'ar 17 a viz Du 1856 e sinas [[Daniel B. Wesson]] hag [[Horace Smith (ijiner)|Horace Smith]] un emglev evit implijout ar breved [[Rollin White]] gant ur feur a 25 ''cents'' evit pep revolver. Kregiñ a reas [[Smith & Wesson]] da broduiñ e diwezh 1857, hag e-pad bloavezhioù e voent ar re nemeto a bourchase kartouchennoù revolver karget dre dreñv er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]] a-drugarez d'o emglev gant Rollin White<ref>[https://patents.google.com/patent/US12648 US patent 12648]</ref>. Hemañ a zifenne mort e vreved a-enep ar saverien armoù all, evel m'en doa graet Colt gant e vreved revolver. Daoust ma oa perc'henn White war ar breved e voe gouest saverien armoù all da implijout an ijinadenn, gant ma oant prest da baeañ gwirioù<ref name="Flayderman2001">{{En}} FLAYDERMAN Norm, ''Flayderman's Guide to Antique American Firearms ;... and their values'', Krause Publications, 2001, 213 p., ISBN 0-87349-313-3</ref><ref>{{cite book|title=Smith & Wesson Images of America |first= Roy G.|last= Jinks|author2=Sandra C. Krein |page=8|publisher= Arcadia Publishing|year= 2006 |isbn = 978-0-7385-4510-3 }}</ref>. Goude fin breved White e miz Ebrel 1869 e voe nac'het outañ astenn padelezh ar breved un teirvet gwezh. Aotreet e oa saverien armoù all da broduiñ o armoù dezhe o-unan oc'h ober gant kartouchennoù karget dre penn a-dreñv an daboulin. Ar patromoù kentañ a voe alies patromoù kozh revolverioù karget gant poultr hag emorsoù, kemmet da zegemer kartouchennoù metal karget dre dreñv. Goude-se e voe savet patromoù revolverioù a implije kartouchennoù adalek an deroù, evel ar [[Colt 1871-72 Open Top|Colt 1872 "open top"]] hag ar [[Smith & Wesson Model 3]] <ref name="Flayderman2001" />. [[Restr:Colt Python IMG 6785.jpg|thumb|right|Ur skouer a daboulin gwint-diwint ouzh ur revolver]] [[Restr:Webley IMG 6793.jpg|thumb|Ur revolver [[Webley (revolver)|Webley Mk VI]] kalibr .455 ''top-break'', a winter e framm d'e gargañ]] E 1873 e krogas Samuel Colt da werzhañ ar [[Colt Single Action Army]], anvet ivez Colt Peacemaker, kambret e .45, unan eus ar revolverioù brudetañ savet biskoazh<ref name="Standard Catalog of Colt Firearms">{{cite book|last=Sapp|first=Rick|title=Standard Catalog of Colt Firearms|year=2007|publisher=Gun Digest Books|location=Iola, WI|isbn=978-0896895348|page=79}}</ref>. Kavout a raed er patrom-se an araokadennoù niverus degaset en armoù savet abretoc'h. Tennañ a rae c'hwec'h kartouchenn vetal ha kinniget e oa en ouzhpenn 30 gobari hag hirderioù kanol disheñvel. Produet e vez c'hoazh, gant un niver a glonoù hag a batromoù damheñvel, ha chomet eo heñvel e neuz abaoe 1873. Daoust ma oa bet savet evit arme ar Stadoù-Unanet da gentañ, ar patrom 1873 a voe gwerzhet stank hag a blije kalz d'ar siviled, d'ar [[ranch]]erien, d'an dud a lezenn, koulz ha d'ar forbaned{{Daveoù a vank|date=August 2019}}. Levezonet en deus un niver a revolverioù all. Paouezet en doa Colt da broduiñ anezhañ dre ziv wezh, met kregiñ a reas en-dro abalamour d'ar goulenn. === Un-ober pe daou-ober : hengounioù disheñvel er bed e fin an XIX{{Vet}} kantved === Er Stadoù-Unanet e oa tad ar revolverioù un-ober hengounel betek fin an XIX{{Vet}} kantved. En Europa koulskoude e savas an armeurerien revolverioù daou-ober abretoc'h. Pa veze c'hoazh produet armoù evel ar Colt Model 1873 er Stadoù-Unanet e veze dija savet armoù daou-ober evel ar [[Revolver d'ordonnance modèle 1873|MAS Modèle 1873]] e Frañs hag an [[Enfield (revolver)|Enfield]] e Breizh-Veur. Samuel Colt a reas esaeoù revolverioù daou-ober hag e savas ar [[Colt Model 1877 Double Action]], met brudet-fall e teuas an arm da vezañ abalamour d'e wikefre luziet, bresk ha techet da zegas darvoudoù-tennañ. E 1889, Colt a lakaas e gwerzh ar [[Colt M1889|C'holt Model 1889]], ar c'hentañ revolver daou-ober modern gwirion. Disheñvel e oa diouzh an armoù daou-ober a oa a-raok abalamour m'en doa ur granenn a c'halled lakaat da wintañ evit kargañ an arm, ha n'eo ket ur granenn a zigored. Degemeret-mat e oa buan ar c'hranennoù gwint-diwint ''swing-out'' abalamour ma vodent gwellañ perzhioù ar patromoù koshoc'h. Ar revolverioù a c'halled digeriñ a roe tu da dennañ an holl douilhezoù war un dro, hag a ziskoueze an holl gambroù d'o c'hargañ en un doare aes. Plegañ ar framm e div hanterenn avat a wanae an arm hag a washae e resisted, abalamour ma ne oa ket ken reut. Revolverioù all a veze karget dre un tu evel ar C'holt 1871 pe 1873, hag o doa ur framm reut a-walc'h, met ret e oa d'an tenner lemel ar c'hartouchennoù hag o c'hargañ unan-hag-unan a-vuzul ma lakaed ar granenn da dreiñ da lakaat pep kambr da dremen dirak an digor kargañ<ref name="kinard">{{cite book|title=Pistols: An Illustrated History of Their Impact|url=https://archive.org/details/pistolsillustrat00kina_652|url-access=limited|first= Jeff|last=Kinard |page=[https://archive.org/details/pistolsillustrat00kina_652/page/n175 163]|publisher=ABC-CLIO|year=2004 |isbn=978-1-85109-470-7}}</ref>. Smith & Wesson a heulias ar skouer-se seizh bloaz diwezhatoc'h gant un distrinker dre zorn, war ar Model 1896, heuliet gant an [[Smith & Wesson Model 10|.38 Hand Ejector Model of 1899]] (anavezet diwezhatoc'h evel ar Model 10), hag ar c'hartouchennoù [[.38 Special]] nevez. Dont a reas ar Model 10 da vezañ unan eus an armoù-tan dorn gwerzhet ar gwellañ en {{XXvet kantved}} hag ar c'halibr [[.38 Special]] zo atav an hini implijet ar muiañ er bed er revolverioù. == Revolverioù brudet == * [[Colt 1851 Navy]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1851) * [[Webley (revolver)|Webley]] ({{Rouantelezh Unanet}}, 1887) * [[Colt Single Action Army]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1872) * [[Colt Official Police]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1928) * [[Smith & Wesson Model 10|Smith & Wesson M&P]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1905) * [[Smith & Wesson Model 29]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1955), brudet gant ar film [[Dirty Harry|''Dirty Harry'']] * [[Nagant M1895]] ({{Belgia}}, 1895) * [[Colt Python]] ({{Stadoù-Unanet Amerika}}, 1955) * [[Manurhin MR 73]] ({{Frañs}}, 1973) == Sevenadur == Brudet eo ar revolverioù er sevenadur pobl dre ar filmoù ''western'' evel ''[[Il buono, il brutto, il cattivo|The Good, the Bad and the Ugly]]'' (1966). Er Stadoù-Unanet int arouezius eus darvoudoù istorel an XIX{{Vet}} kantved o deus frammet ar vro a-vremañ, evel [[Trec'h war ar C'hornôg|astenn ar vro war-zu ar C'hornôg]] pe ar [[Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika|Brezel Diabarzh]] etre 1861 ha 1865. Ikonoù eo ar revolverioù, ha lod anezhe a c'hall bezañ gwerzhet ker pa 'z int stag ouzh darvoudoù istorel resis<ref>{{Fr}} [https://www.ouest-france.fr/monde/etats-unis/etats-unis-le-revolver-qui-tua-billy-the-kid-vendue-6-millions-de-dollars-d87ed8d2-72fb-4947-af3b-54bade80a61b ''États-Unis. Le revolver qui tua Billy the Kid vendu 6 millions de dollars''], Ouest-France, 28/08/2021</ref>. [[Lucky Luke]] a implij revolverioù evit tennañ buanoc'h evit e skeud e albomoù [[Maurice de Bevere|Morris]]. == Gwelet ivez == * [[Geriaoueg an armoù-tan]] == Levrlennadur == * {{En}} Joseph E. Smith, ''The book of pistols and revolvers'', Castle Books, 816 p., 1946 (embannadur kentañ) * {{fr}} HARTINK A. E., ''L'encyclopédie des pistolets et revolvers'', Maxi-Livres, 2004, ISBN 2-7434-4777-X, 271 p. * {{Fr}} HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, 320 p. * {{br}} Rann an Ordrenañs, USA, ''Deskrivadur ar bistolenn M1911'', [[Ar Granenn]], 2022 * {{fr}} Chris McNAB, ''Armes à feu Encyclopédie visuelle'', L'Imprévu, 2022, ISBN 979-1029509872, 304 p. * {{Fr}} LAMOTHE Arnaud, ''Guide pratique des armes à feu'', 2025, ISBN 979-10-415-6214-5, 346 p. ==Daveennoù== {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Seurtoù armoù-tan]] [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Sportoù tennañ]] [[Rummad:Hoplologiezh]] [[Rummad:Dafar milourel]] 55clbyvbf7h3jpn96dyv2i8fzz12dix 0 166914 2190395 2154791 2026-05-07T14:24:27Z Juan carlos perez rodriguez 80737 /* Kampioned */ 2190395 wikitext text/x-wiki [[File:Don Rodrigo Flores Álvarez.png|thumb|Rodrigo Flores, bet trec’h 11 gwezh er c’hampionad.]] '''Kampionad chilean an echedoù''' eo kampionad broadel an [[echedoù]] e [[Chile]]. Aozet e vez gant ar''' Federacion Nacional de Ajedrez de Chile''' (FENAC - ''Kevre broadel chilean an echedoù''). Abaoe [[2010]] e vez aozet kampionad ar maouezi. Etre [[2004]] ha [[2008]] e voe aozet kampionadoù gant ar ''Federación Deportiva de Ajedrez de Chile'' (FEDAC - ''Kevre sportel chilean an echedoù'') ivez.<ref>{{es}} {{Cite web |title=Nuestros Campeones |url=https://www.ajefech.cl/index.php/nuestroscampeones | accessdate= 4 Mae 2022}}</ref> == Kampioned == {| |- valign="top" | {| class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampion <ref>{{es}}[https://web.archive.org/web/20170622231733/http://www.fenach.cl/FENACH-campeonesChile.php Disoc'hoù]</ref> |- |1920 || [[Carlos Peralta (c'hoarier echedoù)|Carlos Peralta]] |- |1922 || [[Otto Junge]] |- |1924 || [[Mariano Castillo]] |- |1926 || Mariano Castillo |- |1927 || Mariano Castillo |- |1929 || Mariano Castillo |- |1931 || [[Rodrigo Flores]] |- |1932 || [[Enrique Reed]] |- |1934 || Mariano Castillo |- |1935 || Rodrigo Flores |- |1937 || [[Julio Salas Romo]] |- |1938 || Rodrigo Flores |- |1940 || Mariano Castillo |- |1941 || Rodrigo Flores |- |1944 || Rodrigo Flores |- |1946 || [[Tulio Pizzi]] |- |1948 || Mariano Castillo |- |1949 || Mariano Castillo |- |1950 || Rodrigo Flores |- |1951 || Rodrigo Flores |- |1952 || Rodrigo Flores |- |1953 || Mariano Castillo |- |1954 || Julio Salas Romo |- |1955 || Julio Salas Romo |- |1956 || Rodrigo Flores |- |1957 || [[René Letelier]] |- |1958 || [[Moisés Stekel]] |- |1959 || René Letelier |- |1960 || René Letelier |- |1961 || Rodrigo Flores |- |1962 || Julio Salas Romo |- |1964 || René Letelier |- |1965 || Rodrigo Flores |- |1966 || [[Walter Ader Hausman]] |- |1968 || [[David Godoy Bugueño]] |- |1969 || [[Carlos Silva Sánchez]] |- |1970 || [[Pedro Donoso Velasco]] |- |1971 || Carlos Silva Sánchez |- |1972 || René Letelier |- |1974 || Carlos Silva Sánchez |- |1975 || Carlos Silva Sánchez |- |1976 || Carlos Silva Sánchez |- |1977 || Pedro Donoso Velasco |- |1978 || Pedro Donoso Velasco |- |1979 || [[Javier Campos Moreno]] |- |1980 || Javier Campos Moreno |- |1981 || [[Iván Morovic]] |- |1982 || [[Roberto Cifuentes Parada]] |- |1983 || Roberto Cifuentes Parada |- |1984 || Roberto Cifuentes Parada |- |1985 || Roberto Cifuentes Parada |- |1986 || Roberto Cifuentes Parada |- |1987 || [[Fernando Rosa]] |- |1988 || [[Cristhian Montero Martinez]] |- |1989 || [[Rodrigo Vasquez Schroder]] |} | {|class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampion |- |1990 || Rodrigo Vásquez Schroder |- |1991 || [[Jorge Egger Mancilla]] |- |1992 || Rodrigo Vasquez Schroder |- |1993 || [[Christian Michel Yunis]] |- |1994 || [[Eduardo Arancibia (c'hoarier echedoù)|Eduardo Arancibia]] |- |1995 || [[Luis Rojas Keim]] |- |1996 || Jorge Egger Mancilla |- |1997 || [[Luis Valenzuela Fuentealba]] |- |1998 || Christian Michel Yunis |- |1999 || Jorge Egger Mancilla |- |2000 || [[Miguel Lobos Barrenechea]] |- |2001 || [[Luis Valenzuela Fuentealba]] |- |2002 || [[Luis Rojas Keim]] |- |2003 || [[Luis Dobson Aguilar]] |- |2004 || Rodrigo Vasquez Schroder<br>Luis Rojas Keim <ref name="FEDAC">(FEDAC)</ref> |- |2005|| [[Alvaro Valdés Escobar]]<br>[[Mauricio Flores Ríos]] <ref name="FEDAC" /> |- |2006|| [[Eduardo A. Guzmán]]<br>Mauricio Flores Ríos <ref name="FEDAC" /> |- |2007|| Mauricio Flores Ríos |- |2008|| [[Hugo López Silva]]<br>[[Robert Diaz Villagran]] <ref name="FEDAC" /> |- |2009|| Rodrigo Vasquez Schroder |- |2010|| Alvaro Valdés Escobar |- |2011|| [[Pablo Salinas Herrera]] |- |2012|| Pablo Salinas Herrera |- |2013|| Rodrigo Vasquez Schroder |- |2014|| [[Cristóbal Henríquez]] |- |2015|| [[Matias Perez Gormaz]] |- |2016|| Luis Valenzuela Fuentealba |- |2017|| Cristóbal Henríquez |- |2018|| Cristóbal Henríquez |- |2019|| Pablo Salinas Herrera |- |2020|| ''Ne voe ket aozet '' ([[Bedreuziad COVID-19]]) |- |2021|| Pablo Salinas Herrera |- |2022|| Pablo Salinas Herrera <ref>[https://s1.chess-results.com/tnr611694.aspx?lan=2&art=1&fed=CHI&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2022]</ref> |- |2023|| Pablo Salinas Herrera <ref>[https://es.chessbase.com/post/campeonato-de-chile-2023-cronica-final Kampionad chilean an echedoù 2023]</ref> |- |2024|| [[Cristobal Henriquez Villagra]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr885797.aspx?lan=2&art=4&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2024]</ref> |- |2025|| [[Matías Pérez Gormaz]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr1109014.aspx?lan=2&art=4&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2025]</ref> |- |2026|| [[Rodrigo Vasquez Schroeder]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr1351802.aspx?lan=2&art=4&turdet=ALL&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2026]</ref> |- |} |} == Kampionezed == {| class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampionez |- | 2010 || [[Damaris Abarca|Damaris Abarca González]] |- | 2011 || [[María José Pradenas]] |- | 2012 || Damaris Abarca González |- | 2013 || [[Valentina Cabello]] |- | 2014 || Damaris Abarca González |- | 2015 || [[Constanza Bernal Hurtado]] |- | 2016 || Valentina Cabello |- | 2017 || [[Sofia Pinilla Delgado]] |- | 2018 || Valentina Cabello |- | 2019 || Damaris Abarca González |- | 2020 || ''ne voe ket aozet '' ([[Bedreuziad COVID-19]]) |- | 2021 || [[Javiera Gómez|Javiera Gómez Barrera]] |- | 2022 || Javiera Gómez Barrera |- | 2023 || Damaris Abarca González |- | 2024 || Valentina Jorquera Cabello |} == Kampioned echedoù dre lizher == # [[Osvaldo Latorre Astudillo]] (1966-1968) # [[Aldo Colombo]] (1971-1972) # [[Roberto Aravire Flores]] (1976-1977) # [[Ives Arancibia Morales]] (2007-2008) <ref>{{en}}[https://www.iccf.com/event?id=10740 4.Kampionad dre lizher]</ref> == Notennoù == {{daveoù}} == Liamm diavaez == * {{es}} [http://www.fenach.cl/ ''Federación Nacional de Ajedrez de Chile'' - Kevre broadel echedoù Chile] [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Chile]] eqi2lcug3iucbme53prtmsmbj1p8xo3 2190396 2190395 2026-05-07T14:27:02Z Juan carlos perez rodriguez 80737 2190396 wikitext text/x-wiki [[File:Don Rodrigo Flores Álvarez.png|thumb|Rodrigo Flores, bet trec’h 11 gwezh er c’hampionad.]] '''Kampionad chilean an echedoù''' eo kampionad broadel an [[echedoù]] e [[Chile]]. Aozet e vez gant ar''' Federacion Nacional de Ajedrez de Chile''' (FENAC - ''Kevre broadel chilean an echedoù''). Abaoe [[2010]] e vez aozet kampionad ar maouezi. Etre [[2004]] ha [[2008]] e voe aozet kampionadoù gant ar ''Federación Deportiva de Ajedrez de Chile'' (FEDAC - ''Kevre sportel chilean an echedoù'') ivez.<ref>{{es}} {{Cite web |title=Nuestros Campeones |url=https://www.ajefech.cl/index.php/nuestroscampeones | accessdate= 4 Mae 2022}}</ref> == Kampioned == {| |- valign="top" | {| class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampion <ref>{{es}}[https://web.archive.org/web/20170622231733/http://www.fenach.cl/FENACH-campeonesChile.php Disoc'hoù]</ref> |- |1920 || [[Carlos Peralta (c'hoarier echedoù)|Carlos Peralta]] |- |1922 || [[Otto Junge]] |- |1924 || [[Mariano Castillo]] |- |1926 || Mariano Castillo |- |1927 || Mariano Castillo |- |1929 || Mariano Castillo |- |1931 || [[Rodrigo Flores]] |- |1932 || [[Enrique Reed]] |- |1934 || Mariano Castillo |- |1935 || Rodrigo Flores |- |1937 || [[Julio Salas Romo]] |- |1938 || Rodrigo Flores |- |1940 || Mariano Castillo |- |1941 || Rodrigo Flores |- |1944 || Rodrigo Flores |- |1946 || [[Tulio Pizzi]] |- |1948 || Mariano Castillo |- |1949 || Mariano Castillo |- |1950 || Rodrigo Flores |- |1951 || Rodrigo Flores |- |1952 || Rodrigo Flores |- |1953 || Mariano Castillo |- |1954 || Julio Salas Romo |- |1955 || Julio Salas Romo |- |1956 || Rodrigo Flores |- |1957 || [[René Letelier]] |- |1958 || [[Moisés Stekel]] |- |1959 || René Letelier |- |1960 || René Letelier |- |1961 || Rodrigo Flores |- |1962 || Julio Salas Romo |- |1964 || René Letelier |- |1965 || Rodrigo Flores |- |1966 || [[Walter Ader Hausman]] |- |1968 || [[David Godoy Bugueño]] |- |1969 || [[Carlos Silva Sánchez]] |- |1970 || [[Pedro Donoso Velasco]] |- |1971 || Carlos Silva Sánchez |- |1972 || René Letelier |- |1974 || Carlos Silva Sánchez |- |1975 || Carlos Silva Sánchez |- |1976 || Carlos Silva Sánchez |- |1977 || Pedro Donoso Velasco |- |1978 || Pedro Donoso Velasco |- |1979 || [[Javier Campos Moreno]] |- |1980 || Javier Campos Moreno |- |1981 || [[Iván Morovic]] |- |1982 || [[Roberto Cifuentes Parada]] |- |1983 || Roberto Cifuentes Parada |- |1984 || Roberto Cifuentes Parada |- |1985 || Roberto Cifuentes Parada |- |1986 || Roberto Cifuentes Parada |- |1987 || [[Fernando Rosa]] |- |1988 || [[Cristhian Montero Martinez]] |- |1989 || [[Rodrigo Vasquez Schroder]] |} | {|class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampion |- |1990 || Rodrigo Vásquez Schroder |- |1991 || [[Jorge Egger Mancilla]] |- |1992 || Rodrigo Vasquez Schroder |- |1993 || [[Christian Michel Yunis]] |- |1994 || [[Eduardo Arancibia (c'hoarier echedoù)|Eduardo Arancibia]] |- |1995 || [[Luis Rojas Keim]] |- |1996 || Jorge Egger Mancilla |- |1997 || [[Luis Valenzuela Fuentealba]] |- |1998 || Christian Michel Yunis |- |1999 || Jorge Egger Mancilla |- |2000 || [[Miguel Lobos Barrenechea]] |- |2001 || [[Luis Valenzuela Fuentealba]] |- |2002 || [[Luis Rojas Keim]] |- |2003 || [[Luis Dobson Aguilar]] |- |2004 || Rodrigo Vasquez Schroder<br>Luis Rojas Keim <ref name="FEDAC">(FEDAC)</ref> |- |2005|| [[Alvaro Valdés Escobar]]<br>[[Mauricio Flores Ríos]] <ref name="FEDAC" /> |- |2006|| [[Eduardo A. Guzmán]]<br>Mauricio Flores Ríos <ref name="FEDAC" /> |- |2007|| Mauricio Flores Ríos |- |2008|| [[Hugo López Silva]]<br>[[Robert Diaz Villagran]] <ref name="FEDAC" /> |- |2009|| Rodrigo Vasquez Schroder |- |2010|| Alvaro Valdés Escobar |- |2011|| [[Pablo Salinas Herrera]] |- |2012|| Pablo Salinas Herrera |- |2013|| Rodrigo Vasquez Schroder |- |2014|| [[Cristóbal Henríquez]] |- |2015|| [[Matias Perez Gormaz]] |- |2016|| Luis Valenzuela Fuentealba |- |2017|| Cristóbal Henríquez |- |2018|| Cristóbal Henríquez |- |2019|| Pablo Salinas Herrera |- |2020|| ''Ne voe ket aozet '' ([[Bedreuziad COVID-19]]) |- |2021|| Pablo Salinas Herrera |- |2022|| Pablo Salinas Herrera <ref>[https://s1.chess-results.com/tnr611694.aspx?lan=2&art=1&fed=CHI&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2022]</ref> |- |2023|| Pablo Salinas Herrera <ref>[https://es.chessbase.com/post/campeonato-de-chile-2023-cronica-final Kampionad chilean an echedoù 2023]</ref> |- |2024|| [[Cristobal Henriquez Villagra]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr885797.aspx?lan=2&art=4&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2024]</ref> |- |2025|| [[Matías Pérez Gormaz]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr1109014.aspx?lan=2&art=4&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2025]</ref> |- |2026|| [[Rodrigo Vasquez Schroeder]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr1351802.aspx?lan=2&art=4&turdet=ALL&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2026]</ref> |- |} |} == Kampionezed == {| class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampionez |- | 2010 || [[Damaris Abarca|Damaris Abarca González]] |- | 2011 || [[María José Pradenas]] |- | 2012 || Damaris Abarca González |- | 2013 || [[Valentina Cabello]] |- | 2014 || Damaris Abarca González |- | 2015 || [[Constanza Bernal Hurtado]] |- | 2016 || Valentina Cabello |- | 2017 || [[Sofia Pinilla Delgado]] |- | 2018 || Valentina Cabello |- | 2019 || Damaris Abarca González |- | 2020 || ''ne voe ket aozet '' ([[Bedreuziad COVID-19]]) |- | 2021 || [[Javiera Gómez|Javiera Gómez Barrera]] |- | 2022 || Javiera Gómez Barrera |- | 2023 || Damaris Abarca González |- | 2024 || Valentina Jorquera Cabello |} == Kampioned echedoù dre lizher == # [[Osvaldo Latorre Astudillo]] (1966-1968) # [[Aldo Colombo]] (1971-1972) # [[Roberto Aravire Flores]] (1976-1977) # [[Ives Arancibia Morales]] (2007-2008) <ref>{{en}}[https://www.iccf.com/event?id=10740 4.Kampionad dre lizher]</ref> == Notennoù == {{daveoù}} == Liamm diavaez == * {{es}} [http://www.fenach.cl/ ''Federación Nacional de Ajedrez de Chile'' - Kevre broadel echedoù Chile] [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Chile]] 9we06brffdt653p9ff9lzdg5t22e2op 2190397 2190396 2026-05-07T14:29:02Z Juan carlos perez rodriguez 80737 /* Kampioned */ 2190397 wikitext text/x-wiki [[File:Don Rodrigo Flores Álvarez.png|thumb|Rodrigo Flores, bet trec’h 11 gwezh er c’hampionad.]] '''Kampionad chilean an echedoù''' eo kampionad broadel an [[echedoù]] e [[Chile]]. Aozet e vez gant ar''' Federacion Nacional de Ajedrez de Chile''' (FENAC - ''Kevre broadel chilean an echedoù''). Abaoe [[2010]] e vez aozet kampionad ar maouezi. Etre [[2004]] ha [[2008]] e voe aozet kampionadoù gant ar ''Federación Deportiva de Ajedrez de Chile'' (FEDAC - ''Kevre sportel chilean an echedoù'') ivez.<ref>{{es}} {{Cite web |title=Nuestros Campeones |url=https://www.ajefech.cl/index.php/nuestroscampeones | accessdate= 4 Mae 2022}}</ref> == Kampioned == {| |- valign="top" | {| class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampion <ref>{{es}}[https://web.archive.org/web/20170622231733/http://www.fenach.cl/FENACH-campeonesChile.php Disoc'hoù]</ref> |- |1920 || [[Carlos Peralta (c'hoarier echedoù)|Carlos Peralta]] |- |1922 || [[Otto Junge]] |- |1924 || [[Mariano Castillo]] |- |1926 || Mariano Castillo |- |1927 || Mariano Castillo |- |1929 || Mariano Castillo |- |1931 || [[Rodrigo Flores]] |- |1932 || [[Enrique Reed]] |- |1934 || Mariano Castillo |- |1935 || Rodrigo Flores |- |1937 || [[Julio Salas Romo]] |- |1938 || Rodrigo Flores |- |1940 || Mariano Castillo |- |1941 || Rodrigo Flores |- |1944 || Rodrigo Flores |- |1946 || [[Tulio Pizzi]] |- |1948 || Mariano Castillo |- |1949 || Mariano Castillo |- |1950 || Rodrigo Flores |- |1951 || Rodrigo Flores |- |1952 || Rodrigo Flores |- |1953 || Mariano Castillo |- |1954 || Julio Salas Romo |- |1955 || Julio Salas Romo |- |1956 || Rodrigo Flores |- |1957 || [[René Letelier]] |- |1958 || [[Moisés Stekel]] |- |1959 || René Letelier |- |1960 || René Letelier |- |1961 || Rodrigo Flores |- |1962 || Julio Salas Romo |- |1964 || René Letelier |- |1965 || Rodrigo Flores |- |1966 || [[Walter Ader Hausman]] |- |1968 || [[David Godoy Bugueño]] |- |1969 || [[Carlos Silva Sánchez]] |- |1970 || [[Pedro Donoso Velasco]] |- |1971 || Carlos Silva Sánchez |- |1972 || René Letelier |- |1974 || Carlos Silva Sánchez |- |1975 || Carlos Silva Sánchez |- |1976 || Carlos Silva Sánchez |- |1977 || Pedro Donoso Velasco |- |1978 || Pedro Donoso Velasco |- |1979 || [[Javier Campos Moreno]] |- |1980 || Javier Campos Moreno |- |1981 || [[Iván Morovic]] |- |1982 || [[Roberto Cifuentes Parada]] |- |1983 || Roberto Cifuentes Parada |- |1984 || Roberto Cifuentes Parada |- |1985 || Roberto Cifuentes Parada |- |1986 || Roberto Cifuentes Parada |- |1987 || [[Fernando Rosa]] |- |1988 || [[Cristhian Montero Martinez]] |- |1989 || [[Rodrigo Vasquez Schroder]] |} | {|class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampion |- |1990 || Rodrigo Vásquez Schroder |- |1991 || [[Jorge Egger Mancilla]] |- |1992 || Rodrigo Vasquez Schroder |- |1993 || [[Christian Michel Yunis]] |- |1994 || [[Eduardo Arancibia (c'hoarier echedoù)|Eduardo Arancibia]] |- |1995 || [[Luis Rojas Keim]] |- |1996 || Jorge Egger Mancilla |- |1997 || [[Luis Valenzuela Fuentealba]] |- |1998 || Christian Michel Yunis |- |1999 || Jorge Egger Mancilla |- |2000 || [[Miguel Lobos Barrenechea]] |- |2001 || [[Luis Valenzuela Fuentealba]] |- |2002 || [[Luis Rojas Keim]] |- |2003 || [[Luis Dobson Aguilar]] |- |2004 || Rodrigo Vasquez Schroder<br>Luis Rojas Keim <ref name="FEDAC">(FEDAC)</ref> |- |2005|| [[Alvaro Valdés Escobar]]<br>[[Mauricio Flores Ríos]] <ref name="FEDAC" /> |- |2006|| [[Eduardo A. Guzmán]]<br>Mauricio Flores Ríos <ref name="FEDAC" /> |- |2007|| Mauricio Flores Ríos |- |2008|| [[Hugo López Silva]]<br>[[Robert Diaz Villagran]] <ref name="FEDAC" /> |- |2009|| Rodrigo Vasquez Schroder |- |2010|| Alvaro Valdés Escobar |- |2011|| [[Pablo Salinas Herrera]] |- |2012|| Pablo Salinas Herrera |- |2013|| Rodrigo Vasquez Schroder |- |2014|| [[Cristóbal Henríquez]] |- |2015|| [[Matias Perez Gormaz]] |- |2016|| Luis Valenzuela Fuentealba |- |2017|| Cristóbal Henríquez |- |2018|| Cristóbal Henríquez |- |2019|| Pablo Salinas Herrera |- |2020|| ''Ne voe ket aozet '' ([[Bedreuziad COVID-19]]) |- |2021|| Pablo Salinas Herrera |- |2022|| Pablo Salinas Herrera <ref>[https://s1.chess-results.com/tnr611694.aspx?lan=2&art=1&fed=CHI&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2022]</ref> |- |2023|| Pablo Salinas Herrera <ref>[https://es.chessbase.com/post/campeonato-de-chile-2023-cronica-final Kampionad chilean an echedoù 2023]</ref> |- |2024|| [[Cristobal Henriquez Villagra]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr885797.aspx?lan=2&art=4&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2024]</ref> |- |2025|| [[Matías Pérez Gormaz]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr1109014.aspx?lan=2&art=4&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2025]</ref> |- |2026|| [[Rodrigo Vasquez Schroder]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr1351802.aspx?lan=2&art=4&turdet=ALL&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2026]</ref> |- |} |} == Kampionezed == {| class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampionez |- | 2010 || [[Damaris Abarca|Damaris Abarca González]] |- | 2011 || [[María José Pradenas]] |- | 2012 || Damaris Abarca González |- | 2013 || [[Valentina Cabello]] |- | 2014 || Damaris Abarca González |- | 2015 || [[Constanza Bernal Hurtado]] |- | 2016 || Valentina Cabello |- | 2017 || [[Sofia Pinilla Delgado]] |- | 2018 || Valentina Cabello |- | 2019 || Damaris Abarca González |- | 2020 || ''ne voe ket aozet '' ([[Bedreuziad COVID-19]]) |- | 2021 || [[Javiera Gómez|Javiera Gómez Barrera]] |- | 2022 || Javiera Gómez Barrera |- | 2023 || Damaris Abarca González |- | 2024 || Valentina Jorquera Cabello |} == Kampioned echedoù dre lizher == # [[Osvaldo Latorre Astudillo]] (1966-1968) # [[Aldo Colombo]] (1971-1972) # [[Roberto Aravire Flores]] (1976-1977) # [[Ives Arancibia Morales]] (2007-2008) <ref>{{en}}[https://www.iccf.com/event?id=10740 4.Kampionad dre lizher]</ref> == Notennoù == {{daveoù}} == Liamm diavaez == * {{es}} [http://www.fenach.cl/ ''Federación Nacional de Ajedrez de Chile'' - Kevre broadel echedoù Chile] [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Chile]] hpynnl5j1sxcgb9rb9pdss0jg34upwe 2190399 2190397 2026-05-07T14:36:02Z Juan carlos perez rodriguez 80737 /* Kampionezed */ 2190399 wikitext text/x-wiki [[File:Don Rodrigo Flores Álvarez.png|thumb|Rodrigo Flores, bet trec’h 11 gwezh er c’hampionad.]] '''Kampionad chilean an echedoù''' eo kampionad broadel an [[echedoù]] e [[Chile]]. Aozet e vez gant ar''' Federacion Nacional de Ajedrez de Chile''' (FENAC - ''Kevre broadel chilean an echedoù''). Abaoe [[2010]] e vez aozet kampionad ar maouezi. Etre [[2004]] ha [[2008]] e voe aozet kampionadoù gant ar ''Federación Deportiva de Ajedrez de Chile'' (FEDAC - ''Kevre sportel chilean an echedoù'') ivez.<ref>{{es}} {{Cite web |title=Nuestros Campeones |url=https://www.ajefech.cl/index.php/nuestroscampeones | accessdate= 4 Mae 2022}}</ref> == Kampioned == {| |- valign="top" | {| class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampion <ref>{{es}}[https://web.archive.org/web/20170622231733/http://www.fenach.cl/FENACH-campeonesChile.php Disoc'hoù]</ref> |- |1920 || [[Carlos Peralta (c'hoarier echedoù)|Carlos Peralta]] |- |1922 || [[Otto Junge]] |- |1924 || [[Mariano Castillo]] |- |1926 || Mariano Castillo |- |1927 || Mariano Castillo |- |1929 || Mariano Castillo |- |1931 || [[Rodrigo Flores]] |- |1932 || [[Enrique Reed]] |- |1934 || Mariano Castillo |- |1935 || Rodrigo Flores |- |1937 || [[Julio Salas Romo]] |- |1938 || Rodrigo Flores |- |1940 || Mariano Castillo |- |1941 || Rodrigo Flores |- |1944 || Rodrigo Flores |- |1946 || [[Tulio Pizzi]] |- |1948 || Mariano Castillo |- |1949 || Mariano Castillo |- |1950 || Rodrigo Flores |- |1951 || Rodrigo Flores |- |1952 || Rodrigo Flores |- |1953 || Mariano Castillo |- |1954 || Julio Salas Romo |- |1955 || Julio Salas Romo |- |1956 || Rodrigo Flores |- |1957 || [[René Letelier]] |- |1958 || [[Moisés Stekel]] |- |1959 || René Letelier |- |1960 || René Letelier |- |1961 || Rodrigo Flores |- |1962 || Julio Salas Romo |- |1964 || René Letelier |- |1965 || Rodrigo Flores |- |1966 || [[Walter Ader Hausman]] |- |1968 || [[David Godoy Bugueño]] |- |1969 || [[Carlos Silva Sánchez]] |- |1970 || [[Pedro Donoso Velasco]] |- |1971 || Carlos Silva Sánchez |- |1972 || René Letelier |- |1974 || Carlos Silva Sánchez |- |1975 || Carlos Silva Sánchez |- |1976 || Carlos Silva Sánchez |- |1977 || Pedro Donoso Velasco |- |1978 || Pedro Donoso Velasco |- |1979 || [[Javier Campos Moreno]] |- |1980 || Javier Campos Moreno |- |1981 || [[Iván Morovic]] |- |1982 || [[Roberto Cifuentes Parada]] |- |1983 || Roberto Cifuentes Parada |- |1984 || Roberto Cifuentes Parada |- |1985 || Roberto Cifuentes Parada |- |1986 || Roberto Cifuentes Parada |- |1987 || [[Fernando Rosa]] |- |1988 || [[Cristhian Montero Martinez]] |- |1989 || [[Rodrigo Vasquez Schroder]] |} | {|class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampion |- |1990 || Rodrigo Vásquez Schroder |- |1991 || [[Jorge Egger Mancilla]] |- |1992 || Rodrigo Vasquez Schroder |- |1993 || [[Christian Michel Yunis]] |- |1994 || [[Eduardo Arancibia (c'hoarier echedoù)|Eduardo Arancibia]] |- |1995 || [[Luis Rojas Keim]] |- |1996 || Jorge Egger Mancilla |- |1997 || [[Luis Valenzuela Fuentealba]] |- |1998 || Christian Michel Yunis |- |1999 || Jorge Egger Mancilla |- |2000 || [[Miguel Lobos Barrenechea]] |- |2001 || [[Luis Valenzuela Fuentealba]] |- |2002 || [[Luis Rojas Keim]] |- |2003 || [[Luis Dobson Aguilar]] |- |2004 || Rodrigo Vasquez Schroder<br>Luis Rojas Keim <ref name="FEDAC">(FEDAC)</ref> |- |2005|| [[Alvaro Valdés Escobar]]<br>[[Mauricio Flores Ríos]] <ref name="FEDAC" /> |- |2006|| [[Eduardo A. Guzmán]]<br>Mauricio Flores Ríos <ref name="FEDAC" /> |- |2007|| Mauricio Flores Ríos |- |2008|| [[Hugo López Silva]]<br>[[Robert Diaz Villagran]] <ref name="FEDAC" /> |- |2009|| Rodrigo Vasquez Schroder |- |2010|| Alvaro Valdés Escobar |- |2011|| [[Pablo Salinas Herrera]] |- |2012|| Pablo Salinas Herrera |- |2013|| Rodrigo Vasquez Schroder |- |2014|| [[Cristóbal Henríquez]] |- |2015|| [[Matias Perez Gormaz]] |- |2016|| Luis Valenzuela Fuentealba |- |2017|| Cristóbal Henríquez |- |2018|| Cristóbal Henríquez |- |2019|| Pablo Salinas Herrera |- |2020|| ''Ne voe ket aozet '' ([[Bedreuziad COVID-19]]) |- |2021|| Pablo Salinas Herrera |- |2022|| Pablo Salinas Herrera <ref>[https://s1.chess-results.com/tnr611694.aspx?lan=2&art=1&fed=CHI&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2022]</ref> |- |2023|| Pablo Salinas Herrera <ref>[https://es.chessbase.com/post/campeonato-de-chile-2023-cronica-final Kampionad chilean an echedoù 2023]</ref> |- |2024|| [[Cristobal Henriquez Villagra]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr885797.aspx?lan=2&art=4&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2024]</ref> |- |2025|| [[Matías Pérez Gormaz]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr1109014.aspx?lan=2&art=4&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2025]</ref> |- |2026|| [[Rodrigo Vasquez Schroder]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr1351802.aspx?lan=2&art=4&turdet=ALL&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2026]</ref> |- |} |} == Kampionezed == {| class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampionez |- | 2010 || [[Damaris Abarca|Damaris Abarca González]] |- | 2011 || [[María José Pradenas]] |- | 2012 || Damaris Abarca González |- | 2013 || [[Valentina Cabello]] |- | 2014 || Damaris Abarca González |- | 2015 || [[Constanza Bernal Hurtado]] |- | 2016 || Valentina Cabello |- | 2017 || [[Sofia Pinilla Delgado]] |- | 2018 || Valentina Cabello |- | 2019 || Damaris Abarca González |- | 2020 || ''ne voe ket aozet '' ([[Bedreuziad COVID-19]]) |- | 2021 || [[Javiera Gómez|Javiera Gómez Barrera]] |- | 2022 || Javiera Gómez Barrera <ref>[https://s2.chess-results.com/tnr611693.aspx?lan=2&art=4&fed=CHI&flag=30&SNode=SO Kampionad ar merc'hed 2022]</ref> |- | 2023 || Damaris Abarca González <ref>[https://es.chessbase.com/post/campeonato-de-chile-2023-cronica-final Kampionad ar merc'hed 2023]</ref> |- | 2024 || Valentina Jorquera Cabello |} == Kampioned echedoù dre lizher == # [[Osvaldo Latorre Astudillo]] (1966-1968) # [[Aldo Colombo]] (1971-1972) # [[Roberto Aravire Flores]] (1976-1977) # [[Ives Arancibia Morales]] (2007-2008) <ref>{{en}}[https://www.iccf.com/event?id=10740 4.Kampionad dre lizher]</ref> == Notennoù == {{daveoù}} == Liamm diavaez == * {{es}} [http://www.fenach.cl/ ''Federación Nacional de Ajedrez de Chile'' - Kevre broadel echedoù Chile] [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Chile]] 0r3efv0zmmf86s7j59d2v5p16ptp7gx 2190469 2190399 2026-05-07T19:03:01Z Juan carlos perez rodriguez 80737 /* Kampionezed */ 2190469 wikitext text/x-wiki [[File:Don Rodrigo Flores Álvarez.png|thumb|Rodrigo Flores, bet trec’h 11 gwezh er c’hampionad.]] '''Kampionad chilean an echedoù''' eo kampionad broadel an [[echedoù]] e [[Chile]]. Aozet e vez gant ar''' Federacion Nacional de Ajedrez de Chile''' (FENAC - ''Kevre broadel chilean an echedoù''). Abaoe [[2010]] e vez aozet kampionad ar maouezi. Etre [[2004]] ha [[2008]] e voe aozet kampionadoù gant ar ''Federación Deportiva de Ajedrez de Chile'' (FEDAC - ''Kevre sportel chilean an echedoù'') ivez.<ref>{{es}} {{Cite web |title=Nuestros Campeones |url=https://www.ajefech.cl/index.php/nuestroscampeones | accessdate= 4 Mae 2022}}</ref> == Kampioned == {| |- valign="top" | {| class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampion <ref>{{es}}[https://web.archive.org/web/20170622231733/http://www.fenach.cl/FENACH-campeonesChile.php Disoc'hoù]</ref> |- |1920 || [[Carlos Peralta (c'hoarier echedoù)|Carlos Peralta]] |- |1922 || [[Otto Junge]] |- |1924 || [[Mariano Castillo]] |- |1926 || Mariano Castillo |- |1927 || Mariano Castillo |- |1929 || Mariano Castillo |- |1931 || [[Rodrigo Flores]] |- |1932 || [[Enrique Reed]] |- |1934 || Mariano Castillo |- |1935 || Rodrigo Flores |- |1937 || [[Julio Salas Romo]] |- |1938 || Rodrigo Flores |- |1940 || Mariano Castillo |- |1941 || Rodrigo Flores |- |1944 || Rodrigo Flores |- |1946 || [[Tulio Pizzi]] |- |1948 || Mariano Castillo |- |1949 || Mariano Castillo |- |1950 || Rodrigo Flores |- |1951 || Rodrigo Flores |- |1952 || Rodrigo Flores |- |1953 || Mariano Castillo |- |1954 || Julio Salas Romo |- |1955 || Julio Salas Romo |- |1956 || Rodrigo Flores |- |1957 || [[René Letelier]] |- |1958 || [[Moisés Stekel]] |- |1959 || René Letelier |- |1960 || René Letelier |- |1961 || Rodrigo Flores |- |1962 || Julio Salas Romo |- |1964 || René Letelier |- |1965 || Rodrigo Flores |- |1966 || [[Walter Ader Hausman]] |- |1968 || [[David Godoy Bugueño]] |- |1969 || [[Carlos Silva Sánchez]] |- |1970 || [[Pedro Donoso Velasco]] |- |1971 || Carlos Silva Sánchez |- |1972 || René Letelier |- |1974 || Carlos Silva Sánchez |- |1975 || Carlos Silva Sánchez |- |1976 || Carlos Silva Sánchez |- |1977 || Pedro Donoso Velasco |- |1978 || Pedro Donoso Velasco |- |1979 || [[Javier Campos Moreno]] |- |1980 || Javier Campos Moreno |- |1981 || [[Iván Morovic]] |- |1982 || [[Roberto Cifuentes Parada]] |- |1983 || Roberto Cifuentes Parada |- |1984 || Roberto Cifuentes Parada |- |1985 || Roberto Cifuentes Parada |- |1986 || Roberto Cifuentes Parada |- |1987 || [[Fernando Rosa]] |- |1988 || [[Cristhian Montero Martinez]] |- |1989 || [[Rodrigo Vasquez Schroder]] |} | {|class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampion |- |1990 || Rodrigo Vásquez Schroder |- |1991 || [[Jorge Egger Mancilla]] |- |1992 || Rodrigo Vasquez Schroder |- |1993 || [[Christian Michel Yunis]] |- |1994 || [[Eduardo Arancibia (c'hoarier echedoù)|Eduardo Arancibia]] |- |1995 || [[Luis Rojas Keim]] |- |1996 || Jorge Egger Mancilla |- |1997 || [[Luis Valenzuela Fuentealba]] |- |1998 || Christian Michel Yunis |- |1999 || Jorge Egger Mancilla |- |2000 || [[Miguel Lobos Barrenechea]] |- |2001 || [[Luis Valenzuela Fuentealba]] |- |2002 || [[Luis Rojas Keim]] |- |2003 || [[Luis Dobson Aguilar]] |- |2004 || Rodrigo Vasquez Schroder<br>Luis Rojas Keim <ref name="FEDAC">(FEDAC)</ref> |- |2005|| [[Alvaro Valdés Escobar]]<br>[[Mauricio Flores Ríos]] <ref name="FEDAC" /> |- |2006|| [[Eduardo A. Guzmán]]<br>Mauricio Flores Ríos <ref name="FEDAC" /> |- |2007|| Mauricio Flores Ríos |- |2008|| [[Hugo López Silva]]<br>[[Robert Diaz Villagran]] <ref name="FEDAC" /> |- |2009|| Rodrigo Vasquez Schroder |- |2010|| Alvaro Valdés Escobar |- |2011|| [[Pablo Salinas Herrera]] |- |2012|| Pablo Salinas Herrera |- |2013|| Rodrigo Vasquez Schroder |- |2014|| [[Cristóbal Henríquez]] |- |2015|| [[Matias Perez Gormaz]] |- |2016|| Luis Valenzuela Fuentealba |- |2017|| Cristóbal Henríquez |- |2018|| Cristóbal Henríquez |- |2019|| Pablo Salinas Herrera |- |2020|| ''Ne voe ket aozet '' ([[Bedreuziad COVID-19]]) |- |2021|| Pablo Salinas Herrera |- |2022|| Pablo Salinas Herrera <ref>[https://s1.chess-results.com/tnr611694.aspx?lan=2&art=1&fed=CHI&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2022]</ref> |- |2023|| Pablo Salinas Herrera <ref>[https://es.chessbase.com/post/campeonato-de-chile-2023-cronica-final Kampionad chilean an echedoù 2023]</ref> |- |2024|| [[Cristobal Henriquez Villagra]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr885797.aspx?lan=2&art=4&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2024]</ref> |- |2025|| [[Matías Pérez Gormaz]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr1109014.aspx?lan=2&art=4&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2025]</ref> |- |2026|| [[Rodrigo Vasquez Schroder]] <ref>[https://s3.chess-results.com/tnr1351802.aspx?lan=2&art=4&turdet=ALL&flag=30&SNode=SO Kampionad chilean an echedoù 2026]</ref> |- |} |} == Kampionezed == {| class="sortable wikitable" |- ! Bloaz !! Kampionez |- | 2010 || [[Damaris Abarca|Damaris Abarca González]] |- | 2011 || [[María José Pradenas]] |- | 2012 || Damaris Abarca González |- | 2013 || [[Valentina Cabello]] |- | 2014 || Damaris Abarca González |- | 2015 || [[Constanza Bernal Hurtado]] |- | 2016 || Valentina Cabello |- | 2017 || [[Sofia Pinilla Delgado]] |- | 2018 || Valentina Cabello |- | 2019 || Damaris Abarca González |- | 2020 || ''ne voe ket aozet '' ([[Bedreuziad COVID-19]]) |- | 2021 || [[Javiera Gómez|Javiera Gómez Barrera]] |- | 2022 || Javiera Gómez Barrera <ref>[https://s2.chess-results.com/tnr611693.aspx?lan=2&art=4&fed=CHI&flag=30&SNode=SO Kampionad ar merc'hed 2022]</ref> |- | 2023 || Damaris Abarca González <ref>[https://es.chessbase.com/post/campeonato-de-chile-2023-cronica-final Kampionad ar merc'hed 2023]</ref> |- | 2024 || Valentina Jorquera Cabello <ref>[https://ratings.fide.com/report.phtml?event=361854&t=0 Kampionad ar merc'hed 2024]</ref> |- | 2025 || Francisca Sánchez Tovar <ref>[https://www.federacionchilenadeajedrez.cl/articulo/62 Kampionad ar merc'hed 2025]</ref> |- | 2026 || Rocio Contreras Suazo <ref>[https://s1.chess-results.com/tnr1346688.aspx?lan=2&art=4&turdet=YES&SNode=SO Kampionad ar merc'hed 2026]</ref> |- |} == Kampioned echedoù dre lizher == # [[Osvaldo Latorre Astudillo]] (1966-1968) # [[Aldo Colombo]] (1971-1972) # [[Roberto Aravire Flores]] (1976-1977) # [[Ives Arancibia Morales]] (2007-2008) <ref>{{en}}[https://www.iccf.com/event?id=10740 4.Kampionad dre lizher]</ref> == Notennoù == {{daveoù}} == Liamm diavaez == * {{es}} [http://www.fenach.cl/ ''Federación Nacional de Ajedrez de Chile'' - Kevre broadel echedoù Chile] [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Chile]] 03jjop5ywzpvyqefn0oedk03aqkuqpd 0 169909 2190452 2091623 2026-05-07T17:11:00Z Kestenn 14086 2190452 wikitext text/x-wiki [[File:1937 3d Coronation stamp of Swaziland.jpg|thumb|left|upright 1.15|Rummad kurunadur 1937]] [[File:Eswatini (Swaziland) 1949 Mi 51 stamp (75th anniversary of the UPU. Hemispheres of Earth, airplane and paddle steamer).jpg|thumb|upright 1.15|75{{vet}} deiz-ha-bloaz Unvaniezh Postoù ar Bed]] Emañ Rouantelezh [[Swaziland]] ([[Eswatini]] hiziv) en [[Afrika ar Su]], bevennet gant Republik [[Suafrika]] hag [[Mozambik]]. Deuet eo da vezañ un [[trevadenn|drevadenn]] d'ar [[Rouantelezh-Unanet]] goude [[Brezel ar Voered]], e penn-kentañ an {{XXvet kantved}}. Timbroù dreistmoullet an [[Transvaal]] a voe implijet eno etre [[1899]] ha [[1992]], timbroù gant ar meneg ''Swaziland'' adal [[1933]]. Emren eo ar vro e [[1967]], dizalc’h abaoe ar [[6 a viz Gwengolo]] [[1968]]. Liesseurt eo an timbroù : skeudennoù a denn d’an natur, savadurioù ar vro, pezhioù artizanel, hep disoñjal familh [[Elizabeth II]]. E miz Ebrel [[2018]] e voe dilezet anv an drevadenn, a zeuas da vezañ Rouantelezh Eswatini. [[Rummad:Swaziland |Swaziland, Timbroù]] [[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Swaziland, Timbroù]] oz1zaypta1ewea6mesp6p5m79a15q3x 0 171054 2190453 2104168 2026-05-07T17:12:32Z Kestenn 14086 2190453 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Kartenn aliañsoù Europa 1914-br.svg|thumb|300px|An emglevioù-brezel e [[1914]]: an Aliañs tridoubl hag an [[Emglev tridoubl]].]] An '''Aliañs tridoubl'''<ref>Termofis. 2024</ref> (anvet ''Triple alliance'' pe ''Triplice'' e galleg) eo an emglev-brezeliñ savet etre an [[Impalaeriezh alaman]], [[Aostria-Hungaria]] ha [[Rouantelezh Italia (1861-1946)|Rouantelezh Italia]] etre 1882 ha 1915. Enebiñ a rae ar gevredidi-se ouzh re an [[Emglev tridoubl]] (ar [[Trede Republik c'hall|Republik c'hall]], ar [[Rouantelezh-Unanet]] hag [[Impalaeriezh Rusia]]), e-doug ar [[Brezel-bed kentañ]] peurgetket. === Eus Emglev an tri impalaer d'an Aliañs doubl (1871-1879) === E 1871, [[Emglev an tri impalaer]] (ar c'hentañ rouedad kevredidi savet gant [[Otto von Bismarck|Bismarck]]) a oa ur c'hevredad skoulmet etre [[Impalaeriezh alaman|Alamagn]], [[Aostria-Hungaria]] hag [[Impalaeriezh Rusia]]. Evit Bismarck, pal kentañ ar c'hevredad-se e oa lakaat [[Bro-C'hall]] da vezañ hec'h-unan war an dachenn diplomatek. Broudet e oa Bro-C'hall d'ar mare-se gant ar c'hoant da gas an dorzh d'ar gêr da Vro-Alamagn abalamour m'he doa kollet an [[Elzas-Loren]] da-heul [[Brezel Gall-Prusian eus 1870|Brezel 1870]]. Koulskoude e voe torret an emglev-se goude dianzav ar Rusianed e-pad an enkadenn Gall-hag-alaman e 1875 hag ar stourmoù levezon etre [[Aostria-Hungaria|Vienna]] ha [[Impalaeriezh Rusia|Sant-Petersbourg]] er [[Balkanioù]], da-heul gwanadur an [[Impalaeriezh otoman]]. E 1878, e-pad [[Kendalc'h Berlin]], e kinnigas ar c'hañseller alaman mont da dredeog evit tresañ tachenn levezon [[Aostria-Hungaria]] ha [[Impalaeriezh Rusia|Rusia]] er Balkanioù a oa atav dindan an Impalaeriezh otoman en un doare ofisiel sañset. Da-heul kement-se e teuas priñselezh, hag adalek 1882, [[Rouantelezh Serbia]] da zepantout eus Aostria-Hungaria war dachenn an diplomatiezh hag ar c'hoñvers e-skoaz [[Bulgaria|priñselezh Bulgaria]], daoust ma oa dindan an Impalaeriezh otoman, a ranke heuliañ politikerezh diavaez Rusia. E-keit-se e tisklêrias ar c'hañseller e harpe emell Bro-C'hall e [[Tunizia]] da vroudañ anezhi da zisoñjal an Elzas-Loren ha da implijout hec'h energiezh hag he nerzh war dachenn an trevadennoù. Ouzhpenn bezañ tredeog Europa a-bezh e labouras Bismarck ivez da dostaat e vro hag Aostria-Hungaria evit sevel ur c'hevredad solut a dalvezfe da ziazez d'un eil reizhiad diplomatek. E [[1879]] e sinas Impalaeriezh Alamagn hag Aostria-Hungaria un emglev a warante ur skoazell vilourel da bep hini e ken kaz e vefent taget gant Rusia hag an neptuegezh bete-gouzout e tagfe an eil pe egile ur vro european all (Bro-C'hall, evel-just, pe ur vro er Balkanioù). Dleet e voe neuze da Aostria-Hungaria terriñ holl he daremredoù diplomatek a vignoniezh gant Bro-C'hall. Ganet e oa an Aliañs doubl. === Eus an Aliañs doubl betek an Aliañs tridoubl (1879-1882) === Emsav-tre e voe an emglev evit an daou gevredad : kreñvaet e oa Alamagn e-kreiz ar c'hevandir european e-keit ha ma rae Aostria-Hungaria he mad eus harp an Impalaeriezh alaman en he stourm ouzh Rusia er Balkanioù. Hiviziken, dre ma oant sur eus harp Aostria-Hungaria hag eus neptuegezh Rusia, n'en em sante ket gourdrouzet an Alamaned ken gant Bro-C'hall a oa d'ar mare-se da vat oc'h aloubiñ Tunizia ha n'o doa ket da zoujañ ur brezel gant meur a dalbenn. E [[1881]] e lakaas ar C'hallaoued o c'hraban war [[Bro warezet Tunizia|Tunizia]], ar pezh a zisplijas kenañ da [[Rouantelezh Italia|Italia]] a felle dezhi kemer ar vro-se ivez. Diwar neuze, pa en em sante gourdrouzet gant kresk an [[Impalaeriezh trevadennel Frañs|Impalaeriezh trevadennel gall]], e oa broudet [[Rouantelezh Italia|Roma]] da c'houlenn bezañ ezel eus ar c'hevredad alaman-hag-aostrian, daoust d'an dizemglevioù he doa gant [[Aostria-Hungaria]] war he harzoù. Savet e voe an Aliañs tridoubl d'an 20 a viz Mae [[1882]]. == Deroù an Aliañs tridoubl (1882-1890) == [[Restr:OttoVonBismarck1.jpg|thumb|right|300px|[[Otto von Bismarck]].]] === Emglev gant Roumania (1883) === Er c'hontrol d'ar pezh a felle da boblañs [[Roumania]] he doa c'hoant ma vefe staget [[Treuzsilvania|Treuzsilvania aostrian-hag-hungarian]], poblet gant ur vinorelezh Roumaned, ouzh o bro, roue Roumania [[Carol Iañ]] a gevredas gant an div impalaeriezh en ur feson guzh dre ur feur-emglev sinet d'an 30 a viz Here 1883<ref>Max Schiavon, ''L'Autriche-Hongrie dans la Première Guerre mondiale : La fin d'un empire'', Paris, Éditions SOTECA, 14-18 Éditions, coll. « Les Nations dans la Grande Guerre », 2011, 298 p. (ISBN 978-2-916385-59-4), p. 135.</ref>. Fellout a rae d'ar roue Carol Iañ, hag eñ a orin eus an tiegezh Hohenzollern-Sigmaringen, chom tost d'e orin germanek koulz ha modernaat e vro. === Ar stourmoù etre kostezennoù e Bulgaria (1885-1887) === Buan-kenañ e rankas an Aliañs tridoubl talañ ouzh distro ar stourmoù levezon etre Aostria-Hungaria hag an Impalaeriezh rusian er Balkanioù dre hanterouriezh ar c'hostezennoù a-du gant Aostria pe gant Rusia e [[Bulgaria]]. Ar priñs [[Aleksandr Battenberg]] a glaskas unaniñ Bulgaria o stagañ [[Roumelia ar reter]] ouzh e vro e 1885, ar pezh a lakaas ar brezel da darzhañ gant [[Serbia|Rouantelezh Serbia]] pa nac'has Bulgaria diskregiñ diouzh an tiriad-se pe digoll Serbia gant douaroù all. Deuet da vezañ trec'h, priñs Battenberg a ziskouezas en ur feson anat e youl da vezañ distag diouzh aotrouniezh ar Rused war e vro hag a glaskas en em glevet gant ar gostezenn a-du gant Aostria. Neuze e aozas ar Rusianed un [[taol-stad|taol-Stad]] dre zindan d'an 20 a viz Eost 1886. Bloaz goude e teuas [[Ferdinand Iañ Bulgaria|Ferdinand Saks-Cobourg ha Gotha]] da vezañ priñs nevez Bulgaria. E-pad ar stourmoù-se, an Aliañs tridoubl (hag Aostria-Hungaria) n'he doa graet netra, ha doujet e-giz-se d'an emglevioù divizet e-pad Kendalc'h Berlin e 1878 (edo Bulgaria dindan levezon ar Rused). Koulskoude e voe anat buan ne oa eus priñs nevez Bulgaria nemet ur silienn a boulze kostezenn Rusia ouzh kostezenn Aostria-Hungaria da greskiñ e c'halloud dezhañ e-unan. === An Aliañs tridoubl, kreizon eil reizhiad Bismarck (1887-1890) === E 1885, e deroù brezel Abisinia (pe ar [[Kentañ brezel italian-hag-etiopian|c'hentañ brezel italian-hag-etiopian]], 1885-1896) e oa displijet da vroioù pennañ ar c'hevandir european (ha Bro-C'hall peurgetket) pa oa bet kemeret [[Massaoua]], en [[Eritrea]] gant an Italianed, gant asant ar [[Rouantelezh-Unanet]]. O welet kement-se e tostaas Rouantelezh Italia da Impalaeriezh Alamagn. Evit kregiñ, [[Otto von Bismarck|Bismarck]] a ginnigas mont da dredeog en divizoù diwar-benn ar feur-emglev a lakae war-sav [[Emglev ar Mor Kreizdouar]] (1887-1896), a vode ar Rouantelezh-Unanet hag Italia, hag un tamm diwezhatoc'h Aostria-Hungaria. Anavezout a rae ar feur-emglev ar ''[[Statu quo ante bellum|statu quo]]'' er [[Mor Kreizdouar]], koulskoude, unan eus e balioù pennañ a oa kaeañ ouzh kresk [[Impalaeriezh Rusia]] er [[Balkanioù]] hag ouzh he youl da gontrolliñ [[strizh-mor|strizhoù-mor Turkia]] (ar pezh a warante d'an Impalaeriezh otoman ne'z afe ket da get), ha war un dro gwarantiñ gwirioù Italia a-enep Bro-C'hall. Bismarck diouzh e du a brofitas eus an emglev-se da dostaat ar Rouantelezh-Unanet hag an Aliañs tridoubl. E 1887 e kinnigas ivez Bismarck daou emglev etre daou e-barzh framm an Aliañs tridoubl da greñvaat divizoù kemeret en Emglev ar Mor Kreizdouar. * Ar c'hentañ emglev etre [[Rouantelezh Italia|Italia]] hag [[Aostria-Hungaria]] a zivize, e ken kaz ma ne vefe ket tu da zerc'hel ar ''statu quo'' er Balkanioù, pe war aodoù an Impalaeriezh otoman hag en inizi [[Mor Egea]] ha [[Mor Adria]], e vefe rediet Italia hag Aostria-Hungaria neuze da gas soudarded da zerc'hel ar vro, goude bezañ skoulmet un emglev etrezo hepken avat. ouzhpenn ar ''statu quo'' e tifere ar feur-emglev e vefe digollet an div vro gant douaroù. Betek-gouzout e c'hounezfe Aostria-Hungaria douaroù er Balkanioù e c'hounezfe Italia douaroù en [[Alpoù]]. * An eil emglev etre Italia hag an [[Impalaeriezh alaman]] a warante skoazell Alamagn da Italia pa vefe taget gant [[Bro-C'hall]] abalamour da zizemglevioù etrezo diwar-benn trevadennoù Afrika an Norzh. Ouzhpenn-se d'an 18 a viz Even 1887, e-lec'h emglev an tri impalaer (1881-1884) hag en un doare kontrol a-grenn d'ar palioù roet da emglev ar Mor Kreizdouar, e sine Alamagn ha Rusia ur [[feur-emglev surentez nevez]] dre guzh (1887-1890), atav evit kenderc'hel Bro-C'hall en he digenvezded war an dachenn diplomatek. Dre ar skrid-emglev-se e warante Rusia e chomfe neptu pa vefe taget Alamagn gant Bro-C'hall e-keit ha ma warante houmañ chom neptu pa vefe taget Rusia gant Aostria-Hungaria ha pa gasfe ar Rused soudarded da strizhoù-mor Turkia. == An Aliañs tridoubl goude Bismarck (1890-1896) == [[restr:Wilhelm II of Germany.jpg|thumb|left|upright|Ar ''c'haiser'' [[Gwilherm II (Alamagn)|Gwilherm II]].]] [[File:Bundesarchiv Bild 136-C0681, Süddeutschland, Kaisermanöver, Erzherzog Franz Ferdinand.jpg|thumb|An arc'hduged aostrian-hag-hungarian [[Franz Salvator Habsbourg-Toskana|Franz Salvator]] (a-gleiz) ha [[Franz Ferdinand Aostria-Este|Franz Ferdinand]] (a-zehou) e-pad brezel-bihan an arme alaman e Su Bro-Alamagn e 1909.]] === Bro-C'hall ha Rusia a stard o darempredoù === En Alamagn e voe graet "bloavezh an tri impalaer" eus [[1888]]. Mont a reas [[Gwilherm Iañ (Alamagn)|Gwilherm I{{añ}}]] da anaon, heuliet un nebeud mizioù goude gant [[Frederig III Alamagn|Frederig III]]. [[Gwilherm II (Alamagn)|Gwilherm II]] a bignas neuze war an tron. Ar c'hañseller Bismarck a roas e zilez eus e garg e [[1890]], hag e voe anvet ar c'hont [[Leo von Caprivi|von Caprivi]] en e lec'h. Pa roas Bismarck e zilez e voe kemeret lec'h e ''[[Realpolitik]]'', diazezet war mad ar vroad ha mererezh ar peoc'h war an dachenn diplomatek, gant ''[[Weltpolitik]]'' Gwilhem II, tagusoc'h war dachenn an trevadennoù hag ar morluoù hag er redadaeg d'an armoù. Kouezhañ a reas eil reizhad Bismarck en e boull buan. Da gentañ ne voe ket astennet an emglev surentez nevez etre Alamagn ha Rusia e 1890, hag homañ a grogas da stardañ he darempredoù gant Bro-C'hall. === Gwellaat a ra an darempredoù etre Bro-C'hall hag Italia === [[File:1A1182101IX006 (15060502320) (cropped).jpg|thumb|Ofiserien alaman o teskiñ [[turkeg]] e [[Berlin]] e 1914.]] En Italia e oa ar c'hont [[Francesco Crispi|Crispi]], enebet ouzh Bro-C'hall, a oa [[Prezidant kuzul ministred Italia|Prezidant ar c'huzul]]. Kontañ a rae war skoazell listri Aostria-Hungaria betek-gouzout e kreskfe trevadennoù Bro-C'hall en Afrika an hanternoz diwar-goust Italia. Diouzh he zu, Aostria-Hungaria ne oa ket tomm rak ne blije ket dezhi gwelet Italia o c'hounnit tachenn, e [[Libia]] peurgetket, abalamour ma oa ar vro-se e dalc'h an [[Impalaeriezh otoman]] ha m'en defe roet un digarez da [[Impalaeriezh Rusia]] evit klask gounit tachenn er Balkanioù. E miz Genver [[1891]] e oa diskaret gouarnamant Crispi, heuliet gant gouarnamant ar [[Antonio di Rudinì|markiz di Rudini]], troet gwelloc'h e-keñver Bro-C'hall. Amzer en doa bet ar c'hont Crispi da ouzhpennañ daou emglev 1887 da destenn gentañ feur-emglev an Aliañs : * Dont a reas an emglev italian-hag-aostrian war ar Balkanioù da vezañ mellad 7 feur-emglev an Aliañs tridoubl. * An emglev german-hag-italian war Afrika an Norzh a zeuas da vezañ mellad 10 ar feur-emglev. Ne blije ket nemeur ar mellad-se d'an Alamaned rak rediet e vefent da zisklêriañ ar brezel da Vro-C'hall da zont war sikour Italia pa glaskfe homañ astenn he zomani en Afrika. Met pa oa ur riskl e wellafe an darempredoù etre ar Republik c'hall hag Italia e asantjont. Sinet e voe stumm nevez feur-emglev an Aliañs tridoubl e Berlin d'ar 6 a viz Mae 1891 hag e warante kendalc'h ar ''statu quo'' e [[Cyrenaica]], e [[Tripolitania]] hag e [[Tunizia]]. Ouzhpennet e voe ivez ur mellad diwar-benn ar skoazell ekonomikel etre an teir Stad. E soñj e oant ivez da sinañ anezhi gant ar Rouantelezh-Unanet diwezhatoc'h. Evel ma klaske miret ouzh Italia hag Bro-C'hall a skoulmañ darempredoù gwelloc'h ha dre ma ne c'halle ket kontañ ken war abilded diplomatek Bismarck, e kreñvaas Alamagn al liammoù skoulmet etre Rusia ha Bro-C'hall, a voe treuzfurmet dizale en ur [[kevredad gall-ha-rusian|c'hevredad gall-ha-rusian]] e 1892. Ar c'hevredad nevez-se a c'hourdrouze Italia hag Alamagn da vezañ rediet d'en em gannañ war daou dalbenn war un dro evel ma touje Bismarck. == War hent ar brezel (1896-1914) == === An darempred etre Italia ha Breizh-Veur : gwiridig an Aliañs tridoubl === Nevesaet e voe an Aliañs tridoubl e [[1896]], hep kemm. E framm ar ''Weltpolitik'' neoazh, Gwilhem II en doa anoazhet ar Saozon en ur skoazellañ ar [[Brezel ar Voered|vBoered]] (kaset en doa ur telegramm da [[Paul Kruger|Baol Kruger]] e 1896). Pa grogas an darempredoù etre Breizh-Veur hag Imapalaeriezh Alamagn da fallaat e teuas nec'hamant d'an Italianed. Evite, ar Rouantelezh-Unanet a oa ur mignon abalamour ma keveze gant Bro-C'hall en Afrika. Nac'hañ a rae [[Gouarnamant di Rudinì II|gouarnamant Rudini]] kement tagadenn ouzh ar Rouantelezh-Unanet, daoust da [[Emgann Adoua|drec'h etiopian Adoua]] (1896), en doa diskaret esaeoù Italia da drevadenniñ [[Abisinia]] hag echuet ar [[Kentañ brezel italian-hag-etiopian|c'hentañ brezel italian-hag-etiopian]]. [[File:WWI postcard an die front.jpg|thumb|300px|« Ra vo kastizet Italia drais gant Doue ! » Kartenn-bost eus an impalaeriezhioù kreiz (Alamagn, Impalaeriezh otoman hag Aostria-Hungaria) goude disklêriadur ar brezel gant Italia, aet a-du gant an [[Emglev tridoubl]], e 1915.]] === Breizh-Veur a dosta d'ar c'hevredad gall-ha-rusian === Adalek sinadur ar [[kevredad gall-ha-rusian|c'hevredad gall-ha-rusian]] (1892) betek deroù ar [[brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]] (1914), Alamagn en doa dilezet ar ''Realpolitik'' da heuliañ ar ''Weltpolitik''. Klask a reas an Aliañs tridoubl lakaat Bro-C'hall da chom en hec'h-unan war an dachenn diplomatek, en aner, ha da lakaat skoilhoù da gresk he zrevadennoù ([[enkadenn Fachoda]] e [[1898]] ha « [[taol Agadir]] » e [[1911]]). A-vuzul ma tarzhe an enkadennoù etrebroadel an eil goude eben e krogas ar Rouantelezh-Unanet da dostaat da Vro-C'hall war an dachenn diplomatek ([[Emglev kalonek]]<ref>''Ar Bobl'', 43/2c, 15 juillet 1905 : "Eaz eo gweled o deuz c'hoant an diou vro da dostaat an eil ouz eben, d'ober « emgleo kalonek ».</ref> e 1904) ha da Rusia ivez ([[kenemglev angl-ha-rusian e 1907]]) evit renkañ kalz arguzoù etrezo. Ret e voe gortoz [[brezelioù ar Balkanioù]] (1912-1913) da welet ur c'henlabour gwirion etre ar gevredidi gall ha rusian ha Breizh-Veur ([[Emglev tridoubl]]). Ha ret e voe gortoz c'hoazh ma ne vefe ket doujet neptuegezh ar Velgiz gant an Alamaned e devezhioù kentañ ar Brezel bras evit gwelet ar Rouantelezh-Unanet oc'h en em renkañ diouzh tu Rusia ha Bro-C'hall. === Luziadell ar Balkanioù === E-keit ha ma tommae an darempredoù etre Breizh-Veur hag ar c'hevredad gall-ha-rusian, Rusia a oa deut a-benn da gaout an tu-gounit er stourm levezon a enebe Aostria-Hungaria outi er [[Balkanioù]], da-heul an [[taol-Stad]] a-du gant Rusia e [[Serbia]] e 1903. Diwar neuze e oa dieubet gouarnamant Serbia diouzh aotrouniezh Vienna ha tremen a reas dindan levezon Rusia hag ar [[panslaviezh|banslaviezh]]. Netra ne vire ken ouzh ar vroadelouriezh serbiat da ziorren er Balkanioù. Aostria-Hungaria diouzh he zu a stagas outi an tiriadoù otoman a oa meret gant Aostria-Hungaria e [[Bosnia-Herzegovina]] da-geñver [[Dispac'h an Durked-yaouank]] e 1908. Bulgaria a reas he mad eus kement-mañ da lakaat he c'hrabanoù war Roumelia ar c'hornôg. Ur pennadig amzer goude, e 1912, e-keit ha ma oa diskaret galloud an Otomaned, ar monarkiezioù slav-ha-balkanat (Serbia, [[Bulgaria]] ha [[Montenegro]]), dindan levezon rusian, ha [[Bro-C'hres]], dindan levezon Breizhveuriz, a savas [[Kevre ar Balkanioù]], a-enep Aostria-Hungaria hag an [[Impalaeriezh otoman]]. [[Milin-poultr ar Balkanioù]] a grogas da vezañ dañjerusoc'h-dañjerusañà ha daou [[Brezelioù balkanek|vrezel balkanek]] a darzhas. Goude trec'h ar c'hevre e fin [[kentañ brezel ar Balkanioù]] e kollas an Otomaned hogos holl o douaroù en Europa, war-bouez [[Istanbul]]. Bulgaria avat en em ziskouezas re lontrek hag [[Eil brezel ar Balkanioù]] a darzhas, ma stourmas ouzh he c'hevredidi gozh eus Kevre ar Balkanioù, [[Roumania]] (atav tost d'an Aliañs tridoubl) hag an Impalaeriezh otoman. Ur wezh trec'het gant hec'h enebourien e kollas Bulgaria kalz douaroù ha pellaat a reas diouzh he c'hevredad rusian a-vuzul ma tostae d'an Aliañs tridoubl war an dachenn diplomatek. Izelaet e oa an Impalaeriezh otoman ha Bulgaria ha treiñ a reas broadelouriezh Serbia ouzh hec'h enebour diwezhañ : Aostria-Hungaria. D'an 28 a viz Even 1914 e voe [[Gwalldaol Sarajevo|drouklazhet an arc'hdug Franz-Ferdinand]] e Sarajevo, e [[Bosnia]], gant ur broadelour [[Serbed|serb]] eus Bosnia anvet [[Gavrilo Princip]], ezel eus ar strollad "[[Bosnia yaouank]]" (''Mlada Bosna''). Pennabeg e voe an darvoud-se da [[Koulzad Serbia (1914)|argadenn Aostria-Hungaria e Serbia]] d'an 28 a viz Gouere 1914, a lakaas ar [[brezel-bed kentañ]] da darzhañ abalamour da c'hoari ar c'hevredadoù etre Stadoù Europa. ==Heuliadoù e-pad ar c'hentañ Brezel-bed (1914-1916)== === Miz Eost 1914 : neptuegezh Italia er brezel === Da-heul digoradur ar brezel e kavas gwell Italia chom neptu da gentañ rak, hervez gouarnamant [[Antonio Salandra]], an Aliañs tridoubl a oa un emglev difenn dreist-holl, ha netra ne redie Italia da gemer perzh en ur brezel argadiñ. Diwar neuze e voe graet an [[Impalaeriezhioù kreiz]] eus izili an Aliañs tridoubl o doa disklêriet ar brezel (Alamagn hag Aostria-Hungaria). === Miz Here 1914 : an Impalaeriezh otoman a gemer perzh er brezel === An darempredoù tost a oa etre an Impalaeriezh alaman hag an Impalaeriezh otoman ne oant ket nevez. Un heuliad eus [[Weltpolitik]] Gwilherm II e oa. Pa zigoras ar brezel e miz Eost [[1914]] e voe tapet berr ar renerien otoman. Ne oa ket prest an impalaeriezh da gemer perzh diouzhtu er brezel : dasparzhet e oa he soudarded e proviñsoù pell ha ne oa ket gouest da zifenn he c'hêr-benn, [[Kergustentin]], ouzh un argadenn gant ar gevredidi. Daoust ma chomas neptu en un doare ofisiel pa darzhas ar brezel e oa liammet an Impalaeriezh ouzh ar Reich gant ur [[Aliañs alaman-hag-otoman|feur-emglev kuzh]]. E-doug tost daou viz e loveas ar gouarnamant otoman. Ren a rae ur politikerezh a-du gant an Alamanted en ur bourchas disklêriañ ar brezel hep tuañ gante en un doare ofisiel koulskoude. Ar c'has renet war-lerc'h ar Goeben hag ar Breslau (miz Gouere - miz Eost 1914) a boulzas an Otomaned da gemer perzh er brezel da vat diouzh kostez an [[Impalaeriezhoù kreiz]] (miz Here 1914). === Miz Mae 1915 : mont a ra Italia a-du gant ar Gevredidi === D'ar 26 a viz Ebrel 1915 e oa skoulmet [[feur-emglev Londrez]] etre Italia hag ar Gevredidi a lakae anezhi da cheñch tu. Roma a zisklêrias ar brezel d'ar Reich d'ar 24 a viz Mae 1915 goude un eskemm eus promesaoù diwar-benn an tiriadoù poblet gant Italianed a oa gouarnet gant Aostria-Hungaria hag a felle dezhi kaout ([[Tirol]], [[Istria]], [[Dalmatia]], etc.) hag eus un dachenn levezon en [[Albania]] hag e [[Azia-Vihanañ|Turkia]]. ''De facto'' e oa fin an Aliañs tridoubl. === Miz Here 1915 : Bulgaria a ya a-du gant an impalaeriezhioù kreiz === Yenaet e oa an daremredoù etre Bulgaria ha Rusia abaoe ma oa bet pladet e-pad [[Eil brezel ar Balkanioù]]. Neptu e chomas Bulgaria eta da gentañ, e deroù ar brezel. Koulskoude, e-pad 1915, e voe tostaet ar gouarnamant gant an div gostezenn. [[Ferdinand Iañ Bulgaria|Ferdinand I{{añ}}]] a felle dezhañ gounit douaroù hag a-du ez eas gant ar gostezenn a bromete dezhañ gounidoù prim war e enebourien eus Serbia. Dre ma kave skort promesaoù ar [[Emglev tridoubl|Gevredidi]] e sinas gouarnamant Bulgaria un emglev gant an impalaeriezhioù kreiz ha d'ar 5 a viz Here 1915 e antreas er brezel gante. === Miz Eost 1916 : Roumania a cheñch tu === Diouzh he zu, Roumania a chomas neptu da gentañ a-drugarez d'ar fed ma oa kuzh an emglev he stage ouzh an Aliañs tridoubl. E 1916 avat ez eas a-du gant ar Gevredidi abalamour da c'hounit tiriadoù poblet gant Roumaned ([[Treuzsilvania|ar rann eus Treuzsilvania renet gant Aostria-Hungaria]], [[Bukovina]], ha kement zo...). ==Notennoù== {{daveoù}} [[Rummad:Brezel-bed kentañ]] g0mgszbx4gjeuqv93kltvqjjric4p5f 0 171847 2190437 2163290 2026-05-07T16:58:35Z Kestenn 14086 /* E-maez Iwerzhon */ 2190437 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- bgcolor="#0e9c62 ! colspan="2"| {| width="100%" |- ! style="text-align:center; font-size:2em; color:#ff893c; padding-top:15px;"|Iomáint / Hurling |[[File:Hurling pictogram.svg|48px|right]] |} |- | colspan="2" style="text-align:center;"| [[File:Séamus Callanan and Aidan Harte.jpg|280px]]<br>[[Kontelezh Tiobraid Árann|Tiobraid Árann]] enep [[Kontelezh Gaillimh|Gaillimh]] e 2014 ---- |- | '''Orin''' || [[Ragistor]] |- | '''Kevredad''' || Cumann Lúthchleas Gael<br>(Gaelic Athletic Association) |- bgcolor="#0e9c62" ! colspan="2" style="text-align:center; color:#fff;"| Perzhioù |- | '''Doare''' || Sport a-stroll dindan an amzer |- | '''Skipailhoù''' || 2 |- | '''C'hoarieren''' || 2 x 15 |- | '''Tachenn''' || 130-145 m x 80-90 m |- | '''Dafar''' || ''Sliotar'' (pellenn)<br>''Camán'' (bazh)<br>''Clogad'' (tokarn) |- bgcolor="#0e9c62" ! colspan="2" style="text-align:center; color:#fff;"| UNESCO |- ! colspan="2" style="text-align:center;"| Glad sevenadurel dizanvezel an denelezh |- | '''Stad''' || {{Iwerzhon}} |- | '''Dave''' || 01263 ([[2018]]) |} '''Hurling''' e [[saozneg]]<ref>Kement ha "stlepel" e talv ar verb ''to hurl''.</ref>, '''iomáint''', '''iománaíocht''' (benel) en [[iwerzhoneg]]<ref>Kement ha "bleinañ", "kas", e talv ar verb ''iomáin'' ({{LFE|['i:man]}}).</ref>, zo ur [[sport]] a-stroll a vez c'hoariet dindan an amzer. Ur sport hengounel [[Gouezeled|gouezelek]] kozh-tre eo, a vez graet en [[Iwerzhon]] gant gwazed. Abaoe deroù an {{XXvet kantved}} e vez graet gant maouezed ivez, dindan an anv ''camogie'' (''camógaíocht'' en iwerzhoneg). Meur a berzh zo boutin d'an hurling ha d'ar [[mell-droad ouezelek|vell-droad ouezelek]] : an dachenn, ar palioù, an niver a c'hoarierien hag un darn eus ar c'heriaoueg. Gant an aozadur [[Cumann Lúthchleas Gael]] / CLG (Gaelic Athletic Association / GAA) e vez renet koulz an hurling hag ar vell-droad ouezelek abaoe [[1884]]. Er-maez da Iwerzhon e vez graet hurling dindan ren CLG e [[Bro-Saoz]] (McGovern Park e [[London]]) hag e [[Stadoù-Unanet Amerika]] (Gaelic Park e [[New York]]). Un tamm eus ar [[sevenadur]] gouezelek eo ''iomáint'', a vez heuliet gant an [[diaspora]] iwerzhonat er bed a-bezh<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.forbes.com/forbes-life-magazine/2007/0423/123.html |title=Pitch Man @ Forbes, 16/07/2012|accessdate=22 Gou 24}}</ref>. Er bloaz [[2018]] e voe anzavet evel Glad sevenadurel dizanvezel an denelezh gant [[UNESCO]]<ref>{{fr}} {{cite web|url=https://ich.unesco.org/fr/RL/hurling-01263 |title=UNESCO|accessdate=22 Gou 24}}</ref>. ==Istor== Koshoc'h eget istor anavet Iwezhon eo an hurling, pa veze graet a-raok donedigezh ar [[kristeniezh|gristeniezh]] en enez, degaset ma oa bet di gant ar [[Kelted|Gelted]]<ref name="TH">{{en}} Humphries, Tom. ''Sticks and thrones''. In : {{cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2003/oct/05/features.sportmonthly1 |title=The Guardian, 14/09/2003|accessdate=22 Gou 24}}</ref>. E lezennoù hen Iwerzhon er {{Vvet kantved}} e kaver meneg eus ar sport<ref name="TH" />. En e levr ''A History of Hurling'', an aozer Seamus J. King a ra dave d'ur c'hrogad a voe c'hoariet e [[Run Tara|Cnoc na Teamhrach]] (Tara) e [[kontelezh An Mhí]] e-tro ar bloaz 1200 kent JK. Meneg zo eus ur c'hrogad er veurgan iwerzhonek ''[[Táin Bó Cúailnge]]'' ({{Iañ kantved}}), pa c'hoari [[Cú Chulainn]] en [[Emain Macha|Eamhain Mhacha]] e [[kontelezh Ard Mhacha]]. Menegoù all a gaver e lezennoù Reachtanna Chill Chainnigh (Statutes of Kilkenny, [[1366]]-[[1367|67]]) ha war ur bez en [[Inis Eoghain]] e [[kontelezh Dún na nGall]]<ref>{{en}} Hutchinson, Roger. ''Camanachd! – The Story of Shinty''. Edinburgh : Birlinn, 2004, pp. 27-28 {{ISBN|978-1-84158-326-6}}</ref>. En {{XVIIIvet kantved}} e voe an hurling en e varr, pa veze juloded saoz-hag-iwerzhonat o terc'hel skipailhoù ''iomáint'' war o douaroù hag oc'h aozañ krogadoù etre an domanioù. E Coláiste na Tríonóide ([[Trinity College]], e [[Dublin]]) e [[1879]] e voe diazezet an Irish Hurling Union hag aozet unan eus ar skridoù kentañ a stalias reolennoù ar sport<ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20100302220044/http://archives.tcm.ie/irishexaminer/2007/01/20/story23392.asp |title=Irish Examiner, 20/01/2007|accessdate=22 Gou 24}}</ref>. E 1884 e voe diazezet ar GAA e [[Dúrlas Éile]] / Thurles e [[kontelezh Tiobraid Árann]], a aozas e [[1888]] ar c'hentañ kampionad en Iwezhon a-bezh (''Craobh Shinsear Iomána na hÉireann'' / ''All-Ireland Senior Hurling Championship''), ma voe trec'h kontelezh Tiobraid Árann war [[kontelezh Gaillimh|gontelezh Gaillimh]]. Abaoe ar [[bloavezhioù 2000]] ez eo an hurling an eil sport muiañ-karet en Iwerzhon goude ar vell-droad ouezelek<ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20081028204341/http://www.esri.ie/pdf/BKMNINT180_Main%20Text_Social%20and%20Economic%20Value%20of%20Sport.pdf |title=The Social Significance of Sport @ An Institiúid um Thaighde Eacnamaíochta agus Sóisialta/Economic & Social Research Institute|accessdate=22 Gou 24}}</ref> Doareoù all an hurling a vez c'hoariet er broioù kelt all : ''[[camanachd]]'', ''iomain'' e [[Bro-Skos]], ''bando'' e [[Kembre]] ha ''cammag'' en [[Enez Manav]]. ;C'hoarioù Olimpek Ur sport nann-ofisiel e voe an hurling e [[C'hoarioù Olimpek]] an hañv e [[St. Louis (Missouri)|St. Louis]] ([[Missouri (stad)|Missouri)]] e [[1904]]<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.gbrathletics.com/olympic/other.htm#DEMO| title=Olympic Games Medallists – Other Sports @ gbrathletics|accessdate=22 Gou 24}}</ref>. Gwech ebet n'eus bet hurling er C'hoarioù abaoe. ==Reolennoù== ===Tachenn=== [[File:Gaelic football pitch diagram.svg|thumb|upright 1.25|Un dachenn hurling]] Damheñvel ouzh un dachenn [[rugbi|rugby]] hogen brasoc'h eo an dachenn ma reer hurling. An hevelep tachenn a vez implijet gant ar vell-droad ouezelek, evit aesaat pleustr an daou sport en ul lec'h hepken. Ul letonenn [[skouergorneg|skouergornek]] eo, 130-145 [[metr]] he hirder ha 80-90 metr he ledander. Ur pal stummet evel al lizherenn H zo e pep penn strizh, graet gant daou bost 6-7 metr uhel plantet 6,50 metr an eil diouzh egile ha liammet gant un dreuzellenn a zo staliet 2,50 metr a-us al letonenn. Ur roued zo dindan an dreuzellenn, stag outi hag ouzh ar peulioù ; don a-walc'h eo a-drek ar pal. Linennoù treuz zo merket adalek pep pal da 13 metr, 20 metr ha 65 metr (45 evit ar vell-droad ouezelek), pep linenn o vezañ merket gant bannieloù e pep penn. Un hantergelc'h zo e kreiz linenn an 20 metr. Tachennoù bihanoc'h ha palioù bihanoc'h zo evit ar yaouankizoù ===Skipailhoù=== Daou skipailh zo, pemzek c'hoarier e pep hini anezho. *1 diwaller (''cúl báire'' / ''goalkeeper''). *3 drekour (''lánchúlaí deas'', ''lánchúlaí láir'', ''lánchúlaí clé'' / ''right fullback'', ''center fullback'', ''left fullback''). *3 hanterour (''leathchúlaí deas'', ''leathchúlaí láir'', ''leathchúlaí clé'' / ''right halfback'', ''center halfback'', ''left halfback''). *2 greizour (''lár na páirce'' / ''midfielder''). *3 araoger etre (''leatosaí deas'', ''leatosaí láir'', ''leatosaí clé'' / ''right half forward'', ''center half forward'', ''left half forward''). *3 fennaraogour (''lántosaí deas'', ''lántosaí láir'', ''lántosaí clé'' / ''full right forward'', ''full center forward'', ''full left forward''). {| style="width:70%; margin:auto; border:1px solid #008000; background-color:#7ef482; text-align:center" |+ '''Ur skipailh war an dachenn''' | || style="border:1px solid #000; text-align:center;"| 1. Diwaller || |- | 2. Drekour dehou || 3. Drekour kreiz || 4. Drekour kleiz |- | 5. Hanterour dehou || 6. Hanterour kreiz || 7. Hanterour kleiz |- | 8. Kreizour dehou || || 9. Kreizour kleiz |- | 10. Araogour etre dehou || 11. Araogour etre kreiz || 12. Araogour etre kleiz |- | 13. Pennaraogour etre dehou || 14. Pennaraogour etre kreiz || 15. Pennaraogour etre kleiz |} *Atav e vez prest un diwaller all, niverennet 16, da gemer lec'h an hini a zo o c'hoari. A-wezhioù e vez un trede diwaller prest, niverennet 31. *Erlec'hidi zo d'ar c'hoarierien all, niverennet adal 17. ===C'hoari=== [[File:Penalty puck, hurling game.jpg|thumb|Daou c'hoarier dirak an diwaller]] Ar c'hoarierien a rank implijout ur vazh prenn [[onn]] (''Fraxinus sp.'') anvet ''camán'' ({{LFE|/kaˈmaːn/}}, gourel, diwar ''cam'' "kamm" ; {{en}} ''hurley'') evit kas ur bellenn vihan anvet ''sliotar'' ({{LFE|[ˈʃlʲɪt̪ˠəɾˠ]}}, gourel, orin dianav) etre peulioù ar skipailh enep, dreist an dreuzellenn evit gounez 1 poent (''pointe'' / ''point'', "poent") pe er roued a zo dindani evit gounez 3 foent (''cúl'' / ''goal'', "pal") ; diwallet eo ar roued. Gwir zo da dapout ar ''sliotar'' gant an dorn ha d'e zougen a-hed pevar c'hammed d'ar muiañ kent implijout ar vazh evit e stlepel er vann pe d'an douar. Reiñ un taol troad d'ar ''sliotar'' a c'heller ivez, pe e stlepel gant palv an dorn digor evit e dremen d'ur c'hoarier nes. Mar fell d'ur c'hoarier dougen ar bellenn a-hed muioc'h eget pevar c'hammed e c'hall he derc'hel war penn ar vazh, pe he derc'hel en e zorn div wech d'ar muiañ. Keit ha m'en deus un troad da nebeutañ war an douar e c'hall ur c'hoarier arsailhañ skoaz-ouzh-skoaz un eneber a zo gant ar ''sliotar'', pe a zo o heuliañ ar bellenn ivez. ;Kontañ ar poentoù Diforc'het e vez etre poentoù ha palioù er gont : ur merk 2-11 a dalv 2 bal hag 11 poent, eleze 6 + 11 = 17 poent en holl. E diwezh gourfenn ''Craobh Shinsear Iomána na hÉireann'' 2024 (21/07/2024, Croke Park, Dublin) e voe strizh-strizh trec'h [[kontelezh An Clár]] (3-29) war [[Kontelezh Corcaigh|gontelezh Corcaigh]] (1-34), rak An Clár en devoa merket 9 + 29 = 38 poent ha Corcaigh 3 + 34 = 37 poent ; laouen e voe an daou skipailh evelato. ===Dafar=== *''Sliotar'' : unan hepken zo war an dachenn ; ur bellenn e spoue goloet gant lêr eo, 69-72 millimetr he zreuzkiz ha 110-120 [[kilogramm|gramm]] a bouez enni. Pa vez stlapet kreñv e c'hall tizhout 110 metr gant un [[tizh]] dreist da 150 km/h. *''Camán'' : unan da bep c'hoarier zo, ha d'an diwaller ivez ; ur vazh eo, 61-91 santimetr he hirder, plad ha ledan he fenn. *''Clogad'' : un tokarn, a zo ret d'an holl c'hoarierien ha c'hoarierezed a bep oad dougen abaoe ar bloaz [[2010]], pan eo mennet CLG/GAA da vihanaat an niver a wallzarvoudoù war an tachennoù. <gallery mode="packed" heights="180px"> Hurling Ball and Hurley.JPG|''Camán'' ha ''sliotar'' Hurling helmet 000 0200.jpg|''Clogad'' </gallery> ===Padelezh=== Ur c'hrogad etre [[kontelezhioù Iwerzhon|kontelezhioù]] a bad 2 x 35 [[eilenn|munutenn]] ; 2 x 30 munutenn eo padelezh an holl grogadoù all, ha 2 x 25 munutenn a-wezhioù evit ar skipailhoù c'hoarierien oadet 13 vloaz ha nebeutoc'h. An tredeog pennañ a c'hall divizout ouzhpennañ amzer mard eus bet ehanoù er c'hrogad. Mard eo rampo an daou skipailh e diwezh ar c'hrogad e vez aozet un eil krogad. Mard eus un eil rampo e vez ouzhpennet 2 x 10 munutenn ; mard eus rampo adarre e vez tennet ouzh ar palioù. Hervez live ar c'hampionad eo an adc'hoariadennoù-se, a zo divizet gant an tredeoged ha gant ar GAA er c'hampionadoù uhelañ rak ne c'heller ket atav aozañ ur c'hrogad dindan verr amzer. ===Tredeoged=== Betek 8 tredeog a vez en ur c'hrogad hurling. *1 penntredeog, war an dachenn e-mesk ar c'hoarierien. *2 dredeog all, unan war pep kostez. *4 zredeog all c'hoazh, daou e-kichen pep pal. *1 ouzhpenn war ar c'hostezioù, er c'hrogadoù etre kontelezhioù hepken. Er c'hrogadoù etre kontelezhioù hepken e vez un tredeog dre video, e Croke Park e Dublin hag e Semple Stadium e Durlas Éile. Gant ar penntredeog e vez lañset ha paouezet ar c'hrogad, enrollet ar poentoù, roet tennoù-digoll, merket an torroù-reolenn ha roet kastizoù [[melen (liv)|melen]] (gouzavadenn) pe [[ruz (liv)|ruz]] (skarzhadenn) d'ar c'hoarierien o deus torret reolenn pe reolenn ; skarzhet e vez ur c'hoarier en deus bet div c'houzavadenn e-kerzh ur c'hrogad. ; ==E-maez Iwerzhon== Kalz kleuboù ''iomáint'' zo er bed a-bezh, a-drugarez d'an diaspora, hogen en Iwerzhon hepken ez eus ur skipailh broadel. ;{{Aostralia}} E [[1844]] e voe ur c'hrogad e [[Melbourne]], e [[Victoria (stad)|Stad Victoria]], ma oa meur a gleub er [[bloavezhioù 1870]] ; e [[1885]] e voe tremen {{formatnum:10000}} a dud oc'h arvestiñ ur c'hrogad etre daou skipailh eus [[Sydney]]. Gant Australasia GAA e vez aozet krogadoù en Aostralia. ;{{Arc'hantina}} [[File:Hurling players in argentina.jpg|thumb|Iwerzhoniz en Arc'hantina e-tro 1900]] E Mercedes e [[Buenos Aires (proviñs)|proviñs Buenos Aires]] e voe aozet ur c'hrogad e dibenn ar [[bloavezhioù 1880]] ; e miz Gouere [[1900]] e voe diazezet an Hurling Club e Hurlingham, Buenos Aires. E-pad ar [[Brezel-bed kentañ]] avat e voe dic'hallus lakaat degas bizhier eus Iwerzhon, ha re bounner ha re reut e oa an onn arc'hantinat. Adkroget e voe da c'hoari goude [[1918]], hogen da get ec'h eas an hurling en Arc'hantina a-c'houde an [[Eil Brezel-bed]]. Met e [[1980]] e voe c'hoariet krogadoù en-dro, a-drugarez d'un droiad gant an Aer Lingus Hurling Club e-pad teir sizhun. Adalek [[2009]] e voe buhez a-nevez en Hurling Club. ;{{Kanada}} ha {{SUA}} Adalek ar [[bloavezhioù 1780]] ez eus bet enbroidi eus [[kontelezh Cill Chainnigh]] ha [[kontelezh Port Láirge]] e [[Kanada]] hag e New York ; goude [[Naonegezh Vras Iwerzhon|''An Gorta Mór'']], an Naonegezh Vras ([[1845]]-[[1849|49]]), e voe un enbroadeg veur, hag Iwerzhoniz o tegas an hurling ganto<ref>{{en}} King, 1998, pp. 97-98.</ref>. E [[Boston]], e [[1886]], e voe c'hoariet ar c'hrogad kentañ renet gant ar GAA en SUA, ha c'hoariet e vez ''iomáint'' gant diskennidi an enbroidi abaoe. ;{{Rouantelezh-Unanet}} Abaoe dibenn an {{XIXvet kantved}} e vez graet hurling eno dindan ren ar British GAA ; al Lory Meageher Cup eo kib ar c'hrogadoù etre ar c'hontelezhioù [[Lancashire]] ha [[Warwickshire]]. Krogadoù enep kontelezhioù iwerzhonat a vez aozet ivez : London eo ar skipailh nann-iwerzhonat o vezañ bet trec'h en All-Ireland Senior Hurling Championship ([[1901]]). Ur c'hleub zo e [[Caerdydd]] abaoe [[1956]], anvet St Colmcilles Cardiff GAA. E [[2012]] e voe c'hoariet ar c'hrogad hurling kentañ e Bro-Skos. ;{{Suafrika}} Hep mar ebet e voe c'hoariet hurling gant soudarded an Irish Brigade e-kerzh [[Eil brezel ar Voered]] ([[1889]]-[[1902]]). E-tro ar bloavezhioù [[1915]]-[[1916|16]] e voe savet ur skipailh gant enbroidi eus [[kontelezh Cill Mhantáin]] a oa deuet da labourat en ul labouradeg [[danvez tarzh]] en Umbogintwini e [[KwaZulu-Natal]]. A-c'houde donedigezh kalz Iwerzhoniz er [[bloavezhioù 1920]] e voe diazezet an Transvaal Hurling Association e [[Johannesburg]] e [[1928]]. Er bloaz [[1932]], ur skipailh ac'h eas da Iwerzhon evit kemer perzh en Aonach Tailteann (C'hoarioù Tailteann), ma voent degemeret gant an ''taoiseach'' (pennvaodiern) [[Éamon de Valera]]. Bev e voe ar sport e Suafrika betek an Eil Brezel-bed, a lakaas termen da zonedigezh Iwerzhoniz ha da vizhier dereat. ==Levlennadur== *{{en}} King, Seamus J.. ''A History of Hurling''. Dublin : Gill & Macmillan, 2005 {{ISBN|978-0-7171-3938-5}} *{{en}} King, Seamus J.. ''The Clash of the Ash in Foreign Fields – Hurling Abroad''. Shannon : S. J. King, 1998 {{ISBN|978-0-9533513-0-5}} ==Liammoù diavaez== {{commonscat}} *{{en}} {{cite web|url=https://www.gaa.ie/hurling |title=Hurling @ GAA|accessdate=22 Gou 2024}} *{{en}} {{cite web|url=https://www.gaa.ie/api/pdfs/image/upload/ho83ln0nlaxxzws1nryx.pdf |title=Official Guide – Part 2 @ GAA|accessdate=22 Gou 2024}} {{clr}} ==Gwelet ivez== *[[Camanachd]] *[[hoke]] ==Notennoù== {{daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Sportoù a-stroll]] [[Rummad:Sportoù gouezelek]] 1psbhad87jss6v7h6j30hqre84uimwh 0 171994 2190436 2173143 2026-05-07T16:57:37Z Kestenn 14086 2190436 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Fuzuilh Ross|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Ross1910b.JPG|frameless|280x280px]] <br /><br />Fuzuilh '''Ross Mk. III''' hag he [[baionetez]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Kanada}} |- ! scope="row" |Doare |[[Fuzuilh]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision]] |[[.303 British]] |- ! scope="row" |Produerien |Uzin Ross, [[Kebek (kêr)|kêr Québec]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1903-1917 |- ! scope="row" |Mare implij |1905–1916 (fuzuilh standart arme Kanada) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm Mk. III) |- ! scope="row" |Mas |3,9 kg |- ! scope="row" |Hirder |1.320 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |774 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |Klip 5 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''fuzuilhoù Ross''' a zo ur rummad [[Fuzuilh|fuzuilhoù-morailh]] produet e [[Kebek (kêr)|Kebek]] evit [[arme Kanada]] adalek 1903. Implijet int bet dreist-holl e deroù ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]] a-raok bezañ dilezet evit ar fuzuilhoù breizhveurat [[Lee-Enfield]]. == Istor == Da vare [[eil brezel ar Voered]] (1899-1902) e nac'has ar [[Rouantelezh-Unanet]] e vije pourvezet arme [[Kanada]] gant fuzuilhoù Lee-Enfield, pe e vijent produet dindan aotre eno. Kregiñ a reas Kanadianiz da labourat war un arm savet en o bro. Ar c'hannad [[Samuel Hughes]], bet lakaet e penn ur strollad soudarded kanadian a-youl vat e brezel ar Voered, a zistroas alese e 1900 gantañ ar soñj e oa ret pourvezañ ar soudarded gant fuzuilhoù hir gouest da dennañ pell, p'en doa gwelet e oant efedus en emgannoù kaset war blaenennoù [[Suafrika]]<ref name=":0">{{Fr}} LARRIBÈRE Christophe'', Ross, le scandaleux fusil des Canadiens'', e Science & Vie Guerres & Histoire n°80, miz Eost 2024, pp. 82-83</ref>. D'ar memes koulz e oa krog e vignon [[Charles Ross]], un embreger hag ijinour breizhveurat staliet e Kanada abaoe 1895, da sevel fuzuilhoù-morailh awenet gant ar [[Mannlicher M1888|Mannlicher 1890]] ha kambret e [[.303 British]]<ref>{{Fr}} McNAB Chris, ''Armes à feu Encyclopédie visuelle'', L'Imprévu, 2022, pp. 130-131</ref>. Kinnig a reas Ross sevel en e vizoù un uzin evit boulc'hañ produerezh an armoù. Asantet e voe ar marc'had gant gouarnamant Kanada e 1902 hep na vije esaeet an arm en a-raok<ref name=":1">{{En}} FOULDS Glenn B., MA Clayton, ''[https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/ross-rifle Ross Rifle]'' war The Canadian Encyclopedia, 09/07/2024 (lennet d'an 13/08/2024)</ref> hag hep na vije savet kaier-kargoù ebet<ref name=":0" />. Samuel Hughes a aesaas ar jeu dre ma oa er bodad a zibabe an armoù e ministrerezh an Difenn kanadian. [[Restr:Ross Mk II - Mk IIISB2007.jpg|kleiz|thumb|317x317px|Keñveriañ gwikefreoù ar Ross Mk. III (a-gleiz) ha Ross Mk. II (a-zehou)]] 1.000 fuzuilh kentañ (stumm '''Mk. I''') a voe pourvezet da bolis war-varc'h Kanada adalek 1903<ref name=":1" />. Diwarne e oa 113 siek, abalamour da gudennoù danvez ha morailh dreist-holl. Ur stumm nevez ('''Mk. II''') da wellaat an traoù a voe savet e 1905, met dilezet e voe an arm gant ar polis. E 1910 e voe adkempennet a galz an arm. Ar stumm nevez ('''Mk. III''', savet e 1910) a voe pourvezet da arme ar vro adalek 1911<ref name=":0" />. === Brezel-bed Kentañ === Implijet e voe war tachennoù-emgann [[Europa ar C'hornaoueg|Europa ar C'hornôg]] adalek 1915. Buan e savas kudennoù : hiroc'h e oa ar Ross evit fuzuilhoù standart an armeoù all, ha diaesoc'h e oa da implijout er fozioù-brezel strizh. Pa veze advontet fall ar [[Kulasenn (armoù-tan)|gulasenn]] e c'halle tarzhañ dirak penn an tenner (20 gwallzarvoud diwar 230.000 fuzuilh implijet war an talbenn). Da vare emgannoù [[Ieper]] e 1915 e chomas boud kalz fuzuilhoù : savet e oant bet evit [[Munision|munisionoù]] .303 a galite uhel ha reoliek o muzulioù, pa ne oa ket gwir evit ar fuzuilhoù Lee Enfield a oa uheloc'h tolerañs o fezhioù<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Ur soudard kanadian diwar bemp a zilezas e fuzuilh Ross war an dachenn evit implijout ul Lee Enfield da vare an emgannoù-se. Daoust da galite hollek an armoù ha d'ar gwelladennoù degaset evit renkañ o c'hudennoù e savas brud fall war ar fuzuilhoù Ross. Jeu a savas etre [[Edwin Alderson]], penn ar soudarded kanadian en Europa, ha Samuel Hughes. Abalamour d'an droukskouer a savas e Kanada e voe skarzhet Alderson eus e bost e miz Ebrel 1916 ha dilezet ar fuzuilhoù Ross en ur mod ofisiel er miz war-lerc'h. En o flas e voe choazet ar re Lee-Enfield evit soudarded ar vro. Reiñ a reas Hughes e sac'h e dibenn 1916 diwar meur a damalladenn divarregezh ha goubrenerezh<ref name=":0" />. Diberc'hennet e voe Ross eus e uzin e 1917 ha chom a reas a-sav ar produiñ. War-dro 420.000 fuzuilh Ross a oa bet produet etre 1903 ha 1917<ref name=":1" />. Ar Ross a voe implijet a-nebeudoù gant arme Kanada evel [[fuzuilh-resisted]] goude ar Brezel-bed Kentañ. Roet e voe da soudarded ar [[Royal Canadian Navy]] hag ar [[Home Guard (Rouantelezh-Unanet)|British Home Guard]]<ref name=":1" /> da vare an [[Eil Brezel-bed]]. == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Fuzuilhoù]] [[Rummad:Armoù Kanada]] [[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] ncer5mkmpoz79wbll8qhx40z7c7t465 0 172055 2190435 2114503 2026-05-07T16:57:02Z Kestenn 14086 2190435 wikitext text/x-wiki [[Restr:34 Squadron undertake Live Fire Tactical Training at Otterburn Camp. MOD 45159226.jpg|thumb|Soudarded 34 Squadron an [[Royal Air Force|RAF]] o pleustriñ, warne ghillie suits.]] Ur '''ghillie suit''' zo ur pezh-dilhad graet evit bezañ kuzhet ar gwellañ ma c'haller en un endro naturel, oc'h implijout ar memes livioù, danvez pe neuz evit an endro. Gellet a ra bezañ implijet gant [[Soudard|soudarded]], [[Chaseal|chaseourien]] pe [[Naturouriezh|naturourien]]. Ar re gentañ oc'h implijout ur ghillie suit a vije bet soudarded skosat al Lovat Scouts da vare [[Eil brezel ar Voered|Eil Brezel ar Voered]] (1899-1902)<ref>{{En}} PEGLER Martin, ''Out of nowhere: A History of the Military Sniper'', Osprey Publishing, 2004,</ref>. Terriñ stummoù un den er gweledva ha kordañ gant e livioù eo pal nesañ ar ghillie suit. Gellet a ra bezañ e stumm ur c'habell, pe ur chupenn ha bragoù, livet hervez liv boas plant ur c'hevandir hag ur c'houlz-bloaz. Peurliesañ e ouzhpenner elfennoù dastumet war al lec'h en natur (delioù, brankoù) dezhañ. Deskiñ a ra ar [[Sniper|snipers]] louzañ o ghillie suit gant poultrenn pe frigas evit kuzhat gwelloc'h c'hoazh<ref>{{En}} GOLDEN Kathleen, ''[https://americanhistory.si.edu/explore/stories/how-make-ghillie-suit How to make a ghillie suit]'', war National Museum of American History, 09/09/2014 (lennet d'an 21/08/2024)</ref>. [[Restr:009 Wildlife Photographers in ghillie suits looking for red deers 4.jpg|thumb|Ul luc'hskeudenner kuzhet en e c'hhillie suit o klask [[Karv ruz|kirvi ruz]].]] == Etimologiezh == Dont a ra an anv saoznek ''ghillie'' eus [[gouezeleg Skos]] ''gille'', a dalvez paotr pe mevel. Implijet e veze evit ober anv eus ar baotred yaouank a laboure evit an dud a renk uhel en ur sikour anezho da vare o abadennoù chaseal pe pesketa. Gellet a ra dont an anv ivez eus ar ''Gille Dubh'', ur spered eus an natur e mitologiezh Skos, a veze gwisket gant delioù. == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Dilhad]] [[Rummad:Treuzwiskoù]] 16nt0mlqdhobeq63qao7vh79ywsr7bl 0 174051 2190508 2187528 2026-05-08T10:43:56Z Tanjee 563 /* Samoa ar C’hornaoueg */ 2190508 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ [[File:Stamps of the United Nations-108-03.jpg|dehou|300px]] *Kavet e vo amañ ur '''roll eus an ensavadurioù o deus embannet timbroù-post''' e-pad ur mare bennak abaoe ma oa bet lakaet e gwerzh an timbroù kentañ e 1840. Er roll e kaver kement seurt ensavadurioù gouarnamant pe aozadurioù aotreet ent-ofisiel o deus embannet timbroù dibar evit ar postoù. En o zouez e kaver Stadoù dizalc’h, trevadennoù, proviñsoù, stadoù-kêr, burevioù-post er broioù estren, aozadurioù etrebroadel ha luskadoù dispac'hel. *Statud pep hini anezho zo bet merket, ha resisaet emdroadur pep tiriad hervez red an istor. *Ur pennger nevez zo kinniget evit doujañ ouzh an alc’hwez a gaver war an timbr, hag alies pa gemm statud ar vro (trevadenn deuet da Stad dizalc’h da skwer). *An darn vrasañ eus an ensavadurioù-se a zo istorel ha lod anezho n'o deus bet nemet ur prantad berr tre. An dimbrawourien a ra alies « broioù marv » eus ar broioù dezho ensavadurioù na embannont ket mui timbroù. *Ouzhpennet ez eus bet un * e fin anv ur vro pa c’hoarvez ganti bezañ hiziv e-maez reolennoù [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] o vezañ n’eo ket anavezet ez-ofisiel he melestradurezh gant an darn vrasañ eus stadoù all ar bed. Broioù zo o deus embannet o frankiz hep asant ar Stad e oant dalc’het ganti (Somaliland, Abc’hazia…) hag an timbroù dindan o anv a vez implijet er vro hepken, ket evit kas lizhiri d’an estrenvro. Pennoù-bras an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]] ha katalogoù timbrawouriezh a embann n’int nemet falstimbroù, daoust d’o implij. N’eus ket kaoz avat eus an timbroù embannet gant forbaned pe emsaverien en harlu, pell-pell eus ar broioù m'int sañset bezañ implijet (Nagaland, inizi Skos, Republik Saharaoui…). {| class="wikitable" style="margin:auto; margin-top:25px; font-size:1.2em; font-weight:bold;" |- | style="padding:10px;" | [[#Q|Q]] • [[#R|R]] • [[#S|S]] • [[#T|T]] • [[#U|U]] • [[#V|V]] • [[#W|W]] • [[#X|X]] • [[#Y|Y]] • [[#Z|Z]] |} == Q == === [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Qu’Aiti Hadramaout]] === [[File:Portrait of Anna von Cleve by Hans Holbein the Younger on a stamp of the British protectorate of South Arabia.jpg|dehou|150px]] *Statud : Rouantelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967. *Alc’hwez : ** Aden Qu'Aiti State of Shihr and Mukalla (1942-1964) ** Qu'aiti State in Hadramaut South Arabia (lizherenneg latin hag arabek) (1966-1968) *Pennad kar : [[Timbroù Yemen ar Su]] === [[Timbroù Queensland|Queensland]] === [[File:Queensland railway stamp.jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1859-1901). Stad ezel eus [[Kenglad Aostralia]] abaoe 1901. *Alc’hwez : ** [[Queensland]] (1860-1903) ** Commonwealth Queensland (1903-1910) *Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]] === [[Timbroù Quelimane|Quelimane]] === *Statud : Trevadenn Portugal. Staget ouzh trevadenn [[Mozambik]] e 1915. *Alc’hwez : ** Timbroù Afrika Bortugalek, [[Makao]] ha [[Timor ar Reter|Timor]] dreistmoullet <small>REPUBLICA QUELIMANE</small> (1913) ** [[Quelimane]] (1914) *Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]] == R == === [[Timbroù Rajpipla| Rajpipla]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : राजपीपळा hag ur sabrenn (1880) === [[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]] === *Statud : Unan eus [[inizi Cook]] er [[Mor Habask]], dindan dalc’h Zeland-Nevez etre 1900 ha 1960. *Alc’hwez : ** Timbroù Zeland-Nevez dreistmoullet gant <small>RAROTONGA RUA PENE</small> (1919) ** Rarotonga Postage (1920-1931) *Pennad kar : [[Timbroù Inizi Cook]] === [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Ras al-Khaima]] === [[File:Stamp 1968 UAE-RK MiNr0243A pm B002.jpg|dehou|200px]] *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1920-1968). Unan eus « Stadoù an Arsav-brezel » hag eus an [[Emirelezhioù Arab Unanet]] abaoe 1972. *Alc’hwez : Ras al-Khaima (1964-1972) === [[Timbroù Republik Nevez Suafrika| Republik Nevez Suafrika]] === *Statud : Stad dizalc’h e Su Afrika etre 1886 ha 1888. Staget ouzh [[Transvaal]] e 1888. *Alc’hwez : <small>NIEUWE REPUBLIEK ZUID-AFRIKA</small> (1886-1887) *Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]] === [[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]] === * Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1814-1946). Departamant tramor (1946-1983). Rannvro (abaoe 1983). [[Rannvro dreisttrobarzh Unaniezh Europa]] abaoe 2009. *Alc’hwez : ** Ile de la Réunion (1852) ** Timbroù an trevadennoù gall dreistmoullet gant R (1885) pe <small>REUNION</small> (1891) ** Réunion (1892-1947) ** Timbroù Bro-C’hall gant un talvoud-gwerzh nevez e CFA (1948-1974) === [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Río de Oro]] === *Statud : Trevadenn Bro-Spagn a voe adanvet « Sahara spagnol » e 1924. * Alc’hwez : Colonia de [[Rio de Oro]] (1905-1921) *Pennad kar : [[Timbroù Sahara spagnol]] === [[Timbroù Rio Muni|Rio Muni]] === *Statud : trevadenn Bro-Spagn (1867-1960). Proviñs Spagn (1960-1968). Asambles gant Fernando Poo e sav Stad Ginea ar C’heheder e 1968. *Alc’hwez : ** Rio Muni Correos (1960) ** Rio Muni España (1960-1968) *Pennad kar : [[Timbroù Ginea ar C’heheder]] === [[Timbroù Rodezia|Rodezia]] === * Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan melestradurezh Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika (“British South Africa Company”) etre 1890 ha 1924. Rannet e div vro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1924 : [[Rodezia an Norzh]] ha [[Rodezia ar Su]]. *Alc’hwez : ** Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika dreistmoullet <small>RHODESIA</small> (1909) ** Rhodesia (1910-1922) *Pennadoù kar : [[Timbroù Rodezia an Norzh]], [[Timbroù Rodezia ar Su]], [[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]] === [[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1924-1964), bet dindan melestradurezh [[Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Suafrika]] (1890-1909) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1909-1924). Bro warezet (1924-1953). Ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1963). Dizalc’h abaoe 1964 dindan anv [[Zambia]]. *Alc’hwez : Northern Rhodesia (1925-1954 ha 1964) *Pennadoù kar : [[ Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]], [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland]] === [[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]] === [[File:Stamp Ro.jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1923-1953). Ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1964). Stad dizalc’h e 1980 dinan anv [[Zimbabwe]]. *Alc’hwez : ** Southern Rhodesia (1924-1953 ha 1964) ** Timbroù [[Rodezia]] ha Nyasaland (1954-1963) ** Rhodesia (1964-1978) === [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]] === *Statud : Kevread trevadennoù Rodezia ar Su, Rodezia an Norzh ha Nyasaland dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (1953-1963) *Alc’hwez : Rhodesia & Nyasaland (1954-1963). === [[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]] === *Statud : Tiriad dindan melestradurezh Bro-C’hall etre 1947 ha 1949. Staget ouzh Alamagn ar C’hornaoueg e 1949. *Alc’hwez : Rheinland-Pfalz (1947-1949) === [[Timbroù Romagna|Romagna]] === *Statud : Rannvro italian dindan dalc’h Stadoù ar Pab . Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1860. *Alc’hwez : Romagne (1859) === [[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]] === *Statud : Enezenn eus [[Siria]] aloubet gant Bro-C’hall etre 1915 ha 1921. Staget ouzh [[Tiriad an Alawited]] e 1921. *Alc’hwez : Timbroù ar Reter-Nesañ dreistmoullet gant <small>ILE ROUAD</small> (1916) === [[Timbroù Rouantelezh-Unanet|Rouantelezh-Unanet]] === [[File:Europa 1969 United Kingdom.jpg|dehou|250px]] *Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh). * Alc’hwez : Penn ar rouanez pe hini ar roue. ** [[Victoria (Rouantelezh-Unanet)|Victoria]] (1840-1901) ** [[Edouarzh VII]] (1901-1910) ** [[George V]] (1910-1936) ** [[Edouarzh VIII]] (1936) ** [[George VI]] (1936-1952) ** [[Elesbed II]] (1952-2022) ** [[Charlez III (Rouantelezh-Unanet)| Charlez III]] (abaoe 2022) === [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Bro ar Roue Edouarzh VII]] === *Statud : Ergerzhadeg Antarktika (1908) *Alc’hwez : Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet ‘’’King Edward VII Land’’’ (1908) . === [[Timbroù Roumania|Roumania]] === [[File:Romania cat stamp 2020 05.jpg|dehou|250px]] *Statud : Priñselezh (1862-1881). Rouantelezh (1881-1947). Aloubadeg Alamagn hag Aostria-Hungaria (1917-1918) ha Bulgaria (1917). Republik poblek (1948-1991). Republik abaoe 1989. *Alc’hwez : ** Posta Romana (1865-1885) ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant M. V.i.R. (1917) ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant Rumänien (1918) ** Timbroù Roumania (e 1917) pe Alamagn (e 1918) dreistmoullet gant « Gültig 9. Armee ». ** Timbroù Aostria-Hungaria dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh e « BANI » pe « LEI » (1917) ** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant Поща вЪ РОМЖНИЯ (1917) ** Romania (1890-1948) ** Republica Populara Romana (1948-1954) ** Republica Populara Romina (1954) ** R.P. Romina (1954-1963) ** Posta Romina (1963-1964) ** Posta Româna (1964-1996) ** Romania (abaoe 1996) === [[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]] === *Statud : Lodenn eus an impalaeriezh ottoman, emren etre 1878 ha 1885, staget ouzh Bulgaria an Norzh e 1885 dindan anv “Bulgaria ar Su”. *Alc’hwez : ** Timbroù Turkia dreistmoullet gant <small>ROUMÉLIE ORIENTALE</small> pe R.O. (1880) ** Roumélie Orientale Emp. Ottoman (e lizherennoù latin ha kirilek) (1881) **Timbroù dreistmoullet gant arouez ul leon ha “Южна България” (= Bulgaria ar Su) *Pennad kar : [[Timbroù Bulgaria]] [[File:Ruanda-Urundi SW085 - 1942.JPG|thumb|dehou|200px]] === [[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]] === *Statud : trevadenn Bro-Alamagn dindan anv [[Afrika ar reter alaman]] (1903-1916). Aloubadeg Bro-Veljia (1916-1922). Bro e fiziadur Beljia (1922-1961). Melestradurezh an A.B.U. (1946). Stadoù dizalc’h bremañ : Burundi ha Rwanda *Alc’hwez : ** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet <small>KIGOMA</small> (1916) ** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet <small>RUANDA</small> pe <small>URUNDI</small> (1916) ** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet <small>EST AFRICAIN ALLEMAND OCCUPATION BELGE </small> ha <small>DUITSCH DOST AFRIKA BELGISCHE BEZEETING</small> (1916) ** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet <small>A.O.</small> (1918) ** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet <small>RUANDA-URUNDI</small> (1924-1931) ** Ruanda-Urundi (1931-1941 ha 1960) ** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet <small>RUANDA URUNDI</small> (1940-1942 ha 1943-1945) ** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet <small>RUANDA-URUNDI</small> (1946-1960) *Pennadoù kar : [[Timbroù Rwanda]] [[Timbroù Burundi]] === [[Timbroù Rusia|Rusia]] === [[File:Russia stamp 2008 № 1278.jpg|dehou|250px]] *Statud : Stad dizalc’h. Impalaeriezh betek 1917. Gouarnamant Bolchevik berrbad (1917). Republik Sokialour Kevreadel Sovietoù Rusia (1918-1923). Lodenn vrasañ [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel]] (1924-1992). Kevread [[Rusia]] abaoe 1991. *Alc’hwez : ** ПОЧТОВАЯ МАРКА (1857-1917) ** Timbroù Rusia dreistmoulet gant <small>БРАТСТВО РАВЕНСТВО СВОБОДА </small> (1917) ** РОССІЯ (1918) ** ПОЧТА (=Postoù) ha РУБЛEИ (= [[Roubl]]) (1921) ** (ПОЧТА) PCФCP (1922-1923) ** Timbroù [[Unvaniezh Soviedel]] (1924-1991) ** РОССИЯ Rossija (lizherenneg latin ha kirrilek) (1992-2006) ** РОССИЯ Russia (lizherenneg latin ha kirrilek) (abaoe 2006) *Timbroù embannet gant emsavadegoù enep bolchevik : ** Arme an Hanternoz : ОКСА (1919) ** Arme ar Gwalarn : timbroù Rusia dreistmoullet СБВ. ЗАП. АРМІЯ (1919) ** Arme Rusia ar Su : timbroù Rusia dreistmoullet ЕДИНАЯ РОССІЯ (1919) **СБЕРЕГАТЕЛЬНАЯ МАРКА (1920) ** Arme « Wrangel » ([[Krimea]]: ЮГБ РОССIИ (1919-1920) *Timbroù Rusia ar reter-pellañ : Timbroù dreistmoulet e Omsk, Blagoviechtchensk, Nikolaievsk, Tchita (Д.B. золотom), Vladivostok (1919-1921) * Postoù lec’hel anvet « zemstvos » (1864-1917) === [[Timbroù Rwanda|Rwanda]] === *Statud : Trevadenn Alamagn (1885-1918) dindan anv [[Afrika ar Reter alaman]] ha Belgia (1923-1960) dindan anv Ruanda-Urundi. Stad dizalc’h (republik) abaoe 1961. *Alc’hwez : ** Republique rwandaise (1962-1976) ** [[Rwanda]] (abaoe 1976) === [[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]] === *Statud : Enezeg Japan aloubet gant Stadoù-Unanet Amerika (1945-1972). Emrenerezh (1952-1972). Staget ouzh [[Japan]] e 1972. *Alc’hwez : ** 琉球郵便 (1948 ha 1952-1961) ** RYUKYUS (1950) ** 琉球郵便 [[Inizi Ryūkyū|Ryukyus]] (1952-1972) == S == === [[Timbroù Saarland|Saarland]] === [[File:Saar 1948 250 Bauarbeiter.jpg|dehou|200px]] *Statud : Tiriad alaman aloubet gant Bro-C’hall (1920-1935 ha (1947-1949). Ul lodenn eus [[Republik Kevreadel Alamagn]] abaoe 1957. *Alc’hwez : ** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Sarre » (1920) ** Timbroù Bavaria dreistmoullet « Sarre » (1920) ** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Saargebiet » (1920-1921) ** Saargebiet (1921-1935) ** Timbroù Alamagn (1935-1945) ** Saar (1947-1956) ** Saarland Deutsche Bundespost (1957-1959) === [[Timbroù Sabah|Sabah]] === [[File:Stamp of Sabah - 1964 - Colnect 532865 - Map of Borneo.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Norzh Borneo]] etre 1877 ha 1963. Ezel eus Kevread [[Malaizia]] e 1963. *Alc’hwez : ** Timbroù Norzh Borneo dreistmoullet gant <small>SABAH</small> (1964) ** Malaysia Sabah (abaoe 1965) === [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara spagnol]] === *Statud : Unvaniezh trevadennoù spagnol [[Rio de Oro]] (1884-1924) ha [[La Aguëra]] (1924-1958). Proviñs Spagn (1958-1976). Tiriad tabutet etre [[Maroko]] ha dizalc’hourien ar [[Polisario]]. * Kavet e vez falstimbroù e anv « Republique arabe saharaouie démocratique RASD ». * Alc’hwez : ** Posesiones españolas del Sahara Occidental (1904) ** Timbroù Spagn dreistmoullet « Sahara español » (1924-1941) ** Sahara Español (1943-1960) ** Sahara España (19601-1976) === [[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1816-1981). Tiriad-suj ar Rouantelezh-Unanet (1981-2002). Tiriad tramor asambles gant Enez [[Ascension]] ha [[Tristan da Cunha]]. *Alc’hwez : St Helena (abaoe 1856) === [[Timbroù Saks|Saks]] === [[File:Stamp Bodenreform Provinz Sachsen imp.jpg|dehou|200px]] *Statud : Rouantelezh. Ezel eus [[Kengevread Norzh Alamagn]] (1868-1871) hag eus [[Impalaeriezh Alamagn]] adalek 1871. Rannvro alaman dindan melestradurezh an [[Unvaniezh Soviedel]] (1945-1949). Staget ouzh Republik Alamagn ar Reter e 1949. *Alc’hwez : ** Sachsen (1850-1867) ** Provinz Sachsen (1945-1946) === [[Timbroù Saksonia|Saksonia ar C’hornaoueg]] === *Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Republik Alaman ar Reter e 1949. *Alc’hwez : Deutsche post (1945) === [[Timbroù Saksonia|Saksonia ar Reter]] === *Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Republik Alamagn ar Reter e 1949. *Alc’hwez : ** Post ПOЧTA (1945) ** Deutsche post Bundesland Sachsen (1946) [[File:Solomon island stamp 1956 Voyage of HMS Swallow.jpg|dehou|250px]] === [[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]] === *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1900-1911). Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1913 ha 1960. Statud emrenerezh (1961-1978). Stad dizalc’h abaoe 1978. *Alc’hwez : ** British Solomon Islands Protectorate (1907-1911) ** British Solomon islands (1907-1975) ** Solomon islands (abaoe 1975) === [[Timbroù El Salvador|El Salvador]] === *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1821. *Alc’hwez : ** Salvador (1867) ** Republica del Salvador (1879 ha 1894) ** Correos del Salvador (1893) pe Correos de El Salvador (1896-1897) ** Republica Mayor de Centro America Estado de el Salvador (1897-1900) ** Estado de [[El Salvador]] (1899) ** Republica de El Salvador (1902) ** El Salvador (abaoe 1906) === [[Timbroù Samoa ar C’hornaoueg|Samoa ar C’hornaoueg]] === [[File:DRCol 1915 Samoa MiNr22 B002.jpg|dehou|150px]] *Statud : Trevadenn Alamagn (1900-1914). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1914). Melestradurezh [[Zeland Nevez]] (1914-1961). Stad dizalc’h abaoe 1962. Dindan dalc’h ar Stadoù-Unanet emañ inizi Samoa ar Reter. *Alc’hwez : ** Samoa (1877-1900) ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant <small>SAMOA</small> ** Samoa ** Timbroù alaman dreistmoullet gant “G.R.I.” (1914) ** Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet “Samoa” (1914-1918) ** [[Samoa]] (1922) ** Western Samoa (1935-1958) ** Samoa i Sisifo (1958-1981) ** Samoa (abaoe 1982) === [[Timbroù Samos|Samos]] === *Statud : Enez ar Mor Egea. Staget ouzh Gres e 1923. *Alc’hwez : ΣAMOΥ (1912) *Pennadoù kar : [[Timbroù Gres]] [[Timbroù Gres - Burevioù gall]] === [[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1623-1960). Emrenerezh (1960-1967). Stad kevredet gant Breizh-Veur (1967-1983) Stad dizalc’h abaoe 1983. *Alc’hwez : ** Saint-Christopher (1870-1888) ** Timbroù [[Antilhez Bihanañ saoz]] ((1890-1903) ** [[Saint-Kitts ha Nevis]] (1903-1952) ** Saint-Christopher Nevis Anguilla (1952-1980) ** Saint-Christopher Nevis Anguilla pe Saint-Kitts Nevis Anguilla (1967-1971) ** [[Sant Kitts|St Kitts]] (abaoe 1980) === [[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]] === [[File:Saint Christopher-Nevis-Anguilla stamp.jpg|dehou|150px]] *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1623-1960). Unvaniezh inizi [[Sant-Kitts]] ha [[Nevis]] *Alc’hwez : Saint-Kitts ha Nevis (1903-1952) *Pennadoù kar : [[Timbroù Sant Kitts]] [[Timbroù Nevis]] [[Timbroù Anguilla]] === [[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1860-1960). Emrenerezh (1960-1979). Stad dizalc’h abaoe 1979 *Alc’hwez : ** St Lucia (1860-1978) ** Saint Lucia (abaoe 1978) === [[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]] === *Statud : Ul lodenn eus Antilhez Nederlandat (betek 2010). Stad emren e Rouantelezh an Izelvroioù abaoe 1986. *Alc’hwez : Sint-Maarten (abaoe 2010) === [[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1793-1946). Tiriad tramor (1946-1976). Departamant tramor (1976-1985). Strollegezh tiriadel (1985-2003) ha strollegezh tramor abaoe 2003 *Alc’hwez : ** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet S P M (1885) ** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet P D (1886) ** Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet ST PIERRE M.on (1891-1892) ** « St Pierre et Miquelon » pe « Saint-Pierre & Miquelon » (1892-1976) ** Timbroù gall dreistmoullet « St Pierre et Miquelon » (1986 ha 1990- 1991-1992-1993…) ** Saint-Pierre et Miquelon (1986-2002) ** SPM (2002-2005) ** SP & M (abaoe 2005) === [[Timbroù San-Marino|San Marino]] === *Statud : Republik dizalc’h. *Alc’hwez : ** REP. DI S. MARINO pe “Republica di San Marino” pe “Rep. San Marino” (1877-1971) ** [[San Marino]] (abaoe 1971) === [[Timbroù Sant Visant|Sant Visant]] === [[File:St. Vincent 3c West Indies Federation stamp 1958.jpg|dehou|250px]] *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1958. Ezel eus Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1969). Emrenerezh (1960-1979). Stad dizalc’h abaoe 1979. *Alc’hwez : ** St Vincent (1861-1958 ha 1963-1992) ** Timbroù Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1963) ** St Vincent & (the) Grenadines (abaoe 1992) *Pennad kar : [[Timbroù Inizi Granados]] === [[Timbroù São Tomé-ha-Principe|São Tomé ha Principe]] === *Statud : Trevadenn ar Portugal betek 1953). Proviñs Portugal (1954-1975). Stad dizalc’h abaoe 1975. *Alc’hwez : ** S. Tomé E Principe (1869-1954) ** S. Tomé E Principe - Republica portuguesa (1954-1975) ** Republica democratica de Sao Tomé É Principe (1975-1977) ** S. Tomé E Principe (abaoe 1975) === [[Timbroù Sarawak|Sarawak]] === [[File:Stamp of Sarawak - 1952 - Colnect 306212 - Map.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Priñselezh dindan dalc’h an ofisour saoz [[James Brook]] etre 1842 ha 1888. Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1888-1947). Aloubadeg Japan (miz Kerzu 1941) ha melestradurezh Japan (1941-1945). Melestradurezh [[Aostralia]] (1945-1946). Trevadenn Breizh-Veur (1947-1963). Ezel eus Kevrad [[Malaizia]] abaoe 1963. *Alc’hwez : ** [[Sarawak]] (1869-1963) ** Sarawak Malaysia (abaoe 1965) === [[Timbroù Sardigna|Sardigna]] === *Statud : Rouantelezh (1720-1861). Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1861. *Alc’hwez : Poltred Vittorio-Emmanuele II (1851-1861) === [[Timbroù Enez Saseno|Enez Saseno]] === *Statud : Enez ar [[Mor Adria]] aloubet gant Italia etre 1929 ha 1943. Staget ouzh [[Albania]] e 1943. *Alc’hwez : Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>SASENO</small> === [[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol – Burevioù-post estren]] === *Statud : Burevioù-post a voe savet gant Stadoù Europa en Impalaeriezh Otoman. Rediet int bet da serriñ e 1923. E-pad an Eil Brezel-bed e voe embannet timbroù gant Arme Bro-C’hall (F.F.L.). *Burevioù-post [[Alamagn]] *Alc’hwez : ** Timbroù Alamagn dreistmoullet PARA pe PIASTER hag an talvoud-gwerzh nevez (1884-1905) ** Timbroù Alamagn dreistmoullet “10 centimes” e lizhernneg gotek (1908) *Burevioù-post [[Aostria]] *Alc’hwez : ** Timbroù Lombardia-Veneto (1863-1869) ** Timbroù Aostria (penn an Impalaer), talvoud-gwerzh e Soldi (1867) ** Timbroù Aostria (skoed-ardamez), talvoud-gwerzh e Soldi (1883-1886) ** Timbroù Aostria (penn an Impalaer), talvoud-gwerzh e Para pe Piaster (1890-1908) [[File:Timbre Mouchon Levant surchPiastre.jpg|thumb|right|150px|Timbr ar rummad "Mouchon" (1902)]] *Burevioù-post [[Bro-C'hall]] *Alc’hwez : ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant PIASTRE hag an talvoud-gwerzh (1885-1901) ** Timbroù gall gant an alc’hwez <small>LEVANT</small> (1902-1920) ** Timbroù “Levant” dreistmoullet gant "Beyrouth" (1905) ** Timbroù Siria dreistmoullet gant <small>FORCES FRANCAISES LIBRES LEVANT</small> (1942) *Burevioù-post [[Italia]] *Alc’hwez : ** Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>ESTERO</small> (= ''er broioù estren'' ) (1874-1879) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>ALBANIA</small> ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1906) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>CONSTANTINOPOLI</small> ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1909 ha 1923) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>VALONA</small> ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1916) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>SMIRNE</small> ha talvoud-gwerzh e Para pe Piastre (1922) *Burevioù-post [[Polonia]] *Alc’hwez : Timbroù Polonia dreistmoullet <small>LEVANT</small> (1919-1921) *Burevioù-post ar [[Rouantelezh-Unanet]] *Alc’hwez : ** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet PARAS pe PIASTRES hag un talvoud-gwerzh nevez (1885-1921) ** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet '''LEVANT''' (1905 ha 1921) [[File:Russian Post Office Rizeh-5 para.png|dehou|150px]] *Burevioù-post [[Roumania]] *Alc’hwez : ** Timbroù Roumania gant un talvoud-gwerzh e Para (1896) ** Timbroù Roumania dreistmoullet gant '''Posta Romana Constantinopol''' (1919) *Burevioù-post [[Rusia]] *Alc’hwez : ** P.O. П. И.T. (= Kompagnunezh Rusian Moraerezh ha Kenwerzh) (1863-1865) ** Timbroù Rusia dreistmoullet gant anv ur gêr : Beyrouth, Constantinople, Dardanelles, Ierusalem, Jaffa, Kerassunde, Metelin, Mont-Athos, Rizeh, Salonique, Smyrna, Trebizonde (1909) ** Timbroù gant un talvoud-gwerzh e para. === [[Timbroù Schleswig-Holstein|Schlesvig-Holstein]] === *Statud : Dugelezhioù dindan dalc’h Prusia, ezel eus [[Kengevread Hanternoz Alamagn ]] (1866-1871). Staget ouzh Alamagn (1871-1918). Aozet e voe ur boblvouezhiadeg e 1920 e Schlesvig Kreiz ha Su evit gouzout hag-eñ e vefe staget ouzh Alamagn pe ouzh [[Danmark]]. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet (1945-1949) hag an [[Unvaniezh Soviedel]] (rannvro Ratzeburg). Ul lodenn eus Alamagn ar C’hornaoueg abaoe 1949. *Alc’hwez : ** S H post schilling (1850) ** Hrzgl post F.R.M. (1864) ** Holstein (1864-1867) ** Schleswig (1864-1867) ** Herzogth. Schleswig (1864-1867) ** Herzcgth pe Herzcgthum Holstein (1865) ** Schleswig-Holstein (1865-1866) ** Slesvig plebiscit (1920) === [[Timbroù Sechelez|Sechelez]] === [[File:Stamp of Seychelles - 1962 - Colnect 307430 - Map of Indian Ocean.jpeg|dehou|200px]] *Statud : trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1890-1976). Stad dizalc’h (abaoe 1976) *Alc’hwez : ** Timbroù [[Enez Moris]) kachedet gant « B64 » (1861-1890) ** [[Sechelez|Seychelles]] (abaoe 1890) ** Republic of Seychelles (1977) === [[Timbroù Sechelez|Sechelez - Zil Eloigne Sesel]] === *Statud : Inizi Aldabra, Desroches, Farquhar ha Providence dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (« Tiriadoù Breizh-Veur er Meurvor Indian ») betek 1976. Staget ouzh Sechelez e 1976. [[File:Stamp of Seychelles - Zil Eloigne Sesel - 1980 - Colnect 514685 - Map.jpeg|dehou|200px]] *Alc’hwez : ** Timbroù Tiriadoù Breizh-Veur er [[Meurvor Indian]] (1968-1976) ** Timbroù [[Sechelez]] (1976-1980) ** Seychelles - Zil Eloigne Sesel (1980-1983) ** Seychelles - Zil Elwagne Sesel (1983-1985) ** Seychelles - Zil Elwannyen Sesel (1985-1992) === [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|(Kathiri) Seiyun]] === *Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967. *Alc’hwez (lizherennoù latin hag arabek) : ** Aden - Kathiri State of Seiyun (1942-1964) ** Ttimbroù Seiyun dreistmoullet “South Arabia” (1966) ** Kathiri State of Seiyun South Arabia (1966-1968) === [[Timbroù Selangor|Selangor]] === *Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1963). Unan eus 13 Stad Kevread Malazia abaoe 1963. Aloubadeg Japan (1942) *Alc’hwez : ** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant S mui arouez an Islam (Loar ha sterenn) (1882) ** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant Selangor (1882-1900) ** Selangor (1891-1895) ** Malaya ha lizherennoù e [[skritur jawiek]] (1935-1941) ** Malaya Selangor (1941-1962) ** Malaysia Selangor (abaoe 1965) ** Timbroù Selangor dreistmoullet gant lizhrennoù japanek (1942) === [[Timbroù Senegal|Senegal]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall betek 1959. Stad dizalc’h abaoe 1960. *Alc’hwez : ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall (1887) ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet <small>SÉNÉGAL</small> (1892) ** Sénégal et Dépendances (1892-1901) ** Sénégal Afrique Occidentale Française (1906-1935 ha 1941-44) ** Sénégal AOF (1935-1941) ** Sénégal (1941) ** Timbroù Afrika c’hall ar C’hornaoueg (1944-1959) ** Kevread Mali (1959-1960) ** République du Sénégal (1960-1976) ** [[Senegal|Sénégal]] (abaoe 1976) === [[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall bet anvet Senegambia ha Niger. *Alc’hwez : Ht Sénégal-Niger (1906-1915) *Pennad kar : [[Timbroù Senegambia ha Niger]] === [[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall o vodañ Senegal, Gambia ha NIger *Alc’hwez : Sénégambie et Niger (1903) === [[Timbroù Serbia|Serbia]] === [[File:European nature protection 2020 stamp of Serbia - 2.jpg|dehou|200px]] *Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman. Priñselezh emren (1815-1882). Rouantelezh dizalc’h (1882-1918). Ul lodenn eus « Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened » adanvet Yougoslavia e 1929 (1918-1941 ha 1946-2003). Aloubadeg Alamagn (1941-1945). Kevreet gant Montenegro (2003-2006). Stad dizalc’h abaoe 2006. *Alc’hwez : ** Skoed-ardamez [[Serbia]] (1866) ** K. CPБСКА ha poltred ar Roue (1866) ** Poltred ar roue (1869-1873) ** СРБИЈА (1881-1905) ** КРАЉЕВИНА СРБИЈА (1911-1918) ** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant <small>SERBIEN</small> (1941) ** СРБИЈА SERBIEN (1941-1944) ** Timbroù Yougoslavia (1918-2005) ** Србија и Црна Гора pe Srbija i Crna Gora (2003-2006) ** СРБИЈА (abaoe 2006) ** SERBIJA *Timbroù-brezel : Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet <small>POSTES SERBES</small> (1917) === [[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Inizi Shetland ar Su]] === [[File:FalklandIslandsDependencies1948violet1dSGG9-G16 2.jpg|dehou|200px]] *Statud : Tiriad-suj an Inizi Maloù dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (betek 1962). Ul lodenn eus Tiriad Antarktika Breizh-Veur (abaoe 1962). *Alc’hwez : ** Timbroù Inizi Malou dreistmoullet gant SOUTH SHETLANDS DEPENDENCY OF (1944) ** Falkland Islands Dependencies (1946-1956) === [[Timbroù Thailand (Siam)|Siam (Thailand)]] === *Statud : Rouantelezh. Adanvet [[Thailand]] e 1939. * Alc’hwez : ** Poltred ar roue (1883) ** Siam (1887-1939) *Pennad kar : [[Timbroù Thailand]] === [[Timbroù Sierra Leone|Sierra Leone]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1808-1961). Stad dizalc’h (abaoe 1861) *Alc’hwez : ** [[Sierra Leone]] (abaoe 1861) ** Republic of Sierra Leone (1975-1977) === [[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|Rouantelezh an Div Sikilia]] === *Statud :Unvaniezh rouantelezh [[Sikilia]] ha hini [[Naplez]] e 1816. Stad dizalc’h betek 1861. Ul lodenn eus [[Italia]] abaoe 1861. *Alc’hwez : ** Posta Napoletana (1858 ha 1860) ** Mezzo Tornese ha poltred ar roue (1861) ** Posta di Sicilia (1859) === [[Timbroù Sina|Sina]] === [[File:Stamp China Stalin Mao 1950 5000.jpg|dehou|300px]] *Statud : Impaleriezh betek 1911. Republik (1912-1949). Brezel diabarzh (1927-1949) Aloubadeg Japan e Norzh Sina (1937-1945). Republik poblek abaoe 1949 (nemet Enez [[Enez Taiwan|Formoza]]). Tiriadoù [[Makao]] (e 1999) ha [[Hong-Kong]] (e 1997) zo bet staget ouzh [[Republik Pobl Sina|Sina]]. *Alc’hwez : ** [[Sina|China]] (1878-1897) ** Imperial Chinese Post (1897-1912) ** Republic of China (1912-1931) ** 中华民国 (1931-1992) ** 中国邮政 (= Melestradurezh Postel China) (abaoe 1992) === [[Timbroù Sina|Sina – Postoù rannvro]] === *Statud : Postoù lec’hel. *Sina Kreiz : ** Poltred Mao Zedong (1948) ** Timbroù Sina dreistmoullet (1948-1949) *Sina an Hanternoz : ** Timbroù Sina dreistmoullet (1949-1949) ** Aloubadeg Japan (1941-1945) *Sina ar Biz ** Timbroù Sina dreistmoullet (1946) ** Poltred Tachang Kaï-Tchek ha Sun Yat Sen (1946-1947) ** Timbroù Sina dreistmoullet ha Poltred Mao Zedong (1947-1949) *Sina ar Reter (1949) *Sina ar Su (1949) *Sina ar Mervent (1949) *Setchouan (1933-1934 ha 1949) *Shanghaï ha Nankin – Aloubadeg Japan (1943-1945) === [[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]] === [[File:Stamp of China-GermanPO.jpg|dehou|150px]] *Statud : Burevioù-post an Impalaeriezh alaman e Sina (1894-1922). *Alc’hwez : Timbroù Alamagn dreistmoullet gant <small>China</small> (1897-1900) ha China (1905). === [[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]] === *Statud : Postoù ar soudarded kaset da Sina (1900). Burevioù-post [[Breizh-Veur]] e Sina (1917-1922). *Alc’hwez : ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant C.E.F. (1900) ** Timbroù Hong Kong dreistmoullet gant CHINA (1917-1922) === [[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]] === *Statud : Burevioù-post Bro-C’hall e Sina (1894-1922). *Alc’hwez : ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant <small>CHINA</small> (1894-1901) ** Chine (1902-196) ** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant <small>CHINE</small> (1902-1921) === [[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]] === *Statud : Burevioù-post [[Italia]] e Sina (1917-1922). *Alc’hwez : Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>PECHINO</small> <small>TIENTSIN</small> pe “Pechino” ha “Tientsin” (1917-1919). === [[Timbroù Sina – Burevioù Japan|Sina – Burev Japan]] === *Statud : Burevioù-post [[Japan]] e Sina (1900-1922). *Alc’hwez : Timbroù Japan dreistmoullet gant lizherennoù japaneg (1900-1914) === [[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]] === *Statud : Burevioù-post [[Rusia]] e Sina (1899-1920). *Alc’hwez : ** Timbroù Rusia dreistmoullet gant <small>КИТАЙ</small> ** Timbroù Rusia dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh gant « Cents » ha « Dollar » (1917) === [[Timbroù Sina – Burevioù Stadoù-Unanet Amerika|Sina – Burevioù Stadoù-Unanet Amerika]] === *Statud : Burevioù-post [[Stadoù-Unanet]] e Sina (1919-1922). *Alc’hwez : Timbroù Stadoù-Unanet dreistmoullet gant SHANGHAI CHINA (1919-1922) === [[Timbroù Singapour|Singapour]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1867-1959). Emrenerezh (1960). Ezel eus Kevread Stadoù Malaysia (1960-1965). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1965. *Alc’hwez : ** Singapore Malaya (1948-1959) ** State of Singapore (1959-1963) ** Republic of Singapoore (1966) ** Singapore (abaoe 1967) [[File:Al-Zahrawi Stamp, Syria (1964).jpg|thumb|dehou|200px]] === [[Timbroù Siria|Siria]] === *Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman betek 1918. Aloubet gant Lu ar Rouantelezh Unanet (Nerzh Ergerzhadeg Ejip) etre 1918 ha 1922. Aloubadeg Bro-C’hall (1922). Fiziet e voe melestradurezh Siria e Bro-C’hall e 1923. Kevread Stadoù Emren Siria (1922-1924). Stad Siria (1925-1930). Republik Siria (1930-1946). Stad dizalc’h abaoe 1946. Unvaniezh gant [[Ejipt]] evit sevel Republik Arab Unvan etre 1958 ha 1961. *Alc’hwez : ** Timbroù an Impalaeriezh Otoman (1863-1919) ** E.E.F. (= Egypt Expeditionnary Forces) (1918-1922) ** Timbroù Bro-C’hall pe ar Sav-Heol (''Levant'' e galleg) dreistmoullet T.E.O. (=''Territoires Ennemis Occupés'') pe '''O.M.F. Syrie''' (= ''Occupation Militaire Francaise''). (1919-1923) ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant '''Syrie Grand Liban''' (1923-1924) ** Syrie (1924-1932) ** République syrienne (1934-1944) ** Syrie pe République Syrienne (1944-1958) ** U.A.R. (1958-1961) ** Syrian Arab Republic (1961-1984) ** Syria (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1984) *Pennadoù kar : [[Timbroù Enez Rouad]] [[Timbroù Tiriad an Alawited]] [[Timbroù Latakia]] [[Timbroù Sandjak Alexandretta]] === [[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]] === [[File:Stamp of Sirmoor - 1885 - Colnect 779728 - Raja Shamsher Parkash.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : Sirmoor state (1879-1899) === [[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]] === *Statud : Trevadenn ar Rouanetlezh-Unanet (1713-1867). Staget e voe ouzh Kanada e 1867. *Alc’hwez : Nova Scotia (1851-1860) *Pennad kar : [[Timbroù Kanada]] === [[Timbroù Slovakia|Slovakia]] === *Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (betek 1918). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1918-1939). Stad dizalc’h dindan levezon Alamagn (1939-1945). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1945-1992). Rannet e voe [[Tchekoslovakia]] e daou d’ar 1añ a viz Genver 1993 ha savet Stadoù dizalc’h [[Tchekia]] ha [[Slovakia]]. *Alc’hwez : ** Timbroù Aostria (1850-1871) ** Timbroù Hungaria (1871-1921) ** Timbroù Tchekoslovakia (1921-1939) ** Timbroù Tchekoslovakia dreistmoullet "Slovensky Stat” (1939) ** Slovenská posta (1939) ** Slovensko (1939-1945) ** Timbroù Tcheko-slovakia (1945-1992) ** Slovensko (abaoe 1993) *Timbroù evit Lejion Tchekoslovakia e Siberia (embannet e Irkoutsk) : Československé Vojsko Na Rusi (1919-1920) === [[Timbroù Slovenia|Slovenia]] === *Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (betek 1918). Ul lodenn eus Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1931). Ul lodenn eus rouantelezh Yougoslavia (1931-1939). Aloubadeg Italia (1941) hag Alamagn (1944). Ul lodenn eus republik Yougoslavia (1945-1991). Stad dizalc’h abaoe 1991. *Alc’hwez : ** Timbroù Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (rummad Lubiana) gant AЖAРAВA CХC - Država SHS (1919-1931) ** Timbroù Yougoslavia gant Југославија ha Jugoslavia (1931-1939) ** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant ar gerioù « Commissariato Civile Territori Sloveni occupati LUBIANA » pe « Alto Commissario per la Provincia di Lubiana » (1941). **Timbroù Italia dreistmoullet gant arouez un erer hag ar gerioù « Provinz Ljubljanika Laibach Pokrajina » (1944). **Timbroù Yougoslavia Југославија ha Jugoslavia (1945-1991) ** Slovenija (abaoe 1991) === [[Timbroù Smyrna|Smyrna]] === *Statud : Kêr e Turkia (anvet [[Izmir]] bremañ). Fiziet e melestradurezh Gres goude ar [[Brezel-bed Kentañ]], aloubet gant Gres e 1919, gant Turkia e 1922. Staget ouzh Turkia e 1922. *Alc’hwez : Timbroù Gres dreistmoullet gant E.T. ΣMYPNH (= Postoù Gres – Smyrna) (1919) === [[Timbroù Somalia|Somalia]] === *Statud : Trevadenn Italia (1905-1945), aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1942. Stad dizalc’h abaoe 1960 dre unvaniñ [[Somalia Italian]] ha [[Somaliland]] Breizh-Veur. *Alc’hwez (lizherennoù latin hag arabek) : ** Somalia (1960-1980) ** Somali Democratic Republic (1970-1973) ** Jum. Dim. Somaliya (1973-1976) ** J.D. Soomaaliyeed (1976-1990) ** J.D. Soomaaliya (abaoe 1990 *Pennadoù kar : [[Timbroù Somaliland]] [[Timbroù Somalia Italian]] === [[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]] === [[File:ItaSomalia 1936 MiNr0237 pm Mogadishu B002.jpg|dehou|250px]] *Statud : Trevadenn Italia (1881-1942). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1942-1945). Melestradurezh fiziet en Italia gantan [[A.B.U.]] etre 1950 ha 1960. Stad dizalc’h dindan anv [[Somalia]] abaoe 1960. *Alc’hwez : ** Benadir (1903-1923) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>SOMALIA ITALIANA</small> (1923-1931) ** Somalia Ital. (1926) ** Postes Somalia Italiana (1928) ** Postes Italiane Somalia (1932-1937) ** Somalia Italiana (1934) ** Somalia (lizherennoù latin hag arabek) (1938-1950) === [[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]] === *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1906-1960). Kenstaget ouzh trevadenn [[Somalia Italian]] evit sevel Stad Somalia dizalc’h e 1960. *Alc’hwez : ** British Somaliland ** Somaliland Protectorate *Pennad kar : [[Timbroù Somalia italian]] === [[Timbroù Somaliland (Republik)|Somaliland (Republik)*]] === *Statud : Tiriad disrannour Somalia (abaoe 1991) anvet ez-ofisiel “Republik Somaliland”. Nann anavezet gant Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]] estreget [[Israel]]. Nann ezel eus [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]] * Er-maez al lezenn eo an timbroù. *Alc’hwez : ** Republic of Somaliland ** Somaliland (e lizherennoù latin hag arabek) ** Soomaaliya (abaoe 1996) : falstimbroù === [[Timbroù Soruth|Soruth]] === [[File:Stamp of Soruth (Saurashtra) - 1935 - Colnect 943507 - Nawab Mahabat Khan III.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : ** Lizherennoù Goudjarateg (1864-1915) ** Saurashtra Postage (1923-1949) ** Timbroù-servij : timbroù dreistmoullet <small>SARKARI</small> (1929-1938) === [[Timbroù Soudan|Soudan]] === *Statud : Tiriad dindan dalc’h [[Ejipt]] hag ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1899-1951). Stad emren (1951-1954). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1956. *Alc’hwez : ** Timbroù Ejipt dreistmoullet SOUDAN (lizherenneg latin hag arabek) (1897) ** Sudan Postage pe Sudan (lizherenneg latin hag arabek) (1898-1951) ** Sudan - Self Government (1954) ** Sudan (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1956) === [[Timbroù Soudan c’hall|Soudan c’hall]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1890-1899). Ezel eus Afrika ar C’hornaoueg C’hall. Ul lodenn eus “Niger Grenn” ha Senegal Uhel” (1899-1902), ha Senegambia ha Niger (1902-1904), Senegal Uhel ha Niger (1904-1919). Pa voe krouet [[Volta-Uhel]] e 1921 e voe anvet [[Soudan c’hall]] (1921-1958). Stad dizalc’h dindan anv [[Mali]] abaoe 1960. *Alc’hwez : ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet gant SOUDAN Frais (1894) ** Soudan Français (1894-1900 ha 1931-1944) ** Timbroù Senegal Uhel dreistmoullet gant Soudan Français (1921-1930) *Pennad kar : [[Timbroù Mali]] === [[Timbroù Soudan ar Su|Soudan ar Su]] === *Statud : Ul lodenn eus [[Soudan]]. Stad dizalc’h abaoe 2011. *Alc’hwez : Republic of the South Sudan (abaoe 2011) === [[Timbroù Spagn|Spagn]] === [[File:Stamp 1934 Spain Minr0637 pm B002.jpg|dehou|200px]] *Statud : Stad dizalc’h. Rouantelezh (1715-1872). Republik (1873-1874). Rouantelezh (1874-1931). Republik (1931-1939). Brezel diabarzh (1936-1939). Diktatouriezh Franco (1939-1975). Rouantelezh abaoe 1975. *Alc’hwez : ** Poltred ar Rouanez (1850-1862 ha 1864) ** España pe Correos de España (1862-1872 ha 1900-1931) **Comunicaciones (1873-1899) ** Republica española (1931-1938) ** Estado Español (1937-1940) ** España (abaoe 1939) *Timbroù lec’hel zo bet embannet e-pad ar brezel diabarzh en Almeria, e [[Barselona]], [[Madrid]], [[Valencia]], [[Aragon]], [[Cadix]], [[Logroño]], Lugo, [[Malaga]], [[Melilla]], Orense, Pontevedra, [[San Sebastian]], [[Santa Cruz de Tenerife]], [[Saragossa]], [[Segovia]], [[Vitoria]], Teruel. === [[Timbroù Sri Lanka (Ceylan|Sri Lanka (Ceylan)]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1972 dindan anv [[Ceylan]]. Stad dizalc’h abaoe 1972. *Alc’hwez : ** Ceylan (-1972) ** Sri Lanka (abaoe 1972) === [[Timbroù Stadoù Kenkevredet Amerika|Stadoù Kenkevredet Amerika]] === *Statud : Stadoù disrannour e Stadoù-Unanet Amerika e-pad ar brezel diabarzh (1861-1865). *Alc’hwez : Confederate States, CSA Postage ou Postage (1861-1865) *Bridgeville, Greenville, Grove Hill, Livingston, Mobile, Talladega hag Uniontown (Stad Alabama) *Chapel Hill, Hillsborough, Lenoir ha Rutherfordton (Stad Karolina an Norzh) *Charleston, Spartanburg, Unionville (Stad Karolina ar Su) *New Smyrna, Athens, Kingston, Macon ha Newnan (Stad Jorjia) *Bâton-Rouge, Mount Lebanon, New Orleans (Stad Louisiane) *Galatin, Knoxville, Memphis, Nashville, Rheatown ha Tellico Plains (Stad Tennessee) *Austin, Beaumont, Galveston, Goliad, Gonzales, Hallettsville, Helena, Independence, Port Lavaca ha Victoria (Stad Texas) *Abingdon, Danville, Emory, Fredericksburg, Greenwood Depot, Jetersville, Liberty, Lynchburg, Marion, Petersburg, Pittsylvania ha Pleasant Shade (Stad Virginia) === [[Timbroù Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet Amerika]] === [[File:USA postmaster provisional stamp NY Mi 2 YT 1.jpg|dehou|200px]] *Statud : Stad dizalc’h (Republik Kevreadel). Brezel diabarzh (1861-1865). Postoù prevez (“Post Masters”) e kêrioù New-York ha Saint-Louis (1845), Alexandria, Boscawen, Baltimore, Brattleboro ha Providence (1846). *Alc’hwez : ** Post Office (1845-1846) ** US Postage (1847-1875) ** United States (of America) pe US (abaoe 1875-1975) ** USA (abaoe 1975) === [[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]] === *Statud : Stad dizalc’h dindan aotrouniezh ar Pab. Staget ouzh Italia e 1870. Dizalc’h (lodenn Roma) dindan anv [[Keoded ar Vatikan]] e 1929. *Alc’hwez : ** Skoed-ardamez ha Franco Bollo Postale (1852-1868) *Pennad kar : [[Timbroù Keoded ar Vatikan]] === [[Timbroù Stellaland|Stellaland]] === [[File:1885 stamp of Stelland.jpg|dehou|200px]] *Statud : Stad dizalc’h (1882-1885). Staget e voe ouzh trevadenn [[Bechuanaland saoz]] e 1885. *Alc’hwez : ** Republiek Stellaland (1884) ** Vryburg ** Timbroù Kab ar Spi Mat dreistmoullet gant « VR special post » (1899-1900) *Pennadoù kar : [[Timbroù Bechuanaland saoz]], [[Timbroù Suafrika]] === [[Timbroù Suafrika|SuAfrika]] === [[File:SouthAfrica-Stamp-1923-Springbok.jpg|dehou|250px]] *Statud : Dizalc’h abaoe 1910 dindan anv [[Unvaniezh Afrika ar Su]], ganet eo bet diwar gevreañ trevadennoù saoz [[Kab ar Spi Mat]], [[Natal]], [[Transvaal]] ha [[Stad-Oranje]]. Betek 1961 e oa divyezhek (saozneg – afrikaneg) meneg an timbroù. *Alc’hwez : ** Unie van Zuid Afrika - Union of South Africa (1910-1922) ** Suid-Afrika, Suidafrika South Africa (1926) ** AFR (1927-1936) ** Republic of South Africa - Republiek van Suid-Afrika (1961-1966) ** RSA (abaoe 1961) *Pennadoù kar : [[Timbroù Kab ar Spi Mat]], [[Timbroù Natal]], [[Timbroù Stad Orañje]], [[Timbroù Transvaal]], [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]. === [[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]] === *Statud : Kompagnunezh prevez e dalc’h tiriadoù bet anvet Rodezia na Norzh ha Rodezia ar Su. *Alc’hwez : British South Africa Company (1890-1905) === [[Timbroù Bro-Suis|Suis]] === [[File:Stamp Switzerland 1908 1fr.jpg|dehou|200px]] *Statud : Stad Kengevreadel dizalc’h. *Alc’hwez : ** ORTS POST (1850) ** Tresadenn ur vaouez gant skoed-ardamez [[Suis]] (1854-1862 ha 1882-1907) ** Confoederatio Helvetica (1938) ** Helvetia (abaoe 1907) === [[Timbroù Bro-Suis|Suis – Postoù kantonioù]] === *Statud : A-raok ma voe embannet timbroù gant melestradurezh Suis ez eus graet reoù gant postoù lec’hel e kantonioù [[Basel]], [[Geneva]], [[Neuchâtel (kêr)|Neuchatel]] *Alc’hwez : *Postoù Kantonioù ** Basel : Stadt Post Basel (1845) ** Geneva : Postes de Genève (1845-1849) pe Postes Locales gant skoed-ardamez Suis (1849-1851) ** Zurich : <small>ZÜRICH</small> (1843-1850) === [[Timbroù Sukembre-Nevez|Sukembre-Nevez]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1825-1900). Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901. *Alc’hwez : ** Aust sicillum nov camb, 1850 ** New South Wales pe “– Walls” pe “– Wale” pe ‘- Wace” pe “- Waees” (1851) ** New South Wales (1851-1907) ** N.S.W. (1897) ** Commonwealth New South Wales (1903-1906) ** Timbroù-servij - timbroù dreistmoullet ‘’’O S’’’ (1879-1886) pe ‘’’OS NSW’’’ (1903-1906) ** Timbroù-servij - timbroù Aostralia toulliget ’’’O S’’’ pe ‘’’O S NSW’’’ (1913-1927) === [[Timbroù Surinam|Surinam]] === * Statud : trevadenn an Izelvroioù (1873-1954). Dominion (1954-1975). Stad dizalc’h (abaoe 1975). *Alc’hwez : Suriname (abaoe 1873) === [[Timbroù Sveden|Sveden]] === [[File:Stamp 2000 Sweden David Ehrenstrahl.png|dehou|250px]] *Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh). *Alc’hwez : Sverige (abaoe 1855) === [[Timbroù Swaziland|Swaziland]] === *Statud : Bro warezet (betek 1902) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1902-1967). Emrenerezh (1967-1968). Stad dizalc’h (rouantelezh) abaoe 1968. Anvet [[Eswatini]] e 2018. *Alc’hwez : ** Timbroù Transvaal dreistmoullet [[Swaziland]] (1899-1892) ** Timbroù Transvaal (1894-1910) ** Timbroù Suafrika (1910-1933) ** [[Swaziland]] (1933-2018) *Pennadoù kar : [[Timbroù Eswatini]] [[Timbroù Suafrika]] == T == === [[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]] === [[File:Stamp of Tajikistan - 2001 - Colnect 291807 - Map flag and arms of Tadjikistan.jpeg| dehou|200px]] *Statud : Republik ezel eus Unvaniezh Soviedel betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992 *Alc’hwez : ** Тоҷикистон - Tadžikistan (1992-1995) ** Тоҷикистон – [[Tadjikistan]] (abaoe 1995) === [[Timbroù Tahiti|Tahiti]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1880-1958). Tiriad tramor dindan anv [[Polinezia C’hall]]. *Alc’hwez : Timbroù an trevadennoù dreistmoullet <small>TAHITI</small> (1882-1915) *Pennad kar : [[Timbroù Polinezia C’hall]] === [[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]] === *Statud : Trevadenn Alamagn dindan anv “Afrika ar Reter” (Deustsche Ostafrika) etre 1898 ha 1915. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1916. Fiziet gant Kevredigezh ar Broadoù e Breizh-Veur (1922-1935). Unvanet gant Kenya hag Ouganda (1935-1961). Dizalc’h abaoe 1961, asambles gant [[Zanzibar]]. Adanvet [[Tanzania]] e 1964. *Alc’hwez : ** Tanganyika (1922) ** Mandated Territory of Tanganyika (1926-1931) ** Timbroù Kenya – Ouganda – Tanganyika (1935-1961) ** Tanganyika (1961) ** Jamhuri ya Tanganyika (1962) ** United Republic of Tanganyika and Zanzibar (1964) === [[Timbroù Maroko|Tanja]] === *Statud : Tiriad etrebroadel (1925-1956). Staget ouzh Maroko pa voe dizalc’h. Burev-post Breizh-Veur e kêr Tanja e Maroko. *Alc’hwez : Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet gant <small>TANGIER</small> (1927-1957) === [[Timbroù Tanzania|Tanzania]] === [[File:Stamp of Tanzania - 1965 - Colnect 277752 - Flag.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1961, anavezet dindan anv [[Tanganyika]], asambles gant [[Zanzibar]] e 1964. *Alc’hwez : [[Tanzania]] (abaoe 1965). *Pennad kar : [[Timbroù Tanganyika]] === [[Timbroù Tasmania|Tasmania]] === *Statud : Trevadenn ar Rouanetelezh-Unanet anvet “Douar Van Diemen” betek 1853. Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901. *Alc’hwez : ** Van Diemens Land (1853-1857) ** [[Tasmania]] (1858-1912) ** Timbroù Aostralia gant toullouigoù e stumm OS (1914) ha T (1938). *Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]] === [[Timbroù Tchad|Tchad]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall staget ouzh [[Kongo Grenn]] (betek 1915), [[Oubangi-Chari]] (1915-1922) hag ezel eus [[Afrika C’hall ar C’heder]] (1936-1958). Stad dizalc’h abaoe 1958. *Alc’hwez : ** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet ‘’’TCHAD’’’ (1915) ** Timbroù Oubangi-Chari (1915-1922) ** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet TCHAD AFRIQUE EQUATORIALE FRANCAISE (1924-1933) **Timbroù Afrika c’hall ar C’heheder (1933-1958) ** République du [[Tchad]] (abaoe 1959) *Pennadoù kar : [[Timbroù Oubangi-Chari]] [[Timbroù Kongo Grenn]] === [[Timbroù Tchekia|Tchekia]] === *Statud : Ul lodenn eus an [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]] (1867-1918). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1918-1939). Aloubadeg Alamagn (1939). Tiriad-suj Alamagn dindan anv [[Gwarez-stad Bohemia-Moravia]] (1939-1944). Ul lodenn eus Stad Tchekoslovakia (1945-1992). Stad dizalc’h abaoe 1992 *Alc’hwez : ** Timbroù [[Aostria]] (1850-1918) ** Timbroù [[Tchekoslovakia]] (1918-1939 ha 1945-1992) ** Timbroù Gwarez-stad Bohemia-Moravia (1940-1944) ** Česká republika (abaoe 1992) *Pennadoù kar : [[Timbroù Aostria]] [[Timbroù Tchekoslovakia]] === [[Timbroù Tchekosloslovakia|Tchekoslovakia]] === *Statud : Stad dizalc’h savet e 1918 gant unvaniezh [[Bohemia]], [[Moravia]] (ha [[Silezia]]) ha [[Slovakia]]. Ul lodenn staget ouzh [[Alamagn]] e 1939 ha savet Stad Slovakia diouzh un tu, Bohemia ha Moravia aloubet gant Alamagn diouzh an tu all. Stad dizalc’h (1945-1992). Rannet e daou (Tchekia ha Slovakia) e 1993. *Alc’hwez : ** Cesko-Slovenska (1918-20) ** Posta Československa (1919-1926) ** Československo (1926-1939 ha 1945-1992) *Pennadoù kar : [[Timbroù Slovakia]]; [[Timbroù Bohemia ha Moravia]] === [[Timbroù Pakhoi|Tch’ong-K’ing]] === *Statud : Burevioù-post [[Indez-Sina]] (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1902-1922). Anvet [[Chongqing]] hiriv. *Alc’hwez : ** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant <small>TCHONG-KING</small> (1902-1904) ** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant <small>TCHONGKING</small> (1903) pe Tch’ong K’ing (1908-1919) === [[Timbroù Terengganu|Terengganu]] === *Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1909-1963). Unan eus ar pemp Stad malaizian nann-kevreet a-raok emezelañ da gKevread Malazia e 1963. Aloubadeg Japan e 1942. *Alc’hwez : ** Trengganu (1910-1911) ** Malaya ha lizherenneg Jawiek (1949-1955) ** Malaysia Trengganu (1965-1981) ** Malaysia Terengganu (abaoe 1986) ** Timbroù Trengganu dreistmoullet gant lizherennoù japanek (1942) *Pennad kar : [[Timbroù Malaizia]] === [[Timbroù Tete|Tete]] === *Statud : Trevadenn [[Portugal]]. Staget ouzh [[Mozambik]] e 1920. *Alc’hwez : ** Timbroù Afrika Bortugalek dreistmoullet gant <small>REPUBLICA TÉTE</small> (1913) ** Timbroù Makao dreistmoullet gant <small>REPUBLICA TÉTE</small> (1913) ** Timbroù Timor ar Reter dreistmoullet gant <small>REPUBLICA TÉTE</small>(1913) ** Téte (1914) === [[Timbroù Thaïland (Siam)|Thaïland (Siam)]] === [[File:Thai stamp 1st sik.jpg|dehou|200px]] *Statud : Rouantelezh dizalc’h. Bet anvet [[Thailand|Siam]] betek 1939. * Alc’hwez : ** Thaïland (1940) ** วหน (1941) ** Thaï (1943) ** Siam (1947-1949) ** Thailand ประเทศไทย (abaoe 1951) === [[Timbroù Thessalia|Thessalia]] === *Statud : Rannvro Bro-C’hres aloubet gant Turkia e-pad ar brezel etre an div vro e 1897. * Alc’hwez : Timbr eizhkornek gant lizherennoù arabek (1898) *Pennad kar : [[Timbroù Turkia]] === [[Timbroù Greunland|Thule]] === *Statud : Tiriad [[Greunland]], dindan dalc’h [[Danmark]]. *Alc’hwez : [[Thule]] (1935-1937) === [[Timbroù Thüringen|Thüringen]] === *Statud : Rannvro alaman dindan melestradurezh an [[Unvaniezh Soviedel]] (1945-1949). Staget ouzh Republik [[Alamagn ar Reter]] e 1949. *Alc’hwez : [[Thüringen]] (1945) === [[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]] === [[File:Thurn und Taxis 1865 43IB.jpg|dehou|200px]] *Statud : Tiegezh priñsed alaman a rae war-dro servijoù ar postoù abaoe an XIIvet kantved en Europa. Kendeuzet gant servijoù-post [[Prusia]] e 1867. *Alc’hwez : ** Freimarke silb. grosch. (1851-1867) ** Thurn und Taxis (1851-1867) ** Freimarke kreuzer (1852-1867) === [[Timbroù Tibet|Tibet]] === *Statud : Tiriad dindan levezon ar [[Rouantelezh-Unanet]] ha [[Sina]]. Staget ouzh Sina e 1956. *Alc’hwez : ** Timbroù Sina dreistmoullet (1911). ** Tibet Postage (lizherennoù latin ha tibetan) (1913 ha 1933). === [[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]] === [[File:Portuguese Timor 1898 Mi 57 stamp (Vasco da Gama - Discoverer of the seaway to India).jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn bPortugal (betek 1884). Proviñs Portugal (1954-1975). Staget ouz Indonezia (1975-1999). Melestradurezh [[Aozadur ar Broadoù Unanet]] etre 1999 ha 2002. Stad dizalc’h abaoe 2002. * Alc’hwez : ** Timbroù [[Makao]] dreistmoullet gant <small>TIMOR</small> (1885-1887) ** Timor Portugal (1867-1898) ** Timor (1898-1900) ** Timor - Republica portuguesa (1914-1946 ha 1954-1975) ** Timor Portuguese (1948-1954) ** Timbroù Indonezia (1975-1999) ** Timor Lorosae - U.N.T.A.E.T. (1999-2002) ** Timor-Leste (abaoe 2002) === [[Timbroù Tobago|Tobago]] === *Statud : Trevadenn a Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Trinidad]] e 1888. * Alc’hwez : Tobago Postage (1879-1897) *Pennad kar : [[Timbroù Trinidad-ha-Tobago]] [[File:TGO 1961 MiNr0298 mt B002.jpg|dehou|300px]] === [[Timbroù Togo|Togo]] === *Statud : Trevadenn Bro-Alamagn (1885-1914). Aloubadeg Breizh-Veur (1914-1919). Bro dindan dalc’h Bro-C’hall (1921-1957), ul lodenn anezhi staget ouzh Bro-an-Aour ([[Ghana]]). Stad emren (1957-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960. * Alc’hwez : ** Timbroù Alamagn dreistmoullet TOGO (1897) ** [[Togo]] (1900-1914) ** Timbroù Togo alaman dreistmoullet TOGO Occupation franco-anglaise pe TOGO Anglo-French Occupation (1914-1915) ** Timbroù Aod an Aor dreistmoullet Togo Anglo-French Occupation (1915) ** Timbroù Dahomey dreistmoullet TOGO Occupation franco-anglaise (1916) ** [[Togo]] (1924-1957) ** République Autonome du Togo (1957-1960) ** République du Togo (1960-1962) ** République togolaise (abaoe 1962) === [[Timbroù Enez Tokelau|Enez Tokelau]] === *Statud : Tiriad-suj an [[Inizi Gilbert hag Ellice]] (“Union Island”). Tiriad-suj [[Zeland-Nevez]] abaoe 1949. * Alc’hwez : ** Tokelau Islands (1949-1976) ** [[Tokelau]] (abaoe 1977) === [[Timbroù Tonga|Tonga]] === [[File:Tonga 1949 Mi 89 stamp (75th anniversary of the UPU. Hermes over globe).jpg|dehou|300px]] *Statud : Rouantelezh warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1900-1970). Stad dizalc’h abaoe 1970. *Alc’hwez : ** Toga (1897-1950) ** [[Tonga]] (1950-1997) ** Kingdom of Tonga (abaoe 1997) *Pennad kar : [[Timbroù Niuafo'ou]] === [[Timbroù Toskana|Toskana]] === *Statud : [[Dugelezh-veur Toskana|Dugelezh-veur]]. Staget ouzh Rouantelezh [[Piemonte]]-Sardignia e 1860. Ur rannvro italian hiriv. *Alc’hwez : Toscano (1851-1860) *Pennad kar : [[Timbroù Italia]] === [[Timbroù Touva|Touva]] === [[File:Tuva stamp map.jpg|dehou|300px]] *Statud : Stad gwarezet gant an Unvaniezh Soviedel (1921-1944). Staget ouzh an Unvaniezh Soviedel e 1944. *Alc’hwez : ** Postage [[Touva]] (1927) ** ТЬВА (1932-1935) ** Posta Touva (1936) === [[Timbroù Trakia|Trakia]] === *Statud : Tiriad dindan dalc’h an Impalaeriezh Otoman. Un emsavadeg a savas e Trakia ar C’hornaoueg, e biz Bro-C’hres, e 1913. Statud Emrenerezh e 1913 anvet “Republik [[Komotiní|Gümülcine]]”. Aloubadeg [[Bulgaria]] e miz Here 1913 ha fin an emrenerezh. Melestradurezh Kevredidi ar C'hentañ Brezel-bed (1913-1920). Aloubadeg Bro-C’hres e 1920. Staget eo bet [[Trakia ar C’hornaoueg]] ouzh [[Bro-C’hres]] ha [[Trakia ar Reter]] ouzh [[Turkia]] e 1923. * Alc’hwez : ** Timbroù Turkia dreistmoullet gant ΣΛΛ. ΔΙΟΙΚ. ΓKIOYMOY ΛTZINAΣ ΛEΠTA 10 ha skoed-ardamez Gres (1913) ** Timbroù Turkia dreistmoullet gant « Gouarnamant berrbad Trakia ar C’hornaoueg » e lizherenneg arabek غربی تراقیا حكومت مستقله (1913) ** Timbroù Gres dreistmoullet e glas (1913) ** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant THRACE INTERALLIÉE (1913-1920) ** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant THRACE OCCIDENTALE (1913-1920) ** Timbroù Gres dreistmoullet gant ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΔYTIKHΣ ΘPAKHΣ pe Διοιxηςις Δutixής θpάxης (= “Melestradurezh Trakia ar C’hornaoueg”) (1920) ** Timbroù Gres dreistmoullet gant Δutixής θpάxης (= « Melestradurezh Trakia ») (1920) ** Timbroù Turkia dreistmoullet gant Ύπάτη Αρμοστεία Θράκης (= « Komision-Uhel Trakia ») (1920) === [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Transkei]] === *Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1976) hervez Gouarnamant Suafrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994. *Alc’hwez : Transkei (1976-1994) *Pennadoù kar : [[Timbroù Suafrika]] [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]] === [[Timbroù Transvaal|Transvaal]] === *Statud : Republik dizalc’h (1852-1877). Aloubadeg armeoù Breizh-Veur (1877-1881). Republik dizalc’h (1881-1900). Aloubadeg gant ar Saozon (1900-1902). Melestradurezh Breizh-Veur (1902-1910). Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910. ** Postzegel Z.Afr.Republiek, Z.Afr.Republiek (1869-1877) ** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant « V.R.-Transvaal » (‘’’Victoria Regina’’) (1877) ** Transvaal Postage (1878-1880) ** Postzegel Afr. Republiek (1885-1895) ** Zuid Afrikaansche Republiek (1895) ** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant V.R.I. (‘’’Victoria Regina Imperatrix’’) (1900) ** Timbroù Transvaal dreistmoullet gant E.R.I. (‘’’Eduardus Rex Imperator’’’) (1901-1902) ** Transvaal (1902-1909) ** Timbroù servij : dreistmoulladur C.S.A.R. (1905-1909) *Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]] === [[Timbroù Travancore|Travancore]] === *Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : Travancore Anchal (1888-1946) *Pennad kar : [[Timbroù India]] === [[Timbroù Travancore-Kochin|Travancore-Kochin]] === *Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : State of Travancore-Cochin (1950) *Pennad kar : [[Timbroù India]] === [[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]] === *Statud : Tiriad aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1920. Stad emren savet e 1921 goude Emsavadeg Veur an Arabed a-enep an Impalaeriezh otoman, gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Dizalc’h abaoe 1946 dindan anv [[Jordania]]. *Alc’hwez : ** Timbroù [[Palestina]] dreistmoullet en arabeg (1920-1923 ha 1925) ** Timbroù Hedjaz dreistmoullet en arabeg (1924-1925) ** Transjordan (1927-1947) ** Trans-Jordan (1947) *Pennad kar : [[Timbroù Jordania]] === [[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]] === *Statud : Tiriad [[Jorjia]], [[Armenia]] hag [[Azerbaidjan]] unvanet e Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek e 1923. Ul lodenn eus an Unvaniezh Soviedel e 1924. *Alc’hwez : ** Timbroù Impalaeriezh Rusia pe Armenia dreistmoullet gant Э C Ф C P (= pennlizherennoù Republik Sokialour Kevredek Soviedel Treuzkaokazek) (1923). ** Э C Ф C P (1923) [[File:МаркаПМР1995(18).jpg|МаркаПМР1995(18)|dehou|200px]] === [[Timbroù Treuznistria|Treuznistria*]] === *Statud : Tiriad aloubet gant Roumania (1941-1944). Tiriad disrannour Moldova (abaoe 1991). Nann anavezet gant an darn vrasañ eus Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Nann ezel an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]]. * An timbroù a c’hell bezañ implijet er vro met ne c’heller ket ober ganto evit kas lizhiri d’an estrenvro. *Alc’hwez : ** Республика Молдовеняскэ Нистрянэ (1993) ** Пошта ПМР ** ПМР === [[Timbroù Treuzsilvania|Treuzsilvania]] === *Statud : Bro eus an [[Impalaeriezh Aostria-Hungaria]] staget ouzh [[Roumania]] e 1919. *Alc’hwez : Timbroù [[Hungaria]] dreistmoullet gant <small>BANI REGATUL ROMANIEI F P.T.T.</small> ([[Kolozsvár]] = Cluj hiriv) pe <small>Bani REGATUL ROMANIEI F P.T.T.</small> [[Nagyvárad]] = Oradea hiriv) (1919) === [[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Trieste]] === [[File:The Free Territory of Trieste, Zone B 1952 Mi 59 stamp (75th anniversary of the UPU. Palace Hotel, Portorož-Portorose).jpg|dehou|200px]] *Statud : Goude an Eil Brezel-bed eo savet “Tiriad Dieub Trieste”. Rannet eo tiriad kêr [[Trieste]] e daou : fiziet e voe un tiriad (A) e melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika, tra m’edo an eil (B) dindan melestradurezh [[Yougoslavia]]. Staget eo an tiriad A ouzh Italia e 1954, ouzh Yougoslavia (Kroatia) an tiriad B. *Alc’hwez (Tiriad A) : ** Timbroù Italia dreistmoullet gant AMG F.T.T. (1947-1954) *Alc’hwez (Tiriad B) : ** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant STT VUJA pe VUJA-STT (1949) ** STT-VUJA (1950) ** S.T. TRSTA VUJA (1950-1952) ** STT VUJA (FNR) JUGOSLAVIJA (1952) ** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant STT VUJNA (1952-1954) *Pennadoù kar : [[Timbroù Italia]] [[Timbroù Yougoslavia]] [[Timbroù Venezia Giulia]] === [[Timbroù Trinidad ha Tobago|Trinidad ha Tobago]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek 1962. Ul lodenn eus Kevread Indez ar C’hornaoueg (1958-1962). Stad dizalc’h abaoe 1962. *Alc’hwez : ** LML (1847) ** [[Trinidad]] (1854-1909) ** Trinidad & [[Tobago]] (abaoe 1913) *Pennad kar : [[Timbroù Trinidad]] === [[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]] === *Statud : Trevadenn Italia (1912-1951). Lodenn eus Libia abaoe 1951. *Alc’hwez : ** Timbroù Italia dreistmoulet gant <small>TRIPOLITANIA</small> (1923-1926 ha 1927) ** [[Tripolitania]] (1926 ha 1934) ** Poste Italiane Tripoli (1930-1934) === [[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]] === [[File:Tristan da Cunha 1960 Marine Life stamps.jpg|dehou|300px]] *Statud : Trevadenn ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1816-1983). Tiriad-suj (1983-2002) ha Tiriad tramor asambles gant [[Saint Helena (enezenn|Saint-Helena]) hag Enez [[Ascension]] abaoe 2002. *Alc’hwez : ** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet Tristan da Cunha (1952) ** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet Tristan da Cunha Resettlement (1963) ** Tristan da Cunha (abaoe 1952) === [[Timbroù Tunizia|Tunizia]] === *Statud : Bro warezet gant Bro-C’hall (1881-1956). Rouantelezh dizalc’h (1956-1957). Republik abaoe 1957. * Alc’hwez : ** Régence de Tunis (1888-1902) ** Tunisie RF (1902-1954) ** Tunisie (lizherenneg latin hag arabek) (1954-1957) ** République Tunisienne الجمهورية التونسية (abaoe 1957) === [[Timbroù Turkia|(Impalaeriezh Otoman ha) Turkia]] === [[File:Kemal Ataturk on Turkish Stamp.jpg|dehou|200px]] *Statud : Impalaeriezh (otoman) dizalc’h etre 1299 ha 1922. Dismantret goude ar [[Brezel-bed Kentañ]] e voe savet meur a Stad diouzh an tiriadoù bet dindan e veli : [[Siria]], [[Treuzjordania]], [[Palestina]], [[Liban]]… Republik [[Turkia]] a voe savet war e lerc’h e 1923. [[File:Tughra Mahmuds II-ar.gif|left|50px]] *Alc’hwez : ** Lizherennoù arabek (1858-1913) ** Emp. Ottoman (1876-1877) ** Lizherennoù arabek hag arouez an islam “Tugra” (1892-1911 ha 1915-1923) ** Postes Ottomanes (1913) ** Lizherennoù arabek (1923-1926) ** Türk Postalari (1926-1929) ** Türkiye Cumhuriyeti (1930-1935) ** Türkiye Postalari pe Turkiye Cumhuriyeti Postalari (1929-1955 ha 1959-1966) ** Türkiye (1955-1959) ** Turkiye Cumhuriyeti (abaoe 1966) === [[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]] === *Statud : Republik ezel eus an [[Unvaniezh Soviedel]] betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992 *Alc’hwez : ** Туркменистан ha [[Turkmenistan]] (1992) ** Türkmenistan (abaoe 1993) === [[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]] === [[File:Turks and Caicos Islands bulk salt loading stamp 1950.jpg|dehou|250px]] *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Tiriad-suj Bahamas betek 1848. Tiriad-suj [[Jamaika]] (1874-1965). Staget ouzh Bahamas (1965-1973). Tiriad tramor Breizh-Veur abaoe 1973. *Alc’hwez : ** Timbroù Jamaïka (1860-1867) ** Turks Islands (1867-1900) ** Turks & Caicos Islands (abaoe 1900) *Timbroù lec’hel : Caicos ** Timbroù Turks ha Caicos dreistmoullet gant <small>CAICOS ISLANDS</small> (1981) ** Caicos Islands (1983-1985) === [[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]] === *Statud : Inizi gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet dindan anv Inizi Ellice (1877-1915). Trevadenn (1912-1975) gant an Inizi Gilbert. Stad dizalc’h abaoe 1978. *Alc’hwez : Tuvalu (abaoe 1976) ** Inizi Funafuti (1984) Nanumaga (1984) Nanumea (1984) Niutao (1984) Nui (1984) Nukufetau (1984) Nukulaelae (1984) Vaitupu (1984) == U == === [[Timbroù Udine|Udine]] === *Statud : Kêr Italia aloubet gant arme Aostria e 1918. *Alc’hwez : Municipio di Udine (1918) === [[Timbroù Ukraina|Ukraina]] === [[File:Postage Stamp 2019 Constitution of Ukraine 23.png|dehou|200px]] *Statud : Tiriadoù dindan dalc’h Impalaeriezh Rusia. Unvaniezh Ukrania Kreiz ha Ukrania ar c’hornaoueg : Republik Sokialour Soviedel Ukraina. Aloubadeg Alamagn (1941-1943). Stad dizalc’h abaoe 1991. Aloubadeg Rusia e tiriadoù ar reter ha [[Krimea]]. *Alc’hwez : ** УССР (1923) ** Timbroù an Unvaniezh Soviedel СССР (1923-1991) ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant « UKRAINE » (1941-1943) ** Україна - Ukraina (abaoe 1991) ** Krimea : Timbroù an Unvaniezh Soviedel dreistmoullet gant « КРЫМ » (1992-1993) === [[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]] === *Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Aostria betek 1918. [[Republik Poblel Ukraina ar C'hornôg|Republik Pobl Ukraina ar C'hornôg]], anvet ivez [[Republik Galitsia]] etre 1918 ha 1923. *Alc’hwez : ** Timbroù Rusia dreistmoullet gant un tribac’h embannet e Kiev, Ekaterinoslav, Kharkov, Odessa, Poltava, Podolie ha Vinnitza (1918). ** УКРАІНСЬКА (1918) ** Timbroù Aostria dreistmoullet gant « УКР H P » embannet e Lvov pe Kolomea (1918) ** Timbroù Aostria dreistmoullet gant “3 y. H.P. » (1919) ** УКРАІНСЬКА (1921-1923) === [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet|Umm al-Qaywayn]] === *Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus Stad an Emirelezhioù Arab Unanet abaoe 1968. *Alc’hwez : Umm-al-Qïwaïn (1964-1972) *Pennad kar : [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet]] [[File:The Soviet Union 1937 CPA 559 stamp (Lenin).jpg|dehou|150px]] === [[Timbroù Unvaniezh Republikoù Sokialour Soviedel|Unvaniezh Republikoù Sokialour Soviedel]] === *Statud : Stad dizalc’h savet e 1922 goude Dispac’h 1917 ha fin an Impalaeriezh rusian. Aet da get e 1991. *Alc’hwez : СССР ПОЧТА (lizherenneg kirilek) (1923-1991) === [[Timbroù Uruguay|Uruguay]] === *Statud : Republik dizalc’h abaoe 1825. *Alc’hwez : ** Diligencia ha skeudenn an heol gant un dremm (1856 ha 1887) ** Montevideo (1858-1859) ** Republica del Uruguay Montevideo pe Republica Oriental del Uruguay (1866—1956) ** Republica O. del Uruguay (1921-1956) ** [[Uruguay]] (abaoe 1956) ** Burevioù broioù estren e [[Montevideo]] : *Burev-post Breizh-Veur : timbroù saoz gant ur siell C28 (1862-1872) *Burev-post Bro-C’hall : timbroù gall gant ur siell e stumm ur c’hwec’hkogn *Burev-post Italia : timbroù Reter-Nesañ == V == === [[Timbroù Katalonia|Valencia]] === *Statud : Proviñs emren er Stad Spagn. E-pad [[Brezel ar garlouriezh]] e voe embannet timbroù gant skoazellerien Carlos. *Alc’hwez : Poltred Don Carlos hag « ESPAÑA VALENCIA » (1874) === [[Timbroù Vanuatu|Vanuatu]] === *Statud : Tiriad dindan dalc’h Bro-C’hall hag ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Hebridez-Nevez]]. Stad dizalc’h abaoe 1980. *Alc’hwez : Vanuatu === [[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]] === * Statud : Porzh-mor en [[Impalaeriezh Otoman]]. Staget ouzh Bro-C’hres e 1914. * Alc’hwez : Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant '''Vathy''' (1893-1900) === [[Timbroù Keoded ar Vatikan|Keoded ar Vatikan]] === [[File:StampsVatican1938Michel59-62.JPG|dehou|500px]] *Statud : Stad dizalc’h, anvet “[[Stadoù ar Pab]]” betek 1929. Nann-ezel eus Aozadur ar Broadoù Unanet. *Alc’hwez : ** Poste Vaticane (1929-1992) ** Cittá del Vaticano (abaoe1993) *Pennad kar : [[Timbroù Stadoù ar Pab]] === [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Venda]] === *Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1979) hervez Gouarnamant SuAfrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unvanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994. *Alc’hwez : [[Venda]] (1979-1994) *Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]], [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]] === [[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]] === *Statud : Rannvro Italia an Norzh dindan dalc’h Aostria etre 1815 ha 1866. Aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika etre 1945 ha 1947. *Alc’hwez : ** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Regno d’Italia Venezia Giulia 3. XI. 18. » (1919) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Venezia Giulia » (1919) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant « A.M.G. VG » (1945-1947) === [[Timbroù Venezuela|Venezuela]] === *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1830. *Alc’hwez : ** Correos de Venezuela pe EE.UU. de Venezuela (1880-1955) ** Republica de Venezuela (1955-1983) ** [[Venezuela]] (1983-2003) ** Republica Bolivariana de Venezuela (abaoe 2003) === [[Timbroù Victoria|Victoria]] === *Statud : Trevadenn ar [[Rouantelezh-Unanet]] (1851-1900). Ezel eus Kengevredad [[Aostralia]] abaoe 1901. *Alc’hwez : [[Victoria (Aostralia)|Victoria]] (1850-1908) *Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]] === [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Bro Victoria]] === *Statud : Ergerzhadeg Antarktika (1909) *Alc’hwez : Timbroù [[Zeland Nevez]] dreistmoullet gant “Victoria Land” (1911-1912). === [[Timbroù Viêt Nam|Viêt Nam]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall ([[Annam]], [[Tonkin]], [[Kochin-Sina]]) dindan [[Indez-Sina]] c’hall. Stad dindan levezon Frañs savet e 1949, dizalc’h (Impalaeriezh) e 1954. Rannet etre [[Viet Nam an Norzh]] ha [[Viet Nam ar Su]] e 1955. Adunvanet e 1975. *Alc’hwez : ** Viêt Nam (1951-1952) ** VIỆT NAM CỘNG HOÀ (BƯU CHÍNH = Postoù) **VIETNAM (abaoe 1975) === [[Timbroù Viet Nam an Norzh|Viet Nam an Norzh]] === [[File:3cts petain bistre surch.jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn Bro-C’hall dindan anv [[Indez-Sina]] betek. Stad dizalc’h embannet e 1945 (Republik Demoktratel Viet Nam) met anavezet e 1954. Unvanet gant [[Viet Nam ar Su]] e 1973. *Alc’hwez : ** Timbroù Indez-Sina dreistmoullet <small>VIET-NAM DAN-CHU CONG-HOA</small> (‘’ Republik Demokratel’’) (1945- 1946) BƯU CHÍNH = Postoù ** VIÊT-NAM DAN-CHU CONG-HOA (1946-1976) *Pennadoù kar : [[Timbroù Viet Nam]] === [[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]] === *Statud : Stad dizalc’h etre 1955 ha 1975. Melestradurezh Gouarnamant Berrbad Su Viet Nam etre 1975 ha 1976. Kenteuzet gant Viet Nam an Norzh evit sevel Stad Viet Nam e 1975. *Alc’hwez : ** Viêt Nam Cong Hoa (1955-1975) ** Cong Hoa Mien Nam Viêt Nam (1975-1976) *Pennadoù kar : [[Timbroù Viet Nam]] === [[Timbroù Burkina Faso|Volta Uhel]] === *Statud : Trevadenn Bro-Chall (1921-1946), tiriad tramor Bro-C’hall (1946-1958) ha Republik emren (1958-1960). Dizalc’h e 1960. Adanvet e voe [[Burkina Faso]] e 1984. *Alc’hwez : ** Timbroù Soudan c’hall (1894-1902) ** Timbroù Senegambia ha Niger (1902-1906) ** Timbroù Senegal Uhel ha Niger (1906-1917) ** Timbroù Senegal Uhel ha Niger dreistmoullet gant Haute-Volta (1920-1928) ** Haute-Volta (1920-1931) ** Timbroù [[Aod an Olifant]], [[Niger]] pe [[Soudan c’hall]] hervez al lec’h, hep meneg ebet (1932-1944) ** Timbroù Afrika ar C’hornaoueg C’hall (1944-1959) *Pennad kar : [[Timbroù Burkina Faso]] == W == === [[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]] === *Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet betek 1950. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : Wadhwan State (1888-1892) *Pennad kar : [[Timbroù India]] === [[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]] === [[File:Timbre Wallis et Futuna 1920 - 75 centimes.jpg|dehou|150px]] *Statud : Enezeg gwarezet gant Bro-C’hall (1886-1961). Tiriad tramor (1961-2003). Strollegezh tramor abaoe 2003. *Alc’hwez : ** Timbroù [[Kaledonia-Nevez]] dreistmoullet gant <small>ILES WALLIS et FUTUNA</small> (1920-1938 ha 1939-1940) ** Wallis et Futuna (1931 ha 1939) ** Timbroù Kaledonia-Nevez dreistmoullet gant <small>ILES WALLIS et FUTUNA</small> pe <small>WALLIS ET FUTUNA</small> (1941--1944) ** Îles Wallis & Futuna (1944) ** Wallis et Futuna RF (abaoe 1957) *Pennad kar : [[Timbroù Kaledonia Nevez]] === [[Timbroù Wenden|Wenden]] === [[File:StampVenden1864Michel4.jpg|dehou|150px]] *Statud : Kêr eus [[Latvia]] anvet [[Cēsis]] bremañ. *Alc’hwez : ** Wendenschen Kreises pe Wendensche Kreise (1862-1875) ** ВЕНДЕНCKAЯ (1901) === [[Timbroù Württemberg|Württemberg]] === *Statud : Ezel eus [[Kengevread Hanternoz Alamagn]] (1867-1871), eus an [[Impalaeriezh Alamagn]] (1891-1919). Republik Weimar (1919-1933). Trede Reich (1933-1945). Aloubadeg Bro-Frañs (1947-1949). Dont a reas da vezañ ul lodenn eus Land [[Baden-Württemberg]] en Alamagn ar C’hornaoueg (1949-1991) hag Alamagn unvan abaoe 1991. *Alc’hwez : ** Württemberg (1851 ha 1869-1874) ** Skoed-adamez ha Freimarke kreuzer' (1857-1866) ** K. Württ. post (1875-1894) ** Timbroù-servij : ** K. Württ. post (1875-1915) ** Württemberg Bezirskmarke pe Staatsmarke (1916-1919 ha 1923-1924) ** Timbroù Wurtemberg dreistmoullet “Volkstaat Württemberg” (1919) ** Württemberg (1920) ** Timbroù Wurtemberg dreistmoullet “Deustches Reich” (1920) ** Timbroù Alamagn (1920-1947) ** Württemberg (1947-1949) == X == === [[Timbroù Sina|Xinjiang]] === *Statud : Rannvro emren eus Sina, bet anvet [[Turkestan ar Reter]]. *Alc’hwez : Timbroù Sina dreistmoullet e sinaeg “Implijet e proviñsoù Xinjiang hepken” (1915-1949) == Y == === [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Yafa Uhelañ]] === *Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh [[Yemen ar Su]] e 1967. *Alc’hwez : State of Upper Yafa South Arabia (1967) === [[Timbroù Yemen |Yemen]] === *Statud : Stad savet diwar unvaniezh [[Yemen ar Su]] ha [[Yemen an Norzh]] e 1990. *Alc’hwez : ** Yemen Republic (1990-1991) ** Republic of [[Yemen]] (adalek 1991) === [[Timbroù Yemen an Norzh |Yemen an Norzh]] === [[File:YAR 1969 MiNr0867A pm B002.png|dehou|200px]] *Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh ottoman (1873-1918). Rouantelezh (1918-1962). Brezel diabarzh etre roueelourien ha republikaned (1962-1970). Embannet e voe Republik Arab ar Yemen e 1962. Unvanet e voe Yemen ar Su ha Yemen an Norzh e 1990. *Alc’hwez : ** Yemen ha lizherennoù arabek (1929-1930) ** Postes du Royaume du Yemen (1939-1945) ** The Moutawakilite KIngdom of Yemen (1952-1959) ** Yemen (1959-1962) ** Timbroù dreistmoullet gant « Free Yemen Fights for God, Imam & Country » (lizherennoù latin hag arabek) (1962) ** Mutawakelite KIngdom of Yemen (1964- 1970) ** Y.A.R. pe Yemen Arab Republic (1962-1991) === [[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Aden]] (1874-1963). Ul lodenn eus Kevread Emirelezhioù Arabia ar Su (1959-1962) adanvet Gwarezva [[Kevread Arabia ar Su]] (1962-1967). Stad dizalc’h (Republik demokratel ha Poblek) etre 1967 ha 1990. Kenteuzet gant [[Republik Arab Yemen]] (Yemen an Norzh) e 1990. Brezel diabarzh e 1994. *Alc’hwez : ** Timbroù Yemen dreistmoullet gant <small>PEOPLE’S REPUBLIC OF SOUTHERN YEMEN</small> (lizherenneg arabek ha latin (1967) ** People’s Republic of Southern Yemen (1968-1970) ** People’s Democratic of Southern Yemen (1971-1982) ** Yémen PDR (1978-1990) === [[Timbroù Yougoslavia|Yougoslavia]] === [[File:Europa 1990 Yugoslavia 02.jpg|dehou|200px]] *Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Aostria-Hungaria betek 1918. Stad dizalc’h dindan anv « Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened » etre 1918 ha 1929, adanvet “Rouantelezh Yougoslavia” er bloaz 1929. Aloubadeg Alamagn hag Italia (1941-1945). Republik Kevreadel Demokratel e 1945 savet gant unvaniezh c’hwec’h Republik : [[Bosnia-Herzegovina]], [[Kroatia]], [[Makedonia]], [[Montenegro]], [[Serbia]] ha [[Slovenia]], ha div rannvro emren ([[Vojvodine]] ha [[Kosovo]]). Pep bro a voe dizalc’h e 1989, nemet Serbia ha Montenegro a chomas asambles betek 2006. *Alc’hwez : ** Kraljevstvo Srba, Hrvata I Slovenga (1921-1929) ** Kraljevina Jugoslavija (1931) ** Југославија ha Jugoslavia (1931-1941) ** Timbroù Serbia dreistmoullet gant “Демократска Федеративна Југославија” (1944-1945) **Jyгославија Jugoslavija (1945-1948) ** FNR Jugoslavija pe ФHP Југославија (1948-1955) ** Југославија pe Jugoslavija (1955-1965 ha 1998-2002) ** Jugoslavija (1965-1991) ** Југославија (1992-1997) *Pennadoù kar : [[Timbroù Serbia]] [[Timbroù Montenegro]] === [[Timbroù Sina|Yunnan]] === *Statud : Postoù rannvroel. * Alc’hwez : Timbroù Sina dreistmoullet (1927-1934) === [[Timbroù Pakhoi|Yunnan-Fou]] === *Statud : Burevioù-post Indez-Sina (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1894-1922). *Alc’hwez : ** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant Yunnansen (1903-1919) ** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant Yunnan-Fou (1906) pe Yunnanfou (1908-1919) == Z == === [[Timbroù Zadar|Zadar]] === *Statud : Kêr eus [[Dalmatia]] aloubet gant Alamagn e 1943. Kêr eus [[Kroatia]] bremañ. * Alc’hwez : ** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Deutsche Besetzung Zara” (1943) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Zara” ha linennoù (1943) === [[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]] === *Statud : Stad dizalc’h. Anv a oa gant [[Republik Demokratel Kongo]], etre ar 27 a viz Here 1971 hag ar 17 a viz Mae 1997. *Alc’hwez : [[Zair|Zaïre]] pe République du Zaïre (1971-1997) *Pennad kar : [[Timbroù Kongo Velgia]] === [[Timbroù Zambezia|Zambezia]] === *Statud : Trevadenn bPortugal. Staget ouzh [[Mozambik]] e 1917. *Alc’hwez : Portugal [[Zambezia]] (1894-1917) *Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]] === [[Timbroù Zambia|Zambia]] === *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1924-1964) dindan anv [[Rodezia an Norzh]]. Stad dizalc’h abaoe 1964 *Alc’hwez : [[ Zambia]] (abaoe 1964) *Pennad kar : [[Timbroù Rodezia an Norzh]] === [[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]] === [[File:Stamp of Zanzibar - 1964 - Colnect 835434 - Map of Zanzibar and Peba and flag.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Sultanelezh dizalc’h (1861-1890). Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1890-1963).. Unvaniezh [[Tanganyika]] ha [[Zanzibar]] e 1964 dindan anv [[Tanzania]]. *Alc’hwez : ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant Zanzibar (1895-1896) ** Timbroù Afrika saoz ar Reter dreistmoullet gant Zanzibar (1895-1896) ** Zanzibar ha poltred ar Sultan (1897-1963) ** Jamhuri Zanzibar (1965) ** Jamhuri Zanzibar-Tanzania (1965) ** Zanzibar-Tanzania (1967) ** Timbroù Tanzania abaoe 1965 *Pennad kar : [[Timbroù Tanzania]] === [[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar – Burevioù gall]] === *Statud : Burev-post Bro-C’hall e Zanzibar etre 1889 ha 1904. *Alc’hwez : ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant un talvoud-gwezh en “Anna” (1894-1896) ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant <small>ZANZIBAR</small> (1894-1897) ** Zanzibar (1902-1904) *Pennad kar : [[Timbroù Zanzibar]] === [[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1851-1931). Stad dizalc’h abaoe 1931. * Alc’hwez : [[Zeland Nevez|New Zealand]] (abaoe 1855). === [[Timbroù Zimbabwe|Zimbabwe]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1923-1953), ezel eus [[Kevread Rodezia ha Nyasaland]] (1953-1964) dindan anv [[Rodezia ar Su]]. Stad dizalc’h abaoe 1965. *Alc’hwez : [[Zimbabwe]] (abaoe 1965) *Pennad kar : [[Timbroù Rodezia ar Su]] === [[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]] === *Statud : Gwarezva ar Rouantelezh-Unanet. Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1894 ha 1896. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910. Stad-emren (Bantoustan) [[KwaZulu]] e Republik SuAfrika etre 1970 ha 1994. Ul lodenn eus Suafrika eo abaoe 1994. *Alc’hwez : ** Timbroù Rouantelezh-Unanet dreistmoullet “Zululand” (1888). ** Timbroù Natal dreistmoullet “Zululand” (1888-1894). ** Zululand (1894-1896). *Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]] ==Gwelet ivez== *[[Timbroù hervez ar vro A...H]] *[[Timbroù hervez ar vro I...P]] [[Rummad:Timbrouriezh]] tqkhatybb3uidwsfbfs1sr1w7l71nig 0 175592 2190487 2160076 2026-05-08T08:58:48Z Tanjee 563 2190487 wikitext text/x-wiki [[File:Stamp of Congo, Free State - 1887 - Colnect 284865 - Leopold II.jpeg|thumb|180px|left|Ar roue Leopold II (1887)]] [[File:Stamp of Congo, Free State - 1898 - Colnect 284884 - Congo village.jpeg|thumb|250px|right|Ur vourc’h (1898)]] Pinvidigezhioù ar broioù afrikan ([[Olifant (danvez)|danvez olifant]], aour, gom-gwevn..) ha speredegezh dreistrealour ar Stadoù european e dibenn an {{XIXvet kantved}} a gasas ar roue [[Leopold II Belgia|Leopold II]] da embann e berc’henniezh war un tiriad en [[Afrika ar C’hreiz]] e 1885. Savet e voe ''Etat Independant du Congo'' (= [[Stad Kongo Dizalc’h]]) dindan e urzhioù eta, ur vro na voe na dizalc’h e gwirionez, na zoken un drevadenn eus Belgia. Heuget gant doareoù labourat annezidi ar vro, lakaet da ostajidi ha boureviet gant o vistri, pobl vBelgia hag he c’houarnamant a lakaas un termen e 1908 d’ar statud « perc’henniezh prevez ar Roue » a oa hini ar vro. Krouet e voe trevadenn [[Kongo Velgia]] a bado betek 1960 pa voe frank ar vro dindan anv [[Republik Demokratel Kongo]] == Timbroù Stad Kongo Dizalc’h == Moullet e voe un tregont timbr bennak dindan an alc’hwez hollc’hallek <small>ETAT INDÉPENDANT DU CONGO</small> etre 1886 ha 1900. Ar rummad kentañ a ginnige poltred a-skerb ar roue Leopold II, war ur patrom heñvel-tre ouzh timbroù Belgia 1884. Gant an eil rummad e tizoloemp ur poltred a-fas eus ar penntiern barvek. Gant an trede rummad, eno timbroù brasoc’h o vent, ec’h arvaster gweledvaoù ar vro (porzh Matadi, skuilh-dour Stanley,…), buhez an dud (ur geriadenn, « tiern Bangala hag e wreg »…), chase an olifanted… Un darn eus an timbroù-se a voe adembannet e 1909 dindan an alc’hwez <small>CONGO BELGE</small>. == Timbroù Kongo Velgia == [[File:Stamp of Belgian Congo - 1909 - Colnect 284952 - type - Mols - manual overprint - CONGO BELGE.jpeg|thumb|200px|right|Timbr dreistmoullet (1909)]] [[File:Stamp of Belgian Congo - 1936 - Colnect 156584 - Queen Astrid.jpeg|thumb|200px|left|Ar rouanez Astrid gant bugale (1936)]] Unan eus ar c’hemmoù pennañ eo an anv CONGO BELGE a lenner war an timbroù embannet goude 1908, hag an alc’hwez divyezhek galleg-flandrezeg CONGO BELGE BELGISCH-CONGO adalek ar bloaz 1910. Ne voe ket implijet timbroù Belgia dreistmoullet da skwer e-barzh an drevadenn. Ar rummadoù timbroù moullet goude 1923 a yae d'ober daou seurt anezho dreist-holl : * Poltredoù henvroidi, hag int o lakaat war-wel o micherioù hengounel a-wechoù (chaseal, kantennerezh, labour ar c’hoad, h.a.) pe o zier-annez (lochoù, kêriadennoù, h.a.), ar pezh a roe testeni eus eksotegezh an drevadenn. N'eo ket ral, e-barzh ar memes heuliadenn timbroù, meskañ hiniennoù (penn-bras ar gêriadenn, sonerien…) ha loened eus ar vro (un okapi, un olifant). * Tresadennoù a ziskoueze oberoù ha skoazell an drevadennerien : ar rummad ''Evit mad ar raktresoù evit gwareziñ an henvroidi'' (1930), monumant ar roue Albert (1941), pe ''E koun ar stourm a-enep ar sklaverezh'' (1947 ha 1951), warnañ penn Leopold II, ha ''50vet deiz-ha-bloaz an hent-houarn etre [[Matadi]] ha [[Leopoldville]]''. Skeudennaouet e vez bugale pareet, ur post-operata en ospital, ur visionerez gant ur bugel... Testeni anat eus gounidoù an trevadenniñ hervez ar velestradurezh. E 1955 e teuas er-maez ur rummad a ginnige gweledavoù Kongo ha poltred ar roue nevez [[Baldoen Iañ a Velgia|Baldoen Iañ]] war an tu-dehou, e-barzh un ovalenn, war batrom timbroù trevadennoù ar Rouantelezh-Unanet. Evit mirout ouzh un tabut bennak e Belgia e voe moullet timbroù gant un alc’hwez CONGO BELGE BELGISCH-CONGO ha re all gant BELGISCH-CONGO CONGO BELGE. Daou vloaz a-raok ma voe roet o frankiz da dud Kongo e voe embannet un timbr bras e vent, gant poltred pemp roue Belgia, evit enoriñ 50vet deiz-ha-bloaz trevadenn Kongo Velgia. Dizalc’h e voe Kongo Velgia e 1960, tapet evoe an anv [[Republik Demokratel Kongo]] gant ar vro e 1964. [[File:Stamp of Belgian Congo - 1942 - Colnect 285382 - Soldier - inscribed - Belgisch Congo Congo Belge.jpeg|thumb|150px|right|Soudard (1942)]] == Pennadoù kar == *[[Timbroù Republik Demokratel Kongo]] *[[Timbroù Su Kasai]] *[[Timbroù Katanga]] [[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Kongo Velgia, Timbroù]] [[Rummad:Kongo Velgia]] n7ta87v4vmin4gqnxjq2yk4ikswlwyd 0 175850 2190456 2190225 2026-05-07T17:56:26Z Dakbzh 58931 2190456 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} '''Kampionad jorjiat an echedoù''' eo kampionad broadel an echedoù e [[Jorjia]]. Aozet e vez abaoe1928. Betek 1990 e oa [[Republik Sokialour Soviedel Jorjia]] unan eus republikoù an [[Unaniezh Soviedel]]. == Kampioned == {| | valign="top" | :{| class="sortable wikitable" ! Nn !! Bloaz !! Kampioned (kemmesk) |- |1||1928||[[Victor Goglidze]] |- |2||1938||[[Archil Ebralidze]] |- |3||1939||Archil Ebralidze |- |4||1941||Archil Ebralidze |- |5||1944||[[Vladas Mikėnas]] |- |6||1946||[[Paul Keres]] (off contest)<br>Archil Ebralidze |- |7||1947||[[Nikolay Sorokin]] |- |8||1948||[[Mikhail Shishov]] |- |9||1949||[[Akaki Pirtskhalava]] |- |10||1950||[[Alexandre Blagidze]] |- |11||1951||Nikolay Sorokin |- |12||1952||Mikhail Shishov |- |13||1953||Alexandre Blagidze |- |14||1954||[[Alexandr Buslaev]] |- |15||1955||[[Bukhuti Gurgenidze]] |- |16||1956||Mikhail Shishov |- |17||1957||Alexandre Blagidze |- |18||1958||[[Bukhuti Gurgenidze]] |- |19||1959||Bukhuti Gurgenidze |- |20||1960||Bukhuti Gurgenidze |- |21||1961||Bukhuti Gurgenidze |- |22||1962||Bukhuti Gurgenidze |- |23||1963||Bukhuti Gurgenidze |- |24||1964||Bukhuti Gurgenidze |- |25||1965||Bukhuti Gurgenidze |- |26||1966||[[Roman Dzindzichashvili]] |- |27||1967||Roman Dzindzichashvili |- |28||1968||Bukhuti Gurgenidze |- |29||1969||Roman Dzindzichashvili |- |30||1970||Bukhuti Gurgenidze |- |31||1971||[[Zurab Mikadze]] <br/> [[Alexandre Bokuchava]] |- |32||1972||[[Tamaz Giorgadze]] |- |33||1973||Bukhuti Gurgenidze |- |34||1974||[[Elizbar Ubilava]] |- |35||1975||[[Zurab Sturua]] |- |36||1976||[[Iuri Chikovani]] |- |37||1977||[[Zurab Sturua]] |- |38||1978||[[Gennadi Zaichik]] |- |39||1979||Gennadi Zaichik |- |40||1980||[[Zurab Azmaiparashvili]] |- |41||1981||Zurab Sturua |- |42||1982||[[Giorgi Giorgadze]] |- |43||1984||Zurab Sturua |- |44||1985||Zurab Sturua |- |45||1986||[[Elizbar Ubilava]] |- |46||1987||Mikhail Krasenkov |- |47||1988||Giorgi Giorgadze |- |48||1989||[[Giorgi Bagaturov]] |- |49||1990||[[Aleksandr Dgebouadze]] |- |50||1991||[[Tamaz Tabatadze]] |- |51||1992||[[Khvicha Supatashvili]] |- |52||1993||[[Akaki Shalamberidze]] |- |53||1994||[[Lasha Janjgava]] |- |54||1995||[[Giorgi Bagaturov]] |- |55||1996||[[Lasha Janjgava]]<ref>[https://theweekinchess.com/html/twic89.html Kampionad jorjiat 1996]</ref> |- |56||1997||[[Giorgi Kacheishvili]] |- |57||1998||[[Nino Khurtsidze]] |- |58||1999|| Giorgi Bagaturov |- |59||2000||[[Tamaz Gelashvili]] |- |60||2001||[[Mikheil Mchedlishvili]] |- |61||2002||Mikheil Mchedlishvili |- |62||2003||[[Baadur Jobava]] |- |63||2004||[[Merab Gagunashvili]] |- |64||2005||[[Valeriane Gaprindashvili]] |- |65||2006||Giorgi Kacheishvili |- |66||2007||[[Baadur Jobava]] |- |67||2008||[[Levan Pantsulaia]] |- |68||2009||[[Tornike Sanikidze]] |- |69||2010||Merab Gagunashvili |- |70||2011||[[Davit Zarkua]] |- |71||2012||Baadur Jobava |- |72||2013||[[Gaioz Nigalidze]] |- | 73||2014||Gaioz Nigalidze |- |74|| 2015||Levan Pantsulaia<ref>{{en}}[http://www.worldsport.ge/en/page/111047_levan-pantsulaia-champion-of-georgia?ShowAllAdvSpaces|title=Levan Pantsulaia Champion of Georgia]]</ref>. |- |75||2016||[[Davit Jojua]] |- |76||2017||[[Luka Paichadze]] |- |77||2018||Mikheil Mchedlishvili |- | 78||2019||[[Giga Quparadze]] |- | 79||2020||Luka Paichadze |- |80 |2021 |Levan Pantsulaia |- |81 |2022 |Levan Pantsulaia |- |- |82 |2023 |Mikheil Mchedlishvili |- |- |83 |2024 |Baadur Jobava |- |- |84 |2025 |Levan Pantsulaia<ref>{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111228.aspx?lan=1&art=1 GEO 84th Ch]</ref>. |- |} | valign="top" | :{| class="sortable wikitable" ! Nn!! Bloaz !! Kampionez |- |1||1935||[[Fani Kats]] |- |2||1936||[[Fani Kats]] |- |3||1937||[[Berta Krezberg]] |- |4||1938||[[Varvara Zargarian]] |- |5||1940||[[Varvara Zargarian]] |- |6||1940||[[Ksenia Gogiava]] |- |7||1945||[[Varvara Zargarian]] |- |8||1947||[[Ksenia Gogiava]] |- |9||1948||[[Lili Gelovani]] |- |10||1950||[[Ksenia Gogiava]] |- |11||1952||[[Ksenia Gogiava]] |- |12||1953||[[Eliso Kakabadze]] |- |13||1954||[[Eliso Kakabadze]] |- |14||1955||[[Eliso Kakabadze]] |- |15||1956||[[Nona Gaprindachvili]] |- |16||1957||[[Eliso Kakabadze]] |- |17||1958||[[Manana Togonidze]] |- |18||1959||[[Nona Gaprindachvili]] |- |19||1960||[[Nona Gaprindachvili]] |- |20||1961||[[Nona Gaprindachvili]] |- |21||1963||[[Alla Chaikovskaya]] |- |22||1964||[[Nana Alexandria]] |- |23||1965||Nana Alexandria |- |24||1966||[[Tsitsino Kakhabrishvili]] |- |25||1968||Nana Alexandria |- |26||1969||[[Tsiuri Kobaidze]] |- |27||1970||Tsitsino Kakhabrishvili |- |28||1971||[[Svetlana Kalandarishvili]] |- |29||1972||[[Tamar Khmiadashvili]] |- |30||1973||Tsitsino Kakhabrishvili |- |31||1974||Tsiuri Kobaidze |- |32||1975||Tamar Khmiadashvili |- |33||1976||[[Nino Gurieli]] |- |34||1977||[[Nino Melashvili]] |- |35||1978||[[Tamar Khmiadashvili]] |- |36||1979|||[[Tamila Meskhi]] |- |37||1980||[[Tsiala Kasoshvili]] |- |38||1981||Tsiala Kasoshvili |- |39||1982||Tsitsino Kakhabrishvili |- |40||1983||[[Ketevan Arakhamia]] |- |41||1984||Ketevan Arakhamia |- |42||1985||[[Genrieta Lagvilava]] |- |43||1986||[[Sopiko Tereladze]]<br>[[Ketevan Melashvili]] |- |44||1987||[[Ketino Kachiani]] |- |45||1988||[[Tsiala Kasoshvili]] |- |46||1989||[[Nino Khurtsidze]] |- |47||1990||[[Ketevan Arakhamia]] |- |48||1991||[[Inga Khurtsilava]] |- |49||1992||[[Nino Gurieli]] |- |50||1993||Nino Khurtsidze |- |51||1994||[[Natia Janjgava]] |- |52||1995||[[Miranda Khorava]] |- |53||1996||[[Maia Lomineishvili]] <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic89.html National women chess championship 1996]</ref> |- |54||1997||[[Inga Khurtsilava]] |- |55||1998||Maia Lomineishvili |- |56||1999||Inga Charkhalashvili |- |57||2000||Sopiko Tereladze<br>Inga Khurtsilava |- |58||2001||[[Lela Javakhishvili]] |- |59||2002||Maia Lomineishvili, [[Ana Matnadze]] |- |60||2003||[[Nana Dzagnidze]] |- |61||2004||[[Nana Dzagnidze]] |- |62||2005||[[Nino Khurtsidze]] |- |63||2006||Nino Khurtsidze |- |64||2007||[[Lela Javakhishvili]], [[Sopiko Khukhashvili]] |- |65||2008||[[Nana Dzagnidze]], [[Salome Melia]] |- |66||2009||Maia Lomineishvili |- |67||2010||Salome Melia |- |68||2011||Maia Lomineishvili |- |69|| 2012||[[Bella Khotenashvili]] |- |70||2013||Nino Khurtsidze |- |71||2014||[[Lela Javakhishvili]] |- | 72||2015||[[Nino Batsiashvili]] |- |73||2016||[[Lela Javakhishvili]] |- |74||2017||[[Bella Khotenashvili]] |- |75||2018||[[Nino Batsiashvili]] |- |76||2019||[[Meri Arabidze]] |- |77||2020||[[Nino Batsiashvili]] |- |78||2021||[[Bella Khotenashvili]] |- |79||2022||[[Nino Batsiashvili]] |- |80||2023||[[Bella Khotenashvili]] |- |81||2024||[[Lela Javakhishvili]] |- |82||2025||[[Nana Dzagnidze]]<ref>{{en}}[https://chess-results.com/tnr1111229.aspx?lan=1&art=4 GEO Women 82nd Ch]</ref>. |- |83||2026||[[Nino Batsiashvili]] |} |} == Liammoù diavaez == *{{es}}[http://www.ajedrezdeataque.com/05%20Palmares/Campeonatos/Nacionales/Europa/Georgia.htm List of winners 1928-2008] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20080517022544/http://www.geocities.com/al2055km/index.html RUSBASE (part V) 1919-1937,1991-1994] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20050903115258/http://www.geocities.com/al2055perv/index.html RUSBASE (part IV) 1938-1960] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20091027071522/http://www.geocities.com/al2055mag/index.html RUSBASE (part III), 1961-1969,1985-1990] *{{en}}[https://web.archive.org/web/20020205005128/http://www.geocities.com/al2055urs/index.html RUSBASE (part II) 1970-1984] *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 May 2005 | title=THE WEEK IN CHESS 550: 62nd Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#13 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 January 2006 | title=THE WEEK IN CHESS 585: 63rd Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic585.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=6 February 2006 | title=THE WEEK IN CHESS 587: 65th Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic587.html#5 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=26 March 2007 | title=THE WEEK IN CHESS 646: 66th Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic646.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=17 March 2008 | title=THE WEEK IN CHESS 695: 65th Women's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic697.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=31 March 2008 | title=THE WEEK IN CHESS 699: 67th Men's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic699.html#6 | publisher=London Chess Center }} *{{citation | last=Crowther | first=Mark | date=2 February 2009 | title=THE WEEK IN CHESS 743: 68th Men's Georgian Championship | url=https://theweekinchess.com/html/twic743.html#9 | publisher=London Chess Center }} == Notennoù ha dave == {{daveoù}} [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Jorjia]] ghcv5oa8riehqmwwwhcjp95at1q3x96 0 175909 2190379 2153468 2026-05-07T12:38:02Z Uldis s 22747 /* Kampionadoù, kampioned ha kampionezed */ 2190379 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} [[File:Klovans 1996 Bad Liebenzell.jpg|thumb|170px|[[Jānis Klovāns]].]] [[File:Edvins Kengis 2000 Wattenscheid.jpg|thumb|170px|[[Edvīns Ķeņģis|Edvīns Keņģis]] .]] [[File:Laura Rogule.jpg|thumb|170px|[[Laura Rogule]].]] [[File:Dana_Reizniece-Ozola_2011.jpg|thumb|170px|[[Dana Reizniece-Ozola]].]] '''Kampionad latvian an echedoù''' eo kampionad broadel ofisiel an [[echedoù]] e [[Latvia]]. Aozet e vez gant Kevre latviat an Echedoù abaoe 1924. C’hoariet e vez bep bloaz pe dost, e [[Riga]] pe e kêriadenn Mežezers peurliesañ. E 1937 e voe kroget gant Kampionad ar Maouezi. == Kampionadoù, kampioned ha kampionezed == :{| class="sortable wikitable" ! Bloaz !! Kêr !! Kampioned kemmesk !! Kampionezed ar Maouezi |- | 1924||[[Riga]]||[[Hermanis Matisons]]|| |- | 1926-1927||Riga||[[Fricis Apšenieks]]|| |- | 1930-1931||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]|| |- | 1932||[[Jelgava]]||[[Movsas Feigins]]|| |- | 1934||Riga||[[Fricis Apšenieks]]|| |- | 1935||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]|| |- | 1937||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||[[Milda Lauberte]]<ref>dirampoiñ a-enep da [[Elise Vogel]] 4:0</ref> |- | 1938-9 ||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||[[Elise Vogel]]<ref>tournamant dirampoiñ: 1. [[Elise Vogel]] 3 (+3, =0, -1) 2. [[Emīlija Šmite]] 2 (+2, =0, -2) 3. [[Marta Krūmiņa-Vitrupe|Marta Krūmiņa]] 1 (+1, =0, -3)</ref> |- | 1941||Riga||[[Alexander Koblencs]]||[[Marta Krūmiņa-Vitrupe|Marta Krūmiņa]] |- | 1943||Riga||[[Igor Zhdanov|Igors Ždanovs]]||[[Milda Lauberte]] |- | 1944||[[Udelnaya (Oblast Moskov)|Udelnaya]], [[Republik Sokialour Kevreadel Soviedel Rusia]]||[[Voldemārs Mežgailis]]|| |- | 1945||Riga||[[Alexander Koblencs]]<ref>[[Vladimir Alatortsev]] a c’hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1945 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl </ref> || |- | 1946||Riga||Alexander Koblencs|| |- | 1947||Riga||[[Zigfrīds Solmanis]] || |- | 1948||Riga||[[Augusts Strautmanis]]<ref>dirampoiñ a-enep da [[Igor Zhdanov|Igors Ždanovs]] 4:3 (+3, =2, -2)</ref>||[[Milda Lauberte]] |- | 1949||Riga||Alexander Koblencs<ref>[[Mark Taimanov]] a c’hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1949 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl </ref> || [[Milda Lauberte]] |- | 1950||Riga||[[Voldemārs Mežgailis]]||[[Milda Lauberte]] |- | 1951||Riga||[[Mark Pasman]]||Milda Lauberte |- | 1952||Riga||[[Jānis Kļaviņš]]||Milda Lauberte]<ref> dirampoiñ a-enep da Lidiya Paramonova 3,5:0,5</ref> |- | 1953||Riga]]||[[Mikhail Tal]]||Milda Lauberte |- | 1954||Riga||Jānis Klovāns||Milda Lauberte<ref> dirampoiñ a-enep da [[Zara Nakhimovskaya]] 3,5:2,5 (+2, =3, -1)</ref> |- | 1955||Riga||[[Aivars Gipslis]]||Milda Lauberte<ref> dirampoiñ a-enep da Ārija Jansone 3,5:1,5 (+3, =1, -1)</ref> |- | 1956||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte |- | 1957||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte<ref>[[Olga Ignatieva]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1945 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl</ref> |- | 1958||Riga||[[Israel Zilber]]<ref> dirampoiñ a-enep da Aivars Gipslis 3,5:2,5 (+1, =5, -0)</ref> ||[[Zara Nakhimovskaya]] |- | 1959||Riga||[[Kārlis Klāsups]]<ref> dirampoiñ a-enep da 4:3 (+3, =2, -2)</ref>|| [[Zara Nakhimovskaya]] |- | 1960||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte |- | 1961||Riga||Aivars Gipslis||[[Zara Nakhimovskaya]] |- | 1962||Riga||Jānis Klovāns||Zara Nakhimovskaya |- | 1963||Riga||Aivars Gipslis||Astra Klovāne |- | 1964||Riga||Aivars Gipslis||Astra Klovāne |- | 1965||Riga||Mikhail Tal||Astra Klovāne |- | 1966 ||Riga||Aivars Gipslis||[[Benita Vēja]]<ref> dirampoiñ a-enep da Astra Klovāne 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref> |- | 1967||Riga||Jānis Klovāns||[[Vija Rožlapa]] |- | 1968||Riga||Jānis Klovāns<ref> dirampoiñ a-enep da [[Valerij Zhuravliov]] 4:2 (+3, =2, -1)</ref>||[[Sarma Sedleniece]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Ilga Kļaviņa]] 3,5:1,5 (+3, =1, -1)</ref> |- | 1969||Riga||[[Anatolijs Šmits]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Juzefs Petkēvičs]] 3,5:1,5 (+2, =3, -0)</ref> ||Astra Klovāne |- | 1970||Riga||Jānis Klovāns||Astra Klovāne |- | 1971||Riga||Jānis Klovāns||[[Vija Rožlapa]] |- | 1972||Riga||[[Lev Gutman]]||Vija Rožlapa |- | 1973||[[Daugavpils]] (Kemmesk) Riga (Maouezi)||Alvis Vītoliņš||[[Tamāra Vilerte]]<br />[[Ingrīda Priedīte]] |- | 1974||Riga||[[Juzefs Petkēvičs]]<br/>[[Vladimir Kirpichnikov]]||[[Vija Rožlapa]] |- | 1975||Riga||Jānis Klovāns<br/>Anatolijs Šmits||Astra Goldmane |- | 1976||Riga||[[Alvis Vītoliņš]]||[[Ilze Rubene]] |- | 1977||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Klovāne |- | 1978||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Klovāne |- | 1979||Riga||Jānis Klovāns||[[Ingrīda Priedīte]] |- | 1980||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] |- | 1981||Riga||[[Aleksander Wojtkiewicz]]||Astra Goldmane |- | 1982||Riga (Kemmesk), [[Jūrmala]] (Maouezi)||Alvis Vītoliņš||[[Anda Šafranska]] |- | 1983||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Goldmane<ref> dirampoiñ a-enep da Anda Šafranska 3:1 (+3, =0, -1)</ref> |- | 1984||Riga||[[Edvīns Ķeņģis]]||Anda Šafranska |- | 1985||Riga||Alvis Vītoliņš<br/>[[Juzefs Petkēvičs]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] |- | 1986||[[Riga]]||[[Jānis Klovāns]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Alvis Vītoliņš]] 2:0</ref> || [[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] |- | 1987||Riga||[[Edvīns Ķeņģis]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] |- | 1988||Riga||Edvīns Ķeņģis||[[Natalia Eremina|Natālija Jerjomina]] |- | 1989||Riga||Edvīns Ķeņģis<ref>tournamant dirampoiñ: 1. [[Edvīns Ķeņģis]] 2,5 (+1, =3, -0) 2. [[Jānis Klovāns]] 2 (+1, =2, -1) 3. Alvis Vītoliņš 1,5 (+1, =1, -2)</ref>||[[Ingūna Erneste]] |- | 1990||Riga||Edvīns Ķeņģis||Anda Šafranska |- | 1991||Riga||[[Normunds Miezis]]<ref>[[Evgeny Sveshnikov]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1991 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl</ref><ref> dirampoiñ a-enep da [[Alvis Vītoliņš]] 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref>||[[Anda Šafranska]] |- | 1992||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]<ref>[[Sergey Okrugin]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1992 e Riga, trec'h e voe met ne dapas ket an titl</ref><ref>Match victory over Jānis Daudzvārdis 2:0</ref>||[[Anna Hahn]<ref>[[Tuulikki Laesson]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1992 e Riga, trec'h e voe met ne dapas ket an titl</ref> |- | 1993||Riga||[[Zigurds Lanka]]||Anda Šafranska |- | 1994||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]||Anda Šafranska<ref> dirampoiñ a-enep da [[Olita Rause]] 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref> |- | 1995||Riga||[[Igors Rausis]]||[[Ilze Rubene]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Anda Šafranska]], rampo e voent adarre 2:2 (+1, =2, -1) met [[Ilze Rubene]] he doa ar c’henefeder Sonneborn-Berger gwellañ en tournamant meur</ref> |- | 1996||Riga||[[Daniel Fridman]]||Anda Šafranska |- | 1997||Riga||Edvīns Ķeņģis||Anda Šafranska |- | 1998 ||Riga||[[Māris Krakops]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Juzefs Petkēvičs]] 2,5:1,5 (+1, =3, -0)</ref>||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] 2,5:1,5 (+1, =3, -0) ([[Ventspils]])</ref> |- | 1999 ||Riga||[[Arturs Neikšāns]]||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]] |- | 2000 ||Riga||[[Viesturs Meijers]]||Dana Reizniece |- | 2001 ||Riga||[[Guntars Antoms]]||Dana Reizniece |- | 2002 ||Riga||[[Ilmārs Starostīts]]<ref> tournamant dirampoiñ: 1. [[Ilmārs Starostīts]] 1,5 (+1, =1, -0) 2. [[Viesturs Meijers]] 1 (+1, =0, -1) 3. [[Rolands Bērziņš]] 0,5 (+0, =1, -1)</ref>||[[Ingūna Erneste]] |- | 2003||Riga||[[Evgeny Sveshnikov]]||[[Laura Rogule]] |- | 2004||Riga||Edvīns Ķeņģis<ref name="Bestof">Best of Latvian participants in "Riga Open - 2004"</ref>||[[Ilze Bērziņa]] |- | 2005||Riga||Edvīns Ķeņģis||Laura Rogule |- | 2006||Riga||[[Normunds Miezis]]||Laura Rogule |- | 2008||[[Mežezers]]||Evgeny Sveshnikov||[[Ilze Bērziņa]] |- | 2009||Mežezers||[[Vitālijs Samoļins]]<ref>[[Daniil Lintchevski]] a voe trec'h met ne dapas ket an titl</ref>||Laura Rogule |- | 2010||Mežezers||Evgeny Sveshnikov||Laura Rogule |- | 2011||[Mežezers||[[Arturs Neikšāns]]||Laura Rogule |- | 2012||Riga||[[Vitālijs Samoļins]]||[[Ilze Bērziņa]] |- | 2013||Riga||[[Igor Kovalenko]]||Laura Rogule |- | 2014||Riga||Igor Kovalenko||[[Katrīna Amerika|Katrīna Šķiņķe]] |- | 2015||Riga||Arturs Neikšāns||Laura Rogule |- | 2016||Riga||[[Vladimir Sveshnikov|Vladimirs Svešņikovs]]||Laura Rogule |- | 2017||Riga||[Arturs Bernotas]]||[[Linda Krūmiņa]] |- | 2018||Riga||[[Nikita Meshkovs|Ņikita Meškovs]]||[[Elizabete Limanovska]] |- | 2019||Riga||Arturs Neikšāns||Ilze Bērziņa |- | 2020||Riga||[[Zigurds Lanka]]||Laura Rogule |- | 2021||Riga||[[Rolands Bērziņš]]||Laura Rogule |- | 2022||Riga||[[Ilmārs Starostīts]]||Laura Rogule |- | 2023||Riga||[[Toms Kantāns]]||Laura Rogule |- | 2024||Riga||[[Guntis Jankovskis]]||Ilze Bērziņa |- | 2025||Riga||Arturs Neikšāns||[[Marija Kuznecova]] |- | 2026||Riga||[[Toms Kantāns]]|| |} == Lieskampioned == :{| class="sortable wikitable" ! # !! Kampionad kemmesk !! Niver titloù kampion !! Bloazioù |- | 1 ||[[Jānis Klovāns]] ||9 ||1954, 1962, 1967–68, 1970–71, 1975, 1979, 1986 |- | 2 ||[[Aivars Gipslis]] ||8 ||1955-57, 1960–61, 1963–64, 1966 |- | 3 ||[[Edvīns Ķeņģis]] ||8 ||1984, 1987–90, 1997, 2004–05 |- | 4 ||[[Alvis Vītoliņš]] ||7 ||1973, 1976–78, 1982–83, 1985 |- | 5 ||[[Arturs Neikšāns]] ||5 ||1999, 2011, 2015, 2019, 2025 |- | 6 ||[[Vladimirs Petrovs]] ||4 ||1930, 1935, 1937, 1938 |- | 7 ||[[Alexander Koblencs|Aleksandrs Koblencs]] ||4 ||1941, 1945–46, 1949 |- | 8 ||[[Valerij Zhuravliov]] ||3 ||1980, 1992, 1994 |- | 9 ||[[Evgeny Sveshnikov]] ||3 ||2003, 2008, 2010 |- | 10 ||[[Fricis Apšenieks]] ||2 ||1927, 1934 |- | 11 ||[[Voldemārs Mežgailis]] ||2 ||1944, 1950 |- | 12 ||[[Mikhail Tal]]||2 ||1953, 1965 |- | 13 ||[[Anatolijs Šmits]]||2 ||1969, 1975 |- | 14 ||[[Juzefs Petkēvičs]] ||2 ||1974, 1985 |- | 15 ||[[Normunds Miezis]] ||2 ||1991, 2006 |- | 16 ||[[Vitālijs Samoļins]] ||2 ||2009, 2012 |- | 17 ||[[Igor Kovalenko]] ||2 ||2013-14 |- | 18 ||[[Zigurds Lanka]] ||2 ||1993, 2020 |- | 19 ||[[Ilmārs Starostīts]] ||2 || 2002, 2022 |} :{| class="sortable wikitable" ! # !! Kampionad ar Maouezi !! Niver titloù kampionez !! Bloazioù |- | 1 ||[[Milda Lauberte]] ||13 ||1937, 1943, 1948–57, 1960 |- | 2 ||[[Laura Rogule]] ||13 ||2003, 2005–06, 2009–11, 2013, 2015–16, 2020–23 |- | 3 ||[[Anda Šafranska]] ||8 ||1982, 1984, 1990–91, 1993–94, 1996–97 |- | 4 ||[[Astra Klovāne]] ||7 ||1963-65, 1969–70, 1977–78 |- | 5 ||[[Ilze Bērziņa]] ||5 ||2004, 2008, 2012, 2019, 2024 |- | 6 ||[[Zara Nakhimovskaya]] ||4 ||1958-59, 1961–62 |- | 7 ||[[Vija Rožlapa]] ||4 ||1967, 1971–72, 1974 |- | 8 ||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] ||4 ||1980, 1985–87 |- | 9 ||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]]||4 ||1998-2001 |- | 10 ||[[Astra Goldmane]] ||3 ||1975, 1981, 1983 |- | 11 ||[[Ingrīda Priedīte]] ||2 ||1973, 1979 |- | 12 ||[[Ilze Rubene]] ||2 ||1976, 1995 |- | 13 ||[[Ingūna Erneste]] ||2 ||1989, 2002 |} ==Notes== {{Reflist|2}} ==External links== * [https://web.archive.org/web/20241207123653/https://www.sahafederacija.lv/english/?years=2020 Latvian Chess Federation website (tournament)] * {{citation | last=Whyld | first=Ken | author-link=Ken Whyld | year=1986 | title=Chess: The Records | publisher=Guinness Books | isbn=0-85112-455-0 | pages=104–105}} (results through 1985) * {{citation | last=Popovsky | first=Alexey | title=Russian Chess Base | url=http://www.al20102007.narod.ru/ }} chapter "Championships of Republics" (Latvian Championships results: 1941&ndash;1990) * {{citation | title= Daugavpils Chess | url= http://www.chessds.lv/ | access-date= 2011-05-18 | archive-url= https://web.archive.org/web/20120114164106/http://www.chessds.lv/ | archive-date= 2012-01-14 | url-status= dead }} chapter "Turnīri - Latvijas čempionātu rezultāti" (Latvian Championships results: 1924&ndash;1993) * {{citation | last=Crowther | first=Mark | date=17 March 2003 | title=THE WEEK IN CHESS 436: Latvian Championships 2003 | url=https://theweekinchess.com/html/twic436.html#18 | publisher=London Chess Center}} * {{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 August 2004 | title=THE WEEK IN CHESS 511: Riga 2004 | url=https://theweekinchess.com/html/twic511.html#9 | publisher=London Chess Center}} * {{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 May 2005 | title=THE WEEK IN CHESS 550: Latvian Championships | url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#12 | publisher=London Chess Center}} * {{citation | last=Crowther | first=Mark | date=17 April 2006 | title=THE WEEK IN CHESS 597: Latvian Championships | url=https://theweekinchess.com/html/twic597.html#14 | publisher=London Chess Center}} * {{citation | last1=Žuravļevs | first1=N. | last2=Dulbergs | first2=I. | last3=Kuzmičovs | first3=G. | year=1980 | title=Latvijas šahistu jaunrade | publisher=Avots | location=Riga | language=lv }} (results through 1979) == Notennoù ha dave == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Latvia]] 3ejd23996vs4ovjupyhsatskfbyl0mh 2190380 2190379 2026-05-07T12:38:44Z Uldis s 22747 /* Lieskampioned */ 2190380 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} [[File:Klovans 1996 Bad Liebenzell.jpg|thumb|170px|[[Jānis Klovāns]].]] [[File:Edvins Kengis 2000 Wattenscheid.jpg|thumb|170px|[[Edvīns Ķeņģis|Edvīns Keņģis]] .]] [[File:Laura Rogule.jpg|thumb|170px|[[Laura Rogule]].]] [[File:Dana_Reizniece-Ozola_2011.jpg|thumb|170px|[[Dana Reizniece-Ozola]].]] '''Kampionad latvian an echedoù''' eo kampionad broadel ofisiel an [[echedoù]] e [[Latvia]]. Aozet e vez gant Kevre latviat an Echedoù abaoe 1924. C’hoariet e vez bep bloaz pe dost, e [[Riga]] pe e kêriadenn Mežezers peurliesañ. E 1937 e voe kroget gant Kampionad ar Maouezi. == Kampionadoù, kampioned ha kampionezed == :{| class="sortable wikitable" ! Bloaz !! Kêr !! Kampioned kemmesk !! Kampionezed ar Maouezi |- | 1924||[[Riga]]||[[Hermanis Matisons]]|| |- | 1926-1927||Riga||[[Fricis Apšenieks]]|| |- | 1930-1931||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]|| |- | 1932||[[Jelgava]]||[[Movsas Feigins]]|| |- | 1934||Riga||[[Fricis Apšenieks]]|| |- | 1935||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]|| |- | 1937||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||[[Milda Lauberte]]<ref>dirampoiñ a-enep da [[Elise Vogel]] 4:0</ref> |- | 1938-9 ||Riga||[[Vladimirs Petrovs]]||[[Elise Vogel]]<ref>tournamant dirampoiñ: 1. [[Elise Vogel]] 3 (+3, =0, -1) 2. [[Emīlija Šmite]] 2 (+2, =0, -2) 3. [[Marta Krūmiņa-Vitrupe|Marta Krūmiņa]] 1 (+1, =0, -3)</ref> |- | 1941||Riga||[[Alexander Koblencs]]||[[Marta Krūmiņa-Vitrupe|Marta Krūmiņa]] |- | 1943||Riga||[[Igor Zhdanov|Igors Ždanovs]]||[[Milda Lauberte]] |- | 1944||[[Udelnaya (Oblast Moskov)|Udelnaya]], [[Republik Sokialour Kevreadel Soviedel Rusia]]||[[Voldemārs Mežgailis]]|| |- | 1945||Riga||[[Alexander Koblencs]]<ref>[[Vladimir Alatortsev]] a c’hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1945 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl </ref> || |- | 1946||Riga||Alexander Koblencs|| |- | 1947||Riga||[[Zigfrīds Solmanis]] || |- | 1948||Riga||[[Augusts Strautmanis]]<ref>dirampoiñ a-enep da [[Igor Zhdanov|Igors Ždanovs]] 4:3 (+3, =2, -2)</ref>||[[Milda Lauberte]] |- | 1949||Riga||Alexander Koblencs<ref>[[Mark Taimanov]] a c’hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1949 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl </ref> || [[Milda Lauberte]] |- | 1950||Riga||[[Voldemārs Mežgailis]]||[[Milda Lauberte]] |- | 1951||Riga||[[Mark Pasman]]||Milda Lauberte |- | 1952||Riga||[[Jānis Kļaviņš]]||Milda Lauberte]<ref> dirampoiñ a-enep da Lidiya Paramonova 3,5:0,5</ref> |- | 1953||Riga]]||[[Mikhail Tal]]||Milda Lauberte |- | 1954||Riga||Jānis Klovāns||Milda Lauberte<ref> dirampoiñ a-enep da [[Zara Nakhimovskaya]] 3,5:2,5 (+2, =3, -1)</ref> |- | 1955||Riga||[[Aivars Gipslis]]||Milda Lauberte<ref> dirampoiñ a-enep da Ārija Jansone 3,5:1,5 (+3, =1, -1)</ref> |- | 1956||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte |- | 1957||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte<ref>[[Olga Ignatieva]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1945 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl</ref> |- | 1958||Riga||[[Israel Zilber]]<ref> dirampoiñ a-enep da Aivars Gipslis 3,5:2,5 (+1, =5, -0)</ref> ||[[Zara Nakhimovskaya]] |- | 1959||Riga||[[Kārlis Klāsups]]<ref> dirampoiñ a-enep da 4:3 (+3, =2, -2)</ref>|| [[Zara Nakhimovskaya]] |- | 1960||Riga||Aivars Gipslis||Milda Lauberte |- | 1961||Riga||Aivars Gipslis||[[Zara Nakhimovskaya]] |- | 1962||Riga||Jānis Klovāns||Zara Nakhimovskaya |- | 1963||Riga||Aivars Gipslis||Astra Klovāne |- | 1964||Riga||Aivars Gipslis||Astra Klovāne |- | 1965||Riga||Mikhail Tal||Astra Klovāne |- | 1966 ||Riga||Aivars Gipslis||[[Benita Vēja]]<ref> dirampoiñ a-enep da Astra Klovāne 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref> |- | 1967||Riga||Jānis Klovāns||[[Vija Rožlapa]] |- | 1968||Riga||Jānis Klovāns<ref> dirampoiñ a-enep da [[Valerij Zhuravliov]] 4:2 (+3, =2, -1)</ref>||[[Sarma Sedleniece]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Ilga Kļaviņa]] 3,5:1,5 (+3, =1, -1)</ref> |- | 1969||Riga||[[Anatolijs Šmits]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Juzefs Petkēvičs]] 3,5:1,5 (+2, =3, -0)</ref> ||Astra Klovāne |- | 1970||Riga||Jānis Klovāns||Astra Klovāne |- | 1971||Riga||Jānis Klovāns||[[Vija Rožlapa]] |- | 1972||Riga||[[Lev Gutman]]||Vija Rožlapa |- | 1973||[[Daugavpils]] (Kemmesk) Riga (Maouezi)||Alvis Vītoliņš||[[Tamāra Vilerte]]<br />[[Ingrīda Priedīte]] |- | 1974||Riga||[[Juzefs Petkēvičs]]<br/>[[Vladimir Kirpichnikov]]||[[Vija Rožlapa]] |- | 1975||Riga||Jānis Klovāns<br/>Anatolijs Šmits||Astra Goldmane |- | 1976||Riga||[[Alvis Vītoliņš]]||[[Ilze Rubene]] |- | 1977||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Klovāne |- | 1978||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Klovāne |- | 1979||Riga||Jānis Klovāns||[[Ingrīda Priedīte]] |- | 1980||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] |- | 1981||Riga||[[Aleksander Wojtkiewicz]]||Astra Goldmane |- | 1982||Riga (Kemmesk), [[Jūrmala]] (Maouezi)||Alvis Vītoliņš||[[Anda Šafranska]] |- | 1983||Riga||Alvis Vītoliņš||Astra Goldmane<ref> dirampoiñ a-enep da Anda Šafranska 3:1 (+3, =0, -1)</ref> |- | 1984||Riga||[[Edvīns Ķeņģis]]||Anda Šafranska |- | 1985||Riga||Alvis Vītoliņš<br/>[[Juzefs Petkēvičs]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] |- | 1986||[[Riga]]||[[Jānis Klovāns]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Alvis Vītoliņš]] 2:0</ref> || [[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] |- | 1987||Riga||[[Edvīns Ķeņģis]]||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] |- | 1988||Riga||Edvīns Ķeņģis||[[Natalia Eremina|Natālija Jerjomina]] |- | 1989||Riga||Edvīns Ķeņģis<ref>tournamant dirampoiñ: 1. [[Edvīns Ķeņģis]] 2,5 (+1, =3, -0) 2. [[Jānis Klovāns]] 2 (+1, =2, -1) 3. Alvis Vītoliņš 1,5 (+1, =1, -2)</ref>||[[Ingūna Erneste]] |- | 1990||Riga||Edvīns Ķeņģis||Anda Šafranska |- | 1991||Riga||[[Normunds Miezis]]<ref>[[Evgeny Sveshnikov]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1991 e Riga, trec’h e voe met ne dapas ket an titl</ref><ref> dirampoiñ a-enep da [[Alvis Vītoliņš]] 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref>||[[Anda Šafranska]] |- | 1992||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]<ref>[[Sergey Okrugin]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1992 e Riga, trec'h e voe met ne dapas ket an titl</ref><ref>Match victory over Jānis Daudzvārdis 2:0</ref>||[[Anna Hahn]<ref>[[Tuulikki Laesson]] a c'hoarias e-maez kevezadeg e kampionad 1992 e Riga, trec'h e voe met ne dapas ket an titl</ref> |- | 1993||Riga||[[Zigurds Lanka]]||Anda Šafranska |- | 1994||Riga||[[Valerij Zhuravliov]]||Anda Šafranska<ref> dirampoiñ a-enep da [[Olita Rause]] 2,5:1,5 (+2, =1, -1)</ref> |- | 1995||Riga||[[Igors Rausis]]||[[Ilze Rubene]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Anda Šafranska]], rampo e voent adarre 2:2 (+1, =2, -1) met [[Ilze Rubene]] he doa ar c’henefeder Sonneborn-Berger gwellañ en tournamant meur</ref> |- | 1996||Riga||[[Daniel Fridman]]||Anda Šafranska |- | 1997||Riga||Edvīns Ķeņģis||Anda Šafranska |- | 1998 ||Riga||[[Māris Krakops]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Juzefs Petkēvičs]] 2,5:1,5 (+1, =3, -0)</ref>||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]]<ref> dirampoiñ a-enep da [[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] 2,5:1,5 (+1, =3, -0) ([[Ventspils]])</ref> |- | 1999 ||Riga||[[Arturs Neikšāns]]||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]] |- | 2000 ||Riga||[[Viesturs Meijers]]||Dana Reizniece |- | 2001 ||Riga||[[Guntars Antoms]]||Dana Reizniece |- | 2002 ||Riga||[[Ilmārs Starostīts]]<ref> tournamant dirampoiñ: 1. [[Ilmārs Starostīts]] 1,5 (+1, =1, -0) 2. [[Viesturs Meijers]] 1 (+1, =0, -1) 3. [[Rolands Bērziņš]] 0,5 (+0, =1, -1)</ref>||[[Ingūna Erneste]] |- | 2003||Riga||[[Evgeny Sveshnikov]]||[[Laura Rogule]] |- | 2004||Riga||Edvīns Ķeņģis<ref name="Bestof">Best of Latvian participants in "Riga Open - 2004"</ref>||[[Ilze Bērziņa]] |- | 2005||Riga||Edvīns Ķeņģis||Laura Rogule |- | 2006||Riga||[[Normunds Miezis]]||Laura Rogule |- | 2008||[[Mežezers]]||Evgeny Sveshnikov||[[Ilze Bērziņa]] |- | 2009||Mežezers||[[Vitālijs Samoļins]]<ref>[[Daniil Lintchevski]] a voe trec'h met ne dapas ket an titl</ref>||Laura Rogule |- | 2010||Mežezers||Evgeny Sveshnikov||Laura Rogule |- | 2011||[Mežezers||[[Arturs Neikšāns]]||Laura Rogule |- | 2012||Riga||[[Vitālijs Samoļins]]||[[Ilze Bērziņa]] |- | 2013||Riga||[[Igor Kovalenko]]||Laura Rogule |- | 2014||Riga||Igor Kovalenko||[[Katrīna Amerika|Katrīna Šķiņķe]] |- | 2015||Riga||Arturs Neikšāns||Laura Rogule |- | 2016||Riga||[[Vladimir Sveshnikov|Vladimirs Svešņikovs]]||Laura Rogule |- | 2017||Riga||[Arturs Bernotas]]||[[Linda Krūmiņa]] |- | 2018||Riga||[[Nikita Meshkovs|Ņikita Meškovs]]||[[Elizabete Limanovska]] |- | 2019||Riga||Arturs Neikšāns||Ilze Bērziņa |- | 2020||Riga||[[Zigurds Lanka]]||Laura Rogule |- | 2021||Riga||[[Rolands Bērziņš]]||Laura Rogule |- | 2022||Riga||[[Ilmārs Starostīts]]||Laura Rogule |- | 2023||Riga||[[Toms Kantāns]]||Laura Rogule |- | 2024||Riga||[[Guntis Jankovskis]]||Ilze Bērziņa |- | 2025||Riga||Arturs Neikšāns||[[Marija Kuznecova]] |- | 2026||Riga||[[Toms Kantāns]]|| |} == Lieskampioned == :{| class="sortable wikitable" ! # !! Kampionad kemmesk !! Niver titloù kampion !! Bloazioù |- | 1 ||[[Jānis Klovāns]] ||9 ||1954, 1962, 1967–68, 1970–71, 1975, 1979, 1986 |- | 2 ||[[Aivars Gipslis]] ||8 ||1955-57, 1960–61, 1963–64, 1966 |- | 3 ||[[Edvīns Ķeņģis]] ||8 ||1984, 1987–90, 1997, 2004–05 |- | 4 ||[[Alvis Vītoliņš]] ||7 ||1973, 1976–78, 1982–83, 1985 |- | 5 ||[[Arturs Neikšāns]] ||5 ||1999, 2011, 2015, 2019, 2025 |- | 6 ||[[Vladimirs Petrovs]] ||4 ||1930, 1935, 1937, 1938 |- | 7 ||[[Alexander Koblencs|Aleksandrs Koblencs]] ||4 ||1941, 1945–46, 1949 |- | 8 ||[[Valerij Zhuravliov]] ||3 ||1980, 1992, 1994 |- | 9 ||[[Evgeny Sveshnikov]] ||3 ||2003, 2008, 2010 |- | 10 ||[[Fricis Apšenieks]] ||2 ||1927, 1934 |- | 11 ||[[Voldemārs Mežgailis]] ||2 ||1944, 1950 |- | 12 ||[[Mikhail Tal]]||2 ||1953, 1965 |- | 13 ||[[Anatolijs Šmits]]||2 ||1969, 1975 |- | 14 ||[[Juzefs Petkēvičs]] ||2 ||1974, 1985 |- | 15 ||[[Normunds Miezis]] ||2 ||1991, 2006 |- | 16 ||[[Vitālijs Samoļins]] ||2 ||2009, 2012 |- | 17 ||[[Igor Kovalenko]] ||2 ||2013-14 |- | 18 ||[[Zigurds Lanka]] ||2 ||1993, 2020 |- | 19 ||[[Ilmārs Starostīts]] ||2 || 2002, 2022 |- | 20 ||[[Toms Kantāns]] ||2 || 2023, 2026 |} :{| class="sortable wikitable" ! # !! Kampionad ar Maouezi !! Niver titloù kampionez !! Bloazioù |- | 1 ||[[Milda Lauberte]] ||13 ||1937, 1943, 1948–57, 1960 |- | 2 ||[[Laura Rogule]] ||13 ||2003, 2005–06, 2009–11, 2013, 2015–16, 2020–23 |- | 3 ||[[Anda Šafranska]] ||8 ||1982, 1984, 1990–91, 1993–94, 1996–97 |- | 4 ||[[Astra Klovāne]] ||7 ||1963-65, 1969–70, 1977–78 |- | 5 ||[[Ilze Bērziņa]] ||5 ||2004, 2008, 2012, 2019, 2024 |- | 6 ||[[Zara Nakhimovskaya]] ||4 ||1958-59, 1961–62 |- | 7 ||[[Vija Rožlapa]] ||4 ||1967, 1971–72, 1974 |- | 8 ||[[Tatiana Voronova|Tatjana Voronova]] ||4 ||1980, 1985–87 |- | 9 ||[[Dana Reizniece-Ozola|Dana Reizniece]]||4 ||1998-2001 |- | 10 ||[[Astra Goldmane]] ||3 ||1975, 1981, 1983 |- | 11 ||[[Ingrīda Priedīte]] ||2 ||1973, 1979 |- | 12 ||[[Ilze Rubene]] ||2 ||1976, 1995 |- | 13 ||[[Ingūna Erneste]] ||2 ||1989, 2002 |} ==Notes== {{Reflist|2}} ==External links== * [https://web.archive.org/web/20241207123653/https://www.sahafederacija.lv/english/?years=2020 Latvian Chess Federation website (tournament)] * {{citation | last=Whyld | first=Ken | author-link=Ken Whyld | year=1986 | title=Chess: The Records | publisher=Guinness Books | isbn=0-85112-455-0 | pages=104–105}} (results through 1985) * {{citation | last=Popovsky | first=Alexey | title=Russian Chess Base | url=http://www.al20102007.narod.ru/ }} chapter "Championships of Republics" (Latvian Championships results: 1941&ndash;1990) * {{citation | title= Daugavpils Chess | url= http://www.chessds.lv/ | access-date= 2011-05-18 | archive-url= https://web.archive.org/web/20120114164106/http://www.chessds.lv/ | archive-date= 2012-01-14 | url-status= dead }} chapter "Turnīri - Latvijas čempionātu rezultāti" (Latvian Championships results: 1924&ndash;1993) * {{citation | last=Crowther | first=Mark | date=17 March 2003 | title=THE WEEK IN CHESS 436: Latvian Championships 2003 | url=https://theweekinchess.com/html/twic436.html#18 | publisher=London Chess Center}} * {{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 August 2004 | title=THE WEEK IN CHESS 511: Riga 2004 | url=https://theweekinchess.com/html/twic511.html#9 | publisher=London Chess Center}} * {{citation | last=Crowther | first=Mark | date=23 May 2005 | title=THE WEEK IN CHESS 550: Latvian Championships | url=https://theweekinchess.com/html/twic550.html#12 | publisher=London Chess Center}} * {{citation | last=Crowther | first=Mark | date=17 April 2006 | title=THE WEEK IN CHESS 597: Latvian Championships | url=https://theweekinchess.com/html/twic597.html#14 | publisher=London Chess Center}} * {{citation | last1=Žuravļevs | first1=N. | last2=Dulbergs | first2=I. | last3=Kuzmičovs | first3=G. | year=1980 | title=Latvijas šahistu jaunrade | publisher=Avots | location=Riga | language=lv }} (results through 1979) == Notennoù ha dave == {{daveoù}} == Liammoù diavaez == [[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Latvia]] j4qyrf9wkuntg6cu0cfwdy6t6ztcxek 0 176257 2190454 2175031 2026-05-07T17:13:07Z Kestenn 14086 /* Implij */ 2190454 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Martini-Henry|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Martini-Henry m1871 - England - AM.032017.jpg|frameless|313x313px|]] <br /><br />Ur fuzuilh '''Martini-Henry''' e [[Mirdi an arme (Stockholm)|Mirdi an Arme]] ([[Stockholm]], [[Sveden]]) | colspan="2" style="display:none;" | |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Fuzuilh]] un-tenn |- ! scope="row" |Mont en-dro |Morailhañ dre zorn, kulasenn ''[[falling block]]'' |- ! scope="row" |[[Munision]]où |[[.577/450 Boxer-Henry]]<br>[[.577/450 Martini–Henry]]<br>[[.303 British]]<br>[[.310 Cadet]]<br>[[11,43 × 55 mm R]] (stumm otoman)<br>[[7,65 × 53 mm Mauser]] (stumm otoman)<br>[[11,43 × 59 mm R]] (stumm roumanat) |- ! scope="row" |Produerien |[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]]<br>[[Birmingham Small Arms]] (stumm Cadet)<br>Kopiennoù e [[North-West Frontier (proviñs)|proviñs an North-West Frontier]] ([[Pakistan]] a-vremañ) |- ! scope="row" |Mare produiñ |1871 - 1889 |- ! scope="row" |Niver produet |Etre 500.000 hag 1 milion |- ! scope="row" |Mare implij |1871-1918 (Rouantelezh-Unanet) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm diazez) |- ! scope="row" |Mas (hep [[baionetez]]) |3,83 kg |- ! scope="row" |Mas (gant ar vaionetez) |4,22 kg |- ! scope="row" |Hirder |1.245 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |844 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Tizh mont e-maez ar boledoù |400 m/s (gant poultr du) |- ! scope="row" |Lusk-tennañ |Hervez an tenner, etre 12 hag 20 tenn/mn |- ! scope="row" |Hed-tenn efedus |370 m |- ! scope="row" |Hed-tenn d'ar muiañ |1.700 m |- ! scope="row" |Adstummoù |Karabinenn, Cadet, Greener Police Shotgun, Gahendra |- | colspan="2" | |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |D |- |} Ar '''Martini-Henry''' zo ur rummad [[Fuzuilh|fuzuilhoù]] un-tenn reolius er [[British Army]] adalek 1871 hag implijet betek dibenn ar [[Brezel-bed Kentañ]]. Unan eus an armoù arouezius eus ar [[mare viktorian]] ha deus [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] eo. == Istor ha mont en-dro == Er bloavezhioù 1860 e rae ar [[British Army]] gant ar [[Snider-Enfield]], a oa fuzuilhoù karget dre o begoù kemmet evit degemer [[Kartouchenn (arm-tan)|kartouchennoù]] metalek modernoc'h. Savet e voe ar Martini-Henry diwar ur sistem [[Kulasenn (armoù-tan)|kulasenn]] breouet gant ar Stadunanad [[Henry O Peabody|Henry O. Peabody]] e 1862, dezhi ur wikefre ''[[falling block]]''. Evit kargañ an arm e oa ret sachañ war ul [[Geriaoueg an armoù-tan#Loc'henn-grogenn|loc'henn-grogenn]] dindan e fust ha lakaat ur gartouchenn en e gambr<ref>{{En}} GREENWOOD Hilary, ''[https://www.shorehamfort.co.uk/past/the-martini-henry-rifle/ The Martini Henry Rifle]'', Shoreham Fort (lennet d'an 23/08/2025)</ref>. E 1866, an ijinour suis [[Friedrich von Martini]] a simplaas ar gulasenn en ur dennañ he morzhol bras hag en ur lakaat en e blas un doare [[Geriaoueg an armoù-tan#Skoer|skoer]] all. Kemmañ a reas stumm al loc'henn-grogenn ivez. E Breizh-Veur e voe ouzhpennet ur c'hanol nevez d'an arm, ennañ rizennoù savet hervez teknik ar Skosad [[Alexander Henry]]. Diwar ar c'hemmoù-mañ e voe savet ar fuzuilhoù Martini-Henry, hag a voe lakaet er servij e arme Breizh-Veur adalek 1871<ref name=":0">{{En}} SMITH-CHRISTMAS Kenneth L., ''[https://www.americanrifleman.org/content/the-martini-henry-icon-of-an-empire/ The Martini-Henry: Icon Of An Empire]'', American Rifleman, 22/10/2023 (lennet d'an 23/08/2025)</ref>. Brudet eo evit bezañ ur fuzuilh simpl he gwikefre, resis, ha solut, pa c'hall he c'hulasenn anduriñ gwaskoù uhel. Kambret e oa en he stumm orin e [[.577/450 Martini-Henry]]. Efedus e oa betek ur 400 metr bennak, hag etre daouarn ur soudard stummet mat e c'halle tennañ etre 12 hag 20 boled bep munutenn. Adstummoù (betek ar Mk IV) a voe anezhe, evit renkañ kudennoù war distrinkañ an [[Douilhez (elfenn munision)|douilhezioù]] da skouer<ref name=":0" />. Stummoù berroc'h evit ar [[marc'hegerezh]] (karabinenn) pe deskiñ ar soudarded yaouank (e [[.310 Cadet]]) a voe ivez<ref>{{Fr}} ''[http://www.armeetpassion.com/martini-henry-de-cadet.html Martini Henry de cadet]'', Arme et Passion (lennet d'an 23/08/2025)</ref>. Lod eus ar Martini-Henry a voe adkambret e [[.303 British]], ur c'halibr modernoc'h deuet war-wel e dibenn ar bloavezhioù 1880<ref>'''{{Fr}}''' ''[http://www.armeetpassion.com/mousquetonmartinihenry303.html Martini henry (Mousqueton)]'', Arme et Passion (lennet d'an 23/08/2025)</ref>. == Implij == Implijet e voe ar Martini-Henry e brezelioù trevadenniñ Breizh-Veur dreist-holl, evel [[Brezel etre Breizh-Veur hag ar Rouantelezh Zoulou (1879)|a-enep ar Zouloued e 1879]]. Al [[Lee-Metford]] a gemeras he flas en ur mod ofisiel adalek 1888. Servijout a reas memestra e-pad ar [[Brezel ar Voered|brezelioù a-enep ar Voered]] hag e emgannoù all betek dibenn ar Brezel-bed Kentañ. Skouerennoù kollet da vare [[emgann Maiwand]] e 1880 a voe adkavet e-pad [[Brezel Afghanistan (2001-2021)|brezel Afghanistan]] e 2011 e tier annezidi ar vro zoken, gant soudarded stadunanat<ref name=":0" />. Implijet e voe an arm gant broioù all evel [[Rouantelezh Gres]], [[Chile]], an [[Impalaeriezh otoman]] pe [[Perou]]. Servijout a reas ivez er brezelioù en Iwerzhon en XX{{Vet}} kantved, ma vije etre daouarn an dizalc'hourien ([[Provisional Irish Republican Army|PIRA]])<ref>{{en}}Ó FAOLEAN Gearóid, [https://books.google.com/books?id=5C-NDwAAQBAJ&pg=Pt89 ''A Broad Church: The Provisional IRA in the Republic of Ireland, 1969-1980'', Irish Academic Press, 2019, 272 p., ISBN 978-1-78537-245-2</ref> pe an [[Ulster Volunteers]]<ref>SCARLATA Paul, [https://www.thefreelibrary.com/Firearms+of+the+Irish+Civil+Wars+part+1%3A+the+Unionist%3A+the+prospect...-a0204318793 ''Firearms of the Irish Civil Wars part 1''] (lennet d'an 23/08/2025)</ref>. == Er sevenadur == En e varzhoneg ''[[The Young British Soldier]]'' (1890), [[Rudyard Kipling]] a ra anv d'ar Martini-Henry. Er skrid-mañ e tesk ur soudard kozh d'unan nevez doujañ d'e arm, pa c'hallo saveteiñ e vuhez<ref>{{En}} KIPLING Rudyard, ''[https://www.kiplingsociety.co.uk/poem/poems_youngbrit.htm]'', war The Kipling Society (lennet d'an 23/08/2025)</ref>:{{quotation|<poem style="font-style:italic;">When 'arf of your bullets fly wide in the ditch, :Don't call your Martini a cross-eyed old bitch; :She's human as you are - you treat her as sich, :An' she'll fight for the young British soldier. :Fight, fight, fight for the soldier... .</poem>|Rudyard Kipling, The Young British Soldier}} == Levrlennadur == * {{En}} ASPINSHAW Neil, ''The Martini-Henry For Queen And Empire'', International Military Antiques, 2019, 256 p., ISBN 9780996073127 * {{En}} MANNING Stephan, ''The Martini-Henry Rifle'', Osprey Publishing, 2013, 80 p., ISBN 978-1780965062 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Fuzuilhoù]] [[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]] 10avy1o541ccast0177h2ztmge5t51j 0 177892 2190400 2174064 2026-05-07T16:15:04Z Kestenn 14086 2190400 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Webley revolver|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Webley IMG 6789.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur revolver '''Webley Mk. VI''' e .455 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] un-ober / daou-ober |- ! scope="row" |[[Munision]]où |[[.455 Webley]]<br>Stummoù e [[.38 S&W|.38/200]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1880 |- ! scope="row" |Mare servij |1887 - 1963 (Rouantelezh-Unanet) |- ! scope="row" |Produer |[[Webley & Scott]]<br>[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1887-1924 |- ! scope="row" |Niver produet |War-dro 125.000 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm Mk VI) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |1,1 kg |- ! scope="row" |Hirder |286 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |152 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |[[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|Taboulin]] 6 tenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B pe D hervez o stumm |- |} Ar '''Webley''' zo un heuliad [[Revolver|revolverioù]] bet reolius e armeoù ar [[Rouantelezh-Unanet]] etre 1887 ha deroù ar bloavezhioù 1960. Un [[Taboulin|daboulin]] 6 tenn a zo dezhe, ur [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA / DA (Single Action / Double Action, Un-Ober / Daou-Ober)|blatinenn un-ober ha daou-ober]], hag ur framm ''top-break'' : ret eo lakaat an daboulin, ar c'hanol hag ul lodenn eus ar framm da wintañ war an a-raog evit digeriñ hag adkargañ an arm. Kambret eo ar braz eus ar skouerennoù e [[.455 Webley]]. Ijinet e voe an arm e 1880<ref>{{En}} ''[https://www.webleyandscott.com/pages/history History]'' war lec'hienn Webley & Scott (lennet d'an 29/11/2025)</ref> gant [[Webley & Scott]], diazezet e [[Birmingham]], un embregerezh hag a broduas ar braz eus ar 125.000 skouerenn (well-wazh). C'hwec'h stumm nes anezhañ a zo bet, anvet gant ar berradur ''Mk.'' (''Mark'', "stumm") hag ur sifr : * '''Mk. I''' (1887) : stumm orin, kanol 100 mm. * '''Mk. II''' (1895) : kemmoù war ar morzhol hag an dornikell. * '''Mk. III''' (1897) : kemmoù war an daboulin. Ne voe ket produet kalz anezhe. Pourveziet e voent d'ar [[Royal Navy]]. * '''Mk. IV''' (1899) : stumm savet e dir a galite uheloc'h, kemmoù war un nebeud pezhioù evel ar skoed evit gwareziñ an tenner. Lesanvet eo ar stumm-mañ ''Boer War model'' e saozneg abalamour d'e implij da vare [[brezel ar Voeren]]. * '''Mk. V''' (1913) : stumm gant un daboulin kreñvaet evit anduriñ gwelloc'h ar [[poultr divoged]]. Ur stumm ral ha priziet gant an dastumerien eo<ref>{{En}} SCHREIER Philip, ''[https://www.americanrifleman.org/content/classic-guns-webley-mk-v-revolver/ Classic Guns: Webley Mk V Revolver]'', American Rifleman, 30/01/2020 (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. * '''Mk. VI''' (1915) : stumm heñvel ouzh ar Mk. V, gant ur c'hanol hiroc'h (152 mm)<ref>'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, p. 163</ref> hag un dornikell disheñvel he neuz. Hemañ a voe implijet da vare ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]]. E-pad an [[Eil Brezel-bed]] e oa an [[Enfield No. 2]] reolius er British Army, met pourveziet e voe kalz soudarded gant ar Webley Mk. VI memestra abalamour d'ar vank a armoù-dorn. Adstummoù kambret e [[.38 S&W|.38/200]] zo bet goude ar Brezel-bed Kentañ evit bihanaat ha modernaat kalibr an arm<ref>{{En}} WILSON Royce, ''[https://sportingshooter.com.au/history/firearm-history-the-webley-mark-iv-38-revolver/ Firearm history: The Webley Mark IV .38 revolver]'', Sporting Shooter (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. Skouerennoù zo bet adkambret e [[.45 ACP]] ivez<ref>{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/handguns/double-action-revolvers/great-britain-double-action-revolvers/webley-eng/ Webley revolvers]'', Modern Firearms (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. Stumm all er c'halibroù .22 ha .32 zo bet savet evit an [[Sportoù tennañ|dennerien sport]]<ref>{{fr}} BUIGNE Jean-Jacques, ''[https://www.armes-ufa.com/spip.php?article1538 Comment classer les revolvers Webley de Mk I à Mk VI ?]'', UFA, 30/07/2025 (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. == Liamm diavaez == * {{En}} [https://www.iwm.org.uk/collections/item/object/30034679 Pennad war ar Webley Mk. VI] implijet gant ar skrivagner [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkien]] er Brezel-bed Kentañ, e [[emgann ar Somme]] (1916) peurgetket, ha miret e dastumadegoù an [[Imperial War Museums]]. == Levrlennadur == * {{En}} Robert Maze, ''The Webley Service Revolver'', Osprey Publishing, 2012, 80 p., ISBN 978-1849088039 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] 8yx37uk7glj24z7jvrw42o9j7xawse5 2190416 2190400 2026-05-07T16:41:59Z Kestenn 14086 2190416 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Webley revolver|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Webley IMG 6789.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur revolver '''Webley Mk. VI''' e .455 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] un-ober / daou-ober |- ! scope="row" |[[Munision]]où |[[.455 Webley]]<br>Stummoù e [[.38 S&W|.38/200]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1880 |- ! scope="row" |Mare servij |1887 - 1963 (Rouantelezh-Unanet) |- ! scope="row" |Produer |[[Webley & Scott]]<br>[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1887-1924 |- ! scope="row" |Niver produet |War-dro 125.000 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm Mk VI) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |1,1 kg |- ! scope="row" |Hirder |286 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |152 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |[[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|Taboulin]] 6 tenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B pe D hervez o stumm |- |} Ar '''Webley''' zo un heuliad [[Revolver|revolverioù]] bet reolius e armeoù ar [[Rouantelezh-Unanet]] etre 1887 ha deroù ar bloavezhioù 1960. Un [[Taboulin|daboulin]] 6 tenn a zo dezhe, ur [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA / DA (Single Action / Double Action, Un-Ober / Daou-Ober)|blatinenn un-ober ha daou-ober]], hag ur framm ''top-break'' : ret eo lakaat an daboulin, ar c'hanol hag ul lodenn eus ar framm da wintañ war an a-raog evit digeriñ hag adkargañ an arm. Kambret eo ar braz eus ar skouerennoù e [[.455 Webley]]. Ijinet e voe an arm e 1880<ref>{{En}} ''[https://www.webleyandscott.com/pages/history History]'' war lec'hienn Webley & Scott (lennet d'an 29/11/2025)</ref> gant [[Webley & Scott]], diazezet e [[Birmingham]], un embregerezh hag a broduas ar braz eus ar 125.000 skouerenn (well-wazh). C'hwec'h stumm nes anezhañ a zo bet, anvet gant ar berradur ''Mk.'' (''Mark'', "stumm") hag ur sifr : * '''Mk. I''' (1887) : stumm orin, kanol 100 mm. * '''Mk. II''' (1895) : kemmoù war ar morzhol hag an dornikell. * '''Mk. III''' (1897) : kemmoù war an daboulin. Ne voe ket produet kalz anezhe. Pourveziet e voent d'ar [[Royal Navy]]. * '''Mk. IV''' (1899) : stumm savet e dir a galite uheloc'h, kemmoù war un nebeud pezhioù evel ar skoed evit gwareziñ an tenner. Lesanvet eo ar stumm-mañ ''Boer War model'' e saozneg abalamour d'e implij da vare [[brezel ar Voered]]. * '''Mk. V''' (1913) : stumm gant un daboulin kreñvaet evit anduriñ gwelloc'h ar [[poultr divoged]]. Ur stumm ral ha priziet gant an dastumerien eo<ref>{{En}} SCHREIER Philip, ''[https://www.americanrifleman.org/content/classic-guns-webley-mk-v-revolver/ Classic Guns: Webley Mk V Revolver]'', American Rifleman, 30/01/2020 (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. * '''Mk. VI''' (1915) : stumm heñvel ouzh ar Mk. V, gant ur c'hanol hiroc'h (152 mm)<ref>'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, p. 163</ref> hag un dornikell disheñvel he neuz. Hemañ a voe implijet da vare ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]]. E-pad an [[Eil Brezel-bed]] e oa an [[Enfield No. 2]] reolius er British Army, met pourveziet e voe kalz soudarded gant ar Webley Mk. VI memestra abalamour d'ar vank a armoù-dorn. Adstummoù kambret e [[.38 S&W|.38/200]] zo bet goude ar Brezel-bed Kentañ evit bihanaat ha modernaat kalibr an arm<ref>{{En}} WILSON Royce, ''[https://sportingshooter.com.au/history/firearm-history-the-webley-mark-iv-38-revolver/ Firearm history: The Webley Mark IV .38 revolver]'', Sporting Shooter (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. Skouerennoù zo bet adkambret e [[.45 ACP]] ivez<ref>{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/handguns/double-action-revolvers/great-britain-double-action-revolvers/webley-eng/ Webley revolvers]'', Modern Firearms (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. Stumm all er c'halibroù .22 ha .32 zo bet savet evit an [[Sportoù tennañ|dennerien sport]]<ref>{{fr}} BUIGNE Jean-Jacques, ''[https://www.armes-ufa.com/spip.php?article1538 Comment classer les revolvers Webley de Mk I à Mk VI ?]'', UFA, 30/07/2025 (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. == Liamm diavaez == * {{En}} [https://www.iwm.org.uk/collections/item/object/30034679 Pennad war ar Webley Mk. VI] implijet gant ar skrivagner [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkien]] er Brezel-bed Kentañ, e [[emgann ar Somme]] (1916) peurgetket, ha miret e dastumadegoù an [[Imperial War Museums]]. == Levrlennadur == * {{En}} Robert Maze, ''The Webley Service Revolver'', Osprey Publishing, 2012, 80 p., ISBN 978-1849088039 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] s3yqre6mgr05es0h7j21yd7svvii419 2190480 2190416 2026-05-07T20:47:06Z Kestenn 14086 2190480 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Webley revolver|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Webley IMG 6789.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur revolver '''Webley Mk. VI''' e .455 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] un-ober / daou-ober |- ! scope="row" |[[Munision]]où |[[.455 Webley]]<br>Stummoù e [[.38 S&W|.38/200]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1880 |- ! scope="row" |Mare servij |1887 - 1963 (Rouantelezh-Unanet) |- ! scope="row" |Produerien |[[Webley & Scott]]<br>[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1887-1924 |- ! scope="row" |Niver produet |War-dro {{formatnum:125000}} |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm Mk VI) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |1,1 kg |- ! scope="row" |Hirder |286 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |152 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |[[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|Taboulin]] 6 tenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B pe D hervez o stumm |- |} Ar '''Webley''' zo un heuliad [[Revolver|revolverioù]] bet reolius e armeoù ar [[Rouantelezh-Unanet]] etre 1887 ha deroù ar bloavezhioù 1960. Un [[Taboulin|daboulin]] 6 tenn a zo dezhe, ur [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA / DA (Single Action / Double Action, Un-Ober / Daou-Ober)|blatinenn un-ober ha daou-ober]], hag ur framm ''top-break'' : ret eo lakaat an daboulin, ar c'hanol hag ul lodenn eus ar framm da wintañ war an a-raog evit digeriñ hag adkargañ an arm. Kambret eo ar braz eus ar skouerennoù e [[.455 Webley]]. Ijinet e voe an arm e 1880<ref>{{En}} ''[https://www.webleyandscott.com/pages/history History]'' war lec'hienn Webley & Scott (lennet d'an 29/11/2025)</ref> gant [[Webley & Scott]], diazezet e [[Birmingham]], un embregerezh hag a broduas ar braz eus ar 125.000 skouerenn (well-wazh). C'hwec'h stumm nes anezhañ a zo bet, anvet gant ar berradur ''Mk.'' (''Mark'', "stumm") hag ur sifr : * '''Mk. I''' (1887) : stumm orin, kanol 100 mm. * '''Mk. II''' (1895) : kemmoù war ar morzhol hag an dornikell. * '''Mk. III''' (1897) : kemmoù war an daboulin. Ne voe ket produet kalz anezhe. Pourveziet e voent d'ar [[Royal Navy]]. * '''Mk. IV''' (1899) : stumm savet e dir a galite uheloc'h, kemmoù war un nebeud pezhioù evel ar skoed evit gwareziñ an tenner. Lesanvet eo ar stumm-mañ ''Boer War model'' e saozneg abalamour d'e implij da vare [[brezel ar Voered]]. * '''Mk. V''' (1913) : stumm gant un daboulin kreñvaet evit anduriñ gwelloc'h ar [[poultr divoged]]. Ur stumm ral ha priziet gant an dastumerien eo<ref>{{En}} SCHREIER Philip, ''[https://www.americanrifleman.org/content/classic-guns-webley-mk-v-revolver/ Classic Guns: Webley Mk V Revolver]'', American Rifleman, 30/01/2020 (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. * '''Mk. VI''' (1915) : stumm heñvel ouzh ar Mk. V, gant ur c'hanol hiroc'h (152 mm)<ref>'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, p. 163</ref> hag un dornikell disheñvel he neuz. Hemañ a voe implijet da vare ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]]. E-pad an [[Eil Brezel-bed]] e oa an [[Enfield No. 2]] reolius er British Army, met pourveziet e voe kalz soudarded gant ar Webley Mk. VI memestra abalamour d'ar vank a armoù-dorn. Adstummoù kambret e [[.38 S&W|.38/200]] zo bet goude ar Brezel-bed Kentañ evit bihanaat ha modernaat kalibr an arm<ref>{{En}} WILSON Royce, ''[https://sportingshooter.com.au/history/firearm-history-the-webley-mark-iv-38-revolver/ Firearm history: The Webley Mark IV .38 revolver]'', Sporting Shooter (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. Skouerennoù zo bet adkambret e [[.45 ACP]] ivez<ref>{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/handguns/double-action-revolvers/great-britain-double-action-revolvers/webley-eng/ Webley revolvers]'', Modern Firearms (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. Stumm all er c'halibroù .22 ha .32 zo bet savet evit an [[Sportoù tennañ|dennerien sport]]<ref>{{fr}} BUIGNE Jean-Jacques, ''[https://www.armes-ufa.com/spip.php?article1538 Comment classer les revolvers Webley de Mk I à Mk VI ?]'', UFA, 30/07/2025 (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. == Liamm diavaez == * {{En}} [https://www.iwm.org.uk/collections/item/object/30034679 Pennad war ar Webley Mk. VI] implijet gant ar skrivagner [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkien]] er Brezel-bed Kentañ, e [[emgann ar Somme]] (1916) peurgetket, ha miret e dastumadegoù an [[Imperial War Museums]]. == Levrlennadur == * {{En}} Robert Maze, ''The Webley Service Revolver'', Osprey Publishing, 2012, 80 p., ISBN 978-1849088039 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] agozftr0ev4cligtgzeozzfijmo2pog 2190500 2190480 2026-05-08T10:11:58Z Kestenn 14086 2190500 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Webley revolver|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Webley IMG 6789.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur revolver '''Webley Mk. VI''' e .455 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] un-ober / daou-ober |- ! scope="row" |[[Munision]]où |[[.455 Webley]]<br>Stummoù e [[.38 S&W|.38/200]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1880 |- ! scope="row" |Mare servij |1887 - 1963 (Rouantelezh-Unanet) |- ! scope="row" |Produerien |[[Webley & Scott]]<br>[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1887-1924 |- ! scope="row" |Niver produet |War-dro {{formatnum:125000}} |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm Mk VI) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |1,1 kg |- ! scope="row" |Hirder |286 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |152 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |[[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|Taboulin]] 6 tenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B pe D hervez o stumm |- |} Ar '''Webley''' zo un heuliad [[Revolver|revolverioù]] bet reolius e armeoù ar [[Rouantelezh-Unanet]] etre 1887 ha deroù ar bloavezhioù 1960. Un [[Taboulin|daboulin]] 6 tenn a zo dezhe, ur [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù SA / DA (Single Action / Double Action, Un-Ober / Daou-Ober)|blatinenn un-ober ha daou-ober]], hag ur framm ''top-break'' : ret eo lakaat an daboulin, ar c'hanol hag ul lodenn eus ar framm da wintañ war an a-raog evit digeriñ hag adkargañ an arm. Kambret eo ar braz eus ar skouerennoù e [[.455 Webley]]. Ijinet e voe an arm e 1880<ref>{{En}} ''[https://www.webleyandscott.com/pages/history History]'' war lec'hienn Webley & Scott (lennet d'an 29/11/2025)</ref> gant [[Webley & Scott|Webley]], diazezet e [[Birmingham]], un embregerezh hag a broduas ar braz eus ar {{formatnum:125000}} skouerenn (well-wazh). C'hwec'h stumm nes anezhañ a zo bet, anvet gant ar berradur ''Mk.'' (''Mark'', "stumm") hag ur sifr : * '''Mk. I''' (1887) : stumm orin, kanol 100 mm. * '''Mk. II''' (1895) : kemmoù war ar morzhol hag an dornikell. * '''Mk. III''' (1897) : kemmoù war an daboulin. Ne voe ket produet kalz anezhe. Pourveziet e voent d'ar [[Royal Navy]]. * '''Mk. IV''' (1899) : stumm savet e dir a galite uheloc'h, kemmoù war un nebeud pezhioù evel ar skoed evit gwareziñ an tenner. Lesanvet eo ar stumm-mañ ''Boer War model'' e saozneg abalamour d'e implij da vare [[brezel ar Voered]]. * '''Mk. V''' (1913) : stumm gant un daboulin kreñvaet evit anduriñ gwelloc'h ar [[poultr divoged]]. Ur stumm ral ha priziet gant an dastumerien eo<ref>{{En}} SCHREIER Philip, ''[https://www.americanrifleman.org/content/classic-guns-webley-mk-v-revolver/ Classic Guns: Webley Mk V Revolver]'', American Rifleman, 30/01/2020 (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. * '''Mk. VI''' (1915) : stumm heñvel ouzh ar Mk. V, gant ur c'hanol hiroc'h (152 mm)<ref>'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, p. 163</ref> hag un dornikell disheñvel he neuz. Hemañ a voe implijet da vare ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]]. E-pad an [[Eil Brezel-bed]] e oa an [[Enfield No. 2]] reolius er British Army, met pourveziet e voe kalz soudarded gant ar Webley Mk. VI memestra abalamour d'ar vank a armoù-dorn. Adstummoù kambret e [[.38 S&W|.38/200]] zo bet goude ar Brezel-bed Kentañ evit bihanaat ha modernaat kalibr an arm<ref>{{En}} WILSON Royce, ''[https://sportingshooter.com.au/history/firearm-history-the-webley-mark-iv-38-revolver/ Firearm history: The Webley Mark IV .38 revolver]'', Sporting Shooter (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. Skouerennoù zo bet adkambret e [[.45 ACP]] ivez<ref>{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/handguns/double-action-revolvers/great-britain-double-action-revolvers/webley-eng/ Webley revolvers]'', Modern Firearms (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. Stumm all er c'halibroù .22 ha .32 zo bet savet evit an [[Sportoù tennañ|dennerien sport]]<ref>{{fr}} BUIGNE Jean-Jacques, ''[https://www.armes-ufa.com/spip.php?article1538 Comment classer les revolvers Webley de Mk I à Mk VI ?]'', UFA, 30/07/2025 (lennet d'an 29/11/2025)</ref>. == Liamm diavaez == * {{En}} [https://www.iwm.org.uk/collections/item/object/30034679 Pennad war ar Webley Mk. VI] implijet gant ar skrivagner [[John Ronald Reuel Tolkien|J.R.R. Tolkien]] er Brezel-bed Kentañ, e [[emgann ar Somme]] (1916) peurgetket, ha miret e dastumadegoù an [[Imperial War Museums]]. == Levrlennadur == * {{En}} Robert Maze, ''The Webley Service Revolver'', Osprey Publishing, 2012, 80 p., ISBN 978-1849088039 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] 366y4w9g5d5glt8ylghmzgwp7bpumdi 0 177897 2190497 2169282 2026-05-08T10:07:54Z Kestenn 14086 2190497 wikitext text/x-wiki {{Disheñvelout}} '''Webley''' a c'hall ober dave da : ==Tud== * [[Patrizia Webley]] (ganet e 1950), aktourez italian ; * [[George Webley]] (1957-2011), brudet dindan e anv-leurenn Big George, ur sonaozour saoz ; ==Armoù== * [[Webley & Scott]], un embregerezh armoù-tan a oa diazezet e [[Birmingham]] ([[Bro-Saoz]]), bet produet gantañ peurgetket : ** ar [[Webley (revolver)|revolverioù Webley]] bet reolius er [[British Army]] ; ** ar [[Webley-Mars]], ur bistolenn ; ** ar [[Webley-Fosbery]], ur revolver damaotomatek ; ** [[.442 Webley]] ha [[.455 Webley]], kartouchennoù armoù-dorn ; [[Rummad:Anvioù-tiegezh Bro-Saoz]] ewgtpqw50i6vc837por4rg3ybpvuxq9 0 177905 2190499 2169420 2026-05-08T10:09:54Z Kestenn 14086 2190499 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|.455 Webley|b0c4de|talbenn defaut|000}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:.455 Webley Revolver Cartridges.jpg|frameless|250x250px]] <br /><br />Kartouchennoù '''.455 Webley''' renket hervez o stumm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Doare |- ! scope="row" |Doare korf an douilhez |bourled, eeun |- ! scope="row" |Doare skeiñ |e-kreiz |- ! scope="row" |Bro orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Muzulioù<br>(stumm Mk II) |- ! scope="row" |Ø bannadell |11,5 mm |- ! scope="row" |Ø kolier |12,1 mm |- ! scope="row" |Ø korf an douilhez |12,2 mm |- ! scope="row" |Ø strad |13,6 mm |- ! scope="row" |Tevder ar strad |1,14 mm |- ! scope="row" |Hirder an douilhez |19,6 mm |- ! scope="row" |Hirder ar gartouchenn |31,2 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Perzhioù all |- ! scope="row" |Pouez ar vannadell |17 g (boled standart)<br>13 g |- ! scope="row" |Tizh ar boled V₀ |180 - 231 m/s (boled standart) |- ! scope="row" |Energiezh ar vannadell |287 - 457 J |- ! scope="row" |[[Emors (munisionoù)#Mentoù|Emors]] |LP<br>SP er c'hartouchennoù modern produet gant [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#B0C4DE; color:#000000" |Lezenn |- ! scope="row" width="50%" |Rummad e Bro-C'hall |B |} Ar '''.455 Webley''', anvet ivez '''.455 Eley''' ha '''.455 Colt''', zo ur [[munision]] krouet e [[Breizh-Veur]] gant an embregerezh [[Webley & Scott]], evit ar revolver [[Webley]]. Hemañ a zeuas da vezañ arm-dorn reolius e [[British Army|arme Breizh-Veur]] e 1887 : adalek ar poent-se e voe diorroet ar .455 Webley evit an arme, hag implijet e voe betek dibenn an [[Eil Brezel-bed]] dre vras. Diwar-lerc'h eo deuet da vezañ, met produet e vez c'hoazh gant an embregerezh italian [[Fiocchi Munizioni|Fiocchi]] (stumm Mk. II)<ref>{{it}} ''[https://fiocchi.com/it/714550.html .455 Webley Mk II]'' war lec'hienn Fiocchi (lennet d'an 30/11/2025)</ref>, ha gant [[Adkargañ (munisionoù)|adkargerien]] o-unan. == Deskrivadur == Un [[Douilhez (elfenn munision)|douilhez]] eeun hag ur bourled zo d'ar .455 Webley. Ur gartouchenn skoet en he c'hreiz eo. C'hwec'h stumm anezhi zo<ref>Ne glot ket ar stummoù-mañ gant c'hwec'h stumm ar revolver Webley.</ref><ref>'''{{En}}''' POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/cartridge/455-webley-2/ .455 Webley]'', Modern Firearms (lennet d'an 30/11/2025)</ref><ref>{{Fr}} ''[http://www.armeetpassion.com/455webley-1.html .455 Webley]'', Arme et passion (lennet d'an 30/11/2025)</ref>: * '''Mk I''' (reolius e 1891, anv metrek '''11,55 × 21,7 mm R''') : stumm dezhañ ur vannadell 265 [[Greunenn (unanenn)|greunenn]] (17,2 g), karget gant [[poultr du]] ; * '''Mk II''' (anv metrek '''11,55 × 19,3 mm R''', evel ar stummoù war e lerc'h) : produet adalek 1897, ennañ [[kordit]]. Abalamour d'ar c'hargad poulzañ bezañ efedusoc'h e voe berraet hirder an douilhez. * '''Mk III''' (1898) : stumm an Mk II gant ur boled kleuz e benn (''hollow point'') savet evit ar polis, ar siviled hag an nerzhioù trevadennel ; * '''Mk IV''' (reolius e 1912) : heñvel a-walc'h ouzh an Mk III, gant ur boled ''wadcutter'' plaen evit doujañ ouzh [[Kenemglevioù Den Haag (1889 ha 1907)|kenemglevioù Den Haag 1889]] war ar munisionoù brezel ; * '''Mk V''' (1914) : stumm nebeut-produet, ennañ muioc'h a [[Antimon|stibiom]] ; * '''Mk VI''' (1939) : gant ur boled gwisket penn-da-benn (''Full Metal Jacket''). [[Restr:Cal 455 Webley Auto Cartridge.JPG|kleiz|thumb|167x167px|Ur gartouchenn .455 Webley Auto]] === .455 Webley Auto === Ar stumm-mañ, dezhañ un hanter-vourled, a voe produet eus 1913 betek kreiz an Eil Brezel-bed, evit bezañ implijet er [[Webley Self-Loading Pistol|bistolenn damaotomatek Webley]]. == Liammoù diavaez == * '''{{Fr}}''' [https://bobp.cip-bobp.org/uploads/tdcc/tab-iv/tabivcal-fr-page87.pdf Taolenn ar munision] war lec'hienn ar [[Commission internationale permanente pour l'épreuve des armes à feu portatives|CIP]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} {{DEFAULTSORT:455 Webley}} [[Rummad:Kalibroù armoù-tan]] [[Rummad:Munisionoù ar Rouantelezh-Unanet]] rnfbu92i47qgltwojtzth1ih3xb954s 0 178173 2190434 2176446 2026-05-07T16:56:44Z Kestenn 14086 2190434 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Lee-Metford|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Lee-Metford Mk II - AM.032034.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur fuzuilh '''Lee-Metford Mark II''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Fuzuilh]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision]] |[[.303 British]] |- ! scope="row" |Produer |[[Royal Small Arms Factory]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1884–1896 |- ! scope="row" |Mare implij |1888–1895 (fuzuilh standart arme ar Rouantelezh-Unanet) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas |4,190 kg |- ! scope="row" |Hirder |1.265 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |769 mm |- {{Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Hed-tenn efedus |730 m |- ! scope="row" |Hed-tenn d'ar muiañ |1.600 m |- ! scope="row" |Tizh mont e-maez ar boledoù |620 m/s |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 8 pe 10 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |D |- |} Al '''Lee-Metford''', pe hervez he anv ofisiel en arme vreizhveuriat '''Rifle Magazine .303'''<ref>{{Fr}} ''[https://www.armes-ufa.com/spip.php?article1459 Comment classer les armes du sytème Lee-Enfield ?]'', UFA, 06/09/2013 (lennet d'ar 14/12/2025)</ref>, zo ur [[Fuzuilh|fuzuilh-vorailh]] bet implijet adalek 1888 gant ar [[British Army]], e-lec'h ar [[Martini-Henry]]. An [[Arm-tennata|arm-skoaz tennata]] kentañ e voe en arme-se. == Istor hag implij == Anvet e voe diwar anv ijinour he gwikefre, [[James Paris Lee|James P. Lee]], ha hini krouer he c'hanol rizennet, [[William Elis Metford|William E. Metford]]. Pourveziet e oa en he stumm kentañ gant ur [[Karger (armoù-tan)|c'harger]] ennañ betek 8 kartouchenn [[.303 British]]<ref> {{Fr}} HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, p. 145</ref>. [[Poultr du]] a oa er munisionoù-mañ da gentañ. Daou stumm nes a voe : ar Mark I hag ar Mark II. An eil anezhe en doa ur c'harger 10 tenn e-lec'h 8. Karabinennoù berroc'h a voe savet diwarne evit ar [[marc'hegerezh]] hag ar [[Kanolierezh|c'hanolierezh]]<ref name=":0">{{Fr}} BASTIÉ Jean-Pierre, ''L'incroyable fusil Daudeteau Lee-Metford'',Cibles n°662, miz Eost 2025, pp. 74-77</ref>. Pa voe implijet [[kordit]] enne adalek 1891 e tiskouezas al Lee-Metford bezañ kudennek, abalamour ma veze gwastet rizennoù ront he c'hanol gant tommadur ha gwask uheloc'h ar poulzer nevez. Er [[Royal Small Arms Factory]] ([[Enfield (Londrez)|Enfield]]) e voe diorroet ur c'hanol nevez, karrezennek e rizennoù. Kemer a reas plas hini al Lee-Metford, ha krouet e voe ar rummad fuzuilhoù [[Lee-Enfield]] diwar al labour-mañ. Ar re-se a voe lakaet da vezañ reolius e 1895 e arme ar vro<ref> {{Fr}} HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, p. 150</ref>. Skouerennoù eus al Lee-Metford a oa c'hoazh e servij da vare [[Eil brezel ar Voered]] (1899-1902)<ref name=":0" />. Chom a reas implijet e broioù 'zo eus an [[Impalaeriezh Breizh-Veur|impalaeriezh]] betek an [[Eil Brezel-bed]], evel arm ar milisoù aozet enne ([[Home Guard (Zeland-Nevez)|''Home Guard'']] e [[Zeland-Nevez]] ha ''[[Volunteer Defence Corps (Aostralia)|Volunteer Defence Corps]]'' e [[Aostralia]] da skouer. An [[Atholl Highlanders]] a ra gant Lee-Metford evit o lidoù c'hoazh<ref>{{En}} MURRAY Greg, ''[https://www.scotlandinfo.eu/europes-last-private-army-the-atholl-highlanders/ Europes Last Private Army, The Atholl Highlanders]'', Scotland Info Guide, 20/05/2015 (lennet d'ar 14/12/2025)</ref>. ==Levrlennadur== *{{en}} SKENNERTON Ian, ''The British service Lee: The Lee-Metford and Lee-Enfield rifles & carbines 1880-1980'', 1987, 410 p., ISBN 978-0959743883 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Fuzuilhoù]] [[Rummad:Armoù ar Brezel-bed Kentañ]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]] 7upzfb8cqryjeod58kt3hhg4uysswcc 0 178444 2190484 2175076 2026-05-07T21:39:28Z Kestenn 14086 /* Armoù produet pe ijinet e Enfield */ 2190484 wikitext text/x-wiki [[Restr:Royal Small Arms Factory logo.png|dehou|207x207px]] Ar '''Royal Small Arms Factory''', anvet '''arsanailh Enfield''' a-wechoù, a oa un [[Arsanailh|arsanailh-Stad]] perc'hennet gant ar [[Rouantelezh-Unanet]]. Digoret e voe e 1816 hag edo e [[Enfield Lock]] (e [[borough Enfield]] hiziv an deiz), en norzh da [[Londrez]]. == Istor == Prenet e voe an tachennoù evit sevel al labouradeg e 1812, war un enezenn baludek etre ar stêr [[Lea (stêr)|Lea]] hag ar [[Lee (kanol, Enfield|c'hanol Lee]], da vare ar [[brezelioù Napoleon|brezelioù a-enep Napoleon]]. Talvoudus e oa ar stêr hag ar c'hanol tost pa c'halle bezañ savet milinoù warne hag implijet anezhe da gas an armoù produet war vag betek an [[Tavoez]], hag alese d'ar mor. Echuet e voe ar savadurioù e 1816<ref name=":0">{{en}} PAM David, ''The Royal Small Arms Factory: Enfield and Its Workers'', emembannadur, 1998, 213 p., ISBN 0-9532271-0-3</ref>. ''Royal Armoury Mills'' e oa anvet al labouradeg da gentañ<ref name=":1">{{En}} ''[https://programme.openhouse.org.uk/listings/1553 Royal Small Arms Factory]'', Open House Festival (lennet d'an 29/12/2025)</ref>. [[Restr:Royal Small Arms Factory.jpg|kleiz|thumb|Savadurioù an arsanailh e 2007.]] Darbet e voe d'an RASF serriñ e 1831, hag izel e chomas e broduerezh betek [[brezel Krimea]] (1853-1856), a roas lañs d'an arsanailh en-dro. E 1866 e voe dilezet ar milinoù-dour evit [[Mekanik dre vurezh|mekanikoù dre vurezh]]. War-dro 2.400 micherour a laboure eno e 1887. Adalek 1895 e krogjont da broduiñ fuzuilhoù [[Lee-Enfield]] evit ar [[British Army]]. Adalek ar [[Brezel-bed Kentañ]] e voe an RSAF en e varr. Kreskiñ a reas e obererezh e-pad an [[Eil Brezel-bed]] ivez, daoust da labouradegoù all bezañ diorroet pell diouzh Londrez ([[ROF Fazakerley]] hag [[ROF Maltby]]) evit gwareziñ anezhe diouzh bombezadegoù ar [[Blitz]]. Digreskiñ a reas obererezh ar Royal Small Arms Factory goude 1945 tamm-ha-tamm avat, daoust d'ur c'hreskig abalamour da [[Brezel Korea|vrezel Korea]]<ref name=":1" />. Serret e voe an hanter eus al labouradeg e 1963. Evel arsanailhoù-Stad breizhveuriat all e voe prevesaet e 1984 ha kendeuzet er [[Royal Ordnance]]. Serret e voe lec'hienn Enfield e 1988 da vat<ref name=":0" />. Adalek 1998 e voe renevezet ar savadurioù. Ostalerioù zo bet graet enne, hag ur greizenn gouestlet da istor an arsanailh (''RSAF Interpretation centre''), hag a c'haller gweladenniñ diwar c'houlenn hepken<ref>{{En}} ''[https://rsaf.org.uk/ Royal Smalls Arms Factory]'', RSA Island Village Centre (lennet d'an 29/12/2025)</ref>. == Armoù produet pe ijinet e Enfield == [[Restr:Pistolet maszynowy STEN, Muzeum Orła Białego.jpg|thumb|Ur bistolenn-vindrailher STEN Mk. II, bet pourveziet e-leizh d'an emsavoù [[rezistañs]] en Europa e-pad an Eil Brezel-bed.]] E arsanailh Enfield ez eus bet ijinet ha/pe produet armoù brudet evit o implij e-pad an daou vrezel-bed, en o zouez ar fuzuilhoù Lee-Enfield hag ar pistolennoù-mindrailher Bren. Tost an holl anezhe zo ar ger ''Enfield'' pe al lizherennoù ''EN'' en o anv. En o zouez emañ : * fuzuilhoù-mousked [[Pattern 1853 Enfield]] enne [[Boled Minié|boledoù Minié]]. * fuzuilhoù [[Snider-Enfield]] (1866). * fuzuilhoù [[Martini-Henry]] (1871-1891). * [[Enfield (revolver)|revolverioù Enfield]] (1880-1889). * fuzuilhoù [[Martini-Enfield]], stumm [[.303 British]] ar [[Martini–Henry]] (adalek 1895). * fuzuilhoù [[Lee-Enfield]] savet tro-dro da wikefre [[James Paris Lee]]. 13 stumm nes a voe produet eus 1895 betek 1957. * fuzuilh arnodel [[Pattern 1913 Enfield]] e [[.276 Enfield]]. * fuzuilhoù [[Pattern 1914 Enfield]]. * revolverioù [[Enfield No. 2]] (1932-1957) * fuzuilhoù-mindrailher [[Bren (fuzuilh-vindrailher)|Bren]] (Brno + Enfield). * pistolennoù-mindrailher [[STEN (pistolenn-vindrailher)|Sten]] (Shepherd, Turpin + Enfield) (1941-1953). *[[Polsten 20 mm]], kanolioù enepnijerez (adalek 1944). * mindrailherezioù arnodel [[Taden (mindrailherez)|Taden]] e [[.280 British]] (1951). * fuzuilhoù-arsailh ''[[bullpup]]'' arnodel [[EM-1 (fuzuilh-arsailh)|EM-1]] hag [[EM-2 (fuzuilh-arsailh)|EM-2]] (1951) er c'halibr .280. *[[ADEN (kanol)|kanolioù ADEN]] 30 mm evit an nijerezed, e servij adalek 1954. * fuzuilhoù-emgann [[L1A1 SLR]] e [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 mm NATO]] deveret eus an [[FN FAL]], e servij adalek 1954. * fuzuilhoù [[L42A1]], stumm fuzuilh-resisted eus al Lee–Enfield No. 4 kambret e 7,62 mm, e servij adalek 1970. * pistolenn-vindrailher [[MCEM 3]] (tresoù hepken). * kanolioù [[RARDEN (kanol)|RARDEN]] 30 mm evit ar c'harbedoù hobregonet skañv (e servij adalek 1971). * [[ARWEN 37]], ur banner-greunadennoù nebeut-varvus savet evit ar polis. * fuzuilhoù-arsailh [[SA80]] (L85), adalek 1987. ==Daveennoù== {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Arsanailhoù]] [[Rummad:Embregerezhioù ar Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Embregerezhioù savet e 1816]] [[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]] [[Rummad:Embregerezhioù aet da get]] e28yycz0pvwb9xi57h5o07un3t4c0lw 3 178467 2190460 2189380 2026-05-07T18:07:20Z Eurohunter 12641 /* Brezhoneg */ rann nevez 2190460 wikitext text/x-wiki == Dielloù == [[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs/Dielloù|Dielloù]] == Robert Ferrieux == Salud, diwar-benn an [[Implijer:Robert Ferrieux|implijer-mañ]], ha n'en deus graet kemm ebet er wikipedia brezhonek : e bajenn implijer, e galleg penn-da-benn, zo bruderezh evitañ e-unan din-me. Me a vefe a-walc'h evit lemel anezhi abalamour d'an daou abeg-mañ. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 16:04 (UTC) :@[[Implijer:Kestenn|Kestenn]] Gallout a rafemp lezel ur ''[[Patrom:Softredirect|softredirect]]'' war-du e bajenn er wiki gallek (notenn: marv eo an den-mañ). Ha marteze treiñ ''soft redirect'' ivez, n’on ket sur peseurt ger dibab evit ''soft'' gant ar ster-se. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 16:11 (UTC) ::Ne anavezen ket ar ''softredirect''. Penaos, pegoulz implijout ? [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 18:01 (UTC) :::Implijet eo evit reiñ da c’houzout n’eus ket eus ar bajenn er wiki-mañ, emañ en ur wiki all. Da skouer: <nowiki>{{Softredirect|fr:Utilisateur:Robert Ferrieux}}</nowiki>. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 18:06 (UTC) ::::Trugarez dit. Graet eo. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 31 Gen 2026 da 11:39 (UTC) :::::👍 Troet am eus ar patrom. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 31 Gen 2026 da 16:29 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 Ebr 2026 da 18:30 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Brezhoneg == Hello. I'm looking for Breton translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Kaozeadenn Implijer:Eurohunter|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 18:07 (UTC) a439uatl05nbm5ty6uhx4wr9twaxg2z 2190466 2190460 2026-05-07T18:59:02Z Huñvreüs 54570 /* Brezhoneg */ Respont 2190466 wikitext text/x-wiki == Dielloù == [[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs/Dielloù|Dielloù]] == Robert Ferrieux == Salud, diwar-benn an [[Implijer:Robert Ferrieux|implijer-mañ]], ha n'en deus graet kemm ebet er wikipedia brezhonek : e bajenn implijer, e galleg penn-da-benn, zo bruderezh evitañ e-unan din-me. Me a vefe a-walc'h evit lemel anezhi abalamour d'an daou abeg-mañ. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 16:04 (UTC) :@[[Implijer:Kestenn|Kestenn]] Gallout a rafemp lezel ur ''[[Patrom:Softredirect|softredirect]]'' war-du e bajenn er wiki gallek (notenn: marv eo an den-mañ). Ha marteze treiñ ''soft redirect'' ivez, n’on ket sur peseurt ger dibab evit ''soft'' gant ar ster-se. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 16:11 (UTC) ::Ne anavezen ket ar ''softredirect''. Penaos, pegoulz implijout ? [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 18:01 (UTC) :::Implijet eo evit reiñ da c’houzout n’eus ket eus ar bajenn er wiki-mañ, emañ en ur wiki all. Da skouer: <nowiki>{{Softredirect|fr:Utilisateur:Robert Ferrieux}}</nowiki>. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 18:06 (UTC) ::::Trugarez dit. Graet eo. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 31 Gen 2026 da 11:39 (UTC) :::::👍 Troet am eus ar patrom. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 31 Gen 2026 da 16:29 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 Ebr 2026 da 18:30 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Brezhoneg == Hello. I'm looking for Breton translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Kaozeadenn Implijer:Eurohunter|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 18:07 (UTC) :Hello @[[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]], feel free to ask in the [[Wikipedia:Kumuniezh/An davarn|Village Pump]] and see who is interested. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 18:59 (UTC) g91j21wpum9nwdcjowhx2wcwuthyooo 2190471 2190466 2026-05-07T19:11:19Z Eurohunter 12641 /* Brezhoneg */ + 2190471 wikitext text/x-wiki == Dielloù == [[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs/Dielloù|Dielloù]] == Robert Ferrieux == Salud, diwar-benn an [[Implijer:Robert Ferrieux|implijer-mañ]], ha n'en deus graet kemm ebet er wikipedia brezhonek : e bajenn implijer, e galleg penn-da-benn, zo bruderezh evitañ e-unan din-me. Me a vefe a-walc'h evit lemel anezhi abalamour d'an daou abeg-mañ. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 16:04 (UTC) :@[[Implijer:Kestenn|Kestenn]] Gallout a rafemp lezel ur ''[[Patrom:Softredirect|softredirect]]'' war-du e bajenn er wiki gallek (notenn: marv eo an den-mañ). Ha marteze treiñ ''soft redirect'' ivez, n’on ket sur peseurt ger dibab evit ''soft'' gant ar ster-se. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 16:11 (UTC) ::Ne anavezen ket ar ''softredirect''. Penaos, pegoulz implijout ? [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 18:01 (UTC) :::Implijet eo evit reiñ da c’houzout n’eus ket eus ar bajenn er wiki-mañ, emañ en ur wiki all. Da skouer: <nowiki>{{Softredirect|fr:Utilisateur:Robert Ferrieux}}</nowiki>. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 30 Gen 2026 da 18:06 (UTC) ::::Trugarez dit. Graet eo. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 31 Gen 2026 da 11:39 (UTC) :::::👍 Troet am eus ar patrom. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 31 Gen 2026 da 16:29 (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 Ebr 2026 da 18:30 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> == Brezhoneg == Hello. I'm looking for Breton translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Kaozeadenn Implijer:Eurohunter|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 18:07 (UTC) :Hello @[[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]], feel free to ask in the [[Wikipedia:Kumuniezh/An davarn|Village Pump]] and see who is interested. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 18:59 (UTC) :: Done. Thanks. [[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Kaozeadenn Implijer:Eurohunter|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 19:11 (UTC) 2krgbx4vqhdj8k3fxtw184hpodvggko 0 179232 2190387 2185694 2026-05-07T12:50:34Z Huñvreüs 54570 lint 2190387 wikitext text/x-wiki [[Restr:Herma Demosthenes Glyptothek Munich 292.jpg|thumb|Herma ar [[politiker]] Demosthenes, (e-tro 280 kJK)]] Un '''herma''' ([[henc'hresianeg]] : ἕρμα ; liester : ἑρμαῖ ''hermai'') a oa, e [[Henc'hres]], ur bloc'h [[Maen (mein)|maen]] [[Kizellañ|kizellet]], warnañ ur penn pe un [[hanterskeudenn]] ha, peurliesañ, e kreiz ar bloc'h, ur [[kalc'h|c'halc'h]] hag un [[divgell]]. Dont a rafe an doare [[delwenn]]où-se eus ar ger henc'hresianek ἕρματα (''hermata'', "bloc'had maen")<ref>{{En}} ''[[wikisource:1911_Encyclopædia_Britannica/Hermae|HERMAE]]'', Encyclopaedia Britannica, Levrenn 13, 1911 (lennet war Wikisource)</ref> ; hervez ur vartezeadenn all e teufe eus anv an doue [[Hermes]] (Ἑρμῆς). Lakaet e veze an ''hermai'' e lec'hioù foran, evit merkañ ur c'hroashent, harzoù, pe da vont e-barzh ur [[stadion]], da skouer. <gallery mode="packed" heights="300px"> Hermes ithyphallicus Herm 520 BC, NAMA 3728 102563.jpg|Herma [[itifallek]] Sifnos, war-dro 520 kJK. Rustic sanctuary Louvre CA2935.jpg|Herma taolennet war ul ''lekythos'', eil kard ar V{{vet}} kantved kJK. </gallery> == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Sevenadur Henc'hres]] [[Rummad:Kizellerezh]] k9mc9k7htwrddn7k2968aa2g2ybzd42 0 179433 2190383 2184020 2026-05-07T12:48:22Z Huñvreüs 54570 lint 2190383 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''gros-plant a vro-Naoned''' (pe '''gros-plant''' hepken) a zo ur [[gwin gwenn]] sec'h eus [[Bro-Naoned]]. Un [[Anvadur orin kontrollet]] (AOK) en deus abaoe 2012. Ar rezin a zeu eus ar [[gouennad|ouennad]] [[folle blanche]] dreist-holl. Mont a ra ar gorread gounezet dindan AOK war ziskar : 1372 [[hektar]] e 2008<ref>''Guide Hachette des vins 2010'', Pariz, Hachette, 2009, 1402 p., {{ISBN|978-2-01-237517-8}}, p.930.</ref> tremenet da 328 ha e 2023<ref>{{liamm web |url=https://www.douane.gouv.fr/la-douane/opendata/mots-cles/recolte |titl=Portail de la Direction Générale des Douanes et Droits Indirects : superficies et volumes en production par produit |lec'hienn=douane.gouv.fr |consulté le=29 octobre 2025}}.</ref>, er Su da Naoned, e [[Liger-Atlantel]], hag un tammig war [[Marzoù Breizh]] e [[Maine-ha-Liger]] ha [[Vande (departamant)|Vande]]. Gallout a ra ar gros-plant bezañ savet [[war e vamm]], evel e amezeg ar [[muskadig]]. Sec'hoc'h eo egetañ, ha fresk-tre (trenkted). Glaswenn eo e liv hag e vlaz a denn d'ar bleunioù dreist-holl (bleunienn wenn, spern-gwenn), agrum (suraval), betek frouezh arallvro, hag a-wechoù un nebeut notennoù maenel<ref name=Hachette2009>''Guide Hachette des vins 2009'', miz Eost 2008, p.962–964. {{ISBN|9782012375055}}.</ref>. Brudet eo evit klotañ mat gant [[boued-mor]]. == Tachad an anvadur == E 2018 a oa divizet gant an INAO (''Institut national des appellations d'origine'') tennañ pevarzek kumun e [[Bro-Raez]] eus tachad ar gros-plant ha degemeret e voe 3 c'humun eus Gwinieg Naoned ha Vande er gorread<ref>[https://nantes.maville.com/actu/actudet_-vignoble-nantais.-le-gros-plant-va-changer-d-aire_52716-3358512_actu.Htm Vignoble nantais. Le gros-plant va changer d'aire] gant Press-Océan, war maville.com (Ouest-France), 12 a viz Genver 2018, gwelet d'an 9 a viz Meurzh 2026.</ref>. Tachad an anvadur a zo damheñvel ouzh hini ar muskadig<ref>''Terroirs et vins de France. Itinéraires œnologiques et géologiques''. 1990 Embannadurioù BRGM {{ISBN|2715901062}}.</ref>. En em ledañ a ra war Gwinieg Naoned a-bezh, eus [[Ankiniz]] da [[Pornizh]], gant daou lec'h produiñ kreñvoc'h : er reter d'an tachad [[Sevr]] ha [[Mewan]] ([[Lavreer-Botorel]] ha [[Gwaled]]), hag broioù al [[Lon]], ar [[Bolon]] ha [[Herbauges]] ([[Kerc'haoueg]] ha [[Sant-Filberzh-Deaz]]). Bro-Raez eo kalon bro ar gros-plant. [[Restr:Carte gros plan pays nantais.png|thumb|upright=1.2|Kartenn tachad anvadur ar gros-plant a vro-Naoned.]] Tachad an anvadur en deus 68 kumun : 59 el Liger-Atlantel, 4 e Maine-ha-Liger ha 5 e Vande<ref name=":1">{{liamm web |url=https://info.agriculture.gouv.fr/boagri/document_administratif-09352c1a-2ea0-4198-bd39-197c4477e963/telechargement |format=pdf |titl=Cahier des charges de l'appellation d'origine contrôlée « GROS PLANT DU PAYS NANTAIS »}}, gwiriekaet gant diferad ar 26 a viz Du 2025 embannet e kazetenn ofisiel Republik Frañs (KORF) nv 0280 eus an 29 a viz Du 2025.</ref> : * e Liger-Atlantel : [[Kelenneg-ar-Mewan]], [[Ankiniz-Sant-Gerent]], [[Goueled-Goulen]], [[Kerverner-Raez]], [[Bignon]], [[Beuzid-an-Doured]], [[Bouez]], [[Brenn (kumun)|Brenn]], [[Kerc'hfaou]], [[Keller (kumun)|Keller]], [[Chapel-Huelin]], [[Kastell-Tepaod]], [[Kalaved-Raez]] (tachad kumun dileuriet [[Keverieg]] hekpen), [[Kerc'hevrel]], [[Klison]], [[Kerc'haoueg]], [[Diwazh-Liger]], [[Banaleg-ar-Gevred]], [[Yestinieg]], [[Gored (kumun)|Gored]], [[An Hae-Foazer]], [[Gorre-Goulen]], [[Lannerell]], [[Levieg]], [[Kerlouevig]], [[Lavreer-Botorel]], [[Maezon-ar-Gwini]], [[Malvid]], [[Meliner]], [[Monteverzh]], [[Mousteroù-Raez]], [[Maodilon]], [[Oudon]], [[Ar Palez]], [[Ar Plank]], [[Pont-Marzhin]], [[Porzh-Pêr]], [[Skouvlant]], [[Kerravaot]], [[Ruvelieg]], [[Sant-Enion-al-Lenn-Veur]], [[Sant-Koulman]], [[Santez-Pezhenn]], [[Sant-Fieg-ar-Mewan]], [[Sant-Eler-Kaleon]], [[Sant-Eler-Neved]], [[Sant-Juluan-Kankell]], [[Sant-Lezer-ar-Gwiniegi]], [[Sant-Leven-ar-C'hoad]], [[Sant-Marzh-ar-C'hoad]], [[Sant-Filberzh-Deaz]], [[Kersoren]], [[Tarvieg]], [[Gwer-Liger]], [[Gwaled]], [[Gwerzhav]], [[Henwinieg]], [[Kernevez-Raez]] ; * e [[Maine-ha-Liger]] : [[Mauges-sur-Loire]] (tachad kumun dileuriet [[La Chapelle-Saint-Florent]] hepken), [[Montrevault-sur-Èvre]] (tachad kumun dileuriet [[La Chaussaire]] hepken), [[Orée-d’Anjou]] ha [[Sèvremoine]] (tachad kumunioù dileuriet [[Saint-Crespin-sur-Moine]] ha [[Tillières]] hepken) ; * e Vande :[[Cugand-la-Bernardière]] (tachad kumun dileuriet [[Cugand]] hepken), [[Montaigu-Vendée]] (tachad kumun dileuriet [[Saint-Hilaire-de-Loulay]] hepken), [[Rocheservière]], [[Sant-Stefan-ar-C'hoad]] ha [[Saint-Philbert-de-Bouaine]] Graet e vez ar gros-plant gant ar [[gouennad|ouennad]] [[folle-blanche]] met gouennadoù all a vez gounezet e gwinieg Naoned e tachad ar gros-plant ha n'o deus ket an droad da vezañ anvet gros-plant a vro-Naoned. E-touez ar gouennadoù-se e kaver ar [[Melon (gouennad)|melon de Bourgogne]], ar [[cabernet franc]], ar [[gamay]], ar [[cabernet sauvignon]], ar [[chenin]] gwenn hag ar [[Pinot gris (gouennad)|Pinot gris]]. Anvadurioù all a c'hallont kaout, evel ar [[muskadig]] hag ar [[rozioù-Ankiniz]] evit ar re vrudetañ. == Pennad nes == * [[lambig]] * [[keginerezh Breizh]] == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Gwin Breizh]] [[Rummad:Gwinieg Naoned]] 2jfy3u9x6cc6kk62ixk3ge53c83fji8 0 179525 2190384 2188522 2026-05-07T12:48:44Z Huñvreüs 54570 lint 2190384 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{pennad zo|camembert}} '''Camembert''' zo ur gumun e departamant [[Orne (departamant)|Orne]] e [[Normandi]], gant 168 annezad e 2023. Brudet eo ar gêrig evit bezañ kavell ar c'heuz [[camembert Normandi]]. == Douaroniezh == E bro-[[Auge]] emañ Camembert, ur vro c'harzhaouek, e 4 km er Gevred da [[Vimoutiers]], e 22 km er Biz da [[Argentan]], e 50 km er Gevred da [[Caen]] hag e 160 km er C'hornôg da [[Pariz|Bariz]]<ref>An holl bellderioù a zo a-dreuz-kaer.</ref>. Treuzet eo gant ar Viette, 11 km hirder dezhi, hag en em daol er stêr [[Vie (stêr)|Vie]] en harzoù etre Vimoutiers ha [[Guerquesalles]]. [[Restr:61071-Camembert-Hydro.jpeg|thumb|kleiz|upright=1.2|Rouedad stêrioù Camembert<ref group=Notenn>Ar gwazhioù-dour spanaennek a zo arouezet e pikoù.</ref>.]] == Lec'hanvadurezh == Testeniakaet eo anv ar gumun dindan ar stumm latinaet ''Campo Maimberti'' e dibenn an XII{{vet}} kantved ha ''Campum Manberti'' e-tro 1350<ref>''Toponymie générale de la France '' gant Ernest Nègre, Geneva, 1998, levrenn 3 "Formations dialectales (suite) et françaises", p. 1658, [https://books.google.fr/books?id=AdAYRLukKUcC&pg=PA1658&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Lenn enlinenn].</ref>. ''Maimbert'' a zeu eus an anv-tud germanek ''Mainbertus'', stumm all ''Maginbertus''. == Istor == [[Restr:Camembert Orne02.jpg|thumb|kleiz|Ar maen-koun en enor da vMarie Harel.]] Hervez ar vojenn e vije bet ijinet ar c'hamembert gant [[Marie Harel]] e [[1791]], gant sikour ur [[beleg didou]]. {{Clr|left}} == Politikerezh ha melestradurezh == {{ÉluDébut|Titre=Roll ar vaered |Charte= kumun }} {{Élu |Début= 1989<ref>{{Liamm web|url= https://www.ouest-france.fr/le-maire-jean-gaubert-ne-se-represente-pas-aux-municipales-1775399 |titl= Le maire, Jean Gaubert, ne se représente pas aux municipales |embanner= ''[[Ouest-France]]'' |lec'hienn= ouest-france.fr |consulté le= 6 octobre 2014 }}.</ref> |Fin= Meurzh 2014 |Identité= Jean Gaubert |Parti= distrollad|SE]] |Qualité=Labourer-douar }} {{Élu |Début= Meurzh 2014<ref>{{Liamm web|url= https://www.ouest-france.fr/michel-cousin-est-reelu-maire-2083107 |titl= Michel Cousin est réélu ''(sic)'' maire |embanner= ''[[Ouest-France]]'' |lec'hienn= ouest-france.fr |consulté le= 6 octobre 2014 }}.</ref> |Fin= |Identité= Michel Cousin |Parti= distrollad |Qualité= Labourer-douar war e leve }} {{ÉluDonnées}} {{ÉluFin}} Er c'huzul -kêr emañ unnek ezel, en o zouez ar maer hag an eilmaer<ref>{{Liamm web|url= http://elections.ouest-france.fr/elections-municipales-2014/orne/61120-camembert.html |titl= Camembert (61120) - Municipales 2014 |embanner= ''[[Ouest-France]]'' |lec'hienn= elections.ouest-france.fr |consulté le= 12 décembre 2014 }}.</ref>. == Ekonomiezh == Teir c'heuzerezh oberiant a zo e Camembert : * Produadur [[Anvadur orin gwarezet|AOG]] ** Ar geuzerezh Durand<ref>https://www.google.com/maps/place/Fromagerie+Durand/@48.8808366,0.1533903,733m/data=!3m2!1e3!4b1!4m6!3m5!1s0x47e1e54cbf12d569:0x15c9729353e53f02!8m2!3d48.8808366!4d0.1559652!16s%2Fg%2F1tdwjszj?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDYxNS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D</ref>, an hini goshañ oberiant c'hoazh, krouet e 1981 gant François ha Nicolas Durand. Abaoe 2016 eo perc'hennet an embregerezh gant holding arc'hant, gant ur skipailh nevez, ingalet o froduioù er rouedad stalioù [[Grand Frais]]. ** Keuzerezh Clos de Beaumoncel<ref>https://www.google.com/maps/place/Fromagerie+Clos+de+Beaumoncel/@48.8924944,0.1748453,733m/data=!3m2!1e3!4b1!4m6!3m5!1s0x47e1ef2fcc5b3477:0x3ed2de4556a08dc2!8m2!3d48.8924944!4d0.1774202!16s%2Fg%2F11rpgbcrb3?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDYxNS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D</ref> krouet e 2021 gant Xavier Cassigneul. Abaoe 2023 emañ Arthur Danière e penn an embregerezh, evel ti-feurm ar Val-Danière e kumun nes [[Crouttes]]. Porveziñ a ra laezh evit aozañ keuz. * Produadurioù all ** Keuzerezh ar Ferme de l'Instière krouet e 2021 gant Dalila Berritane ha Stanislas Rault. Produiñ a ra ur c'hamembert izelgarbon. == Keginerezh == [[Restr:Camembert (Cheese).jpg|thumb|Ur c'hamembert.]] Brudet eo ar gêr evit bezañ roet hec'h anv d'ar c'hamembert hollvrudet. Produet e vez meur a gamembert e Normandi, en o zouez [[camembert Normandi]] gantañ un [[Anvadur orin kontrollet|Anvadur Orin Kontrollet (AOK)]] : * Camembert Normandi, un [[AOK]] gantañ abaoe 1986, * Camembert feurm, Normandi, * Camembert dre [[calvados (died)|galvados]], Normandi. == Monumantoù ha traoù heverk == [[Restr:Camembert Eglise.JPG|thumb|Iliz Itron-Varia.]] [[Skeudenn:CAMEMBERT - panoramio.jpg|thumb|Ti ar [[Camembert Normandi|c'hamembert]].]] * Iliz Itron-Varia pe Iron-Varia-ha-Santez-Anna, XVI{{vet}} kantved. E-barzh emañ ur [[banniel prosesion]] eus an XVIII{{vet}} kantved rummet Monumant istorel<ref>« Bannière de procession : Procession des habitants de Camembert au Mont-Saint-Michel », notice no PM61000242, war plateform digor ar glad, diazez Palissy, ministrerezh gall ar Sevenadur.</ref>. * maner Beaumoncel-Camembert. * Mirdi ar c'hamembert. * Chapel an Dornois e bered ar barrez<ref>{{Liamm web|url= https://www.ouest-france.fr/actu/actuDet_-a-Camembert-elle-repose-dans-du-calva-_38826-1452128_actu.Htm |titl= Ouest-france.fr - À Camembert, elle repose dans du calva |consulté le= 20 février 2012 |brisé le = 2024-03-02}}.</ref>. * Maen-koun 1927 en enor da v[[Marie Harel]]<ref>''À la mémoire de Mme Harel créatrice du camembert'' gant [[Journal de Rouen]], 21 a viz Ebrel 1927, p.2</ref>. == Tud == * [[Marie Harel]] (1761-1844), sellet evel ijinerez ar [[Camembert (keuz)|c'hamembert]] hervez ar vojenn. * [[Michel Pelchat (marc'hhouarner)|Michel Pelchat]] (1938 e Camembert - 1975), marc'hhouarner. * marc'h brudet : Lutteur B (1955 e Camembert - 1968), marc'h lammer medalennet aour e 1964 gant e varc'heger Pierre Jonquères d'Oriola. == Gwelet ivez == === Pennad nes === * [[Keginerezh Normandi]] === Liammoù diavaez === * http://www.camambert.eu Lec'hienn ofisiel * [https://web.archive.org/web/20220118125113/http://www.cdc-camembert.fr/?theme=communes&id=CAMEMBERT Camembert war lec'hienn ar gumuniezh kumunioù] * [http://www.insee.fr/fr/themes/comparateur.asp?codgeo=COM-61071 Diveradenn stadegel Camembert war lec'hienn an Insee] == Notennoù ha daveoù == === Notennoù === {{Daveoù|group=Notenn}} === Daveoù === {{Daveoù}} [[Rummad:Kumunioù Orne]] ir7q5pr31xmn09e23xmb79rdxvyhv2y 0 179790 2190386 2190253 2026-05-07T12:50:04Z Huñvreüs 54570 lint 2190386 wikitext text/x-wiki [[File:1872ca Strassburg Avricourt Mi4.jpg|thumb|left|upright 0.7|Timbr alaman gant kached Strossburi (1872)]] [[Elzas-Loren]] (''Alsace-Lorraine'' e galleg, ''Elsaß-Lothringen'' en alamaneg) a oa ur rannvro eus reter Bro-C’hall bet staget ouzh Alamagn goude ar brezel etre Frañs ha Prusia e 1870-1871. Enni e oa Elzas en he fezh pe dost (war-bouez kêr Belfort) hag ar vro e hanternoz Loren (departamant ar [[Moselle]]). E deroù ar brezel (e miz Gwengolo 1870) e voe embannet timbroù ispisial gant arme Prusia. Eeun-tre e oant : skrivet e oa an talvoud-gwerzh er c’hreiz (eus 5 santim da 25 santim) hag ar ger POSTES en nec’h. N'eus meneg ebet eus ar vro, nag eus lu Alamagn. Timbroù an Impalaeriezh alaman a voe implijet en Elzas-Loren eus 1871 betek 1918, pa voe adstaget ar vro ouzh Bro-C’hall. == Aloubadeg Alamagn (1940-41) == [[File:Fragment Alsace 1941.png| thumb|right|upright 1.5|Timbroù Elzas ha Alamagn kichen-ha-kichen (1941)]] Goude bezañ stourmet e-pad un toullad mizioù e asantas Bro-C'hall sinañ an arsav-brezel gant Alamagn d'an 22 a viz Mezheven 1940. Aloubet e voe ul lodenn eus tiriad Bro-C'hall gant ar soudarded alaman, hag Elzas-Loren a voe staget ouzh ar Reich d'ar 15 a viz Gouere 1940. D'ar 15 a viz Eost 1940 e voe embannet ur rummad timbroù gant poltred ar Marichal [[Paul von Hindenburg|Hindenburg]] dreistmoullet gant '''𝕰𝖑𝖋𝖆ß''' pe '''𝕷𝖔𝖙𝖍𝖗𝖎𝖓𝖌𝖊𝖓''' da vezañ implijet er broioù nevez-staget ouzh Alamagn. War-wel e chome an enskrivadur "Deutsches Reich" e traoñ an timbroù. Tennet e voe an timbroù-se eus ar werzh d'an 11 a viz Kerzu 1941. Timbroù alaman a voe implijet neuze, gant ur prantad etre ma veze posubl ober gant an daou seurt war un dro. == Pennadoù kar== * [[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh]] * [[Timbroù Alamagn - IIIde Reich]] [[Rummad:Elzas]] [[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Elzas ha Loren]] 06n9sse48r5i7va4k5n82obfs53w82p 0 179807 2190490 2187493 2026-05-08T09:33:44Z Llydawr 145 2190490 wikitext text/x-wiki [[File:Banknote portrait pattern (Intaglio print, tactile effect).jpg|thumb|Billhed Hungaria (munud)]] '''Krafengravadur'''<ref>[[Dictionnaire français-breton (Martial Ménard)]], ''taille-douce''</ref> a vez graet eus an hollad argerzhioù [[Engravour|engravañ]] a implij kleuzioù ur bladenn [[metal|vetal]]. An huz (liv) a vez lakaet en toulloù ha [[moullañ|moullet]] e vez ar bajenn gant ur bladenn vetal gwasket gant ur waskerell a-ratozh. Hêrezh an orfebourien eo an teknik-se, ar re-se a engrave pladennoù metal gant ur gizell, ha boas omp bremañ d’ober "krafengravadur" eus kement labour engravañ ur blakenn forzh pe vetal, pe e vefe [[kouevr]], [[zink]], [[arem]] pe [[laton]] ([[kalkografiezh]] eo anv al labour engravañ ar c’houevr). Daou zoare zo da engravañ : * ar benañ eeun : implijet e vez ur gizell pe ur goustilh evit tresañ ar blakenn vetal ; * ar benañ dieeun : implijet e vez un [[trenkenn|drenkenn]] evit an tresañ. Ken resis eo an tresadennoù savet gant an teknik-mañ ma voe lakaet e pleustr evit ober [[Bilhed-bank|bilhedoù-bank]] ha [[timbr|timbroù-post]] e kalz broioù. ==Anv== ''Krafengravadur'' eo an anv e brezhoneg, diwar daou c'her :« kraf » hag « engravadur ». ;E yezhoù all * {{de}} ''Tiefdruckverfahren'' * {{en}} ''Intaglio'' * {{es}} ''Grabado a buril'' * {{fr}} ''Taille-douce'' * {{nl}} ''Diepdruk'' ==Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Engraverezh]] e6bmscip401yc9hkpo5doupunc0aj25 0 179808 2190491 2188876 2026-05-08T09:37:08Z Llydawr 145 2190491 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Tchernihiv''' ([[ukraineg]]: Чернігів, [[rusianeg]]: Чернигов, Chernigov) zo ur [[Listenn kêrioù Ukraina|gêr]] ha [[Listenn an hromadas eus Ukraina|kumuniezh]] e norzh Ukraina, hag a zo pennlec'h melestradurel [[Oblast Tchernihiv]] ha [[Raion Tchernihiv]]<ref name="admreform_2020_chernihiv_city">{{cite web |title=Чернігівська територіальна громада |url=https://decentralization.gov.ua/newgromada/4976/composition |publisher=decentralization.gov.ua |language=uk}}</ref>. E 2022 e oa 282 747 annezad e Tchernihiv. Lec'h kreiz ar meuriad [[Severianed]], en IXvet kantved e oa bet staget Tchernihiv ouzh [[Rous Kyiv|Stad Rous']], ha deuet da vezañ a-benn neuze an eil kêr bouezusañ dres goude [[Kyiv]]. Etre an XIvet hag an XIIIvet kantved e oa deuet da vezañ lec'h pennañ [[Priñselezh Tchernigov]] hag un [[eskopti]]. Roll Tchernihiv er relijion hag evel kreizenn sevenadurel evit ar Rous a oa bet bras setu perak e vez kavet e-leizh a ilizioù eus ar mare-se e kêr. == Tud == * [[Youlia Svyrydenko]] * [[Marko Vovtchok]] == Notennoù ha davennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù Ukraina]] gbhuiwqlx843p4aioqik486639cusmw 0 179813 2190385 2187521 2026-05-07T12:49:11Z Huñvreüs 54570 lint 2190385 wikitext text/x-wiki [[File:Andorra stamp typr PO3A.jpg| thumb|left|upright 1.1|Timbr-mekanik (2016)]] Ur stad dizalc’h eo priñselezh [[Andorra]] anezhi ezel eus [[Aozadur ar Broadoù Unanet|ABU]] abaoe 1993. Perzh dibar Andorra eo e vez renet hervez termenoù ar ''[[pareaj]]'', alese ur feur-emglev eus ar Grennamzer hag a embanne ez eo rannet an aotrouniezh etre daou zen : Prezidant Republik Bro-C'hall hag eskob [[Urgell]], hag int kenpriñsed o-daou. Andorra n'he deus ket he servij post hec'h-unan : digoust eo kas al lizheroù e-barzh an tiriad. Evit bastañ d'an ezhomm da gas anezho d’an estrenvro e ranker ober pe gant servijoù-post Bro-Spagn ([[Correos de España]]) pe gant re Bro-C’hall ([[La Poste (Bro-C'hall)|La Poste]]). An ti-post kentañ a voe digoret e 1877 en Andorra, rak kresket e oa bet a-daol trumm an niver a lizhiri abalamour da repuidi Spagn o tec'hout diouzh [[Trede Brezel ar Garlouriezh]] etre 1872 ha 1876. Gwerzhet e veze eno timbroù Spagn ha Bro-C'hall, ha kachedet al lizheroù e [[La Su]] (gant skoazell Spagn) ha [[Portè]] e [[Katalonia an Norzh]], e departamant [[Pireneoù-ar-Reter]], gant skoazell Frañs. Eus Kendalc'h [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] e Pariz e 1878 betek un emglev etre gouarnamantoù Spagn ha Frañs e 1930 e talc’has ar c’hevezerezh etre melestradurezhioù an div vro da c’houzout piv a rafe war-dro postoù Andorra. E 1928 e voe digoret nav burev-post gant Bro-Spagn, an hini pennañ en [[Andorra la Vella]], eizh ajañs er parrezioù. Timbroù ispisial a voe savet, e gwirionez timbroù Spagn dreistmoullet gant '''CORREOS ANDORRA'''. A-benn ar fin, da geñver Kendalc'h an UPB e 1929 e voe pedet dileuridi Spagn ha Bro-C'hall da varc'hata. [[Kuzul Meur an Traoñiennoù]] a chomas neptu. Un emglev padus a voe kavet d'an 30 a viz Even 1930. Digoret e voe ar burevioù-post gall kentañ e-kerzh sizhunvezh ar 16 a viz Mezheven 1931, a-hed hentoù paotred al lizhiri Bro-C'hall. Etre 1936 ha 1944, abalamour da Brezel diabarzh e Spagn ha d'an Eil Brezel-bed e voe kontrollet al lizhiri a yae kuit eus Andorra gant aotrouniezh Spagn hag Alamagn, a oa mestr war Vro-C’hall e 1940. == Melestradurezh Bro-C’hall == [[File:Andorra C6.jpg| thumb|right|upright 1.1|Timbr-mekanik ha siell (1991)]] Kroget e oa bet melestradurezh ar postoù gall da embann timbroù d'ar 16 a viz Even 1931. Timbroù gall eus ar seurt [[Blanc (seurt)|Blanc]], [[Semeuse (seurt)|Semeuse]] ha [[Merson (1900-1927)|Merson]] e oa, dreistmoullet '''ANDORRE''' warno. Ar c'hentañ timbroù orin, o skeudenniñ gweledvaoù, a zeuas war wel e miz Even 1932 warno an enskrivadur '''VALLÉES D’ANDORRE''' (=''Traoñiennoù Andorra''). Betek penn-kentañ ar bloavezhioù 1960 e oa ar gweledvaoù hag an ardamezioù an danvezioù nemeto skeudennaouet. Poltred ar "Viguier d’Andorre", da lavaret eo an den anvet da gannad pep kenpriñs war an dachenn, a voe kinniget e 1944. Er memes bloavezh e teuas an alc’hwez da vezañ ANDORRE hepken. Er bloavezhioù 1960 e cheñchas an timbroù ha treiñ da vezañ livusoc'h. An temoù hag ar skeudennoù zoken a veze awenet gant an timbroù gall : an istor (1963-64), ar pellgehentiñ (1962), Karta Europa an dour (1969), ur c’hampionad mell-droad (1970), gwarez an natur... Timbroù [[Europa]] a vez embannet ingal abaoe 1966. Lakaet e vez war wel ar glad lec'hel ivez : freskennoù ar 16vet kantved pe ar sternioù-aoter kozh. Krog eo teknik al [[luc’hengravadur]] da vezañ implijet muioc’h mui goude 1974 hag ul lodenn vat eus ar programm a voe moullet dre an [[offset]] goude kreiz ar bloavezhioù 1980. Cheñchet e voe an anv da ANDORRA e 1975, met chom a reas an destenn e galleg. Ret eo gortoz 1978 evit ma voe skrivet PRINCIPAT D’ANDORRA bepred ha testennoù e [[katalaneg]] e-lec’h e galleg. An temoù a oa bet komzet diwar o fenn a oa gwareziñ an natur, ar glad relijiel ha sevenadurel, ar sportoù, an arz a-vremañ (adalek 1992) hag al lec’hioù touristel. Izel eo an niver a dimbroù embannet : nebeutoc'h eget 10 timbr bep bloaz. == Melestradurezh Bro-Spagn == [[File:Stamp 1926 Spain MiNr0283AI pm obv B002a.jpg|thumb|left|upright 0.6|Alfonso XIII - Timbr Spagn (1926)]] D'an 28 a viz Meurzh 1928 e voe embannet ur rummad timbroù spagnol gant penn ar roue Alfonso XIII dreistmoullet gant '''CORREOS - ANDORRA''', ha daou zimbr all an treuzkas lizheroù war ar prim (<small>CORRESPONDENCIA URGENTE</small>). Tennet e voent kuit eus ar werzh d'ar 24 a viz Du 1929 gant ma oa bet moullet timbroù skrivet '''ANDORRA''', engravet hag a ziskoueze savaduriù ha keriadennoù ar vro : Ti an Traoñiennoù (''Casa de la Vall'' e katalaneg, d.l.e. sez ar gouarnamant), iliz [[Sant Joan de Caselles]], [[Sant Julià de Lòria]], [[Santa Coloma]] (d'Andorra), un erer o nijal e traoñienn la Pedrosa... Embannet e voe ar rummad-se en-dro e 1931 ha 1938 gant ur c’hranelladur disheñvel (11 ½ e lec’h 14). Merket e oa pep timbr gant un niverenn war an tu kein, ar pezh a veze graet e Spagn ivez. Gant taol-stad [[Francisco Franco|Franco]] hag ar brezel-diabarzh a darzhas da heul e Spagn e 1936 e voe lakaet diaes annizidi Andorra da gavout prenañ timbroù ar '''Fábrica Nacional de Moneda y Timbre''' (F.M.N.T.), degas anezho d'ar briñselezh ne oa ket ur pennaenn ken. Asantet e voe ober gant timbroù Spagn eta adalek 1938. E 1948 hag e 1949 e voe embannet un heuliad timbroù Andorra nevez, met ne oa ket a-walc'h ar 500 000 skouerenn bet moullet, pezh a c’hoarvezas c’hoazh etre 1963 ha 1966, daoust d’ar million timbroù bet savet. Timbroù spagnolek a voe ret ober gante adarre abalamour d'ar c'hemmoù e prizioù ar post. Heñvel e oa timbroù Andorra ouzh re Spagn e-pad ar bloazioù 1960-1970 : gweledvaoù, skoed-ardamez, fleurennoù, timbroù Europa (1972), gizioù ar vro (laz-kanañ, dañsoù…) … E 1979 e troas ANDORRA da PRINCIPAT ANDORRA ha CORREOS (= ''Postoù'' e spagnoleg) da ''Correus'' e katalaneg, met ''Correus espanyols'' e 1999. Moullet e vez timbroù Andorra dre al [[luc'hengravadur]], ha lakaet e vez ar gaoz dreist-holl war danvezioù lec'hel : ar glad istorel, an natur, ar sportoù hag ar c’hoarioù olimpek, tudennoù vrudet, arzoù-kaer a vremañ… Krog eo ar velestradurezh da enoriñ e 1979 kement eskob a zo bet kenpriñs Andorra. Un timbr evit lidañ gouel Nedeleg a vez embannet pep bloaz ivez. == Republica Andorra == [[File:Torres stamp of Andorra.jpg|thumb|left|upright 0.7|Timbr Torres]] [[File:Plácido Ramón de Torres.png|thumb|right|upright 0.7|Plácido Ramón de Torres]] Un treser var vein hag un timbrawour e oa [[Placido Ramon de Torres]], bet ganet e Malaga war-dro 1850. Daoust dezhañ bezañ gwerzhet timbroù faos amañ hag ahont (en Italia da skouer) e tegemeras Kuzul Meur an Traoniennoù e raktres sevel ur servij-postoù en Andorra e 1890. Gantañ e voe moullet dre ar [[maendreserezh]] un 12 timbr bennak a ziskoueze skoed-ardamez Andorra, gant folennoù paper a oa bet implijet evit sevel timbroù faos en Arc’hentina… Pezh zo, dre ma oa '''REPUBLICA DE ANDORRA''' alc’hwez an timbroù e nac’has Maodiern gall an Aferioù Diavaez o lakaat e gwerzh er priñselezh. Nac’het e voent gant Kuzul-meur Andorra da c’houde. Ne chomas ket Torres etre daou avat ha gwerzhet e voe an timbroù-se gantañ da dimbrawourien e Spagn. ==Liamm diavaez== * {{fr}} [https://www.laposte.fr/pp/c/timbres-andorre Timbroù Andorra gant Bro-C'hall (La Poste)] * {{es}} [https://www.correos.es/es/es/particulares/filatelia Timbroù Andorra gant Bro-Spagn] == Pennadoù kar == *[[Timbroù Bro-C'hall]] *[[Timbroù Spagn]] [[Rummad:Andorra|Andorra, Timbroù]] [[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Andorra, Timbroù]] d2onkh0zazcvgx8tjr6b0fl2rh09x4j 0 179814 2190504 2188440 2026-05-08T10:38:05Z Llydawr 145 2190504 wikitext text/x-wiki [[Skeudenn:Mkrtchian lilit 20081119 olympiade dresden.jpg|right|180px|Lilit Mkrtchian e [[Dresden]] e 2008.]] '''Lilit Mkrtchian''' pe '''Lilit Mkrtchyan''' (en [[armenieg]]: Լիլիթ Մկրտչյան) a zo bet ganet d'an [[9 Eost|9 a viz Eost]] [[1982]] e [[Yerevan]] ([[RSS Armenia]], [[URSS]]).<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[armenia]]t eo.<br/>Mestr Etrebroadel eo abaoe 2003, Mestrez-veur (WGM) abaoe 1998<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300601 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 366 edo he [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Ebrel 2026, 2 299 he renk ''Fonnapl'', 2 259 he renk ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300601 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 503 eo bet he renk Elo ''Standard'' uhelañ, bet tizhet e miz Genver 2010.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad armeniat an echedoù|Kampionad armeniat ar Maouezi]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 1995, e 1998, e 2000 hag e 2005<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20110930112028/http://www.armchess.am/all_womens_ch_arm.htm Historial de ganadores del Campeonato de Armenia femenino - Armchess]</ref>. === Kampionad europat (Maouezi) === * E 2002 e tapas an eil plas hag ar vedalenn argant e [[Varna]] ([[Bulgaria]]), 8,5/11. * E 2006 e tapas an deirvet plas hag ar vedalenn arem e [[Kuşadası]] ([[Turkia]]), 7,5/11 <ref>{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic598.html#3 The Week in Chess 598]</ref>. * E 2009 edo rampo, 8,5/11, gant [[Tatiana Kosintseva]] evit ar renk kentañ, tapout a reas an eil plas hag ar vedalenn argant pa gollas ar match dirampoiñ<ref>{{en}}[https://en.chessbase.com/post/tatiana-kosintseva-new-european-women-s-champion-2009 Tatiana Kosintseva new European Women's Champion 2009, d'an 20 a viz Meurzh 2009 - Chess News, ChessBase]</ref>. * E 2013 e tapas an deirvet plas<ref>{{en}}[http://www.chessdom.com/hoang-thanh-trang-is-european-womens-chess-champion/|title=Hoang Thanh Trang is European Women’s Chess Champion, d'an 3 a viz Eost2013, Chessdom]</ref>. === Kevezadegoù dre skipailh === === Kampionad europat (Maouezi)=== C'hoari a reas ur wezh e skipailh Armenia. {| class="wikitable" |Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Notennoù ha daveennoù |- |2003||2||5||{{Bulgaria}}, [[Plovdiv]]||5,5/8 (+3, =5, -0)||68,8||Trec'h e voe he skipailh, tapout a reas ar vedalenn aour<ref>{{en}}[http://www.olimpbase.org/2003u/2003arm.html OlimpBase 5th Women's European Chess Team Championship, Plovdiv 2003, Armenia]</ref>. |- |} === Kampionad bedel (Maouezi) === C'hoari a reas peder gwezh e skipailh Armenia<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersv/3ltlb39g.html World Women's Team Chess Championship Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !Bloaz||Tablezenn||Niverenn ar C'hampionad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted |- |2007||2||1||{{Rusia}}, [[Yekaterinbourg]]||4/8 (+2, =4, -2)||50 |- |2009||1||2||{{Sina}}, [[Ningbo]]||6,5/9 (+4, =5, -0)||72,2 |- |2011||2||3||{{Turkia}}, [[Mardin]]||5/9 (+3, =4, -2)||56,3 |- |2015||1||5||{{Sina}}, [[Chengdu]]||6,5/9 (+ 4, = 5, - 0)||72,2 |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liamm diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13300601 He fichenn FIDE] {{DEFAULTSORT:Mkrtchian, Lilit}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1982]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù armeniat]] tvbbyscnnju3y5alhxzqlthqzfhnwwj 2 179935 2190458 2188222 2026-05-07T17:59:04Z Avraham 20177 Avraham en deus kaset ar bajenn [[Implijer:Skemous/z]] da [[Implijer:Dudzcar/z]]: Pajenn dilec’hiet emgefre en un adenvel an implijer "[[Special:CentralAuth/Skemous|Skemous]]" da "[[Special:CentralAuth/Dudzcar|Dudzcar]]" 2188222 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 179972 2190398 2189234 2026-05-07T14:34:46Z Tanjee 563 2190398 wikitext text/x-wiki [[File:25JahreVertragDeutschFranzoesischeZusammenarbeit Stamps of Germany (BRD) 1988 MiNr 1351.jpg|thumb|upright 0.8|right|Timbr kenembannet gant Frañs hag Alamagn (1988)]] [[File:Stamp of India - 2017 - Colnect 911043 - India Portugal - Pauliteros Dance Miranda.jpeg| thumb|upright 0.8|left|Timbroù kenembannet gant India ha Portugal (2017)]] [[File:Stamp of India - 2017 - Colnect 911042 - India Portugal - Dandiya Dance Gujarat.jpeg|thumb|upright 0.8|left|Timbroù kenembannet gant India ha Portugal (2017)]] Pa ziviz melestradurezhioù postel embann [[timbr]]où-post gant un dresadenn pe un danvez heñvel e-barzh pep a vro hag er memes koulz, e vez komzet eus '''kenembann'''. C’hoarvezout a ra bep an amzer evit merkañ al liammoù mignoniezh etre ar broioù pe lidañ asambles un degouezh istorel anavezet e-barzh an div vro. E miz Genver 1973 da skouer e voe embannet gant [[Bro-C’hall]] hag [[Alamagn]] an hevelep timbr a ziskoueze bannieloù an div [[Stad]] kemmesket, da vare 10{{vet}} deiz-ha-bloaz sinadur [[Feur-emglev an Elysée]] etre [[Charles de Gaulle]] ha [[Konrad Adenauer]]. Divyezhek [[alamaneg]]-[[galleg]] e oa alc’hwez an timbroù. Un eil kenembann a voe graet e 1988 gant poltredoù an daou benn-Stad, 25 bloaz goude an degouezh. An tudennoù istorel a oa bet ganet en ur vro ha ranket divroañ a gaver puilh an timbroù diwar o fenn : [[Frédéric Chopin]] (Frañs - [[Polonia]], [[Calouste Gulbenkian]] ([[Portugal]]-[[Armenia]]), [[Milan Rastislav Štefánik]] (Frañs - [[Slovakia]])... Ingal e vez kenembannet timbroù gant ensavadurioù etrebroadel zo, ar rummad "Europa" savet gant ar stadoù izili ar [[C.E.P.T.]] (adanvet ''Posteurop'' hiviziken), pe ar rummad "America" gantSpagn, Portugal ha broioù [[Sumerika]] abaoe 1989 ([[UPASP]]). Ar rummadoù "Norden" zo bet embannet gant eizh bro eus hanternoz Europa ([[Danmark]], [[Finland]], [[Island]], [[Norvegia]], [[Sveden]], [[Åland]], an [[Inizi Faero]], [[Greunland]]) eus 1956 da 2020. Daoust hag e c'heller ober "kenembann" eus ar rummadoù savet gant melestradurezhioù ar Rouantelezh-Unanet ha Bro-C'hall e [[trevadenniñ|trevadennoù]] an [[Impalaeriezh|impalaeriezh]] ? Ar rummadoù ''Diskouezadeg etrebroadel Paris (1937)'' pe ''Deiz-ha-bloaz kentañ an Trec'h (1946)'' da skouer a voe gwerzhet e meur ar vro dindan mestroniezh an div Stad, hogen savet gant ur velestradurezh post. Degas a ra seurt intrudu un tamm bruderezh d’ar produiñ timbroù er-maez eus ar broioù a gemer perzh ennañ, e-touez timbrawourion ar bed-hoil. Un tamm arc’hant a vez rastellet a vloaz da vloaz gant ar melestradurezhioù gant gwerzh timbroù, goloioù-lizher hag ar paperachoù-post a blij d’an dastumerien. <gallery mode="packed" heights="160px" caption="Timbroù Europa 2004 – Ar vakañsoù"> Stamps of Lithuania, 2004-11.jpg|Timbr [[Lituania]] Stamp of Armenia - 2005 - Colnect 84585 - Europa 2004 VacationTrace of the leg.jpeg|Timbr Armenia Russian stamp no 940.jpg|Timbr [[Rusia]] 2004. Stamp of Belarus 0561.jpg|Timbr Belarus Stamps of Romania, 2004-038.jpg|Timbr Romania </gallery> Ur c’henembann gevellet a dalv ez eo embannet ar memes timbr d’ar memes koulz e daou lec’h pell an eil diouzh egile. Pa c’hoarvez d’ur c’houblad timbroù bezañ kichen-ha-kichen e komzer eus un c'henembann melezour. Ral a wech e kaver anvioù an div vro asambles war an timbroù, pezh a aotren annezidi an div vro da implij anezho eno memes mod. Ar c’henembann unel-se zo bet graet gant [[Liechtenstein]] ha [[Suis]] e 1995. Kentoc’h evit embann un dresadenn heñvel e pep lec'h e vez kinniget muioc'h-mui un danvez (savadurioù, mojennoù, gwiskamantoù hengounel, an natur...), kuit da bep melestradurezh bezañ awenet. E 1962 e voe embannet er bed a-bezh timbroù a vrude ur pal unel : stourm a-enep [[kleñved ar paludoù]]. == Liamm diavaez == * {{En}} [https://philarz.com Lec'hienn ur gevredigezh a studi an timbroù kenembannet]. [[Rummad:Timbrawouriezh|Ar c'henembann]] hziysng8vgph76jne9dr0xssnzpw31x 0 179989 2190390 2190209 2026-05-07T12:52:26Z Huñvreüs 54570 lint 2190390 wikitext text/x-wiki [[File:Food from Puzata Hata restaurant in Lviv.jpg|thumb|Ur skouer eus keginerezh Ukraina en ur preti e Lviv]] '''Keginerezh Ukraina''' a reer eus hollad an doareoù hengounel da [[keginerezh|geginañ]] a vez gant an dud en [[Ukraina]], unan eus ar [[Stad]]où brasañ ha pobletañ en [[Europa (kevandir)|Europa]]. Levezonet-don eo ar c'heginerezh-se gant an [[douar]] pinvidik ha [[du (liv)|du]] ([[ukraineg]] : Чорнозем, ''tchornozem'', "douar du") ma teu e aozennoù, a vez niverus peurliesañ evit fardañ ur meuz<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.foodbycountry.com/Spain-to-Zimbabwe-Cumulative-Index/Ukraine.html |title=Ukrain|publisher=Foodin every Country|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>.<br> Alies ivez e vez meur a zoare – an eil goude egile – da boazañ ur meuz ukrainek : bez' e c'hall un aozenn bout fritet pe bervet a-raok bout poazhet er vurezh pe er forn. Perzh heverkañ keginerezh hengounel Ukraina eo kement-se<ref>{{cite web|url=https://ukrainetrek.com/about-ukraine-cuisine |title=Ukrainian National Food and Cuisine|publisher=UkraineTrek|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Ar ''borchtch'' (борщ) [[ruz (liv)|ruz]] eo meuz broadel Ukraina : ur [[soubenn]] [[beterabez]] eo en diazez, met liesdoare eo hervez ar c'horn-bro. Daou veuz all a vez lakaet da vroadel ivez : ''varenyky'' (вареники ; unander: вареник ''varenhyk'', "toaz bervet"), un doare ''ravioli'' kar d'ar ''pierogi'' a farder e [[Polonia]] ; hag an ''holubtsi'' (голубці), a zo rolladoù [[kaol]]. En holl bretioù hengounel ukrainek e kaver digudenn an tri meuz-se<ref>{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20130814200425/http://activeukraine.com/five-best-ukraine-traditional-foods/ |title=5 Best Ukraine traditional Foods|publisher=Active Ukraine|date=05/06/2013|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Meuzioù kar dezho a gaver e kegin [[Europa ar Reter]] dre vras. Pouezus eo an [[ed]] er c'heginerezh ukrainek, ar [[gwinizh]] peurgetket, setu perak e vez graet alies "grignolad gwinizh Europa" eus ar vro<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.greeneuropeanjournal.eu/ukraine-still-europes-breadbasket/ |title=Ukraine: Still Europe’s Breadbasket|publisher=Green European Journal|date=09/01/2024|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Ar pep brasañ eus ar meuzioù ukrainek zo deveret diouzh reoù hen ar gouerien, a [[gounezerezh|c'houneze]] forzh [[legumaj]] evel [[avaloù-douar]], beterabez, [[foue]], kaol ha [[segal]]. Doareoù slavek hengounel koulz ha reoù europek dre vras a vez implijet er c'heginerezh ukrainek, ar pezh a zisoc'h eus meur a zekvloaziad dindan beli ur Stad bennak all. Ouzhpenn da se, dre ma 'z eo brazik an diaspora ukrainat abaoe kantvedoù (da skouer, tremen ur milion a dud e [[Kanada]] o deus hendadoù ukrainat) e kaver meuzioù ukrainek en Europa ha war [[kevandir]]ioù all ([[Arc'hantina]], [[Brazil]] aha [[Stadoù-Unanet Amerika]] pergen). Da vare [[Republik Soviedel Ukraina]] ([[1917]]-[[1991]]) e voe skoueriekaet keginerezh ar vro, ha dre ma veze berr an dafar e voe kollet meur a veuz hengounel, pe fardet e vezent gant nebeutoc'h a aozennoù ha doareoù eeunoc'h d'o c'heginañ. Er mare [[URSS|soviedel]] ivez e voe degaset da hantervoued Ukrainiz meur a veuz a oa estren dezho.<br> Da heul dizalc'hiezh Ukraina e teuas gizioù nevez er c'heginerezh, evel ar meuzioù fardet en un doare [[greanterezh|greantel]] ha diorroadur ar pretioù boued buhan. Hiziv an deiz, keginerezh Ukraina en deus degemeret teknikoù nevez hag aozennoù nevez, en ur virout kalz elfennoù hengounel koulskoude. == Istor == === Krennamzer === [[File:Оборона Белгорода Кисель из колодца.jpg|thumb|O fardañ ''kisel'' e Bilohorodka – ''Kronik Radziwill'', p. 143.<ref>''Kronik Radziwill'' (Радзивілівський літопис) zo un dornskrid eus an {{XIIIvet kantved}} hag a gont Istor Rus Kyiv abaoe ar {{Vvet kantved]] ; gwelit [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/65/%D0%A0%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D0%B8%D0%B2%D1%96%D0%BB%D0%BB%D1%96%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81.pdf an dornskrid]</ref>]] E deroù ar [[Grennamzer]] en em stalias war diriad Ukraina a vremañ pobladoù slavek hag a c'houneze segal, gwinizh ha [[heiz]]. [[Bara]] e oa ar boued diazez e [[Rous Kyiv|Rus Kyiv]], fardet gant segal peurliesañ. ''Jito'' (жито), ar ger [[ukrainek]] evit "segal", zo kar d'ar [[verb]] ''jyty'' (жити), "bevañ", ar pezh a ziskouez peger pouezus e oa ar gounezerezh-se evit annezidi kentañ Ukraina. An uhelidi hepken a zebre bara [[gwenn (liv)|gwenn]] fardet gant gwinizh. Koulz bara goell ha bara dic'hoell a veze fardet e Rus Kyiv ; houpez (''Humulus lupulus'') a veze ouzhpennet da doaz ar bara gwenn. Meuzioù aozet diwar edoù, evel ''kacha'' (каша), a raed gant mell (Пшоно, ''pchono''), a veze debret gant an holl wiskadoù er boblañs ; ur perzh o deveze el lidoù evel ar meuz anvet ''kolyvo'' (Коливо), a zo gwinizh brevet ha bervet, mesket gant [[kraoñ]], [[mel]], pel [[orañjez]], [[rezin]] sec'h ha [[kanell]], a vez servijet da geñver an obidoù [[Iliz ortodoks|reizhkredennour]]. [[Ed-du]], [[kerc'h]], [[kanab]] ha [[lin]], koulz ha beterabez, [[piz]], [[roz-aer]], sukrin (''Cucumis melo'') ha sukrin-dour (''Citrullus lanatus'') a veze gounezet ivez e Rus Kyiv. Eno e oa pouezus al legumaj ivez, kaol hag [[irvin]] dreist-holl ; un darn vras pe vrasoc'h eus an eostadoù a veze [[holen|sallet]] pe soubet e [[gwinêgr]] evit ma vefe miret pelloc'h. Legumaj all a veze gounezet e Rus Kyiv : anuz (''Anethum graveolens''), fer (''Lens culinaris''), [[karotez]] ha [[kignen]]. [[Ognon (Allium cepa)|Ognon]] a voe degaset d'ar vro en {{XIIvet kantved}}<ref name="OB">{{uk}} {{cite web|url=https://obarykada.com/chasopys/shho-take-ukrayinska-kuhnya-istoriya-stravy-smaky/ |title=Що таке «українська кухня»? Історія, страви, смаки / "Petra eo « keginerezh Ukraina » ? Istor, meuzioù, blazennoù"|publisher=The Last Baricade, Kyiv|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. [[Plant]] gouez evel an triñchin (''Rumex acetosa''), an troad-gwazi (''Chenopodium sp.'') ha hugennoù evel ar [[flamboez]], ar gwenngoud (''Viburnum opulus''), an irin (''Prunus spinosa''), ar [[mouar]] hag ar rezin, koulz ha foue, a veze debret gant an holl dud. [[Vitis vinifera|Gwini]] a veze gounezet ivez da gaout rezin sec'h ha da dalvout da demz-boued, hogen an uhelidi hepken a c'helle kaout anezho. [[Eoul]] a veze graet diwar graoñ. [[Kig]] a veze kavet dre [[chaseal|hemolc'hiñ]] ha sevel loened. Hag uhel pe izel o dere er gevredigezh, holl Ukrainiz ar mare a yae da hemolc'hiñ. Tud Rus Kyiv a zebre meur a zoare [[bronneged]] hag [[evn]]ed, en o zouez [[bizon]]ed, [[Tetraonidae|brugyer]], [[dube]]ed, [[alarc'h|elerc'h]], [[gad|gedon]], [[gourejen]]ed, [[Garan (evn)|garaned]], [[gwaz (evn)|gwazi]], [[hoc'h-gouez]], [[karveged]], [[klujar|klujiri]], [[wapiti]]ed ha [[yourc'h]]ed. D'ur meuz eus ar re c'hwekañ e veze lakaet kig-alarc'h, hervez ''bylyny'' (Билини, "gwerzioù-meur") ar mare. Bervet pe rostet e veze ar c'hig en un tantad digor ; goude ur pennad avat e voe kavet mat ivez poazhañ kig dre fritañ en druzoni ha gleveziñ.<br> Meur a zoare [[pesk]]ed a oa pouezus ivez e reol-voued Rus Kyiv : bekeded (''Esox lucius''), [[brell]]ed, karped (''Cyprinus carpio''), sandred (''Sander lucioperca'') hag all. Evit o mirout pelloc'h e vezent mogedet, sallet pe lakaet da sec'hañ. ''Kav'yar'' (кав'яр) a veze graet gant vioù pesked, re sturjed (''Acipenser sturio'') dreist-holl. [[Boued-laezh]] ivez a veze debret e Rus Kyiv ar Grennamzer : [[amanenn]] ha [[keuz (boued)|keuz]]. Gant [[laezh]] e raed ivez e lod lidoù slavek kent donedigezh ar [[kristeniezh|gristeniezh]]. Kentlaezh (''colostrum'' e [[latin]]) a veze deuet-mat gant ar braz eus an dud betek ma voe lakaet berz warnañ gant an Iliz ortodoks.<br> Ur meuz deuet eus ar mare-se hag a zo karet gant Ukrainiz hiziv c'hoazh eo an died anvet ''kisel'' (Кисіль), a gaver meneg anezhañ e ''Codex Laurentianum'' (Лаврентіївський літопис) Rus Kyiv dindan ar bloaz [[997]]. Ker kozh all eo ''kvas'' (квас), un died dister ar c'hementad a [[alkool]] enni a zo bervet diwar edoù, ha diedoù fardet diwar [[mel]]<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://day.kyiv.ua/article/naprykintsi-dnya/pro-hotovyznu-i-varevo-u-kyyivskiy-rusi |title=Про «готовизну» і «варево» у Київській Русі / "A-zivout an aozennoù « prest da vout debret » ha « breset » e Rus Kyiv"|publisher=День / ''Den'' ("Deiz")|date=08/06/2012|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. [[Dibenn-pred|Dibennoù-pred]] evel bara dous, [[bara-mel]] (Пряник, ''pryanik'') ha hugennoù dre vel a veze anavet ivez da vare Rus Kyiv<ref name="VD">{{uk}} {{Cite web|url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/solodke-zhittia-istoriia-konditerskoyi-spravi-v-ukrayini/ |title=Солодке життя: історія кондитерської справи в Україні / "Ur vuhez dous : Istor ar c'hoñfizerezh en Ukraina"|publisher=Локальна історія / "Istor lec'hel"|date=02/03/2021|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. === XVI{{vet}} – XIX{{vet}} kantvedoù === Hervez an istorour ukrainat Oleksiy Sokyrko (Олексій Сокирко, *[[1974]]) e tiorroas ar c'heginerezh hengounel ukrainek a anavomp e-doug beli [[Polonia]] ha [[Lituania]] adalek ar Grennamzer diwezhañ ha deroù an amzer a vremañ, da lavaret eo adalek kreiz ar {{XVvet kantved}}. D'ar mare-se e oa c'hoazh an edoù hag ar bara boued diazez an darn vuiañ eus an dud, e-kichen legumaj evel ar piz hag ar fav boutin (''Phaseolus vulgaris''), e kornôg ar vro peurgetket<ref name="LI">{{uk}} {{Cite web|url=https://localhistory.org.ua/texts/interviu/mi-mali-i-aristokratichnu-kukhniu-oleksii-sokirko-avtor-knizhki-pro-gastronomiiu-getmanshchini/ |title="Ми мали й аристократичну кухню" / "Ni ivez hor boa ur c'heginerezh brientinel"|publisher=Локальна історія / "Istor lec'hel"|date= 31/05/2021|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Ar ''borchtch'', a zo arouez ar c'heginerezh ukrainek, a gaver ar c'hentañ meneg anezhañ en amzer beli Polonia ivez : p'edo o veajiñ dre Gyiv e [[1584]], ur marc'hadour eus [[Gdańsk]] anvet Martin Gruneweg a skrivas pegen alies e veze debret ar meuz-se gant an dud ; hervezañ e veze fardet en holl diegezhioù pe dost ha debret hag evet bemdez. Un test all a voe eus kement-se : ar [[manac'h]] reizhkredennour ukrainat Ivan Vychenskyi (Іван Вишенський, ~[[1550]]- goude [[1620]]), a skrivas e oa meuz boas ar gouerien. En {{XVIIIvet kantved}}, goude stagidigezh ur rann eus Ukraina d'an [[Impalaeriezh rus]] e voe deuet-mat ar ''borchtch'' e Lez an impalaer e [[Sankt-Peterbourg]]. E gavout a reer ivez en ''Eneida'' (Енеїда), ur [[barzhoneg|varzhoneg]] chin ukrainek bet embannet e [[1798]] gant Ivan Petrovich Kotliarevskyi (Іван Петрович Котляревський, [[1769]]-[[1838]]) hag awenet gant buhez ar Gozaked Zaporozki<ref>Da lavaret eo «&nbsp;Kozaked eus en tu-hont d'an taranoù (за порогами, ''za porohamy'')&nbsp;», peogwir e oant Kozaked ukraineger a veve war glannoù red izel ar stêr [[Dnipro]] ; Zaporojjia e oa o c'hreñvlec'h ha kêr-benn.</ref> – unan eus oberennoù kentañ al [[lennegezh]] ukrainek – e-kichen an ''halouchky'' (Галушки), a zo bouloù toaz [[bleud]] hag avaloù-douar, ur [[vi]] ennañ a-wechoù : peuzdourek eo an toaz-se, a lakaer da gouezhañ a-dammoù en dour berv (damheñvel eo an doare ouzh hini ar ''spätzle'' a reer en [[Elzas|Elsass]]) ; hengounel ivez eta eo an ''halouchky'' en Ukraina<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://www.istpravda.com.ua/articles/2020/11/3/158395/ |title=Про український борщ з історичними приправами / "A-zivout ar ''borchtch'' ukrainek dre an temzoù hengounel"|publisher=Історична правда / "Gwirionez istorel"|date= 03/11/2020|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Levezonet-don e voe ar c'heginerezh ukrainat gant hengoun ar [[Kozaked|Gozaked]], dreist-holl goude staliadur an Hetmanelezh Kozak e [[1648]], eleze ur [[Stad]] renet gant ur penn milourel (Гетьман ''hetman'') kozak hag a badas betek [[1764]], pan erlec'hias ar ''starchyna'' (старши́на, "mestr-micherour") kozak ouzh ar ''szlatc'hta'' (an noblañs polonat-ha-lituanian) en un darn vras eus Ukraina ar Reter, war ribl dehou ar stêr Dnipro. Greun ha bleud edoù a yae da ober meuzioù hengounel ar Gozaked : ''kacha'', ''koulich'' (Куліш, a zo yod mell), ''teterya'' (тетеря, a zo ''koulich'' gant un toaz dourek fardet diwar ed-du pe segal) ha ''solomac'ha'' (соломаха, a zo bleud ed-du lakaet da doaz peuzdourek ha bervet ha debret gant eoul, kig-sall ha kignen). Cheuc'hoc'h a-galz e oa boued uhelidi an Hetmanelezh avat : p'edo o vrezeliñ er [[Kaokaz|C'haokaz]] e [[1726]], ur c'horonal kozak a c'houlennas digant e bried chomet en Ukraina kas dezhañ bouedoù evel amanenn, kig-yar, kig-yar-Indez, morzhed-hoc'h, olivez, ha [[teod]]où-[[ejen]] sec'het, a-gevret gant eoul olivez ha digoroù-pred a bep doare<ref name="BP">{{uk}} {{Cite web|url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/khlib-nasushchnii-voiakiv-getmanshchini/ |title="Хліб насущний" вояків Гетьманщини / "« Bara pemdeziek » soudarded an Hetmanelezh"|publisher=Локальна історія / "Istor lec'hel", 19/05/2020|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. [[Kig-bevin]] ha jiber ne veze ket alies war plad an dud a renk izel, a zebre [[kig-dañvad]] kentoc'h<ref name="LI" />. <gallery mode="packed" heights="180px" caption="Meuzioù kozak"> Гречневая каша.jpg|Каша / ''Kacha'' Куліш козацький.jpg|Куліш / ''Koulich'' Тетеря2.jpg|Тетеря / ''teterya'' Саламата Белгородская область 03.jpg|Соломаха / ''Solomac'ha'' </gallery> [[File:Рибалки на Вовнизькому порозі.jpg|thumb|Pesketaerien war an Dnipro e bro ar Gozaked er bloavezhioù 1920]] Kement a zevezhioù yunet a oa e deiziadur an Iliz ortodoks e deroù an XVIII{{vet}} kantved ma ne c'helled debriñ kig nemet e-pad ur c'hard eus ar bloavezh ; pesked a vez debret peurliesañ neuze, alese o fouez e keginerezh ar Gozaked ukrainat ha hini Ukrainiz dre vras. [[Harink]]ed, sturjed ha mandoged ar [[Mor Du]] (''Rutilus heckelii'') a veze debret gant Kozaked Zaporozki an ''Eneida''. An tudour ukrainat Mykola Markevytch (Микола Маркевич, [[1804]]-[[1860]]) a venegas ''borchtch'' gant pesked, kouskerezed (''Misgurnus sp.'') gant riforz (''Armoracia rusticana''), ha krokedennoù bekeded pe garpenned e-touez meuzioù Kozaked Ukraina. Gant uhelidi an Hetmanelezh e veze enporzhiet pesked ha boued-mor evel [[eog]]ed, fankenned (''Flessus flessus''), harinked eus an [[Izelvroioù]], lamprez, [[morgad]] ha [[sili]]. Sallet pe vogedet e veze an darn vuiañ eus ar pesked-se. Ar Gozaked a rene war [[kenwerzh|genwerzh]] ar pesked ar Mor Du, met eus stêrioù Ukraina (Dnipro, Desna hag all) hag eus [[lenn (dour)|lennoù]] ha poulloù-dour ar vro e teue ar pesked dre vras<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/zabuta-osetrina-i-vsiudisushcha-tarania-riba-v-ratsioni-naselennia-getmanshchini/ |title=Риба в раціоні населення Гетьманщини / "Ar pesked e reol-voued poblañs rannvro an Hetman"|publisher=Локальна історія / "Istor lec'hel"|date=26/02/2025|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Mel, hugennoù fritet, mouar, diedoù evel [[chug-frouezh]], [[kafe]], [[gwin]], ''horilka'' (горілка, un alkool par d'ar [[vodka]] garet diwar greun), [[lambig]] prun (сливовиця, ''slyvovytsya'') ha [[te]] a voe meneget gant ar c'hroronal kozak Yakiv Markovytch e deroù an XVIII{{vet}} kantved<ref name="BP" />. Hengounel e oa evañ kafe e metoù ar Gozaked ''starchyna''<ref name="LI" /> ; er {{XVIIvet kantved}}, [[kaotigell]] a blije kalz da venec'h [[Savouriezh ukrainek|manati Kyiv-Pechersk Lavra]] gant un tasas kafe. [[Madig]]où a veze graet diwar frouezh ar vro evel [[abrikez]], [[aval]]où, [[aval-stoub|avaloù-stoub]] hag all. Mel a kraoñ a lakaed alies en dibennoù-pred. Ur meuz dezverkus da Gyiv eo ar "gaotigell sec'h", da lavaret eo pel [[suraval]]où pe orañjez koñfizet<ref name="VD" />. [[File:Лемішка.jpg|thumb|''Lemichka'']] [[File:Полтавські галушки.jpg|thumb|''Halouchky'' doare Poltava]] Meuzioù fardet diwar bleud ha brignen (ed-du, gwinizh, mell ha segal) e oa ar braz eus reol-voued annezidi glann gleiz an Dnipro en XVIII{{vet}} kantved, e-kichen ''borchtch'' ha soubennoù all. Paot e oa meur a zoare brignen, ''halouchky'', ''koulich'', ''kvacha'' (ква́ша, toaz ed-du pe segal, a boazher a-raok e zebriñ da lein ; da zibenn-pred koan e talveze ivez, sukret hag a-gevret gant hugennoù pe gant flastrenn per sec'het ha bervet), ''lemichka'' (лемішка, yod ed-du)), ''solomac'ha'', ''putria'' (путря, greun kerc'h en o fezh mesket gant bleud segal, a lezed da c'hoiñ), ''teterya'', ''varenyky'', ''zoubtsi'' (зубці, greun kerc'h diwanet), ha [[toazennoù]]. Beterabez hag ognon a gaved a-builh er c'heginerezh-se. Kig-dañvad ha kig-ejen a zebred an aliesañ, nebeutoc'h a gig-moc'h. Kig-sall a gaved e pep lec'h dre ma veze miret e-pad pell. Eoul kanab a implijed da geginañ. War glannoù an Dnipro e kreiz an XVIII{{vet}} kantved e voe gouenezet an avaloù-douar kentañ en Ukraina. Er c'hêrioù e vezent plantet en deroù, hag a-nebeudoù e voent degaset d'ar maezioù : e [[1786]] e vezent gounezet e trowardroioù Hadyatch (Гадяч), [[Tchernihiv]], Horodnya (Городня), Romny (Ромни) ha Zinkiv (Зіньків). Kant vloaz diwezhatoc'h, e kreiz an XIX{{vet}} kantved, e vezent gounezet en holl gontelezhioù (повіт ''povit'') Gouarnelezhioù [[Kyiv]], Poltava (Полтава) ha Tchernihiv. Tremen 600 [[tonenn (mas)|tonenn]]ad avaloù-douar a voe dastumet e bannlev Kyiv hepken e [[1845]], hogen re nebeut e oa c'hoazh, neuze e ranke kêr enporzhiañ ur c'harrad avaloù-douar dre zen bep bloaz. Tro-dro d'ar bloaz-se, ur julod eus kreiz Ukraina a zebre war-dro 150 [[kilogramm|kg]] avaloù-douar bep bloaz ; nebeutoc'h a vez debret en Ukraina a vremañ. E douaroù paouroc'h Ukraina an Norzh e veze plantet ar muiañ a dorzhelloù.<br> Bervet pe boazhet er forn e veze an avaloù-douar en deroù ; bara a veze graet ganto ivez. E [[1860]], an tudour Mykola Markevytch a venegas meur a veuz hengounel avalou-douar enno hag a veze paot war c'hlann gleiz an Dnipro, evel avaloù-douar fritet gant kig-sall ha flastrenn avaloù-douar gant hadoù roz-aer. D'ar mare-se ivez e krogas Ukrainiz da ouzhpennañ avaloù-douar d'a soubennoù ha d'ar ''[[ouc'ha|youc'ha]]'' (Юха рибна). E [[1853]] e voe meneget avaloù-douar er ''borchtch'' en [[Oblast]] Poltava. E deroù an {{XXvet kantved}} e paotaas ''varenyky'' e korn-bro Loubny (Лубни, war ribl dehou an Dnipro, e biz ar vro). [[File:Kartopljanyky 009.jpg|thumb|''Kartopliyanyky'' farset]] Lodennoù all eus Ukraina a grogas da c'hounez avaloù-douar. Rannvro Soumy (Суми, er biz war an harzoù gant Rusia) a zegemeras ar gounezadur nevez er [[bloavezhioù 1780]], hag e deroù ar [[bloavezhioù 1830]] e oa an avaloù-douar an aozenn diazez e reol-voued Ukraina Slobida (Слобідська Україна ''Slobidska Ukrayina'', "Ukaina frank", eleze ar rannvroioù nes d'an harzoù gant Rusia m'en em stalias Kozaked hep paeañ nep tailhoù, alese an anv), evel ma 'z eo meneget gant ar [[skrivagner]] ukrainat Hryhoriy Kvitka-Osnov'yanenko (Григорій Квітка-Основ'яненко, [[1778]]-[[1843]]). E-tro ar mare-se ivez e voe gounezet kalz avaloù-douar e Treuzkarpatia (Закарпаття ''Zakarpattya'', ar c'hornôg pellañ). E dibenn an XIX{{vet}} kantved e veze debret muioc'h c'hoazh ag avaloù-douar e [[Galitsia|Halytchyna]] (Галичина) eget war ribloù an Dnipro : war-dro 310 kg dre zen e [[1888]], da , ha lavaret eo tremen 800 gramm bemdez. Soubenn a veze graet, ha ''kartoplyanyky'' (картопляники "parkadoù avaloù-douar") a zo bignez avaloù-douar, farset pe get, a c'heller kaout da zibenn-pred gant kaotigell. Nebeutoc'h a dorzhelloù a veze debret e su ar vro peogwir e veze gounezet edoù eno kentoc'h ; annezidi ar c'hêrioù ha [[trevadenniñ|trevadennerien]] [[Alamagn|alaman]] aodoù ar Mor Du hepken a c'houneze avaloù-douar. Pouezus ivez e voe an avaloù-douar evit fardañ diedoù alkoolek en Ukraina<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://localhistory.org.ua/texts/kolonki/iak-mi-poliubili-kartopliu-naddniprianska-istoriia/ |title=Як ми полюбили картоплю. Наддніпрянська історія / "Penaos eo bet piket hor c'halon gant an avaloù-douar. Istor an Dnipro"|publisher=Локальна історія / "Istor lec'hel"|date=31/10/2024|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Er XVII{{vet}} ha XVIII{{vet}} kantvedoù ivez e voe degaset [[riz]] da Ukraina, ma veze graet "mell saraken" (Сарацинське пшоно) anezho peogwir e vezent enporzhiet eus an [[Impalaeriezh otoman]], "bro ar Sarakened" eta<ref>[[Henc'hresianeg]] : Σαρακηνοί ''Sarakēnoí'', "ar re a vev dindan un deltenn", eleze ar Vedouined.</ref>. Dre ma kouste ker ne c'helle bout prenet nemet gant an uhelidi betek kreiz an XIX{{vet}} kantved. E [[1768]], an ''otaman'' (отаман, ur rener kozak) Petro Kalnychevskyi (Петро Калнишевський, [[1691]]-[[1803]]) a zisklêrias riz e-touez an traoù a oa bet laeret digantañ en e annez. Da fardañ soubennoù ha dibennoù-pred e talveze ar riz, evit mont gant kig-yar ivez ; en tiegezhioù pinvidikañ ec'h erlec'hie ar riz ouzh ar gwinizh hengounel er meuz anvet ''koutay'' (kутя) a vez servijet da zerc'hent an [[Nedeleg]]. Boued ker ivez e oa an alamandez, ar prun, ar rezin, ar safron (''Crocus sativus'') hag ar [[sukr]]-korz. Uhel e chomas priz ar riz en Ukraina betek ar mare soviedel, pa voed krog d'o gounez en un doare askoridik e su ar vro : e [[C'herson]], e [[Krimea]] hag en [[Odesa]]<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20250522164324/https://localhistory.org.ua/texts/kolonki/vid-kashi-z-shafranom-do-kuti-i-koliva-z-istoriyi-risu-v-ukrayini/ |title=Від каші з шафраном до куті і колива. З історії рису в Україні / Ag ar yod-kerc'h dre ar safron d'ar c'houtya ha kolyva. Istor ar riz en Ukraina @ Локальна історія / "Istor lec'hel"|date=18/12/2024|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Legumaj nevez all a erruas d'ar mare-se ivez, hag a voe gounezet a-yoc'hoù evit pinvidikaat keginerezh Ukraina : [[berjinez]] ha [[kokombrez]]. Mirout kokombrez er gwinêgr zo un doare a voe degaset gant marc'hadourien [[Gres|c'hresian]], a oa bet disammet diouzh tailhoù gant an ''hetman'' kozak ukrainat Bohdan C'hmelnytskyi (Богдан Хмельницький, [[1595]]-[[1657]]). E Nijyn (Ніжин, en norzh) pergen e veze gounezet kokombrez. Goude [[1787]] e veze kaset kokombrez Nijyn da Lez an impalaerez [[Katelin II|Ekaterina II Rusia]], hag e [[1897]] e vezent ezporzhiet da 56 Stad er bed a-bezh. Nebeutoc'h a verzh a eure ar berjinez, pa vezent debret e rannvro C'harkiv hogen dianav pe dost e Halytchyna<ref name="OB" />. [[File:Гуцульське частування.jpg|thumb|Meuzioù hengounel er C'harpatoù]] En XIX{{vet}} kantved e voe plantet ar c'hentañ parkadoù [[maiz]] ha [[tro-heol]], a zo pouezus e keginerezh Ukraina bremañ. Dre ma teuas eus [[Moldova]] ha [[Roumania]] e vez deuet-mat ar maiz gant annezidi ar [[Karpatoù|C'harpatoù]] hag e kornôg Ukraina. Er mervent e ra berzh c'hoazh meuzioù fardet gant maiz evel ''banoch'' (банош), ''koulecha'' (кулеша) ha ''mamaliga'' (мамалиґа). E dibenn ar c'hantved hag e deroù an XX{{vet}} ec'h erruas ar skilbebr (''Capsicum annuum'') hag an [[tomatez]]. D'ar mare-se e voed krog da fardañ ''borchtch'' gant toaz tomatez e-lec'h beterabez goet<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://www.radiosvoboda.org/a/yak-ukrayinski-selyany-osvoyuvaly-zaokeanski-ahrokultury/32088394.html |title=Американські "родичі гарбузові" - як українські селяни освоювали заокеанські агрокультури / "Kerent amerikan d'ar sitrouilhez" – Penaos e voe mestroniet ar gounezadurioù tramor gant kouerien Ukraina|publisher=Радіо Свобода / Radio Svoboda|date=17/10/2022|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. E dibenn an XIX{{vet}} kantved e troas Ukraina d'ur greizenn evit kenderc'hañ eoul tro-heol, a erlec'hias buan ouzh an eoulioù hengounel, en o mesk an eoul olivez hag a veze enporzhiet eus Gres ; d'ur greizenn evit kenderc'hañ sukr beterabez e troas ivez er mare-se. Ouzhpenn da se e voe prun Ukraina oc'h ober berzh, sec'het pe miret er mel ; prun Opichnya (Опішня, er biz) dreist-holl a c'hounezas brud bras, betek Lez an ''tsar'' ha bout ezporzhiet<ref name="OB" />. A-gevret gant an nevezintioù-se e vleunias ar c'heginerezh ukrainek, hag er c'hêrioù bras e voe digoret kalz pretioù ha kafedioù ma veze kinniget meuzhioù estren ha cheuc'h evel avaloù-ananaz (''Ananas comosus''), [[dienn-skorn]], gwin [[Champagn (proviñs)|Champagne]] hag [[istr]]<ref name="OB" />. === URSS === [[File:Holodomor Novo-Krasne Odessa 11 1932.png|thumb|Kenkizadur greun ha legumaj digant kouerien en Oblast Odesa e-kerzh an Holodomor, 1932]] Gwall skoet e voe keginerezh Ukraina gant [[Reveulzi Rusia]] e [[1917]] ha staliadur URSS. Goude ur prantad berr ma voe lakaet e pleustr ar Politikerezh Armerzhel Nevez ([[ruseg]] : новая экономическая политика /НЭП ''Novaya Ekonomitcheskaya Politika /NEP'') ez eo an [[Holodomor]] ([[1932]]-[[1933]]) hag an [[Eil Brezel-bed]] ([[1939]]-[[1945]]) a zegasas kemmoù bras e sell Ukrainiz war o c'heginerezh : adalek neuze ne voe fardet nemet meuzioù da chom bev, kalz reoù hengounel a voe eeunaet<ref name="OB" />. An naonegezh hag an diouer a voued da geginañ e kêrioù bras an Unaniezh Soviedel a gasas da embann tikedoù lodennañ hervez dere an dud er gevredigezh, al labourerien o vout rakwiriek. An darn vuiañ eus an dud a zilezas blaz ar boued neuze, pa rankent tremen gant ar pezh a veze deroet dezho pe gant an nebeud a draoù a c'hellent kavout er stalioù. Dre an NEP e teuas hevelep emzalc'h e-keñver ar boued unan boutin er gevredigezh soviedel<ref name="HMA">{{uk}} {{Cite web|url=https://hmarochos.kiev.ua/2018/10/10/zvidki-na-ukrayinskih-stolah-salati-z-mayonezom-istoriya-radyanskoyi-kuhni/ |title=Звідки на українських столах салати з майонезом? Історія радянської кухні / "A belec'h e teu saladennoù gant maionez war an taolioù ukrainek ? Istor ar c'heginerezh soviedel|publisher=Хмарочос / Skraber-oabl|date=10/10/2018|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Dre ma voe kenkizet boued a-yoc'hoù gant ar pennadurezhioù soviedel a-hed an Holodomor, kalz Ukrainiz a rankas debriñ erlec'hiadoù evit chom bev : krampouezh graet diwar rañvioù maiz (ar pezh a chom goude ma 'z eo bet tennet ar greun) ha bleunioù gwez-kasia (''Acacia sp.''), ampez avaloù-douar, soubenn [[linad]], bara gant mein frouezh drailhet, beterabez, peil avaloù-douar, plouz, rusk gwez, geot, ha kement tra a c'helled dastum en natur, bulb treuz-erc'h (''Galanthus nivalis'') ha [[mez (derv)|mez]] en o mesk. E meur a gêriadenn e voe lazhet [[avalaouer]]ed, [[kazh|kizhier]], [[ki|kon]], ha zoken [[c'hwibon]]ed ha [[garan (evn)|garaned]], evit o c'hig ; [[baot]]ed a voe lazhet ivez. Betek gagnoù a voe debret, ha kanibalegezh zo c'hoarvezet<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://sil.media/p/shho-yily-ukrayinczi-pid-chas-golodomoru-22768 |title=Що їли українці під час Голодомору / Ar pezh a veze debret gant Ukrainiz e-pad an Holodomor|publisher=Сіль Медіа / Sil Media|date=21/11/2024|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. An diouer a gasas da zegemer danvezioù bevañs nevez e reol-voued ar bobl ; da skouer, ar gouarnamant a bouezas er [[bloavezhioù 1930]] evit ma vefe debret [[soja|soya]] ha [[lapin|kig-lapin]], hag er [[bloavezhioù 1960]] e voe broudet an dud da zebriñ maiz. E deroù ar bloavezhioù 1930 ivez e voe ur c'hemm bras e greanterezh ar boued en URSS pa voe degemeret teknologiezhioù eus ar C'hornôg evit kenderc'hañ a-yoc'hoù boued-mir, chug-frouezh, dienn-skorn, laezh koazhet, [[maionez]], [[silzig]], hag all. En un doare greantel ivez e voe fardet bara, a veze poazhet er gêr betek neuze<ref name="HMA" /><ref name="RBC">{{en}} {{Cite web|url=https://www.rbc.ua/rus/news/morozivo-5-kopiyok-i-kradeni-stravi-k-yizha-1756977957.html |title=How USSR used food as weapon of control — From cheap ice cream to stolen dishe|publisher=RBC-Ukraine|date=04/09/2025|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. [[File:Borsch-tube.jpg|thumb|Ur gorzennad ''borchtch'' fardet evit an [[astraer|egoraerien]] soviedat]] Dre ma voe skoueriekaet ar boued en Unaniezh e voe degemeret un niver bras a rekipeoù lec'hel er c'heginerezh soviedel, evel an ''hartcho'' (ხარჩო, ur soubenn eus [[Jorjia]]), ar ''chachlik'' (шашлык, beriadigoù kig grilhet eus ar [[Kaokaz|C'haokaz]]) hag ar ''plov'' (riz gant legumaj, eus [[Ouzbekistan]])<ref name="RBC" />. Bras e voe perzh keginerezh Ukraina ivez : en Unaniezh a-bezh hag e Bloc'had ar Reter dre vras e veze deuet-mat ar ''borchtch'' ha meuzioù hengounel all ; ar ''mlyntsi'' (Млинці, krampouezh bihan) a voe degemeret e pep lec'h evel bouedoù ar gouelioù evel ''Masnytsya'' (Масниця, Meurlarjez) – etrebroadel bremañ eo o anv rusek, ''blini'' (блины)<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://yml.com.ua/foods/zvicai-ta-tradicii-kulinarnogo-svitu-ukraini-z-davnih-daven-do-sogodni |title=Звичаї та традиції кулінарного світу України: з давніх-давен до сьогодні / "Boazioù hengounel ar c'heginerezh ukrainek : eus an Henamzer betek bremañ"|publisher=Youtj Medialab|date=1/12/2021|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. D'an hevelep mare, kalz meuzioù hengounel ukrainek a voe dilezet gant al lezennoù soviedel<ref name="Gazeta">{{uk}} {{Cite web|url=https://gazeta.ua/articles/cookery/_ak-zminilas-ukrayinska-kuhnya-za-30-rokiv-nezalezhnosti/1046039 |title=Як змінилась українська кухня за 30 років незалежності / "Emdroadur ar c'heginerezh ukrainek e-pad an 30 bloavezh diwezhañ en dizalc'hiezh"|publisher=Gazeta|date=09/08/2021|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. [[File:Kniga1939.jpg|thumb|"Levr ar boued saourus ha yac'hus", 1939]] E [[1939]], Greanterezh Soviedel ar Boued a embannas un dornlevr anvet "Levr ar boued saourus ha yac'hus" (ruseg : Книга о вкусной и здоровой пище ''Kniga o vkousnoy i zdorovoy pichtche'') evit lakaat e pleustr an doareoù nevez da geginañ en URSS, gant rekipeoù ennañ. Dre al levr-se e voe brudet ar saladennoù evel al letuz (''Lactuca sativa'') ha leruz [[Roma]] (''Lactuca sativa var. crispa''), a oa dianav d'ar bobl da vare an Impalaeriezh ; dre ma ne gaved ket ar bouedoù-se, un eil embannadur e [[1952]] na ginnigas nemet rekipeoù fardet gant irvin ruz, kaol, kokombrez ha tomatez. Berzh a reas ar saladennoù-se, pa oa rouez ar c'hig er stalioù. Maionez a reas berzh ivez evit mont ganto ha gant vioù. Alies e veze graet ivez gant [[piz-bihan]], boestadoù kig-[[krank]]ed ha gwinêgr ; avaloù-douar ha karotez a gaved aes a-walc'h er stalioù. Soubennoù a bep doare a veze fardet dre an Unaniezh a-bezh<ref name="HMA" />. [[File:Kiev cake slice.JPG|thumb|Gwastell Kyiv]] Bleud gwinizh peurliesañ a veze implijet e gwastellerezh an Unaniezh Soviedel, gant [[goell|goell-toaz]] kentoc'h eget goell [[kimiezh|kimiek]]. [[Sardin]] a veze priziet gant an dud ivez. Kalz eus ar bouedoù a veze servijet da-geñver gouelioù a vefe fardet hervez rekipeoù an tiegezh-mañ-tiegezh, met lod a c'helle dont eus levrioù keginerezh anavezet<ref name="HMA" />. A-douez ar meuzioù a droas da boblek en Ukraina soviedel emañ ar c'hig-yar doare Kyiv ha gwastell Kyiv<ref name="OB" />. An tinellerezh a oa pouezus-kenañ er [[sevenadur]] soviedel a-fet boued. An darn vrasañ eus ar pretioù a aoze meuzioù hervez rekipeoù an dornlevr ofisiel, kement ha ken bihan ma voe darbet d'ar c'heginerezhioù lec'hel hengounel bout kaset da get : saladenn gant maionez, ''borchtch'', kig-yar doare Kyiv pe gwastell kêr-benn Ukraina a c'helled kavout digudenn e [[Leningrad]] e Rusia pe e [[Tallinn]] en [[Estonia]]. Da vare an Impalaeriezh e veze techet dija keginerien ar pretioù da eeunaat rekipeoù estren<ref name="HMA" /> ; da vare Soviediz e voe degemeret rekipeoù estren ivez, hogen aozet en un doare disheñvel-krenn : en ur rekipe rus klasel, ar "saladenn Olivier"<ref>Ur mestr-keginer rus e oa Lucien Olivier (Люсьен Оливье, [[1838]]-[[1883]], a orin [[belgia]]t ha gall. E rekipe a anavezer bremañ evel "saladenn rus", met n'eo ket tamm ebet an hini orin.</ref>, e veze lakaet karotez e-lec'h grilhed-dour ha kokombrez er gwinêgr e-lec'h kaprez<ref name="OB" />. Ouzhpenn da se, techet e oa Soviediz da gemmañ anvioù ar rekipeoù lec'hel evit o "cheuc'haat" : ''champagne'' (шампанское) a raent eus gwin rus pikant, da skouer<ref name="RBC" />. Adalek NEP ar [[bloavezhioù 1920]] e krogas pennadurezhioù URSS da sevel ur rouedad kafeteriaoù (ruseg : Столовая ''stolovaya'', "sal-debriñ"), eleze pretioù ma ne oa servijer(ez) ebet, kement-se war zigarez frankizañ ar maouezed. En annezioù nevez-savet e veze bihanaet ment ar gegin, pa greded e oa echu gant ar c'heginañ er gêr. Marc'hadmatoc'h eget er preti e oa meuzioù ar c'hafeteriaoù, hogen ken dister hag al lec'hioù-se e oa ar boued a gaved enno. Goude an Eil Brezel-bed e kreskas an niver a bretioù e kerioù bras an Unaniezh, Kyiv en o zouez, hag ar c'hafeteriaoù a droas da lec'hioù m'en em vode lonkerien alkool peurvuiañ<ref name="HMA" />. Er bloavezhioù 1960 e tistroas ar maouezi da arouez ar servij er pretioù, hag an dud a adkrogas da geginañ ha da zebriñ er gêr<ref name="RBC" />. Er [[bloavezhioù 1970]], an darn vuiañ eus ar pretioù a gaved e letioù ; lod anezhio a glaskas kinnig meuzioù lec'hel hag hengounel, hogen selloù du a veze taolet d'ar boued evel unan eus plijadurioù ar vuhez, ar pezh a veze lakaet da "vourc'hizel". Ned ae an dud d'ur preti nemet da-geñver abadennoù dibar evel un eured pe ur gouel-bloaz<ref name="HMA" />. [[File:Салат Оливье 04.jpg|thumb|"Saladenn Olivier"]] Hervez ar pretiour ukrainat Yevhen Klopotenko (Євген Клопотенко, *[[1986]]), a zo un arbennigour war ar c'heginerezh ukrainek kentsoviedel, don e voe levezon marevezh URSS war geginerezh Ukraina : 90% eus ar meuzioù a lakaer da ukrainek hiziv zo a orin soviedel. Ar renad soviedel a glaskas sevel ur vroadelezh dindan e veli dre unvaniñ an hengounioù sevenadurel, ar c'heginerezh en o zouez<ref name="YK">{{uk}} {{Cite web|url=https://life.nv.ua/ukr/food-drink/recepti-ukrajinska-kuhnya-i-samoidentifikaciya-cherez-jizhu-interv-yu-z-yevgenom-klopotenko-50109761.html |title=Євген Клопотенко — про забуті українські рецепти / "Yevhen Klopotenko – A-zivout ar rekipeoù ukrainek ankouaet" @ nv? 05/09/2020|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Kalz elfennoù eus ar c'heginerezh soviedel zo chomet en hini Ukraina a vremañ ; kalz ivez eus ar c'hafeteriaoù zo digor c'hoazh, boued soviedel enno bepred ; maionez ha "saladenn Olivier" a vez servijet c'hoazh er gouelioù<ref name="HMA" />. Lod rekipeoù hengounel ukrainek hag a oa bet kemmet gant Soviediz zo chomet soviedel. Un nebeud meuzioù hengounel zo chomet digemm evelato : re an euredoù ha re an [[arc'houest]]où<ref name="YK" />. === Diaspora === [[File:Ukrainian borscht in a Mason jar.jpg|thumb|''Borchtch'' ukrainek e gwerzh e [[Toronto]]]] Kalz Ukrainiz a zivroas da Stadoù-Unanet Amerika adalek diwezh an Eil Brezel-bed, en ur gas o c'heginerezh ganto. Da heul an darvoud-se e voe kemmesket rekipeoù hengounel Ukraina gant an doare amerikan da geginañ. Kalz Ukrainiz a zegemeras boazioù o bro nevez, evel piknikoù, regezerioù ha keginañ kig-yar-Indez da-geñver ''[[Thanksgiving|Thanksgiving Day]]''. Koulskoude, meur a veuz ukrainek hengounel a chomas hengounel en tiegezhioù nevez-staliet en estrenvro. Unan eus mammennoù pennañ keginerezh Ukraina en diaspora eo ar magazin ''Nache jittya'' (Наше життя, "Hor buhez"), a voe krouet gant maouezed an ''Ukrainian National Women's League of America'' e [[1944]] hag embannet betek [[2018]]<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://yizhakultura.com/material/20190323_1126 |title=Українська кухня на сторінках американського діаспорного часопису «Наше життя» / "Keginerezh Ukraina wae pajennoù magazin an diapora ukrainat «Hor Buhez »"|publisher=ïzhakultura|date=23/03/2019|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>{{,}}<ref>{{uk}} {{fr}} {{Cite web|url=https://utog.org/ourlife/ |title=Газета "НАШЕ ЖИТТЯ" / "Magazin « Наше життя »"|publisher=UTOG|date=23/03/2019|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. === Ukraina dizalc'h=== Goude Dizalc'hiezh Ukraina ({{Deiziad|24|Eost|1991}}) e krogas keginerezh hengounel ar vro da vout levezonet gant gizioù ar bed a vremañ, evel ar meuzioù rakprientet hag ar boued dizourennet evel an toazennoù prim Mivina (Мівіна), bet staliet gant ar [[Viet Nam|Vietnamad]] Phạm Nhật Vượng (*[[1968]]) e C'harkiv e [[1995]] ; ker brudet e voe Mivina ma teuas da erlerc'hiañ ouzh ar bomm "toazennoù prim"<ref name="TP">{{uk}} {{Cite web|url=https://25tv.com.ua/content/mivina-z-harkova-istoriya-ukrayinskoyi-lokshini-scho-prinesla-milyardi-vetnamcyu-foto-video/ |title="Мівіна" з Харкова: захоплююча історія української локшини / "Mivina eus C'harkiv : istor boemus an toazennoù ukrainek" @ 25TV|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Er bloaz [[2010]] e voe prenet an embregerezh Mivina gant ar gompagnunezh liesvroad Nestlé, a-gevret gant merkoù boued ukrainat all<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://rivnepost.rv.ua/news/z-choho-roblyat-mivinu/ |title=З чого роблять «Мівіну»? / "Petra a ya da ober « Mivina » ?"|publisher=Рівне вечірнє / "Rivne Abardaez"|date=12/04/2012|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. En abeg da [[aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022]] e rankas labouradegoù Mivina bout dilojet da Oblast Volyn (Волинська область) ; en Alamagn, e Bro-C'hall hag er [[Rouantelezh-Unanet]] e kaver an toazennoù prim Mivina ivez, met dindan ar merk ''Maggi'', a zo perc'hennet gant Nestlé.<ref name="TP" />. Lod doareoù hengounel zo aet war ziskar er c'heginerezh ukrainek, met kalz elfennoù gwirion zo bet miret. Nebeutoc'h a dud a fard boued er gêr, hogen lod meuzioù hengounel a vez servijet c'hoazh e gouel pe c'houel. A-zargemm diouzh ar marevezh soviedel ez eo distroet ar gegin d'ul lec'h pouezus en annez un tiegezh ukrainat. An doareoù nevez da geginañ ([[forn]]ioù-[[tredan]], skinfornioù, liespoazherezioù) a vroudas an dud da eeunaat o c'heginerezh. Er pretioù avat ez eo chomet ar fornioù hengounel evit fardañ meuzioù ukrainek ken hengounel all<ref name="Gazeta" />. [[File:Kyivska perepichka (5).jpg|thumb|Ul lostennad tud dirak ur ''snack bar'' e kreiz-kêr Kyiv]] Diskar URSS hag he doare da sturiañ ar c'heginerezh a zegasas muioc'h a frankiz d'ar geginerien ha d'ar c'heginerezed evit sevel o embregerezh dezho. Gant diorroadur hevlezouriezh Ukraina e tistroas ar bouedoù diouzh ar c'houlz-amzer, ha dedennet en-dro eo an dud gant neuz ha blaz ar meuzioù a vez kinniget dezho. Muioc'h a gig a vez debret er vro bremañ, pa 'z eo aesoc'h e gavout, hogen war gresk ivez ec'h a an niver a dud a dro d'an hepkigouriezh<ref name="Gazeta" />. Nebeut a veuzioù ukrainek zo anavezet dre ar bed en tu all d'ar ''borchtch'' ha da gig-yar Kyiv, daoust d'an niver bras a bretioù ukrainat a zo en diaspora, en SUA hag e Kanada pergen. Alies e teuler ur sell war ar c'heginerezh ukrainek dre an doare rus a zo bet gourlakaet gant Soviediz, ha droukvesket e vez gant doareoù deuet eus rannoù all eus URSS. Evit klask reizhañ kement-se, Ukrainiz mennet da sevel ur skeudenn feal eus keginerezh o bro o deus embannet, a-gevret gant an Ensavadur Ukrainat (Український інститут) ul levr a-zivout ar c'heginerezh ukrainek hag e Istor<ref name="Gazeta" />. == Meuzioù hengounel == [[File:Сахновщинський коровай.jpg|thumb|''Sac'hnovchtchyna korovai'']] Setu amañ un nebeud meuzioù a zo bet lakaet e Marilh Broadel Elfennoù Hêrezh Sevenadurel Ukraina, bet savet gant Kreizenn ukrainat ar studioù sevenadurel (Український центр культурних досліджень)<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://uccr.org.ua/nks/elementy-nks/ |title=Елементи нематеріальної культурної спадщини України / "Elfennoù eus glad sevenadurel dizanvezel Ukraina"|publisher=Уцкд / Uckd|date=23/07/2025|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. * ''Avdiivka kacha'' (aвдіївка каша) : yod riz sukret poazhet gant laezh, vioù hag amanenn, eus Avdiivka (Авдіївка, e reter ar vro). * ''Banitsa'' (баниця) : tourtenn geuz, vioù ha dienn trenk (cметана, ''smetana''), eus keginerezh [[Bulgaria]] ; anvet ''milina'' (міліна) gant Ukrainiz a orin bulgar. * ''Borchtch'' (борщ) : soubenn drenk fardet gant beterabez peurliesañ. * ''Buzynnyk'' (бузинник) : dibenn-pred graet gant hugennoù skav du (''Sambucus nigra''). * ''Holubtsi'' (голубці) : rolloù kaol farset. * ''Hutsulska ovetcha bryndzy'' (гуцульська овеча бриндзя) : [[keuz]] laezh [[dañvad]]ez, eus keginerezh Houtsouled ar C'harpatoù. * ''Karayimski pyrijky'' (караїмські пиріжки) : tourtennoù kig, eus keginerezh Karaited Krimea. * ''Lekvar'' (леквар) : "amanenn frouezh", eleze kaotigell disukr graet gant prun pe [[aval]]où peurliesañ. * ''Platchinda (плачинда) : gwastell geuz eus [[Besarabia|Bessarabiya]] (Бессарабія). * ''Pryanyky Slobojanchtchyna (пряники Слобожанщини) : baraennoù-mel kinklet a vez servijet da Nedeleg e rannvro Slobojanchtchyna, er Biz. * ''Psatyr'' (псатир) : bara lidel Gresianed Oblast [[Donetsk]], e [[Marioupol]] peurgetket. * ''Sac'hnovchtchyna korovai'' (сахновщинський коровай) : bara lidel eus Sac'hnovchtchyna, er Reter. * ''Tchebourek'' (чебурек) ha ''yantiq'' (янтик) : pastezioù fritet farset gant kig drailhet, eus keginerezh Tatared Krimea. * ''Yavorivskyi pyrih'' (яворівський пиріг) : tartezenn avaloù-douar hag ed-du, eus Yavoriv en Oblast [[Lviv]]. * ''Zasypana kapousta'' (засипана капуста) : ur meuz gret diwar kaol, avaloù-douar, karotez, vioù, ognon ha mellenn. * ''Zelekivka zlyvanka'' (зелеківська зливанка) : un doare [[kig-ha-farz]], eus Zelekivka en Oblast Louhansk (Луганська область), en [[Donbas]]. * ''Zozulya'' (зозуля) : yod mell, amanenn, vioù, hadoù roz-aer ha sukr. == Soubennoù == ;''Borchtch'' [[File:Borscht served.jpg|thumb|''Borchtch'' ruz gant ''smetana'']] [[File:Zielony barszcz ze szczawiu i jajkiem.jpg|thumb|''Borchtch'' glas gant triñchin hag ur vi]] Petra bennak ma laka ar ger ''borchtch'' da soñjal er soubenn drenk fardet gant beterabez, alese he liv ruz, e c'heller ober ''borchtch'' ivez eus soubennoù all hep tamm beterabezenn enno. * ''Tchervonyi borchtch'' (червоний борщ), "''borchtch'' ruz", a anver ''borchtch'' ken eeun ha tra peurliesañ, eo ar soubenn hengounel fardet diwar beterabez, kaol, avaloù-douar, tomatez, karotez, ognon, kignen hag anuz<ref name="UC">{{en}} {{Cite web|url=https://www.ukraine.com/cuisine/ |title=Cuisine – Flavors and Colors of Ukrainian Culture|publisher=Ukraine.com|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>{{,}}<ref name="UT">{{en}} {{Cite web|url=https://ukrainetrek.com/about-ukraine-cuisine |title=Ukraine National Food and Cuisine @ UkraineTrek|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Tremen 30 doare ''borchtch'' ukrainek zo e gwirionez, kig pe besked enno a-wezhioù. Tomatez pe goazhadur tomatez a lakaer hiziv da drenkaat ar soubenn, hogen ''kvas'' beterabez a implijer en doare hengounel<ref>Artiukh, 1977, pp. 53–55.</ref>. * ''Zelenyi borchtch'' (зелений борщ), "''borchtch'' gwer", a anver ''chtchavlevyi borchtch'' (щавлевий борщ) "''borchtch'' an triñchin" ivez : ur soubenn diwar dour pe vouilhoñs, gant triñchin ha legumaj, a servijer gant troc'hadoù vioù poazh kalet ha dienn trenk. * ''C'holodnyi borchtch'' (холодний борщ), "''borchtch'' yen" : ur soubenn legumaj ha beterabez mesket gant ''smetana'', [[laezh-ribod]] pe [[yaourt]], a servijer yen gant ur vi poazh kalet<ref>{{en}} Cummings, Debra. {{Cite web|url=https://finefoodsblog.com/cold-borscht/ |title=Cold Borscht @ Fine Foods, 14/07/2023|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. * ''Bilyi borshch'' (білий борщ), "''borchtch'' gwenn", zo anv meur a soubenn hervez ar rannvro. E Podillya (Поділля) er Mervent e vez graet gant beterabez sukr, fav ha legumaj<ref>{{uk}} Volodymyrova, Vitalina. {{Cite web|url=https://33kanal.com/news/104019.html |title= |script-title=uk:Цукровий буряк у борщ додають на півдні Вінниччини / "Beterabez sukr a ouzhpenner d'ar borchtch en Ukraina ar Su"|publisher=33|date=26/09/2020|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. E bro an Houtsouled e reer ''borchtch'' gant beterabez gwenn goet hag o ''kvas'', karotez, ognon, dienn trenk hag origanell (''Origanum vulgare'') eus ar C'harpatoù<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://besahy.com/recepty/gutsulskiy-borshch |title=Гуцульський борщ з білим буряком / "Borchtsch houtsoul gant beterabez gwenn"|publisher=Бесаги / Besahy|date=18/02/2018|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. E Polissya (Полісся, war an harzoù gant [[Belarus]]) e lakaer beterabez sukr gant o ''kvas'', avaloù-douar, [[foue]], kaol, ha geotennoù<ref>{{uk}} Maslova, Iryna. {{Cite web|url=https://shuba.life/articles/6617-na-zhitomirshini-prigotuvali-avtentichnij-borsh-nezvichajnogo-koloru |title=На Житомирщині приготували автентичний борщ незвичайного кольору / "Borchtch hengounel he liv espar a veze fardet e rannvro Jytomyr"|publisher=Shuba|date=23/09/2022|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref><br> "''Borchtch gwenn" a reer ivez eus ur soubenn segal trenk a farder e Polonia, ma 'z eo anvet ''żur''. E-kerzh aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022 e voe lakaet ''borchtch'' Ukraina e listenn [[UNESCO]] glad sevenadurel dizanvezel mab-den, gant ar meneg <q>&nbsp;Da vout miret an abretañ ar gwellañ&nbsp;</q> (''Need of Urgent Safeguarding'')<ref>{{en}} {{fr}} {{Cite web|url=https://ich.unesco.org/en/news/culture-of-ukrainian-borscht-cooking-inscribed-on-the-list-of-intangible-cultural-heritage-in-need-of-urgent-safeguarding-13412/ |title=UNESCO, 01/07/2022|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. ;Soubennoù all [[File:Grechka-sup 038.jpg|thumb|Soubenn ed-du]] * ''Horoc'hovyi soup'' (гороховий суп) : soubenn piz-sec'h ha legumaj, a servijer gant felpennoù brara kras. * ''Hretchanyi soup'' (гречаний суп)} : soubenn ed-du ha legumaj, gant un tamm kig a-wezhioù. * ''Kapousnyak'' (капусняк) : soubenn kaol, kig-moc'h, fav ha ''salo'' (сало, a zo kig-gwenn), a servijer gant ''smetana''. * ''Rozsolnyk'' (розсольник) : soubenn edoù pe riz, gant kig ha legumaj, hep ankouaat kokombrez er gwinêgr (alese an anv). * ''Solyanka'' (солянка) : soubenn dev, temzet ha trenk a orin tatar, fardet gant kig, pesked pe foue, a-gevret gant legumaj hiliadennet er gwinêgr. * ''Youchka'' (юшка) : soubenn skañv peurliesañ, fardet diwar pesked dour dous pe gant foue. * ''Zatirka'' (затірка) : soubenn legumaj pe gig gant tammoù toaz stummet dre frotañ an eil dorn ouzh egile. == Saladennoù ha digoroù-pred == [[File:Holodets.jpg|thumb|''C'holodets'']] * ''Brynza'' (бринза) : keuz eus ar C'harpatoù, fardet gant laezh [[buoc'h]] pe dañvadez. * ''Kav'yar'' (кав'яр) pe ''ikra'' (ікра) : kaviar, servijet war felpennoù bara amanennet. * ''Kholodets'' (холодець) : kig pe besked prientet e giz aspigoù, da lavaret eo e-barzh kaot moulet. * ''Kovbasa'' (ковбаса) : meur a zoare silzig kig-moc'h, kig-bevin pe gig-yar, mogedet pe vervet. * ''Krov'yanka'' (кров'янка) : gwadigelloù <ref>{{en}} {{Cite web|url=https://steemit.com/food/@shady/krov-yanka-bloody-sausage-one-of-the-most-famous-dishes-of-ukrainian-cuisine |title=Кров'янка. Bloody sausage. One of the most famous dishes of Ukrainian cuisine|publisher=Steemit|date=20/01/2018|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. * ''Saladenn Olivier'' (салат Олів'є) : saladenn avaloù-douar, anuz er gwinêgr, tammoù vioù poazh kalet, kig-yar pe vorzhed-hoc'h, ognon, piz, an holl mesket gant maionez. * ''Salo'' (сало) : kig-gwenn, a vez servijet a-droc'hadoù gant tammoù bara, ognon, riforz pe lipig [[sezv]] tomm ; ''chkvarky'' (шкварки) eo an anv pa vezont bervet pe fritet. * ''Vinehret'' (вінегрет) : saladenn beterabez, [[kaol-go]], avaloù-douar, ognon ha karotez, gant ul lipig eoul ha gwinêgr (alese an anv). == Bara ha greun == [[File:Martiniouk Paska.JPG|thumb|''Paska'' hengounel Ukraina]] [[File:Pampuchy Donetsk.JPG|thumb|''Pampouchka'' gant anuz]] Pouezus eo ar bara hag ar gwinizh er c'heginerezh ukrainek, pa lakaer ar vro da unan eus grignoladoù gwinizh Europa<ref>Merrill, 2003, p. 576.</ref>. [[Honoré de Balzac]] a skrivas en devout kavet 77 doare bara p'edo o weladenniñ Ukraina e [[1848]]<ref name="OB" />. Kinklet e vez ar choanennoù hag ar baraennoù da-geñver gouelioù. * ''Babka'' (бабка ) : bara [[Pask]] e doaz sukret gant rezin sec'h ha frouezh sec'h all, stummet evel ur granenn uhel. * ''Boublyk'' (бублик) : gwalennoù bara fardet gant un toaz a zo bet bervet kent bout poazhet er forn. * ''Kalatch'' (калач) : gwalennoù bara a servijer da-geñver obidoù pe da Nedeleg. Plezhet e vez an toaz dre deir breunenn evit aroueziañ an [[Trinded kristen|Drinded kristen]] a-raok e stummañ evel ur c'helc'h evit aroueziañ ar vuhez hag an tiegezh. * ''Korovai'' (коровай) : bara ront, plezhet, damheñvel ouzh ''kalatch'', a servijer da-geñver an euredoù, kinklet gant evned ha bleunioù "rouanez [[Madagaskar]]" (''Catharanthus roseus'') peurliesañ. * ''Palyanytsya'' (паляниця) : an dorzh voutin, brudet peogwir ez eo diaes distagañ hec'h anv pa n'eur ket genidik eus Ukraina. * ''Pampouchka'' (пампушка) : baraennoù blot ha skañv, pe bignez fritet pallennet gant amanenn ha kignen. * ''Paska'' (паска) : bara hengounel gouelioù Pask, fardet gant bleud gwinizh, laezh, amanenn, vioù ha sukr. == Meuzioù kreiz == [[File:Гречаники з грибами4.jpg|thumb|''Hretchanyky'']] [[File:Cossack roasted meat in Zaporizhia.JPG|thumb|''Petcheniya'']] [[File:Singer Café - Pierogi IMG 3425.JPG|thumb|''Varenyky'']] * ''Banouch'' (банош) : bleud maiz gant ''smetana''. * ''Borchtch'' (борщ) gant kig-bevin zo ur soubenn fetis ha fonnus graet gant beterabez, kaol, karotez, kig-bevin, ognon ha legumaj all<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://tatyanaseverydayfood.com/favorite-ukrainian-dinner-recipes/ |title=Favorite Ukrainian Dinner Recipes @ Tatyana's everyday food, 28/02/2022|accesdate=}}</ref> * ''Derouny'' (деруни) : krampouezh avaloù-douar, servijet gant dienn trenk. * [[Gwaz (evn)|Gwaz]] pe [[houad]] farset gant avaloù. * ''Halouchky'' (галушки) : ur meuz hengounel fardet gant bouloù toaz goet poazhet er vurezh, a lakaer e soubennoù pe a servijer farset gant gig-yar ha ''smetana'' evel e Poltava<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://klopotenko.com/spravzhni-poltavski-galushky-vid-inny-popershnyuk/ |title=Справжні полтавські галушки від Інни Поперешнюк / "Gwir halouchky Poltava digant Inna Poperechnyouk" |publisher=Klopotenko|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. * ''Holoubtsi'' (голубці) : delioù kaol rollet tro-dro da riz pe vell, mesket gant kig pe get, poazhet en eoul gant ognon karamelaet pe rostet gant [[soav]] ; servijet e vezont gant dienn trenk pe lipig tomatez, pe c'hoazh gant ur felpenn kig-sall warno. * ''Houliach'' (гуляш) : ar c'heusteurennoù a anver "[[goulach]]" dre vras. * ''Kacha'' (каша) : yod ed-du, gwinizh, heiz, kerc'h, maiz, mell, riz pe segal. Alies e vez servijet ''kacha'' ed-du gant tonennoù moc'h fritet hag ognon. * ''Kartoplianyky'' (картопляники) : krampouezh avaloù-douar ha vioù, a c'heller farsañ diouzh c'hoant. * ''Kartoplya'' (картопля) : avaloù-douar, yaouank pe beilet, a vez bervet, flastret, fritet pe rostet, ha servijet gant amanenn, anuz, ''smetana'', vioù kriz, hag all. * ''Kotleta po-kyyivsʹky'' (котлета по-київськи) : spilhenn gig-yar doare Kyiv, da lavaret eo flastret ha rollet tro-dro da amanenn yen gant geotennoù kent bout gwisket gant melen-vi ha paladur ha poazhet er forn pe fritet. * ''Kotlety'' (котлети) pe ''sitchenyky'' (січеники) : bouloù pe rolloù kig drailhet pe besked, mesket gant ognon, vioù kriz, bara, ha laezh ha kignen a-wezhioù, fritet en eoul ha rollet er paladur a-wezhioù. * ''Kroutchenyky'' (крученики) pe ''zavyvantsi'' (завиванці) : rolloù kig-moc'h pe kig-bevin gant farsoù liesdoare (foue<ref>{{en}} Volhina, Julia. {{Cite web|url=https://www.enjoyyourcooking.com/main-dish-recipes/stuffed-pork-rolls-mushrooms-kruchenyky.html |title=Stuffed Pork Rolls with Mushrooms (Kruchenyky)] |publisher=EnjoyYourCooking|date=20/11/2010|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>, kaol-go, karotez, keuz, ognon, prun, vioù, hag all). * ''Mlyntsi'' (млинці) : krampouezh moan par da re Vreizh-Izel; ''nalysnyky'' (налисники) a reer anezho pa vezont farset gant frouezh, kaol, keuz pe gig ha servijet gant dienn trenk. * ''Petcheniya'' (печенія) : kig (bevin, [[leue]], moc'h, [[oan]]) rostet ha farset. * ''Pyrih'' (пиріг) : tartezezennoù bras aozet e meur a zoare. * ''Pyrijok'' (Пиріжок) : pastezioù farset e meur a zoare ([[avu]], kaol fritet, kaol-go, kerez, keuz, kig drailhet, ognon, riz, vioù, hag all). * ''Ryba'' (риба) : pesked fritet e bleud ha vioù ; poazhet er forn gant foue, keuz ha suraval ; en doare ''baba-charpanyna'' (баба-шарпанина , "gwrac'h kozh") : poazhet en dour gant karotez, ognon, lore (''Laurus nobilis''), [[perisilh]] ha temzoù, gwisket gant un toaz fetis ognon fritet ennañ, fritet ha poazhet er forn ; hiliennet er gwinêgr, sec'het pe vogedet. * ''Smajenyna'' (смаженина) : kig fritet. * ''Varenyky'' (вареники) : bouloù toaz farset e meur a zoare (avu hag ognon fritet, flastrenn avaloù-douar hag ognon fritet, kaol hag ognon fritet, kerez, keuz, kig drailhet bervet hag ognon fritet, [[sivi]]... servijet gant amanenn, ''smetana'' pe sukr<ref name="UC" />{{,}}<ref name="UT" />. <gallery mode="packed" heights="160px"> Голубці з сметаною.jpg|''Holoubtsi'' gant ''smetana'' Potato pancakes.jpg|''Derouny'' en ur plad hengounel Chicken Kiev - Ukrainian East Village restaurant.jpg|''Kotleta po-kyyivsʹky'', kig-yar doare Kyiv </gallery> == Dibennoù-pred == [[File:Smietanik.jpg|thumb|''Smetanik'']] * ''"Kyyivsʹkyy" tort '' (торт «Київський») : "gwastell «&nbsp;Kyiv&nbsp;»", a zo daou wiskad meuring gant [[kelvez|kraoñ-kelvez]], fourret gant dienn amanenn. * ''Jele'' (желе) : kaotigell frouezh. * ''Koutya'' (кутя) : gwastell hengounel an Nedeleg, fardet gant bleud gwinizh, kraoñ, mel, hadoù roz-aer ha lipouzerezhioù.<ref>{{en}} {{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20191114234235/https://sovabooks.com.au/free-recipe-kutia-star-of-the-ukrainian-christmas-supper/ |title= Recipe: Kutia, Star of the Ukrainian Christmas Eve Supper|publisher=SovaBooks|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. * ''Medivnyk'' (медівник) : gwastell aozet gant mel. * ''Molozyvo'' (молозиво) : kentlaezh ha vioù mesket ha poazhet er forn. * ''Pampouchka'' (пампушка) : [[bignez]] toaz sukret, a farser gant kaotigell [[roz]] hervez an hengoun, pe gant hadoù roz-aer pe aozennoù sukret all. * ''Pinnyk'' (пінник) : spoumenn hugennoù. * ''Ptachyne moloko'' (пташине молоко) : "laezh evn", laezh c'hwezhet pallennet gant [[chokolad]]. * ''Smetannik'' (сметаник) : gwastell vouk gant ''smetana''. * ''Syrnyky'' (сирники) : bignez keuz fritet, gant rezin sec'h a-wezhioù, servijet gant dienn trenk, kaotigell, mel pe [[yod avaloù]]. * ''Tort'' (торт) : meur a zoare gwestell aozet a-wiskadoù, eus ar re voukañ d'ar re c'hwezhetañ, fardet gant kraoñ malet pe alamandez malet e-lec'h bleud. * ''Varennya'' (варення) : kaotigell frouezh en o fezh fardet dre boazhañ hugennoù pe frouezhennoù all en ur siros sukr. * ''Vatrouchka (ватрушка) : ur wastell fourret gant keuz sukret. * ''Verhouny'' (вергуни) : toaz brusk bet fritet en eoul, ha sukr skuilhet war-c'horre. * ''Yabtchanka'' (ябчанка) : spoumenn avaloù, servijet sklas. * ''Zefir'' (зефір) : un dibenn-pred bouk graet diwar flastrenn frouezh pe hugennoù, sukr ha gwenn vi ; kar d'ar meuring ha d'ar [[marshmallow]]. <gallery mode="packed" heights="160px"> Holy Eve cooking. Kutia.jpg|''Koutya'' Syrniki6.jpg|''Syrnyky'' gant rezin Ябчанка1.jpg|''Yabtchanka'' </gallery> == Diedoù == ;Alkoolek [[Restr:Met Flasche und Glas.jpg|thumb|''Medouc'ha'']] * ''Horilka'' (горілка) : vodka ("dour bihan") greantel pe graet er gêr (самогон, ''samohon''), diwar greun edoù goet en doare hengounel, ha mesket gant avaloù-douar abaoe o donedigezh er vro. En he unan ec'h ever ''horilka'' peurliesañ, met gant glec'hadennoù frouezh, geotennoù, pimant pe temzoù e vez evet ivez ; bez' ez eus un ''horilka'' a zo blazet gant mel ha pimant ruz. * ''Pyvo'' (пиво) : [[bier]]. * ''Vyno'' (вино) : e Krimea dreist-holl e vez kenderc'het gwinoù, a zo dous an darn vuiañ anezho. * ''Medouc'ha'' (медуха) : [[Mez (mel)|mez]], un died bervet graet gant dour, goell ha mel ; hervez ar bleunioù a zo bet darempreded gant ar [[gwenan]], perzhioù ar goell, doare ha pad e goshadur ez eo e vlaz. Kreñv pe greñvoc'h e vez, hervez an doare ma 'z eo bet fardet. * ''Nalyvka'' (наливка) : gwin flamboez, irin (''Prunus spinosa''), kerez, lus (''Vaccinium sp.''), mouar, prun, spezad (''Ribes uva-crispa'') pe hugennoù all, fardet er gêr. Lakaet e vez an hugennoù en ur pikol boutailh e [[gwer]], gant sukr evit o lakaat da vont e go. Goude-se e vez tennet ar frouezh da fardañ tartezennoù (пиріжкиp,''pyrijky'') ha lakaet an died e boutaihoù ; war-dro 15% eo feur an alkool en ''nalykva''. ;Hep alkool [[Restr:Ryazhenka16c.JPG|thumb|''Ryajanka'']] * ''Ayran'' (айран) : yaourt gant dour ha holen. * ''Kefir'' (кефір) : laezh goet dre c'hoell hag ar [[bakteri]] ''lactobacillus'', blazet evel ar yaourt ; un nebeud alkool a c'hall bout e ''kefir'' graet er gêr<ref name="UC" />. * ''Kompot'' (компот) : un died sukret graet diwar frouezh fresk pe sec'h, pe diwar hugennoù, a zo bet bervet en dour. * ''Kvas'' (квас) : un died pikant, sukret ha trenk, a vreser diwar bara segal sec'h, goell ha sukr. * ''Kysil'' (кисіль) : ''kompot'' fetisaet gant ampez avaloù-douar. * ''Mineralʹna voda'' (мінеральна вода) : [[dour mel]], kalz [[gaz]] ennañ peurliesañ. * ''Ouzvar'' (узвар) : ''kompot'' fardet gant frouezh sec'h (avaloù, per, prun) a servijer da Nedeleg. * ''Pryajene moloko'' (пряжене молоко) : laezh poazhet er forn glouar e-pad eizh eurvezh d'ar berrañ, blaz ar c'haramel gantañ. * ''Ryajanka'' (ряжанка) : laezh goet poazhet er forn. * ''Syta'' (сита) : dour gant mel. == Keginerezh rannvroel == === Kornôg === ;Halytchyna [[File:Knish with potato.jpg|thumb|''Knych'' gant avaloù-douar]] Perzhioù dibar zo da geginerezh Halytchyna, a gaver en tiriad a zo etre ar C'harpatoù hag Oblast Ternopil (Тернопіль)<ref name="ZBR">{{uk}} {{Cite web|url=https://zbruc.eu/node/3825 |title:Галицька кухня»? Так, чув. / "Keginerezh Halytchyna ? Ya, klevet 'm eus"|publisher=Zbruč|date=18/03/2013|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Diazezet eo war ar pobladoù a vev eno : Boykoed (Бойки), Houtsouled (Гуцули) ha Lemkoed (Лемки)<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://zbruc.eu/node/2780 |title=Причинки до історії та філософії галицької кухні / "An abegoù da Istor ha prederouriezh keginezrezh Halytchyna" @ Zbruč, 01/03/2013|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Disheñvel eo keginerezh ar c'hêrioù diouzh hini ar maezioù, an daou o vout koulskoude skourroù eus keginerezh [[Kreizeuropa]]. Anat eo levezon keginerezh [[Aostria]], [[Hungaria]] hag [[Italia]] war hini Halytchyna, un heuliad da veli [[Impalaeriezh Aostria]] ; gant hini Polonia ez eo bet levezonet ivez<ref name="ZBR" />. ;Lviv [[File:2019 Кав'ярня-музей Теплий п'єц 6.jpg|thumb|Ur c'hafedi e Lviv]] Un hengoun dibar ivez a voe diorroet e kêr Lviv, hag a levezonas koulz keginerezh Polonia ha hini Ukraina a-bezh. ''Pyrohy'' (пироги) zo unan eus meuzioù pennañ Lviv (un dourtenn avaloù-douar, keuz hag ognon), e-kichen ''klouski'' (клускі, yod gwinizh gant vioù ha legumaj glas), ''yabtchanka'' (gant tachoù jenofl, bouilhoñs kig-leue gant fav ha toazennoù), bouilhoñs kig-yar gant yod gwinizh, meur a soubenn frouezh ha hugennoù, gwestell kraoñ. Poblek e vez kafe dre laezh da lein, gant bara amanennet ha keuz gant ''smetana''. ''Kacha'' ed-du ha yod maiz (''mamaliga'') zo pouezus e reol-voued hengounel annezidi Lviv. Meuzioù aozet gant kig zo ivez : ''chnitsel'' (шніцель, ur felpenn voan kig palet) ha ''zrazy'' (зрази, ur felpenn kig-bevin rollet fourret gant avaloù-douar, foue, legumaj ha vioù). Hengounel e Lviv eo an dibenn-pred anvet ''lehoumina'' (легуміна, a zo [[gwispid]] graet gant vioù ha sukr), a zebrer a-gevret gant ''kompot'' da evañ. Kalz legumaj a vez debret en hañv. ''Koutya'' giz Lviv a aozer gant greun gwinizh bervet, rezin sec'h, hadoù roz-aer, mel ha chug suraval. A-hed Istor kêr ez eus bet fardet bier ha gwin enni<ref>{{uk}} {{Cite web||url=https://zbruc.eu/node/110018 |title=Як ся їло, як ся пило в Галичині / "Penaos e tebre hag e ve an dud e Halytchyna"|publisher=Zbruč|date=19/01/2022|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Gwallgaset e voe keginerezh hengounel Lviv da vare URSS, pa voe lakaet he fretioù hag he c'hafedioù (кав'ярня, ''kav'yarnya'') da "vourc'hizel" gant ar renad soviedel. Serret e voe an tier hengounel ha staliet tinelloù en o lec'h, a droas war-du ar gouerien hag al labourerien ; alkool, chug-frouezh a veze servijet dezho, ha meuzioù dister mar paeent keroc'h. Gwin a veze evet e doare hengounel Lviv, met vodka soviedel a voe lakaet en e lec'h ivez, a-gevret gant gwinoù sukret ha lambigoù. Er bloavezhioù 1970 hepken e voe kavet gwinoù a-zoare ha likoroù dereat ; d'ar mare-se ivez e voe addigoret kafedioù ha grilherezhioù (гриль-бар, ''grïl-bar''), met disteroc'h eget ar meuzioù fardet er gêr e oa ar re a veze servijet enno<ref>{{Cite web|url=https://zbruc.eu/node/115330|access-date=2026-03-09 |title=Кнайпи Львова у радянські часи / "Kafedioù Lviv d'ar mare soviedel"|publisher=Zbruč|date=09/05/2023|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. ;Karpatoù [[File:Knysh.jpg|thumb|''Knych'']] [[File:Bryndza.jpg|thumb|''Brynza'']] Hengounel e bro ar Voykoed eo ''knych'' (книш, bouloù toaz fourret), ''matchanka'' (мачанка, ur geusteurenn kig-moc'h), ''ochtchypky'' (ощипки, bara dic'hoell), soubenn foue, piz-bihan palet, ha ''tchorni pyroyh'' (чорні пироги, "tartezennoù du", eleze reoù mouar)<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://zbruc.eu/node/107686 |title=Майстерка бойківської кухні / "Mestr war ar c'heginerezh boyko"|date=Zbruč, 21/09/2021|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Avaloù-douar, fav, foue, maiz ha ''brynza'' eo aozennoù pennañ keginerezh an Houtsouled. A-douez ar meuzioù hengounel emañ ''banoch'' (yod bleud maiz), ''boudz'' (будз, keuz laezh dañvadez), ''houtchlyanka'' (гуслянка, laezh trenk), krampouezh, ''choupeniya'' (шупенія, fardet gant fav gouez, ''Phaseolus'') ha ''vourda'' (вурда, keuz laezh-bihan dañvadez)<ref>{{uk}} {{Cite web||url=https://zbruc.eu/node/59406 |title=Гуцульська кухня стала доступною усім охочим / "Deuet eo ar c'heginerezh houtsoul da vout en ardremez an holl"|publisher=Zbruč|date=30/11/2016|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>{{,}}<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://zbruc.eu/node/53542 |title=«Лудинє» у Косові / "Loudynye e Kosovo"" |publisher=Zbruč|date=07/07/2016|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. En Treuzkarpatoù e teu ''borhatch'' (бограч) eus ar ''bogrács'' hungarek : ur geusteurenn kig en ur gaoter a lakaer en oaled, gant [[paprika]] ha geotennoù. Ur meuz hengounel all eo ''zavyvantsi'' (завиванці), a zo rolloù kig-bevin gant kig-gwenn, vioù, avaloù-douar ha kokombrez er gwinêgr<ref name="FI">{{uk}} {{Cite web|url=https://firtka.if.ua/blog/view/tradicijna-kuhna-ukraini-cim-prigosaut-u-riznih-regionah101198 |title=Традиційна кухня України: чим пригощають у різних регіонах / "Keginerezh Ukraina : petra a vez servijet er rannvroioù"|publisher=Firtka|date=06/03/2016|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Meuzioù hengounel all eo ''chovdar'' (шовдар, morzhed-hoc'h mogedet) ha ''lekvar'' (леквар, kaotigell prun)<ref name="PRAV">{{uk}} {{Cite web|url=https://pravdatutnews.com/society/2025/05/31/60515-gastronomiya-ukrayiny-shcho-yidyat-u-riznyh-regionah-krayiny |title=Гастрономія України: що їдять у різних регіонах країни / "Hevlezouriezh Ukraina : petra a zebrer e rannvroioù ar vro"|publisher=правда / Pravda|date=31/05/2025|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. Meuz hengoune Boukovina (Буковина, e kreiz Karpatoù ar Reter) eo soubenn foue gant ''smetana'', e-kichen ''tchynac'hy'' (чинахи), a zo kostezennoù oan mougadellet pe boazhet er forn, gant avaloù-douar, fav hag ognon — tomatez a c'heller lakaat ouzhpenn, hervez ar c'hiz nevez. Ur meuz all eo ''platchinda'' (плачинда, ur wastell fourret gant avaloù pe geuz). ''Brynza'' ha ''mamaliga'' a vez fardet ivez<ref name="FI" />. ;Podillya ha Volyn [[File:Ковбаси ТМ Маршалок.jpg|thumb|Silzig ukrainek]] Brudet eo rannvro Podillya dre he meuzioù a orin polonat evel ''bihos'' (бігос, ur geusteurenn meur a gig enni gant kaol-go, kaol fresk ha temzoù) ha ''c'hylaki'' (хляки, stlipoù bevin gant karotez ha temzoù) ; poblek ivez eo ar rekipeoù-se e Halytchyna, ar vro amezek. En Oblast C'hmelnytska (Хмельницька область) e farder meur a zoare silzig, en o zouez ''vederey'' (ведерей) a zo bouzelloù moc'h fourret gant avaloù-douar<ref name="FI" />. E rannvro Volyn e keginer ''mazouryky'' (мазурики), a zo silzig kig-yar-Indez fourret gant amanenn ha keuz ; ar meuz ''zrazy'' eus Lviv hag an dibenn-pred ''verhouny'' a gaver mat e Volyn ivez<ref name="FI" /> === Norzh === ;Polissya E rannvro Polissya, a zo goloet a [[koadeg|goadegi]] hag a [[geun|c'heunioù}}, ez eus chomet doareoù hen da geginañ, diazezet ma 'z int war ar pesketa hag ar c'hutuiladur (foue, geotennoù ha hugennoù)<ref name="SMA">{{uk}} {{Cite web|url=https://localhistory.org.ua/texts/statti/smaki-ukrayinskogo-polissia/ |title=Смаки українського Полісся / "Bmazioù eus Polissya en Ukraina"|publisher=Локальна історія / "Istor lec'hel"|date=05/01/2026|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. [[File:Мацик.JPG|thumb|''Matsyk'']] Bleud segal dreist-holl a veze implijet er rannvro, da fardañ bara, krampouezh ha gwastilli ; lod anezho a servijer el lidoù relijiel. Hengounel eo ''varenyky'' fardet gant ed-du ha laezh trenk. Ker kozh-kozh all eo ''kvacha'' aozet gant toaz trenk. ''Borchtch'' a servijer er gouelioù, koulz ha ''kysil'', krampouezh gant ''smetana'', keuz gant laezh ha ''kvasovka'' (квасовка), a zo yod mell gant frouezh sec'h<ref name=SMA />. Kalzik meuzioù eus Podillya o deus un anv lec'hel evel ''bouc'hty'' (gwestell aozet gant bleud gwenn, rezin sec'h ha hugennoù), ''hartanatchka'' (yod mell gant kig hag avaloù-douar), ''kalamouc'ha'' (kerez bervet gant bleud ha dienn trenk), ''kroupnyk'' (soubenn mell, foue ha laezh-bihan),''tomatchi'' (flastrenn avaloù-douar)<ref name="SMA" />. Meuzioù lec'hel all eo ''kalatoucha'' (soubenn foue a servijer gant krampouezhennoù), ''holoubtsi'' gant avalaoù-douar ha foue, ''kartoplyana babka'' (avaloù-douar gant foue)<ref name="PRAV" />. ''Matsyk'' (мацик) zo ur meuz na gaver nemet e Volyn ha Rivne(Рівне), aozet gant kig nevez-lazhet sec'het ha lakaet da zareviñ en ur sac'h lien, e [[stomog]] pe [[c'hwezigell]] ur pemoc'h ; meur a anv all zo dezhañ : ''bohouk'', ''karouc'h'', ''kirouc'h'', ''kniouchok'', ''matsiok''<ref name="SMA" />. Kêriadenn Smidyn (Смідин) e [[Raion]] Kovel (Ковельський район) zo brudet evit he c'haol poazhet er forn, a zo bet degemeret e listenn UNESCO glad sevenadurel dizanvezel Ukraina<ref name="SMA" />. [[File:Квашені огірки.jpg|thumb|Kokombrez goet eus rannvro Tchernihiv]] Ur meuz hengounel e tiriad C'holmchtchyna eo ''volok'' (волок), a vez fardet gant delioù yaouank beterabez, linad pe troad-gwazi<ref name="SMA" />. Lus a gaver stank e Polissya ; gant bara, laezh ha ''smetana''e veont debret hervez an hengoun ; e meur a veuz e vezont lakaet goude bout bet sec'het<ref name="SMA" />. Kostez Tchernihiv e Polissya ez eo hengounel ivez mougadellañ pe fritañ kokombrez gant karotez, kig hag ognon : ''hourky'' (гурки) eo anv ar meuz-se<ref name="SMA" />. Meuzioù all eus Ukraina an Norzh eo ''petchenya'' (печеня, a zo avaloù-douar poazhet er pod gant kaol-go ha kig ; dienn trenk, fav, foue, keuz pe paprika a lakaer ouzhpenn a-wezhioù), ha tourtennoù gwenngoud<ref name="FI" />. Ker brudet eo ''derouny'' (krampouezh avaloù-douar) ar rannvro ma vez dalc'het ur festival etrebroadel gouestlet d'ar meuz, bep bloaz e Korosten (Коростень)<ref>{{uk}} {{en}} {{Cite web|url=https://www.ukrainiantour.com/en/tours/tour/festival-derunov-v-korostene/ |title=Festival Derunov in Korosten|publisher=Ukrainian Tour|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. ;Kyiv Hollvrudet eo "kig-yar Kyiv"<ref name="FI" />. E ''borchtch'' hengounel Kyiv ez eus kig-bevin ha prun<ref name="ES">{{uk}} {{Cite web|url=https://espreso.tv/lokalna-kukhnya-stravi-yaki-varto-skushtuvati-v-riznikh-mistakh-ukraini#goog_rewarded |title=Локальна кухня: страви, які варто скуштувати в різних містах України / "Keginerezh lec'hel : meuzioù da dañva e meur a gêr en Ukraina" @ Еспресо / Espreso, 11/12/2023|accessdate=27 Ebr 2026}}</ref>. === Kreiz === [[File:Zawywantci 036.jpg|thumb|''Kroutchenyky'' servijet gant avaloù-douar ha lipig foue]] Meuz brudetañ Oblast Tcherkasy (Черкаська область) eo ''borchtch'' ha ''pampouchka'' gant kignen. Poblek ivez eo ''varenyky'' ha ''kroutchenyky'' fourret gant kig drailhet, [[fourmaj-kig]], prun ha kraoñ. En Oblast Poltava e vez servijet ''halouchky'' gant meur a zoare fars. Krampouezh fritet sukret pe holenet anvet ''poundyky'' (пундики) a gaver stank ivez er rannvro. War ribl an Dnipro e vez fardet ''youc'ha rybna'' (юха рибна, "soubenn ar pesked") sasunet gant kignen<ref name="FI" />. === Su=== [[File:Форшмак по-одесски.jpg|thumb|''Forchmak'' giz Odesa]] Kalz boued-mor zo e keginerezh Ukraina ar Su. Ur c'heginerezh dibar zo en Odesa, ar [[porzh (bagoù)|porzh]] bras war ar Mor Du. Rizhek eus ar c'horn-bro eo ar pesked anvet ''bytchok'' (бичок), a zo skanteged (''Gobius''), a zebrer sec'het pe fritet gant toaz ; pesked bihan all anvet ''tyoulka'' (тюлька, ''Clupeonella'') a friter gant toaz ivez<ref name="FI" />. Ur meuz brudet all eo pesked farset (Фарширована риба, ''farchyrovana ryba''). Er rannvro amezek da Odesa, Oblast Mykolaiv (Миколаївська область), e farder ''youc'ha rybna'' gant chug-tomatez, kignen ha ''smetana''. E C'herson e tebrer berjinez fritet gant paprika ha gwinêgr avaloù, ha yod berjinez a anver "kaviar". En Odesa hag e Dnipro e plij kalz ''forchmak'' (Форшмак) keginerezh ar [[Yuzevien]], a zo spilhennoù harinked, vioù, avaloù trenk, bara soubet el laezh, ognon, eoul, ha gwinêgr pe chug suraval<ref name="FI" />. En Oblast Zaporijjya (Запорізька область) e servijer ''kapousnyak'' gant krampouezh moan, amanenn ha keuz<ref name="FI" />. Pobladoù hen Krimea (Gresianed ha Tatared) o deus o c'heginerezh dezho ivez<ref name="FI" />. === Reter === [[File:Окрошка Okroshka 05.jpg|thumb|''Okrochka'' gant ''ayran'']] En Ukraina Sloboda, er biz war an harzoù gant Rusia, e vez keginet ''borchtch'' gant bouloù kig drailhet ha fav. Bouloù kig ivez eo ''hretchanyky'' (гречаники), gant ed-du<ref name="FI" />. En Donbas ez eo hengounel poazhañ ''roul'ka'' (рулька, jaritell moc'h) er forn, koulz hag aozañ ''okrochka'' (окрошка), ur soubenn yen diwar ''kvas'', laezh-bihan pe dour melar, sasunet gant dienn trenk. Meuz hengounel pennañ Louhansk eo rolloù kig-moc'h ha kig-bevin drailhet gant [[alumenn]] ha karotez<ref name="FI" />. == Levrlennadur == * {{uk}} Artiukh, Lidiia. Українська народна кулінарія (Історико-етнографічне дослідження) / "Keginerezh poblek ukrainek (Enklask istorel ha tudouriel)". Kyiv : наукова думка / Meno skiantel, 1977. ** {{en}} ''Ukrainian Cuisine and Folk Traditions''. Kyiv : Baltija-Druk, 2001 {{ISBN|978-966-8137-42-6}}. * {{en}} Braichenko, Olena (renerez). ''Ukraine – Food and History''. Kyiv : Ïzhak, 2021 {{ISBN|978-966-97882-4-5}}. * {{en}} Kulenkova, Marharyta. ''Taste of Ukraine: Authentic Recipes from the Heart''. Marharyta Kulenkova, 2024 {{ISBN|979-8-3406-1584-8}}. * {{en}} Levytska, Galyna. ''Taste of Ukraine: Authentic Ukrainian Recipes from Old Traditions and Family Kitchens''. Galyna Levytska, 2026 {{ISBN|979-8-2585-4745-3}}. * {{en}} Ogrodnik Corona, Annette. ''The New Ukrainian Cookbook''. New York : Hippocrene Books, 2020 {{ISBN|978-0-7818-1411-9}}. * {{en}} Popova, Nataliya. ''Ukrainian Cookbook''. Mataliya Popova, 2022 {{ISBN|979-8-8074-0514-2}}. * {{en}} Shvydenko, Alina. ''The Soul of Ukraine Borscht and Beyond: A Journey Through Ukrainian Taste and Memory''. Alina Shvydenko, 2025 {{ISBN|979-8-2726-6658-1}}. * {{en}} Tatarinova, Valentyna. ''Taste of Ukraine: Traditional Ukrainian Recipes for Everyday Cooking''. Valentyna Tatarinova, 2026 {{ISBN|979-8-2533-8776-4}}. * {{en}} Thompson, Evelyn. ''The Ukrainian Home Cook''. Garden of Grapes, 2024 {{ISBN|979-8-3495-5247-2}}. * {{en}} Tracz, Orysia. ''First Star I See Tonight : Ukrainian Christmas Traditions''. Winnipeg : Mazepa Publications, 2015 {{ISBN|978-0-994920-81-2}}. * {{en]] Ukrainian Women's Association of Canada. ''Ukrainian Daughters' Cookbook''. Winnipeg : Centax of Canada, 1984 {{ISBN|978-0-919845-13-8}} * {{en}} Yakovenko, Svitlana. ''Taste of Ukraine: Rustic Cuisine from the Heart of Ukraine''. Sydney : Sova Books, 2013 {{ISBN|978-0-9875-9431-0}} * {{en]] Yakovenko, Svitlana. ''Ukrainian Christmas Eve Supper: Traditional village recipes for Sviata Vecheria''. Sydney : Sova Books, 2016 {{ISBN|978-0-9945334-2-5}} * [https://www.bestkievguide.com/ukrainian-traditional-food-tasty-fun-with-a-twinkle// Ukrainian Traditional Food: Tasty, Fun, with a Twinkle!].&nbsp;— Best Kyiv Guide: March 30, 2020&nbsp;p. * {{en}} Merrill, Lorraine. ''Encyclopedia of Food and Culture'', levrenn 1. New York : Scribner, 2003 {{ISBN|978-0-684-80565-8}}. == Limammoù diavaez == {{Commonscat|Cuisine of Ukraine}} * {{en}} ''[https://etnocook.com/best-kossacks-traditional-dishes/ Best Cossack’s Traditional dishes]'', Ethnocook * {{uk}} {{en}} ''[https://eng.yizhakultura.com/ Ïzhakultura]'' * {{en}} ''[https://www.bestkievguide.com/ukrainian-traditional-food-tasty-fun-with-a-twinkle/ Ukrainian Traditional Food]'' {{clr}} == Notennoù ha daveoù == {{daveoù|bannoù=2}} [[Rummad:Sevenadur Ukraina]] [[Rummad:Keginerezh dre vro|Ukraina]] 3eqbn4o6mz509nd3wsnph1nca99meuk 0 180012 2190388 2190207 2026-05-07T12:51:29Z Huñvreüs 54570 lint 2190388 wikitext text/x-wiki {|style="width:100%;" |- |[[Restr:Wikipedia-logo-for-Ukraine.png|110px]] | {| style="float:right; margin-left:15px; margin-right:35px; margin-bottom:5px; border-spacing:0px; border:2px solid #e1e1e1;" |- |[[Restr:3dflags ukr0001-0002a.gif|110px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2022]][[Restr:UCDM 2022 poster Br.png|116px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2022]] |} |} ---- [[File:Embroidered Ukrainian Map.jpg|thumb|Україна bишивана, "Ukraina brodet", ur gartenn eus ar vro gant meur a batrom hengounel.]] [[File:EMBROIDERED EGGS BY I FOROSTYUK.jpg|thumb|Vioù-Pask brodet]] Ar '''broderezh ukrainek''' ([[ukraineg]] : Українська вишивка ''oukrayinsʹka vychyvka'') zo unan eus skourroù pennañ [[arz]]où kinklañ [[Ukraina]]. Pinvidik eo Istor ar [[broderezh]] war [[gwiaderezh|wiad]] ha [[lêr]] er vro, hag a-werso ez eo bet e [[dilhad]] hengounel hec'h annezidi ; ur gefridi zibar zo dezhañ en [[eured]]où hag e lidoù all<ref name="CAL">{{en}} Leslie, Catherine Amoroso. ''Needlework Through History – An Encyclopedia''. Santa Barbara : Greenwood, 2007 {{ISBN|978-0-313-33548-8}}</ref>. En Ukraina a-bezh en e gaver, e doareoù disheñvel hervez ar rannvro. Adalek [[Kyiv]], [[Poltava]] ha [[Tchernihiv]] er Reter, betek Volyn (Волинь) ha Polissya (Полісся) er Gwalarn, ha betek Boukovyna (Буковина) ha bro an Houtsouled (Гуцули) er Mervent, Istor hir an tresoù a dermenas o fatromoù hag an doare d'o aozañ koulz hag al livioù hag ar c'hrafoù a implijer e pep rannvro<ref name="UKM">{{en}} {{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20090324034224/http://www.umacleveland.org/embroidery.htm |title=Traditional Ukrainian Embroidery @ Ukrainian Museum-Archives|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Petra bennak ma 'z eus broderezioù-[[tredan]] bremañ e kendalc'her da ober al labour dre zorn en doare hengounel. == Istor == [[File:Baba 15.jpg|thumb|Ur "vaouez vaen" gant broderezhioù.]] Un hengoun arouezius eo ar broderezh en Ukraina, pa gaver e orin en [[Nevezoadvezh ar Maen]]<ref name="AVV">{{uk}} А.В. Варивончик / A. V. Varyvontchyk (2016) : {{Cite web|url=https://elibrary.kubg.edu.ua/id/eprint/690/1/A_Varyvonchik_KNUKIM_25.pdf |title=Витоки та історична еволюція вишивки як компонента традиційного українського одягу / "Orin hag emdroadur ar broderezh evel un elfenn eus an dilhad hengounel ukrainek"|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Er bloaz 513 kent hon amzer, an istorour [[henc'hres]]ian [[Herodotos]] a zeskrivas aloubadeg [[Darius Iañ]] ; en e zanevell e ra meneg eus an [[Daked]] hag an [[Traked|Draked]], a veve en tiriadoù a zo Ukraina ar C'hornôg hag ar [[Balkanioù]] hiziv, oc'h ober gant broderezh evit kinklañ o dilhad.<br> Furchadegoù e keodedoù eus {{Iañ kantved}} hon amzer a gavas skouerioù eus dilhad brodet en Ukraina. Skouerioù hen all a ziskouez patromoù [[kristeniezh|rakkristen]] evel [[doue]]ezed slavek<ref>{{en}} Kelly, 1996.</ref>. Eus an {{XIvet kantved}} ez eus deuet skouerioù all, pa weler broderezh war veur a "vaouez vaen" eus ar mare hag war freskenn iliz-veur ''Santez-Sofia'' (Софійський собор) e Kyiv. Un niver bras eus ar skouerioù-se zo damheñvel ouzh broderezh ar c'horn-bro a-hed e Istor.<br> Un arz pemdeziek e oa ar broderezh e buhez ar bobl betek an {{XIXvet kantved}}, ma troas d'un artizanerezh kentoc'h. Dilhad, gwiadoù, annezioù hag ilizoù a veze kinklet gant broderezhioù<ref name="CAL" />. Arouezius-meurbet eo an traezoù brodet el lidoù, evel ar ''roushnyk'' (рушник), a zo gwiadoù [[kanab]] pe [[koton]] hirgarrezek evit aoueziañ ar veaj a-dreuz ar vuhez, warno tresoù hag a gont hengoun ar rannvro<ref>{en}} {{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20160522145927/http://www.ukrainianmuseumdetroit.org/textiles/rushnyky.html |title=Rushnyky: Ukrainian Ritual Cloths @ Ukrainian American Archives & Museum of Detroit|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Dilhad dreist-holl a vez brodet, ar pep pouezusañ anezho o vout ar roched anvet ''vichyvanka'' (вишиванка, "broderezh"), a zo kinklet war ar gouzoug, ar bruched, ar milginoù hag ar berrvañchoù ; bragoù, brozhioù, chupennoù, gourizoù, mantilli feur ar wazed (кожух, ''kojouc'h''), mantilli kroc'hen dañvad ar maouezed (kожушанка, ''kojouchanka''), skerboù, togoù ar baotred ha re ar maouezed (очіпок, ''otchipok'') a ginkler gant broderezh ivez. En tu all d'an dilhad e vez brodet gouelioù, gwiskoù, mouchouerioù, serviedennoù, toalioù ha togennoù ; liñselioù zoken a vez brodet e lod rannvroioù. Kalz eus an traezoù brodet-se a ya da ginklañ diabarzh an ilizoù. Gwallgaset e voe hengoun ukrainat ar broderezh gant ar [[URSS|renad soviedel]], a glaskas e gas da get ; an [[diaspora]] avat a gendastumas teulioù a-zivout patromoù, hag a zeuas a-benn da virout ha da ziorren an arz, dreist-holl a-drugarez da Ukrainiz [[Kanada]] (skol-veur [[Toronto]]) ha [[Stadoù-Unanet Amerika]] ([[skol-veur Harvard]])<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=cjmmOob4rBU |title=Зникоме ("Den ne oar"), a-zivout an diskouezadeg e Kyiv, 17/09/2023 @ YouTube|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Stag ouzh kalz kredennoù ha mojennoù eo broderezh poblek Ukraina, ar re henañ o vout awenet gant ar gwarez hag ar strujusted<ref>{{en}} Welters, 1999, pp. 16-21.</ref>. Ukrainadezed a ziorroas ar boderezh er vro<ref name="NC">{{en}} Chirovsky, 1981.</ref>, ha maouezed dreist-holl a vrod hiziv c'hoazh<ref>{{en}} Ember, Caroll R. & Ember, Melvin. ''Encyclopedia of Sex and Gender – Men and Women in the World's Cultures Topics and Cultures''. New York : Springer, 2003 {{ISBN|978-0-306-47770-6}}</ref>{{,}}<ref name="UKM" />. Nebeut-tre a vaouezed na oant ket evit ober tamm broderezh ebet<ref name="NC" />, ha kendalc'het e vez gant an hengoun en diaspora, ma 'z eo niverus ar c'hleuboù<ref>{{en}} Satzewich, Vic. ''The Ukrainian Diaspora''. Abingdon : Routledge, 2002 {{ISBN|978-0-415-29658-8}}</ref>. Un diverr-amzer broadel eo ar broderezh en Ukraina, a vez lakaet d'un elfenn eus glad [[sevenadur]]el ar vro. <gallery mode="packed" heights="220px" caption="Ar broderezh ukrainek en Istor"> Rushnyk Ukraine embroidered decorative towels.jpg|''Roushnyk'' Anty bljashka.jpg|Plakenn argant en un teñzor eus ar {{VIvet kantved}}. Oranta-Kyiv.jpg|thumb|Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez Vari]] o pediñ, iliz-veur ''Santez-Sofia'', Kyiv, {{XIvet kantved}}.<br>Un tamm gwiad brodet zo a-ispilh ouzh he gouriz. Дівчинка з Устилуга.jpg|thumb|Ur plac'h eus Volyn en he dilhad hengounel, [[1917]]. </gallery> == Broderezh hengounel == Meur a batrom a ya da ober ar broderezh ukrainek. [[File:ПХЕ6.jpg|thumb|upright=1.4|Daouzek patrom mentoniel kemparzhek zo bet renablet.]] * [[Bleuñv|Bleunioù]] : lili (''Lilium sp.''), [[roz]], [[roz-aer]]. * [[Loen]]ed : [[dube]]ed, [[garan (evn)|garaned]], [[gwenan]], [[houad|houidi]], [[marc'h|kezeg]], [[kevnid]], [[kilhog|kilhegi]], [[naer]]ed. * [[Mentoniezh]] : gwagennoù da aroueziañ an dour, kebroù, [[kelc'h]]ioù, [[kroaz]]ioù, linennoù a-led da aroueziañ an douar, [[romb]]où. * [[Plant]] (delioù, frouezh) : [[derv]], [[haleg]], houpez (''Humulus lupulus''), koulourdrennoù (''Cucurbita sp.''), skav-gwrac'h (''Acer pseudoplatanus''). Diouzh ar rannvro ez eo implij ar patromoù-se, a-gevret gant al livioù a implijer evit o brodañ. === Kreizukraina hag Ukraina ar Reter === [[File:Ivan Honchar museum vyshyvanka 18.JPG|thumb|Broderezh gwenn-war-wenn dantelezhet]] Meur a zoare da vrodañ zo a rannvro da rannvro, ha zoken a gêriadenn da gêriadenn<ref name="UKM" /> ; damheñvel an eil re ouzh ar re arall eo ar patromoù dre ar vro a-bezh. Zoken gant kement a argemmoù e vez anavezet ar broderezh ukrainek evel un arz broadel dibar<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://urbankenyans.com/traditional-ukrainian-embroidery/ |title=Ukrainian’s Traditional Embroidery @ UrbanKenyans, 31/03/2021|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Spis-tre eo an arlivioù ha ledan-meurbet skalfad ar patromoù a vez arveret. E rannvro Poltava (Полтавська область) e vez implijet neud [[glaz (liv)|glaz-gwenn]], [[gwenn (liv)|gwenn]], [[gwer (liv)|gwer-gwenn]], [[griz]] hag okr-gwenn. E [[Poltava]] hag e Rechetylivka (Решетилівка), ur gêr amezek, e vez kenderc'het ar patromoù brudet "gwenn-war-wenn" (білим по білому, ''bilym po bilomou'') ha dantelezhet (aжур, ''ajour'')<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-regions/3076010-bilim-po-bilomu-resetilivska-visivka-ocikue-viznanna-unesko.html |title=Білим по білому. Решетилівська вишивка очікує визнання ЮНЕСКО / "Gwenn-war-wenn. Emañ broderezh Rechetylivka o c'hortoz bout anzavet gant UNESCO @ Ukrinform, 11/08/2020|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Stank e vez al livioù [[du (liv)|du]], [[mouk]] ha [[ruz (liv)|ruz]] e Kreizukraina hag Ukraina ar Reter, evel ma vezent en Ukraina a-bezh gwezharall<ref name="UKM" />. === Ukraina ar C'hornôg === En Ukraina ar C'hornôg, e bro an Houtsouled (war an harzoù gant [[Roumania]]) dreist-holl, e vez brodet patromoù mentoniel gant livioù dargemmek-tre. E-kichen ar c'hraf kroaziet a vez implijet e pep lec'h bremañ e chom c'hoazh ar c'hraf hengounel anvet ''nyzynka'' (низинка), a reer war du-gin ar gwiad peurliesañ, hag a zo damheñvel ouzh an ''tweed'' a farder en [[Iwerzhon]] hag er [[Rouantelezh-Unanet]].<br> Unan eus ar c'hrafoù henañ en hengoun ar broderezh ukrainek eo ''nyzynka'' : a-gevret gant an takadoù gwenn a zo bet raktreset er gwiad gwenn hag a weler etre an neudennoù gwriet-stank e ro tro ar c'hraf-se da spisaat ar stummoù pennañ a vroder. E rannvro al Lemkoed (Лемки) er [[Karpatoù|C'harpatoù]], ar broderezh koshañ a veze graet gant neudennoù mouk ha ruz. Livioù all a voe ouzhpennet gant red an amzer : glaz, gwer ha [[melen (liv)|melen]]. Liesdoare eo ar broderezh e bro ar Voykoed (Бойки, er C'harpatoù ivez) ; patromoù mentoniel eeun e mouk e kornôg ar rannvro, patromoù ledan ha kemplezh, mentoniel pe vleuñvel er reter hag er su. Brudet eo ar Volkoed ivez dre o c'haldravioù plezhet, a anver ''bryjky'' (брижки), a zo brodet-fin tro-dro d'ar gouzoug, d'an arzaouarn koulz evit ar baotred hag ar merc'hed, hag a-hed gouremoù uhelañ tavañjerioù ar maouezed. E rannvro Boukovina (Буковина) e kaver broderezhioù eus ar re binvidikañ ha kemplezhañ, betek nav liv enno alies, neudennoù [[metal]]ek [[aour]] hag [[argant]] enno koulz ha perlez liesliv e [[gwer]]. Meur a zoare kraf a vez implijet ivez. Ker pinvidik ha kemplezh arall eo broderezh Pokouttya (Покуття), ha liesdoare ivez. Ruz eo al liv pennañ, a vroder gant neud gloan tev [[karr-nezañ|nezet]] er gêr. Glaz, gwer ha melen a gaver ivez a-wezhioù. Anavezet eo ar c'hrafoù kroaziet, met hengouneloc'h eo teknik ar "c'hraf bouklet"<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://trc-leiden.nl/trc-needles/regional-traditions/europe-and-north-america/embroideries/ukrainian-embroidery |title=Ukrainian embroidery @ Textile Research Center, Leiden|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>.<br>E lod kornioù-bro eus Pokouttya hag e Podillya (Поділля) amezek ez eus patromoù ledan gwenn-war-wenn dantelezhet. Damheñvel eo broderezhioù Podillya ouzh re Boukovina ha Pokouttya, hogen anat eo an diforc'hioùigoù a-fet livioù, patromoù ha lec'hioù. E [[Galitsia|Halytchyna]] ez eus kement a zoare broderezhioù hag a gêriadennoù, hogen diouzhtu e ouezer a belec'h e teu al labour-mañ-labour<ref name="UKM" />. Du ha ruz e vez broderezhioù an dilhad e rannvro Volyn (Волинь), war batromoù mentoniel pe [[plant|struzhek]]. === Norzhukraina === E norzh ha gwalarn Ukraina — an tiriad ukrainek e [[Polonia]] e-barzh – ez eo chomet tost digemm hengoun ar broderezh abaoe ar marevezhioù henañ. Ruz, ruz-glaz ha ruz-du eo al livioù pennañ a implijer evit brodañ stummoù mentoniel kozh-kozh, a-renkadoù stank a-led a anver ''zavolikannia'' (заволікання), par da deknik ar [[gwiaderezh]]. En Norzh e kaver patromoù bleuñvel, brodet gant an hevelep livioù hogen gant teknik nevesoc'h ar c'hraf kroaziet<ref name="UKM" />. == Glad gwarezet == E miz Du [[2023]] e oa c'hwec'h traez brodet rummataet e Renabl broadel elfennoù glad sevenadurel dizanvezel Ukraina : gwiadoù Krolevets (Кролевець) graet gant an dorn, broderezh gwenn-war-wenn Rechetylivka, ar broderezh tatar eus [[Krimea]] anvet ''örnek'' (oрнек), broderezh Borchtchiv (Борщів), rochedoù ar gêriadenn anvet Klembivka (Клембівка) gant ur vleunienn warno, ha broderezh hivizoù ar merc'hed e korn-bro Hadyatch (Гадяч)<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://mincult.gov.ua/kulturna-spadshchyna/natsionalnyy-perelik-elementiv-nematerialnoi-kulturnoi-spadshchyny-ukrainy/ |title=Нематеріальна культурна спадщина / "Glad sevenadurel dizanvezel @ Міністерство культури України / Maodiernezh ar Sevenadur Ukraina|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. == Skeudennaoueg == <gallery mode="packed" heights="220px"> Іл. 23-3563. Вбрання міської служниці.jpg|Ur vatezh e kêr, [[1744]] Ivan Honchar museum vyshyvanka 16.JPG|Roched ur paotr, {{XIXvet kantved}} Кропивна (Золотоніський район).jpg|E Kreizukraina, [[bloavezhioù 1920]] Ivan Honchar museum vyshyvanka 09.JPG|Hiviz ur vaouez, deroù an {{XXvet kantved}} Ivan Honchar museum vyshyvanka 07.JPG|Roched ur paotr, XX{{vet}} kantved EthnoCarpathians 22082017DolynaUA-355.jpg|Patrom mentoniel kemparzhek, Karpatoù Травниця Ганна.jpg|Maouez eus ar C'harpatoù Carpatho-Rusyn sub-groups - Przemyśl area Ukrainians in original goral folk-costumes..jpg|Giz ar C'harpatoù Долинські співачки.jpg|Kanerezed Stamp of Ukraine s31.jpg|[[Timbr]], Post Ukraina, [[1992]] "назар".jpg|Ur paotr yaouank, {{XXIvet kantved}} </gallery> == Levrlennadur == * {{en}} Chirovsky, Nicholas. ''Introduction to Ukranian History''. New York : Philosophical Library, 1981 {{ISBN|978-0-8022-2248-0}} * {{en}} Kelly, Mary B. : ''Goddess Embroideries of Eastern Europe''. Winona : Northland Press of Winona, 1996 {{ISBN|978-0-929021-24-9}} * Welters, Linda. ''Folk Dress in Europe and Anatolia – Beliefs about Protection and Fertility (Dress, Body, Culture)''. Oxford : Berg Publishers, 1999 {{ISBN|978-1-85973-282-3}} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Embroidery of Ukraine}} * {{en}} {{uk}} {{Cite web|url=https://slobocode.art/en-US |title=The secrets of Ukrainian ethnic code @ Sloboda Ukraine Code|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}} {{clr}} == Notennoù == {{daveoù}} [[Rummad:Sevenadur Ukraina]] [[Rummad:Broderezh]] qx8ntdqaz3e1q3ua1h57ynutrdzgj1e 2190389 2190388 2026-05-07T12:52:07Z Huñvreüs 54570 lint 2190389 wikitext text/x-wiki {|style="width:100%;" |- |[[Restr:Wikipedia-logo-for-Ukraine.png|110px]] | {| style="float:right; margin-left:15px; margin-right:35px; margin-bottom:5px; border-spacing:0px; border:2px solid #e1e1e1;" |- |[[Restr:3dflags ukr0001-0002a.gif|110px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2022]][[Restr:UCDM 2022 poster Br.png|116px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2022]] |} |} ---- [[File:Embroidered Ukrainian Map.jpg|thumb|Україна bишивана, "Ukraina brodet", ur gartenn eus ar vro gant meur a batrom hengounel.]] [[File:EMBROIDERED EGGS BY I FOROSTYUK.jpg|thumb|Vioù-Pask brodet]] Ar '''broderezh ukrainek''' ([[ukraineg]] : Українська вишивка ''oukrayinsʹka vychyvka'') zo unan eus skourroù pennañ [[arz]]où kinklañ [[Ukraina]]. Pinvidik eo Istor ar [[broderezh]] war [[gwiaderezh|wiad]] ha [[lêr]] er vro, hag a-werso ez eo bet e [[dilhad]] hengounel hec'h annezidi ; ur gefridi zibar zo dezhañ en [[eured]]où hag e lidoù all<ref name="CAL">{{en}} Leslie, Catherine Amoroso. ''Needlework Through History – An Encyclopedia''. Santa Barbara : Greenwood, 2007 {{ISBN|978-0-313-33548-8}}</ref>. En Ukraina a-bezh en e gaver, e doareoù disheñvel hervez ar rannvro. Adalek [[Kyiv]], [[Poltava]] ha [[Tchernihiv]] er Reter, betek Volyn (Волинь) ha Polissya (Полісся) er Gwalarn, ha betek Boukovyna (Буковина) ha bro an Houtsouled (Гуцули) er Mervent, Istor hir an tresoù a dermenas o fatromoù hag an doare d'o aozañ koulz hag al livioù hag ar c'hrafoù a implijer e pep rannvro<ref name="UKM">{{en}} {{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20090324034224/http://www.umacleveland.org/embroidery.htm |title=Traditional Ukrainian Embroidery @ Ukrainian Museum-Archives|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Petra bennak ma 'z eus broderezioù-[[tredan]] bremañ e kendalc'her da ober al labour dre zorn en doare hengounel. == Istor == [[File:Baba 15.jpg|thumb|Ur "vaouez vaen" gant broderezhioù.]] Un hengoun arouezius eo ar broderezh en Ukraina, pa gaver e orin en [[Nevezoadvezh ar Maen]]<ref name="AVV">{{uk}} А.В. Варивончик / A. V. Varyvontchyk (2016) : {{Cite web|url=https://elibrary.kubg.edu.ua/id/eprint/690/1/A_Varyvonchik_KNUKIM_25.pdf |title=Витоки та історична еволюція вишивки як компонента традиційного українського одягу / "Orin hag emdroadur ar broderezh evel un elfenn eus an dilhad hengounel ukrainek"|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Er bloaz 513 kent hon amzer, an istorour [[henc'hres]]ian [[Herodotos]] a zeskrivas aloubadeg [[Darius Iañ]] ; en e zanevell e ra meneg eus an [[Daked]] hag an [[Traked|Draked]], a veve en tiriadoù a zo Ukraina ar C'hornôg hag ar [[Balkanioù]] hiziv, oc'h ober gant broderezh evit kinklañ o dilhad.<br> Furchadegoù e keodedoù eus {{Iañ kantved}} hon amzer a gavas skouerioù eus dilhad brodet en Ukraina. Skouerioù hen all a ziskouez patromoù [[kristeniezh|rakkristen]] evel [[doue]]ezed slavek<ref>{{en}} Kelly, 1996.</ref>. Eus an {{XIvet kantved}} ez eus deuet skouerioù all, pa weler broderezh war veur a "vaouez vaen" eus ar mare hag war freskenn iliz-veur ''Santez-Sofia'' (Софійський собор) e Kyiv. Un niver bras eus ar skouerioù-se zo damheñvel ouzh broderezh ar c'horn-bro a-hed e Istor.<br> Un arz pemdeziek e oa ar broderezh e buhez ar bobl betek an {{XIXvet kantved}}, ma troas d'un artizanerezh kentoc'h. Dilhad, gwiadoù, annezioù hag ilizoù a veze kinklet gant broderezhioù<ref name="CAL" />. Arouezius-meurbet eo an traezoù brodet el lidoù, evel ar ''roushnyk'' (рушник), a zo gwiadoù [[kanab]] pe [[koton]] hirgarrezek evit aoueziañ ar veaj a-dreuz ar vuhez, warno tresoù hag a gont hengoun ar rannvro<ref>{en}} {{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20160522145927/http://www.ukrainianmuseumdetroit.org/textiles/rushnyky.html |title=Rushnyky: Ukrainian Ritual Cloths @ Ukrainian American Archives & Museum of Detroit|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Dilhad dreist-holl a vez brodet, ar pep pouezusañ anezho o vout ar roched anvet ''vichyvanka'' (вишиванка, "broderezh"), a zo kinklet war ar gouzoug, ar bruched, ar milginoù hag ar berrvañchoù ; bragoù, brozhioù, chupennoù, gourizoù, mantilli feur ar wazed (кожух, ''kojouc'h''), mantilli kroc'hen dañvad ar maouezed (kожушанка, ''kojouchanka''), skerboù, togoù ar baotred ha re ar maouezed (очіпок, ''otchipok'') a ginkler gant broderezh ivez. En tu all d'an dilhad e vez brodet gouelioù, gwiskoù, mouchouerioù, serviedennoù, toalioù ha togennoù ; liñselioù zoken a vez brodet e lod rannvroioù. Kalz eus an traezoù brodet-se a ya da ginklañ diabarzh an ilizoù. Gwallgaset e voe hengoun ukrainat ar broderezh gant ar [[URSS|renad soviedel]], a glaskas e gas da get ; an [[diaspora]] avat a gendastumas teulioù a-zivout patromoù, hag a zeuas a-benn da virout ha da ziorren an arz, dreist-holl a-drugarez da Ukrainiz [[Kanada]] (skol-veur [[Toronto]]) ha [[Stadoù-Unanet Amerika]] ([[skol-veur Harvard]])<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=cjmmOob4rBU |title=Зникоме ("Den ne oar"), a-zivout an diskouezadeg e Kyiv, 17/09/2023 @ YouTube|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Stag ouzh kalz kredennoù ha mojennoù eo broderezh poblek Ukraina, ar re henañ o vout awenet gant ar gwarez hag ar strujusted<ref>{{en}} Welters, 1999, pp. 16-21.</ref>. Ukrainadezed a ziorroas ar boderezh er vro<ref name="NC">{{en}} Chirovsky, 1981.</ref>, ha maouezed dreist-holl a vrod hiziv c'hoazh<ref>{{en}} Ember, Caroll R. & Ember, Melvin. ''Encyclopedia of Sex and Gender – Men and Women in the World's Cultures Topics and Cultures''. New York : Springer, 2003 {{ISBN|978-0-306-47770-6}}</ref>{{,}}<ref name="UKM" />. Nebeut-tre a vaouezed na oant ket evit ober tamm broderezh ebet<ref name="NC" />, ha kendalc'het e vez gant an hengoun en diaspora, ma 'z eo niverus ar c'hleuboù<ref>{{en}} Satzewich, Vic. ''The Ukrainian Diaspora''. Abingdon : Routledge, 2002 {{ISBN|978-0-415-29658-8}}</ref>. Un diverr-amzer broadel eo ar broderezh en Ukraina, a vez lakaet d'un elfenn eus glad [[sevenadur]]el ar vro. <gallery mode="packed" heights="220px" caption="Ar broderezh ukrainek en Istor"> Rushnyk Ukraine embroidered decorative towels.jpg|''Roushnyk'' Anty bljashka.jpg|Plakenn argant en un teñzor eus ar {{VIvet kantved}}. Oranta-Kyiv.jpg|Ar [[Gwerc'hez Vari|Werc'hez Vari]] o pediñ, iliz-veur ''Santez-Sofia'', Kyiv, {{XIvet kantved}}.<br>Un tamm gwiad brodet zo a-ispilh ouzh he gouriz. Дівчинка з Устилуга.jpg|Ur plac'h eus Volyn en he dilhad hengounel, [[1917]]. </gallery> == Broderezh hengounel == Meur a batrom a ya da ober ar broderezh ukrainek. [[File:ПХЕ6.jpg|thumb|upright=1.4|Daouzek patrom mentoniel kemparzhek zo bet renablet.]] * [[Bleuñv|Bleunioù]] : lili (''Lilium sp.''), [[roz]], [[roz-aer]]. * [[Loen]]ed : [[dube]]ed, [[garan (evn)|garaned]], [[gwenan]], [[houad|houidi]], [[marc'h|kezeg]], [[kevnid]], [[kilhog|kilhegi]], [[naer]]ed. * [[Mentoniezh]] : gwagennoù da aroueziañ an dour, kebroù, [[kelc'h]]ioù, [[kroaz]]ioù, linennoù a-led da aroueziañ an douar, [[romb]]où. * [[Plant]] (delioù, frouezh) : [[derv]], [[haleg]], houpez (''Humulus lupulus''), koulourdrennoù (''Cucurbita sp.''), skav-gwrac'h (''Acer pseudoplatanus''). Diouzh ar rannvro ez eo implij ar patromoù-se, a-gevret gant al livioù a implijer evit o brodañ. === Kreizukraina hag Ukraina ar Reter === [[File:Ivan Honchar museum vyshyvanka 18.JPG|thumb|Broderezh gwenn-war-wenn dantelezhet]] Meur a zoare da vrodañ zo a rannvro da rannvro, ha zoken a gêriadenn da gêriadenn<ref name="UKM" /> ; damheñvel an eil re ouzh ar re arall eo ar patromoù dre ar vro a-bezh. Zoken gant kement a argemmoù e vez anavezet ar broderezh ukrainek evel un arz broadel dibar<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://urbankenyans.com/traditional-ukrainian-embroidery/ |title=Ukrainian’s Traditional Embroidery @ UrbanKenyans, 31/03/2021|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Spis-tre eo an arlivioù ha ledan-meurbet skalfad ar patromoù a vez arveret. E rannvro Poltava (Полтавська область) e vez implijet neud [[glaz (liv)|glaz-gwenn]], [[gwenn (liv)|gwenn]], [[gwer (liv)|gwer-gwenn]], [[griz]] hag okr-gwenn. E [[Poltava]] hag e Rechetylivka (Решетилівка), ur gêr amezek, e vez kenderc'het ar patromoù brudet "gwenn-war-wenn" (білим по білому, ''bilym po bilomou'') ha dantelezhet (aжур, ''ajour'')<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-regions/3076010-bilim-po-bilomu-resetilivska-visivka-ocikue-viznanna-unesko.html |title=Білим по білому. Решетилівська вишивка очікує визнання ЮНЕСКО / "Gwenn-war-wenn. Emañ broderezh Rechetylivka o c'hortoz bout anzavet gant UNESCO @ Ukrinform, 11/08/2020|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. Stank e vez al livioù [[du (liv)|du]], [[mouk]] ha [[ruz (liv)|ruz]] e Kreizukraina hag Ukraina ar Reter, evel ma vezent en Ukraina a-bezh gwezharall<ref name="UKM" />. === Ukraina ar C'hornôg === En Ukraina ar C'hornôg, e bro an Houtsouled (war an harzoù gant [[Roumania]]) dreist-holl, e vez brodet patromoù mentoniel gant livioù dargemmek-tre. E-kichen ar c'hraf kroaziet a vez implijet e pep lec'h bremañ e chom c'hoazh ar c'hraf hengounel anvet ''nyzynka'' (низинка), a reer war du-gin ar gwiad peurliesañ, hag a zo damheñvel ouzh an ''tweed'' a farder en [[Iwerzhon]] hag er [[Rouantelezh-Unanet]].<br> Unan eus ar c'hrafoù henañ en hengoun ar broderezh ukrainek eo ''nyzynka'' : a-gevret gant an takadoù gwenn a zo bet raktreset er gwiad gwenn hag a weler etre an neudennoù gwriet-stank e ro tro ar c'hraf-se da spisaat ar stummoù pennañ a vroder. E rannvro al Lemkoed (Лемки) er [[Karpatoù|C'harpatoù]], ar broderezh koshañ a veze graet gant neudennoù mouk ha ruz. Livioù all a voe ouzhpennet gant red an amzer : glaz, gwer ha [[melen (liv)|melen]]. Liesdoare eo ar broderezh e bro ar Voykoed (Бойки, er C'harpatoù ivez) ; patromoù mentoniel eeun e mouk e kornôg ar rannvro, patromoù ledan ha kemplezh, mentoniel pe vleuñvel er reter hag er su. Brudet eo ar Volkoed ivez dre o c'haldravioù plezhet, a anver ''bryjky'' (брижки), a zo brodet-fin tro-dro d'ar gouzoug, d'an arzaouarn koulz evit ar baotred hag ar merc'hed, hag a-hed gouremoù uhelañ tavañjerioù ar maouezed. E rannvro Boukovina (Буковина) e kaver broderezhioù eus ar re binvidikañ ha kemplezhañ, betek nav liv enno alies, neudennoù [[metal]]ek [[aour]] hag [[argant]] enno koulz ha perlez liesliv e [[gwer]]. Meur a zoare kraf a vez implijet ivez. Ker pinvidik ha kemplezh arall eo broderezh Pokouttya (Покуття), ha liesdoare ivez. Ruz eo al liv pennañ, a vroder gant neud gloan tev [[karr-nezañ|nezet]] er gêr. Glaz, gwer ha melen a gaver ivez a-wezhioù. Anavezet eo ar c'hrafoù kroaziet, met hengouneloc'h eo teknik ar "c'hraf bouklet"<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://trc-leiden.nl/trc-needles/regional-traditions/europe-and-north-america/embroideries/ukrainian-embroidery |title=Ukrainian embroidery @ Textile Research Center, Leiden|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>.<br>E lod kornioù-bro eus Pokouttya hag e Podillya (Поділля) amezek ez eus patromoù ledan gwenn-war-wenn dantelezhet. Damheñvel eo broderezhioù Podillya ouzh re Boukovina ha Pokouttya, hogen anat eo an diforc'hioùigoù a-fet livioù, patromoù ha lec'hioù. E [[Galitsia|Halytchyna]] ez eus kement a zoare broderezhioù hag a gêriadennoù, hogen diouzhtu e ouezer a belec'h e teu al labour-mañ-labour<ref name="UKM" />. Du ha ruz e vez broderezhioù an dilhad e rannvro Volyn (Волинь), war batromoù mentoniel pe [[plant|struzhek]]. === Norzhukraina === E norzh ha gwalarn Ukraina — an tiriad ukrainek e [[Polonia]] e-barzh – ez eo chomet tost digemm hengoun ar broderezh abaoe ar marevezhioù henañ. Ruz, ruz-glaz ha ruz-du eo al livioù pennañ a implijer evit brodañ stummoù mentoniel kozh-kozh, a-renkadoù stank a-led a anver ''zavolikannia'' (заволікання), par da deknik ar [[gwiaderezh]]. En Norzh e kaver patromoù bleuñvel, brodet gant an hevelep livioù hogen gant teknik nevesoc'h ar c'hraf kroaziet<ref name="UKM" />. == Glad gwarezet == E miz Du [[2023]] e oa c'hwec'h traez brodet rummataet e Renabl broadel elfennoù glad sevenadurel dizanvezel Ukraina : gwiadoù Krolevets (Кролевець) graet gant an dorn, broderezh gwenn-war-wenn Rechetylivka, ar broderezh tatar eus [[Krimea]] anvet ''örnek'' (oрнек), broderezh Borchtchiv (Борщів), rochedoù ar gêriadenn anvet Klembivka (Клембівка) gant ur vleunienn warno, ha broderezh hivizoù ar merc'hed e korn-bro Hadyatch (Гадяч)<ref>{{uk}} {{Cite web|url=https://mincult.gov.ua/kulturna-spadshchyna/natsionalnyy-perelik-elementiv-nematerialnoi-kulturnoi-spadshchyny-ukrainy/ |title=Нематеріальна культурна спадщина / "Glad sevenadurel dizanvezel @ Міністерство культури України / Maodiernezh ar Sevenadur Ukraina|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}}</ref>. == Skeudennaoueg == <gallery mode="packed" heights="220px"> Іл. 23-3563. Вбрання міської служниці.jpg|Ur vatezh e kêr, [[1744]] Ivan Honchar museum vyshyvanka 16.JPG|Roched ur paotr, {{XIXvet kantved}} Кропивна (Золотоніський район).jpg|E Kreizukraina, [[bloavezhioù 1920]] Ivan Honchar museum vyshyvanka 09.JPG|Hiviz ur vaouez, deroù an {{XXvet kantved}} Ivan Honchar museum vyshyvanka 07.JPG|Roched ur paotr, XX{{vet}} kantved EthnoCarpathians 22082017DolynaUA-355.jpg|Patrom mentoniel kemparzhek, Karpatoù Травниця Ганна.jpg|Maouez eus ar C'harpatoù Carpatho-Rusyn sub-groups - Przemyśl area Ukrainians in original goral folk-costumes..jpg|Giz ar C'harpatoù Долинські співачки.jpg|Kanerezed Stamp of Ukraine s31.jpg|[[Timbr]], Post Ukraina, [[1992]] "назар".jpg|Ur paotr yaouank, {{XXIvet kantved}} </gallery> == Levrlennadur == * {{en}} Chirovsky, Nicholas. ''Introduction to Ukranian History''. New York : Philosophical Library, 1981 {{ISBN|978-0-8022-2248-0}} * {{en}} Kelly, Mary B. : ''Goddess Embroideries of Eastern Europe''. Winona : Northland Press of Winona, 1996 {{ISBN|978-0-929021-24-9}} * Welters, Linda. ''Folk Dress in Europe and Anatolia – Beliefs about Protection and Fertility (Dress, Body, Culture)''. Oxford : Berg Publishers, 1999 {{ISBN|978-1-85973-282-3}} == Liammoù diavaez == {{Commonscat|Embroidery of Ukraine}} * {{en}} {{uk}} {{Cite web|url=https://slobocode.art/en-US |title=The secrets of Ukrainian ethnic code @ Sloboda Ukraine Code|accessdate=29 a viz Ebrel 2026}} {{clr}} == Notennoù == {{daveoù}} [[Rummad:Sevenadur Ukraina]] [[Rummad:Broderezh]] 4231obhubp3hcgxqmfsn2fuf3eqihrt 4 180065 2190470 2189741 2026-05-07T19:10:56Z Eurohunter 12641 /* Brezhoneg */ rann nevez 2190470 wikitext text/x-wiki = 04/05/2026 — 10/05/2026 = :[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_19,_bloaz_2026&action=edit Skrivañ un dra bennak en naontekvet sizhun eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_18, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_20, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]] == Brezhoneg == Hello. I'm looking for Breton translation of descriptions of a few items for Wikidata. Anyone would you help? It shouldn't take long. [[Implijer:Eurohunter|Eurohunter]] ([[Kaozeadenn Implijer:Eurohunter|kaozeal]]) 7 Mae 2026 da 19:10 (UTC) 4kyuwsw9fle3eoaw2oqbwuh5zk2v6r0 1 180108 2190502 2190300 2026-05-08T10:33:22Z Llydawr 145 2190502 wikitext text/x-wiki == Titl == Da betra ar meneg "(gwir)" ? Ne gaver ket kemend-se er yezhoù all ([https://www.wikidata.org/wiki/Q1414937<nowiki>], war-bouez... ar galleg. A-hend-all e c'hell bezañ meur a c'her da dreiñ ar ger gallek "combattant" : stourmer, met ivez kadour, brezelour, bellour. Ledan eo ster ar ger "stourmer". </nowiki> [[Implijer:Llydawr|Llydawr]] ([[Kaozeadenn Implijer:Llydawr|kaozeal]]) 6 Mae 2026 da 07:24 (UTC) :Demat, ouzhpennet em boa "gwir" rak kadour a zo guerrier, stourmer a vez implijet ledan er politikerezh, brezel... Setu perak Gwir ::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 6 Mae 2026 da 07:30 (UTC) arxidbznry2ghixqrs6nqqa6jbed83y 0 180123 2190376 2026-05-07T12:02:23Z Arko 540 Boulc'hañ 2190376 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Hugo Roellinger''' a zo ur mestr-keginer breizhat ganet e miz C'hevrer 1988 e [[Sant-Maloù]]. Mab eo da [[Olivier Roellinger]], mestr-keginer ivez<ref name=":0">{{Liamm web|langue=fr|titl=César Troisgros et Hugo Roellinger, fils prodiges|url=https://www.lexpress.fr/styles/saveurs/cesar-troisgros-et-hugo-roellinger-fils-prodiges_1968803.html|lec'hienn=LExpress.fr|deiziad=2017-12-27|consulté le=2019-03-22}}</ref>. Ren a ra keginoù ar preti ''le Coquillage'' e [[Sant-Meleg]], teir steredenn gantañ digant ar sturlevr Michelin e 2025. == Resped == Studiañ a ra Hugo Roellinger e-pad pevar bloaz en [[An Havr-Nevez|Havr-Nevez]] a-raok dont da vezañ ofiser evit ar [[merdeadurezh kenwerzh|verdeadurezh kenwerzh]]. Ober a ra ar vicher-se e-pad daou vloaz hanter ha beajiñ a ra er bed a-bezh a-raok paouezat evit heuliañ pazioù e dad. Tremen a ra un [[TGM]] ha deskiñ a ra ar vicher e-pad tri bloaz e-kichen ar vistri-keginerien [[Michel Bras]], [[Troisgros|Michel Troisgros]], [[Pierre Gagnaire]] ha [[Michel Guérard]]<ref>{{Liamm web |langue=fr |aozer=Ouest-France |titl=Cancale. Hugo Roellinger né sous une bonne étoile |url=https://www.ouest-france.fr/bretagne/saint-malo-35400/cancale-hugo-roellinger-ne-sous-une-bonne-etoile-6186535 |lec'hienn=ouest-france.fr |deiziad=21 a viz Genver 2019 |consulté le=}}</ref>. Kregiñ a ra e resped keginer er preti ''le Coquillage'' e 2014<ref>{{Liamm web|langue=fr|titl=Cancale : Hugo Roellinger un jeune chef dans le sillage du père|url=https://www.francebleu.fr/infos/culture-loisirs/cancale-hugo-roellinger-un-jeune-chef-dans-le-sillage-du-pere-1552673240|lec'hienn=France Bleu|deiziad=2019-03-18|consulté le=2019-03-22}}</ref>. Mont a ra div steredenn gantañ digant ar sturlevr Michelin e 2019<ref>{{Liamm web |langue=fr |aozer=Isabelle Lé |titl=Guide Michelin. Hugo Roellinger décroche une deuxième étoile au Coquillage |url=https://www.ouest-france.fr/bretagne/saint-malo-35400/guide-michelin-hugo-roellinger-decroche-une-deuxieme-etoile-au-coquillage-6186283 |lec'hienn=ouest-france.fr |deiziad=21 a viz Genver 2019 |consulté le=}}</ref> hag ur stederenn c'hlas e 2020. Deskrivañ a ra Hugo Roellinger e geginerezh e dibenn 2017 evel ur geginerezh « vor ent-don, blaz yen an abisoù ganti, hag a ra un tomm dezhi e-harz spisoù penn ar bed »<ref name=":0" />. E 2021 eo anvet keginer gwellañ ar bloaz gant [[Gault & Millau]]<ref>[https://www.lemonde.fr/m-gastronomie/article/2021/11/30/hugo-roellinger-sacre-cuisinier-de-l-annee-par-le-gault-amp-millau_6104093_4497540.html ''Hugo Roellinger sacré « cuisinier de l’année » par le Gault &amp; Millau''] gant Le Monde.fr, 2021-11-30, gwelet d'an 2021-11-30.</ref>. E 2025 e ya gantañ un trede steredenn digant ar sturlevr Michelin<ref>{{Liamm web |gant=Alice Bosio |titl=« Guide Michelin 2025: Christopher Coutanceau et Hugo Roellinger décrochent trois étoiles » |url=https://www.lefigaro.fr/gastronomie/suivez-en-direct-le-palmares-des-etoiles-du-guide-michelin-2025-20250331#les-2-trois-etoiles |lec'hienn=lefigaro.fr |deiziad=31 a viz Meurzh 2025 |consulté le=31 mars 2025}}</ref>. == Daveoù == {{Porched|Boued ha Keginerezh}} {{Daveoù}} {{ALC'HWEZDIBAB:Roellinger, Hugo}} [[Rummad:Keginerien Breizh]] [[Rummad:Ganedigezhioù e Sant-Maloù]] ah36i7d3grlxk5y4dk7qp5kwbevqxo3 1 180125 2190405 2026-05-07T16:29:23Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Kaozeal:Brezel ar Voeren]] da [[Kaozeal:Brezel ar Voered]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal) 2190405 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Kaozeal:Brezel ar Voered]] tc0e83283lvu93a6ucbug1zzjr5y8qa 0 180127 2190411 2026-05-07T16:33:55Z Kestenn 14086 Kestenn en deus kaset ar bajenn [[Republikoù ar Voeren]] da [[Republikoù ar Voered]]: Hervez diviz (s.o. pajenn gaozeal): S.o. kaozeadenn "Brezel ar Voered" 2190411 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Republikoù ar Voered]] orlicz29z7t8jz4z0gh1s4c6p3q5hpr 0 180129 2190457 2026-05-07T17:57:13Z Dakbzh 58931 + Boulc'het. 2190457 wikitext text/x-wiki '''Eliso Vladimirovna Kakabadze''' (e [[jorjieg]]:''' ელისო კაკაბაძე''') a zo bet ganet e 1929 e [[Tiflis]] ha marvet e 1998.<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]] e oa. === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 1953, e 1954, e 1955 hag e 1957<ref>{{ru}}[ht tps://web.archive.org/web/20171109194959/http://www.chessbatumi.ge/ru/qalta Chess Batumi]</ref>. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=124013 He fartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eliso_Kakabadze He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT: Kakabadze, Eliso}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 1998]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] ozc5tviqdafmej58mfygdfo51tb5mqo 2190461 2190457 2026-05-07T18:19:01Z Dakbzh 58931 2190461 wikitext text/x-wiki '''Eliso Vladimirovna Kakabadze''' (e [[jorjieg]]:''' ელისო კაკაბაძე''') a zo bet ganet e 1929 e [[Tiflis]] ha marvet e 1998.<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]] e oa. === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 1953, e 1954, e 1955 hag e 1957<ref>{{ru}}[https://web.archive.org/web/20171109194959/http://www.chessbatumi.ge/ru/qalta Chess Batumi]</ref>. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=124013 He fartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eliso_Kakabadze He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT: Kakabadze, Eliso}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 1998]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] f3qlc4gdlvhgvr4iqkv6c1qjx3cgv60 2190465 2190461 2026-05-07T18:50:25Z Dakbzh 58931 2190465 wikitext text/x-wiki '''Eliso Vladimirovna Kakabadze''' (e [[jorjieg]]:''' ელისო კაკაბაძე''') a zo bet ganet e 1929 e [[Tbilisi]] ha marvet e 1998.<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]] e oa. === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 1953, e 1954, e 1955 hag e 1957<ref>{{ru}}[https://web.archive.org/web/20171109194959/http://www.chessbatumi.ge/ru/qalta Chess Batumi]</ref>. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=124013 He fartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eliso_Kakabadze He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT: Kakabadze, Eliso}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 1998]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] ljg9qzscszieogk92c5o2vhv5u52082 2190467 2190465 2026-05-07T18:59:18Z Dakbzh 58931 + Kampionad soviedat ar Maouezi. 2190467 wikitext text/x-wiki '''Eliso Vladimirovna Kakabadze''' (e [[jorjieg]]:''' ელისო კაკაბაძე''') a zo bet ganet e 1929 e [[Tbilisi]] ha marvet e 1998.<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]] e oa. === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 1953, e 1954, e 1955 hag e 1957<ref>{{ru}}[https://web.archive.org/web/20171109194959/http://www.chessbatumi.ge/ru/qalta Chess Batumi]</ref>. ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== Kemer a reas perzh e gourfenn ar c'hampionad trizek gwech<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/2/26wwsuog-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Miz ha bloaz||align=kleiz|Niverenn ar c'hampionad||align=kleiz|Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1954||14||align="left"|[[Krasnodar]]||8/19 (+ 5, = 6, - 8)||12-16/20 |- |1955 ||15||align="left"|[[Soc'houmi]]|| || |- |1956 ||16||align="left"|[[Dnipro (kêr)|Dnipro]]|| ||4 |- |Du 1957||17||align="left"|[[Vilnius]]||8,5/17 (+ 5, = 7, - 5)||8-11/18 |- |1958||18||align="left"|[[C'harkiv]]|| || |- |1959||19||align="left"|[[Lipetsk]]|| || |- |Du 1960||20||align="left"|[[Riga]]||10/18 (+ 6, = 8, - 4)||6/19 |- |1961||21||align="left"|[[Bakou]]|| || |- |Genver 1962||22||align="left"|[[Riga]]|| || |- |Du 1963||23||align="left"|[[Bakou]]||8,5/19 (+ 5, = 7, - 7)||12-15/20 |- |1964||24||align="left"|[[Tbilisi]]|| || |- |1965||25||align="left"|[[Bălți]]|| || |- |Du 1966||26||align="left"|[[Kiev]]||8/19 (+ 4, = 8, - 7)||15-17/20 |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=124013 He fartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eliso_Kakabadze He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT: Kakabadze, Eliso}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 1998]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] gsieyosh0e2lo1aezl1fpv7ry24muoz 2190478 2190467 2026-05-07T20:37:38Z Dakbzh 58931 + Kampionad URSS (kemmesk). 2190478 wikitext text/x-wiki '''Eliso Vladimirovna Kakabadze''' (e [[jorjieg]]:''' ელისო კაკაბაძე''') a zo bet ganet e 1929 e [[Tbilisi]] ha marvet e 1998.<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]] e oa. === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 1953, e 1954, e 1955 hag e 1957<ref>{{ru}}[https://web.archive.org/web/20171109194959/http://www.chessbatumi.ge/ru/qalta Chess Batumi]</ref>. ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== Kemer a reas perzh e gourfenn ar c'hampionad trizek gwech<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/2/26wwsuog-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Miz ha bloaz||align=kleiz|Niverenn ar c'hampionad||align=kleiz|Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1954||14||align="left"|[[Krasnodar]]||8/19 (+ 5, = 6, - 8)||12-16/20 |- |1955 ||15||align="left"|[[Soc'houmi]]|| || |- |1956 ||16||align="left"|[[Dnipro (kêr)|Dnipro]]|| ||4 |- |Du 1957||17||align="left"|[[Vilnius]]||8,5/17 (+ 5, = 7, - 5)||8-11/18 |- |1958||18||align="left"|[[C'harkiv]]|| || |- |1959||19||align="left"|[[Lipetsk]]|| || |- |Du 1960||20||align="left"|[[Riga]]||10/18 (+ 6, = 8, - 4)||6/19 |- |1961||21||align="left"|[[Bakou]]|| || |- |Genver 1962||22||align="left"|[[Riga]]|| || |- |Du 1963||23||align="left"|[[Bakou]]||8,5/19 (+ 5, = 7, - 7)||12-15/20 |- |1964||24||align="left"|[[Tbilisi]]|| || |- |1965||25||align="left"|[[Bălți]]|| || |- |Du 1966||26||align="left"|[[Kiev]]||8/19 (+ 4, = 8, - 7)||15-17/20 |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad URSS (kemmesk) ==== C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Jorjia<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersst/26wwsuog.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ||Kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh |- |1953||2 (maouezi)||3||[[Leningrad]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||6||- |- |1955||1 (maouezi)||4||[[Vorochilovgrad]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||-||-||9||- |- |1958||2 (maouezi)||5||[[Vilnius]]||3/8 (+ 1, = 4, - 3)||37,5||-||-||8||- |- |1960||2 (maouezi)||7||[[Moskov]]||4,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||56,3||3||arem||8||- |- |1967||2 (maouezi)||4||[[Moskov]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||-||-||6||- |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=124013 He fartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eliso_Kakabadze He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT: Kakabadze, Eliso}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 1998]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] evg0d4lf7x5ykopk5ndg4xt51h71kl2 2190479 2190478 2026-05-07T20:40:01Z Dakbzh 58931 /* Kampionad URSS (kemmesk) */ 2190479 wikitext text/x-wiki '''Eliso Vladimirovna Kakabadze''' (e [[jorjieg]]:''' ელისო კაკაბაძე''') a zo bet ganet e 1929 e [[Tbilisi]] ha marvet e 1998.<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]] e oa. === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 1953, e 1954, e 1955 hag e 1957<ref>{{ru}}[https://web.archive.org/web/20171109194959/http://www.chessbatumi.ge/ru/qalta Chess Batumi]</ref>. ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== Kemer a reas perzh e gourfenn ar c'hampionad trizek gwech<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/2/26wwsuog-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Miz ha bloaz||align=kleiz|Niverenn ar c'hampionad||align=kleiz|Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1954||14||align="left"|[[Krasnodar]]||8/19 (+ 5, = 6, - 8)||12-16/20 |- |1955 ||15||align="left"|[[Soc'houmi]]|| || |- |1956 ||16||align="left"|[[Dnipro (kêr)|Dnipro]]|| ||4 |- |Du 1957||17||align="left"|[[Vilnius]]||8,5/17 (+ 5, = 7, - 5)||8-11/18 |- |1958||18||align="left"|[[C'harkiv]]|| || |- |1959||19||align="left"|[[Lipetsk]]|| || |- |Du 1960||20||align="left"|[[Riga]]||10/18 (+ 6, = 8, - 4)||6/19 |- |1961||21||align="left"|[[Bakou]]|| || |- |Genver 1962||22||align="left"|[[Riga]]|| || |- |Du 1963||23||align="left"|[[Bakou]]||8,5/19 (+ 5, = 7, - 7)||12-15/20 |- |1964||24||align="left"|[[Tbilisi]]|| || |- |1965||25||align="left"|[[Bălți]]|| || |- |Du 1966||26||align="left"|[[Kiev]]||8/19 (+ 4, = 8, - 7)||15-17/20 |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad URSS (kemmesk) ==== C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Jorjia<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersst/26wwsuog.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn ||Kêr|| Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh |- |1953||2 (maouezi)||3||[[Leningrad]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||6||- |- |1955||1 (maouezi)||4||[[Vorochilovgrad]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||-||-||9||- |- |1958||2 (maouezi)||5||[[Vilnius]]||3/8 (+ 1, = 4, - 3)||37,5||-||-||8||- |- |1960||2 (maouezi)||7||[[Moskov]]||4,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||56,3||3||arem||8||- |- |1967||2 (maouezi)||10||[[Moskov]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||-||-||6||- |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=124013 He fartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eliso_Kakabadze He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT: Kakabadze, Eliso}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 1998]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] 5hrfqwqgt2vgdx5h2u7icrf054b3m1w 2190494 2190479 2026-05-08T10:04:23Z Dakbzh 58931 + Kib soviedat ar C'hleuboù. 2190494 wikitext text/x-wiki '''Eliso Vladimirovna Kakabadze''' (e [[jorjieg]]:''' ელისო კაკაბაძე''') a zo bet ganet e 1929 e [[Tbilisi]] ha marvet e 1998.<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]] e oa. === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 1953, e 1954, e 1955 hag e 1957<ref>{{ru}}[https://web.archive.org/web/20171109194959/http://www.chessbatumi.ge/ru/qalta Chess Batumi]</ref>. ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== Kemer a reas perzh e gourfenn ar c'hampionad trizek gwech<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/2/26wwsuog-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Miz ha bloaz||align=kleiz|Niverenn ar c'hampionad||align=kleiz|Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1954||14||align="left"|[[Krasnodar]]||8/19 (+ 5, = 6, - 8)||12-16/20 |- |1955 ||15||align="left"|[[Soc'houmi]]|| || |- |1956 ||16||align="left"|[[Dnipro (kêr)|Dnipro]]|| ||4 |- |Du 1957||17||align="left"|[[Vilnius]]||8,5/17 (+ 5, = 7, - 5)||8-11/18 |- |1958||18||align="left"|[[C'harkiv]]|| || |- |1959||19||align="left"|[[Lipetsk]]|| || |- |Du 1960||20||align="left"|[[Riga]]||10/18 (+ 6, = 8, - 4)||6/19 |- |1961||21||align="left"|[[Bakou]]|| || |- |Genver 1962||22||align="left"|[[Riga]]|| || |- |Du 1963||23||align="left"|[[Bakou]]||8,5/19 (+ 5, = 7, - 7)||12-15/20 |- |1964||24||align="left"|[[Tbilisi]]|| || |- |1965||25||align="left"|[[Bălți]]|| || |- |Du 1966||26||align="left"|[[Kiev]]||8/19 (+ 4, = 8, - 7)||15-17/20 |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad URSS (kemmesk) ==== C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Jorjia<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersst/26wwsuog.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh |- |1953||2 (maouezi)||3||[[Leningrad]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||6||- |- |1955||1 (maouezi)||4||[[Vorochilovgrad]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||-||-||9||- |- |1958||2 (maouezi)||5||[[Vilnius]]||3/8 (+ 1, = 4, - 3)||37,5||-||-||8||- |- |1960||2 (maouezi)||7||[[Moskov]]||4,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||56,3||3||arem||8||- |- |1967||2 (maouezi)||10||[[Moskov]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||-||-||6||- |- |} ==== Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== C'hoari a reas ur gwezh e skipailh Dinamo<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1954sc/1954iskr.html 2nd Soviet Team Chess Cup: Rīga 1954 – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Kleub||Niverenn||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted |- |1954||2 (maouezi)||2||Dinamo||[[Riga]]||5,5/10 (+ 3, = 5, - 2)||55 |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=124013 He fartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eliso_Kakabadze He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT: Kakabadze, Eliso}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 1998]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] pgqjcpu6ib9d1bqyinyi4q21bpenm6x 2190496 2190494 2026-05-08T10:06:38Z Dakbzh 58931 + Difaz. 2190496 wikitext text/x-wiki '''Eliso Vladimirovna Kakabadze''' (e [[jorjieg]]:''' ელისო კაკაბაძე''') a zo bet ganet e 1929 e [[Tbilisi]] ha marvet e 1998.<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]] e oa. === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 1953, e 1954, e 1955 hag e 1957<ref>{{ru}}[https://web.archive.org/web/20171109194959/http://www.chessbatumi.ge/ru/qalta Chess Batumi]</ref>. ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== Kemer a reas perzh e gourfenn ar c'hampionad trizek gwech<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/2/26wwsuog-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Miz ha bloaz||align=kleiz|Niverenn ar c'hampionad||align=kleiz|Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1954||14||align="left"|[[Krasnodar]]||8/19 (+ 5, = 6, - 8)||12-16/20 |- |1955 ||15||align="left"|[[Soc'houmi]]|| || |- |1956 ||16||align="left"|[[Dnipro (kêr)|Dnipro]]|| ||4 |- |Du 1957||17||align="left"|[[Vilnius]]||8,5/17 (+ 5, = 7, - 5)||8-11/18 |- |1958||18||align="left"|[[C'harkiv]]|| || |- |1959||19||align="left"|[[Lipetsk]]|| || |- |Du 1960||20||align="left"|[[Riga]]||10/18 (+ 6, = 8, - 4)||6/19 |- |1961||21||align="left"|[[Bakou]]|| || |- |Genver 1962||22||align="left"|[[Riga]]|| || |- |Du 1963||23||align="left"|[[Bakou]]||8,5/19 (+ 5, = 7, - 7)||12-15/20 |- |1964||24||align="left"|[[Tbilisi]]|| || |- |1965||25||align="left"|[[Bălți]]|| || |- |Du 1966||26||align="left"|[[Kiev]]||8/19 (+ 4, = 8, - 7)||15-17/20 |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad URSS (kemmesk) ==== C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Jorjia<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersst/26wwsuog.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh |- |1953||2 (maouezi)||3||[[Leningrad]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||6||- |- |1955||1 (maouezi)||4||[[Vorochilovgrad]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||-||-||9||- |- |1958||2 (maouezi)||5||[[Vilnius]]||3/8 (+ 1, = 4, - 3)||37,5||-||-||8||- |- |1960||2 (maouezi)||7||[[Moskov]]||4,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||56,3||3||arem||8||- |- |1967||2 (maouezi)||10||[[Moskov]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||-||-||6||- |- |} ==== Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== C'hoari a reas ur gwezh e skipailh Iskra<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1954sc/1954iskr.html 2nd Soviet Team Chess Cup: Rīga 1954 – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Kleub||Niverenn||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted |- |1954||2 (maouezi)||2||Iskra||[[Riga]]||5,5/10 (+ 3, = 5, - 2)||55 |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=124013 He fartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eliso_Kakabadze He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT: Kakabadze, Eliso}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 1998]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] 7wj2cmxxpth1rjl255j43tqerr2xn97 2190498 2190496 2026-05-08T10:09:17Z Dakbzh 58931 /* Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk) */ 2190498 wikitext text/x-wiki '''Eliso Vladimirovna Kakabadze''' (e [[jorjieg]]:''' ელისო კაკაბაძე''') a zo bet ganet e 1929 e [[Tbilisi]] ha marvet e 1998.<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] jorjian ha [[URSS|soviedat]] e oa. === Kevezadegoù hiniennel === ==== [[Kampionad jorjiat an echedoù|Kampionad jorjiat an echedoù (Maouezi)]] ==== Trec'h e voe peder gwezh: e 1953, e 1954, e 1955 hag e 1957<ref>{{ru}}[https://web.archive.org/web/20171109194959/http://www.chessbatumi.ge/ru/qalta Chess Batumi]</ref>. ==== [[Kampionad echedoù Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel (maouezi)|Kampionad soviedat ar Maouezi]] ==== Kemer a reas perzh e gourfenn ar c'hampionad trizek gwech<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/players-ind/2/26wwsuog-ursw.html Women's Soviet Chess Championship - Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Miz ha bloaz||align=kleiz|Niverenn ar c'hampionad||align=kleiz|Kêr||Poentoù||Renk |- |Du 1954||14||align="left"|[[Krasnodar]]||8/19 (+ 5, = 6, - 8)||12-16/20 |- |1955 ||15||align="left"|[[Soc'houmi]]|| || |- |1956 ||16||align="left"|[[Dnipro (kêr)|Dnipro]]|| ||4 |- |Du 1957||17||align="left"|[[Vilnius]]||8,5/17 (+ 5, = 7, - 5)||8-11/18 |- |1958||18||align="left"|[[C'harkiv]]|| || |- |1959||19||align="left"|[[Lipetsk]]|| || |- |Du 1960||20||align="left"|[[Riga]]||10/18 (+ 6, = 8, - 4)||6/19 |- |1961||21||align="left"|[[Bakou]]|| || |- |Genver 1962||22||align="left"|[[Riga]]|| || |- |Du 1963||23||align="left"|[[Bakou]]||8,5/19 (+ 5, = 7, - 7)||12-15/20 |- |1964||24||align="left"|[[Tbilisi]]|| || |- |1965||25||align="left"|[[Bălți]]|| || |- |Du 1966||26||align="left"|[[Kiev]]||8/19 (+ 4, = 8, - 7)||15-17/20 |- |} === Kevezadegoù dre skipailh === ==== Kampionad URSS (kemmesk) ==== C'hoari a reas teir gwezh e skipailh Jorjia<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/playersst/26wwsuog.html Soviet Team Chess Championship – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel|| Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn he skipailh |- |1953||2 (maouezi)||3||[[Leningrad]]||3/7 (+ 2, = 2, - 3)||42,9||-||-||6||- |- |1955||1 (maouezi)||4||[[Vorochilovgrad]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||-||-||9||- |- |1958||2 (maouezi)||5||[[Vilnius]]||3/8 (+ 1, = 4, - 3)||37,5||-||-||8||- |- |1960||2 (maouezi)||7||[[Moskov]]||4,5/8 (+ 2, = 2, - 3)||56,3||3||arem||8||- |- |1967||2 (maouezi)||10||[[Moskov]]||5/9 (+ 3, = 4, - 2)||55,6||-||-||6||- |- |} ==== Kib soviedat ar C'hleuboù (kemmesk) ==== C'hoari a reas ur gwezh e skipailh Iskra<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1954sc/1954iskr.html 2nd Soviet Team Chess Cup: Rīga 1954 – Olimp Base]</ref>. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Kleub||Niverenn ar gevezadeg||Kêr||Poentoù||Dregantad efedusted |- |1954||2 (maouezi)||Iskra||2||[[Riga]]||5,5/10 (+ 3, = 5, - 2)||55 |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=124013 He fartiennoù e Chessgames] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Eliso_Kakabadze He fartiennoù e 365 Chess] {{DEFAULTSORT: Kakabadze, Eliso}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1929]] [[Rummad:Marvioù 1998]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù soviedat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù jorjian]] nkyidcc76suq1osr6fo22bts1el50ln 2 180130 2190459 2026-05-07T17:59:04Z Avraham 20177 Avraham en deus kaset ar bajenn [[Implijer:Skemous/z]] da [[Implijer:Dudzcar/z]]: Pajenn dilec’hiet emgefre en un adenvel an implijer "[[Special:CentralAuth/Skemous|Skemous]]" da "[[Special:CentralAuth/Dudzcar|Dudzcar]]" 2190459 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Implijer:Dudzcar/z]] ld7uamhnnsmwqnmuouq7tu8xn8gpsyc 0 180131 2190481 2026-05-07T21:31:00Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "{| class="infobox" {{Infobox/Titl|Enfield No.2 Mk I Revolver|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Enfield-No2.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur revolver '''Enfield No.2 Mk I*''' produet e 1940 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] |- ! scope="r..." 2190481 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Enfield No.2 Mk I Revolver|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Enfield-No2.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur revolver '''Enfield No.2 Mk I*''' produet e 1940 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] un-ober / daou-ober (Mk 1)<br>Daou-ober nemetken (Mk 1* ha Mk1**) |- ! scope="row" |[[Munision]] |[[.38 S&W|.38/200]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1928 |- ! scope="row" |Mare servij |1932 - 1957 (Rouantelezh-Unanet) |- ! scope="row" |Ijinerien |[[Webley & Scott]]<br>[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]] |- ! scope="row" |Produer |[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1887-1924 |- ! scope="row" |Niver produet |≈ {{formatnum:55000}} Mk I<br>≈ {{formatnum:270000}} Mk 1* ha Mk1** |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm Mk I*) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |0,765 kg |- ! scope="row" |Hirder |260 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |127 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Tizh ar boled V₀ |189 m/s |- ! scope="row" |Endalc'h |[[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|Taboulin]] 6 tenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B |- |} An '''Enfield No. 2''' zo ur [[revolver]] bet produet gant ar [[Royal Small Arms Factory]] e [[Enfield (Londrez)|Enfield]] ([[Bro-Saoz]]) evit [[British Army|arme Breizh-Veur]]. Implijet e voe ganti eus 1928 betek 1957, e-pad an [[Eil Brezel-bed]] dreist-holl. == Istor ha deskrivadur == Abaoe 1887 e rae ar British Army gant revolverioù reolius [[Webley (revolver)|Webley]] kambret e [[.455 Webley]]. O stumm diwezhañ, an Mk. VI, a voe adkambret er c'halibr [[.38/200]] goude ar [[Brezel-bed Kentañ]] evit skañvaat an arm hag izelaat e [[argil]]. E 1927, ar Royal Small Arms Factory a ginnigas ur revolver heñvel e neuz diavaez ouzh stumm diwezhañ ar Webley, met un tammig disheñvel pezhioù zo evel an [[Draen (armoù)|draen]] hag ar surded. Mirout a rae memestra framm ''top-break'' ar Webley, un [[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|daboulin]] evit c'hwec'h kartouchenn .38/200 hag ur [[Platinenn (arm-tan)|blatinenn]] un-ober / daou-ober. Dibabet e voe evel [[Arm ordrenañs|arm standart]] e Breizh-Veur e 1932, dindan an anv ofisiel'' Enfield No.2 Mk I Revolver''. War-dro {{formatnum:55000}} skouerenn anezhañ a voe produet<ref>{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/handguns/double-action-revolvers/great-britain-double-action-revolvers/enfield-no-2-mk-1-eng/ Enfield No 2 Mk 1]'', Modern Firearms (lennet d'ar 07/05/2026)</ref>. E dibenn ar bloavezhioù 1930 e voe tennet diouzh ar skouerennoù nevez-produet kribenn [[Geriaoueg an armoù-tan#Ki|ki]] ar revolver, a c'halle tapout krog e dilhad soudarded ekipajoù an tankoù peurgetket<ref>'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, p. 163</ref>. Ar stumm nevez, anvet Mk I*, a oa neuze ur blatinenn daou-ober hepken dezhañ, pa n'halle ket ar c'hi bezañ stegnet gant an dorn ken. Tost an holl revolverioù stumm kozh Mk I a voe treuzfurmet e Mk I* war-lerc'h. Adalek 1942 e voe produet ur stumm diwezhañ, anvet Mk I**, a oa simploc'h da ober, evit talañ ouzh redioù an ekonomiezh vrezel. War-dro {{formatnum:275000}} skouerenn eus ar stummoù Mk I* ha Mk I** a voe graet en holl. == Levrlennadur == * {{En}} Ian Skennerton & Mark Stamps, ''.380 Enfield no. 2 revolver'', 1993, 126 p., ISBN 978-1853671395 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] g9e8cp23je8ccqhspzdomqp0yxhektn 2190482 2190481 2026-05-07T21:34:32Z Kestenn 14086 2190482 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Enfield No.2 Mk I Revolver|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Enfield-No2.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur revolver '''Enfield No.2 Mk I*''' produet e 1940 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] un-ober / daou-ober (Mk 1)<br>Daou-ober nemetken (Mk 1* ha Mk1**) |- ! scope="row" |[[Munision]] |[[.38 S&W|.38/200]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1928 |- ! scope="row" |Mare servij |1932 - 1957 (Rouantelezh-Unanet) |- ! scope="row" |Ijinerien |[[Webley & Scott]]<br>[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]] |- ! scope="row" |Produer |[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1887-1924 |- ! scope="row" |Niver produet |≈ {{formatnum:55000}} Mk I<br>≈ {{formatnum:270000}} Mk 1* ha Mk1** |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm Mk I*) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |0,765 kg |- ! scope="row" |Hirder |260 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |127 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Tizh ar boled V₀ |189 m/s |- ! scope="row" |Endalc'h |[[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|Taboulin]] 6 tenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B |- |} An '''Enfield No. 2''' zo ur [[revolver]] bet produet gant ar [[Royal Small Arms Factory]] e [[Enfield (Londrez)|Enfield]] ([[Bro-Saoz]]) evit [[British Army|arme Breizh-Veur]]. Implijet e voe ganti eus 1928 betek 1957, e-pad an [[Eil Brezel-bed]] dreist-holl. == Istor ha deskrivadur == Abaoe 1887 e rae ar British Army gant revolverioù reolius [[Webley (revolver)|Webley]] kambret e [[.455 Webley]]. O stumm diwezhañ, an Mk. VI, a voe adkambret er c'halibr [[.38/200]] goude ar [[Brezel-bed Kentañ]] evit skañvaat an arm hag izelaat e [[argil]]. E 1927, ar Royal Small Arms Factory a ginnigas ur revolver heñvel e neuz diavaez ouzh stumm diwezhañ ar Webley, met un tammig disheñvel pezhioù zo evel an [[Draen (armoù)|draen]] hag ar surded. Mirout a rae memestra framm ''top-break'' ar Webley, un [[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|daboulin]] evit c'hwec'h kartouchenn .38/200 hag ur [[Platinenn (arm-tan)|blatinenn]] un-ober / daou-ober. Dibabet e voe evel [[Arm ordrenañs|arm standart]] e Breizh-Veur e 1932, dindan an anv ofisiel'' Enfield No.2 Mk I Revolver''. War-dro {{formatnum:55000}} skouerenn anezhañ a voe produet<ref>{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/handguns/double-action-revolvers/great-britain-double-action-revolvers/enfield-no-2-mk-1-eng/ Enfield No 2 Mk 1]'', Modern Firearms (lennet d'ar 07/05/2026)</ref>. E dibenn ar bloavezhioù 1930 e voe tennet diouzh ar skouerennoù nevez-produet kribenn [[Geriaoueg an armoù-tan#Ki|ki]] ar revolver, a c'halle tapout krog e dilhad soudarded ekipajoù an tankoù peurgetket<ref>'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, p. 163</ref>. Ar stumm nevez, anvet Mk I*, a oa neuze ur blatinenn daou-ober hepken dezhañ, pa n'halle ket ar c'hi bezañ stegnet gant an dorn ken. Tost an holl revolverioù stumm kozh Mk I a voe treuzfurmet e Mk I* war-lerc'h. Adalek 1942 e voe produet ur stumm diwezhañ, anvet Mk I**, a oa simploc'h da ober, evit talañ ouzh redioù an ekonomiezh vrezel. War-dro {{formatnum:270000}} skouerenn eus ar stummoù Mk I* ha Mk I** a voe graet en holl. <gallery> Restr:Enfield No. 2 Mk 1 1938.jpg|Stumm Mk 1, skouerenn graet e 1938 Restr:Enfieldbench25.jpg|Stumm Mk 1* </gallery> == Levrlennadur == * {{En}} Ian Skennerton & Mark Stamps, ''.380 Enfield no. 2 revolver'', 1993, 126 p., ISBN 978-1853671395 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] d46lte5qz8kpd94bsbkn7cyknnmicqt 2190483 2190482 2026-05-07T21:38:38Z Kestenn 14086 2190483 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Enfield No.2 Mk I Revolver|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Enfield-No2.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur revolver '''Enfield No.2 Mk I*''' produet e 1940 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Rouantelezh-Unanet}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] un-ober / daou-ober (Mk 1)<br>Daou-ober nemetken (Mk 1* ha Mk1**) |- ! scope="row" |[[Munision]] |[[.38 S&W|.38/200]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1928 |- ! scope="row" |Mare servij |1932-1963 (Rouantelezh-Unanet) |- ! scope="row" |Ijinerien |[[Webley & Scott]]<br>[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]] |- ! scope="row" |Produer |[[Royal Small Arms Factory|RSAF Enfield]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1932-1957 |- ! scope="row" |Niver produet |≈ {{formatnum:55000}} Mk I<br>≈ {{formatnum:270000}} Mk 1* ha Mk1** |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm Mk I*) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |0,765 kg |- ! scope="row" |Hirder |260 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |127 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Tizh ar boled V₀ |189 m/s |- ! scope="row" |Endalc'h |[[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|Taboulin]] 6 tenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B |- |} An '''Enfield No. 2''' zo ur [[revolver]] bet produet gant ar [[Royal Small Arms Factory]] e [[Enfield (Londrez)|Enfield]] ([[Bro-Saoz]]) evit [[British Army|arme Breizh-Veur]]. Implijet e voe ganti eus 1928 betek 1957, e-pad an [[Eil Brezel-bed]] dreist-holl. == Istor ha deskrivadur == Abaoe 1887 e rae ar British Army gant revolverioù reolius [[Webley (revolver)|Webley]] kambret e [[.455 Webley]]. O stumm diwezhañ, an Mk. VI, a voe adkambret er c'halibr [[.38/200]] goude ar [[Brezel-bed Kentañ]] evit skañvaat an arm hag izelaat e [[argil]]. E 1927, ar Royal Small Arms Factory a ginnigas ur revolver heñvel e neuz diavaez ouzh stumm diwezhañ ar Webley, met un tammig disheñvel pezhioù zo evel an [[Draen (armoù)|draen]] hag ar surded. Mirout a rae memestra framm ''top-break'' ar Webley, un [[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|daboulin]] evit c'hwec'h kartouchenn .38/200 hag ur [[Platinenn (arm-tan)|blatinenn]] un-ober / daou-ober. Dibabet e voe evel [[Arm ordrenañs|arm standart]] e Breizh-Veur e 1932, dindan an anv ofisiel'' Enfield No.2 Mk I Revolver''. War-dro {{formatnum:55000}} skouerenn anezhañ a voe produet<ref>{{En}} POPENKER Maxim, ''[https://modernfirearms.net/en/handguns/double-action-revolvers/great-britain-double-action-revolvers/enfield-no-2-mk-1-eng/ Enfield No 2 Mk 1]'', Modern Firearms (lennet d'ar 07/05/2026)</ref>. E dibenn ar bloavezhioù 1930 e voe tennet diouzh ar skouerennoù nevez-produet kribenn [[Geriaoueg an armoù-tan#Ki|ki]] ar revolver, a c'halle tapout krog e dilhad soudarded ekipajoù an tankoù peurgetket<ref>'''{{Fr}}''' HOUSTON Rob, STROYAN Christine (renerezh), ''Armes à feu de légende'', Larousse, 2019, ISBN 978-2035979650, p. 163</ref>. Ar stumm nevez, anvet Mk I*, a oa neuze ur blatinenn daou-ober hepken dezhañ, pa n'halle ket ar c'hi bezañ stegnet gant an dorn ken. Tost an holl revolverioù stumm kozh Mk I a voe treuzfurmet e Mk I* war-lerc'h. Adalek 1942 e voe produet ur stumm diwezhañ, anvet Mk I**, a oa simploc'h da ober, evit talañ ouzh redioù an ekonomiezh vrezel. War-dro {{formatnum:270000}} skouerenn eus ar stummoù Mk I* ha Mk I** a voe graet en holl. <gallery> Restr:Enfield No. 2 Mk 1 1938.jpg|Stumm Mk 1, skouerenn graet e 1938 Restr:Enfieldbench25.jpg|Stumm Mk 1* </gallery> == Levrlennadur == * {{En}} Ian Skennerton & Mark Stamps, ''.380 Enfield no. 2 revolver'', 1993, 126 p., ISBN 978-1853671395 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Armoù ar Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] 2ifdl8yeeh7366lgo8bt09y7y21c5kw 0 180132 2190488 2026-05-08T09:25:39Z Tanjee 563 Pajenn krouet gant : "[[File:1908newhebridesoptfijiKEVII1s.jpg|thumb|upright 0.7|left|Ar roue Edouarzh VII (1908)]] Gant an [[ergerzher]] saoz [[James Cook]] eo bet anvet "Hebridez-Nevez" an enezeg [[Vanuatu]], e su d'ar [[Mor Habask]], e 1774. Poblet e voe gant trevadennerien eus Bro-C’hall, Bro-Saoz, Alamagn hag Aostralia a-hed an {{XIXvet kantved}}. Sinet e voe un emglev (ar ''Protokol 1906'') gant Frañs hag ar Rouantelezh-Unanet]] a embanne e teue an Hebridez-Nevez da vezañ ur k..." 2190488 wikitext text/x-wiki [[File:1908newhebridesoptfijiKEVII1s.jpg|thumb|upright 0.7|left|Ar roue Edouarzh VII (1908)]] Gant an [[ergerzher]] saoz [[James Cook]] eo bet anvet "Hebridez-Nevez" an enezeg [[Vanuatu]], e su d'ar [[Mor Habask]], e 1774. Poblet e voe gant trevadennerien eus Bro-C’hall, Bro-Saoz, Alamagn hag Aostralia a-hed an {{XIXvet kantved}}. Sinet e voe un emglev (ar ''Protokol 1906'') gant Frañs hag ar Rouantelezh-Unanet]] a embanne e teue an Hebridez-Nevez da vezañ ur [[kondominium|''c’hondominium'']] dindan aotrouniezh an div vro. Savet e voe mod-se div velestradurezh evit kenverañ an inizi a-gevret. Dont a reas e pleustr e 1907 ha torret e voe e 1980 pa voe dizalc’h ar vro dindan anv '''Republik Vanuatu'''. == An timbroù kentañ == Embannet e voe an timbroù kentañ e 1908. Gant ar velestradurezh saoz e voe lakaet er-maez timbroù an inizi [[Fidji]] (poltred ar roue [[Edouarzh VII]]) dreistmoullet gant ‘’’NEW HEBRIDES CONDOMINIUM’’’ tra ma veze implijet timbroù [[Kaledonia-Nevez]] dreistmoullet gant '''NOUVELLES HEBRIDES''' gant hini Frañs. Ouzhpennet e voe ar ger Condominium war ar rummad adembannet e 1910. [[File:1920 stamp of the New Hebrides.jpg| thumb|upright 1.3|right|Delwenn an doue (1920)]] E 1911 avat e voe savet gant an daou du un timbr damheñvel a ziskoueze, er-c’hreiz, delwenn un doue azeulet gant pobl ar vro, hag a bep tu dezhañ, al lizherennoù '''GR''' (''George Rex'') ha '''RF''' (''République Française''), mui ardamezioù ar broioù. Divyezhek galleg-saozneg e oa an alc’hwez. Tmbroù gant un talvoud-gwerzh e lurioù gall a voe moullet, ha reoù all e moneiz Bro-Saoz. Implijet e voent e-pad meur a vloaz, ha pa reas diouer ar re izel o zalvoud-gwerzh e voe dreistmoullet ar re goustusañ gant '''10 c.''' pe '''1 d.'''. E 1925 e voe adembannet ar rummad-se hogen ar wech-mañ e teue war-wel an talvoud-gwerzh e pence (pe shilling) hag e santim war ar memes timbr. Edo ar priz e ‘’pence’’ war an tu-dehou war timbroù Breizh-Veur, ha posubl e oa spurmantiñ ur filigran « Kurunenn ha CA » tra ma oa ar santimoù war an tu kleiz er stumm gallek, engravet e oa "NOUVELLES HEBRIDES", ha moullet war baper gant ur merk-dour "R F". Heñvel e oa an dresadenn forzh peseurt stumm e oa. [[File:The New Hebrides Condominium 1949 Mi 134 stamp (75th anniversary of the UPU. UPU Monument, Bern, Switzerland).jpg|| thumb|upright 1.0|left|75vet deiz-ha-bloaz UPB (1949)]] [[File:The New Hebrides Condominium 1949 Mi 138 stamp (75th anniversary of the UPU. UPU Monument, Bern, Switzerland).jpg|| thumb|upright 1.0|right|75vet deiz-ha-bloaz UPB (1949)]] == Ur moneiz nevez == Torret e voe ar stignad doublañ pa zigreskas talvoudegezh al lur gall, e 1938. Talvoud-gwerzh ar rummad savet ar bloaz-se – pe an daouad kentoc’h - a ziskoueze skeudenn un draezhenn, ur birogenn hag ur menez-tan a-bell, a voe meneget e lurioù-aour (''Fr Gold''). Skrivet e oa <small>NEW HEBRIDES</small> pe <small>NOUVELLES HEBRIDES</small> en nec’h, a-hervezh, ha <small>CONDOMINIUM</small> en traoñ. Dreistmoullet e voe an heuliad gant ar gerioù '''France Libre''' rak ne voe biskoazh an tiriad dindan aotrouniezh ren Vichy. Goude ar brezel e voe embannet en Hebridez-Nevez an hevelep timbroù-lidañ ha e broioù all [[Kenglad ar Broadoù]] : 75vet deiz-ha-bloaz [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] (1949), kurunidigezh [[Elesbed II]] (1953), marv [[Winston Churchill]] (1966), eured-arc’hant ar c’houblad roueel (1972) … Tostoc’h ouzh istor ha sevenadur an enezeg e oa danvez an timbroù embannet koulskoude : ar vuhez bemdeziek (1953), gweledvaoù ezotek, bleunioù ha loened gouez, pinvidigezh an armerzh lec’hel (mengleuzioù manganez, pesketa, h.a.). Er bloavezhioù 1960 e veze embannet timbroù brasoc’h. Liesseurt e oa an temoù : an istor, (25vet deiz-ha-bloaz Emgannoù ar Meurvor Habask e 1967, beaj [[Bougainville]] e 1968, beaj [[James Cook]] e 1974), ar sportoù (C'hoarioù Su ar Meurvor Habask), ar c’hirri-nij, gouel Nedeleg (adalek 1972), an ensavadurioù etrebroadel ([[UNESCO]], [[Aozadur Bedel ar Yec’hed]]), pezhioù arzhoù-kaer an enezidi … Merket eo pep timbr gant arouezioù doubl : '''E II R''' (= ''Elesbed II Regina'') ha '''R.F.''' (= ''République Française''). E 1977 e voe eztaolet talvoud-gwerzh an timbroù gant ar ''Franc de Nouvelles-Hébrides'' , ha dreistmoullet e voe timbroù embannet er bloavezhioù 1972 ha 1973 gant barrennoù ha '''FNH'''. An alc’hwez-se eo a lenner war ar rummadoù diwezhañ embannet eus 1977 da 1979. [[File:Australasian New Hebrides Company stamp.jpg| thumb|upright 1.0|right| Timbr an embregerezh ANHC (1897)]] D’an 30 a viz Gouere 1980 e voe embannet dizalc’hidigezh ar Vanuatu. Timbroù Vanuatu a vez implijet er vro bremañ. == Timbroù prevez == E 1897 e krogas an embregerezh Australasian New Hebrides Company (ANHC) gant ur servij postoù prevez etre an inizi, ha timbroù a voe embannet ganti. Ne badas ket avat, hag an timbroù na ooant ket bet implijet a voe gwerzhet d’ar varc’hadourien. ==Pennad kar== *[[Timbroù Vanuatu]] [[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Hebridez-Nevez]] [[Rummad:Vanuatu]] 3qih3twu2vw9ph1ub2p0t3siapmjb69 0 180133 2190492 2026-05-08T09:59:27Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "[[Restr:Tcitp d653 webley & scott firearms of birmingham.jpg|dehou|251x251px]] '''Webley & Scott''' zo un embregerezh [[Arm-tan|armoù-tan]] hag [[Arm dre aer gwasket|armoù dre aer gwasket]] saoz, bet savet e 1790 e [[Birmingham]]. Brudet eo evit bezañ produet armoù-dorn evit armeoù [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] eus dibenn an XIX{{Vet}} kantved betek an [[Eil Brezel-bed]]. == Istor == E 1790 e voe krouet un atalier moulloù [[Boled|boledoù]] e Birmigham gant un d..." 2190492 wikitext text/x-wiki [[Restr:Tcitp d653 webley & scott firearms of birmingham.jpg|dehou|251x251px]] '''Webley & Scott''' zo un embregerezh [[Arm-tan|armoù-tan]] hag [[Arm dre aer gwasket|armoù dre aer gwasket]] saoz, bet savet e 1790 e [[Birmingham]]. Brudet eo evit bezañ produet armoù-dorn evit armeoù [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] eus dibenn an XIX{{Vet}} kantved betek an [[Eil Brezel-bed]]. == Istor == E 1790 e voe krouet un atalier moulloù [[Boled|boledoù]] e Birmigham gant un den anvet William Davis. Tremen a reas ar stal etre daouarn e vab-kaer Philip Webley e 1845. Asambles gant e vreur e krojont da sevel armoù [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù an armoù kozh|dre skeiñ]]. Er bloavezhioù 1860 e teuas Thomas hag Henry, daou vab da Philip, da labourat gante. Kregiñ a rejont da fardañ revolverioù. Diwar neuze e kreskas o brud, hag e 1867 e voe choazet [[Webley RIC|unan eus o revolverioù]] gant ar [[Royal Irish Constabulary]]. E 1880 e voe ijinet ar [[Webley (revolver)|revolver Webley]], dibabet adalek 1887 evel arm-dorn standart ar [[British Army]], dindan an anv ''Webley Mk. I''. An heuliad revolverioù-mañ, meur a adstumm dezhe, a chomas implijet gant arme Breizh-Veur betek ar bloavezhioù 1960<ref name=":0">{{en}} ''[https://www.webleyandscott.com/pages/history History]'', war lec'hienn Webley & Scott (lennet d'an 08/05/2026)</ref>. E 1897 e kendeuzas an embregerezh gant ar W&C Scott & Sons, hag adanvet e voe ''Webley & Scott Revolver & Arms Co. Limited of Birmingham''. Kenderc'hel a reas da liesaat e obererezh, en ur vreouiñ e arm dre aer gwasket kentañ e 1910. Bloaz war-lerc'h e voe choazet e [[Webley Self-Loading Pistol|bistolenn damaotomatek]] gant polis [[Londrez]]<ref name=":0" />. Webley & Scott a broduas {{formatnum:310000}} revolver Webley Mk. VI evit ar British Army e-pad ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]]<ref>{{en}} ''[https://www.vintageguns.co.uk/magazine/appreciating-birmingham-s-big-boys Appreciating Birmingham's Big Boys]'', The Vintage Gun Journal, miz Meurzh 2020, (lennet d'an 08/05/2026)</ref>. Abalamour d'ul lezenn strishoc'h war an armoù evit ar siviled bet votet e 1920 e Breizh-Veur, Webley & Scott a labouras muioc'h-mui evit diorren e rann armoù dre aer gwasket. Meur a arm a voe ijinet ha produet betek 2005, pa serras labouradeg Brimingham. Adtapet e voe ar merk gant un embregerezh breizhveuriat all, hag a gasas ar broduerezh da d[[Turkia]]. E 2010 e adkrogas Webley & Scott da broduiñ [[Fuzuilh flour he c'hanol|fuzuilhoù-chase]]. Ul labouradeg a voe digoret e 2020 e [[Sandila]], en [[Uttar Pradesh]] ([[India]]), evit klask gounit perzhioù e marc'had an armoù-tan siviul er vro-se<ref>{{en}} Namita BAJPAI, ''[https://www.newindianexpress.com/nation/2020/Sep/24/british-firm-webley-and-scott-set-to-make-guns-in-india-for-civilians-2201342.html British firm Webley and Scott set to make guns in India for civilians]'', The New Indian Express, 24/09/2020 (lennet d'an 08/05/2026)</ref>.[[Restr:Webley-Fosbery short bbl.jpg|thumb|Ur revolver damaotomatek Webley-Fosbery]] == Armoù brudetañ == *revolverioù [[Webley Longspur]] (1853) *revolverioù [[Webley RIC]] (1867) *revolverioù [[Boxer (revolver)|Boxer]] (1868) *revolverioù [[British Bull Dog]] (1872) *revolverioù [[Webley (revolver)|Webley]] Marks I - VI (eus 1887 betek 1923) *[[Webley-Wilkinson]] (1884-1914) *pistolenn [[Mars (pistolenn)|Mars]] (1900) *revolverioù [[Webley-Fosbery Automatic Revolver]] (1900) *pistolenn [[Webley Self-Loading Pistol]] (1910) *Webley Mark I Air Pistol (1924) *Webley Mark II Air Rifle (1929) *Webley Mark III Air Rifle *Webley Hawk Mark III Air Rifle (1977) *[[Webley Hurricane Air Pistol]] (1977) *fuzuilhoù flour o c'hanol [[Webley 900]] (2010) == Liamm diavaez == * {{en}} [https://www.webleyandscott.com/ Lec'hienn an embregerezh] == Levrlennadur == * {{En}} Gordon Bruce, ''Webley & Scott Automatic Pistols'', Stocker Schmid, 1992, 304 p., ISBN 978-3727671067 * {{En}} Gordon Bruce, ''Webley Air Pistols: Their History and Development'', Crowood Press, 2001, 216 p., ISBN 978-0709066194 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]] [[Rummad:Embregerezhioù savet e 1790]] [[Rummad:Embregerezhioù Bro-Saoz]] rjs4op0cllie1hct5bl14dafqnoos0l 2190495 2190492 2026-05-08T10:06:32Z Kestenn 14086 2190495 wikitext text/x-wiki [[Restr:Tcitp d653 webley & scott firearms of birmingham.jpg|dehou|251x251px]] '''Webley & Scott''' zo un embregerezh [[Arm-tan|armoù-tan]] hag [[Arm dre aer gwasket|armoù dre aer gwasket]] saoz, bet savet e 1790 e [[Birmingham]]. Brudet eo evit bezañ produet armoù-dorn evit armeoù [[Impalaeriezh Breizh-Veur]] eus dibenn an XIX{{Vet}} kantved betek an [[Eil Brezel-bed]]. == Istor == E 1790 e voe krouet un atalier moulloù [[Boled|boledoù]] e Birmigham gant un den anvet William Davis. Tremen a reas ar stal etre daouarn e vab-kaer Philip Webley e 1845. Asambles gant e vreur e krojont da sevel armoù [[Platinenn (arm-tan)#Platinennoù an armoù kozh|dre skeiñ]]. Er bloavezhioù 1860 e teuas Thomas hag Henry, daou vab da Philip, da labourat gante. Kregiñ a rejont da fardañ revolverioù. Diwar neuze e kreskas o brud, hag e 1867 e voe choazet [[Webley RIC|unan eus o revolverioù]] gant ar [[Royal Irish Constabulary]]. E 1880 e voe ijinet ar [[Webley (revolver)|revolver Webley]], dibabet adalek 1887 evel arm-dorn standart ar [[British Army]], dindan an anv ''Webley Mk. I''. An heuliad revolverioù-mañ, meur a adstumm dezhe, a chomas implijet gant arme Breizh-Veur betek ar bloavezhioù 1960<ref name=":0">{{en}} ''[https://www.webleyandscott.com/pages/history History]'', war lec'hienn Webley & Scott (lennet d'an 08/05/2026)</ref>. [[Restr:Webley-Mk-VI-p1030100 noBG.jpg|kleiz|thumb|200x200px|Ur revolver Webley Mk VI, bet implijet gant Breizh-Veur e-pad ar Brezel-bed Kentañ]] E 1897 e kendeuzas an embregerezh gant ar W&C Scott & Sons, hag adanvet e voe ''Webley & Scott Revolver & Arms Co. Limited of Birmingham''. Kenderc'hel a reas da liesaat e obererezh, en ur vreouiñ e arm dre aer gwasket kentañ e 1910. Bloaz war-lerc'h e voe choazet e [[Webley Self-Loading Pistol|bistolenn damaotomatek]] gant polis [[Londrez]]<ref name=":0" />. Webley & Scott a broduas {{formatnum:310000}} revolver Webley Mk. VI evit ar British Army e-pad ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]]<ref>{{en}} ''[https://www.vintageguns.co.uk/magazine/appreciating-birmingham-s-big-boys Appreciating Birmingham's Big Boys]'', The Vintage Gun Journal, miz Meurzh 2020, (lennet d'an 08/05/2026)</ref>. Abalamour d'ul lezenn strishoc'h war an armoù evit ar siviled bet votet e 1920 e Breizh-Veur, Webley & Scott a labouras muioc'h-mui evit diorren e rann armoù dre aer gwasket. Meur a arm a voe ijinet ha produet betek 2005, pa serras labouradeg Brimingham. Adtapet e voe ar merk gant un embregerezh breizhveuriat all, hag a gasas ar broduerezh da d[[Turkia]]. E 2010 e adkrogas Webley & Scott da broduiñ [[Fuzuilh flour he c'hanol|fuzuilhoù-chase]]. Ul labouradeg a voe digoret e 2020 e [[Sandila]], en [[Uttar Pradesh]] ([[India]]), evit klask gounit perzhioù e marc'had an armoù-tan sivil er vro-se<ref>{{en}} Namita BAJPAI, ''[https://www.newindianexpress.com/nation/2020/Sep/24/british-firm-webley-and-scott-set-to-make-guns-in-india-for-civilians-2201342.html British firm Webley and Scott set to make guns in India for civilians]'', The New Indian Express, 24/09/2020 (lennet d'an 08/05/2026)</ref>.[[Restr:Webley-Fosbery short bbl.jpg|thumb|Ur revolver damaotomatek Webley-Fosbery|200x200px]] == Armoù brudetañ == *revolverioù [[Webley Longspur]] (1853) *revolverioù [[Webley RIC]] (1867) *revolverioù [[Boxer (revolver)|Boxer]] (1868) *revolverioù [[British Bull Dog]] (1872) *revolverioù [[Webley (revolver)|Webley]] Marks I - VI (eus 1887 betek 1923) *[[Webley-Wilkinson]] (1884-1914) *pistolenn [[Mars (pistolenn)|Mars]] (1900) *revolverioù [[Webley-Fosbery Automatic Revolver]] (1900) *pistolenn [[Webley Self-Loading Pistol]] (1910) *Webley Mark I Air Pistol (1924) *Webley Mark II Air Rifle (1929) *Webley Mark III Air Rifle *Webley Hawk Mark III Air Rifle (1977) *[[Webley Hurricane Air Pistol]] (1977) *fuzuilhoù flour o c'hanol [[Webley 900]] (2010) == Liamm diavaez == * {{en}} [https://www.webleyandscott.com/ Lec'hienn an embregerezh] == Levrlennadur == * {{En}} Gordon Bruce, ''Webley & Scott Automatic Pistols'', Stocker Schmid, 1992, 304 p., ISBN 978-3727671067 * {{En}} Gordon Bruce, ''Webley Air Pistols: Their History and Development'', Crowood Press, 2001, 216 p., ISBN 978-0709066194 == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Embregerezhioù armoù-tan]] [[Rummad:Embregerezhioù savet e 1790]] [[Rummad:Embregerezhioù Bro-Saoz]] fzjbz6g73qodov0xblh1j49dk3342rv 14 180134 2190501 2026-05-08T10:14:20Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "[[Rummad:Embregerezhioù hervez bloavezh o c'hrouidigezh|1790]] [[Rummad:1790]]" 2190501 wikitext text/x-wiki [[Rummad:Embregerezhioù hervez bloavezh o c'hrouidigezh|1790]] [[Rummad:1790]] 5i6em0wf190siwmgkxzikipkd0y16o5 0 180135 2190503 2026-05-08T10:37:28Z Kestenn 14086 Lañs dister 2190503 wikitext text/x-wiki {{Danvez pennad}} '''Sandila''' zo ur gêr e distrig Hardoi, e-kreiz [[Uttar Pradesh]] ([[India]]). {{formatnum:58346}} annezad a oa e 2011. Er bloaz-se e oa 55,49% a hindoued ha 43,97% a vuzulmaned er gêr<ref>{{en}} ''[https://www.census2011.co.in/data/town/800927-sandila-uttar-pradesh.html Sandila Town Population Census 2011 - 2026]'' Census 2011 (lennet d'an 08/05/2026)</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} jmxs3i63l1w74nfun21jipb56dx40aa 2190505 2190503 2026-05-08T10:38:21Z Kestenn 14086 2190505 wikitext text/x-wiki {{Danvez pennad}} '''Sandila''' zo ur gêr e distrig Hardoi, e-kreiz [[Uttar Pradesh]] ([[India]]). {{formatnum:58346}} annezad a oa e 2011. Er bloaz-se e oa 55,49% a hindoued ha 43,97% a vuzulmaned er gêr<ref>{{en}} ''[https://www.census2011.co.in/data/town/800927-sandila-uttar-pradesh.html Sandila Town Population Census 2011 - 2026]'' Census 2011 (lennet d'an 08/05/2026)</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kêrioù India]] dnhaw48p2hrchcak9f60ilcrfu3voms