Wikipedia brwiki https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikipedia Kaozeadenn Wikipedia Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 0 754 2194382 2192210 2026-07-02T11:31:12Z Llydawr 145 2194382 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} Diwar an divizoù diwar-benn [[adreizh]] [[reizhskrivadur ar brezhoneg]] e 1941 oa bet savet ar reizhskrivadur peurunvanet<ref>Peurunvanidigezh ar brezhoneg a vez komzet eus outañ ivez.</ref>, berroc'h ar '''peurunvan''', [[arallanv]]et '''KLTG'''<ref>Diwar pennlizherennoù anvioù ar pevar rannyezh a vez meneget ez-istorel : Kerne, Leon, Treger ha Gwened.</ref> ivez, pe ar « Zh » c'hoazh, evit kemer plas an [[doare-skrivañ KLT]], savet da-heul adaoz reizhskrivadur ar brezhoneg 1908, en ur engronnañ ar reizhskrivadur implijet e [[Bro-Wened]].<ref>''Danevell ar Peurunvanadur'' savet gant Remont Delaporte, ''Imbourc'h'', niv. 263-268, 1991-1992.</ref>. Daoust m’eo bet implijet an adreizh gant kelaouennoù ha tiez-embann pennañ e krogas [[Brezel reizhskrivadur ar brezhoneg]] hag a voe maget diwar abegoù politikel e-pad 70 bloaz. ==Istor berr an adreizhioù kent == === Adreizhioù reizhskrivadur ar brezhoneg a-raok 1821 === Ma veze [[doare-skrivañ|doareoù-skrivañ]] stabil a-walc’h evit an [[henvrezhoneg]], eus un tu, ha evit ar [[krennvrezhoneg|c’hrennvrezhoneg]], eus un tu all, ne c’heller ket gouzout gant piv e oa bet savet an doareoù-skrivañ-se. E [[1659]] e voe embannet, dindan sinadur ar [[Jezuisted|Jezuist]] [[Juluan Maner]], ''[[Le Sacré Collège de Jésus]]'', enno ur [[Yezhadurioù ar brezhoneg|yezhadur]] hag ur [[Geriadurouriezh ar brezhoneg|geriadur]]. An [[Teirgrafenn|trigramm]] « c’h » evit treuzskrivañ ar [[soniad]] ''[[ruzenn ouel divouezh|[x]]]'' ha ne gaver ket peurvuiañ er [[yezhoù romanek]], a voe degaset gantañ. Treuskrivet e oa kemmadurioù ar c’hensonennoù kentañ ivez. === Diforc'hioù etre an doareoù-skrivañ hervez an eskoptioù === An adreizh savet gant Juluan Maner a voe an hini poulzet gant beleien Eskopti Leon a-raok an Dispac’h gall<ref>Kazi holl ar veleien a lakae levrioù da vezañ embannet a voe liammet gant Eskopti Leon.</ref>, impljet e Kerne war eeun hag savet un embannadur tregeregaet ma veze tu. Ur c'hantved goude e klaskas tud a iliz [[Eskopti Gwened]] sevel ur reizhiad treuzskrivañ ar yezh komzet<ref>Ne oa ket an doareoù-komz unvan, ha dre vras, e oa staliet ar reolennoù diwar brezhoneg komzet tro-dro da Wened.</ref> gant tud ar bastell-vro-se. Etre 1700 ha 1910 e voe lakaet ar reolennoù da vezañ stabil<ref>Un adreizh diabarzh a voe graet war-dro 1845 gant [[Yann-Vari ar Joubiouz]] ha [[Korneli an Diod]] dindan evezh eskopti Gwened. Klask a rejont tostaat ouzh reizhskrivadur ar Gonideg (Herve Bihan).</ref>. Un troc’h a yeas war wel etre skridoù relijiel Bro-Wened hag an darnvuiañ eus ar [[brezhonegva]]. === Adreizh [[Yann-Frañsez ar Gonideg]] === E 1821 e lakaas embann Yann-Frañsez ar Gonideg ar ''[[Grammaire celto-bretonne]]'', e-lec’h e kinnige adreizhañ reizhskrivadur boutin [[Eskopti Kemper ha Leon]]. Klask a reas ar Gonideg skarzhañ lizherennoù heñvelson evel « qu » ha « c » erlec’hiet gant « k » o-daou, hag un nebeud reolennoù evit an araogennoù hag ar verboù. Nac’het e voe gant darnvuiañ ar veleien implij ar reizhskridur nevez, met e voe kendrec’het eskob Kemper ha Leon, an aotrou [[Jozeb Mari Graveran]], e 1840. Gant [[Aogust Brizeug]], [[Prosper Proux]], [[Yann-Vari ar Skourr]], [[Fañch an Uhel]]), holl heulidi [[Teodor Kervarker]] e voe degemeret ha krouidigezh ar gelaouenn [[Feiz ha Breiz]], e 1865, a zegasas darnvuiañ ar veleien e-barzh ar jeu. == War-zu ar beurunvanidigezh == === Adreizh reizhskrivadur 1908 === Diwar atiz [[Frañsez Vallée]], yezhoniour ha rener ''[[Kroaz ar Vretoned]]'', ur [[sizhunieg]] brezhonek dindan evezh [[Eskopti Sant-Brieg|eskob Sant-Brieg]], e voe savet [[Emglev ar skrivagnerien]]<ref>Pep hini anezho o skrivañ, pe e-barzh ''Kroaz ar Vretoned'', pe e-barzh ''Feiz ha Breiz'' e oant.</ref> e 1908 evit ma vije unanet reizhskrivadur ar brezhoneg e [[Treger]], [[Bro-Leon|Leon]] ha [[Kerne]], alese un arallanv, ar c’h-KLT. Ar c’hemmoù pennañ a voe hollekadur ar liester « ou » e-lec’h ma veze graet gant « o » e Bro-Dreger, ha al [[lostger]] « añ » pe « iñ » evit an [[anv-verb|anvioù-verb]]. === Kentañ kinnig ar peurunvaniñ === Lakaet e voe reolennoù an Emglev dindan atebegezh [[Breuriez Veur ar Brezoneg|Breuriez Veur ar brezoneg]], istitlet « L’Académie bretonne », krouet diwar atiz [[Charlez ar Govig]] e 1922. Anvet e voe [[Emil Ernod]] da sekretour hag e lakaas embann meur a bennad er gelaouenn viziek divyezhek ''[[Buhez Breiz]] dindan anv ar Breuriezh-veur.<br>''E miz Gouere 1922 e kinnigas Emil Ernod ur pennad hir, ''Vers l’unification de la langue bretonne'' e ditl (War-zu unvanidigezh ar brezhoneg). E savboent dezhañ a oa e tleer sellout ouzh an unvanidigezh fardet war hir amzer gant renerien [[Bro-C'hall]] ur seurt patrom evit kavout un diskoulm : {{quotation|Diouz ar fed ne voe kehentadurioù etre ar proviñsoù estreged ar galleg e teuas unan eus abegoù unvanidigezh yezhel Bro-C’hall hag ar galleg a yae da yezh voutin ofisiel ar Vrezhoned ha pa dizalc’h e vezent, ha ne oa ket ar brezoneg !<br>Dezo da gavout an tu da chom hep mont gant ar yezh-se evit bezañ intentet er vro a-bezh. Dezho da sevel ha lakaat e pleustr un emglev krouet diwar o deurioù, un Emglev evit mad an holl.<br>Troet diwar ar galleg.}} [[Restr:Xavier de Langlais en Bretagne.tif|thumb|233x233px|Zavier Langleiz.]] === Breujoù war beurunvaniñ ar brezhoneg === Chalet e oa darn eus ar skrivagnerien vrezhonek e chome un troc’h en embann brezhonek pa chome daou reizhskrivadur, hini Bro-Wened hag hini ar c’h-KLT. E 1936, diwar atiz ur skrivagner gwenedek [[Xavier Langleiz]], e oa bet bodet un toullad skrivagnerien, [[Loeiz Herrieu]], [[Roparz Hemon]], [[Raymond Delaporte]], [[Marc'harid Gourlaouen]], [[Roparzh Audic]], [[Youenn Drezen]] hag un nebeud kinnigoù o doa graet : ober gant "zh" er gerioù a veze skrivet gant "z" e KLT ha gant "h" e gwenedeg, skrivañ "w" er gerioù ma veze kavet "v" pe "o" e KLT hag "ù" e gwenedeg<ref>https://web.archive.org/web/20200909143656/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/document.php?id=emglew-brezhonegerien-5614&l=br</ref>. Koulskoude e voe feuket [[Roparz Hemon]] abalamour ma oa bet lakaet da grediñ e oa bet un emglev, pa ne oa ket, hag echu gant an divizoù e 1937. == Emvodoù 1941 == === Amveziadoù emglev 1941 === Diwar ar pezh a zo bet kontet gant Roparz Hemon<ref>Roparz Hemon, ''An doare-skriva nevez’’, 1942.</ref> e voe lañset ar studioù war ar peurunvaniñ e Mezheven 1941 pa voe anv eus kentelioù brezhoneg roet er skolioù. Kuzuliet e vefe bet gant yezhourien alaman evel [[Leo Weisgerber]] a zeue evit evezhiañ an obererezhioù brezhonek ingal<ref>Pennarbennigour ("Sonderfürher") karget da evezhiañ an traoù breizhek evit ar renad nazi.</ref> ma vije unvanet ar reizhskrivadur.  {{quotation|E miz Mezeven e kasis eur skrid da renerien ar e'hazetennou brezonek ha d'eun nebeut yezourien, ennan kinnigou graet da dostaat ar yez unvan eun tammig ouz rannyez Wened. Ar c'hinnigou-se a voe studiet ha burutellet ganto.<br>Roparz Hemon, ''An doare-skriva nevez’’, 1942, p. 4.}} === Emvod diwezhañ ha sinadur === Dalc’het e voe un emvod yezhourien ha skrivagnerien d’an 8 a viz Gouere 1941, e sez ar pemdezieg rannvroelour, ''La Bretagne'', 19 straed ar Moneiz, e Roazhon. Kadoriet e voe gant Roparz Hemon. E-doug an [[abardaez]] e voe tizhet an emglev evit ma vo nullet ar c’hemmoù etre reizhskrivadur aemglev 1908 hag an hini implijet gant tud a iliz ha skrivagnerien Bro-Wened ha n’eus ket bet anv eus breujoù diaes. Unan eus ar sinerien, ur yezhour anezhañ, [[Frañsez Kervella]] (Kenan Kongar), a skrivas pelloc’h ne voe degaset da « doare-skrivañ Emgleo ar Skrivagnerien », nemet « un nebeud kemmadennoù »<ref>F. Kervella, ''Yezhadur bras ar brezhoneg'', Ar Vaol, 1947, p. 66.</ref>. Keloù an emglev a voe roet ar sizhunieg brezhonek ''Arvor'' e 1943 evel-henn : {{quotation|Daou vloaz’ zo, d’an 8 a viz Gouere 1041, e c’hoarvezas e Roazhon un darvoud a bouez bras en istor ar brezhoneg. Kannaded a-berzh ar re vrasañ eus ar strolladoù a stourm evit hor yezh a sinas un emglev da unvaniñ an doare-skrivañ evit mat.<br> Setu amañ anvioù ar sinerion : * [[Abeozen]], yezhour * [[Loeiz Andouard]], skrivagner * [[Gwilherm Berthou-Kerverzhiou|Gwilherm Berthou]], skrivagner *[[Frañsez Kervella|Kenan Kongar]] ha [[Marc'harid Gourlaouen]], a-berzh ar skol dre lizher ''[[Ober]]’' * [[Andrev Koulouarn]], a-berzh ar gelaouenn ''[[SAV]]'' * An aotrou [[Loeiz ar Floc'h]], a-berzh ar gelaouenn ''Studi hag Ober’' * [[Yann Fouere]], a-berzh Ar Brezhoneg er Skol * Roparzh Hemon, a-berzh ar gelaouenn ''Gwalarn’' * Loeiz Herrieu, a-berzh ar gelaouenn ''Dihunamb’' * Xavier de Langlais, a-berzh ar gelaouenn ''La Bretagne'' * An aotrou Le Marouille, yezhour * [[Pêr Mokaer|Per Mocaer]], skrivagner, ha stourmer evit ar brezhoneg * An aotrou [[Yann-Vari Perrot]], a-berzh ar gelaouenn ‘'[[Feiz ha Breiz]]'' hag ar [[Bleun-Brug]] * [[Frañsez Ugen]], kenoaozer al levr ''[[Me a zesk brezoneg]]'' Abaoe an 8 a viz Gouere 1941, ul labour hir a zo bet graet da seveniñ an emglev. Muioc’h-mui a vez moulet ar skridoù brezhonek hervez an doare-skrivañ unvan, ha n’eus nemetañ hiziviken a dleer kelenn er skolioù.<br>Un trec’h bras gounezet gant ar Vrezhoned : an trec’h war ar spered a zizurzh, an trec’h warn o-unan. }} === Ar strollad-studi hag al levrig ''An-doare-skriva nevez'' === Ur strollad-studi a voe savet hag a zalc’has emgavioù hag eskemmoù lizhiri evit peurober an divizoù. Hervez Roparz Hemon e kenlabouras 10 den ennañ : Abeozen, Pêr Bourdellez, Frañsez Kervella, Gwilherm Berthou-Kerverzioù, Maodez Glanndour, [[Alfoñs Mary]], Roparz Hemon, Loeiz Herrieu, Aogust Marouilh ha Yann-Vari Perrot<ref>Roparz Hemon, ''An doare-skriva nevez’’, 1942, p. 4.</ref>. Echuet e voe al labour war-dro miz Du 1941 ken e c’hellas Roparz Hemon lakaat embann e penn kentañ 1943 ul levrig, 20 pajenn ennañ, evit displegañ ar reolennoù kinniget en ur implijout reizhskrivadur 1908 atav. Embannet ha moullet e voe gant Imprimerie centrale de Rennes (Moullerezh kreiz Roazhon), da lavaret eo an ti-moullañ ma oa Strollad Broadel Breizh perc’henn warnañ. Evit aesaat an tremen e kinnige Roparz Hemon kemer e ''C'heriadurig-Dourn Brezonek-Gallek'' ha reizhañ anezhañ hervez ur roll gerioù nevesaet a lakae e dibenn al levrig. == Savboent war an adreizh gant Roparz Hemon ha Xavier Langleiz == E-barzh niverenn 84 ''Arvor'' (16 a viz Eost 1942) e kaver un displegadenn verr war bal pennañ an adreizh : {{quotation|An doare-skrivañ nevez dreist-holl a rank tennañ hon evezh. Aozet eo bet da echuiñ un tabut marvus etre rannyezh Wened hag ar rannyezhoù all, evitañ da vezañ ur samm muioc'h war hor choug, gant levenez e tleomp dougen ar samm-se : lakaat an doare-skrivañ nevez da drec’hiñ a vo bras diskouez hon eus gounezet ar perzh-mat a reas diouer deomp ar muiañ gwechall, perzh-mat ar gensentidigezh.}} E niverenn 86 ''Arvor'' (30 a viz Eost 1942) e lakaas Roparz Hemon embann « Notennoù diwar-benn hor yezh » hag e kont tabutoù bihan war boentoù zo en adreizh bet renet dre lizher gant Loeiz Herrieu hag ez a war un dachenn bersonel : {{quotation|Arabat krediñ ez eo bet graet buan-ha-buan. Bez'ez eo frouezh labour ugent vloaz da vihanañ, rak abaoe ma krogis gant studi hor yezh on bet dedennet gant ar gwenedeg, ha gouestlet em eus da gudenn ar beurunvanidigezh kalz amzer ha kalz preder. Ul labour tenn eo kemmañ doare-skrivan ur yezh. Va labour-me n'eo ket disi. Hogen mat eo, eus an dra-se on sur, harpet ma'z eo war vurutellerezh oberoù hor gwellañ yezhourion.}} E 1943 e kasas Xavier Langleiz ur pezh-kronikenn « Skignet d’ar Seizh Avel » d’ar pemdezieg ''La Bretagne'', « Deiz-ha-bloaz peurunvanidigezh an doare-skrivañ » he zitl, da vezañ embannet d’an 8 a viz Gouere. Goude bezañ kavet estlammus niver an ostilhoù-deskiñ ha hini al levrioù savet diwar ar reolennoù nevez e tispleg e venozioù : {{quotation|… N’hon eus c’hoant ebet da glask tabut ouzh ar re a rekin. Tud desket-meur a zo en o zouez… ha diwar-benn ar ger-mañ-ger e c’hell bezañ ar wirionez ganto e-sell ar skiantelezh ; nemet, d’hor meno-ni, politikel da gentañ eo ar gudenn ! … (Eus gwenedegourien c'hounezet) d’ar reizskrivadur ar peurunvan a lavaromp ha n’eo ket d’« ar brezhoneg peurunvan », evel ma hiboud tud ‘zo, rak n’eo ket gwir tamm ebet, e klask ar reizhskrivadur mougañ ar « brezhoneg bev ». Na penaos e c’hellfe ur reizhskrivadur mirout ouzh ur rannyezh bennak a zerc’hel d’he gerioù dezhi hec’h-unan ha d’he zroioù-lavar ?}} == Enebiezh da-heul embann an emglev == === Enebadur [[Goursez Breizh]] hag an Deskadurezh-Stad === Abalamour d'ar skrivagnerien wenedek eo en doa asantet [[Roparz Hemon]] d'ar ''peurunvan''iñ a-benn ar fin. O vezañ ma'z eus furmoù zo er rannyezh-se diforc'h-mat diouzh re an teir all ez eus bet termenet betek pegeit e vez degemeret [[stummoù gwenedek-rik er yezh lennek]]. Daoust ma oa bet sinaet an emglev gant skrivagnerien ha renerien gelaouenn a-bouez e savas un enebiezh taer a-walc’h, eus un tu a-berzh tri fenn araok eus ar rummad kozh : [[Taldir]], [[Frañsez Vallée]] ha [[Meven Mordiern]] ha [[Yeun ar Gow]] ouzhpenn, eus un tu, ha mistri-skol bet levezonet gant [[Ar Falz]], eus un tu all. Taldir, Drouiz-meur Breizh, a savas un danevell e anv [[Goursez Breizh]], evit ar Comité consultatif de Bretagne, ma lakae embann e arguzenn bennañ : « N’eus ket ret unaniñ hor yezh, evel m’eo kredet gant krouerien ar ''peurunvan'', p’eo unvan c’hoazh, a-drugarez da labour an Ao. Vallée. Un dever hon eus, ni, izili Skolaj ar Varzhed,… darbenn evel ur fed, ma c'hell kenvevañ ar rannyezh gwenedeg oc'h ambrougañ ar yezh lennegel muianiverek ». Sevel a reas [[Akademiezh Roazhon]] a-enep ar peurunvan e 1942, ha berzet e voe adalek diwezh 1942, diviz kadarnaet meur a wech e 1943 ha 1944<ref>Iwan Wmffre, ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007, p. 159-160.</ref>, war a seblant war atiz ar chaloni [[François Falc'hun|Falc'hun]] hag [[Armañs Keravel]]<ref>Iwan Wmffre, ''Breton Orthographies and Dialects: The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007, p. 160-161.</ref>. Menegiñ a rae Taldir ur bochad tud hag a gave abegoù a-enep eveltañ. == Implijoù kentañ ar reizhskrivadur nevez == E miz Gouere 1941 e savas [[Florentin Goinard]] hag e zanvez-pried [[Suzanne Derrien]]-Le Masurier un ti-embann nevez e Brest, [[Skridoù Breizh]] e anv, an hini kentañ ma veze doujet ouzh ar reolennoù nevez. Ar c'hentañ levr savet diwar ar reolennoù nevez a voe ''[[An aotrou Bimbochet e Breiz]]'', adembannadur [[romant diaweladel]] Roparz Hemon bet embannet e 1927 e-barzh [[Levraoueg Gwalarn]]. Dont a reas war wel e miz Mae 1942 goude bezañ bet roet keloù warnañ e-barzh ar sizhunieg ''Arvor'' gant sternioù [[bruderezh]] o tispakañ « sous presse » hag « à paraître sans tarder » enno (« dindan ar wask » ha « da zont er-maez hep dale ») e-doug mizioù kentañ ar bloaz. Ne voe ket implijet en un doare hollek er gelaouenn ''Arvor'' a-raok an niverenn 87 embannet d’ar 6 a viz Here 1942, pa zivizas Youenn Drezen he lakaat unyezhek. Koulskoude e-doug 1942 e oa implijet ar reizhskrivadur nevez gant Benead, [[Goulven Mazéas|Goulven Mazeas]] pe Youenn Drezen enni dija. Buan e teuas er-maez ostilhoù deskiñ evel ''Me a lenno'' (gant [[Yann Sohier]], embann dalif, a-drugarez da [[Fañch Elies Abeozen|Abeozen]]), ar ''Méthode rapide de breton'' hag an ''Dictionnaire breton-français''(Roparz Hemon). === Enebadur ar gostezenn rannvroelour e-tal hini ar vroadelourien === Ouzhpenn Taldir hag ar Varzhed e teuas an enebadur taerañ eus mistri-skol a oa bet bodet gant Ar Falz a-raok ar brezel, dindan renerezh [[Armand Keravel|Armañs Keravel]], skoazellet gant [[Andreo ar Merser]], asamblez gant darn tud a iliz Penn ar Bed, an eskob, ar chaloni [[René Cardaliaguet]] hag ur yezhour yaouank, an abad [[François Falc'hun|Frañsez Falc’hun]]<ref>E Genver 1944 e kinnigas Frañsez Falc’hun ur brezegenn, « Kudenn ar peurunvan » he zitl, e Kêr-Vreizh evit «  Strollad ar Vrezonegerien », SAV, niv. 30, Goañv 1944.</ref>.<br>Un enebadur dic’hortoz a zeuas eus kuzul-ren ar gelaouenn vrezhonek SAV, e-lec’h ma veze embannet skridoù tud ‘’Walarn'’ ha re Vallée ha re Mordiern enni ivez. Kavout a ae dezho e oa aet re vuan an traoù ha ne welent ket muioc’h a vrezhoneg er skolioù. {{quotation|…pa vo peurunvanet ar brezoneg da vat (ha perak tremen hep aliou fur tud a vicher hag a boell evel A. A. Vallée ha Falc’hun da skouer ?), neuze ec’h heulio SAV ar reolennou nevez. O c’hortoz e talc’ho d’ar reizskrivadur koz ha, ret eo lavarout, ne blij ket muioc’h an hini nevez da lennerien ''Feiz ha Breiz'', ''Ar Vuhez kristen'', ha zoken ''Dihunamb''. Kuzul SAV, A. Daniel, A. Guillou, H. Maze.<br>''SAV'', niv. 28, Hañv 1943.}} == Adkemeret hêrezh ‘’Gwalarn’’ hag ar reizhskrivadur nevez == E amzer an [[Dieubidigezh Bro-C'hall|Dieubidigezh]] e voe arsavet an aozadurioù hag ar c'helaouennoù sevenadurel vreizhek pennañ hag e voe d'ur [[remzad]] broadelourien yaouank adsevel ostilhoù nevez. Krouet e voe ar gelaouenn [[Al Liamm]] e 1946 ha [[Kamp Etrekeltiek Ar Vrezhonegerion]] e 1948, pa voe tu da Skridoù Breizh ha da [[Skol Ober]] kenderc’hel gant oc’h obererezhioù. Adembannet e voe geriadur, yezhadur ha levr-deskiñ Roparz Hemon ingal, ken e kavas an nevezbrezhonegerien ostilhoù e ''peurunvan'' a-feson dasparzhet dre un nebeud stalioù-kenwerzh pe dre ar post. Pa voe kroget gant [[Youenn Olier]] da skrivañ e ''peurunvan'' e [[1945]] e fellas dezhañ "''sammañ hêrezh Gwalarn''", da lavarout eo derc'hel da stagañ dazont ar brezhoneg ouzh keal ar vroadelouriezh vrezhon hag ur Vreizh dieub<ref>Alies-mat e ra anv eus se Youenn Olier, en e gelaouenn "An Avel" (1945), hag en e zeizlevr.</ref>. == Brezel ar reizhskrivadurioù goude an Eil Brezel-bed == {{Pennañ|Brezel reizhskrivadurioù ar brezhoneg}} Nac’het e voe ober gant ar peurunvan gant kevarzhe ar vistri-skol laik, « Ar Falz », deuet war wel adarre ha renet gant [[Armañs Keravel]], ha gant « Bodadeg ar Sonerion », renet gant [[Polig Monjarret]], eus un tu, ha gant [[eskopti Kemper ha Leon]], eus un tu all, hag e kendalc’hjont gant ar « KLT » 1908, betek ma voe krouet [[Emgleo Breiz]] e 1955. Gant ar gevredad sevenadurel-se e voe embannet levrioù ha kelaouennoù e [[Skolveurieg|reizhskrivadur skolveuriek]] lakaet e pleustr e 1955. Krouet e oa bet ar reolennoù gant Frañsez Falc’hun, aet da bennkelenner ar studioù keltiek, e [[Skol-veur Roazhon]], e miz Gwengolo 1951. Div gostezenn a yeas war wel, pep hini gant he gwikefreoù embann ha kemenn hag e renjont Brezel reizhskrivadurioù ar brezhoneg. Tud a iliz Penn ar Bed hag Aodoù-an-Arvor a yeas a-du gant ar skolveurieg, evit embann ar gelaouenn ''Bleun-Brug'', hêr da ''Feiz ha Breiz'', hag un nebeud testennoù relijiel. Ha gwir e oa politikel an troc’h pa boueze kostezenn ar skolveurieg war ar fed e oa bet savet ar ''peurunvan'' pa rene an [[Dalc’herezh]] nazi hag pa oa bet barnet Roparz Hemon evit bezañ bet atebeg ar skingasadennoù brezhonek<ref>Barnet e voe Roparz Hemon ha didamallet eus bezañ bet kenlabourer an Alamaned.</ref> . E 1975 e voe kinniget gant Ar Falz, hag an aozadur-se aet er-maez eus Emgleo Breiz, klask un emglev evit sevel ur reizhskrivadur a vije etre an daou zoare-skrivañ ken e vije degemeret gant an daou du. == Diviz levezonus tud bugale ar [[skolioù Diwan]] e 1982 == Ar reizhskrivadur implijet er skolioù-Stad a ya da vezañ reizhskrivadur ar Stad a-bezh, met ne oa ket posubl staliañ ur reolenn eus ar seurt-se e ur vro distad. Koulskoude e tleer anavezout m’eo aet ar maout gant ar ''perunvan'' diwar un diviz graet gant kerent ar skolioù Diwan en o c’hendalc’h 1982<ref>Meneget gant Pierre-Marie Mallégol, ''…et les Bretons créèrent Diwan'', Yoran Embanner, 2018, p. p. 123-125.</ref>. Hervez Pierre-Marie Mallégol e veze implijet ar ''peurunvan'' e darnvuiañ ar skolioù Diwan dija ha, diouzh-se « ne voe ket un abeg evit breujoù hir ». Izelloc’h e veneg ma oa an embann e peurunvan muianiverek, ar pezh ne oa ket ken anat er mare-se, nemet ma oa muioc’h a levrioù yaouankiz ennañ, ar re goshañ moullet gant [[Embannadurioù Al Liamm]] er bloavezhioù 1960, hag ar re c’hallek, gant testennoù brezhonek peget outo, a-drugarez d’ur skipailh arbennik. ==Ar peurunvan aet da reizhskrivadur damofisiel== Ar sin kentañ ma c'hwezhe an avel kreñvoc’h war-zu ar ''peurunvan'' a voe diviz an Deskadurezh-Stad war ar reizhskrivadur da vezañ implijet gant an ti-embann pedagogel [[Ti-embann ar skolioù|TES]], krouet war-dro 1995, hag ober gant ar peurunvan a oa ret, pa oa darnvuiañ ar skolidi hag ar skolajidi vrezhonek e klasoù Diwan. Implijet e vez ar ''peurunvan'' gant an holl embannerien vrezhonek, adalek [[Al Liamm]] (kelaouenn lennegel) ha levrioù betek [[Bannoù-Heol]] (bannoù-treset), ha hini ar c'helenn en holl skolioù, re ar Stad pe re [[Diwan]], war-bouez unanik bennak. Reizhskrivadur pennañ ar brezhoneg eo hiziv. Implijet e vez gant an holl skolioù, degemeret gant an holl skolioù-meur, hag e ya da ober tost an holl levrioù embannet. Ar peurunvan eo reizhskrivadur ofisiel ar [[wikipedia]] vrezhonek ivez. ==Enebiezh ouzh ar peurunvan er {{XXIañ}} kantved== P’eo aet da freuzstal, Emgleo Breiz, an ti-embann nemetañ a implije ar skolveurieg, e 2010, ne weler ket mui testennoù skolveuriek, nemet gant hiniennoù zo. *Ne c’hall ket chom ken rust an enebiezh ouzh ar ''peurunvan'' ha ma oa en {{XXvet}} kantved, war-bouez skridoù [[Françoise Morvan]]<ref >Koulskoude he deus embannet skridoù peurunvan e-barzh [[Anciennes complaintes de Bretagne]] e 2010</ref>. *Enebiezh [[Jean Le Dû]], bet kelenner brezhoneg e [[Skol-veur Brest]]<ref>{{Fr}} Jean LE DU, ''[https://www.langue-bretonne.org/archives/2010/09/11/19035668.html Comment donc écrire la langue bretonne ?]'', blog Fañch Broudic, 11/09/2010 (lennet d'ar 01/06/2026)</ref>. ==Reolennoù== Reolennoù doare-skrivañ ar peurunvan a vo kavet er pennad [[doareoù-skrivañ e brezhoneg]]. Doujañ outo a dleer ober er pennadoù holloueziadurel. == Levrlennadur == * [[Juluan Maner]], ''Le sacré college de Iesus divisé en cinq classes, ov l'on enseigne en langue Armorique les leçons Chrestiennes auec les 3. clefs pour y entrer, vn Dictionaire, vne Grammaire & Syntaxe en méme langue'', Kemper, Jean Hardouyn, 1659. * Roparz Hemon, ''An doare-skriva nevez’’, Roazhon, Moulerezh kreiz Roazhon, 1942. * [https://bibliotheque.idbe.bzh/data/cle_38/Rapport_de_Taldir_sur_lOrthographe_du_Breton_1943.pdf Frañsez Jaffrennou-Taldir, Rapport de M. Taldir Jaffrennou sur l’orthographe du breton au [[Comité consultatif de Bretagne]]…, le 15 janvier 1943]. E-barzh ''Le Réveil breton’'. * [[Roperzh ar Mason]], ''Le Vannetais unifié, prononciation, grammaire et vocabulaire'', Brest, Skridoù Breizh, 1943, 24 p. * Frañsez Falc'hun, "Autour de l'orthographe bretonne, positions et propositions ». E-barzh ''[[Annales de Bretagne et des Pays de l'Ouest|Annales de Bretagne]]'', 1953, levrenn lX, 1, 48-77. * [[Arzel Even]], « Much Ado about Nothing ». E-barzh ''Hor Yezh’’, niv. 2, 1954. * Frañsez Falc’hun, ''L'orthographe universitaire de la Langue Bretonne'', Brest, Emgleo-Breiz, 1956, 38p. * [[Olier Mordrel]], "Pour une nouvelle politique linguistique (manifeste de « Tir Nevez ») ». E-barzh ''La Bretagne réelle – Celtia'', 2° trimestre 1968. * [[Albert Boché]], "Des dialectes à la langue écrite ». E-barzh ''Skol-Vreiz'', niv. 31, Janvier-Mars 1973, pp. 2-3 * "Doare-skrivañ ar brezhoneg ». E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 100, 1974. * [[Léon Fleuriot]], « Les réformes du breton ». E-barzh [[Claude Hagège|Hagège]] ha Fodor (renerezh), ''Les réformes de langue dans le monde'', Hamburg, 1981. * [[Andreo ar Merser]], ''Les orthographes du breton'', Brest, Emgleo Breiz-Brud Nevez, 1993, 36 p. * [[Jean Le Dû]], « Vrais bretons et pseudo-normes ». E-barzh François P. Bonnot, ''Paroles régionales - normes,variétés linguistiques et contexte social'', Presses Universitaires de Strasbourg, 1995, p. 265-287. * Léon Fleuriot, "Skouerioù emdroadurioù e morfologiezh hag ereadur ar brezhoneg", ''Hor Yezh'', niv. 228, 2001. * Klaoda an Du, ''Histoire d'un interdit, le breton à l’école'', Lesneven, Hor Yezh, 2000. * Yvon Le Ven Yvon. E-barzh ''Brud Nevez'', niv. 250, Meurz-Ebrel 2005. * [[Iwan Wmffre]], ''Breton Orthographies and Dialects : The Twentieth-Century Orthography War in Brittany'', Peter Lang, 2007. * [[Jean-Claude Le Ruyet]], ''Komz, liamm ha norm''. Tezenn, Skol-veur Roazhon 2, 2009. * [[Albert Deshayes]],''Histoire de la langue bretonne : évolution de la graphie'', Brest, Label LN, 2013, 510 p. {{ISBN|9782915915396}} * Pierre-Marie Mallégol, ''…et les Bretons créèrent Diwan'', Yoran Embanner, 2018. * [https://doi.org/10.4000/lengas.3687] == Pennadoù nes == * [[Reizhskrivadur ar brezhoneg]] * [[Emgleo Breiz]] * [[Kuzul ar Brezhoneg]] * [[Reizhskrivadur]] ==Notennoù ha daveennoù== {{daveoù}} [[Rummad:Doareoù-skrivañ ar brezhoneg]] d6vu4ldj324gw4slvlbdsry40wvz4gj 0 2903 2194284 2194279 2026-07-01T12:25:51Z Ar choler 52661 2194284 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" |- {{Infobox/Titl|Cymru<br>''Wales''|005bbb|talbenn map|ffd500}} |- | colspan="2"| {| width="100%" |- | width="50%;" style="padding-top:5px;"| [[Restr:Flag of Wales.svg|100px|center]] | width="50%;"| [[Restr:Royal Badge of Wales (2024 onwards).svg|60px|center]] |- | width="50%;" style="text-align:center;"| [[Banniel Kembre|Banniel]] | width="50%;" style="text-align:center;"| [[Skoed Kembre|Skoed]] |} |- | colspan="2"| ---- |- | colspan="2" style="text-align:center;"| '''Kan broadel :'''<br>[[Hen Wlad fy Nhadau]]<br><q> Bro gozh ma zadoù </q> |- | colspan="2"| ---- |- | colspan="2"| [[Restr:Wales in the UK and Europe.svg|280px|center]] |- |- | colspan="2"| ---- |- | '''Kêr-benn''' || [[Kerdiz]] |- | '''Yezhoù anavezet''' || [[Saozneg]]<br>[[Kembraeg]] <small>(ofisiel: akta 2011)</small> |- bgcolor="#005bbb" ! colspan="2" style="color:#ffd500"| Melestradur |- | '''Stad riel'''|| [[Rouantelezh-Unanet]] |- | '''Gouarnamant'''|| Emrenerezh<br>en un unpenniezh bonreizhel |- | '''Roue'''|| [[Charles, Roue ar Rouantelezh-Unanet|Charles III]] |- | '''Kentañ ministr''' || [[Rhun ap Iorwerth]] |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Aozañ'''<br> • [[Priñselezh Kembre]]<br>• Unvaniezh gant [[Bro-Saoz]]<br>• Emrenerezh||<br>1216<br>1536<br>1999 |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Moneiz''' || Lur sterling (£) |- bgcolor="#005bbb" ! colspan="2" style="color:#ffd500"| Douaroniezh |- | '''Gorread''' || 20 779&nbsp;km² |- | '''Poblañs''' || 3,139,000 <small>(istimet e 2018) |- | '''Stankter''' || 151/km² |- | '''PGP'''<br><small>• En holl</small><br><small>• Dre zen</small> ||Istimet e 2019<br>£75 miliard<br>£23 900 |- | colspan="2"| <hr> |- | '''Gwerzhid-eur'''<br>• Hañv <small>(<abbr title="Daylight Saving Time">DST</abbr>)</small> || [[UTC]] <br>UTC + 1 |- | '''Pellgomz''' || +44 |- | '''Kod [[ISO 3166-1]] || GB-WLS |- | colspan="2"| <hr> |- | '''[[Internet]] <abbr title="country code Top-Level Domain>ccTLD</abbr>''' || .wales<br>.cymru<br>.uk |} '''Kembre''' ([[Kembraeg]] : ''Cymru'' {{LFE|[ˈkəm.rɨ]|Liamm aodio=Cymru.ogg}} ; [[saozneg]] : ''Wales'' {{LFE|/weɪlz/|Liamm aodio=en-us-Wales.ogg}}) zo unan eus an eizh bro [[Kelted|geltiek]], hag unan eus ar peder a zo en enez [[Breizh-Veur]] az a d'ober ar [[Rouantelezh-Unanet]].<ref name=UKCountries>{{en}} {{Liamm web|url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20160108051201/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html|titl=The Countries of the UK [diell]|oberour=Office for National Statistics|lennet d'=ar 24 a viz Here 2022}}</ref> Er reter emañ [[Bro-Saoz]], [[mor Iwerzhon]] er gwalarn, ar [[mor Keltiek]] er mervent ha [[mor Havren]] er su. [[Kerdiz]] (''Caerdydd''I''Cardiff'') eo he c'hêr-benn. E [[2021]] e oa 3 107 500 annezad war ur gorread a 20 779 km². Ouzhpenn 2 700 km a aodoù he deus Kembre hag eno e kaver leun a venezioù, ar re uhelañ o vezañ e norzh ar vro, evel [[Gouezva]] (''Yr Wyddfa''/''Snowdon''), 1085 km uhel. E norzh lodenn klouar ar bed emañ Kembre, gant un hin cheñch-dicheñch merket gant ar mor. Identelezh vroadel Kembre a ziwanas diwar ar [[Brezhoned|Vrezhoned]] da c'houde [[Dibenn galloud ar Romaned war Enez Vreizh|aet ar Romaned kuit eus Enez Vreizh]] er {{Vvet kantved}}. Rannet e voe ar vro etre rouantelezhioù bihan a glaskas unaniñ a-raok [[aloubadeg Kembre gant Edouarzh Iañ|aloubadeg ar vro gant ar Saozon]] klokaet e [[1283]] gant [[Edouarzh Iañ (Bro-Saoz)|Edouarzh I{{añ}}]], goude ma kasas [[Owain Glyndŵr]] un emsavadeg a-enep ren ar Saozon e penn-kentañ ar {{XVvet kantved}}, o staliañ evit ur prantad berr ur [[Priñselezh Kembre|Briñselezh Kembre]] dizalc'h. Staget e voe Kembre a-bezh hag ebarzhet e-barzh sistem lezennoù [[Bro-Saoz]] e [[1535]] ha [[1542]] gant [[Aktoù Lezennoù e Kembre 1535 ha 1542|Aktoù Lezennoù Kembre]], dindan ren [[Herri VIII (Bro-Saoz)|Herri VIII]]. Adalek an {{XIXvet kantved}} e teuas ul leurenn bolitik disheñvel e Kembre avat. Ar [[Frankizouriezh kembreat]], kaset gant [[David Lloyd George]] en {{XXvet kantved}} da skouer, a oa bet erlec'hiet tamm-ha-tamm gant kresk ar [[sokialouriezh]] ha [[Strollad al Labour (R.U.)|Strollad al Labour]]. Kresk ar sañtimant vroadel er memes kantved a c'hanas ar strollad [[Plaid Cymru]] e [[1925]] ha [[Cymdeithas yr Iaith Gymraeg]] (Kevredigezh ar Yezh Gembraek) e [[1962]]. [[Dereadur Kembre|Deroet]] eo ul lodenn eus ar galloud e Kembre, aroueziet gant pazennoù meur evel pa oa bet krouet ar [[Senedd]] (Parlamant Kembre, bet Bodadeg Vroadel Kembre gwezhall) e [[1998]]. Pa oa deuet oadvezh ar [[greanterezh]] e voe treuzfurmet ar vro gant diorren ar [[mengleuz]]ioù hag an uzinoù [[Metalouriezh|labourat ar metal]]. Tremen a reas d'ur vro troet war-zu al labour-douar d'unan greantel. Kreskiñ buan a reas poblañs Kembre. An div drederenn eus ar boblañs a vev e [[Su Kembre]], e-lec'h ma oa ar muiañ a vengleuzioù, e Kerdiz, [[Abertawe]] (''Swansee''), [[Casnewydd]] (''Newport'') hag an traoniennoù tro-dro. Reter [[Norzh Kembre]] a gont ur c'hwec'hvedenn eus ar boblañs, [[Wrecsam]] o vezañ ar gêr vrasañ en norzh. Ne vev ket kement a dud e lodennoù all ar vro. Bremañ m'eo bet diskaret ar greanterezh er vro emañ diazezet an ekonomiezh war ar servijoù, publik ha prevez hag an [[touristelezh|douristelezh]]. Diazezet eo al [[labour-douar]] war an desevel [[chatal]], hag ezporzhiañ a ra Kembre war an dachenn-se, o vezañ tost da vezañ emren a-fet labour-douar. Un identelezh vroadel ha sevenadurel dibar he deus Kembre. Adalek an {{XIXvet kantved}} he doa tapet ar vrud da vezañ "bro ar c'han", diwar hengoun an [[eisteddfod]]. Ofisiel eo ar [[kembraeg|c'hembraeg]] hag ar [[saozneg]] er vro. Ar brasañ eus ar boblañs a gaoz [[saozneg]], met ar muiañ niver a gaoz [[kembraeg]] en norzh hag e kornôg ar vro, gant un hollad a 560 000 komzer dre ar vro. == Etimologiezh == An anv a ro ar Gembreiz d'o bro ''Cymru'' hag evito o-unan, ''Cymry'', an daou a zistager {{LFE|[ˈkəm.rɨ]}}, a zo par d'ar brezhoneg ''Kembre''. Diskennet int eus eus ar ger [[predeneg|predenek]] ''combrogi'', a dalvez 'kenvroad',<ref name=Davies/> <ref>{{en}} Lloyd, John Edward (1911). ''A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest'' (Note to Chapter VI, the Name "Cymry"). Vol. I (2nd ed.). London: Longmans, Green, and Co. (published 1912). pp. 191–192.</ref> hag a oa bet implijet adalek ar {{VIvet kantved}}.<ref>{{en}} Phillimore, Egerton (1891). "''Note (a) to The Settlement of Brittany''". In Phillimore, Egerton (ed.). ''Y Cymmrodor''. Vol. XI. London: Honourable Society of Cymmrodorion (published 1892). pp. 97–101.; Davies (1994) p. 71, gant al linenn : Ar wynep Kymry Cadwallawn was.</ref> El lennegezh e veze skrivet ''Kymry'' pe ''Cymry'' ha pa vije ar yezh pe ar bobl.<ref name=Davies/> Stummoù [[latin]]izet ar gerioù-se, ''Cambrian'', ''Cambric'' ha ''Cambria'' a oa bet roet d'ar [[Menezioù Kambrian]] ha da marevezh geologel ar [[Kambrian|C'hambrian]].<ref>{{en}} ''Chambers 21st Century Dictionary. Chambers Dictionary'' (Revised ed.). New Delhi: Allied Publishers. 2008. p. 203. ISBN 978-81-8424-329-1.; Chisholm, Hugh, ed. (1911). "''Cambria''" . Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.</ref> Stummoù kozh eus ''Kembre'' a gaver e kartennaouegoù e [[Breizh]] adalek an {{XIvet kantved}}.<ref>{{br}} ''Diles heiguor '''chebre''''' (lenn ''chẽmbre'') e [[Kartennaoueg Landevenneg]], war-dro [[1000]]</ref><ref>{{br}} ''Diles heergur '''k embre''''' e [[Kartennaoueg Kemperle]], war-dro [[1100]]</ref><ref>{{br}} ''Diles Hergu '''Kembre''''' e [[Kartennaoueg Kemper]], war-dro [[1200]]</ref> An anvioù [[saozneg|saoznek]] ''Wales'' ha ''Welsh'' a zeu diwar ar memes gwrizienn [[hensaozneg|hensaoznek]] ''Wealh'' (liester ''Wēalas''), diwar ar [[proto-germaneg]] *''Walhaz'', tennet diwar anv ur bobl geltiek, ar [[Volcae]], un anv a zo mammenn da anv [[galleg|gallek]] ar vro ("Pays de ''Galles''"). An anv-se a oa bet implijet evit kaozeal diwar-benn annezidi [[Impalaeriezh Roman ar C'hornôg]].<ref>{{en}} Miller, Katherine L. (2014). "''[https://etheses.whiterose.ac.uk/8031/1/Katherine%20Miller%20Semantic%20Field%20of%20Slavery%20in%20Old%20English%20v%203.pdf The Semantic Field of Slavery in Old English: Wealh, Esne, Þræl]''" (PDF) (Tezenn). University of Leeds. Lennet d'ar 25 a viz Here 2022</ref> Dont a reas an [[Angled-ha-Saozon]] da implijet an termen-se evit ar [[Brezhoned|Vrezhoned]] dreist-holl ha stumm liester ar ger-se,''Wēalas '' , a oa bet implijet evit o ziriad neuze.<ref>{{en}} Tolkien, J. R. R. (1963). ''Angles and Britons: O'Donnell Lectures''. Kerdiz : University of Wales Press. English and Welsh, ul lennadenn O'Donnell roet en Oxford d'ar 21{{añ}} a viz Here 1955.</ref><ref name=Davies/> Ez istorel ne oa ket implijet ar ger ''Wales'' evit an tiriad modern e [[Breizh-Veur]] hepken met evit pep tra liammet ouzh ar Vrezhoned, en o zouez tiriadoù all nann-germanek evel [[Kernev-Veur]] ("Corn''wall''") ha lec'hioù e tiriadoù angl-ha-saoz liammet outo evel "''Wal''worth" (kontelezh Durham) ha "''Wal''ton" (West Yorkshire).<ref>{{en}} Rollason, David (2003). "''Origins of a People''". Northumbria, 500–1100. Cambridge: Cambridge University Press. p. 60. ISBN 978-0-521-04102-7.</ref> == Istor == {{Pennad pennañ|Istor Kembre}} [[File:Cynhadledd i'r Wasg Press Conference 14.05.21.jpg|thumb|left|[[Parlamant Kembre]]]] Priñselezh unanet da Vro–Saoz e [[1536]] ha [[1543]]. 1,7 milion a dud e [[1900]], 2,2 milion e [[1950]] ha tremen 3 milion e 2011. Aloubet ha gounezet digant ar [[Impalaeriezh roman|Romaned]] e fin ar {{Iañ kantved}}, met Kembreiz ne voent ket kalz romanekaet. [[Aviel|Avieladur]] e {{Vvet kantved}}. Er {{VIvet kantved}} e harzas Kelted Kembre ouzh ar [[Saksoned]] hag a oa staliet e Bro-Saoz a-vremañ. En {{VIIIvet kantved}} e voe savet [[kleuz Offa]] ur voger vras gant ar roue sakson [[Offa Mercia]] a-hed harzoù ar vro. E penn-kentañ an {{XIIIvet kantved}} e voe renet ar vro gant [[Llywelyn ab Iorwerth]]. E vab-bihan, [[Llywelyn ap Gruffudd]], a oa bet anavezet evel priñs ar vro gant [[Herri III (Bro-Saoz)|Herri III Bro-Saoz]] dre [[feur-emglev Montgomery]] ([[1267]]) ; lazhet e voe e-kerzh un emgann e [[1282]]. Gant fin ar familh roueel e voet staget ar rouantelezh kozh da Vro-Saoz ; [[Gwynedd]] eo hec'h anv hiziv c’hoazh. E [[1301]] e voe lakaet priñs Kembre da zanvez-roue Bro-Saoz dindan anv [[Edouarzh II (Bro-Saoz)|Edouarzh II]] ; abaoe e vez roet an titl-se da hêr tron Bro-Saoz. E [[1536]] ha [[1543]] e voe sinet lizheroù an unvaniezh etre Kembre ha Bro-Saoz. Reveulzi greantel an {{XIXvet kantved}} : diorroadur al labouradegoù [[houarn]], [[kouevr]], [[staen]] ha [[glaou]]. E Kembre ez eus un Emsav broadel evel e Breizh. [[Stourmerien Emsav Bro Gembre]] a zo aet buanoc'h eget o c'heneiled a Vreizh. E [[1967]] e lakaas ar ''Welsh Language Act'' ar c’hembraeg keit–ha–keit gant ar saozneg er [[justis]] hag en abadennoù foran. == Yezh == [[Restr:Welsh speakers in the 2011 census.png|200px|thumb|kleiz|[[Kembraeg]]erien hervez niveradeg 2011]] {{Pennad pennañ|Kembraeg}} Ar c'hembraeg - ''Cymraeg'' - eo ar yezh keltiek komzet e Bro-Gembre. E-giz ar [[brezhoneg]] hag ar [[Kerneveureg|c'herneveureg]] ez eo ur [[Predeneg|yezh predenek]]. Koulskoude eo stag ar c'hembraeg ouzh rummad predeneg an Hanternoz tra ma'z eo stag ar [[Kerneveureg|c’herneveureg]] hag ar [[brezhoneg]] ouzh rummad predeneg ar Mervent. E [[1901]] e oa 50% eus ar Gembreiz a gaoze kembraeg hag a-hed an {{XXvet kantved}} e oa diskennet ar feur-se da 43.5% e [[1911]] betek 18.9% e [[1981]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/language/articles/languageinenglandandwales/2013-03-04#welsh-language|titl=7. Welsh language|oberour=Office for National Statistics|lennet d'=an 28 a viz Here 2022}}</ref> Disoc'hoù [[niveradeg]] [[2001]] a ziskouezas e oa kresket an niver a gembraegerien betek 21% eus ar boblañs en tu all da 3 bloaz, kontrol d'ar patrom a zigresk a oa bet betek-henn.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://gov.wales/sites/default/files/statistics-and-research/2019-05/welsh-language-results-annual-population-survey-2001-to-2018.pdf|titl=Authors: Jac Williams, Lisa Walters ~ 0300 025 6682 ~ WelshLanguageData@gov.wales This report is also available in Welsh Enquiries from the press: 0300 025 8099 Public enquiries : 0300 025 5050 Twitter: @statisticswales Welsh language results: Annual Population Survey, 2001- 2018|oberour=Ystadegau ar gyfer Cymru|deiziad=29.05.2019|lennet d'=an 28 a viz Here 2022}}</ref> Niveradeg [[2011]] a ziskouezas e oa digresket betek 19% a gembraegerien, uheloc'h eget e [[1991]] met izeloc'h eget e [[2001]]. Goude ma oa kresket poblañs Kembre e talvez e oa tremenet eus 582 000 den e 2011 da 562 000 e 2011, met uheloc'h e chome eget ar 508 000 kembraeger kavet e niveradeg [[1991]] (18.7%).<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20131007223211/http://wales.gov.uk/topics/statistics/headlines/population2012/121211/?lang=en|titl=2011 Census: First Results on the Welsh Language|oberour=Llywodraeth Cymru|deiziad=11.12.2012|lennet d'=an 28 a viz Here 2022}}</ref> An niveradeg kaset etre miz Ebrel [[2020]] ha miz Meurzh [[2021]] a gavas e oa 29.1% eus an dud en tu all da 3 bloaz a gaozee kembraeg, da lavaret eo 883 300 den.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://gov.wales/welsh-language-data-annual-population-survey-april-2020-march-2021|titl=Welsh language data from the Annual Population Survey: April 2020 to March 2021|oberour=Ystadegau gwladol - National Statistics|embanner=Llywodraeth Cymru - Government of Wales|deiziad=9.09.2021|lennet d'=an 28 a viz Here 2022}}</ref> An tennad da heul eus miz Here [[2020]] da viz Gwengolo [[2021]] a gavas 29.5% eus an dud a gaozee kembraeg, da lavaret eo war-dro 892 500 kembraeger.<ref>{{cy}} {{Liamm web|url=https://llyw.cymru/data-am-y-gymraeg-or-arolwg-blynyddol-or-boblogaeth-hydref-2020-i-fedi-2021|titl=Data am y Gymraeg o'r Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth: Hydref 2020 i Fedi 2021|oberour=Ystadegau gwladol|embanner=Llywodraeth Cylry|deiziad=27.01.2022|lennet d'=an 28 a viz Here 2022}}</ref> Norzh ha kornôg ar vro a chom takadoù e-lec'h m'emañ ar c'hembraeg ar yezh bennañ evit ar brasañ eus an dud tra m'eo desket ar saozneg evel un eil yezh. Unyezhegerien a gaver e-touez ar vugale vihanañ, met ne c'hoarvez james ken e chomfent unyezhegerien a-hed o buhez.<ref name=Davies/> [[Saozneg]] zo kaozeet gant kazimant an holl dud e Kembre, ha deuet eo da vezañ ar yezh bennañ er vro a-bezh. [[Code-switching]] a glever alies e Kembre a-bezh, kement hag ez eus bet roet meur a anv d'ar fenomen, daoust ma ne'z eus hini ebet a zo anavezet gant ar yezhonourien.<ref name=Davies/> Ur saozneg rannvroel a gaozeer ivez, anvet [[Wenglish]], levezonet gant yezhadur ar c'hembraeg hag amprestet gantañ leun a c'herioù kembraek.<ref name=Davies/><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/why-butty-rarely-leaves-wales-2302834|titl=Why butty rarely leaves Wales|oberour=WalesOnline|deiziad=30.03.2013|lennet d'=an 28 a viz Here 2022}}</ref> == Gouarnamant ha politikerezh == Ur vro perzh eus ar [[Rouantelezh-Unanet]] eo Kembre.<ref name=UKCountries/><ref>{{en}} [https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/iso_3166-2_newsletter_ii-3_2011-12-13.pdf ISO 3166-2 NEWSLETTER, 2011, p.27] Lennet d'ar 25 a viz Here 2022</ref> Diouzh lezenn eo an R-U ur Stad unvan, gant ur parlamant hag ur gouarnamant e [[Parlamant ar Rouantelezh-Unanet|Westminster]].<ref name=GE2019>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/general-election-2017-40-mps-13157234|titl=General Election 2017: These are the 40 MPs who have been elected across Wales|oberour=Ciaran Jones|embanner=Wales Online|deiziad=9.06.2017|lennet d'=ar 25 a viz Here 2022}}</ref> Ur parlamant [[dereadur|deroet]] he deus bet Kembre e stumm ur gambr anvet [[Senedd]] (''Senedd Cymru – Welsh Parliamant'') he deus resevet galloudoù deroet digant Parlamant ar Rouantelezh-Unanet dre patrom ar galloudoù miret.<ref>{{cy}} {{Liamm web|url=https://senedd.cymru/sut-rydym-yn-gweithio/ein-rol/pwerau/|titl=Pwerau|oberour=Senedd Cymru|deiziad=01.09.2020|lennet d'=ar 25 a viz Here 2022}}</ref> Rannet eo Kembre e 22 diriad-kuzul evit an divizoù lec'hel abaoe [[1996]]. Atebek eo an "tiriadoù pennañ"-se<ref>{{en}} Part 1, Local Government (Wales) Act 1994</ref> da gas holl bolitikerezhioù ha servijoù lec'hel.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20140601021134/http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?skip=1&lang=cy|titl=Awdurdodau Unedol [diell]|oberour=Llywodraeth Cymru|deiziad=16.04.2014|lennet d'=ar 25 a viz Here 2022}}</ref> Bez ez eus 40 kannad eus Kembre e-touez ar 650 ezel eus [[Ti ar C'humunioù (Rouantelezh-Unanet)|Ti ar C'humunioù]], ar gambr izel eus Parlamant ar [[Rouantelezh-Unanet]], pep hini dilennet e pastelloù-bro Kembre. Dilennadegoù hollek [[2019]] a zilennas 22 gannad eus [[Strollad al Labour (R.U.)|Strollad al Labour]] (pe choazet gantañ), 14 kannad eus ar [[Strollad Mirour (R.U.)|Strollad Mirour]] ha 4 eus ar [[Plaid Cymru]].<ref name=GE2019/> [[Burev Sekretour Stad evit Kembre|Burev Kembre]] zo ur rann eus gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet, e penn emañ ar [[Sekretour Stad evit Kembre]] a zo ezel eus skipailh ar Ministr pennañ.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.gov.uk/government/organisations/office-of-the-secretary-of-state-for-wales/about|titl=About us - Office of the Secretary of State for Wales|oberour=Gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet|lennet d'=ar 26 a viz Here 2022}}</ref> === Senedd === [[Restr:Senedd.JPG|200px|thumb|dehou|Savadur ar [[Senedd]], treset gant [[Richard Rogers]], digoret da [[Gouel Dewi|C'houel Dewi]] e [[2006]].]] {{Pennad pennañ|Senedd}} Da c'houde an [[deroadur]] e [[1997]] e krouas [[Akt Gouarnamant Kembre 1998]] ur vodadeg deroet anavezet bremañ dindan an anv [[Senedd]] (ez ofisiel ''Senedd Cymru'' pe ''Welsh Parliamant'' "Parlamant Kembre" ha gwezhall ''National Assembly for Wales'' "Bodadeg Vroadel evit Kembre" betek [[2020]]). Galloudoù ar Sekretour Stad evit Kembre a oa bet treuzkaset d'ar Gouarnamant deroet d'ar {{Deiziad|1|Gouere|1999}}, o reiñ ar gwir d'ar vodadeg da zivizout penaos e tispign arc'hant gouarnamant Westminster e-barzh lodennoù deroet ar melestradurezh.<ref>{{fr}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20110903192944/https://www.justice.gov.uk/guidance/docs/dgn04.pdf|titl=Devolution Guidance Note 4 THE ROLE OF THE SECRETARY OF STATE FOR WALES [diell]|oberour=Departamant ar justis er Rouantelezh-Unanet|deiziad=1.07.1999|lennet d'=ar 26 a viz Here 2022}}</ref> Kemmet e voe Akt 1998 gant [[Akt Gouarnamant Kembre 2006]] a roas muioc'h a c'halloudoù d'ar vodadeg ha d'ar gouarnamant lec'hel, tost da re [[Parlamant Bro-Skos]] ha [[Bodadeg Iwerzhon an Norzh]]. Dilennet eo an 60 ezel eus ar Senedd evit pemp bloaz (pevar bloaz a-raok [[2011]]) dre ur sistem kemmesk gant 40 kannad dilennet dre bastell-vro (an hini kentañ a dap ar plas) ha 20 kannad dilennet dre bastelloù-bro all dre un dregantad roet da bep strollad politikel hervez o disoc'hoù.<ref>{{cy}} {{Liamm web|url=https://senedd.cymru/sut-rydym-yn-gweithio/ynghylch-aelodau-o-r-senedd/sut-y-caiff-yr-aelodau-eu-hethol/|titl=Sut y caiff yr Aelodau eu hethol?|oberour=Senedd Cymru|deiziad=19.11.2020|lennet d'=ar 27 a viz Here 2022}}</ref> Ur c'hentañ ministr (''prif weinidog'') a rank ar Senedd dilenn a-raok ma vez choazet izili ar [[Gouarnamant Kembre|gouarnamant lec'hel]] gantañ pe ganti.<ref>{{en}} Birrell, Derek (2012). ''Comparing Devolved Government''. London, United Kingdom: Palgrave Macmillan. p. 45. ISBN 978-0-230-38978-6.</ref> E-touez an ugent lodenn deroet da c'houarnamant Kembre, anvet "sujedoù" (''subjects''), e kaver al labour-douar, diorren an ekonomiezh, an deskadurezh, ar yec'hed, al lojeiz, ar galloudoù lec'hel, ar servijoù sokial, an treuzdougen hag ar [[kembraeg|c'hembraeg]].<ref>{{cy}} {{Liamm web|url=https://senedd.cymru/sut-rydym-yn-gweithio/ein-rol/pwerau/|titl=Pwerau|oberour=[[Senedd]]|deiziad=1.09.2020|lennet d'=ar 27 a viz Here 2022}}</ref> Pa oa bet krouet e [[1999]] n'he doa ket Bodadeg Vroadel evit Kembre galloudoù lezenniñ pennañ. E [[2007]], pa voe votet [[Akt Gouarnamant Kembre 2006]], e voe roet galloud d'ar Vodadeg tremen lezennoù pennañ, anvet [[Muzulioù ar Vodadeg Vroadel evit Kembre|Muzulioù ar Vodadeg]] d'ar mare-se, war sujedoù resis e-barzh al lodennoù deroet. Sujedoù all a oa bet lakaet ouzhpenn, end-eeun gant Parlamant ar Rouantelezh-Unanet peotramant pa oa bet asantet gant Parlamant Westminster d'un [[Urzh Barregezh war al Lezenniñ]] (''Legislative Competence Order'' pe ''LCO'', ur goulenn gant ur vodadeg deroet da gaout muioc'h a c'halloudoù). Akt Gouarnamant Kembre 2006 a ro ar gwir d'ar Senedd da c'hounit galloudoù da lezenniñ war muioc'h a sujedoù miret ma vezont degemeret en ur referendom. Dalc'het e voe ur [[Referendom war Deroadur Kembre e 2011|referendom]] evit astenn galloudoù ar Vodadeg Vroadel d'an {{Deiziad|3|Meurzh|2011}}, ar pezh a voe degemeret gant an dilennerien. Roet e voe galloud d'ar Vodadeg ober lezennoù, anvet [[Aktoù Senedd Cymru]], war holl sujedoù al lodennoù deroet, hep asant Parlamant ar Rouantelezh-Unanet.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-politics-12648649|titl=Welsh referendum: Voters give emphatic Yes on powers|oberour=[[BBC]] News|deiziad=4.03.2011|lennet d'=ar 27 a viz Here 2022}}</ref> Gant ar Senedd e vez roet pouez da interestoù Kembre er bed a-bezh. Ur c'hannad a gas da Amerika da reiñ brud da embregerezhioù ar vro. Emañ ar burev pennañ e [[Washington D.C.]], e-barzh kannati ar [[Rouantelezh-Unanet]], tra ma ren burevioù all e [[New York City]], [[Chicago]], [[San Francisco (Kalifornia)|San Francisco]] hag [[Atlanta]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20170828232109/http://www.wales.com/business/overseas-offices/usa|titl=USA [diell]|oberour=Wales.com|lennet d'=ar 27 a viz Here 2022}}</ref> Staliet e voe ur burev gant ar [[Stadoù-Unanet]] da sevel darempredoù eeun gant Kembre.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://morgangriffith.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=398615|titl=Congressional Friends of Wales Caucus Welcomes First Minister Carwyn Jones|oberour=Congressman Morgan Griffith|deiziad=6.09.2016|lennet d'=ar 27 a viz Here 2022}}</ref> === Lezenn === [[Restr:Laws of Hywel Dda (f.4.r) Judge cropped.jpg|200px|thumb|dehou|Skeudenn ur barner e [[Cyfraith Hywel]]]] {{Pennad pennañ|Lezenn Kembre}} Ez hengounel e oa bet bodet [[Lezenn Kembre]] e-pad un emvod e [[Hendy-gwyn ar Daf]] war-dro [[930]] gant [[Hywel Dda]], a voe roue [[Deheubarth]] ha roue ar brasañ eus Kembre etre [[942]] ha [[950]]. [[Cyfraith Hywel]] (''Lezenn Hoel'') a vode lezennoù pobl ha kustumoù a oa diorroet e Kembre a-hed ar c'hantvedoù. Lakaat a rae pouez war paeamant ur sammad arc'hant d'an hini en doa gouzañvet un torfed, pe d'e gerent, e-lec'h bezañ kastizet gant an tiern.<ref name=KembraegerJustis>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20110606124550/http://www.hmcourts-service.gov.uk/cms/12003.htm#1|titl=History and Development of the Welsh Language in the Courts [diell]|oberour=HM Courts & Tribunal Service|deiziad=11.06.2007|lennet d'=ar 27 a viz Here 2022}}</ref> War-bouez e [[Marz Kembre]], e-lec'h ma oa lezennoù dibar, e oa chomet Lezenn Kembre e plas betek ma voe lakaet [[Statud Rhuddlan]] e plas e [[1284]]. Da c'houde marv [[Llywelyn ap Gruffudd]] e voe staget [[Priñselezh Kembre]] ouzh [[Rouantelezh Bro-Saoz]] gant [[Edouarzh Iañ (Bro-Saoz)|Edouarzh I{{añ}}]] hag erlec'hiet Lezenn Kembre gant [[Lezenn Bro-Saoz]] evit an torfedoù. Chom a reas Lezenn Kembre (evit ar prosezoù sivil) ha Lezenn ar Marzioù en implij betek ma voe peuzstaget Kembre gant [[Herri VIII (Bro-Saoz)|Herri VIII]] dindan [[Aktoù Lezennoù e Kembre 1535 ha 1542]] (a vez alies anavezet evel Aktoù Unaniezh 1536 ha 1543), da c'houde e voe Lezenn Bro-Saoz en implij hepken.<ref name=KembraegerJustis/><ref name=Davies/> [[Akt Kembre ha Berwick 1746|Akt Kembre ha Berwick]] e [[1746]] a embannas e talvezje kement lezenn votet e Bro-Saoz evit Kembre ivez (ouzhpenn d'ar gêr Saoz ha Skos [[Berwick]], war an harzoù), nemet ma vije lavaret ar c'hontrol el lezenn. Nullet e voe an Akt-se, evit Kembre, e [[1967]]. [[Lezenn Bro-Saoz]] a oa bet diazez ar [[gwir (lezenn)|gwir]] abaoe [[1536]] neuze.<ref name="Davies">{{en}} Davies, John (1994). ''A History of Wales''. London: Penguin. ISBN 978-0-14-014581-6.</ref> Ur sistem ''Common law'' (''Lezennoù dre zegouezh'') eo, hep kodifiañ bras ha gant ur pouez lakaet war divizoù ar varnerien e prosezoù zo evit skrivañ al lezenn. E penn al lezioù-barn emañ [[Lez-Varn Uhel ar Rouantelezh-Unanet]], a zo al lez-varn diwezhañ evit an holl brosezioù sivil ha torfed. [[Lezioù-Barn Uhel Bro-Saoz ha Kembre]] zo al lezioù-barn kentañ uhelañ ouzhpenn bezañ lezioù-barn galv. Rannet eo dre dri : [[Lez-varn Galv Bro-Saoz ha Kembre|Lez-varn Galv]], [[Lez-Varn Uhel Justis Bro-Saoz ha Kembre|Lez-varn Uhel Justis]] ha [[Lez-Varn ar Gurunenn]]. Prosezioù bihan a vez klevet gant lezioù-barn lec'hel. E [[2007]] e voe echu gant Rannvro Kembre ha Cheshire pa voe staget Cheshire ouzh Rannvro Gwalarn Bro-Saoz. Adalek ar bloaz-se e voe Kembre ur rannadenn justis hec'h-unan neuze, e diabarzh rann-justis [[Bro-Saoz ha Kembre]].<ref name=Davies/> Barrek eo ar [[Senedd]] da votiñ lezennoù er-maez eus sistem Parlamant ar Rouantelezh-Unanet evit ezhommoù Kembre. Dindan galloudoù asantet e referendom 2011 e c'hell kemer lezennoù pennañ, anvet d'ar mare-se ''Aktoù Bodadeg Vroadel Kembre'' ha bremañ ''Aktoù Senedd Cymru'' e-keñver ugent tachenn listennet e [[Akt Gouarnamant Kembre 2006]], evel ar yec'hed hag an deskadurezh. Diwar al lezenniñ pennañ-se e c'hell [[Gouarnamant Kembre]] sevel is-lezennoù.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20200619065644/https://law.gov.wales/constitution-government/how-welsh-laws-made/subordinate-legislation/?lang=en#/constitution-government/how-welsh-laws-made/subordinate-legislation|titl=Subordinate legislation [diell]|oberour=Llywodraeth Cymru - Welsh Government|lennet d'=an 28 a viz Here 2022}}</ref> Pevar nerzh-polis rannvroel zo e Kembre, [[Polis Dyfed-Powys]], [[Polis Gwent]], [[Polis Norzh Kembre]] ha [[Polis Su Kembre]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.itv.com/news/wales/2016-02-18/two-of-the-four-welsh-police-forces-require-improvement-in-the-way-they-prevent-and-investigate-crime|titl=Two of the four Welsh police forces 'require improvement' in the way they prevent and investigate crime|oberour=ITV|deiziad=18.02.2018|lennet d'=an 28 a viz Here 2022}}</ref> Pemp toull-bac'h zo e Kembre, pevar e su ar vro hag unan e [[Wrecsam]]. Ne'z eus ket a doull-bac'h evit ar merc'hed e Kembre, kaset e vezont da Vro-Saoz neuze.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/north_east/8545805.stm|titl=MPs urge UK government to build north Wales prison|oberour=[[BBC]] News|deiziad=3.03.2010|lennet d'=an 28 a viz Here 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20110206184958/http://www.hmprisonservice.gov.uk/adviceandsupport/prison_life/femaleprisoners/|titl=Female Prisoners|oberour=HM Prison Service|lennet d'=an 28 a viz Here 2022}}</ref> == Douaroniezh == [[Restr:Snowdon from Llyn Llydaw.jpg|200px|thumb|kleiz|Ar [[Gouezva|Ouezva]] (''Yr Wyddfa'')]] Ur vro leun a [[menez|venezioù]] eo Kembre. Emañ e kornôg kreiz [[Bro-Saoz]]. 270 km hed eo eus an norzh betek ar sur.<ref>{{cy}} {{Liamm web|url=https://www.visitwales.com/info/introduction-wales|titl=Welcome to Wales, a country like no other|oberour=VisitWales.com|lennet d'=an 29 a viz Here 2022}}</ref> 20 779 km² eo ar vro, ar pezh a vez alies meneget evel "Ment Kembre".<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20110720161018/http://eulis.eu/service/countries-profile/england-and-wales/|titl=England and Wales|oberour=European Land Information Service|deiziad=2010|lennet d'=an 29 a viz Here 2022}}</ref> En tu all da Vro-Saoz er reter emañ harzet Kembre gant ar [[mor]] a bep tu : [[mor Iwerzhon]] en norzh hag er c'hornôg, [[kanol Sant Jord]] hag ar [[mor Keltiek]] er mervent ha [[mor Havren]] er su.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://hansard.millbanksystems.com/written_answers/1974/dec/16/celtic-sea#S5CV0883P0-06989|titl=Celtic Sea|oberour=Mr. Judd, Secretary of State of Defence|embanner=Hansard Systems|deiziad=16.12.1974|lennet d'=an 29 a viz Here 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf|titl=Limits of oceans and seas|oberour=International Hydrographic Organization|deiziad=1953|lennet d'=an 29 a viz Here 2022}}</ref> War-dro 2700 km aodoù he deus Kembre (a-hed linenn al lanv uhel), gant an douar bras, [[Enez Mon]] ha [[Caergybi]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20120522042745/http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749|titl=How long is the UK coastline? [diell]|oberour=The British Cartographic Society|deiziad=2012|lennet d'=an 29 a viz Here 2022}}</ref> Ouzhpenn 50 enez zo a-hed aod an douar bras, an hini vrasañ o vezañ Enez Mon er gwalarn.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.visitwales.com/inspire-me/holidays/escape-welsh-islands|titl=Escape to the Welsh islands|embanner=VisitWales|lennet d'=an 29 a viz Here 2022}}</ref> Menezioù zo er brasañ eus ar gweledva, a zo liesseurt a-hend all, dreist-holl en norzh hag e kreiz ar vro. Stummet e voe ar menezioù e-pad an oadvezh skorn diwezhañ. En [[Eryri]] (''Snowdonia'') emañ menezeier uhelañ Kembre, pemp eus outo o vezañ en tu all da 1000 m. Ar [[Gouezva|Ouezva]] ([[kembraeg]] ''Yr Wyddfa'' ; [[saozneg]] ''Snowdon'') eo menez uhelañ ar vro, gant 1085 m.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2009/aug/02/mount-snowdon-cafe|titl=High tea: Mount Snowdon's magical mountaintop cafe|oberour=Jonathan Glancey|embanner=[[The Guardian]]|deiziad=2.08.2009|lennet d'=an 29 a viz Here 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/mountain-upgraded-to-super-status-1898942|titl=Mountain upgraded to ‘super’ status|oberour=James McCarthy|embanner=WalesOnline|deiziad=28.03.2013|lennet d'=an 29 a viz Here 2022}}</ref> Brudet eo ar 14 menez – pe 15 ma lakaer [[Carnedd Gwenllian]] ganto, ar pezh ne reer ket atav dre ma ne seblant ket ken uhel a se e-keñver an trowardroioù – en tu all da 910 m evel ''Y pedwar copa ar ddeg'' (pe ''Welsh 3000s'') hag an holl a zo en un takad bihan e gwalarn ar vro. Un dae eo pignat ganto holl.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.welsh3000s.co.uk/|titl=The Welsh 3000s Challenge|oberour=The Welsh 3000s Challenge|deiziad=2019|lennet d'=an 29 a viz Here 2022}}</ref> Ar menez uhelañ er-maez eus al listenn-se eo [[Aran Fawddwy]] gant 905 m e su [[Eryri]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.snowdoniaguide.com/aran_fawddwy.html|titl=Aran Fawddwy|oberour=Snowdonia Guide|deiziad=2019|lennet d'=an 29 a viz Here 2022}}</ref> [[Bannau Brycheiniog]] (''Brecon Beacons'') a zo er su ar vro (menez uhelañ, [[Pen y Fan]], 886 m dezhañ)<ref>{{en}} Nuttall, John & Anne (1999). ''The Mountains of England & Wales – Volume 1: Wales'' (2nd edition ed.). Milnthorpe, Cumbria: Cicerone. ISBN 978-1-85284-304-5.</ref> ha kejañ a reont gant [[Menez Kambria]] e kreiz ar vro (beg pennañ, [[Pumlumon]], 752 m dezhañ).<ref>[https://www.bing.com/maps/?mkt=en-gb&v=2&cp=52.4675~-3.7828&lvl=12&sp=Point.52.4675_-3.7828_Plynlimon&sty=s Kartenn]</ref> Tri [[park broadel|fark broadel]] zo e Kembre : Eryri, Bannau Brycheiniog ha [[Park Cenedlaethol Arfordir Penfro]] (''Pembrokeshire Coast National Park''). Pemp takad Brav Eston (''Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol Cymru'') zo : Enez Mon, [[Bryniau Clwyd a Dyffryn Dyfrdwy]] (''Clwydian Range and Dee Valley''), [[Ledenez Gŵyr]] (''Gower Peninsula''), [[Ledenez Llŷn]] ha [[Traonienn Gwy]] (''Wye Valley'').<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20120625232127/http://wales.gov.uk/topics/environmentcountryside/consmanagement/aonb/?lang=en|titl=Areas of Outstanding Natural Beauty|oberour=Llywodraeth Cymru|lennet d'=ar 31{{añ}} a viz Here 2022}}</ref> Ledenez Gŵyr a oa an takad kentañ bet anvet "Brav Eston" er [[Rouantelezh-Unanet]] e [[1956]]. E [[2019]] e oa 40 traezhennoù banniel glas a-hed aod Kembre, teir marina banniel glas hag un embregerezh bigi banniel glas.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.walesonline.co.uk/whats-on/travel/wales-blue-flag-beaches-2019-16271891|titl=All of Wales' Blue Flag beaches in 2019|oberour=Joshua Knapman|embanner=WalesOnline|deiziad=15.05.2019|lennet d'=ar 31{{añ}} a viz Here 2022}}</ref> Koulskoude e vez avelek-kenañ an aodoù er c'hornôg hag er su, evel aodoù [[Iwerzhon]] ha [[Kernev-Veur]], [[avelioù-kornôg]] kreñv o doa kaset meur a vag d'ar strad. E [[1859]] e voe distrujet ouzhpenn 110 lestr a-hed aodoù Kembre e-pad ur gorventenn a lazhas ouzhpenn 800 den dre [[Breizh-Veur|Vreizh-Veur]] a-bezh.<ref name=Davies/> Ar golladenn vrasañ a c'hoarvezas pa reas al lestr [[Royal Charter (lestr)|Royal Charter]] peñse nepell eus aod Enez Mon, gant 459 den az eas d'an anaon.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20110126035354/http://www.bbc.co.uk/wales/northwest/sites/history/pages/tomparryllandudnopier.shtml|titl=Stormy weather|oberour=Tom Parry|embanner=[[BBC]] North West Wales|deiziad=28.04.2006|lennet d'=ar 31{{añ}} a viz Here 2022}}</ref> A-hed an {{XIXvet kantved}} e voe kollet ouzhpenn 100 lestr, gant ur geidenn a 78 martolod marvet bep bloaz.<ref name=Davies/> Abalamour d'ar brezelioù e voe kollet bigi kostez [[Caergybi]] (''Holyhead''), [[Aberdaugleddau]] (''Milford Haven'') hag [[Abertawe]].<ref name=Davies/> Abalamour d'ar reier a zo a-hed o aodoù ha d'an inizi ne vezont ket sklêrijennet e c'hoarvez kalzig a beñse tro-dro da Enez Mon ha [[Sir Benfro]] (''Pembrokeshire''), evel [[lanv du ''Sea Empress'']] e [[1996]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/picture_gallery/06/uk_the_sea_empress_disaster/html/1.stm|titl=In detail: The Sea Empress disaster|oberour=[[BBC]]|deiziad=2000|lennet d'=ar 31{{añ}} a viz Here 2022}}</ref> Amresis e oa chomet harzoù Kembre ha Bro-Saoz e-pad pell, war-bouez tro-dro d'ar stêr [[Gwy (stêr)|Gwy]], a voe harzoù degemeret kentañ an div vro.<ref name=Davies/> Sañset e oa [[kleuz Offa]] da vezañ ul linenn resis met distrujet e voe ar striv-se gant [[Gruffudd ap Llewellyn]] a adaloubas douaroù en tu all d'ar voger.<ref name=Davies/> Akt an Unaniezh e [[1535]] a stummas un harz e-linenn eus beg an [[Dyfrdwy]] (''Dee'') betek beg ar Gwy,<ref name=Davies/> met chom a reas diresis a-walc'h e penn an dud betek ma voe sinet Akt ''Welsh Sunday Closing'' e [[1881]] a redias ar stalioù hag an embregerezhioù choaz ur vro ha degemer [[Lezenn Kembre]] pe [[Lezenn Bro-Saoz]].<ref name=Davies/> ===Geologiezh=== Marevezh [[Douarouriezh|geologel]] koshañ an hoalad [[Paleozoeg]], ar [[Kambrian|C'hambrian]], a denn e anv eus ar [[Menezioù Kambrian]], e-lec'h ma voa kavet ha dielfennet ar c'hentañ fosiloù bet lakaet d'ar marevezh-se.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20101126092715/http://palaeos.com/Paleozoic/Cambrian/Cambrian.htm|titl=The Cambrian Period of the Paleozoic Era: 542 to 488 Million Years Ago [diell]|oberour=Palæos|deiziad=2002|lennet d'=ar 1{{añ}} a viz Du 2022}}</ref><ref>{{en}} Sedgwick, A. (1852). "''On the classification and nomenclature of the Lower Paleozoic rocks of England and Wales''". Q. J. Geol. Soc. Lond. 8 (1–2): 136–138. doi:10.1144/GSL.JGS.1852.008.01-02.20. S2CID 130896939.</ref> E-kreiz an {{XIXvet kantved}} e implijas [[ Roderick Murchison]] hag [[Adam Sedgwick]] o studiadennoù diwar-benn geologiezh Kembre da lakaat e plas pennaennoù ar [[stratigrafiezh]] hag ar [[paleontologiezh]]. An daou varevezh da heul en hoalad Paleozoeg, an [[Ordovisian]] hag ar [[Silurian]], a voe anvet da c'houde meuriadoù [[Kelted|keltiek]] Kembre an Henamzer.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20120309135815/http://palaeos.com/paleozoic/silurian/silurian.htm|titl=The Silurian Period of the Paleozoic Era: 444 to 416 Mya [diell]|oberour=Palæos|deiziad=2002|lennet d'=ar 1{{añ}} a viz Du 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20120307063915/http://palaeos.com/paleozoic/ordovician/ordovician.htm|titl=The Ordovician Period of the Paleozoic Era: 488 to 444 million years ago|oberour=Palæos|deiziad=2022|lennet d'=ar 1{{añ}} a viz Du 2022}}</ref> ===Hin=== Emañ Kembre e-barzh [[Hin klouar|an takad klouar norzh]]. Cheñch-dicheñch eo an hin, levezonet meurbet gant ar mor hag unan eus broioù glebañ [[Europa]] eo.<ref name=MetOfficeWales>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.metoffice.gov.uk/binaries/content/assets/metofficegovuk/pdf/weather/learn-about/uk-past-events/regional-climates/wales_-climate---met-office.pdf|titl=Wales: climate|oberour=Met Office|deiziad=2016|lennet d'=ar 1{{añ}} a viz Du 2022}}</ref><ref name=Davies/> Alies mat e vez koumoulek an amzer e Kembre, glev hag aveliek, gant hañvoù tomm ha goañvioù klouar.<ref name=MetOfficeWales/> *Gwrez brasañ uhelañ : 37.1°C e [[Penarlâg]], [[Sir y Fflint]] d'an {{Deiziad|18|Gouere|2022}}.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/uk-62184978|titl=Heatwave latest: Wales sees hottest day on record, provisional figures show|oberour=[[BBC]] News|deiziad=18.07.2022|lennet d'=ar 1{{añ}} a viz Du 2022}}</ref> *Gwrez bihanañ izelañ : –23.3°C e [[Rhaeadr Gwy]], [[Sir Faesyfed]] (bremañ [[Powys]]) d'ar {{Deiziad|21|Genver|1940}}.<ref name=MetOfficeWales/> *Niver brasañ a eurvezhioù heol e-pad ur miz : 354.3 eurvezh e [[Dale Fort]], [[Sir Benfro]] e miz Gouere [[1955]].<ref name=MetOfficeWales/> *Niver bihanañ a eurvezhioù heol e-pad ur miz : 2.7 eurvezh e [[Llwynon]], [[Sir Frycheiniog]] e miz Genver [[1962]].<ref name=MetOfficeWales/> *Glaveier vrasañ en un devezh (0900 UTC – 0900 UTC) : 211 mm e [[Rhondda]], [[Sir Forgannwg]] d'an {{Deiziad|11|Du|1929}}.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20120312105749/http://www.hydro-gis.co.uk/pdf_files/digital_archive_flyer.pdf|titl=Digital Archive of Extreme UK Rainfall Events [diell]|oberour=Hydri-GIS Ltd|deiziad=2012|lennet d'=ar 1{{añ}} a viz Du 2022}}</ref> *Lec'h glebañ – ur geidenn a 4.473 mn glav bep bloaz e [[Crib Goch]], [[Eryri]], [[Kontelezh Gwynedd|Gwynedd]] (lec'h glebiañ ar [[Rouantelezh-Unanet]] a-bezh zoken).<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20120128075059/http://www.telegraph.co.uk/property/3354276/The-wetter-the-better.html|titl=The wetter, the better [diell]|oberour=Ross Clark|embanner=The Telegraph|deiziad=28.01.2012|lennet d'=ar 1{{añ}} a viz Du 2022}}</ref> ===Anevaled ha plant=== Tennañ a ra ar vuhez c'houez e Kembre ouzh hini peurrest [[Breizh-Veur]], gant un nebeud traoù disheñvel. Abalamour d'hec'h aodoù ha d'hec'h inizi ez eus leun a laboused-mor er vro. Trevadennoù [[Morskoul boutin|morskouled boutin]], [[Tort boutin|torted boutin]], [[Poc'han boutin|poc'haned boutin]], [[Karaveg pavioù du|karaveged pavioù du]], [[Morvran-guchenn|morvrannoù-kuchenn]] ha [[Godez beg plat|godezed beg plat]] zo. En douaroù, ha 60% eus outo uheloc'h eget 150 m, e kaver leun a laboused evel ar [[Marc'hvran|marc'hvrini]] hag ar [[Moualc'h-venez|mouilc'hi-menez]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20120311210912/http://www.ecologymatters.co.uk/pdf/Wales_Ring_Ouzel_paper.pdf|titl=Wales Ring Ouzel Survey 2006|oberour=Mick Green|embanner=Ecology Matters|deiziad=2006|lennet d'=an 2 a viz Du 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/north_east/4644626.stm|titl=Black ravens return to the roost|oberour=[[BBC]] News Wales|deiziad=24.01.2006|lennet d'=an 2 a viz Du 2022}}</ref> E-touez al [[Evn-preizh|laboused-preizh]] e c'heller gwelet ar [[Falc'hun moan|falc'huned moan]], ar [[Skoul louet|skouled louet]] hag ar [[Barged ruz|bargeded ruz]], un arouez eus buhez c'houez Kembre.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20100823014457/http://www.rspb.org.uk/news/details.asp?view=print&id=tcm:9-176206|titl=Red kite voted Wales' Favourite Bird|oberour=The Royal Society for the Protection of Birds|deiziad=11.10.2007|lennet d'=an 2 a viz Du 2022}}</ref> En holl e vez gwelet ouzhpenn da 200 spesad laboused e mirva [[Royal Society for the Protection of Birds|RSPB]] e [[Conwy (kêr)|Conwey]], en o zouez gweladennerien diouzh ar mare-bloaz.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.rspb.org.uk/reserves-and-events/reserves-a-z/conwy|titl=Conwy|oberour=Royal Society for the Protection of Birds|lennet d'=an 2 a viz Du 2022}}</ref> Ar bronneged brasañ, evel an [[arzh]]ed gell, ar [[bleiz]]i hag ar [[kazh|c'hizhier gouez]], a oa bet chaseet ha peurlazhet a-raok aloubadeg Kembre gant ar Saozon. Hiziv e kaver e-touez ar bronneged anevaled evel ar [[sorikideged]], ar [[muenn]]où, ar [[broc'h]]ed, an [[dourgi|dourgon]], an [[erminig]]ed ha meur a [[Mustela|vustelaed]] all, [[heureuchin]]ed ha pemzek spesad [[askell-groc'hen]]. Daou spesad [[krigner]]ien vihan, ar [[Morzigell voc'h velen|morzigelled voc'h velen]] hag ar [[grilian]]ed, a c'heller notenniñ e-keñver Kembre dre ma vezont kavet en harzoù.<ref name=Davies/> Ne'z eus bet gwelet [[mart boutin]] ebet abaoe ar [[bloavezhioù 1950]]. Hogozik steuziet holl e oa ar [[pudask]]ed e Breizh-Veur, met repu o doa kavet e Kembre a-raok ledanaat o zachenn adarre. [[Givri]] aet da c'houez en-dro a gaver en Eryri.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.theguardian.com/environment/2006/nov/13/conservationandendangeredspecies.uknews|titl=Goats have roamed Snowdonia for 10,000 years; now they face secret cull|oberour=John Vidal|embanner=[[The Guardian]]|deiziad=13.11.2006|lennet d'=an 2 a viz Du 2022}}</ref> E miz Meurzh [[2021]] e voe roet aotre gant [[Natural Ressources Wales]] da leuskel c'hwec'h [[avank]] er stêr [[Dyfi]], ar wezh kentañ ma oa c'hoarvezet un darvoud evel-se e Kembre.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-56565050|titl=Licensed beavers released in Wales for the first time|oberour=[[BBC]] News|deiziad=30.03.2021|lennet d'=an 2 a viz Meurzh 2022}}</ref> Dourioù mervent Kembre, er Gwy, Sir Benfro ha [[bae Ceredigion]], a zesach leun a anevaled-mor evel ar [[Rinkin pirc'hirin|rinkined pirc'hirin]], ar [[Reunig gris|reuniged gris]], ar [[Baot lêrek|vaoted lêrek]], an [[delfin]]ed, ar [[morhoc'h]]ed, ar [[morgaoul]]ed, ar [[kranked|granked]] hag al [[legestr|ligistri]]. Si Benfro ha Ceredigion a zo brudet evit bezañ takadoù a-bouez ruz evit an [[tursiops]]ed ha [[Ceinewydd]] zo lec'h-hañv nemetañ er Rouantelezh-Unanet a-bezh evit an delfined-se. Er stêrioù e c'heller menegiñ ar [[salvelinus]]ed (familh an [[eog]]ed), ar [[sili]], an [[eog]]ed, an [[alosinae]]ed, ar [[beleh|beleion]] hag ar [[salvelinus alpinus]]. Ne gaver ar [[gwyniad]] nemet e Kembre, el [[Lenn Tegid]]. Brudet eo Kembre evit he c'hregin, he [[brennig]], he [[meskl]] hag he [[bigorn du]]. Ar pesked-mor brudetañ zo an [[harenk]]ed, ar [[brezhell|vrizhilli]] hag ar [[morlouan]]ed.<ref name=Davies/> En Eryri, war fasennoù norzh ar menezeier, e kaver plant a zo restachoù eus ur mare rak-skorn, en o souez ''Lireu ar Ouezva'' – pe ''Gagea serotina'' – ha spesadoù alpinek all evel ''Saxifraga cespitosa'', ''Saxifraga oppositifolia'' ha ''Silene acaulis''. Un toullad a blant a gresk e Kembre ha neblec'h all e Breizh-Veur evel ar ''bod-roz roudennek ar reier'' (''Tuberaria guttata'') war Enez Mon pe ''Draba aizoides'' e Gŵyr.<ref>{{en}} Perring, E.H.; Walters, S.M., eds. (1990). ''Atlas of the British Flora''. Melksham, Great Britain: BSBI. p. 43. ISBN 978-0-901158-19-2.</ref> <gallery mode="packed" heights="200px"> Geologic map of Wales CY.svg|Douarouriezh Kembre ha Kernev-veur Wales Administrative 2009 v5 Welsh.png|Kembre melestradurel e 2009 Wales-NASA-250.jpg|Kembre gwelet eus an oabl </gallery> == Demografiezh == === Istor ar boblañs === {{historical populations | title = Poblañs Kembre | 1536 | 278000 | 1620 | 360000 | 1770 | 500000 | 1801 | 587000 | 1851 | 1163000 | 1911 | 2421000 | 1921 | 2656000 | 1939 | 2487000 | 1961 | 2644000 | 1991 | 2811865 | 2001 | 2910200 | 2011 |3063456 | 2021 | 3107500 | footnote = Istimet (a-raok 1801);<br/>niveradegoù (goude 1801) }} Poblañs Kembre a greskas eus an hanter diwar 587 000 e [[1801]] betek 1 163 000 e [[1851]] a-raok tizhet 2 421 000 e [[1911]]. Ar brasañ eus ar c'hresk-se a zeuas diwar rannoù e-lec'h ma oa mengleuzioù glaou, e [[Sir Forgannwg]] dreist-holl a greskas eus 71 000 e [[1801]] da 232 000 e [[1851]] betek [[1 122 000]] e [[1911]].<ref>{{en}} Brian R. Mitchell ha Phyllis Deane, ''Abstract of British Historical Statistics'' (Cambridge, 1962) pp 20, 22</ref> Un darn eus ar c'hresk-mañ a c'heller liammañ ouzh an [[treuzkemm demografek]] a oa c'hoarvezet er brasañ eus ar broioù [[Greanterezh|greantel]], pa oa digresket feur ar marvoù tra ma chome uhel feur ar ganedigezhioù. Divroañ a reas forzhig a dud da Gembre ouzhpenn avat er memes mare. Gant ar [[Saozon]] e voe ar muiañ-niver e-touez an dud emvroet da Gembre, met un niver bras a [[Iwerzhoniz]] a voe ivez asambles gant strolladoù all,<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20080520075715/http://www.therhondda.co.uk/living/population.html|titl=Population [diell]|oberour=The Rhondda|lennet d'=ar 5 a viz Kerzu 2022}}</ref> evel an [[Italianed]] en em stalias e su ar vro.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/society/migration_italian.shtml|titl=Italian immigration|oberour=[[BBC]]|deiziad=15.08.2008|lennet d'=ar 5 a viz Kerzu 2022}}</ref> Degemer a reas Kembre divroidi eus ur bern broioù eus ar [[Commonwealth|C'hommonwealth]] a-hed an {{XXvet kantved}} ouzhpenn d'an Afrikaned ar C'haraïb ha da dud a-orin eus Azia, a oa staliet e kêrioù Kembre dreist-holl. Kalz anezho a lavar int Kembreiz.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20111018050201/http://www.socialistunity.com/?p=1587|titl=INTERVIEW WITH MOHAMMAD ASGHAR [diell]|oberour=SOCIALIST UNITY|deiziad=24.01.2008|lennet d'=ar 5 a viz Kerzu 2022}}</ref> E [[1972]] e veve 2,74 milion a dud e Kembre, un niver a chomas stabil betek ar [[bloavezhioù 1980]] pa oa digresket ar boblañs abalamour d'an divroañ. Abaoe fin ar bloavezhioù 1980 e teu muioc'h a dud d'en em staliañ e Kembre avat, ha pennabeg kresk ar boblañs int, muioc'h eget ar c'hresk naturel.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20080719000928/http://new.wales.gov.uk/docrepos/40382/40382313/statistics/population/pop-2007/wales-pop2005/wales-pop2005-e1.pdf?lang=en|titl=Wales’s Population: A Demographic Overview (1971-2005)|oberour=Ystadegau ar gyfer Cymru - Ystadegau gwladol|embanner=Llywodraeth Cynulliad Cymru|lennet d'=ar 6 a viz Kerzu 2022}}</ref> Hervez niveradeg [[2021]] e oa 3 107 500 den o chom e Kembre er bloavezh-se (1 586 600 maouez ha 1 521 000 paotr), ur c'hresk a 1,4 % e-keñver niveradeg [[2011]]. E Kembre e veve 5.2 % eus poblañs Saoz-ha-Kembre e 2021. Seizh kêr vras a zo e Kembre, [[Kerdiz]], [[Abertawe]], [[Casnewydd]] ha [[Wrecsam]] asambles gant kumuniezhioù [[Bangor (Kembre)|Bangor]], [[Llanelwy]] ha [[Tyddewi]] hag o deus ar statud kêr er [[Rouantelezh-Unanet]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.wales.com/about/welsh-cities|titl=Cities in Wales|oberour=Wales.com|lennet d'=ar 6 a viz Kerzu 2022}}</ref> Wrecsam a voe an hini ziwezhañ o kaout ar statud a gêr, goude m'eo kêr vrasañ norzh Kembre, pa voe roet ar statud e [[2022]] hepken.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.gov.uk/government/news/record-number-of-city-status-winners-announced-to-celebrate-platinum-jubilee|title=Record number of city status winners announced to celebrate Platinum Jubilee|oberour=Cabinet Office and Department for Digital, Culture, Media & Sport|embanner=Governement of the United Kingdom|deiziad=20.05.2022|lennet d'=ar 6 a viz Kerzu 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.thegazette.co.uk/notice/4154400|titl=Crown Office|oberour=The Gazette|deiziad=5.09.2022|lennet d'=ar 6 a viz Kerzu 2022}} ''THE QUEEN has been pleased by Letters Patent under the Great Seal of the Realm dated 1 September 2022 to ordain that the County Borough of Wrexham shall have the status of a City. ''</ref> === Relijion === E niveradeg [[2021]] e voe enrollet 46.5% eus an dud dindan ar c'hombod "relijion ebet", muioc'h eget pep respont all ha kresket abaoe [[2011]] (32.1%).<ref name=Cyfrifiad2021>{{cy}} {{Liamm web|url=https://llyw.cymru/grwp-ethnig-hunaniaeth-genedlaethol-iaith-chrefydd-yng-nghymru-cyfrifiad-2021-html|titl=Grŵp ethnig, hunaniaeth genedlaethol, iaith a chrefydd yng Nghymru (Cyfrifiad 2021)|oberour=Ystadegau gwladol|embanner=Llywodraeth Cymru|deiziad=29.11.2022|lennet d'=ar 6 a viz Kerzu 2022}}</ref> Ar relijion bennañ e Kembre eo ar [[Kristeniezh|Gristeniezh]], gant 43.6% eus ar boblañs oc'h embann int kristen.<ref name=Cyfrifiad2021/> An [[Iliz e Kembre]], gant 56 000 ezel, eo an iliz niverusañ.<ref name=FaithinWales>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20131024162623/http://www.gweini.org.uk/download/English%2003_03%20comp%20smaller.pdf|titl=Faith in Wales: Counting for Communities [diell]|oberour=Gweini|lennet d'=ar 7 a viz Kerzu 2022}}</ref> Ul lodenn eus an [[Iliz anglikan]] eo ha perzh eus Iliz Bro-Saoz e oa betek [[1920]] goude Akt Iliz Kembre e [[1914]]. An Iliz dizalc'h kentañ er vro a voe savet e [[Llanfaches]] e [[1638]] gant [[William Wroth]]. [[Iliz Presbiterian Kembre]] a voe ganet diwar Luskad Metodist Kembre e-pad an {{XVIIIvet kantved}} ha distaget diouzh [[Iliz Bro-Saoz]] e [[1811]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20160427122509/http://www.archiveswales.org.uk/anw/get_collection.php?inst_id=33&coll_id=76790&expand=|titl=Glamorgan Archives Glamorgan Presbyterian Church Marriage registers [diell]|embanner=Archifau Cymru|lennet d'=ar 7 a viz Kerzu 2022}}</ref> An eil feiz gant ar muiañ a azeulerien eo an [[Iliz katolik]], gant 43 000 ezel istimet.<ref name=FaithinWales/> Sant paeron Kembre eo [[Divi|Sant Divi]] (''Dewi Sant''). Lidet e vez bep bloaz da [[Gouel Dewi|C'houel Dewi]] (''Dydd Gŵyl Dewi Sant'') d'ar 1{{añ}} a viz Meurzh.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.newadvent.org/cathen/04640b.htm|titl=St. David|oberour=New Advent|lennet d'=ar 7 a viz Kerzu 2022}}</ref> Adalek [[1904]] e voe ul luskad adlañsañ relijiel diwar avielouriezh [[Evan Roberts]] a gasas meur a hini da dreiñ ouzh kristeniezhioù nann-anglikan, kumuniezhioù a-bezh zoken.<ref name=Davies/> Stil prezegenniñ Roberts a voe ur skouer evit aozadurioù relijiel nevez evel ar [[Pentekostaezh]] pe an [[Iliz avielourel]].<ref>{{cy}} {{Liamm web|url=https://www.llyfrgell.cymru/darganfod-dysgu/arddangosfeydd-arlein/darluniau/portraits/eisteddwyr/crefydd|titl=Evan Roberts (1878-1951)|oberour=Llyfrgell Genedlaethol Cymru|lennet d'=an 9 a viz Kerzu 2022}}</ref> N'eo ket niverus an dud nann-kristen e Kembre, 2.7% eus ar boblañs en holl.<ref name=Cyfrifiad2011>{{cy}} {{Liamm web|url=https://cy.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/2011censuskeystatisticsforwales/2012-12-11|titl=Cyfrifiad 2011: Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru, Mawrth 2011|oberour=Emma White|embanner=National Statistics|deiziad=11.12.2011|lennet d'=an 9 a viz Kerzu 2022}}</ref> Kumuniezh an [[Islam]] eo an hini niverusañ, gant 24 000 (0.8%) muzulman niveret e [[2011]].<ref name=Cyfrifiad2011/> Kumuniezhioù [[Hindouegezh|hindou]] ha [[Sikhegezh|sikh]] a gaver dreist-holl e kêrioù ar Su, e Casnewydd, Kerdiz hag Abertawe tra ma kaver ar gumuniezh [[Boudaegezh|boudaek]] war ar maez e [[Ceredigion]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20150424025633/http://www.diversiton.com/religion/census/britain.asp|titl=Religion in Britain [diell]|oberour=Diversiton|lennet d'=an 9 a viz Kerzu 2022}}</ref> Ar relijion nann-gristen kozhañ e Kembre eo ar [[Yuzevegezh]], staliet abaoe mare ar [[Romaned]], goude m'eo digresket niver ar Yuzevien betek un nebeud kantadoù hepken.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-49030675|titl=Wales' Jewish history: Call to record it before it is too late|oberour=Neil Prior|embanner=[[BBC]] News|deiziad=20.07.2019|lennet d'=an 9 a viz Kerzu 2022}}</ref> ===Identelezh vroadel=== Niveradeg 2021 a ziskouezas e embanne 55.2 % eus an dud e oant "Kembread hepken", 8.1% a embanne e oant "Kembread ha Breizhveuriad" tra ma oa sammet an niver a dud a embanne e oant "Kembread", ne vern da beseurt derez, betek 63.3 %.<ref name=Cyfrifiad2021/> Sontadeg Bloaziek Poblañs Kembre a ziskouezas e oa 62.3% eus an dud a embanne e oant Kembread asambles gant un identelezh all pe ket e [[2022]], da geñveriañ gant an niver a 69.2 % kavet e [[2001]].<ref>{{cy}} {{Liamm web|url=https://statscymru.llyw.cymru/Catalogue/Equality-and-Diversity/National-Identity/nationalidentity-by-year-identity|titl=Hunaniaeth genedlaethol yn ôl blwyddyn a hunaniaeth|oberour=StatsCymru|embanner=Llywodraeth Cymru|lennet d'=an 9 a viz Kerzu 2022}}</ref> E [[2022]] e voe embannet gant ur sontadeg YouGov e oa 67 % eus an dud a embanne e oant "Kembread", ne vern da beseurt derez, gant 21 % a embanne e oant "Kembread ha nann-Breizhveuriad", 15 % "Kembreatoc'h eget Breizhveuriad", 24 % "ken Kembread ha Breizhveuriad", 7 % "Breizhveuriatoc'h eget Kembread" tra ma embanne 20 % e oant "Breizhveuriad ha ket Kembread" ha 8 % un dra bennak all.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://docs.cdn.yougov.com/7lxb647ksn/SundayTimes_StateOfTheUnion_220819%20%28Wales%29.pdf|titl=YouGov / [[The Sunday Times (RU)|The Sunday Times]] Survey Results|oberour=YouGov|deiziad=2022|lennet d'=an 9 a viz Kerzu 2022}}</ref> == Sevenadur == Kembre he deus he sevenadur dibar, gant he [[kembraeg|yezh]], he c'hustumoù, gouelioù ha sonerezh. Pevar [[lec'hienn UNESCO Hêrezh ar bed]] e Kembre : [[Kestell ha Mogerioù-kêr Edouarzh Iañ e Gwynedd]], kanol ha [[dourbont Pontcysyllte]], [[gweledva greantel Blaenafon]] ha gweledva [[greanterezh ar mein-glas e Kembre|greanterezh ar mein-glas]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://whc.unesco.org/en/list/|titl=World Heritage List|oberour=[[UNESCO]]|lennet d'=ar 6 a viz Du 2022}}</ref> === Mitologiezh ha mojennoù === Restachoù [[mitologiezh kelt]] ar [[Brezhoned|Vrezhoneg]] rak-kristen a voe treuzkaset dre gaoz gant ar ''cynfeirdd '' (ar [[barzh|varzhed]] kent).<ref name="TheBritons">{{en}} Snyder, Christopher Allen (2003). ''The Britons''. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0-631-22260-6.</ref> Ul lodenn eus o oberennoù a oa bet miret e [[Lennegezh Kembre ar Grennamzer|dornskridoù kembraek ar Grennamzer]] : [[Levr Du Caerfyrddin]] ha [[Levr Aneirin]] (eus an {{XIIIvet kantved}} o-daou) ; [[Levr Taliesin]] ha [[Levr Gwenn Rhydderch]] (eus ar {{XIVvet kantved}} o-daou) ha [[Levr Ruz Hergest]] (w.d. [[1400]]).<ref name=TheBritons/> An istorioù e [[komz-plaen]] diwar al levrioù gwenn ha ruz a zo brudet dindan an anv [[Mabinogi]]on.<ref name=Davies/> E barzhonegoù evel ''[[Cad Goddeu]]'' (Kad ar gwez) ha listennoù da zelc'her soñj evel [[Trioedd Ynys Prydein|Triadoù Enez Preden]] ha [[Trizek Tra Gaer Enez Vreizh]] e kaver danvez mitologel ivez.<ref>{{en}} Ford, Patrick K (2008). ''The Mabinogi and Other Medieval Welsh Tales'' (2nd ed.). Berkeley and Los Angeles: University of California Press. p. 183. ISBN 978-0-520-25396-4.</ref><ref name="KochCelticCulture">{{en}} [[John T. Koch|Koch, John Thomas]] (2006). ''Celtic culture: a historical encyclopedia''. Santa Barbara: ABC-CLIO. pp. 359 & 1324. ISBN 978-1-85109-440-0.</ref><ref>{{en}} White, Donna R (1998). ''A century of Welsh myth in children's literature''. Westport, CT: Greenwood Publishing Group. p. 123. ISBN 978-0-313-30570-2. </ref> En testennoù-se e kaver stummoù kentañ [[Danvez Breizh|mojenn ar Roue Arzhur]] hag istor hengounel Enez Vreizh goude mare ar [[Proviñs Britannia|Romaned]].<ref name=TheBritons/> Mammennoù all hengounioù lennegezh Kembre zo an dastumad istor [[latin]]ek ''[[Historia Britonum]]'' ({{IXvet kantved}}) ha kronikoù e latin ''[[Historia Regum Britanniae]]'' skrivet en {{XIIvet kantved}} gant [[Jafrez Menoe]], hag hengounioù pobl diwanet diwezhatoc'h evel ''The Welsh Fairy Book'' gant W. Jenkyn Thomas.<ref name=KochCelticCulture/> === Lennegezh === [[Restr:Black Book of Carmarthen (f.4.r).jpg|200px|thumb|dehou|alt=Ur bajenn eus Levr Du Camarthen, gant barzhoniezh e kembraeg er Grennamzer|[[Levr du Carmarthen]], barzhoniezh gembraek an {{XIIIvet kantved}}]] Kembre he deus unan eus an hengounioù lennegel koshañ en Europa,<ref name=Davies/> ken kozh hag ar {{VIvet kantved}} ha gant aozerien evel [[Llywarch Hen]] pe [[Jafrez Menoe]] ha [[Gerallt Gymro]] – an daou ziwezhañ a vez gwelet lod eus ar skrivagnerien [[latin]] gwellañ a oa bet er Grennamzer.<ref name=Davies/> N'eo ket bet treuzkaset barzhoniezh goshañ e kembraeg, hini [[Taliesin]] pe [[Aneirin]], digemm met dre stummoù cheñchet kalz er Grennamzer.<ref name=Davies/> Hengoun ar varzhoniezh gembraek a oa bet dalc'het bev dre ar [[Krennamzer Uhelañ|Grennamzer Uhelañ]] betek mare [[Lennegezh krenngembraek|Barzhed ar Briñsed]] (w.d. [[1100]] – [[1280]]) hag hini [[Lennegezh krenngembraek|Barzhed an Noblañs]] (w.d. [[1350]] – [[1650]]). Ar re gentañ a oa barzhed a-vicher a aoze kanoù-meuliñ ha kanoù-kañv evit o mestr tra ma aoze ar re ziwezhañ barzhoniezh gant gwerzennoù ''cywydd''.<ref name=Davies/> Er mare-se e voe aozet e oberenn gant unan eus gwellañ barzhed Kembre, [[Dafydd ap Gwilym]].<ref name=Davies/> Pa voe saoznekaet ar vro avat ez eas an hengoun-se da get.<ref name=Davies/> Daoust ma oa aet linenn ar varzhed a-vicher e voe digoret hentoù all d'al lennegezh pa voe ebarzhet uhelidi Kembre en ur rouedad sevenadurel brasoc'h.<ref name=Davies/> Labourerien-spered an [[Azkivinelezh]], evel [[William Salesbury]] pe [[John Davies (Mallwyd)|John Davies]], a zegasas an [[dengarouriezh]] er vro diwar ar skolioù-meur saoz.<ref name=Davies/> E [[1588]] e voe [[William Morgan (eskob)|William Morgan]] an den kentañ o treiñ ar [[Bibl]] [[Troidigezhioù ar Bibl e kembraeg|e kembraeg]].<ref name=Davies/> Ur bazenn a-bouez e voe evit ar varzhoniezh gembraek er {{XVIvet kantved}} pa voe brudet ar barzhonegoù gant gwerzennoù dieub met adalek kreiz ar {{XVIIvet kantved}} e tapas ar metroù taol-mouezhiet deuet eus Bro-Saoz muioc'h a vrud c'hoazh.<ref name=Davies/> Adalek an {{XIXvet kantved}} e voe krouidigezh un hanez kembraek unan eus palioù skrivagnerien a vro, broudet gant an ''esteddfod''.<ref name=Davies/> Lennegezh ar mare-se a voe puilh, met ne oa ket atav a-galite.<ref name=Williams>{{en}} Williams, David (1961). ''A Short History of Modern Wales''. London: John Murray. p. 121.</ref>Luskadoù relijiel a zeuas da vezañ mestr war ar c'henstrivadegoù, goude bezañ bet skarzhet eus outo e penn-kentañ.<ref name=Williams/> En {{XIXvet kantved}} e voe tostaet sevenadur Kembre ouzh ar bed saoznek pa voe troet ar [[Mabinogi]]on er [[saozneg|yezh]]-se gant Lady [[Charlotte Guest]]. Ne voe ket echu gant al lennegezh gembraek evit keloù-se : e [[1885]] e voe embannet ''[[Rhys Lewis (romant)|Rhys Lewis]]'' gant [[Daniel Owen]], a vez gwelet evel ar romant kembraek kentañ. En {{XXvet kantved}} ez eas al lennegezh gembraek pelloc'h diouzh ar stil viktorian gant oberennoù evel ar varzhoneg ''[[Ymadawiad Arthur]]'' gant [[Thomas Gwynn Jones]].<ref name=Davies/> Ar [[Brezel Bed Kentañ]] en devoe ul levezon bras war al lennegezh gembraek, o c'henel ur stil drougweler kaset gant [[Thomas Herbert Parry-Williams]] ha [[Robert Williams Parry]].<ref name=Davies/> Greanteadur mervent Kembre a roas ul lusk all gant reoù evel [[Rhydwen Williams]] a implijas doareoù gwerzaouiñ diamzeriet ur Gembre war ar maez evit taolenniñ ar gweledva greantel. Ar prantad etre an daou vrezel a zo merket gant labour [[Saunders Lewis]], gant e sell politikel mirour kement hag e bezhioù-c'hoari, e varzhonegoù hag e vurutelladennoù.<ref name=Davies/> Skrivagnerien ar [[bloavezhioù 1930]] a gendalc'has da skrivañ goude an [[Eil brezel bed]], evel [[Gwyn Thomas (skrivagner)|Gwyn Thomas]], [[Vernon Watkins]] pe [[Dylan Thomas]], a voe skignet e oberenn vrudetañ ''Under Milk Wood'' e [[1954]], goude e varv. Thomas a oa unan eus brudetañ skrivagnerien Kembre an {{XXvet kantved}}.<ref name=Davies/> Cheñchet e voe selloù skrivagnerien Kembre saoznek war o bro goude an Eil brezel bed e-keñver ar remziad a-raok, o vont muioc'h war-zu ar vroadelouriezh ha meuliñ ar c'hembraeg. Liammet e voe ar cheñchamant-se ouzh broadelouriezh [[Saunders Lewis]] ha gwalldan ar ''Bombing School'' [[Ledenez Llŷn]] e [[1936]]. Evit ar varzhoniezh e voe [[R. S. Thomas]] unan eus an tudennoù pennañ a-hed eil lodenn an XX{{vet}} kantved. Ne zeskas ket kembraeg a-raok bezañ 30 vloaz ha skrivañ a reas e varzhonegoù e saozneg.<ref>{{en}} Los Angeles Times, "''Obituary''", 27 a viz Gwengolo 2000</ref> E-touez romantourien an eil lodenn eus an XX{{vet}} kantved e c'heller menegiñ [[Emyr Humphreys]], a embannas ouzhpenn tregont romant,<ref>{{en}} ''Emyr Humphreys: Conversations and Reflections'', ed. M. Wynn Thomas. University of Wales Press: Cardiff, 2002, p. 8.</ref> ha [[Raymond Williams]].<ref>{{en}} Maurice Cowling (1 a viz C'hevrer 1990). "''Raymond Williams in retrospect''". New Criterion. Lennet d'an 3 a viz Mae 2020.</ref> A-drugarez d'an [[Eisteddfod]] e chom bev hengoun ar barzhonegoù [[Klotenn diabarzh|cynghanedd]] e kembraeg, gant liammoù ouzh [[Breizh]] a-drugarez d'ar barzh [[Aneirin Karadog]] da skouer. ===Mirdioù ha levraouegoù=== [[Restr:National Library of Wales.jpg|200px|thumb|dehou|Levraoueg Vroadel Kembre]] [[Mirdi Broadel Kembre]] (''Amgueddfa Cymru – National Museum Wales'') a voe krouet dre garta real e [[1907]] hag arc'hantaouet eo gant [[gouarnamant Kembre]] bremañ. Seizh lec'h a zo dre ar vro, en o zouez [[Mirdi Broadel Kerdiz]], [[Mirdi Broadel Istor Sain Ffagan]] hag [[Amgueddfa Lofaol Cymru]]. E miz Ebrel [[2001]] e voe aotreet ar mirdioù da zegemer digoust ar weladennerien gant ar Vodadeg Vroadel, ar pezh a greskas an niver a weladennerien eus 87.8 % war ar bloavezh 2001-2002 betek 1 430 428.<ref name=Davies/> En Aberystwyth emañ [[Levraoueg Vroadel Kembre]], a zegemer dastumadoù pennañ ar vro, evel dastumad Sir John Williams hag hini [[Shirburn Castle]].<ref name=Davies/> Ouzhpenn d'an dastumad objedoù moullet e kaver un dastumad arzoù Kembre a-bouez, gant politridi ha luc'hskeudennoù kement ha kartennoù-post ha kartennoù ofisiel.<ref name=Davies/> === Arzoù gwelet === [[Restr:Thomas Jones - The Bard (1774).jpg|250px|thumb|dehou|''The Bard'' (Ar Barzh), 1774, gant [[Thomas Jones (livour)|Thomas Jones]] (1742-1803)]] Skouerioù eus [[arz kelt]] a oa bet kavet e Kembre.<ref>{{cy}} {{Liamm web|url=https://amgueddfa.cymru/erthyglau/1342/Celtic-Art-in-Iron-Age-Wales/?|titl=Celfyddyd Geltaidd yng Nghymru'r Oes Haearn|oberour=Amgueddfa Cymru|deiziad=3.05.2007|lennet d'=an 10 a viz Kerzu 2022}}</ref> Er [[Krennamzer uhelañ|Grennamzer uhelañ]] e voe produet e Kembre oberennoù gant ar Gristeniezh gelt gant patromoù arz an inizi predenek. [[Dornskrid enlivet|Dornskridoù livet]] e Kembre a zo deuet betek hon mare, evel [[Avieloù Hereford]] hag [[Avieloù Lichfield]] ({{VIIIvet kantved}}). [[Saoter Ricemarch]] (dalc'het e [[Dulenn]]), {{XIvet kantved}}, a zo eus Kembre ivez, graet e [[Tyddewi]], hag ur skouer diwezhat eus stil an inizi, gant levezonoù viking.<ref>{{en}}Moody, Theodore William; Cróinín, Dáibhí Ó; Martin, Francis X; Byrne, Francis John (2005). ''A New History of Ireland: Prehistoric and early Ireland''. Londrez : Oxford University Press. p. 540. ISBN 978-0-19-821737-4.; Walsh, Alexander (1922). ''Scandinavian Relations with Ireland during the Viking Period''. Dulenn : Talbot Press. p. 20. ISBN 978-1-152-77368-4.</ref> Etre ar {{XVIvet kantved}} hag an {{XVIIIvet kantved}} ez ae alies arzourien Kembre da labouret maez eus o bro, da [[Londrez]] pe da [[Italia]]. [[Richard Wilson (livour)|Richard Wilson]] (1714-1782) a vez gwelet alies evel al livour-gweledvaoù breizhveuriat kentañ gant un oberenn a-galite. Goude m'eo brudet evit e livadurioù eus Italia en doa livet Kembre ivez. E fin an {{XVIIIvet kantved}} e kreskas brud arz ar gweledvaoù er vro ha kavet e voe pratikoù e kêrioù Kembre, ar pezh a leuskas muioc'h a arzourien da chom er vro. Desachet e voe arzourien estren da Gembre ivez, da gentañ abalamour d'an ''Dihun keltiek''.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20100125090402/http://www.museumwales.ac.uk/en/2249/|titl=Art in 18th-century Britain [diell]|oberour=Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd|lennet d'=ar 17 a viz Kerzu 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20100125090429/http://www.museumwales.ac.uk/en/2261/|titl=Welsh Artists of the 18th Century|oberour=Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd|lennet d'=ar 17 a viz Kerzu 2022}}</ref> Ul lezenn votet e [[1857]] a zigoras un toullad skolioù-arzoù dre ar Rouantelezh-Unanet a-bezh e digoret e voe ''Skol Arzoù Kerdiz'' e [[1865]]. Alies mat e ranke ar skolidi mont da gavet labour maez eus Kembre met [[Betws-y-Coed]] az eas tamm-ha-tamm d'ur greizenn brudet mat evit an arzourien. Bodad arzourien ar gêriadenn a sikouras da aozañ ''Akamedi Real Kambrian evit an Arz'' (''Yr Academi Frenhinol Gymreig'' - ''Royal Cambrian Academy of Art'') e [[1881]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20110523004755/http://www.rcaconwy.org/our_history-5.aspx|titl=About the RCA|oberour=The Royal Cambrian Academy of Art|lennet d'=ar 17 a viz Kerzu 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/local/northwestwales/hi/people_and_places/arts_and_culture/newsid_9131000/9131480.stm|titl=Rare chance to see work by Betws-y-Coed artists' colony|oberour=[[BBC]] North West Wales|deiziad=27.10.2010|lennet d'=ar 17 a viz Kerzu 2022}}</ref> Ar c'hizeller Goscombe John, goude ma laboure e Londrez, a reas meur a zelwenn diwar goulenn aozadurioù Kembre. Christopher Williams, a choaze sujedoù e-liamm ouzh Kembre, a laboure e Londrez ivez. Thomas E. Stephens<ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://www.stamfordhistory.org/dav_lockwood.htm|titl=Charles Davenport Lockwood 1877–1949|oberour=The Stamford Historical Society|lennet d'=ar 17 a viz Kerzu 2022}}</ref> hag Andrew Vicari a voe poltredourien a laboure er Stadoù-Unanet, evit an eil, hag e Frañs, evit egile.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.theguardian.com/education/2001/nov/16/arts.highereducation|titl='I am the king of painters'|oberour=[[The Guardian]]|deiziad=16.11.2001|lennet d'=ar 17 a viz Kerzu 2022}}</ref> Kavet e veze arzourien eus Kembre en holl kêrioù-penn Europa. Bevañ a reas [[Augustus John]] hag e c'hoar [[Gwen John]] e Londrez hag e Pariz. An arzourien-gweledva [[Kyffin Williams]] ha [[Peter Prendergast (arzour)|Peter Prendergast]] o doa bevet e Kembre a-hed o buhez avat, goude ma choment e-liamm ouzh bed bras an arzoù. [[Ceri Richards]] a oa pouezus e metoù an arzoù e Kembre pa oa kelenner e Kerdiz ha chom a reas pouezus ur wezh dilojet da Londrez. Arzourien all a oa deuet da labourat e Kembre, evel [[Eric Gill]], David Jones (a oa a-orin eus Kembre) hag ar c'hizeller Jonah Jones. Ar ''Kardomah Gang'' a oa ur strollad speredel kreizennet tro-dro da z[[Dylan Thomas]] ha [[Vernon Watkins]] en Abertawe, hag en o zouez e kaved al livour [[Alfred Janes]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/dylan-thomas-and-the-kardomah-set-6109407.html|titl=Dylan Thomas and the Kardomah set|oberour=The Independant|deiziad=11.02.2006|lennet d'=ar 17 a viz Kerzu 2022}}</ref> ===Arouezioù broadel hag identelezh=== [[Restr:Welsh Dragon (Y Ddraig Goch).svg|200px|thumb|kleiz|''Y Ddraig Goch'' (An Aerouant Ruz), unan eus arouezioù pennañ ar vro.]] Gwelet a reer Kembre evel unan eus ar [[broioù keltiek]] modern hiziv, ar pezh eo diazez identelezh Kembre.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://museum.wales/articles/1341/Who-were-the-Celts/|titl=Who were the Celts?|oberour=Amgueddfa Cymru|deiziad=5.06.2021|lennet d'=an 18 a viz Kerzu 2022}}</ref><ref>{{en}} Koch, John (2005). ''Celtic Culture : A Historical Encyclopedia''. ABL-CIO. pp. xx, 300, 421, 495, 512, 583, 985. ISBN 978-1-85109-440-0.</ref> Pedet e vez alies arzourien Kembre d'ar gouelioù keltiek.<ref>{{cy}} {{Liamm web|url=https://arts.wales/cy/newyddion-swyddi-chyfleoedd/archwiliwch-ddiwylliant-celtaidd-mewn-rhaglen-newydd-s4c-o-wyl-ryng|titl=Archwiliwch ddiwylliant Celtaidd mewn rhaglen newydd S4C o Ŵyl Ryng-Geltaidd Lorient|oberour=Cyngor Celfyddydau Cymru|deiziad=06.09.2022|lennet d'=an 18 a viz Kerzu 2022}}</ref> ''[[Y Ddraig Goch]]'' (An Aerouant Ruz), unan eus arouezioù pennañ Kembre, a ziskouez pegen dizaon eo ar vroad.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.wales.com/about/culture/national-symbols-wales|titl=National symbols of Wales|oberour=Wales.com|lennet d'=an 18 a viz Kerzu 2022}}</ref> Anv a oa eus an aerouant-se el lennegezh e-barzh an ''[[Historia Britonum]]'', evel arouez ar bobl. [[Vortigern]] ([[kembraeg]] : ''Gwrtheyrn''), [[Roue ar Vrezhoned]], a glaske sevel un tour e Dinas Emrys, met kouezhañ a rae en e boull dizehan. Gant Ambrosius {{refn|group="n"|[[Latin]] : ''Ambrosius vocor, id est, Embreis Guletic.'' (''Ambrosius eo va anv, hag a zo Embreis Guletic'').<ref>{{la}} {{Liamm web|url=https://www.thelatinlibrary.com/histbrit.html|titl=HISTORIA BRITTONUM|oberour=[[Nennius]]}} 42</ref> Embreis Guletic a zo evit Emrys Gwledig sur-awalc'h.}} e voe lavaret dezhañ toullañ dindan ha kavet gantañ daou sarpant. An aerouant ruz a oa evit ar [[Brezhoned|Vrezhoned]] hag an hini gwenn evit an [[Angled-ha-Saozon]]. Goude emgann an daou sarpant e vije bet diouganet gant Ambrosius e vije adpaket [[Enez Vreizh]] gant diskennidi ar Vrezhoned ha kaset ar Saozon d'ar mor en-dro.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://en.wikisource.org/wiki/Six_Old_English_Chronicles/Nennius%27s_History_of_the_Britons|titl=NENNIUS'S HISTORY OF THE BRITONS.|oberour=[[Nennius]]|lennet d'=an 18 a viz Kerzu 2022}}</ref> Graet e oa bet gant an Aerouant Ruz adalek mare roue [[Rouantelezh Gwynedd|Gwynedd]] [[Cadwaladr Fendigaid|Cadwaladr]] (w-d. [[655]]) ha lakaet e oa bet war [[banniel Kembre]] a voe ofisielaet e [[1959]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-47389680|titl=Wales history: Why is the red dragon on the Welsh flag?|oberour=[[BBC]]|deiziad=7.07.2019|lennet d'=an 18 a viz Kerzu 2022}}</ref> D'ar 1{{añ}} a viz Meurzh e lider [[Gouel Dewi]], un den a-bouez evit identelezh ar vro.<ref>{{en}} Bergsagel, John; Riis, Thomas; Hiley, David (9 a viz Kerzu 2015). ''Of Chronicles and Kings: National Saints and the Emergence of Nation States in the High Middle Ages''. Museum Tusculanum Press. p. 307. ISBN 978-87-635-4260-9.</ref> Klasket e voe lakaat Gouel Dewi da vezañ un devezh vak, gant ur sinadeg a ouzhpenn 10 000 den da skouer, met nac'het e voe gant gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/politics/st-davids-day-bank-holiday-23099964|titl=More than 10,000 people want St David's Day to be a bank holiday but UK Government has said no|oberour=Ruth Mosalski|embanner=WalesOnline|deiziad=15.02.2022|lennet d'=an 18 a viz Kerzu 2022}}</ref><ref>{{en}}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/4760362.stm|titl=Poll backs St David's Day holiday|oberour=Guto Thomas|embanner=[[BBC]]|deiziad=1.03.2006|lennet d'=an 18 a viz Kerzu 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://yougov.co.uk/topics/politics/articles-reports/2018/04/23/brits-support-patron-saints-days-bank-holidays-ind|titl=Should patron saint's days be bank holidays?|oberour=Matthew Smith|embanner=YouGov|deiziad=23.04.2018|lennet d'=an 18 a viz Kerzu 2022}}</ref> Lidañ a reer an deiz-se avat, er skolioù hag e kevredigezhioù sevenadurel dre ar vro a-bezh, en ur wiskañ ur [[pour|bourenn]] da skouer, peotramant ur [[roz-kamm|rozenn-gamm]], div vleunienn vroadel e Kembre. Ar gwiskamant broadel a vez gwisket gant ar vugale ivez.<ref>{{cy}} {{Liamm web|url=https://amgueddfa.cymru/erthyglau/1183/St-Davids-Day/?|titl=Dydd Gŵyl Dewi|oberour=Amgueddfa Cymru|lennet d'=an 19 a viz Kerzu 2022}}</ref> Adalek ar {{XVIvet kantved}} e c'heller gwelet ar pour o tont war-wel evel arouez Kembre, tra ma tapas brud ar roz-kamm adalek an {{XIXvet kantved}}, broudet gant [[David Lloyd George]] en {{XXvet kantved}}.<ref name=Davies/> Droukvesket e vez alies an div blantenn e [[kembraeg]] : ''cennin'' (pour) ha ''cennin Pedr'' (pour Sant-Pêr evit ar roz-kamm).<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/social-trends-rd/the-official-yearbook-of-the-united-kingdom/2005-edition/the-official-yearbook-of-the-united-kingdom---2005-edition.pdf|titl=UK 2005 : The Official Yearbook of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland|oberour=National Statistics|deiziad=2004|lennet d'=an 19 a viz Kerzu 2022}}</ref> Ur rentañ-kont a roas an tu-kreñv d'ar pour e [[1916]], ha gwelet a reer pour war al lur sterling abaoe.<ref name=Davies/> Banniel [[Owain Glyndŵr]] a zo liammet ouzh ar broadelezh kembreat.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/flying-flag-remember-glyndwr-2422875|titl=Flying the flag to remember Glyndwr|oberour=WalesOnline|deiziad=16.09.2004|lennet d'=an 19 a viz Kerzu 2022}}</ref> Douget e oa bet gant armeoù Glyndŵr a-enep ar Saozon ha warnañ e weler pevar leon war ruz hag aour. Tennañ a ra ar banniel ouzh hini [[Llywelyn ap Gruffudd]] (pe Llywelyn an Diwezhañ), a oa bet [[Priñs Kembre]] a-raok an aloubadeg kaset gant ar roue [[Bro-Saoz]] [[Edouarzh Iañ (Bro-Saoz)|Edouarzh I{{añ}}]]. Levezonet e oa ar banniel gant reoù tud Glyndŵr a oa leoned warno o-daou ivez.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/society/flag_owainglyndwr.shtml|titl=Banner of Owain Glyndwr|oberour=[[BBC]] Wales History|lennet d'=an 19 a viz Kerzu 2022}}</ref> [[Gouel Owain Glyndŵr]] a lider d'ar 16 a viz Gwengolo e Kembre, ha galvoù a oa bet evit ober eus an deiz-se unan vak broadel.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/926973.stm|titl=Calls for 'Glyndwr Day' on anniversary|oberour=[[BBC]] News|deiziad=18.09.2000|lennet d'=an 19 a viz Kerzu 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.thenational.wales/news/19582497.glyndwr-day-worthy-new-national-holiday/|titl=Glyndŵr Day is worthy of a new national holiday|oberour=Dafydd Wigley|embanner=The National — For all of Wales|deiziad=16.09.2021|lennet d'=an 19 a viz Kerzu 2022}}</ref> "''[[Hen Wlad fy Nhadau]]''" (''Bro Gozh ma Zadoù'') eo kan vroadel Kembre, sonet a-raok darvoudoù sportel evel krogadoù mell-droad pe rugby pa vez skipailh Kembre o c'hoari, hag a-raok digoradurioù ar [[Senedd]] ha darvoudoù ofisiel all.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20110101202124/http://www.visitwales.co.uk/about-wales-guide-to-wales-culture-people-and-language/welsh-history/welsh-national-anthem/|titl=Welsh National Anthem [diell]|oberour=VisitWales|lennet d'=an 19 a viz Kerzu 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/6586105.stm|titl=Coal Exchange to 'stock exchange'|oberour=[[BBC]] News|deiziad=26.04.2007|lennet d'=an 19 a viz Kerzu 2022}}</ref> "''Cymru am byth''" (''Kembre da viken'') zo ul lugan brudet.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/fun-stuff/cymru-am-byth-meaning-behind-8592076|titl=https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/fun-stuff/cymru-am-byth-meaning-behind-8592076|oberour=Victoria Jones|embanner=WalesOnline|deiziad=6.02.2015|lennet d'=an 19 a viz Kerzu 2022}}</ref> Ul lugan all – "''Y Ddraig Goch Ddyry Cychwyn''" (''an aerouant ruz a vroud an ober'') – a oa bet implijet war Skoed real Kembre pa oa bet krouet e [[1953]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/society/flag_officialemblem.shtml|titl=An official emblem|oberour=[[BBC]] Wales History|deiziad=8.08.2008|lennet d'=an 19 a viz Kerzu 2022}}</ref> ====Arouezioù breizhveuriat e-liamm ouzh Kembre==== Pa oa bet treset an ''Union Jack'' (banniel ar [[Rouantelezh-Unanet]] e oa Kembre perzh eus [[Rouantelezh Bro-Saoz]] abaoe [[1543]], hag aroueziet e oa bet gant kroaz Sant Jorj. Banniel ar Rouantelezh-Unanet a ziskouez arouezioù [[Bro-Saoz]] ha [[Bro-Skos]] neuze, a-raok ouzhpennadenn arouez [[Iwerzhon]] e [[1801]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20160509100704/https://www.royal.uk/union-jack|titl=The Union Flag [diell]|oberour=The Royal Family|lennet d'=an 20 a viz Kerzu 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.britannica.com/story/acts-of-union-uniting-the-united-kingdom|titl=Acts of Union: Uniting the United Kingdom|oberour=Jeff Wallenfeldt|embanner=Britannica|lennet d'=an 20 a viz Kerzu 2022}}</ref> Displeget e vez alies gant ar mediaoù abalamour da betra ne'z eus arouez ebet evit Kembre en ''Union Jack'' a-vremañ.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/wales-isnt-represented-union-jack-15138001|titl=Why Wales isn’t represented on the Union Jack|oberour=Thomas Deacon|embanner=WalesOnline|deiziad=12.09.2018|lennet d'=an 20 a viz Kerzu 2022}}</ref><ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.thenational.wales/news/19192705.union-jack-reminds-welsh-forgotten/|titl=Union Jack reminds the Welsh that they are forgotten|oberour=Theo Davies-Lewis|embanner=The National — for all of Wales|deiziad=28.03.2021|lennet d'=an 20 a viz Kerzu 2022}}</ref> Skoed Dug Kernev-Veur, pennhêr monarkiezh Breizh-Veur (a vez anvet alies Pluñv Priñs Kembre) a vez implijet er vro.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/local-news/uncomfortable-truth-three-feathers-symbol-15451660|titl=The uncomfortable truth about the three feathers symbol embraced by Wales|oberour=Nino Williams|embanner=WalesOnline|deiziad=25.11.2018|lennet d'=an 20 a viz Kerzu 2020}}</ref> Gant teir fluenn o tifoupañ diwar ur gurunenn alaouret a-us d'al lugan alamanek ''Ich dien'' ("E servij emaon") eo implijet gant skipailhoù sport, evel ar skipailh rugby, rejimantoù an arme, evel ar ''Royal Welsh''. Klasket e oa bet lakaat harzoù da implij kenwerzhel ar skoed gant Priñs Kembre.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/stop-using-my-three-feathers-2263539|titl='Stop using my Three Feathers'|oberour=WalesOnline|embanner=2.03.2007|lennet d'=an 20 a viz Kerzu 2022}}</ref> ===Sportoù=== Reolennet hag aozet eo ar sportoù e Kembre gant ouzhpenn 50 aozadur.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20120310074525/http://www.sportwales.org.uk/about-us/how-we-can-help/working-in-partnership/national-governing-bodies-of-sport/ngb-websites.aspx?lang=en&|titl=NGB websites [diell]|oberour=Chwaraeon Cymru|lennet d'=an 20 a viz Kerzu 2022}}</ref> Ar brasañ anezho, pa vezont o plegañ gant sportoù kevezel, a choaz, a skoazell hag a aoz tud pe skipailhoù a reprezanto o bro e-pad darvoudoù etrebroadel a-enep broioù all. Kembre a c'heller gwelet o c'hoari e darvoudoù meur evel [[Kib vell-droad ar bed]], [[Kib rugbi ar bed]] pe C'hoarioù ar C'hommonwealth. Er [[C'hoarioù Olimpek]] avat e c'hoari atletourien Kembre asambles gant o c'henseurted eus [[Bro-Skos]], [[Norzhiwerzhon]] ha [[Bro-Saoz]] e-barzh skipailh [[Breizh-Veur]]. Gant Kembre e oa bet aozet darvoudoù sportel etrebroadel<ref name=BBC2015>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.com/sport/football/33342995|titl=How Wales became a magnet for major sports events|oberour=[[BBC]] Sports|deiziad=1.07.2015|lennet d'=an 20 a viz Kerzu 2022}}</ref> evel C'hoarioù ar C'hommonwealth e [[1958]]<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20170414195235/http://thecgf.com/games/intro.asp?yr=1958|titl=1958 British Empire & Commonwealth Games [diell]|oberour=Commonwealth Games Federation|deiziad=2014|lennet d'=an 20 a viz Kerzu 2022}}</ref>, Kib ar bed e rugbi e [[1999]] ha gourfenn Lig ar Gampioned e [[2017]].<ref name=BBC2015/> Goude ma veze c'hoariet muioc'h [[mell-droad]] da gustum e norzh Kembre eo ar [[rugbi]] a zo aet d'ar sport arouez evit ar vro, oc'h ezteuler hec'h identelezh broadel.<ref name=Davies/> Skipailh Kembre a gemer perzh bep bloaz e [[C'hoariadeg ar C'hwec'h Broad]] ha kemeret en deus perzh da bep Kib ar bed e rugbi. Pevar skipailh rugbi micherel zo : [[Cardiff Rugby]], [[Dragons RFC]], [[Ospreys (rugby union)|Ospreys]] ha [[Scarlets]] goude daou adaozadur e [[2003]]<ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/2913753.stm|titl=Questions facing Wales' regional plans|oberour=[[BBC]] News|deiziad=3.04.2003|lennet d'=ar 6 a viz Genver 2023}}</ref> hag e [[2004]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/3754959.stm|titl=WRU axe falls on Warriors|oberour=[[BBC]] News|deiziad=1.06.2004|lennet d'=ar 6 a viz Genver 2023}}</ref> C'hoari a ra ar skipailhoù-se e [[Kevezadegoù Unanet ar Rugbi]], asambles gant skipailhoù eus [[Iwerzhon]], [[Bro-Skos]], [[Italia]] hag [[Afrika ar Su]], hag e c'hellont titliñ da c'hoari e-barzh [[Kib Kampioned ar Rugbi europat]]<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.epcrugby.com/champions-cup/clubs/|titl=European Professional Club Rugby|oberour=European Professional Club Rugby|lennet d'=6 a viz Genver 2023}}</ref> peotramant en [[EPCR Challenge Cup]] c'hoazh.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.therugbypaper.co.uk/features/featured-post/15722/european-rugby-statement/|titl=European Rugby Statement|oberour=The Rugby Paper|deiziad=10.04.2014|lennet d'=ar 6 a viz Genver 2023}}</ref> Adalek [[1907]] e oa bet ul Lig rugbi e Kembre, hag ul Lig micherel a oa bet etre [[1908]] ha [[1910]].<ref>{{en}} Lush, Peter; Farrar, Dave (1998). ''Tries in the Valley: A History of Rugby League in Wales''. London: London League Publications. p. 19. ISBN 978-0-9526064-3-7.</ref> Ul lig [[mell-droad]] micherel zo e Kembre abaoe [[1992]],<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://web.archive.org/web/20110720112816/http://www.welshpremier.com/History.ink|titl=A Brief History of the League [diell]|oberour=Cynghrair Bêl Droed Cymru|lennet d'=ar 7 a viz Genver 2023}}</ref> met pemp kleub kembreat a c'hoari e sistem kampionadoù mell-droad [[Bro-Saoz]] : [[C.P.D. Dinas Caerdydd|Kerdiz]], [[C.P.D. Dinas Abertawe|Abertawe]], [[C.P.D. Sir Casnewydd|Casnewydd]], [[C.P.D. Wrecsam|Wrecsam]] ha [[C.P.D. Tref Merthyr|Merthyr]].<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.co.uk/blogs/waleshistory/2010/11/the_cardiff_and_swansea_derby.html|titl=The Cardiff and Swansea Derby|oberour=[[BBC]] Wales History|deiziad=5.11.2010|lennet d'=ar 7 a viz genver 2023}}</ref> C'hoarierien a-feson a oa bet ganet e Kembre, [[John Charles]], [[John Toshack]], [[Gary Speed]], [[Ian Rush]], [[Ryan Giggs]], [[Gareth Bale]], [[Aaron Ramsey]] peotramant [[Daniel James (c'hoarier mell-droad)|Daniel James]]<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.bbc.com/sport/football/29607612|titl=Gareth Bale: Ryan Giggs says winger can be Wales' greatest|oberour=[[BBC]] Sports|deiziad=13.10.2014|lennet d'=ar 7 a viz Genver 2023}}</ref> ha gallout a reont c'hoari evit o skipailh broadel. E [[Kampionad mell-droad Europa 2016]] e oa bet tizhet gant skipailh Kembre e zisoc'h gwellañ en ur gevezadeg ofisiel pa oa erruet betek an hanter-gourfenn a-raok bet trec'het gant skipailh [[Portugal]] a oa aet da gampion da c'houde.<ref>{{en}} {{Liamm web|url=https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2016/2017905_fr.pdf|titl=Full Time Report Semi-finals - Wednesday 6 July 2016|oberour=UEFA Euro 2016|deiziad=6.07.2016|lennet d'=ar 7 a viz Genver 2023}}</ref> Kemeret en deus perzh ar skipailh e daou [[Kib vell-droad ar bed]] e [[1954]] hag e [[2022]]. == Luc’hskeudennoù == <gallery mode="packed" heights="150px" caption="Aberystwyth"> Aberystwith Castle.jpg|Ar c’hastell Heol y Wig, Aberystwyth tua'r môr ochr gogleddol.jpg|''Pier Street'' </gallery> ==Notennoù== {{reflist|group=n}} == Daveoù== {{Daveoù|bannoù=2}} {{Keltia}} [[Rummad:Kembre| ]] [[Rummad:Rouantelezh-Unanet]] [[Rummad:Pastelloù Dilennel Europat er Rouantelezh-Unanet]] sv8u5x95elus0gnduvuru63h2ohhhlg 10 16979 2194295 2192142 2026-07-01T15:48:28Z Kestenn 14086 2194295 wikitext text/x-wiki {| border="0" align="center" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF" |colspan="13" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Pegement a bennadoù zo bet savet er Wikipedia brezhonek d'ar c'hentañ deiz eus ar miz <span style="color:#008000;"><small>[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Patrom:Pegement_a_bennadoù_brezhonek_e_Wikipedia&action=submit (kemmañ)]</small><BR />(Renk ar wiki brezhonek da zeiz kentañ ar miz)</span> - <span style="color:#000080;">(Pennadoù bet ouzhpennet e-kerzh ar miz a-raok)</span> |- align="center" |Bloaz||width=50|Genver||width=50|C'hwevrer||width=50|Meurzh||width=50|Ebrel||width=50|Mae||width=50|Mezheven||width=50|Gouere||width=50|Eost||width=50|Gwengolo||width=50|Here||width=50|Du||width=50|Kerzu |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2005''' ||49<br> ||56<br><span style="color:#000080;">+7</span> ||91<br><span style="color:#000080;">+35</span> ||135<br><span style="color:#000080;">+44</span> ||227<br><span style="color:#000080;">+92</span> ||363<br><span style="color:#000080;">+136</span> ||468<br><span style="color:#000080;">+105</span> ||638<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+170</span> ||768<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+130</span> ||1&nbsp;273<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+505</span> ||1&nbsp;925<span style="color:#008000;">&nbsp;(63)</span><br><span style="color:#000080;">+652</span> ||2&nbsp;512<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+587</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2006''' ||3&nbsp;470<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+958</span> ||4&nbsp;000<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+530</span> ||4&nbsp;662<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+662</span> ||5&nbsp;652<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+990</span> ||6&nbsp;332<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+680</span> ||6&nbsp;579<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+247</span> ||7&nbsp;208<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+629</span> ||7&nbsp;769<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+561</span> ||8&nbsp;373<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+604</span> ||8&nbsp;944<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+571</span> ||9&nbsp;891<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+947</span> ||10&nbsp;785<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+894</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2007''' ||11&nbsp;220<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+435</span> ||12&nbsp;056<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+836</span> ||12&nbsp;390<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+334</span> ||13&nbsp;010<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+620</span> ||13&nbsp;537<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+527</span> ||14&nbsp;008<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+471</span> ||14&nbsp;393<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+385</span> ||14&nbsp;971<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+578</span> ||15&nbsp;652<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+681</span> ||16&nbsp;416<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+764</span> ||16&nbsp;902<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+486</span> ||17&nbsp;304<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+402</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2008''' ||17&nbsp;735<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+431</span> ||18&nbsp;421<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+686</span> ||18&nbsp;874<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+453</span> ||19&nbsp;196<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+322</span> ||19&nbsp;549<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+353</span> ||19&nbsp;794<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||20&nbsp;190<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+396</span> ||20&nbsp;552<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+362</span> ||20&nbsp;828<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+276</span> ||21&nbsp;195<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+367</span> ||21&nbsp;850<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+655</span> ||22&nbsp;338<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+488</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2009''' ||22&nbsp;888<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+550</span> ||23&nbsp;361<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+473</span> ||23&nbsp;815<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+454</span> ||24&nbsp;337<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+522</span> ||24&nbsp;769<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+432</span> ||25&nbsp;280<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+511</span> ||26&nbsp;653<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+1373</span> ||27&nbsp;910<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+1257</span> ||28&nbsp;937<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+1027</span> ||29&nbsp;544<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+607</span> ||30&nbsp;107<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+563</span> ||30&nbsp;599<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+492</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2010''' ||31&nbsp;100<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+501</span> ||31&nbsp;550<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+450</span> ||31&nbsp;935<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+385</span> ||32&nbsp;563<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+628</span> ||33&nbsp;141<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+578</span> ||33&nbsp;616<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+475</span> ||34&nbsp;267<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+651</span> ||34&nbsp;722<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+455</span> ||35&nbsp;017<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+295</span> ||35&nbsp;389<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+372</span> ||35&nbsp;746<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+357</span> ||36&nbsp;051<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+305</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2011''' ||36&nbsp;313<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+262</span> ||36&nbsp;686<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+373</span> ||36&nbsp;872<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+176</span> ||37&nbsp;072<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+200</span> ||37&nbsp;301<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+229</span> ||37&nbsp;645<span style="color:#008000;">&nbsp;(59)</span><br><span style="color:#000080;">+344</span> ||38&nbsp;109<span style="color:#008000;">&nbsp;(60)</span><br><span style="color:#000080;">+464</span> ||38&nbsp;543<span style="color:#008000;">&nbsp;(59)</span><br><span style="color:#000080;">+434</span> || || ||39&nbsp;804<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+1261</span> ||40&nbsp;186<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+382</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2012''' ||40&nbsp;566<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+380</span> ||40&nbsp;770<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||41&nbsp;033<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+263</span> || ||42&nbsp;014<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+981</span> ||42&nbsp;412<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+398</span> ||42&nbsp;894<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+482</span> ||43&nbsp;305<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+411</span> ||43&nbsp;561<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+256</span> ||43&nbsp;783<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+222</span> ||44&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+406</span> ||44&nbsp;499<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+310</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2013''' ||44&nbsp;717<span style="color:#008000;">&nbsp;(63)</span><br><span style="color:#000080;">+218</span> ||45&nbsp;056<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+339</span> ||45&nbsp;231<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+175</span> ||45&nbsp;397<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+166</span> ||45&nbsp;559<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+162</span> ||45&nbsp;732<span style="color:#008000;">&nbsp;(67)</span><br><span style="color:#000080;">+173</span> ||45&nbsp;977<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||46&nbsp;191<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+214</span> ||46&nbsp;415<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+224</span> ||46&nbsp;648<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+233</span> ||46&nbsp;945<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+297</span> ||47&nbsp;190<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2014''' ||47&nbsp;410<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+220</span> ||47&nbsp;605<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+205</span> ||47&nbsp;887<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+282</span> ||48&nbsp;269<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+382</span> ||49&nbsp;083<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+814</span> ||49&nbsp;392<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+309</span> || ||50&nbsp;138<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+746</span> ||50&nbsp;513<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+375</span> ||50&nbsp;755<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+242</span> ||51&nbsp;204<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+449</span> ||51&nbsp;612<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+408</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2015''' ||52&nbsp;002<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+390</span> ||52&nbsp;473<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+471</span> ||53&nbsp;042<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+569</span> ||53&nbsp;478<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+436</span> ||53&nbsp;733<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+255</span> ||53&nbsp;990<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+257</span> ||54&nbsp;254<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+354</span> ||54&nbsp;388<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+134</span> ||54&nbsp;804<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+416</span> ||55&nbsp;414<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+610</span> ||55&nbsp;772<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+358</span> ||56&nbsp;000<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+228</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2016''' ||56&nbsp;513<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+513</span> ||57&nbsp;034<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+521</span> ||57&nbsp;448<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+414</span> ||57&nbsp;895<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+447</span> ||58&nbsp;244<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+349</span> ||58&nbsp;562<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+318</span> ||58&nbsp;832<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+270</span> ||59&nbsp;245<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+413</span> ||59&nbsp;620<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+375</span> ||59&nbsp;865<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||60&nbsp;210<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+345</span> ||60&nbsp;534<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+324</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2017''' ||60&nbsp;759<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+225</span> ||61&nbsp;064<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+305</span> ||61&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+314</span> ||61&nbsp;792<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+414</span> ||61&nbsp;972<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+180</span> ||62&nbsp;152<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+180</span> ||62&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+226</span> ||62&nbsp;602<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+224</span> ||62&nbsp;959<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+357</span> ||63&nbsp;082<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+123</span> ||63&nbsp;230<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+148</span> ||63&nbsp;398<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+168</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2018''' ||63&nbsp;612<span style="color:#008000;">&nbsp;(75)</span><br><span style="color:#000080;">+214</span> ||63&nbsp;779<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+167</span> ||63&nbsp;979<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+200</span> ||64&nbsp;226<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+247</span> ||64&nbsp;485<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+259</span> ||64&nbsp;751<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+266</span> ||64&nbsp;959<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+208</span> ||65&nbsp;160<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+201</span> ||65&nbsp;373<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+213</span> ||65&nbsp;555<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+182</span> ||65&nbsp;686<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+131</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2019''' || ||66&nbsp;163<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+477</span> ||66&nbsp;316<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+163</span> ||66&nbsp;486<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;">+170</span> ||66&nbsp;633<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+147</span> ||66&nbsp;748<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+115</span> ||66&nbsp;940<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+192</span> ||67&nbsp;031<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+91</span> ||67&nbsp;099<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+68</span> ||67&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+90</span> ||67&nbsp;307<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+118</span> ||67&nbsp;419<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+112</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2020''' ||67&nbsp;526<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+107</span> ||67&nbsp;664<span style="color:#008000;">&nbsp;(80)</span><br><span style="color:#000080;">+138</span> ||67&nbsp;767<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+103</span> ||67&nbsp;865<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+98</span> ||68&nbsp;069<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||68&nbsp;279<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+210</span> ||68&nbsp;409<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+130</span> ||68&nbsp;510<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+101</span> ||68&nbsp;581<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+71</span> ||68&nbsp;657<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+76</span> ||68&nbsp;734<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+77</span> ||68&nbsp;842<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+108</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2021''' ||68&nbsp;981<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+139</span> ||69&nbsp;126<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+145</span> ||69&nbsp;276<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+150</span> ||69&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+102</span> ||69&nbsp;463<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+85</span> ||69&nbsp;560<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+97</span> ||69&nbsp;662<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+102</span> ||69&nbsp;760<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+98</span> ||69&nbsp;916<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+156</span> ||70&nbsp;030<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+114</span> ||70&nbsp;215<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+185</span> ||70&nbsp;354<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+139</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2022''' ||70&nbsp;531<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+177</span> ||70&nbsp;677<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+146</span> ||70&nbsp;996<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+319</span> ||71&nbsp;195<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+199</span> ||71&nbsp;425<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+230</span> ||71&nbsp;629<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||71&nbsp;929<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+300</span> ||72&nbsp;313<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+384</span> ||73&nbsp;044<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+731</span> ||74&nbsp;371<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+1327</span> ||75&nbsp;287<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+916</span> ||76&nbsp;031<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+744</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2023''' ||76&nbsp;793<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+762</span> ||77&nbsp;534<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+741</span> ||78&nbsp;385<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+851</span> ||78&nbsp;893<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+508</span> ||79&nbsp;484<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;" >+591</span> || ||80&nbsp;974<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;" >+1490</span> ||82&nbsp;679<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#00080;" >+1705</span> ||83&nbsp;253<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#00080;" >+574</span> || ||84&nbsp;255<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#008000;" >+1002</span> ||85&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(79) </span><br><span style="color:#008000;" >+934</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2024''' ||85&nbsp;521<span style="color:#008000;">&nbsp;(78) </span><br><span style="color:#000080;" >+332</span> ||85&nbsp;829<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;">+308</span> ||86&nbsp;006<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;" >+177</span> ||86&nbsp;147<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;" >+141</span> ||86&nbsp;261<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+114</span> ||86&nbsp;416<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+155</span> ||86&nbsp;501<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+85</span> ||86&nbsp;606<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+105</span> ||86&nbsp;729<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+123</span> ||86&nbsp;930<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+201</span> ||87&nbsp;079<span style="color:#008000;">&nbsp;(80)</span><br><span style="color:#000080;" >+149</span> ||87&nbsp;224<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;" >+145</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2025''' ||87&nbsp;366<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+142</span> ||87&nbsp;629<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+263</span> ||87&nbsp;820<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+191</span> ||88&nbsp;061<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+241</span> ||88&nbsp;306<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+245</span> ||88&nbsp;561<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+255</span> ||88&nbsp;765<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+204</span> ||88&nbsp;955<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+190</span> ||89&nbsp;149<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+194</span> ||89&nbsp;405<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+256</span> ||89&nbsp;659<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+254</span> ||89&nbsp;933<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+274</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2026''' ||90&nbsp;211<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+278</span> ||90&nbsp;462<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+251</span> ||90&nbsp;688<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+226</span> ||90&nbsp;901<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+213</span> ||91&nbsp;068<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+167</span> ||91&nbsp;246<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+178</span> ||91&nbsp;408<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+162</span> |} <noinclude> [[Rummad:Patromoù]] </noinclude> 980oofkw12fmez1byhiwc0i69m8zz4q 2194359 2194295 2026-07-02T08:45:31Z Llydawr 145 2194359 wikitext text/x-wiki {| border="0" align="center" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF" |colspan="13" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Pegement a bennadoù zo bet savet er Wikipedia brezhonek d'ar c'hentañ deiz eus ar miz <span style="color:#008000;"><small>[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Patrom:Pegement_a_bennadoù_brezhonek_e_Wikipedia&action=submit (kemmañ)]</small><BR />(Renk ar wiki brezhonek da zeiz kentañ ar miz)</span> - <span style="color:#000080;">(Pennadoù bet ouzhpennet e-kerzh ar miz a-raok)</span> |- align="center" |Bloaz||width=50|Genver||width=50|C'hwevrer||width=50|Meurzh||width=50|Ebrel||width=50|Mae||width=50|Mezheven||width=50|Gouere||width=50|Eost||width=50|Gwengolo||width=50|Here||width=50|Du||width=50|Kerzu |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2005''' ||49<br> ||56<br><span style="color:#000080;">+7</span> ||91<br><span style="color:#000080;">+35</span> ||135<br><span style="color:#000080;">+44</span> ||227<br><span style="color:#000080;">+92</span> ||363<br><span style="color:#000080;">+136</span> ||468<br><span style="color:#000080;">+105</span> ||638<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+170</span> ||768<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+130</span> ||1&nbsp;273<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+505</span> ||1&nbsp;925<span style="color:#008000;">&nbsp;(63)</span><br><span style="color:#000080;">+652</span> ||2&nbsp;512<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+587</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2006''' ||3&nbsp;470<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+958</span> ||4&nbsp;000<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+530</span> ||4&nbsp;662<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+662</span> ||5&nbsp;652<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+990</span> ||6&nbsp;332<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+680</span> ||6&nbsp;579<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+247</span> ||7&nbsp;208<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+629</span> ||7&nbsp;769<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+561</span> ||8&nbsp;373<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+604</span> ||8&nbsp;944<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+571</span> ||9&nbsp;891<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+947</span> ||10&nbsp;785<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+894</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2007''' ||11&nbsp;220<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+435</span> ||12&nbsp;056<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+836</span> ||12&nbsp;390<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+334</span> ||13&nbsp;010<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+620</span> ||13&nbsp;537<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+527</span> ||14&nbsp;008<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+471</span> ||14&nbsp;393<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+385</span> ||14&nbsp;971<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+578</span> ||15&nbsp;652<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+681</span> ||16&nbsp;416<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+764</span> ||16&nbsp;902<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+486</span> ||17&nbsp;304<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+402</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2008''' ||17&nbsp;735<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+431</span> ||18&nbsp;421<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+686</span> ||18&nbsp;874<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+453</span> ||19&nbsp;196<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+322</span> ||19&nbsp;549<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+353</span> ||19&nbsp;794<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||20&nbsp;190<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+396</span> ||20&nbsp;552<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+362</span> ||20&nbsp;828<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+276</span> ||21&nbsp;195<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+367</span> ||21&nbsp;850<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+655</span> ||22&nbsp;338<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+488</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2009''' ||22&nbsp;888<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+550</span> ||23&nbsp;361<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+473</span> ||23&nbsp;815<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+454</span> ||24&nbsp;337<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+522</span> ||24&nbsp;769<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+432</span> ||25&nbsp;280<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+511</span> ||26&nbsp;653<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+1373</span> ||27&nbsp;910<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+1257</span> ||28&nbsp;937<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+1027</span> ||29&nbsp;544<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+607</span> ||30&nbsp;107<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+563</span> ||30&nbsp;599<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+492</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2010''' ||31&nbsp;100<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+501</span> ||31&nbsp;550<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+450</span> ||31&nbsp;935<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+385</span> ||32&nbsp;563<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+628</span> ||33&nbsp;141<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+578</span> ||33&nbsp;616<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+475</span> ||34&nbsp;267<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+651</span> ||34&nbsp;722<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+455</span> ||35&nbsp;017<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+295</span> ||35&nbsp;389<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+372</span> ||35&nbsp;746<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+357</span> ||36&nbsp;051<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+305</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2011''' ||36&nbsp;313<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+262</span> ||36&nbsp;686<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+373</span> ||36&nbsp;872<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+176</span> ||37&nbsp;072<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+200</span> ||37&nbsp;301<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+229</span> ||37&nbsp;645<span style="color:#008000;">&nbsp;(59)</span><br><span style="color:#000080;">+344</span> ||38&nbsp;109<span style="color:#008000;">&nbsp;(60)</span><br><span style="color:#000080;">+464</span> ||38&nbsp;543<span style="color:#008000;">&nbsp;(59)</span><br><span style="color:#000080;">+434</span> || || ||39&nbsp;804<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+1261</span> ||40&nbsp;186<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+382</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2012''' ||40&nbsp;566<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+380</span> ||40&nbsp;770<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||41&nbsp;033<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+263</span> || ||42&nbsp;014<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+981</span> ||42&nbsp;412<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+398</span> ||42&nbsp;894<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+482</span> ||43&nbsp;305<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+411</span> ||43&nbsp;561<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+256</span> ||43&nbsp;783<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+222</span> ||44&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+406</span> ||44&nbsp;499<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+310</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2013''' ||44&nbsp;717<span style="color:#008000;">&nbsp;(63)</span><br><span style="color:#000080;">+218</span> ||45&nbsp;056<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+339</span> ||45&nbsp;231<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+175</span> ||45&nbsp;397<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+166</span> ||45&nbsp;559<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+162</span> ||45&nbsp;732<span style="color:#008000;">&nbsp;(67)</span><br><span style="color:#000080;">+173</span> ||45&nbsp;977<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||46&nbsp;191<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+214</span> ||46&nbsp;415<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+224</span> ||46&nbsp;648<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+233</span> ||46&nbsp;945<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+297</span> ||47&nbsp;190<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2014''' ||47&nbsp;410<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+220</span> ||47&nbsp;605<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+205</span> ||47&nbsp;887<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+282</span> ||48&nbsp;269<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+382</span> ||49&nbsp;083<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+814</span> ||49&nbsp;392<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+309</span> || ||50&nbsp;138<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+746</span> ||50&nbsp;513<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+375</span> ||50&nbsp;755<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+242</span> ||51&nbsp;204<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+449</span> ||51&nbsp;612<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+408</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2015''' ||52&nbsp;002<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+390</span> ||52&nbsp;473<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+471</span> ||53&nbsp;042<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+569</span> ||53&nbsp;478<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+436</span> ||53&nbsp;733<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+255</span> ||53&nbsp;990<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+257</span> ||54&nbsp;254<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+354</span> ||54&nbsp;388<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+134</span> ||54&nbsp;804<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+416</span> ||55&nbsp;414<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+610</span> ||55&nbsp;772<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+358</span> ||56&nbsp;000<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+228</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2016''' ||56&nbsp;513<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+513</span> ||57&nbsp;034<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+521</span> ||57&nbsp;448<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+414</span> ||57&nbsp;895<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+447</span> ||58&nbsp;244<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+349</span> ||58&nbsp;562<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+318</span> ||58&nbsp;832<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+270</span> ||59&nbsp;245<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+413</span> ||59&nbsp;620<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+375</span> ||59&nbsp;865<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||60&nbsp;210<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+345</span> ||60&nbsp;534<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+324</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2017''' ||60&nbsp;759<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+225</span> ||61&nbsp;064<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+305</span> ||61&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+314</span> ||61&nbsp;792<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+414</span> ||61&nbsp;972<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+180</span> ||62&nbsp;152<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+180</span> ||62&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+226</span> ||62&nbsp;602<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+224</span> ||62&nbsp;959<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+357</span> ||63&nbsp;082<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+123</span> ||63&nbsp;230<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+148</span> ||63&nbsp;398<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+168</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2018''' ||63&nbsp;612<span style="color:#008000;">&nbsp;(75)</span><br><span style="color:#000080;">+214</span> ||63&nbsp;779<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+167</span> ||63&nbsp;979<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+200</span> ||64&nbsp;226<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+247</span> ||64&nbsp;485<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+259</span> ||64&nbsp;751<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+266</span> ||64&nbsp;959<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+208</span> ||65&nbsp;160<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+201</span> ||65&nbsp;373<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+213</span> ||65&nbsp;555<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+182</span> ||65&nbsp;686<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+131</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2019''' || ||66&nbsp;163<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+477</span> ||66&nbsp;316<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+163</span> ||66&nbsp;486<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;">+170</span> ||66&nbsp;633<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+147</span> ||66&nbsp;748<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+115</span> ||66&nbsp;940<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+192</span> ||67&nbsp;031<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+91</span> ||67&nbsp;099<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+68</span> ||67&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+90</span> ||67&nbsp;307<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+118</span> ||67&nbsp;419<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+112</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2020''' ||67&nbsp;526<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+107</span> ||67&nbsp;664<span style="color:#008000;">&nbsp;(80)</span><br><span style="color:#000080;">+138</span> ||67&nbsp;767<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+103</span> ||67&nbsp;865<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+98</span> ||68&nbsp;069<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||68&nbsp;279<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+210</span> ||68&nbsp;409<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+130</span> ||68&nbsp;510<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+101</span> ||68&nbsp;581<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+71</span> ||68&nbsp;657<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+76</span> ||68&nbsp;734<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+77</span> ||68&nbsp;842<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+108</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2021''' ||68&nbsp;981<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+139</span> ||69&nbsp;126<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+145</span> ||69&nbsp;276<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+150</span> ||69&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+102</span> ||69&nbsp;463<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+85</span> ||69&nbsp;560<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+97</span> ||69&nbsp;662<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+102</span> ||69&nbsp;760<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+98</span> ||69&nbsp;916<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+156</span> ||70&nbsp;030<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+114</span> ||70&nbsp;215<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+185</span> ||70&nbsp;354<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+139</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2022''' ||70&nbsp;531<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+177</span> ||70&nbsp;677<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+146</span> ||70&nbsp;996<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+319</span> ||71&nbsp;195<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+199</span> ||71&nbsp;425<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+230</span> ||71&nbsp;629<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||71&nbsp;929<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+300</span> ||72&nbsp;313<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+384</span> ||73&nbsp;044<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+731</span> ||74&nbsp;371<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+1327</span> ||75&nbsp;287<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+916</span> ||76&nbsp;031<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+744</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2023''' ||76&nbsp;793<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+762</span> ||77&nbsp;534<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+741</span> ||78&nbsp;385<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+851</span> ||78&nbsp;893<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+508</span> ||79&nbsp;484<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;" >+591</span> || ||80&nbsp;974<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;" >+1490</span> ||82&nbsp;679<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#00080;" >+1705</span> ||83&nbsp;253<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#00080;" >+574</span> || ||84&nbsp;255<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#008000;" >+1002</span> ||85&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(79) </span><br><span style="color:#008000;" >+934</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2024''' ||85&nbsp;521<span style="color:#008000;">&nbsp;(78) </span><br><span style="color:#000080;" >+332</span> ||85&nbsp;829<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;">+308</span> ||86&nbsp;006<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;" >+177</span> ||86&nbsp;147<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;" >+141</span> ||86&nbsp;261<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+114</span> ||86&nbsp;416<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+155</span> ||86&nbsp;501<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+85</span> ||86&nbsp;606<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+105</span> ||86&nbsp;729<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+123</span> ||86&nbsp;930<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+201</span> ||87&nbsp;079<span style="color:#008000;">&nbsp;(80)</span><br><span style="color:#000080;" >+149</span> ||87&nbsp;224<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;" >+145</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2025''' ||87&nbsp;366<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+142</span> ||87&nbsp;629<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+263</span> ||87&nbsp;820<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+191</span> ||88&nbsp;061<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+241</span> ||88&nbsp;306<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+245</span> ||88&nbsp;561<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+255</span> ||88&nbsp;765<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+204</span> ||88&nbsp;955<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+190</span> ||89&nbsp;149<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+194</span> ||89&nbsp;405<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+256</span> ||89&nbsp;659<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+254</span> ||89&nbsp;933<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+274</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2026''' ||90&nbsp;211<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+278</span> ||90&nbsp;462<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+251</span> ||90&nbsp;688<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+226</span> ||90&nbsp;901<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+213</span> ||91&nbsp;068<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+167</span> ||91&nbsp;246<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+178</span> ||91&nbsp;408<span style="color:#008000;">&nbsp;(80) </span><br><span style="color:#000080;" >+162</span> |} <noinclude> [[Rummad:Patromoù]] </noinclude> fh0rg9fuxx3kpczeta1lw2mg5v9eq93 2194360 2194359 2026-07-02T08:48:28Z Llydawr 145 2194360 wikitext text/x-wiki {| border="0" align="center" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF" |colspan="13" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Pegement a bennadoù zo bet savet er Wikipedia brezhonek d'ar c'hentañ deiz eus ar miz <span style="color:#008000;"><small>[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Patrom:Pegement_a_bennadoù_brezhonek_e_Wikipedia&action=submit (kemmañ)]</small><BR />(Renk ar wiki brezhonek da zeiz kentañ ar miz)</span> - <span style="color:#000080;">(Pennadoù bet ouzhpennet e-kerzh ar miz a-raok)</span> |- align="center" |Bloaz||width=50|Genver||width=50|C'hwevrer||width=50|Meurzh||width=50|Ebrel||width=50|Mae||width=50|Mezheven||width=50|Gouere||width=50|Eost||width=50|Gwengolo||width=50|Here||width=50|Du||width=50|Kerzu |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2005''' ||49<br> ||56<br><span style="color:#000080;">+7</span> ||91<br><span style="color:#000080;">+35</span> ||135<br><span style="color:#000080;">+44</span> ||227<br><span style="color:#000080;">+92</span> ||363<br><span style="color:#000080;">+136</span> ||468<br><span style="color:#000080;">+105</span> ||638<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+170</span> ||768<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+130</span> ||1&nbsp;273<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+505</span> ||1&nbsp;925<span style="color:#008000;">&nbsp;(63)</span><br><span style="color:#000080;">+652</span> ||2&nbsp;512<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+587</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2006''' ||3&nbsp;470<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+958</span> ||4&nbsp;000<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+530</span> ||4&nbsp;662<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+662</span> ||5&nbsp;652<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+990</span> ||6&nbsp;332<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+680</span> ||6&nbsp;579<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+247</span> ||7&nbsp;208<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+629</span> ||7&nbsp;769<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+561</span> ||8&nbsp;373<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+604</span> ||8&nbsp;944<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+571</span> ||9&nbsp;891<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+947</span> ||10&nbsp;785<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+894</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2007''' ||11&nbsp;220<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+435</span> ||12&nbsp;056<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+836</span> ||12&nbsp;390<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+334</span> ||13&nbsp;010<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+620</span> ||13&nbsp;537<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+527</span> ||14&nbsp;008<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+471</span> ||14&nbsp;393<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+385</span> ||14&nbsp;971<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+578</span> ||15&nbsp;652<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+681</span> ||16&nbsp;416<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+764</span> ||16&nbsp;902<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+486</span> ||17&nbsp;304<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+402</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2008''' ||17&nbsp;735<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+431</span> ||18&nbsp;421<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+686</span> ||18&nbsp;874<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+453</span> ||19&nbsp;196<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+322</span> ||19&nbsp;549<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+353</span> ||19&nbsp;794<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||20&nbsp;190<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+396</span> ||20&nbsp;552<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+362</span> ||20&nbsp;828<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+276</span> ||21&nbsp;195<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+367</span> ||21&nbsp;850<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+655</span> ||22&nbsp;338<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+488</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2009''' ||22&nbsp;888<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+550</span> ||23&nbsp;361<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+473</span> ||23&nbsp;815<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+454</span> ||24&nbsp;337<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+522</span> ||24&nbsp;769<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+432</span> ||25&nbsp;280<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+511</span> ||26&nbsp;653<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+1373</span> ||27&nbsp;910<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+1257</span> ||28&nbsp;937<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+1027</span> ||29&nbsp;544<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+607</span> ||30&nbsp;107<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+563</span> ||30&nbsp;599<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+492</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2010''' ||31&nbsp;100<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+501</span> ||31&nbsp;550<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+450</span> ||31&nbsp;935<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+385</span> ||32&nbsp;563<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+628</span> ||33&nbsp;141<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+578</span> ||33&nbsp;616<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+475</span> ||34&nbsp;267<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+651</span> ||34&nbsp;722<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+455</span> ||35&nbsp;017<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+295</span> ||35&nbsp;389<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+372</span> ||35&nbsp;746<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+357</span> ||36&nbsp;051<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+305</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2011''' ||36&nbsp;313<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+262</span> ||36&nbsp;686<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+373</span> ||36&nbsp;872<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+176</span> ||37&nbsp;072<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+200</span> ||37&nbsp;301<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+229</span> ||37&nbsp;645<span style="color:#008000;">&nbsp;(59)</span><br><span style="color:#000080;">+344</span> ||38&nbsp;109<span style="color:#008000;">&nbsp;(60)</span><br><span style="color:#000080;">+464</span> ||38&nbsp;543<span style="color:#008000;">&nbsp;(59)</span><br><span style="color:#000080;">+434</span> || || ||39&nbsp;804<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+1261</span> ||40&nbsp;186<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+382</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2012''' ||40&nbsp;566<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+380</span> ||40&nbsp;770<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||41&nbsp;033<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+263</span> || ||42&nbsp;014<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+981</span> ||42&nbsp;412<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+398</span> ||42&nbsp;894<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+482</span> ||43&nbsp;305<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+411</span> ||43&nbsp;561<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+256</span> ||43&nbsp;783<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+222</span> ||44&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+406</span> ||44&nbsp;499<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+310</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2013''' ||44&nbsp;717<span style="color:#008000;">&nbsp;(63)</span><br><span style="color:#000080;">+218</span> ||45&nbsp;056<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+339</span> ||45&nbsp;231<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+175</span> ||45&nbsp;397<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+166</span> ||45&nbsp;559<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+162</span> ||45&nbsp;732<span style="color:#008000;">&nbsp;(67)</span><br><span style="color:#000080;">+173</span> ||45&nbsp;977<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||46&nbsp;191<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+214</span> ||46&nbsp;415<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+224</span> ||46&nbsp;648<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+233</span> ||46&nbsp;945<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+297</span> ||47&nbsp;190<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2014''' ||47&nbsp;410<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+220</span> ||47&nbsp;605<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+205</span> ||47&nbsp;887<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+282</span> ||48&nbsp;269<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+382</span> ||49&nbsp;083<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+814</span> ||49&nbsp;392<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+309</span> || ||50&nbsp;138<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+746</span> ||50&nbsp;513<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+375</span> ||50&nbsp;755<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+242</span> ||51&nbsp;204<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+449</span> ||51&nbsp;612<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+408</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2015''' ||52&nbsp;002<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+390</span> ||52&nbsp;473<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+471</span> ||53&nbsp;042<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+569</span> ||53&nbsp;478<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+436</span> ||53&nbsp;733<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+255</span> ||53&nbsp;990<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+257</span> ||54&nbsp;254<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+354</span> ||54&nbsp;388<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+134</span> ||54&nbsp;804<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+416</span> ||55&nbsp;414<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+610</span> ||55&nbsp;772<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+358</span> ||56&nbsp;000<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+228</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2016''' ||56&nbsp;513<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+513</span> ||57&nbsp;034<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+521</span> ||57&nbsp;448<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+414</span> ||57&nbsp;895<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+447</span> ||58&nbsp;244<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+349</span> ||58&nbsp;562<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+318</span> ||58&nbsp;832<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+270</span> ||59&nbsp;245<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+413</span> ||59&nbsp;620<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+375</span> ||59&nbsp;865<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||60&nbsp;210<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+345</span> ||60&nbsp;534<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+324</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2017''' ||60&nbsp;759<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+225</span> ||61&nbsp;064<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+305</span> ||61&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+314</span> ||61&nbsp;792<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+414</span> ||61&nbsp;972<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+180</span> ||62&nbsp;152<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+180</span> ||62&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+226</span> ||62&nbsp;602<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+224</span> ||62&nbsp;959<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+357</span> ||63&nbsp;082<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+123</span> ||63&nbsp;230<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+148</span> ||63&nbsp;398<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+168</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2018''' ||63&nbsp;612<span style="color:#008000;">&nbsp;(75)</span><br><span style="color:#000080;">+214</span> ||63&nbsp;779<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+167</span> ||63&nbsp;979<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+200</span> ||64&nbsp;226<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+247</span> ||64&nbsp;485<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+259</span> ||64&nbsp;751<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+266</span> ||64&nbsp;959<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+208</span> ||65&nbsp;160<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+201</span> ||65&nbsp;373<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+213</span> ||65&nbsp;555<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+182</span> ||65&nbsp;686<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+131</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2019''' || ||66&nbsp;163<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+477</span> ||66&nbsp;316<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+163</span> ||66&nbsp;486<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;">+170</span> ||66&nbsp;633<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+147</span> ||66&nbsp;748<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+115</span> ||66&nbsp;940<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+192</span> ||67&nbsp;031<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+91</span> ||67&nbsp;099<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+68</span> ||67&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+90</span> ||67&nbsp;307<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+118</span> ||67&nbsp;419<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+112</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2020''' ||67&nbsp;526<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+107</span> ||67&nbsp;664<span style="color:#008000;">&nbsp;(80)</span><br><span style="color:#000080;">+138</span> ||67&nbsp;767<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+103</span> ||67&nbsp;865<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+98</span> ||68&nbsp;069<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||68&nbsp;279<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+210</span> ||68&nbsp;409<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+130</span> ||68&nbsp;510<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+101</span> ||68&nbsp;581<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+71</span> ||68&nbsp;657<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+76</span> ||68&nbsp;734<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+77</span> ||68&nbsp;842<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+108</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2021''' ||68&nbsp;981<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+139</span> ||69&nbsp;126<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+145</span> ||69&nbsp;276<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+150</span> ||69&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+102</span> ||69&nbsp;463<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+85</span> ||69&nbsp;560<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+97</span> ||69&nbsp;662<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+102</span> ||69&nbsp;760<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+98</span> ||69&nbsp;916<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+156</span> ||70&nbsp;030<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+114</span> ||70&nbsp;215<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+185</span> ||70&nbsp;354<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+139</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2022''' ||70&nbsp;531<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+177</span> ||70&nbsp;677<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+146</span> ||70&nbsp;996<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+319</span> ||71&nbsp;195<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+199</span> ||71&nbsp;425<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+230</span> ||71&nbsp;629<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||71&nbsp;929<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+300</span> ||72&nbsp;313<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+384</span> ||73&nbsp;044<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+731</span> ||74&nbsp;371<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+1327</span> ||75&nbsp;287<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+916</span> ||76&nbsp;031<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+744</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2023''' ||76&nbsp;793<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+762</span> ||77&nbsp;534<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+741</span> ||78&nbsp;385<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+851</span> ||78&nbsp;893<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+508</span> ||79&nbsp;484<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;" >+591</span> || ||80&nbsp;974<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;" >+1490</span> ||82&nbsp;679<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#00080;" >+1705</span> ||83&nbsp;253<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#00080;" >+574</span> || ||84&nbsp;255<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#008000;" >+1002</span> ||85&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(79) </span><br><span style="color:#008000;" >+934</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2024''' ||85&nbsp;521<span style="color:#008000;">&nbsp;(78) </span><br><span style="color:#000080;" >+332</span> ||85&nbsp;829<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;">+308</span> ||86&nbsp;006<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;" >+177</span> ||86&nbsp;147<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;" >+141</span> ||86&nbsp;261<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+114</span> ||86&nbsp;416<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+155</span> ||86&nbsp;501<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+85</span> ||86&nbsp;606<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+105</span> ||86&nbsp;729<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+123</span> ||86&nbsp;930<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+201</span> ||87&nbsp;079<span style="color:#008000;">&nbsp;(80)</span><br><span style="color:#000080;" >+149</span> ||87&nbsp;224<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;" >+145</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2025''' ||87&nbsp;366<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+142</span> ||87&nbsp;629<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+263</span> ||87&nbsp;820<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+191</span> ||88&nbsp;061<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+241</span> ||88&nbsp;306<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+245</span> ||88&nbsp;561<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+255</span> ||88&nbsp;765<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+204</span> ||88&nbsp;955<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+190</span> ||89&nbsp;149<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+194</span> ||89&nbsp;405<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+256</span> ||89&nbsp;659<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+254</span> ||89&nbsp;933<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+274</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2026''' ||90&nbsp;211<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+278</span> ||90&nbsp;462<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+251</span> ||90&nbsp;688<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+226</span> ||90&nbsp;901<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+213</span> ||91&nbsp;068<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+167</span> ||91&nbsp;246<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+178</span> ||91&nbsp;409<span style="color:#008000;">&nbsp;(80) </span><br><span style="color:#000080;" >+162</span> |} <noinclude> [[Rummad:Patromoù]] </noinclude> 7x5iefg1ndzgr4e3p2z3ksu98wdy1eu 2194363 2194360 2026-07-02T08:51:56Z Kestenn 14086 2194363 wikitext text/x-wiki {| border="0" align="center" style="border: 1px solid #999; background-color:#FFFFFF" |colspan="13" align="center" bgcolor="#EFEFEF" | Pegement a bennadoù zo bet savet er Wikipedia brezhonek d'ar c'hentañ deiz eus ar miz <span style="color:#008000;"><small>[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Patrom:Pegement_a_bennadoù_brezhonek_e_Wikipedia&action=submit (kemmañ)]</small><BR />(Renk ar wiki brezhonek da zeiz kentañ ar miz)</span> - <span style="color:#000080;">(Pennadoù bet ouzhpennet e-kerzh ar miz a-raok)</span> |- align="center" |Bloaz||width=50|Genver||width=50|C'hwevrer||width=50|Meurzh||width=50|Ebrel||width=50|Mae||width=50|Mezheven||width=50|Gouere||width=50|Eost||width=50|Gwengolo||width=50|Here||width=50|Du||width=50|Kerzu |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2005''' ||49<br> ||56<br><span style="color:#000080;">+7</span> ||91<br><span style="color:#000080;">+35</span> ||135<br><span style="color:#000080;">+44</span> ||227<br><span style="color:#000080;">+92</span> ||363<br><span style="color:#000080;">+136</span> ||468<br><span style="color:#000080;">+105</span> ||638<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+170</span> ||768<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+130</span> ||1&nbsp;273<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+505</span> ||1&nbsp;925<span style="color:#008000;">&nbsp;(63)</span><br><span style="color:#000080;">+652</span> ||2&nbsp;512<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+587</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2006''' ||3&nbsp;470<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+958</span> ||4&nbsp;000<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+530</span> ||4&nbsp;662<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+662</span> ||5&nbsp;652<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+990</span> ||6&nbsp;332<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+680</span> ||6&nbsp;579<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+247</span> ||7&nbsp;208<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+629</span> ||7&nbsp;769<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+561</span> ||8&nbsp;373<span style="color:#008000;">&nbsp;(50)</span><br><span style="color:#000080;">+604</span> ||8&nbsp;944<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+571</span> ||9&nbsp;891<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+947</span> ||10&nbsp;785<span style="color:#008000;">&nbsp;(51)</span><br><span style="color:#000080;">+894</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2007''' ||11&nbsp;220<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+435</span> ||12&nbsp;056<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+836</span> ||12&nbsp;390<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+334</span> ||13&nbsp;010<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+620</span> ||13&nbsp;537<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+527</span> ||14&nbsp;008<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+471</span> ||14&nbsp;393<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+385</span> ||14&nbsp;971<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+578</span> ||15&nbsp;652<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+681</span> ||16&nbsp;416<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+764</span> ||16&nbsp;902<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+486</span> ||17&nbsp;304<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+402</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2008''' ||17&nbsp;735<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+431</span> ||18&nbsp;421<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+686</span> ||18&nbsp;874<span style="color:#008000;">&nbsp;(53)</span><br><span style="color:#000080;">+453</span> ||19&nbsp;196<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+322</span> ||19&nbsp;549<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+353</span> ||19&nbsp;794<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||20&nbsp;190<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+396</span> ||20&nbsp;552<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+362</span> ||20&nbsp;828<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+276</span> ||21&nbsp;195<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+367</span> ||21&nbsp;850<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+655</span> ||22&nbsp;338<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+488</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2009''' ||22&nbsp;888<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+550</span> ||23&nbsp;361<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+473</span> ||23&nbsp;815<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+454</span> ||24&nbsp;337<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+522</span> ||24&nbsp;769<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+432</span> ||25&nbsp;280<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+511</span> ||26&nbsp;653<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+1373</span> ||27&nbsp;910<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+1257</span> ||28&nbsp;937<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+1027</span> ||29&nbsp;544<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+607</span> ||30&nbsp;107<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+563</span> ||30&nbsp;599<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+492</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2010''' ||31&nbsp;100<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+501</span> ||31&nbsp;550<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+450</span> ||31&nbsp;935<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+385</span> ||32&nbsp;563<span style="color:#008000;">&nbsp;(52)</span><br><span style="color:#000080;">+628</span> ||33&nbsp;141<span style="color:#008000;">&nbsp;(54)</span><br><span style="color:#000080;">+578</span> ||33&nbsp;616<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+475</span> ||34&nbsp;267<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+651</span> ||34&nbsp;722<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+455</span> ||35&nbsp;017<span style="color:#008000;">&nbsp;(55)</span><br><span style="color:#000080;">+295</span> ||35&nbsp;389<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+372</span> ||35&nbsp;746<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+357</span> ||36&nbsp;051<span style="color:#008000;">&nbsp;(56)</span><br><span style="color:#000080;">+305</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2011''' ||36&nbsp;313<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+262</span> ||36&nbsp;686<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+373</span> ||36&nbsp;872<span style="color:#008000;">&nbsp;(57)</span><br><span style="color:#000080;">+176</span> ||37&nbsp;072<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+200</span> ||37&nbsp;301<span style="color:#008000;">&nbsp;(58)</span><br><span style="color:#000080;">+229</span> ||37&nbsp;645<span style="color:#008000;">&nbsp;(59)</span><br><span style="color:#000080;">+344</span> ||38&nbsp;109<span style="color:#008000;">&nbsp;(60)</span><br><span style="color:#000080;">+464</span> ||38&nbsp;543<span style="color:#008000;">&nbsp;(59)</span><br><span style="color:#000080;">+434</span> || || ||39&nbsp;804<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+1261</span> ||40&nbsp;186<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+382</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2012''' ||40&nbsp;566<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+380</span> ||40&nbsp;770<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||41&nbsp;033<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+263</span> || ||42&nbsp;014<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+981</span> ||42&nbsp;412<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+398</span> ||42&nbsp;894<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+482</span> ||43&nbsp;305<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+411</span> ||43&nbsp;561<span style="color:#008000;">&nbsp;(62)</span><br><span style="color:#000080;">+256</span> ||43&nbsp;783<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+222</span> ||44&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+406</span> ||44&nbsp;499<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+310</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2013''' ||44&nbsp;717<span style="color:#008000;">&nbsp;(63)</span><br><span style="color:#000080;">+218</span> ||45&nbsp;056<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+339</span> ||45&nbsp;231<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+175</span> ||45&nbsp;397<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+166</span> ||45&nbsp;559<span style="color:#008000;">&nbsp;(64)</span><br><span style="color:#000080;">+162</span> ||45&nbsp;732<span style="color:#008000;">&nbsp;(67)</span><br><span style="color:#000080;">+173</span> ||45&nbsp;977<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||46&nbsp;191<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+214</span> ||46&nbsp;415<span style="color:#008000;">&nbsp;(69)</span><br><span style="color:#000080;">+224</span> ||46&nbsp;648<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+233</span> ||46&nbsp;945<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+297</span> ||47&nbsp;190<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2014''' ||47&nbsp;410<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+220</span> ||47&nbsp;605<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+205</span> ||47&nbsp;887<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+282</span> ||48&nbsp;269<span style="color:#008000;">&nbsp;(70)</span><br><span style="color:#000080;">+382</span> ||49&nbsp;083<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+814</span> ||49&nbsp;392<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+309</span> || ||50&nbsp;138<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+746</span> ||50&nbsp;513<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+375</span> ||50&nbsp;755<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+242</span> ||51&nbsp;204<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+449</span> ||51&nbsp;612<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+408</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2015''' ||52&nbsp;002<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+390</span> ||52&nbsp;473<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+471</span> ||53&nbsp;042<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+569</span> ||53&nbsp;478<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+436</span> ||53&nbsp;733<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+255</span> ||53&nbsp;990<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+257</span> ||54&nbsp;254<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+354</span> ||54&nbsp;388<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+134</span> ||54&nbsp;804<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+416</span> ||55&nbsp;414<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+610</span> ||55&nbsp;772<span style="color:#008000;">&nbsp;(71)</span><br><span style="color:#000080;">+358</span> ||56&nbsp;000<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+228</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2016''' ||56&nbsp;513<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+513</span> ||57&nbsp;034<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+521</span> ||57&nbsp;448<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+414</span> ||57&nbsp;895<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+447</span> ||58&nbsp;244<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+349</span> ||58&nbsp;562<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+318</span> ||58&nbsp;832<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+270</span> ||59&nbsp;245<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+413</span> ||59&nbsp;620<span style="color:#008000;">&nbsp;(72)</span><br><span style="color:#000080;">+375</span> ||59&nbsp;865<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+245</span> ||60&nbsp;210<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+345</span> ||60&nbsp;534<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+324</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2017''' ||60&nbsp;759<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+225</span> ||61&nbsp;064<span style="color:#008000;">&nbsp;(73)</span><br><span style="color:#000080;">+305</span> ||61&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+314</span> ||61&nbsp;792<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+414</span> ||61&nbsp;972<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+180</span> ||62&nbsp;152<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+180</span> ||62&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+226</span> ||62&nbsp;602<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+224</span> ||62&nbsp;959<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+357</span> ||63&nbsp;082<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+123</span> ||63&nbsp;230<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+148</span> ||63&nbsp;398<span style="color:#008000;">&nbsp;(74)</span><br><span style="color:#000080;">+168</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2018''' ||63&nbsp;612<span style="color:#008000;">&nbsp;(75)</span><br><span style="color:#000080;">+214</span> ||63&nbsp;779<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+167</span> ||63&nbsp;979<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+200</span> ||64&nbsp;226<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+247</span> ||64&nbsp;485<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+259</span> ||64&nbsp;751<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+266</span> ||64&nbsp;959<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+208</span> ||65&nbsp;160<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+201</span> ||65&nbsp;373<span style="color:#008000;">&nbsp;(76)</span><br><span style="color:#000080;">+213</span> ||65&nbsp;555<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+182</span> ||65&nbsp;686<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+131</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2019''' || ||66&nbsp;163<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+477</span> ||66&nbsp;316<span style="color:#008000;">&nbsp;(77)</span><br><span style="color:#000080;">+163</span> ||66&nbsp;486<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;">+170</span> ||66&nbsp;633<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+147</span> ||66&nbsp;748<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+115</span> ||66&nbsp;940<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+192</span> ||67&nbsp;031<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+91</span> ||67&nbsp;099<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+68</span> ||67&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+90</span> ||67&nbsp;307<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+118</span> ||67&nbsp;419<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+112</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2020''' ||67&nbsp;526<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;">+107</span> ||67&nbsp;664<span style="color:#008000;">&nbsp;(80)</span><br><span style="color:#000080;">+138</span> ||67&nbsp;767<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+103</span> ||67&nbsp;865<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+98</span> ||68&nbsp;069<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||68&nbsp;279<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+210</span> ||68&nbsp;409<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+130</span> ||68&nbsp;510<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+101</span> ||68&nbsp;581<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+71</span> ||68&nbsp;657<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+76</span> ||68&nbsp;734<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+77</span> ||68&nbsp;842<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+108</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2021''' ||68&nbsp;981<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+139</span> ||69&nbsp;126<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+145</span> ||69&nbsp;276<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+150</span> ||69&nbsp;378<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+102</span> ||69&nbsp;463<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+85</span> ||69&nbsp;560<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+97</span> ||69&nbsp;662<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+102</span> ||69&nbsp;760<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+98</span> ||69&nbsp;916<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+156</span> ||70&nbsp;030<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+114</span> ||70&nbsp;215<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+185</span> ||70&nbsp;354<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+139</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2022''' ||70&nbsp;531<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+177</span> ||70&nbsp;677<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+146</span> ||70&nbsp;996<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+319</span> ||71&nbsp;195<span style="color:#008000;">&nbsp;(83)</span><br><span style="color:#000080;">+199</span> ||71&nbsp;425<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+230</span> ||71&nbsp;629<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+204</span> ||71&nbsp;929<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+300</span> ||72&nbsp;313<span style="color:#008000;">&nbsp;(84)</span><br><span style="color:#000080;">+384</span> ||73&nbsp;044<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+731</span> ||74&nbsp;371<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+1327</span> ||75&nbsp;287<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+916</span> ||76&nbsp;031<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+744</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2023''' ||76&nbsp;793<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+762</span> ||77&nbsp;534<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;">+741</span> ||78&nbsp;385<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+851</span> ||78&nbsp;893<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;">+508</span> ||79&nbsp;484<span style="color:#008000;">&nbsp;(82)</span><br><span style="color:#000080;" >+591</span> || ||80&nbsp;974<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;" >+1490</span> ||82&nbsp;679<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#00080;" >+1705</span> ||83&nbsp;253<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#00080;" >+574</span> || ||84&nbsp;255<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#008000;" >+1002</span> ||85&nbsp;189<span style="color:#008000;">&nbsp;(79) </span><br><span style="color:#008000;" >+934</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2024''' ||85&nbsp;521<span style="color:#008000;">&nbsp;(78) </span><br><span style="color:#000080;" >+332</span> ||85&nbsp;829<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;">+308</span> ||86&nbsp;006<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;" >+177</span> ||86&nbsp;147<span style="color:#008000;">&nbsp;(78)</span><br><span style="color:#000080;" >+141</span> ||86&nbsp;261<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+114</span> ||86&nbsp;416<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+155</span> ||86&nbsp;501<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+85</span> ||86&nbsp;606<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+105</span> ||86&nbsp;729<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+123</span> ||86&nbsp;930<span style="color:#008000;">&nbsp;(79)</span><br><span style="color:#000080;" >+201</span> ||87&nbsp;079<span style="color:#008000;">&nbsp;(80)</span><br><span style="color:#000080;" >+149</span> ||87&nbsp;224<span style="color:#008000;">&nbsp;(81)</span><br><span style="color:#000080;" >+145</span> ||&nbsp; |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2025''' ||87&nbsp;366<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+142</span> ||87&nbsp;629<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+263</span> ||87&nbsp;820<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+191</span> ||88&nbsp;061<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+241</span> ||88&nbsp;306<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+245</span> ||88&nbsp;561<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+255</span> ||88&nbsp;765<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+204</span> ||88&nbsp;955<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+190</span> ||89&nbsp;149<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+194</span> ||89&nbsp;405<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+256</span> ||89&nbsp;659<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+254</span> ||89&nbsp;933<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+274</span> |- background-color:#CCCCCC" align="center" |align="left"|'''2026''' ||90&nbsp;211<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+278</span> ||90&nbsp;462<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+251</span> ||90&nbsp;688<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+226</span> ||90&nbsp;901<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+213</span> ||91&nbsp;068<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+167</span> ||91&nbsp;246<span style="color:#008000;">&nbsp;(81) </span><br><span style="color:#000080;" >+178</span> ||91&nbsp;409<span style="color:#008000;">&nbsp;(80) </span><br><span style="color:#000080;" >+163</span> |} <noinclude> [[Rummad:Patromoù]] </noinclude> pqwxviv2krx2nokc6l3j7sewkewbuzm 0 18463 2194344 2188159 2026-07-01T22:15:53Z Dakbzh 58931 + Nev. , astenn ha kempenn. 2194344 wikitext text/x-wiki [[File:AlmiraSkripchenko11.jpg|thumb]] '''Almira Skripchenko''' a zo bet ganet d'ar [[17 C'hwevrer|17 a viz C'hwevrer]] [[1976]] e [[Chișinău]], [[Moldova]].<br/>Ur c'hoarierez [[echedoù]] [[moldova]]t-[[Bro-C'hall|gall]] eo.<br/>Mestr Etrebroadel (IM) eo abaoe 1998, Mestrez Veur (WGM) eo abaoe 1998<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13900145 He fichenn FIDE]</ref>.<br/>Miz Gouhere 2026: {{formatnum:2341}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'', {{formatnum:2253}} he renk Elo ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2282}} he renk Elo ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13900145 He fichenn FIDE]</ref>.<br/> Dimezet eo bet gant [[Joel Lautier]] adalek 1996 betek 2001. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}}[http://www.fide.com/ratings/card.phtml?event=13900145 He fichenn FIDE] * {{en}}[https://web.archive.org/web/20070310221145/http://www.chessgames.com/player/almira_skripchenko-lautier.html He fartiennoù e Chessgames] * {{en}}[http://www.wtharvey.com/skri.html 35 Lec'hiadennoù a-bouez ag he fartiennoù] * {{es}}[https://web.archive.org/web/20070706192958/http://es.geocities.com/almiraskripchenko IM Almira Skripchenko] {{DEFAULTSORT:Skripchenko, Almira}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1976]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù moldovat]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù gall]] 4f0ldzahp0vwlyjvvanun9bbj5nlrav 0 36106 2194377 2152856 2026-07-02T09:50:00Z Dakbzh 58931 + Nev. , astenn ha kempenn. 2194377 wikitext text/x-wiki [[Restr:Ahmed Adly.jpg|thumb|Ahmed Adly, 2008]] '''Ahmed Adly''', bet ganet d'an [[19 a viz C'hwevrer]] [[1987]] e [[Kaero]], zo ur c'hoarier [[echedoù]] [[Egipt|egiptat]].<br/>[[Mestr-meur etrebroadel an echedoù|Mestr Meur Etrebroadel (GM)]] e teuas da vout e 2005, Mestr Ertebroadel (IM) e oa abaoe 2001, Gourdoner FIDE eo abaoe 2015.<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/10601619 E fichenn FIDE]</ref><br/>Miz Gouhere 2026: {{formatnum:2581}} edo he [[renk Elo]] ''Standard'', {{formatnum:2556}} he renk Elo ''Fonnapl'' ha {{formatnum:2606}} he renk Elo ''Luc'hedenn''<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/13900145 He fichenn FIDE]</ref><br/>, an hini kreñvañ o vout 2 640, bet tizhet e miz [[Genver]] 2011.<br/> == Kevezadegoù == === Kevezadegoù hiniennel === * Kampion echedoù [[Afrika]] e voe e [[Lusaka]] ([[Zambia]]) e miz Du 2005, gant 7 poent diwar 9.<br/> * [[Kampioned (mibion) bedel echedoù (hiniennel)|Kampion (er rummad "mibion") bedel echedoù (hiniennel) 2007]] e voe.<br/> == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} [https://ratings.fide.com/profile/10601619 E fichenn FIDE] * {{en}} [http://www.chessgames.com/player/ahmed_adly.html E fichenn e Chessgames] * {{en}} [http://www.bidmonfa.com/adly_ahmed.htm E fichenn Bid Monfà] {{DEFAULTSORT:Adly, Ahmed}} [[Rummad:C'hoarierien echedoù egiptat]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1987]] 184s5kxh895pg7ukb01ts0qtbnagiau 0 39297 2194318 2175257 2026-07-01T19:57:18Z Ar choler 52661 patromoù 2194318 wikitext text/x-wiki {{LabourAChom}} {{Infobox moneiz |currency_name_in_local = EURO <small>([[Lizherenneg latin]])</small><br />ΕΥΡΩ <small>([[Lizherenneg c'hresianek]])</small> <div class="NavFrame" style="border-style:none;padding:0;"> <div class="NavHead" style="font-size:0.8em; background:#f9f9f9;text-align:center;"> </div><div class="NavContent" style="display:none; line-height: 0.8em;"><div class="center">ewro <small>{{Mt}}</small></div><br /><div class="center">evro <small>{{Sl}}</small></div></div></div> |image_1 = Euro_banknotes.png |image_2 = Geldstücke.jpg |image_title_1 = Bilhedoù |image_title_2 = Pezhioù |iso_code = EUR (niv. 978) |using_countries = {{Collapsible list |title = 21 vro eus [[Unaniezh Europa|UE]], 4 all |{{Andorra}}<br />{{AUT}}<br />{{BEL}}<br />{{Bulgaria}}<br>{{Estonia}}<br />{{Bro-C'hall}}<br />{{Finland}}<br />{{Alamagn}}<br />{{Gres}}<br />{{Iwerzhon}}<br />{{Italia}}<br />{{Kiprenez}}<br />{{Kroatia}}<br />{{Latvia}}<br />{{Lituania}}<br />{{Luksembourg}}<br />{{Malta}}<br />{{Monako}}<br />{{Izelvroioù}}<br />{{Portugal}}<br />{{San Marino}}<br />{{Slovakia}}<br />{{Slovenia}}<br />{{Spagn}}<br />{{Vatikan}}<br />''[[Akrotiri ha Dhekelia]]'', }} |unofficial_users = ''[[Kosovo]]'', [[Montenegro]] |inflation_rate = 3.0% |inflation_source_date = {{en}} [http://www.ecb.int/pub/pdf/mobu/mb200712en.pdf Bank Kreiz Europa] Kerzu 2007 |inflation_method = [[Harmonised Index of Consumer Prices|HICP]] |pegged_by = {{Collapsible list |title = 8 currencies |frame_style = border:none; padding:0 |[[Bosnia and Herzegovina convertible mark|Bosnia & Herz. convertible mark]] |[[Lev bulgarian]] |[[Escudo ar C'hab Glas]] |[[Lur CFA Afrika Kreiz]] |[[Lur CFP]] |[[Lur ar C'homorez]] |[[Lur CFA Afrika ar C'hornôg]] }} |subunit_ratio_1 = 1/100 |subunit_name_1 = [[Santim]] |subunit_inline_note_1 = gerioù all a vez lâret e yezhoù european zo |symbol = [[Arouez an euro|€]] |plural = Euroioù |plural_subunit_1 = gwelet ar pennad |frequently_used_coins = [[pezhioù 1 sent a euro|1]], [[pezhioù 2 sent a euro|2]], [[Pezhioù 5 sent a euro|5]], [[Pezhioù 10 sent a euro|10]], [[Pezhioù 20 sent a euro|20]], [[Pezhioù 50 sent a euro|50]] sent, [[Pezhioù 1 euro|1 €]], [[Pezhioù 2 euro|2 €]] |rarely_used_coins = 1 ha 2 sent<br /><small>(e [[Finland]] hag an [[Izelvroioù]]) |coin_article = pezhioù euro |frequently_used_banknotes = 5 €, 10 €, 20 €, 50 € |rarely_used_banknotes = 100 €, 200 €, 500 € |banknote_article = Bilhedoù euro |issuing_authority = [[Bank Kreiz Europa]] |issuing_authority_website = www.ecb.int |printer = {{Collapsible list |title = printers |frame_style = border:none; padding:0 |[[Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato]] |[[Banco de Portugal]] |[[Bank of Greece]] |[[Banque de France]] |[[Bundesdruckerei]] |[[Central Bank and Financial Services Authority of Ireland]] |[[De La Rue]] |[[Fábrica Nacional de Moneda y Timbre]] |[[François-Charles Oberthur]] |[[Giesecke & Devrient]] |[[Joh. Enschedé|Royal Joh. Enschedé]] |[[National Bank of Belgium]] |[[Oesterreichische Banknoten- und Sicherheitsdruck GmbH]] |[[Setec Oy]] }} |printer_override_with_original_text = Y |printer_website = {{Collapsible list |title = websites |frame_style = border:none; padding:0 |[http://www.ipzs.it/ Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato] |[http://www.bportugal.pt/ Banco de Portugal - Imprensa Nacional / Casa da Moeda] |[http://www.bankofgreece.gr/ Bank of Greece] |[http://www.banque-france.fr/ Banque de France] |[http://www.bundesdruckerei.de/ Bundesdruckerei] |[http://www.centralbank.ie/ Central Bank and Financial Services Authority of Ireland] |[http://www.delarue.com/ De La Rue] |[http://www.fnmt.es/ Fábrica Nacional de Moneda y Timbre] |[http://www.oberthur.com/ François-Charles Oberthur] |[http://www.gi-de.com/ Giesecke & Devrient] |[http://www.joh-enschede.nl Royal Joh. Enschedé] |[http://www.nbb.be/ National Bank of Belgium] |[http://www.oebs.at Oesterreichische Banknoten- und Sicherheitsdruck GmbH] |[http://www.setec.com/ Setec Oy] }} }} An '''euro''' (arouez : €, [[ISO 4217|kod bank]] : EUR) zo anezhañ ar [[moneiz]] nemetañ e 21&nbsp;[[Stad]] ezel eus [[Unaniezh Europa]] (anvet ''[[Takad an euro]]'' pe ''Euroland'') ha hini ensavadurioù Europa. Implijet e vez evel moneiz ''[[Listennad lavaredoù latin|de facto]]'' e stadoù all ivez : [[Kosovo]] ha [[Montenegro]]. Implijet e vez ivez, ent-ofisiel, gant korrstadoù zo: [[Andorra]], [[Monaco]], [[San Marino]], [[Vatikan]], hag ivez [[Akrotiri ha Dhekelia]], bonnoù arme ar [[Rouantelezh-Unanet]] e Kiprenez. Moneiz 320&nbsp;milion Europad eo, hag ouzhpenn 200&nbsp;milion a dud all a ra gant ur moneiz merket gantañ. Rannet eo an euro e 100 [[cent]] (skrivet <small>EURO</small>CENT war ar pezhioù). Roet eo e [[mon|von]] gant [[Bank Kreiz Europa]]. An eil moneiz eo evit an treuzgreadoù<ref>{{en}} [http://www.federalreserve.gov/pf/pdf/pf_4.pdf The Implementation of Monetary Policy - The Federal Reserve in the International Sphere]</ref>, war-lerc'h an [[dollar US]] hag a-raok ar [[yuan]] sinaat. Deuet eo da vezañ moneiz kentañ ar bed abaoe miz Kerzu 2006 dre an niver a vilhedoù en implij (kement a 610 miliard €).<ref>{{en}}{{cite web |last = Atkins |first = Ralph |title = Euro notes cash in to overtake dollar |publisher = Financial Times |date=27-12-2006 |url = http://www.ft.com/cms/s/18338034-95ec-11db-9976-0000779e2340.html |accessdate = 04-05-2007}}</ref> Implijet eo evel moneiz [[kontouriezh]] er marc'hadoù arc'hant abaoe [[1999]] ha lañset e voe e pezhioù ha bilhedoù e [[2002]]. Deuet e oa war-lerc'h an [[ECU]] (''European Currency Unit'') da lâret eo unanenn voneiz Europa) gant ur feur a 1:1. {| style="margin:auto" |- valign="top" | [[Image:Euro accession Eurozone as single entity.svg|thumb|center|upright=1.4| {{legend|#0080C0|Takad euro (20)}} {{legend|#66BB66|Stadoù UE e-maez an takad euro (6)}} {{legend|#800000|Disdalc'h d'ar [[Rouantelezh Unanet]] evit he donedigezh en takad euro (1)}} {{legend|yellow|Stadoù e-maez UE oc'h implijout an euro en un doare ofisiel (4: [[Andorra]], [[Monaco]], [[Vatikan]], [[San Marino]])}} {{legend|purple|Stadoù pe takadaoù e maez UE oc'h implijout an euro ''de facto'' (2: [[Montenegro]], [[Kosovo]])}}]] | {| class="wikitable" style="font-size:90%" |+ Anv an euro en Unaniezh Europa |- ! rowspan="2" | Yezh || colspan="2" | Kementad || colspan="2" | Anv |- ! Unander || Liester || Unander || Liester |- | [[Alamaneg]] || 1 Euro<br />1 Cent || 100 Euro<br />100 Cent || der Euro<br />der Cent || die Euros<br />die Cents |- {{ligne grise}} | [[Saozneg]] || 1 euro<br />1 cent || 100 euros<br />100 cents || euro<br /> cent || euros<br />cents |- | [[Daneg]] || 1 euro<br />1 cent || 100 euro<br />100 cent || euroen<br />centen || euroene<br />centene |- | [[Spagnoleg]] || 1 euro<br />1 cent || 100 euros<br />100 cents || el euro<br />el céntimo || los euros<br />los céntimos |- {{ligne grise}} | [[Finneg]] || 1 euro<br />1 sentti || 100 euroa<br />100 senttiä || euro<br />sentti || eurot<br />sentit |- {{ligne grise}} | [[Galleg]] || 1 euro<br />1 centime<ref>Er Frañs</ref>|| 100 euros<br />100 centimes || l'euro<br />le centime || les euros<br />les centimes |- | [[Gresianeg]] || 1 ευρώ<br />1 λεπτό || 100 ευρώ<br />100 λεπτά || τo ευρώ<br />λεπτό || τα ευρώ<br />λεπτά |- {{ligne grise}} | [[Italianeg]] || 1 euro<br />1 cent || 100 euro<br />100 cent || l'euro<br />il cent || gli euro<br />i cent |- | [[Iwerzhoneg]] || 1 euro<br />1 cent || 100 euro<br />100 cent ||<br />|| <br /> |- | [[Nederlandeg]] || 1 euro<br />1 cent || 100 euro<br />100 cent || de euro<br />de cent || de euro's<br />de centen |- {{ligne grise}} | [[Portugaleg]] || 1 euro<br />1 cêntimo || 100 euros<br />100 cêntimos || o euro<br />o cêntimo || os euros<br />os cêntimos |- | [[Roumaneg]]|| 1 euro<br />1 (euro)cent || 100 de euro<br />100 de (euro)cenți ||euro-ul <br /> (euro)centul || euro <br /> (euro)cenții |- | [[Svedeg]] || 1 euro<br />1 cent || 100 euro<br />100 cent || euron<br />centen || eurorna<br />centen |} |} == Daveoù == {{Daveoù}} == Liammoù diavaez == * {{en}} {{de}} [http://www.bis-ans-ende-der-welt.net/Europa-B-En.htm Euro - Bilhedoù] [[Rummad:Moneizoù]] [[Rummad:Unaniezh Europa]] [[Rummad:Moneizoù Europa]] povze6h77q8rwcntziljsadm3tfkxmi 14 43700 2194325 1815000 2026-07-01T21:27:48Z Arko 540 rummadoù 2194325 wikitext text/x-wiki [[Rummad:boued-straed]] [[Rummad:Boued paket buan]] [[Rummad:Bara]] timc0wc423it2er6x1jbxcdjpvqlms3 0 49899 2194323 1473432 2026-07-01T21:22:12Z Arko 540 databox + rummadoù 2194323 wikitext text/x-wiki {{Databox}} An '''naan''' ([[ourdoueg]]/[[perseg]]: نان, [[hindeg]]: नान, [[pandjabeg]]: ਨਾਨ) zo ur seurt [[bara]] plaen, aozet diwar bleud [[gwinizh]], ha hep [[goell]]. Ennañ e lakaer ivez [[yaourt]], [[sukr]] hag [[eoul]]. Spisoù ([[koumin]], [[kari]]) a c'haller ouzhpennañ ivez. Debret e vez en [[Afghanistan]], [[Iran]], [[Ouzbekistan]], [[Birmania]], [[Pakistan]] hag e [[India]], dreist-holl e gwalarn ar vro ([[Rajasthan]] ha [[Gujarat]]). Disheñvel eo ar bara naan diouzh ar bara [[chapati]] : ront eo ar bara chapati, ha peurliesañ e vez poazhet war ur blakenn botin anvet [[tawa]]. [[Skeudenn:Naan shiva.jpg|left|200px|thumb|Naan o tont er-maez eus ar forn, en ur preti indian.]] [[Rummad:Bara]] [[Rummad:Boued India]] [[Rummad:Keginerezh Afghanistan]] [[Rummad:Keginerezh Iran]] [[Rummad:Boued Pakistan]] [[Rummad:Keginerezh Azia]] rzwlvggdrsqra723gq5v6lvrhv59vto 0 64379 2194347 2181419 2026-07-01T22:59:46Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2194347 wikitext text/x-wiki {{Implijoù all}} {| class="infobox" style="font-size:90%;" {{Infobox/Titl|Brandenburg|dfd|talbenn map|000}} |- | colspan="2" align="center" |[[Restr:Potsdam Sanssouci 07-2017 img2.jpg|240px]]<br>Skol-veur Potsdam]] |-bgcolor="#dfd" ! colspan="2" | Lec'hiadur |- ! align="center" | [[Restr:Deutschland_Lage_von_Brandenburg.svg|center|100px]] || [[Restr:LocationGermanyInEurope.png|center|100px]] |- bgcolor="#dfd" ! colspan="2" | Skoed ha banniel |- ! align="center" | [[Restr:Brandenburg_Wappen.svg|center|70px|Skoed Brandenburg]] || <br>[[Restr:Flag of Brandenburg.svg|center|90px|border|Banniel Brandenburg]] |-bgcolor="#dfd" !colspan="2" | Douaroniezh |- |'''[[Gorread]]''' || 29 478,61 km² |- |'''[[Poblañs]]''' || 2 525 404 <small>(10/2008)</small> |- |'''[[Stankted ar boblañs|Stankted]]''' || 85,67 annezad/km² |- |'''[[Pdk]]''' || 54,9 MM€ |- |'''Pdk dre annezad || 21 700 € |-bgcolor="#dfd" !colspan="2" | Politikerezh |- |'''[[Ministr-prezidant]]''' || [[Dietmar Woidke]] |- |'''Landtag''' || [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] : 30<br>[[Die Linke]] : 25<br>[[CDU]] : 19<br>[[FDP]] : 7<br>[[Grüne]] : 6 – : 1 |- | colspan="2" | <hr> |- |'''Lec'hienn ofisiel''' || [https://web.archive.org/web/20160305075149/http://www.kulturportal-brandenburg.de/ www.brandenburg.de] |} '''Brandenburg''' ([[alamaneg]] ''Brandenburg'', [[sorabeg]] ''Braniborska'') a zo unan eus al ''[[Länder]]'' a ya d'ober [[Alamagn]] hiziv. Gronnet penn-da-benn eo [[Berlin]] gantañ. Dont a ra e anv eus hini kêr [[Brandenburg an der Havel]], e-lec'h m'edo ar galloud politikel da vare sevel [[Marz Brandenburg]]. 86 annezad/km² eo stankter al land, da lavaret eo ez eo al ''Land'' an nebeutañ poblet goude [[Mecklenburg-Pomerania ar C'hornaoueg]]. Er Brandenburg e kaver ivez rannvroioù paourañ Alamagn : e lec'hioù zo ez eo izeloc'h keidenn ar c'horvoder evit er [[Republik Tchek]]. A-drugarez d'an hêrezh prusian ez eo memestra unan eus al länder pinvidikañ a-fet sevenadur. == Istor == [[Stadoù Alamagn|Land]] Brandenburg a voe krouet evit ar wech kentañ e [[1947]] pa voe divodet Stad dieub Prusia. C'hwec'h vloaz e padas. Evel holl länder all [[DDR]] e voe divodet e [[1952]], ha tri distrig (''Bezirke'') a voe savet en e blas : distrig Cottbus, distrig Frankfurt (Oder) ha distrig Potsdam. Pa voe adunvanet Alamagn e voe adsavet land Brandenburg e [[1990]], diwar tiriad proviñs Brandenburg da vare [[Prusia]], da lavaret eo ar pezh a oa Marzoù Brandenburg (''Mark Brandenburg'') e kornôg an stêr [[Oder]]. Tiriad Marzoù Brandenburg (''Neumark'') a oa er reter d'ar stêr Oder a zo ul lodenn eus Polonia abaoe [[1945]]. Ar Marzoù kozh (''Altmark''), hag a oa bet ul lodenn eus Marzoù Brandenburg hag eus Saks da vare Prusia a zo hiziv an deiz ul lodenn eus [[Saks-Anhalt]]. == Douaroniezh == Land brasañ [[DDR]] e oa ar Brandenburg (gorread e-tro 30 000 km²). Er reter ez eo stok ouzh harzoù [[Polonia]] : ar stêrioù [[Oder]] ha [[Neisse]] eo a ya d'ober an harz etre an div vro. En norzh emañ [[Mecklenburg-Pomerania ar C'hornaoueg]], [[Saks-Anhalt]] er c'hornôg ha [[Saks]] er su. [[Berlin]] (kêr-stad) a zo e-kreiz al land. [[Potsdam]], [[Landtag]], [[Cottbus]], [[Brandenburg an der Havel]] ha [[Frankfurt (Oder)|Frankfurt]] eo ar c'hêrioù brasañ (a-fet poblañs). Bras eo ivez [[Eberswalde]], [[Neuruppin]], [[Schwedt]] hag [[Eisenhüttenstadt]]. [[Restr:SpreewaldLehde.jpg|thumb|left| [[Spreewald]]]] Stank eo ar c'hoadeier hag ar gwazhioù er Brandenburg : [[Spreewald]] (er gevred) ha [[Havel]] en norzh. Sed perak e teu touristed d'ober troioù-bale pe da bleustriñ war ar sportoù merdeiñ. Ouzhpenn 3 000 lenn naturel ha 30 000 km dourredennoù a zo : al land alaman ennañ ar muiañ a boulloù-dour eo. Rannvroioù all eus ar Brandenburg a zo brudet : en ''Havelland'' (er c'hornôg) e vez gounezet frouezh, er ''Schorfheide'' (norzh-kreiz) ez eo brudet ar chase hag ivez [[Luzasia]] (er gevred), [[Fläming]], ''Märkische Schweiz'' (rannvro goadek er reter) hag ivez ribloù ar stêr [[Oder]] hag ivez ''Prignitz'' er gwalarn. N'eus stêr vras ebet a douchfe ar Brandeburg : an [[Neisse]] hag an [[Oder]] a ya d'ober an harzoù gant Polobia er reter. Er c'hornôg ez eo ar stêr [[Elbe]] a zisparti ar Brandeburg diouzh daou land all : [[Saks-Anhalt]] ha [[Saks-Izel]]. Ar stêrioù [[Havel]] ha [[Spree]] eo an div stêr a-bouez er Brandenburg. ''Schwielochsee'' (13,3 km²), ''Scharmützelsee'' (12,0 km²), ''Unteruckersee'' (10,4 km²) ha ''Parsteiner See'' (10,0 km²) eo lennoù brasañ ar Brandeburg. == Hin == Meurvorel gwastet gant ul levezon kevandirel bras eo hin Brandenburg, ha splann eo an diforc'hioù etre ar c'houlzioù-amzer. 8,7&nbsp;°C eo keidenn an temperadur : Genver eo ar miz yenañ (keidenn -1,1&nbsp;°C) ha Gouere an hini tommañ(keidenn 18,4&nbsp;°C). 600 mm eo ar geidenn glaveier dre vloaz, da lavaret eo ez eo Brandenburg unan eus länder sec'hañ Alamagn. Unan eus rannvroioù sec'hañ Alamagn eo an ''Oderbruch'' : nebeutoc'h evit 500 mm glaveier ar bloaz. Lod brasañ ar glaveier a vez e-pad an hañv, ha peurliesañ e vez sec'h ar goañv hag an nevez-amzer. E-pad an hañv e vez riskloù tanioù-gwall, peogwir ez eus mareoù sec'h hir etre ar glaveier. 1600 eurvezh eo keidenn heoliadur Brandenburg. {| class="wikitable" |+ '''Diagramm hin Potsdam''' ! style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" | Miz ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Genver ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | C'hwevrer ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Meurzh ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Ebrel ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Mae ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Even ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Gouere ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Eost ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Gwengolo ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Here ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Du ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Kerzu ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Bloavezh |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Keidenn an temperadurioù (°C) | style="background: #FFFF99; color:#000080;" | -1,1 | style="background: #FFFF99; color:#000080;" | -0,3 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 3,3 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 8,3 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 13,4 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 16,8 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 18,4 | style="background: #FF9900; color:#000080;" | 17,7 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 14,2 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 8,9 | style="background: #FFCC66; color:#000080;" | 4,2 | style="background: #FFFF99; color:#000080;" | 0,7 | style="background: #FFCC00; color:#000080;" | 8,7 |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Keidenn ar glaveier (milimetroù) | style="background: #66CCFF;" | 44 | style="background: #66CCFF;" | 39 | style="background: #66CCFF;" | 32 | style="background: #66CCFF;" | 42 | style="background: #66CCFF;" | 47 | style="background: #66CCFF;" | 66 | style="background: #66CCFF;" | 71 | style="background: #66CCFF;" | 71 | style="background: #66CCFF;" | 45 | style="background: #66CCFF;" | 47 | style="background: #66CCFF;" | 46 | style="background: #66CCFF;" | 40 | style="background: #66CCFF;" | 590 |- |} == Bleuniadur ha loened == Kalz koadeier pin a zo, al lod brasañ anezho a zo kresket e lec'hioù bet implijet gant ar [[Arme Ruz]] hag [[Nationale Volksarmee|arme DDR]]. Traezhek eo lod brasañ douaroù ar Brandenburg. == Sevenadur == [[Restr:Hans-Otto-Theater3.jpg|right|thumb|Hans-Otto-Theater Potsdam, tost ouzh ar stêr [[Havel]]]] Ouzhpenn ar pezh a c'haller kavout er c'hêrioù bras e vez aozet darvoudoù sevenadurel el land a-bezh. Ar festival sonerezh klasel hag opera e kastell [[Rheinsberg]], ar festival ''Musiksommer'' e manati ''Chorin'', hag ar festivalioù c'hoariva ha sonerezh a-vremañ aozet e kastell ''Neuhardenberg'', a zo darvoudoù a-bouez. C'hoarivaoù pennañ Brandenburg : * ''Hans-Otto-Theater'' e [[Potsdam]] * ''Staatstheater'' e [[Cottbus]] * ''Uckermärkische Bühnen'' e [[Schwedt]] * ''Brandenburger Theater'' e [[Brandenburg an der Havel]] == Deskadurezh uhel == [[Restr:Universitaet Bibliothek.JPG|right|thumb|Levraoueg Technische Universität [[Cottbus]]]] Skolioù-meur Brandenburg : * ''Universität Potsdam'' * ''Universität Europa Viadrina'' e [[Frankfurt (Oder)|Frankfurt]] * ''Brandenburgische Technische Universität Cottbus'' [[Fachhochschule]] Brandenburg : * ''Fachhochschule Brandenburg'' e [[Brandenburg an der Havel]] * ''Fachhochschule Eberswalde'' e [[Eberswalde]] * ''Fachhochschule Lausitz'' e [[Senftenberg]] hag e [[Cottbus]] * ''Fachhochschule Potsdam'' e [[Potsdam]] * ''Technische Fachhochschule Wildau'' e [[Wildau]] * ''University of Management and Communication'' e [[Potsdam]] * ''Hochschule für Film und Fernsehen Konrad Wolf'' e [[Potsdam]] == Politikerezh == [[Restr:Kreml Potsdam.jpg|thumb|right|Landtag Brandenburg]] [[Restr:Matplatzeck.jpg|thumb|right|200px|Matthias Platzeck]] E Potsdam emañ sez [[Landtag]] Brandenburg. Abaoe [[2002]] ez eo [[Matthias Platzeck]] ([[SPD]]) ministr-prezidant. Ur gouarnamant diazezet war ar genunaniezh [[SPD]] ha [[CDU]], bet aozet en [[Alamagn]] a-bezh d'an [[22 a viz Du]] [[2005]], eo. Gouarnamant Matthias Platzeck : * Ministr an diabarzh: Jörg Schönbohm, [[CDU]] * Ministrez ar justis: Beate Blechinger, CDU * Ministr an argant: Rainer Speer, [[SPD]] * Ministr an armerzh: Ulrich Junghanns, CDU * Ministr al labour, ar c'hengred, ar yec'hed hag ar familh : Dagmar Ziegler, SPD * Ministr al labour-douar, an endro hag ar beveziñ: Dietmar Woidke, SPD * Ministr an deskadurezh, ar yaouankiz hag ar sportoù: Holger Rupprecht, SPD * Ministrez ar skiantoù, an enklaskoù hag ar sevenadur: Johanna Wanka, CDU * Ministr aozañ an tiriad: Reinhold Dellmann, SPD == Arondisamantoù ha kêrioù-arondisamantoù == [[Restr:Landkreise Brandenburg.svg|thumb|right|300px|Arondisamantoù Brandeburg, e-kreiz emañ Land [[Berlin]]]] Abaoe [[1993]] ez eo rannet Land Brandenburg e 14 arondisamant ha 4 c'hêr-arondisamant. N'eus arondisamant ebet anvet diwar anv e benngêr, ar pezh a zo dibar keñveriet gant al Länder all. 419 kumun a zo er Brandenburg, en o zouez 108 kêr ha 4 c'hêr-arondisamant (alamaneg : ''kreisfreie Städte''). {| class="wikitable sortable" !bgcolor=#dddddd|Niv. !bgcolor=#dddddd|Blason !bgcolor=#dddddd|Arondisamant !bgcolor=#dddddd|Plakenn-varilh !bgcolor=#dddddd|Penngêr !bgcolor=#dddddd|Annezidi !bgcolor=#dddddd|Gorread |- |colspan="6"| |- |1. | [[Restr:DEU Landkreis Barnim COA.svg|30px]] | [[Arondisamant Barnim|Barnim]] | BAR | [[Eberswalde]] | 177.678 | 1.494,33 km² |- |2. | [[Restr:Wappen Landkreis Dahme-Spreewald.svg|30px]] | [[Arondisamant Dahme-Spreewald|Dahme-Spreewald]] | LDS | [[Lübben (Spreewald)]] | 161.509 | 2.261,09 km² |- |3. | [[Restr:Wappen des Landkreises Elbe-Elster.svg|30px]] | [[Arondisamant Elbe-Elster|Elbe-Elster]] | EE | [[Herzberg (Elster)]] | 115.852 | 1.889,34 km² |- |4. | [[Restr:DEU Havelland COA.svg|30px]] | [[Arondisamant Havelland|Havelland]] | HVL | [[Rathenow]] | 155.291 | 1.717,15 km² |- |5. | [[Restr:DEU Maerkisch-Oderland COA.svg|30px]] | [[Arondisamant Märkisch-Oderland|Märkisch-Oderland]] | MOL | [[Seelow]] | 191.326 | 2.127,99 km² |- |6. | [[Restr:DEU Oberhavel COA.svg|30px]] | [[Arondisamant Oberhavel|Oberhavel]] | OHV | [[Oranienburg]] | 202.348 | 1.795,77 km² |- |7. | [[Restr:Wappen Landkreis Oberspreewald-Lausitz.svg|30px]] | [[Arondisamant Oberspreewald-Lausitz|Oberspreewald-Lausitz]] | OSL | [[Senftenberg]] | 125.541 | 1.216,65 km² |- |8. | [[Restr:Wappen Landkreis Oder-Spree.svg|30px]] | [[Arondisamant Oder-Spree|Oder-Spree]] | LOS | [[Beeskow]] | 186.841 | 2.242,71 km² |- |9. | [[Restr:Wappen des Landkreises Ostprignitz-Ruppin.svg|30px]] | [[Arondisamant Ostprignitz-Ruppin|Ostprignitz-Ruppin]] | OPR | [[Neuruppin]] | 104.948 | 2.509,22 km² |- |10. | [[Restr:Wappen des Landkreises Potsdam-Mittelmark.svg|30px]] | [[Arondisamant Potsdam-Mittelmark|Potsdam-Mittelmark]] | PM | [[Belzig]] | 204.459 | 2.575,05 km² |- |11. | [[Restr:Wappen des Landkreises Prignitz.svg|30px]] | [[Arondisamant Prignitz|Prignitz]] | PR | [[Perleberg]] | 84.502 | 2.123,31 km² |- |12. | [[Restr:DEU Landkreis Spree-Neisse COA.svg|30px]] | [[Arondisamant Spree-Neisse|Spree-Neiße]] | SPN | [[Forst (Lausitz)]] | 130.974 | 1.647,89 km² |- |13. | [[Restr:Wappen des Landkreises Teltow-Fläming.svg|30px]] | [[Arondisamant Teltow-Fläming|Teltow-Fläming]] | TF | [[Luckenwalde]] | 162.315 | 2.092,08 km² |- |14. | [[Restr:DEU Landkreis Uckermark COA.svg|30px]] | [[Arondisamant Uckermark|Uckermark]] | UM | [[Prenzlau]] | 133.189 | 3.058,08 km² |- |colspan="6"| '''Kêrioù-arondisamantoù (''kreisfreie Städte'') Brandenburg''' : |- |1. | [[Restr:DEU Brandenburg an der Havel COA.svg|30px]] | [[Brandenburg an der Havel]] | BRB | | 72.583 | 228,77 km² |- |2. | [[Restr:DEU Cottbus COA.svg|30px]] | [[Cottbus]] | CB | | 101.821 | 150,3 km² |- |3. | [[Restr:DEU Frankfurt (Oder) COA.svg|30px]] | [[Frankfurt (Oder)|Frankfurt]] | FF | | 61.497 | 147,61 km² |- |4. | [[Restr:Coat of arms of Potsdam.svg|30px]] | [[Potsdam]] | P | | 152.730 | 187,37 km² |- |} == Liammoù diavaez == * [http://www.brandenburg.de/cms/list.php?page=site&_siteid=1 Lec'hienn ofisiel Land Brandeburg] * [http://www.potsdam.de Lec'hienn ofisiel Potsdam] * [http://www.reiseland-brandenburg.de Ofis touristelezh Brandeburg] * [http://www.geschichtsmanufaktur-potsdam.de/ Istor Brandenburg] {{commons|Brandenburg}} {{Patrom:Stadoù Alamagn}} {{Porched Alamagn}} [[Rummad:Stadoù Alamagn]] [[Rummad:Brandenburg| ]] kem0wrdr4h4a01pbzcj2xqsl992zlfj 10 84351 2194355 2194122 2026-07-02T08:42:45Z Llydawr 145 nevesaat 2194355 wikitext text/x-wiki Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]]. <!--### SKEUDENN ###--> [[Skeudenn:Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg|150px|right|Keir Starmer]] * [[24 a viz Even]] : gant daou gren-douar e [[Venezuela]] ez eus lazhet 1430 den d'an nebeutañ ha milieroù a dud zo dianket. * [[24 a viz Even]] : barrad amzer tomm-gor e kornôg Europa. E Breizh ez eus tizhet meur a daol-dreist temperadurioù, en tu all da 40°C e meur a lec'h. * [[22 a viz Even]] : [[Keir Starmer]] (''skeudenn'') a ro e zilez diouzh ar garg a gentañ-ministr eus ar Rouantelezh-Unanet. * [[21 a viz Even]] : e dilennadeg prezidant [[Kolombia]] eo trec'h [[Abelardo de la Espriella]], eus an tu-dehoù pellañ. * [[11 a viz Even]] : d'an deiz-se eo padet hiroc'h [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|brezel Ukraina]] eget ar [[Brezel-bed kentañ]]. * [[11 a viz Even]] : deroù [[Kib vell-droad ar bed 2026]] e [[Kêr-Vec'hiko]]. * [[10 a viz Even]] : marvet eo ar c'haner [[Manu Lann Huel]]. * [[7 a viz Even]] : deroù an trede sizhunvezh manifestadegoù e [[Albania]], a-enep ur pezh raktres savadurioù touristel war enez [[Sazan]] skoazellet gant [[Jared Kushner]]. * [[4 a viz Even]] : marvet eo an aozourez bannoù-treset ha sevenerez [[Marjane Satrapi]]. * [[31 a viz Mae]] : [[Tsahal|arme Israel]] a ya war-raok e kreisteiz [[Liban]], en norzh d'ar stêr [[Litani]]. {{diac'hubiñ}} <noinclude> [[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]] </noinclude> id4le7rluu5o5i84mvdzw7e51pb9y1q 2194371 2194355 2026-07-02T09:11:46Z Llydawr 145 2194371 wikitext text/x-wiki Gwelet ivez [[{{CURRENTYEAR}} e Breizh|Keleier ar vro]]. <!--### SKEUDENN ###--> [[Skeudenn:Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg|150px|right|Keir Starmer]] * [[24 a viz Even]] : gant daou gren-douar e [[Venezuela]] ez eus lazhet 1430 den d'an nebeutañ ha milieroù a dud zo dianket. * [[24 a viz Even]] : barrad amzer tomm-gor e kornôg Europa. E Breizh ez eus tizhet meur a daol-dreist temperadurioù, en tu all da 40°C e meur a lec'h. * [[22 a viz Even]] : [[Keir Starmer]] (''skeudenn'') a ro e zilez diouzh e garg a gentañ-ministr eus ar Rouantelezh-Unanet. * [[21 a viz Even]] : e dilennadeg prezidant [[Kolombia]] eo trec'h [[Abelardo de la Espriella]], eus an tu-dehoù pellañ. * [[11 a viz Even]] : d'an deiz-se eo padet hiroc'h [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|brezel Ukraina]] eget ar [[Brezel-bed kentañ]]. * [[11 a viz Even]] : deroù [[Kib vell-droad ar bed 2026]] e [[Kêr-Vec'hiko]]. * [[10 a viz Even]] : marvet eo ar c'haner [[Manu Lann Huel]]. * [[7 a viz Even]] : deroù an trede sizhunvezh manifestadegoù e [[Albania]], a-enep ur pezh raktres savadurioù touristel war enez [[Sazan]] skoazellet gant [[Jared Kushner]]. * [[4 a viz Even]] : marvet eo an aozourez bannoù-treset ha sevenerez [[Marjane Satrapi]]. * [[31 a viz Mae]] : [[Tsahal|arme Israel]] a ya war-raok e kreisteiz [[Liban]], en norzh d'ar stêr [[Litani]]. {{diac'hubiñ}} <noinclude> [[Rummad:Pajenn degemer|Keleier]] </noinclude> ryhpe2v7res275elo4zaw0axooqcrwy 2 84868 2194321 2180226 2026-07-01T21:10:24Z Kestenn 14086 /* War an Istor, Istor ar brezelioù hag an armoù */ 2194321 wikitext text/x-wiki {{#babel:br-4|fr-5|en-3|es-2|eu-1|de-1|ar-1|it-1}} {{Boxboxtop|Kestenn}} <div style=display:flex;justify-content:center;margin-bottom:10px;> {{Implijer Merour/ez}} </div> {{Boxboxbottom}} '''''Salud deoc'h !''''' Duañ a ran pajennoù hervez va awen pe pa welan zo ur mank bennak. Kustum a ran skrivañ war sujedoù a anavezan un tamm da nebeutañ : Istor, brezhoneg, natur, sonerezh... Lavarit din ma welit traoù a-dreuz em labour, laouen e vin o kaozeal ganeoc'h. A galon, Kestenn. === Skouerioù pennadoù boulc'het pe savet === ==== War an Istor, Istor ar brezelioù hag an armoù ==== [[Ahel Roma-Berlin-Tokyo|Ahel Roma - Berlin - Tokyo]] • [[Annie Oakley]] • [[Armoù ar Rezistañs e Breizh]] • [[Badalenn]] • [[Batalm]] • [[BAR M1918]] • [[Beretta 92]] • [[Jacques Boucher de Perthes]] • [[Breguet 14]] • [[Brezel Kendalc'h]] • [[Brigadenn 2506]] • [[Colt M1911]] • [[Colt Single Action Army]] • [[Ferdinand Mannlicher]] • [[Feulster gant armoù-tan]] • [[Lebel (fuzuilh)|Fuzuilh Lebel]] • [[Georg Luger]] • [[Geriaoueg an armoù-tan]] • [[HK 416]] • [[Hoplologiezh]] • [[Kampagn Guadalcanal]] • [[Kevredidi an Eil Brezel-bed]] • [[Kijirō Nambu]] • [[Linenn Maginot]] • [[Mouchouer kelenn evit ar soudarded]] • [[Nikolai Nikoulin]] • [[Platinenn (arm-tan)]] • [[Munision]] • [[Papigod]] • [[Pariser Kanone]] • [[Pony Express]] • [[Porched:Armoù-tan|Porched an armoù-tan]] • [[Strinker-tan]] • [[Sturmgewehr 44]] • [[Trinitrotoluen|TNT]] • [[Vasily Grigorievitch Zaitsev]] • [[Winchester Repeating Arms Company]] • [[.22 Long Rifle]] • [[9 × 19 mm Parabellum|9 mm Parabellum]] ==== War danvezioù all ==== [[Alf Sommerfelt]] • [[Armerezh]] • [[Bannouriezh]] • [[Biatlon]] • ''[[Bowling for Columbine]]'' • [[Dire Straits]] • [[Fraktur]] • [[Greunenn (unanenn)|Greunenn]] • [[Lezennoù war an armoù e Frañs]] • [[Lynyrd Skynyrd]] • [[Marc'h-tan]] • [[Nolann Le Garrec|Nolan Le Garrec]] • [[Oasis]] • [[Orjal dreinek]] • [[Plaenennoù Bras]] • [[Projur]] • [[Red Dead Redemption]] • [[Sportoù tennañ]] ercurff9t8gl6i4ftg0f8g8qr885e5y 0 86699 2194348 2147838 2026-07-02T01:11:38Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2194348 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sonerezh (arzour) | karta = Strollad | anv = Burzum | skeudenn = | alc'hwez = [[Varg Vikernes]] | ganet = 1991-1999 goude 2010 - | lec'h gan = [[Bergen]] - {{Norvegia}} | doare = [[Black Metal]] | label = [[Deathlike Silence]], [[Cymophane]], [[Misanthropy]] ha [[Byelobog]] | benveg = holl | lec'hienn = [http://www.burzum.org/ http://www.burzum.org/] }} '''Burzum''' zo ur strollad [[Black Metal]] [[Norvegia]], en deus savet pladennoù [[Dark Ambient]] ivez, bet krouet e [[1991]] e [[Bergen]]. Unan eus kentañ ha brudetañ strolladoù Black Metal Norvegia an hini eo. Anavezet eo [[Varg Vikernes]] hag e raktres sonerezhel ivez evit e vennozhioù politikel hag e dorfedoù : gouennelour eo Vikernes ha drouklazhet en doa rener ur strollad all. Emañ o chom e Frañs, goude ur prantad hir en toul-bac'h Norvegiad. == Izili == E gwirionez n'eus, koulz lavaret, nemet un ezel er strollad : Varg Vikernes e-unan. Arzourien all a voe bet pedet evit sevel pladennoù zo e penn kentañ ar strollad avat : [[Øystein Aarseth]], graet anezhañ [[Euronymous]], ezel eus ar strollad [[Mayhem]], gitarour evit an titl War, war ar bladenn anvet [[Burzum (pladenn)|Burzum]] e [[1992]] [[Tomas Thormodsæter Haugen]], graet anezhañ [[Samoth]], ezel eus ar strollad [[Emperor]], a sonas gitar-bas war ar bladenn [[Aske]]. == Istor ar strollad == D'e 15 vloaz en doa kroget « Varg » Vikernes (kemmet en doa e anv-bihan Kristian a dalv « kristen » evit « Varg » a dalvez « bleiz » e [[norvegeg]]) da seniñ e-barzh strolladoù dister graet Kalashnikov hag Uruk Hai anezho. E [[1989]] neuze e voe ezel eus ar strollad [[Old Funeral]], a guitas daou vloaz war-lerc'h evit sevel e sonerezh dezhañ e-unañ. Div bladenn EP a zeuas er-maez e [[1991]] dindan an anv ''Burzum''. Pladenn gentañ ar strollad, anvet (Burzum), az eas er-maez e 1992. Ar bloavezh war-lerc'h a voe hini ma reas « berzh » ar strollad : savet en doa div bladenn, plantet en doa Vikernes tan e meur a iliz prenn norvegiat eus ar Grennamzer, asambles gant tud fanatik all, hag e zrouklazhas Euronymous, rener ar strollad Mayhem o vezañ ma felle da hennezh, hervez Vikernes lazhañ anezhañ. Tamallet voe ouzh Aarseth/Euronymous bout [[heñvelreizhad]] ha [[komunour]] gant Varg Vikernes. Ar prantad reuz, stourm kalet etre an daou vignon bet, a echuas fall, kontet e vez pep tra gant Varg war youtube. Div bladenn ouzhpenn ([[Hvis Lyset Tar Oss]] ha [[Filosofem]]), enrollet a-raok ar muntr, az eas er-maez nebeut war-lerc'h bac'hidigezh Vikernes a reas ivez div bladenn Dark Ambient ([[Dauði Baldrs]] et [[Hliðskjálf]] ) en toullbac'h o vezañ ma n'en doa nemet ur c'hiboard d'ober sonerezh. Kontet en deus meur a wech Vikernes ne felle ket dezhañ seniñ Black Metal ken. Koulskoude en deus graet div bladenn Black Metal ouzhpenn war-lerc'h bout bet dieubet, dindan ar frankiz amplegadek, e [[2009]]. == Orin anv ar strollad == Dont a ra anv ar strollad eus ur yezh kevrinus bet ijinet penn-da-benn gant [[J.R.R. Tolkien]] : ar [[parlant du]]. « Teñvalijenn » a dalv « Burzum » er yezh-mañ. « ''Teñvalijenn ar gristenion a oa ma sklêrijenn, anat e oa din ober gant an anv Burzum'' » emeve Vikernes. En oberenn Tolkien e veneger ar ger-se meur a wech, da skouer war gwalenn [[Sauron]] e-lec'h m'emañ engravet ar gerioù-mañ : "''…agh burzum-ishi krimpatul''" a dalv "''…en deñvalijenn o c'hevreañ holl''". Gwelet e vez levezon oberenn Tolkien war ar Varg Vikernes yaouank pa veneger e lesanv a [[Count Grishnackh|gCount Grishnackh]], unan eus [[Ork|Orked]] [[Aotrou ar Gwalennoù]], pe unan eus ar strolladoù en doa sonet enno : [[Uruk Hai]], unan eus gouennoù orked al levr-se eo an Uruk Haied. Abalamour da vennozhioù politikel Vikernes eo kevelet Burzum gant an [[NSBM]]. Neoazh n'eus ket kaoz eus an [[naziegezh]] e sonioù Burzum a zo awenet gant [[mitologiezh an Hanternoz]] hag an aergelc'h hag ar bed krouet gant Tolkien. Ober a ra Burzum/Vikernes gant un endro dezhañ e-unan, disheñvel eus ar pezh a vez graet gant strolladoù Black Metal all, o vezañ ma kask krouiñ un aergelc'h teñval kentoc'h eget sevel ur sonerezh feuls evel al lodenn vrasañ eus strolladoù all ar stil-se. ==Roll pladennoù== *[[Burzum (pladenn)|Burzum]] (1992) *[[Aske]] (1993) *[[Det som engang var]] (1993) *[[Hvis lyset tar oss]] (1994) *[[Filosofem]] (1996) *[[Dauði Baldrs]] (1997) *[[Hliðskjálf]] (1999) *[[Belus]] (2010) *[[Fallen]] (2011) ==Liammoù diavaez== [https://web.archive.org/web/20010124065000/http://www.burzum.org/ https://web.archive.org/web/20010124065000/http://www.burzum.org/] [http://byelobog-productions.burzum.org/ http://byelobog-productions.burzum.org/] [[Rummad:Strolladoù sonerezh Black metal]] [[Rummad:Strolladoù sonerezh Norvegia]] s5a73rtytqesktyr9mc5frs1c4xm8ap 0 90702 2194301 2139400 2026-07-01T17:27:14Z ~2026-37771-63 92531 Astenn 2194301 wikitext text/x-wiki '''Gwadorged''' ('' incestus'' e latin) pe '''gwadserc'h''' a vez lavaret eus an darempredoù revel c'hoarvezet etre tud hag a zo [[kerentiezh|kar-nes]]<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/incest "Incest"] in ''Merriam-Webster's Dictionary''</ref>{{,}}<ref>[http://definitions.uslegal.com/i/incest/ Incest Law & Legal Definition<!-- Bot generated title -->]</ref>, un ober hag a ya a-enep al lezenn en darn vrasañ eus ar broioù ha kevredigezhioù, ma vez sellet outañ evel un [[tabou]]. E Bro-C’hall n’eus ket berz lezennel evit an darempredoù revel etre an dud deuet, met difennet groñs eo mont d’en em zimeziñ outo. == Ar berz bennañ == Cheñch a ra ar seurt darempredoù rev ha naoutur al liamm [[kerentiezh]] etre an dud a ra anezhañ un ober a-enep al lezenn pe un tabou sokial hervez ar sevenadur hag al lezennoù. E kevredigezhioù zo e vez graet gwadorged eus an darempredoù rev etre an holl dud zo o chom dindan ar memes toenn, pe zo izili eus ar memes [[klan]] pe [[lignez (antropologiezh)|lignez]]. Evit kevredigezhioù all ez eo an darempredoù rev etre tud kar dre ar gwad. E kevredigezhioù all e talvez ivez evit an darempredoù rev gant ar re o deus liammoù kerentiezh abalamour ma'z int bet advabet pe euredet er memes tiegezh<ref>Claude Lévi-Strauss, ''Structures élémentaires de la parenté''.</ref>. Sellet e vez ouzh gwadorged an dud en oad gour gant ar re zo dindan oad an darempredoù rev hervez al lezenn evel ur seurt [[kammober revel gant ur bugel]]<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: Intervention and Treatment Issues|author=Kathleen C. Faller|publisher=DIANE Publishing|year=1993|isbn=9780788116698|page=[http://books.google.com/books?id=D-SEwHNu_NcC&pg=PA64&q=child+sexu7al+abuse 64]|url=http://books.google.com/?id=D-SEwHNu_NcC|separator=.|postscript=.}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: A Handbook for Health Care and Legal Professionals|author1=Diane H. Schetky|author2=Arthur H. Green|publisher=Psychology Press|year=1988|isbn=9780876304952|page=[http://books.google.com/books?id=QYyzGgZbllYC&pg=PA128&dq=incest 128]|separator=.|postscript=.}}</ref> a zo bet diskouezet anat evel unan eus ar seurtoù kammober gant ar vugale a oa eus ar re c'hrevusañ. Heuliet e vez alies gant un trauma psikologel hir ha pounner, pa vez sevenet gant tud ar vugale peurgetket.<ref name= Courtois>{{cite book|title=Healing the Incest Wound: Adult Survivors in Therapy|last= Courtois|first=Christine A.|publisher=W. W. Norton & Company|pages=208|year=1988|isbn= 0393313565}}</ref> Diaes eo gouzout pet den a vev darempredoù a seurt-se, met an enklaskoù o deus istimet e oa bet 10–15% eus holl ar boblañs o vevañ d'an nebeutañ un hevelep "stokadenn" revel, ha nebeutoc'h evit 2% ma oa bet darempredoù rev pe ma oa klasket o seveniñ<ref>{{cite book |author=Nemeroff, Charles B.; Craighead, W. Edward |title=The Corsini encyclopedia of psychology and behavioral science |publisher=Wiley |location=New York |year=2001 |pages= |isbn=0-471-24096-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>. E-touez ar maouezed e istimer an dregantad da 20%<ref name= Courtois/>. == Ar gwadorged hervez ar studioù == Ar gwadorged tad-merc'h a oa e-pad meur a vloavezh ar seurt gwadorged diskuliet ha studiet ar muiañ.<ref name=Herman>{{cite book | last=Herman | first=Judith | title=Father-Daughter Incest | publisher=Harvard University Press | year =1981 | location= Cambridge, Massachusetts |pages=282 | isbn=0-674-29506-4}}</ref> Nevez zo ez eus bet diskouezet gant studiadennoù e oa kalz stankoc'h ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed, dreist-holl hini breudeur-henañ o doa darempredoù rev gant breudeur pe c'hoarezed yaouankoc'h. E gwirionez lod eus ar studioù a zisklêr e c'hoarvezfe ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed aliesoc'h evit ar seurtoù gwadorged all<ref>Goldman, R., & Goldman, J. (1988). The prevalence and nature of child sexual abuse in Australia. Australian Journal of Sex, Marriage and Family, 9(2), 94-106.</ref>{{,}}<ref>Wiehe, Vernon. (1997). Sibling Abuse: Hidden Physical, Emotional, and Sexual Trauma. Sage Publications, ISBN 0-7619-1009-3</ref>{{,}}<ref>Rayment-McHugh, Sue and Ian Nesbit. 2003. [https://web.archive.org/web/20070902110255/http://www.aic.gov.au/conferences/2003-abuse/nisbet.pdf Sibling Incest Offenders As A Subset of Adolescent Sex Offenders]. Pennad-skrid kinniget er "Child Sexual Abuse: Justice Response or Alternative Resolution Conference" aozet gant an "''Australian Institute of Criminology''" dalc'het en Adelaide, 1–2 a viz Mae 2003</ref>{{,}}<ref>{{cite journal | last1 = Canavan | first1 = M. C. | last2 = Meyer | first2 = W. J. | last3 = Higgs | first3 = D. C. | year = 1992 | title = The female experience of sibling incest | url = | journal = Journal of Marital and Family Therapy | volume = 18 | issue = 2| pages = 129–142 }}</ref>{{,}}<ref>Smith, H., & Israel, E. (1987). Sibling incest: A study of the dynamics of 25 cases. Child Abuse and Neglect, 11, pp. 101–108.</ref>{{,}}<ref>Cole, E. (1982). Sibling incest: The myth of benign sibling incest. Women and Therapy, 1(3), pp.79–89.</ref>{{,}}<ref>Cawson, P., Wattam, C., Brooker, S., & Kelly, G. (2000). Child maltreatment in the United Kingdom: A study of the prevalence of child abuse and neglect. London: National Society for the Prevention of Cruelty to Children.</ref>{{,}}<ref>Ar gwadorged gant breudeur pe c'hoarezed a vefe war-dro pemp gwezh stankoc'h evit ar seurtoù gwadorged all hervez Gebhard, P., Gagnon, J., Pomeroy, W., & Christenson, C. (1965). Sex offenders: An analysis of types. New York: Harper & Row.</ref>{{,}}<ref>{{cite book|title=Sexually victimized children |first=David |last=Finkelhor |publisher=Simon and Schuster |year=1981 |isbn=0029104009}}</ref>{{,}}<ref>Ur studiadenn war ur skeul vras eus (n = 3,000) kaset da benn gant an ''National Council for the Prevention of Cruelty to Children'' e Breizh-Veur en deus diskouezet e oa sevenet war-dro 1% of eus ar c'hammoberoù rev gant bugale gant an tadoù, tra ma veze sevenet 14% etre breudeur ha c'hoarezed. Sellet ouzh [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1026797.stm BBC News Online: Health, Child Abuse Myths Shattered, 20 a viz Du 2000]</ref>. Lod eus ar studioù a zamveneg e vez choazet gouzañverien yaouankoc'h gant ar grennarded a seven seurt kammoberoù revel war o breudeur ha c'hoarezed. Kammober a reont e-pad prantadoù hiroc'h, hag implijout ar feulster aliesoc'h hag en un doare pounneroc'h evit ar wadorgederien en oad gour<ref>O'Brien, M. J. (1991). Taking sibling incest seriously. In M. Patton (ed.), Family sexual abuse: Frontline research and evaluation (75–92). Newbury Park, CA: Sage Publications.</ref>. Ar seurt gwadorged en deus ur feur uheloc'h a oberoù sankadur evit er gwadorged sevenet gant an tadoù pe al leztadoù. Heuliet e vez ivez ar gwadorged gant an tadoù hag ar breudeur koshoc'h gant brasoc'h strafuilh evit ar gwadorged gant leztadoù<ref>O'Brien (1991)</ref>{{,}}<ref>Laviola, M. (1992). Effects of older brother-younger sister incest: A study of the dynamics of 17 cases. Child Abuse and Neglect, 16, pp. 409–421.</ref>{{,}}<ref>Cyr, M., Wright, J., McDuff, P., & Perron, A. (2002). "Intrafamilial sexual abuse: Brother-sister incest does not differ from father-daughter and stepfather-stepdaughter incest.", ''Child Abuse and Neglect'', 26, pp. 957–973</ref>. == Statudoù lezennel hervez ar Stadoù == Ar gwadorged etre tud en oad gour zo un torfed ivez er pep brasañ eus ar broioù<ref>{{Cite web |url=http://www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/08/28/hypocrisy_on_adult_consent/ |title=Hypocrisy on adult consent |author=Jeff Jacoby |date=August 28, 2005 |publisher=The Boston Globe }}</ref>, daoust ma vez sellet outañ gant lod evel un torfed dinoaz,<ref name="spiegel">{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,540831,00.html|title=German High Court Takes a Look at Incest|author=Hipp, Dietmar|date=2008-03-11|publisher=''Der Spiegel''|accessdate=2008-04-12}}</ref>{{,}}<ref name= Wolf169>{{cite book |title=Inbreeding, Incest, and the Incest Taboo: The State of Knowledge at the Turn of the Century |first= Arthur P. |last=Wolf |coauthors=William H. Durham |year= 2004 |publisher=Stanford University Press |page=[http://books.google.com/books?id=OW1nuQxcIQgC&pg=PA169 169] |isbn=0804751412 |url=http://books.google.com/?id=OW1nuQxcIQgC }}</ref> ha dre se ne vez ket tamallet alies ouzh an dud e kaoz. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù o deus lakaet berz ouzh ar ''gwadorged''<ref>Brown, Donald E., ''Human Universals''. New York: McGraw-Hill, 1991, p. 118-29</ref>{{,}}<ref name=Turner>{{cite book|title=Encyclopedia of Relationships Across the Lifespan|last=Turner|first=Jeffrey S.|year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |pages=92|isbn=031329576X}}</ref>. Tabou ar ''gwadorged'' zo bet unan eus ar re voutinañ eus holl an tabouioù sevenadurel, er c'hevredigezhioù a vremañ koulz hag e kevredigezhioù an amzer dremenet,<ref>''Incest: The Nature and Origin of the Taboo,'' by Emile Durkheim (tr.1963)</ref> gant kastizoù lezennel e kevredigezhioù zo. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù a-vremañ o deus strizhadurioù lezennel pe sokial war an euredoù etre tud kenwad<ref>''Kinship, Incest, and the Dictates of Law,'' by Henry A. Kelly, 14 Am. J. Juris. 69</ref>. ==Istor== Ar ''gwadorged'' a zo anv anezhañ en [[gwengelouriezh]] hag en istor adal an [[Henamzer]]. === Er Bibl === Ma klasker merzout penaos e krogas an [[Denelezh]] kreskiñ diwar ar c’houblad kentañ, [[Adam]] hag [[Eva (Bibl)|Eva]]<ref>« Deizioù Adam, goude ganedigezh [[Sed (mab Adam)|Sed]], a voe eizh kant vloaz, hag e voe(-eñ) tad da vibien ha da verc’hed ». [[Levr ar C'heneliezh|Geneliezh]], V, 4. Meneget gant Myriam Guillevic, ''Hor Yezh'', niv. 305.</ref>, e intenter e voe ''gwadorgedoù'' etre c'hoarezed ha breudeur ar breuriad kentañ.<br> [[File:Loth and his daughters mg 0028.jpg|thumb|200px|''[[Lot hag e verc'hed]]'', eoullivadur gant [[Simon Vouet]].]] E Levr ar Geneliezh e kaver ivez istor merc’hed [[Lot, niz Abraham|Lot]] ha ar re-se chalet gant distruj o c’herentiezh goude dismantr [[Sodom ha Gomorra|Sodom]] :<br> Hag ar verc'h henañ d'he c'hoar : {{quotation|« Kozh eo hon zad ; ha gwaz ebet nend eus er c'hornad, da zont d'hor bete, hervez giz an holl vroioù. Deus, roomp gwin d'evañ d'hon zad, gourvezomp gantañ, ma virimp gouenn hon zad.”. Hag int ha reiñ gwin d'o zad eta en noz-se ; hag ar verc'h henañ da vont gant he zad da c'hourvez. Hag eñ ne welas na pegoulz e c'hourvezas-hi, na pegoulz e savas-hi. En deiz war-lerc'h e lavaras ar c'hoar henañ d'e c'hoar: « Setu, dec'h da noz em boa kousket gant ma zad; roomp gwin dezhañ henozh c'hoazh, ha kae da gousket gantañ, evit ma virimp gouenn hon zad ».}} Geneliezh, XIX, 32-36. === [[Gwengelouriezh]] === E mojennoù meur a sevenadur kozh e vez kontet ma z’eo krouet ar bed diwar un darempred revel ha gwadorgel kentidik pe ma ‘z eus c’hoarvezet un torfed dinatur ken e voe kastizet ar gammoberourien. ;Etre mamm ha mab * [[Gaia (doueez)|Gaia]], an Douar kentidik, asamblez gant e vab, [[Ouranos]], an Neñv kentidik * Jokast asamblez gant e vab, [[Oidipoüs]] ;Etre c'hoar ha breur * [[Isis]] asamblez gant [[Osiris]] * [[Hera]] asamblez gant [[Zeus]] * Tefnout asamblez gant Chou ===En Istor=== ; [[Henegipt]] * [[Tierniezh]] ar [[Ptomeleed|Btolemeed]] hag e-touez ar faraoned : [[Kleopatra VII|Kleopatra]] asamblez gant Ptolemaios XIX ; [[Henroma]] * [[Caligula]] asamblez gant e deir c’hoar : [[Agripina ar yaouankañ]], [[Julia Drusila]] ha [[Julia Livila]]. * [[Neron]] asamblez gant e vamm [[Agrippina ar yaouankañ]] * [[Comodus]] asamblez gant e c'hoarezed. * [[Caracalla]] asamblez gant e vamm [[Julia Domna]]. ; Krennamzer Europa Hervez mojennoù du e voe anv eus gwadorgedoù pibien * [[Yann XII]] hag e lezc'hoar. ;'''Azginivelezh''' * [[Alesant VI]] hag e verc'h [[Lucrecia Borgia]], hag he breur [[Cesare Borgia]] ganti. * [[Paol III]] hag e verc'h [[Constanza Farnesio]]. ; er XVII{{vet}} kantved: *e tiegezh ar [[Rejañs|rejant]] gall [[Philippe d'Orléans]], etre an tad hag unan pe div eus e verc'hed. ; er XXI{{vet}} kantved Kaoz zo bet eus gwadorged etre breudeur e tiegezh ar politikour gall [[Philippe de Villiers]]<ref>''[http://www.lemonde.fr/societe/article/2010/12/23/accusant-son-frere-d-inceste-laurent-de-villiers-se-pourvoit-en-cassation_1456953_3224.html Le Monde]'', 23 a viz Kerzu 2010</ref> hag etre leztad ha lezvab en hini ar gwiraour [[Olivier Duhamel]]. ==Gerdarzh== *E kembraeg e reer gant ''llosgach'', diwar ''llosgi'', leskiñ. ==Lennegezh== *[[Kroc'hen Azen]] *''Merc’h ar roue Spagn'', kontadenn vrezhonek dastumet gant [[Fañch an Uhel]] *[[Gwerz Skolvan|Skolan]] embannet er [[Barzaz Breizh]] ha dastumet e meur a lec’h e Breizh. == Levrlennadurezh == * [[Myriam Guillevic]], « Gwadorged e mojennoù Breizh ». E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 305, Meurzh 2021. == Pennadoù nes == * [[Breuriad]] * [[Familh]] * [[Torfed revel]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù |bannoù=2}} [[Rummad:Torfedoù revel]] menx25tcleoacjpkpt68dsnnscjpx9e 2194302 2194301 2026-07-01T17:36:58Z Dishual 612 v/k 2194302 wikitext text/x-wiki '''Gwadorged''' ('' incestus'' e latin) pe '''gwadserc'h''' a vez lavaret eus an darempredoù revel c'hoarvezet etre tud hag a zo [[kerentiezh|kar-nes]]<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/incest "Incest"] in ''Merriam-Webster's Dictionary''</ref>{{,}}<ref>[http://definitions.uslegal.com/i/incest/ Incest Law & Legal Definition<!-- Bot generated title -->]</ref>, un ober hag a ya a-enep al lezenn en darn vrasañ eus ar broioù ha kevredigezhioù, ma vez sellet outañ evel un [[tabou]]. E Bro-C’hall n’eus ket berz lezennel evit an darempredoù revel etre an dud deuet, met difennet groñs eo mont d’en em zimeziñ outo. == Ar berz bennañ == Cheñch a ra ar seurt darempredoù rev ha naoutur al liamm [[kerentiezh]] etre an dud a ra anezhañ un ober a-enep al lezenn pe un tabou sokial hervez ar sevenadur hag al lezennoù. E kevredigezhioù zo e vez graet gwadorged eus an darempredoù rev etre an holl dud zo o chom dindan ar memes toenn, pe zo izili eus ar memes [[klan]] pe [[lignez (antropologiezh)|lignez]]. Evit kevredigezhioù all ez eo an darempredoù rev etre tud kar dre ar gwad. E kevredigezhioù all e talvez ivez evit an darempredoù rev gant ar re o deus liammoù kerentiezh abalamour ma'z int bet advabet pe euredet er memes tiegezh<ref>Claude Lévi-Strauss, ''Structures élémentaires de la parenté''.</ref>. Sellet e vez ouzh gwadorged an dud en oad gour gant ar re zo dindan oad an darempredoù rev hervez al lezenn evel ur seurt [[kammober revel gant ur bugel]]<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: Intervention and Treatment Issues|author=Kathleen C. Faller|publisher=DIANE Publishing|year=1993|isbn=9780788116698|page=[http://books.google.com/books?id=D-SEwHNu_NcC&pg=PA64&q=child+sexu7al+abuse 64]|url=http://books.google.com/?id=D-SEwHNu_NcC|separator=.|postscript=.}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: A Handbook for Health Care and Legal Professionals|author1=Diane H. Schetky|author2=Arthur H. Green|publisher=Psychology Press|year=1988|isbn=9780876304952|page=[http://books.google.com/books?id=QYyzGgZbllYC&pg=PA128&dq=incest 128]|separator=.|postscript=.}}</ref> a zo bet diskouezet anat evel unan eus ar seurtoù kammober gant ar vugale a oa eus ar re c'hrevusañ. Heuliet e vez alies gant un trauma psikologel hir ha pounner, pa vez sevenet gant tud ar vugale peurgetket.<ref name= Courtois>{{cite book|title=Healing the Incest Wound: Adult Survivors in Therapy|last= Courtois|first=Christine A.|publisher=W. W. Norton & Company|pages=208|year=1988|isbn= 0393313565}}</ref> Diaes eo gouzout pet den a vev darempredoù a seurt-se, met an enklaskoù o deus istimet e oa bet 10–15% eus holl ar boblañs o vevañ d'an nebeutañ un hevelep "stokadenn" revel, ha nebeutoc'h evit 2% ma oa bet darempredoù rev pe ma oa klasket o seveniñ<ref>{{cite book |author=Nemeroff, Charles B.; Craighead, W. Edward |title=The Corsini encyclopedia of psychology and behavioral science |publisher=Wiley |location=New York |year=2001 |pages= |isbn=0-471-24096-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>. E-touez ar maouezed e istimer an dregantad da 20%<ref name= Courtois/>. == Ar gwadorged hervez ar studioù == Ar gwadorged tad-merc'h a oa e-pad meur a vloavezh ar seurt gwadorged diskuliet ha studiet ar muiañ.<ref name=Herman>{{cite book | last=Herman | first=Judith | title=Father-Daughter Incest | publisher=Harvard University Press | year =1981 | location= Cambridge, Massachusetts |pages=282 | isbn=0-674-29506-4}}</ref> Nevez zo ez eus bet diskouezet gant studiadennoù e oa kalz stankoc'h ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed, dreist-holl hini breudeur-henañ o doa darempredoù rev gant breudeur pe c'hoarezed yaouankoc'h. E gwirionez lod eus ar studioù a zisklêr e c'hoarvezfe ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed aliesoc'h evit ar seurtoù gwadorged all<ref>Goldman, R., & Goldman, J. (1988). The prevalence and nature of child sexual abuse in Australia. Australian Journal of Sex, Marriage and Family, 9(2), 94-106.</ref>{{,}}<ref>Wiehe, Vernon. (1997). Sibling Abuse: Hidden Physical, Emotional, and Sexual Trauma. Sage Publications, ISBN 0-7619-1009-3</ref>{{,}}<ref>Rayment-McHugh, Sue and Ian Nesbit. 2003. [https://web.archive.org/web/20070902110255/http://www.aic.gov.au/conferences/2003-abuse/nisbet.pdf Sibling Incest Offenders As A Subset of Adolescent Sex Offenders]. Pennad-skrid kinniget er "Child Sexual Abuse: Justice Response or Alternative Resolution Conference" aozet gant an "''Australian Institute of Criminology''" dalc'het en Adelaide, 1–2 a viz Mae 2003</ref>{{,}}<ref>{{cite journal | last1 = Canavan | first1 = M. C. | last2 = Meyer | first2 = W. J. | last3 = Higgs | first3 = D. C. | year = 1992 | title = The female experience of sibling incest | url = | journal = Journal of Marital and Family Therapy | volume = 18 | issue = 2| pages = 129–142 }}</ref>{{,}}<ref>Smith, H., & Israel, E. (1987). Sibling incest: A study of the dynamics of 25 cases. Child Abuse and Neglect, 11, pp. 101–108.</ref>{{,}}<ref>Cole, E. (1982). Sibling incest: The myth of benign sibling incest. Women and Therapy, 1(3), pp.79–89.</ref>{{,}}<ref>Cawson, P., Wattam, C., Brooker, S., & Kelly, G. (2000). Child maltreatment in the United Kingdom: A study of the prevalence of child abuse and neglect. London: National Society for the Prevention of Cruelty to Children.</ref>{{,}}<ref>Ar gwadorged gant breudeur pe c'hoarezed a vefe war-dro pemp gwezh stankoc'h evit ar seurtoù gwadorged all hervez Gebhard, P., Gagnon, J., Pomeroy, W., & Christenson, C. (1965). Sex offenders: An analysis of types. New York: Harper & Row.</ref>{{,}}<ref>{{cite book|title=Sexually victimized children |first=David |last=Finkelhor |publisher=Simon and Schuster |year=1981 |isbn=0029104009}}</ref>{{,}}<ref>Ur studiadenn war ur skeul vras eus (n = 3,000) kaset da benn gant an ''National Council for the Prevention of Cruelty to Children'' e Breizh-Veur en deus diskouezet e oa sevenet war-dro 1% of eus ar c'hammoberoù rev gant bugale gant an tadoù, tra ma veze sevenet 14% etre breudeur ha c'hoarezed. Sellet ouzh [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1026797.stm BBC News Online: Health, Child Abuse Myths Shattered, 20 a viz Du 2000]</ref>. Lod eus ar studioù a zamveneg e vez choazet gouzañverien yaouankoc'h gant ar grennarded a seven seurt kammoberoù revel war o breudeur ha c'hoarezed. Kammober a reont e-pad prantadoù hiroc'h, hag implijout ar feulster aliesoc'h hag en un doare pounneroc'h evit ar wadorgederien en oad gour<ref>O'Brien, M. J. (1991). Taking sibling incest seriously. In M. Patton (ed.), Family sexual abuse: Frontline research and evaluation (75–92). Newbury Park, CA: Sage Publications.</ref>. Ar seurt gwadorged en deus ur feur uheloc'h a oberoù sankadur evit er gwadorged sevenet gant an tadoù pe al leztadoù. Heuliet e vez ivez ar gwadorged gant an tadoù hag ar breudeur koshoc'h gant brasoc'h strafuilh evit ar gwadorged gant leztadoù<ref>O'Brien (1991)</ref>{{,}}<ref>Laviola, M. (1992). Effects of older brother-younger sister incest: A study of the dynamics of 17 cases. Child Abuse and Neglect, 16, pp. 409–421.</ref>{{,}}<ref>Cyr, M., Wright, J., McDuff, P., & Perron, A. (2002). "Intrafamilial sexual abuse: Brother-sister incest does not differ from father-daughter and stepfather-stepdaughter incest.", ''Child Abuse and Neglect'', 26, pp. 957–973</ref>. == Statudoù lezennel hervez ar Stadoù == Ar gwadorged etre tud en oad gour zo un torfed ivez er pep brasañ eus ar broioù<ref>{{Cite web |url=http://www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/08/28/hypocrisy_on_adult_consent/ |title=Hypocrisy on adult consent |author=Jeff Jacoby |date=August 28, 2005 |publisher=The Boston Globe }}</ref>, daoust ma vez sellet outañ gant lod evel un torfed dinoaz,<ref name="spiegel">{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,540831,00.html|title=German High Court Takes a Look at Incest|author=Hipp, Dietmar|date=2008-03-11|publisher=''Der Spiegel''|accessdate=2008-04-12}}</ref>{{,}}<ref name= Wolf169>{{cite book |title=Inbreeding, Incest, and the Incest Taboo: The State of Knowledge at the Turn of the Century |first= Arthur P. |last=Wolf |coauthors=William H. Durham |year= 2004 |publisher=Stanford University Press |page=[http://books.google.com/books?id=OW1nuQxcIQgC&pg=PA169 169] |isbn=0804751412 |url=http://books.google.com/?id=OW1nuQxcIQgC }}</ref> ha dre se ne vez ket tamallet alies ouzh an dud e kaoz. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù o deus lakaet berz ouzh ar ''gwadorged''<ref>Brown, Donald E., ''Human Universals''. New York: McGraw-Hill, 1991, p. 118-29</ref>{{,}}<ref name=Turner>{{cite book|title=Encyclopedia of Relationships Across the Lifespan|last=Turner|first=Jeffrey S.|year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |pages=92|isbn=031329576X}}</ref>. Tabou ar ''gwadorged'' zo bet unan eus ar re voutinañ eus holl an tabouioù sevenadurel, er c'hevredigezhioù a vremañ koulz hag e kevredigezhioù an amzer dremenet,<ref>''Incest: The Nature and Origin of the Taboo,'' by Emile Durkheim (tr.1963)</ref> gant kastizoù lezennel e kevredigezhioù zo. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù a-vremañ o deus strizhadurioù lezennel pe sokial war an euredoù etre tud kenwad<ref>''Kinship, Incest, and the Dictates of Law,'' by Henry A. Kelly, 14 Am. J. Juris. 69</ref>. ==Istor== Ar ''gwadorged'' a zo anv anezhañ en [[gwengelouriezh]] hag en istor adal an [[Henamzer]]. === Er Bibl === Ma klasker merzout penaos e krogas an [[Denelezh]] kreskiñ diwar ar c’houblad kentañ, [[Adam]] hag [[Eva (Bibl)|Eva]]<ref>« Deizioù Adam, goude ganedigezh [[Sed (mab Adam)|Sed]], a voe eizh kant vloaz, hag e voe(-eñ) tad da vibien ha da verc’hed ». [[Levr ar C'heneliezh|Geneliezh]], V, 4. Meneget gant Myriam Guillevic, ''Hor Yezh'', niv. 305.</ref>, e intenter e voe ''gwadorgedoù'' etre c'hoarezed ha breudeur ar breuriad kentañ.<br> [[File:Loth and his daughters mg 0028.jpg|thumb|200px|''[[Lot hag e verc'hed]]'', eoullivadur gant [[Simon Vouet]].]] E Levr ar Geneliezh e kaver ivez istor merc’hed [[Lot, niz Abraham|Lot]] ha ar re-se chalet gant distruj o c’herentiezh goude dismantr [[Sodom ha Gomorra|Sodom]] :<br> Hag ar verc'h henañ d'he c'hoar : {{quotation|« Kozh eo hon zad ; ha gwaz ebet nend eus er c'hornad, da zont d'hor bete, hervez giz an holl vroioù. Deus, roomp gwin d'evañ d'hon zad, gourvezomp gantañ, ma virimp gouenn hon zad.”. Hag int ha reiñ gwin d'o zad eta en noz-se ; hag ar verc'h henañ da vont gant he zad da c'hourvez. Hag eñ ne welas na pegoulz e c'hourvezas-hi, na pegoulz e savas-hi. En deiz war-lerc'h e lavaras ar c'hoar henañ d'e c'hoar: « Setu, dec'h da noz em boa kousket gant ma zad; roomp gwin dezhañ henozh c'hoazh, ha kae da gousket gantañ, evit ma virimp gouenn hon zad ».}} Geneliezh, XIX, 32-36. === [[Gwengelouriezh]] === E mojennoù meur a sevenadur kozh e vez kontet ma z’eo krouet ar bed diwar un darempred revel ha gwadorgel kentidik pe ma ‘z eus c’hoarvezet un torfed dinatur ken e voe kastizet ar gammoberourien. ;Etre mamm ha mab * [[Gaia (doueez)|Gaia]], an Douar kentidik, asamblez gant e vab, [[Ouranos]], an Neñv kentidik * Jokast asamblez gant e vab, [[Oidipoüs]] ;Etre c'hoar ha breur * [[Isis]] asamblez gant [[Osiris]] * [[Hera]] asamblez gant [[Zeus]] * Tefnout asamblez gant Chou ===En Istor=== ; [[Henegipt]] * [[Tierniezh]] ar [[Ptomeleed|Btolemeed]] hag e-touez ar faraoned : [[Kleopatra VII|Kleopatra]] asamblez gant Ptolemaios XIX ; [[Henroma]] * [[Caligula]] asamblez gant e deir c’hoar : [[Agripina ar yaouankañ]], [[Julia Drusila]] ha [[Julia Livila]]. * [[Neron]] asamblez gant e vamm [[Agrippina ar yaouankañ]] * [[Commodus]] asamblez gant e c'hoarezed. * [[Caracalla]] asamblez gant e vamm [[Julia Domna]]. ; Krennamzer Europa Hervez mojennoù du e voe anv eus gwadorgedoù pibien * [[Yann XII]] hag e lezc'hoar. ;'''Azginivelezh''' * [[Alesant VI]] hag e verc'h [[Lucrecia Borgia]], hag he breur [[Cesare Borgia]] ganti. * [[Paol III]] hag e verc'h [[Constanza Farnesio]]. ; er XVII{{vet}} kantved: *e tiegezh ar [[Rejañs|rejant]] gall [[Philippe d'Orléans]], etre an tad hag unan pe div eus e verc'hed. ; er XXI{{vet}} kantved Kaoz zo bet eus gwadorged etre breudeur e tiegezh ar politikour gall [[Philippe de Villiers]]<ref>''[http://www.lemonde.fr/societe/article/2010/12/23/accusant-son-frere-d-inceste-laurent-de-villiers-se-pourvoit-en-cassation_1456953_3224.html Le Monde]'', 23 a viz Kerzu 2010</ref> hag etre leztad ha lezvab en hini ar gwiraour [[Olivier Duhamel]]. ==Gerdarzh== *E kembraeg e reer gant ''llosgach'', diwar ''llosgi'', leskiñ. ==Lennegezh== *[[Kroc'hen Azen]] *''Merc’h ar roue Spagn'', kontadenn vrezhonek dastumet gant [[Fañch an Uhel]] *[[Gwerz Skolvan|Skolan]] embannet er [[Barzaz Breizh]] ha dastumet e meur a lec’h e Breizh. == Levrlennadurezh == * [[Myriam Guillevic]], « Gwadorged e mojennoù Breizh ». E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 305, Meurzh 2021. == Pennadoù nes == * [[Breuriad]] * [[Familh]] * [[Torfed revel]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù |bannoù=2}} [[Rummad:Torfedoù revel]] svfmzdmxdvf9w6pgxukx49vqmba3s9w 2194303 2194302 2026-07-01T17:37:21Z Dishual 612 /* En Istor */ 2194303 wikitext text/x-wiki '''Gwadorged''' ('' incestus'' e latin) pe '''gwadserc'h''' a vez lavaret eus an darempredoù revel c'hoarvezet etre tud hag a zo [[kerentiezh|kar-nes]]<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/incest "Incest"] in ''Merriam-Webster's Dictionary''</ref>{{,}}<ref>[http://definitions.uslegal.com/i/incest/ Incest Law & Legal Definition<!-- Bot generated title -->]</ref>, un ober hag a ya a-enep al lezenn en darn vrasañ eus ar broioù ha kevredigezhioù, ma vez sellet outañ evel un [[tabou]]. E Bro-C’hall n’eus ket berz lezennel evit an darempredoù revel etre an dud deuet, met difennet groñs eo mont d’en em zimeziñ outo. == Ar berz bennañ == Cheñch a ra ar seurt darempredoù rev ha naoutur al liamm [[kerentiezh]] etre an dud a ra anezhañ un ober a-enep al lezenn pe un tabou sokial hervez ar sevenadur hag al lezennoù. E kevredigezhioù zo e vez graet gwadorged eus an darempredoù rev etre an holl dud zo o chom dindan ar memes toenn, pe zo izili eus ar memes [[klan]] pe [[lignez (antropologiezh)|lignez]]. Evit kevredigezhioù all ez eo an darempredoù rev etre tud kar dre ar gwad. E kevredigezhioù all e talvez ivez evit an darempredoù rev gant ar re o deus liammoù kerentiezh abalamour ma'z int bet advabet pe euredet er memes tiegezh<ref>Claude Lévi-Strauss, ''Structures élémentaires de la parenté''.</ref>. Sellet e vez ouzh gwadorged an dud en oad gour gant ar re zo dindan oad an darempredoù rev hervez al lezenn evel ur seurt [[kammober revel gant ur bugel]]<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: Intervention and Treatment Issues|author=Kathleen C. Faller|publisher=DIANE Publishing|year=1993|isbn=9780788116698|page=[http://books.google.com/books?id=D-SEwHNu_NcC&pg=PA64&q=child+sexu7al+abuse 64]|url=http://books.google.com/?id=D-SEwHNu_NcC|separator=.|postscript=.}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: A Handbook for Health Care and Legal Professionals|author1=Diane H. Schetky|author2=Arthur H. Green|publisher=Psychology Press|year=1988|isbn=9780876304952|page=[http://books.google.com/books?id=QYyzGgZbllYC&pg=PA128&dq=incest 128]|separator=.|postscript=.}}</ref> a zo bet diskouezet anat evel unan eus ar seurtoù kammober gant ar vugale a oa eus ar re c'hrevusañ. Heuliet e vez alies gant un trauma psikologel hir ha pounner, pa vez sevenet gant tud ar vugale peurgetket.<ref name= Courtois>{{cite book|title=Healing the Incest Wound: Adult Survivors in Therapy|last= Courtois|first=Christine A.|publisher=W. W. Norton & Company|pages=208|year=1988|isbn= 0393313565}}</ref> Diaes eo gouzout pet den a vev darempredoù a seurt-se, met an enklaskoù o deus istimet e oa bet 10–15% eus holl ar boblañs o vevañ d'an nebeutañ un hevelep "stokadenn" revel, ha nebeutoc'h evit 2% ma oa bet darempredoù rev pe ma oa klasket o seveniñ<ref>{{cite book |author=Nemeroff, Charles B.; Craighead, W. Edward |title=The Corsini encyclopedia of psychology and behavioral science |publisher=Wiley |location=New York |year=2001 |pages= |isbn=0-471-24096-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>. E-touez ar maouezed e istimer an dregantad da 20%<ref name= Courtois/>. == Ar gwadorged hervez ar studioù == Ar gwadorged tad-merc'h a oa e-pad meur a vloavezh ar seurt gwadorged diskuliet ha studiet ar muiañ.<ref name=Herman>{{cite book | last=Herman | first=Judith | title=Father-Daughter Incest | publisher=Harvard University Press | year =1981 | location= Cambridge, Massachusetts |pages=282 | isbn=0-674-29506-4}}</ref> Nevez zo ez eus bet diskouezet gant studiadennoù e oa kalz stankoc'h ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed, dreist-holl hini breudeur-henañ o doa darempredoù rev gant breudeur pe c'hoarezed yaouankoc'h. E gwirionez lod eus ar studioù a zisklêr e c'hoarvezfe ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed aliesoc'h evit ar seurtoù gwadorged all<ref>Goldman, R., & Goldman, J. (1988). The prevalence and nature of child sexual abuse in Australia. Australian Journal of Sex, Marriage and Family, 9(2), 94-106.</ref>{{,}}<ref>Wiehe, Vernon. (1997). Sibling Abuse: Hidden Physical, Emotional, and Sexual Trauma. Sage Publications, ISBN 0-7619-1009-3</ref>{{,}}<ref>Rayment-McHugh, Sue and Ian Nesbit. 2003. [https://web.archive.org/web/20070902110255/http://www.aic.gov.au/conferences/2003-abuse/nisbet.pdf Sibling Incest Offenders As A Subset of Adolescent Sex Offenders]. Pennad-skrid kinniget er "Child Sexual Abuse: Justice Response or Alternative Resolution Conference" aozet gant an "''Australian Institute of Criminology''" dalc'het en Adelaide, 1–2 a viz Mae 2003</ref>{{,}}<ref>{{cite journal | last1 = Canavan | first1 = M. C. | last2 = Meyer | first2 = W. J. | last3 = Higgs | first3 = D. C. | year = 1992 | title = The female experience of sibling incest | url = | journal = Journal of Marital and Family Therapy | volume = 18 | issue = 2| pages = 129–142 }}</ref>{{,}}<ref>Smith, H., & Israel, E. (1987). Sibling incest: A study of the dynamics of 25 cases. Child Abuse and Neglect, 11, pp. 101–108.</ref>{{,}}<ref>Cole, E. (1982). Sibling incest: The myth of benign sibling incest. Women and Therapy, 1(3), pp.79–89.</ref>{{,}}<ref>Cawson, P., Wattam, C., Brooker, S., & Kelly, G. (2000). Child maltreatment in the United Kingdom: A study of the prevalence of child abuse and neglect. London: National Society for the Prevention of Cruelty to Children.</ref>{{,}}<ref>Ar gwadorged gant breudeur pe c'hoarezed a vefe war-dro pemp gwezh stankoc'h evit ar seurtoù gwadorged all hervez Gebhard, P., Gagnon, J., Pomeroy, W., & Christenson, C. (1965). Sex offenders: An analysis of types. New York: Harper & Row.</ref>{{,}}<ref>{{cite book|title=Sexually victimized children |first=David |last=Finkelhor |publisher=Simon and Schuster |year=1981 |isbn=0029104009}}</ref>{{,}}<ref>Ur studiadenn war ur skeul vras eus (n = 3,000) kaset da benn gant an ''National Council for the Prevention of Cruelty to Children'' e Breizh-Veur en deus diskouezet e oa sevenet war-dro 1% of eus ar c'hammoberoù rev gant bugale gant an tadoù, tra ma veze sevenet 14% etre breudeur ha c'hoarezed. Sellet ouzh [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1026797.stm BBC News Online: Health, Child Abuse Myths Shattered, 20 a viz Du 2000]</ref>. Lod eus ar studioù a zamveneg e vez choazet gouzañverien yaouankoc'h gant ar grennarded a seven seurt kammoberoù revel war o breudeur ha c'hoarezed. Kammober a reont e-pad prantadoù hiroc'h, hag implijout ar feulster aliesoc'h hag en un doare pounneroc'h evit ar wadorgederien en oad gour<ref>O'Brien, M. J. (1991). Taking sibling incest seriously. In M. Patton (ed.), Family sexual abuse: Frontline research and evaluation (75–92). Newbury Park, CA: Sage Publications.</ref>. Ar seurt gwadorged en deus ur feur uheloc'h a oberoù sankadur evit er gwadorged sevenet gant an tadoù pe al leztadoù. Heuliet e vez ivez ar gwadorged gant an tadoù hag ar breudeur koshoc'h gant brasoc'h strafuilh evit ar gwadorged gant leztadoù<ref>O'Brien (1991)</ref>{{,}}<ref>Laviola, M. (1992). Effects of older brother-younger sister incest: A study of the dynamics of 17 cases. Child Abuse and Neglect, 16, pp. 409–421.</ref>{{,}}<ref>Cyr, M., Wright, J., McDuff, P., & Perron, A. (2002). "Intrafamilial sexual abuse: Brother-sister incest does not differ from father-daughter and stepfather-stepdaughter incest.", ''Child Abuse and Neglect'', 26, pp. 957–973</ref>. == Statudoù lezennel hervez ar Stadoù == Ar gwadorged etre tud en oad gour zo un torfed ivez er pep brasañ eus ar broioù<ref>{{Cite web |url=http://www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/08/28/hypocrisy_on_adult_consent/ |title=Hypocrisy on adult consent |author=Jeff Jacoby |date=August 28, 2005 |publisher=The Boston Globe }}</ref>, daoust ma vez sellet outañ gant lod evel un torfed dinoaz,<ref name="spiegel">{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,540831,00.html|title=German High Court Takes a Look at Incest|author=Hipp, Dietmar|date=2008-03-11|publisher=''Der Spiegel''|accessdate=2008-04-12}}</ref>{{,}}<ref name= Wolf169>{{cite book |title=Inbreeding, Incest, and the Incest Taboo: The State of Knowledge at the Turn of the Century |first= Arthur P. |last=Wolf |coauthors=William H. Durham |year= 2004 |publisher=Stanford University Press |page=[http://books.google.com/books?id=OW1nuQxcIQgC&pg=PA169 169] |isbn=0804751412 |url=http://books.google.com/?id=OW1nuQxcIQgC }}</ref> ha dre se ne vez ket tamallet alies ouzh an dud e kaoz. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù o deus lakaet berz ouzh ar ''gwadorged''<ref>Brown, Donald E., ''Human Universals''. New York: McGraw-Hill, 1991, p. 118-29</ref>{{,}}<ref name=Turner>{{cite book|title=Encyclopedia of Relationships Across the Lifespan|last=Turner|first=Jeffrey S.|year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |pages=92|isbn=031329576X}}</ref>. Tabou ar ''gwadorged'' zo bet unan eus ar re voutinañ eus holl an tabouioù sevenadurel, er c'hevredigezhioù a vremañ koulz hag e kevredigezhioù an amzer dremenet,<ref>''Incest: The Nature and Origin of the Taboo,'' by Emile Durkheim (tr.1963)</ref> gant kastizoù lezennel e kevredigezhioù zo. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù a-vremañ o deus strizhadurioù lezennel pe sokial war an euredoù etre tud kenwad<ref>''Kinship, Incest, and the Dictates of Law,'' by Henry A. Kelly, 14 Am. J. Juris. 69</ref>. ==Istor== Ar ''gwadorged'' a zo anv anezhañ en [[gwengelouriezh]] hag en istor adal an [[Henamzer]]. === Er Bibl === Ma klasker merzout penaos e krogas an [[Denelezh]] kreskiñ diwar ar c’houblad kentañ, [[Adam]] hag [[Eva (Bibl)|Eva]]<ref>« Deizioù Adam, goude ganedigezh [[Sed (mab Adam)|Sed]], a voe eizh kant vloaz, hag e voe(-eñ) tad da vibien ha da verc’hed ». [[Levr ar C'heneliezh|Geneliezh]], V, 4. Meneget gant Myriam Guillevic, ''Hor Yezh'', niv. 305.</ref>, e intenter e voe ''gwadorgedoù'' etre c'hoarezed ha breudeur ar breuriad kentañ.<br> [[File:Loth and his daughters mg 0028.jpg|thumb|200px|''[[Lot hag e verc'hed]]'', eoullivadur gant [[Simon Vouet]].]] E Levr ar Geneliezh e kaver ivez istor merc’hed [[Lot, niz Abraham|Lot]] ha ar re-se chalet gant distruj o c’herentiezh goude dismantr [[Sodom ha Gomorra|Sodom]] :<br> Hag ar verc'h henañ d'he c'hoar : {{quotation|« Kozh eo hon zad ; ha gwaz ebet nend eus er c'hornad, da zont d'hor bete, hervez giz an holl vroioù. Deus, roomp gwin d'evañ d'hon zad, gourvezomp gantañ, ma virimp gouenn hon zad.”. Hag int ha reiñ gwin d'o zad eta en noz-se ; hag ar verc'h henañ da vont gant he zad da c'hourvez. Hag eñ ne welas na pegoulz e c'hourvezas-hi, na pegoulz e savas-hi. En deiz war-lerc'h e lavaras ar c'hoar henañ d'e c'hoar: « Setu, dec'h da noz em boa kousket gant ma zad; roomp gwin dezhañ henozh c'hoazh, ha kae da gousket gantañ, evit ma virimp gouenn hon zad ».}} Geneliezh, XIX, 32-36. === [[Gwengelouriezh]] === E mojennoù meur a sevenadur kozh e vez kontet ma z’eo krouet ar bed diwar un darempred revel ha gwadorgel kentidik pe ma ‘z eus c’hoarvezet un torfed dinatur ken e voe kastizet ar gammoberourien. ;Etre mamm ha mab * [[Gaia (doueez)|Gaia]], an Douar kentidik, asamblez gant e vab, [[Ouranos]], an Neñv kentidik * Jokast asamblez gant e vab, [[Oidipoüs]] ;Etre c'hoar ha breur * [[Isis]] asamblez gant [[Osiris]] * [[Hera]] asamblez gant [[Zeus]] * Tefnout asamblez gant Chou ===En Istor=== ; [[Henegipt]] * [[Tierniezh]] ar [[Ptomeleed|Btolemeed]] hag e-touez ar faraoned : [[Kleopatra VII|Kleopatra]] asamblez gant Ptolemaios XIX ; [[Henroma]] * [[Caligula]] asamblez gant e deir c’hoar : [[Agripina ar yaouankañ]], [[Julia Drusila]] ha [[Julia Livila]]. * [[Neron]] asamblez gant e vamm [[Agrippina ar yaouankañ]] * [[Commodus]] asamblez gant e c'hoarezed. * [[Caracalla]] asamblez gant e vamm [[Julia Domna]]. ; Krennamzer Europa Hervez mojennoù du e voe anv eus gwadorgedoù pibien * [[Yann XII]] hag e lezc'hoar. ;'''Azginivelezh''' * [[Alesant VI]] hag e verc'h [[Lucrezia Borgia]], hag he breur [[Cesare Borgia]] ganti. * [[Paol III]] hag e verc'h [[Constanza Farnesio]]. ; er XVII{{vet}} kantved: *e tiegezh ar [[Rejañs|rejant]] gall [[Philippe d'Orléans]], etre an tad hag unan pe div eus e verc'hed. ; er XXI{{vet}} kantved Kaoz zo bet eus gwadorged etre breudeur e tiegezh ar politikour gall [[Philippe de Villiers]]<ref>''[http://www.lemonde.fr/societe/article/2010/12/23/accusant-son-frere-d-inceste-laurent-de-villiers-se-pourvoit-en-cassation_1456953_3224.html Le Monde]'', 23 a viz Kerzu 2010</ref> hag etre leztad ha lezvab en hini ar gwiraour [[Olivier Duhamel]]. ==Gerdarzh== *E kembraeg e reer gant ''llosgach'', diwar ''llosgi'', leskiñ. ==Lennegezh== *[[Kroc'hen Azen]] *''Merc’h ar roue Spagn'', kontadenn vrezhonek dastumet gant [[Fañch an Uhel]] *[[Gwerz Skolvan|Skolan]] embannet er [[Barzaz Breizh]] ha dastumet e meur a lec’h e Breizh. == Levrlennadurezh == * [[Myriam Guillevic]], « Gwadorged e mojennoù Breizh ». E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 305, Meurzh 2021. == Pennadoù nes == * [[Breuriad]] * [[Familh]] * [[Torfed revel]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù |bannoù=2}} [[Rummad:Torfedoù revel]] mez9cx8e8jc75parmd6kflaqck8xabd 2194304 2194303 2026-07-01T17:37:41Z Dishual 612 /* En Istor */ 2194304 wikitext text/x-wiki '''Gwadorged''' ('' incestus'' e latin) pe '''gwadserc'h''' a vez lavaret eus an darempredoù revel c'hoarvezet etre tud hag a zo [[kerentiezh|kar-nes]]<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/incest "Incest"] in ''Merriam-Webster's Dictionary''</ref>{{,}}<ref>[http://definitions.uslegal.com/i/incest/ Incest Law & Legal Definition<!-- Bot generated title -->]</ref>, un ober hag a ya a-enep al lezenn en darn vrasañ eus ar broioù ha kevredigezhioù, ma vez sellet outañ evel un [[tabou]]. E Bro-C’hall n’eus ket berz lezennel evit an darempredoù revel etre an dud deuet, met difennet groñs eo mont d’en em zimeziñ outo. == Ar berz bennañ == Cheñch a ra ar seurt darempredoù rev ha naoutur al liamm [[kerentiezh]] etre an dud a ra anezhañ un ober a-enep al lezenn pe un tabou sokial hervez ar sevenadur hag al lezennoù. E kevredigezhioù zo e vez graet gwadorged eus an darempredoù rev etre an holl dud zo o chom dindan ar memes toenn, pe zo izili eus ar memes [[klan]] pe [[lignez (antropologiezh)|lignez]]. Evit kevredigezhioù all ez eo an darempredoù rev etre tud kar dre ar gwad. E kevredigezhioù all e talvez ivez evit an darempredoù rev gant ar re o deus liammoù kerentiezh abalamour ma'z int bet advabet pe euredet er memes tiegezh<ref>Claude Lévi-Strauss, ''Structures élémentaires de la parenté''.</ref>. Sellet e vez ouzh gwadorged an dud en oad gour gant ar re zo dindan oad an darempredoù rev hervez al lezenn evel ur seurt [[kammober revel gant ur bugel]]<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: Intervention and Treatment Issues|author=Kathleen C. Faller|publisher=DIANE Publishing|year=1993|isbn=9780788116698|page=[http://books.google.com/books?id=D-SEwHNu_NcC&pg=PA64&q=child+sexu7al+abuse 64]|url=http://books.google.com/?id=D-SEwHNu_NcC|separator=.|postscript=.}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: A Handbook for Health Care and Legal Professionals|author1=Diane H. Schetky|author2=Arthur H. Green|publisher=Psychology Press|year=1988|isbn=9780876304952|page=[http://books.google.com/books?id=QYyzGgZbllYC&pg=PA128&dq=incest 128]|separator=.|postscript=.}}</ref> a zo bet diskouezet anat evel unan eus ar seurtoù kammober gant ar vugale a oa eus ar re c'hrevusañ. Heuliet e vez alies gant un trauma psikologel hir ha pounner, pa vez sevenet gant tud ar vugale peurgetket.<ref name= Courtois>{{cite book|title=Healing the Incest Wound: Adult Survivors in Therapy|last= Courtois|first=Christine A.|publisher=W. W. Norton & Company|pages=208|year=1988|isbn= 0393313565}}</ref> Diaes eo gouzout pet den a vev darempredoù a seurt-se, met an enklaskoù o deus istimet e oa bet 10–15% eus holl ar boblañs o vevañ d'an nebeutañ un hevelep "stokadenn" revel, ha nebeutoc'h evit 2% ma oa bet darempredoù rev pe ma oa klasket o seveniñ<ref>{{cite book |author=Nemeroff, Charles B.; Craighead, W. Edward |title=The Corsini encyclopedia of psychology and behavioral science |publisher=Wiley |location=New York |year=2001 |pages= |isbn=0-471-24096-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>. E-touez ar maouezed e istimer an dregantad da 20%<ref name= Courtois/>. == Ar gwadorged hervez ar studioù == Ar gwadorged tad-merc'h a oa e-pad meur a vloavezh ar seurt gwadorged diskuliet ha studiet ar muiañ.<ref name=Herman>{{cite book | last=Herman | first=Judith | title=Father-Daughter Incest | publisher=Harvard University Press | year =1981 | location= Cambridge, Massachusetts |pages=282 | isbn=0-674-29506-4}}</ref> Nevez zo ez eus bet diskouezet gant studiadennoù e oa kalz stankoc'h ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed, dreist-holl hini breudeur-henañ o doa darempredoù rev gant breudeur pe c'hoarezed yaouankoc'h. E gwirionez lod eus ar studioù a zisklêr e c'hoarvezfe ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed aliesoc'h evit ar seurtoù gwadorged all<ref>Goldman, R., & Goldman, J. (1988). The prevalence and nature of child sexual abuse in Australia. Australian Journal of Sex, Marriage and Family, 9(2), 94-106.</ref>{{,}}<ref>Wiehe, Vernon. (1997). Sibling Abuse: Hidden Physical, Emotional, and Sexual Trauma. Sage Publications, ISBN 0-7619-1009-3</ref>{{,}}<ref>Rayment-McHugh, Sue and Ian Nesbit. 2003. [https://web.archive.org/web/20070902110255/http://www.aic.gov.au/conferences/2003-abuse/nisbet.pdf Sibling Incest Offenders As A Subset of Adolescent Sex Offenders]. Pennad-skrid kinniget er "Child Sexual Abuse: Justice Response or Alternative Resolution Conference" aozet gant an "''Australian Institute of Criminology''" dalc'het en Adelaide, 1–2 a viz Mae 2003</ref>{{,}}<ref>{{cite journal | last1 = Canavan | first1 = M. C. | last2 = Meyer | first2 = W. J. | last3 = Higgs | first3 = D. C. | year = 1992 | title = The female experience of sibling incest | url = | journal = Journal of Marital and Family Therapy | volume = 18 | issue = 2| pages = 129–142 }}</ref>{{,}}<ref>Smith, H., & Israel, E. (1987). Sibling incest: A study of the dynamics of 25 cases. Child Abuse and Neglect, 11, pp. 101–108.</ref>{{,}}<ref>Cole, E. (1982). Sibling incest: The myth of benign sibling incest. Women and Therapy, 1(3), pp.79–89.</ref>{{,}}<ref>Cawson, P., Wattam, C., Brooker, S., & Kelly, G. (2000). Child maltreatment in the United Kingdom: A study of the prevalence of child abuse and neglect. London: National Society for the Prevention of Cruelty to Children.</ref>{{,}}<ref>Ar gwadorged gant breudeur pe c'hoarezed a vefe war-dro pemp gwezh stankoc'h evit ar seurtoù gwadorged all hervez Gebhard, P., Gagnon, J., Pomeroy, W., & Christenson, C. (1965). Sex offenders: An analysis of types. New York: Harper & Row.</ref>{{,}}<ref>{{cite book|title=Sexually victimized children |first=David |last=Finkelhor |publisher=Simon and Schuster |year=1981 |isbn=0029104009}}</ref>{{,}}<ref>Ur studiadenn war ur skeul vras eus (n = 3,000) kaset da benn gant an ''National Council for the Prevention of Cruelty to Children'' e Breizh-Veur en deus diskouezet e oa sevenet war-dro 1% of eus ar c'hammoberoù rev gant bugale gant an tadoù, tra ma veze sevenet 14% etre breudeur ha c'hoarezed. Sellet ouzh [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1026797.stm BBC News Online: Health, Child Abuse Myths Shattered, 20 a viz Du 2000]</ref>. Lod eus ar studioù a zamveneg e vez choazet gouzañverien yaouankoc'h gant ar grennarded a seven seurt kammoberoù revel war o breudeur ha c'hoarezed. Kammober a reont e-pad prantadoù hiroc'h, hag implijout ar feulster aliesoc'h hag en un doare pounneroc'h evit ar wadorgederien en oad gour<ref>O'Brien, M. J. (1991). Taking sibling incest seriously. In M. Patton (ed.), Family sexual abuse: Frontline research and evaluation (75–92). Newbury Park, CA: Sage Publications.</ref>. Ar seurt gwadorged en deus ur feur uheloc'h a oberoù sankadur evit er gwadorged sevenet gant an tadoù pe al leztadoù. Heuliet e vez ivez ar gwadorged gant an tadoù hag ar breudeur koshoc'h gant brasoc'h strafuilh evit ar gwadorged gant leztadoù<ref>O'Brien (1991)</ref>{{,}}<ref>Laviola, M. (1992). Effects of older brother-younger sister incest: A study of the dynamics of 17 cases. Child Abuse and Neglect, 16, pp. 409–421.</ref>{{,}}<ref>Cyr, M., Wright, J., McDuff, P., & Perron, A. (2002). "Intrafamilial sexual abuse: Brother-sister incest does not differ from father-daughter and stepfather-stepdaughter incest.", ''Child Abuse and Neglect'', 26, pp. 957–973</ref>. == Statudoù lezennel hervez ar Stadoù == Ar gwadorged etre tud en oad gour zo un torfed ivez er pep brasañ eus ar broioù<ref>{{Cite web |url=http://www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/08/28/hypocrisy_on_adult_consent/ |title=Hypocrisy on adult consent |author=Jeff Jacoby |date=August 28, 2005 |publisher=The Boston Globe }}</ref>, daoust ma vez sellet outañ gant lod evel un torfed dinoaz,<ref name="spiegel">{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,540831,00.html|title=German High Court Takes a Look at Incest|author=Hipp, Dietmar|date=2008-03-11|publisher=''Der Spiegel''|accessdate=2008-04-12}}</ref>{{,}}<ref name= Wolf169>{{cite book |title=Inbreeding, Incest, and the Incest Taboo: The State of Knowledge at the Turn of the Century |first= Arthur P. |last=Wolf |coauthors=William H. Durham |year= 2004 |publisher=Stanford University Press |page=[http://books.google.com/books?id=OW1nuQxcIQgC&pg=PA169 169] |isbn=0804751412 |url=http://books.google.com/?id=OW1nuQxcIQgC }}</ref> ha dre se ne vez ket tamallet alies ouzh an dud e kaoz. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù o deus lakaet berz ouzh ar ''gwadorged''<ref>Brown, Donald E., ''Human Universals''. New York: McGraw-Hill, 1991, p. 118-29</ref>{{,}}<ref name=Turner>{{cite book|title=Encyclopedia of Relationships Across the Lifespan|last=Turner|first=Jeffrey S.|year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |pages=92|isbn=031329576X}}</ref>. Tabou ar ''gwadorged'' zo bet unan eus ar re voutinañ eus holl an tabouioù sevenadurel, er c'hevredigezhioù a vremañ koulz hag e kevredigezhioù an amzer dremenet,<ref>''Incest: The Nature and Origin of the Taboo,'' by Emile Durkheim (tr.1963)</ref> gant kastizoù lezennel e kevredigezhioù zo. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù a-vremañ o deus strizhadurioù lezennel pe sokial war an euredoù etre tud kenwad<ref>''Kinship, Incest, and the Dictates of Law,'' by Henry A. Kelly, 14 Am. J. Juris. 69</ref>. ==Istor== Ar ''gwadorged'' a zo anv anezhañ en [[gwengelouriezh]] hag en istor adal an [[Henamzer]]. === Er Bibl === Ma klasker merzout penaos e krogas an [[Denelezh]] kreskiñ diwar ar c’houblad kentañ, [[Adam]] hag [[Eva (Bibl)|Eva]]<ref>« Deizioù Adam, goude ganedigezh [[Sed (mab Adam)|Sed]], a voe eizh kant vloaz, hag e voe(-eñ) tad da vibien ha da verc’hed ». [[Levr ar C'heneliezh|Geneliezh]], V, 4. Meneget gant Myriam Guillevic, ''Hor Yezh'', niv. 305.</ref>, e intenter e voe ''gwadorgedoù'' etre c'hoarezed ha breudeur ar breuriad kentañ.<br> [[File:Loth and his daughters mg 0028.jpg|thumb|200px|''[[Lot hag e verc'hed]]'', eoullivadur gant [[Simon Vouet]].]] E Levr ar Geneliezh e kaver ivez istor merc’hed [[Lot, niz Abraham|Lot]] ha ar re-se chalet gant distruj o c’herentiezh goude dismantr [[Sodom ha Gomorra|Sodom]] :<br> Hag ar verc'h henañ d'he c'hoar : {{quotation|« Kozh eo hon zad ; ha gwaz ebet nend eus er c'hornad, da zont d'hor bete, hervez giz an holl vroioù. Deus, roomp gwin d'evañ d'hon zad, gourvezomp gantañ, ma virimp gouenn hon zad.”. Hag int ha reiñ gwin d'o zad eta en noz-se ; hag ar verc'h henañ da vont gant he zad da c'hourvez. Hag eñ ne welas na pegoulz e c'hourvezas-hi, na pegoulz e savas-hi. En deiz war-lerc'h e lavaras ar c'hoar henañ d'e c'hoar: « Setu, dec'h da noz em boa kousket gant ma zad; roomp gwin dezhañ henozh c'hoazh, ha kae da gousket gantañ, evit ma virimp gouenn hon zad ».}} Geneliezh, XIX, 32-36. === [[Gwengelouriezh]] === E mojennoù meur a sevenadur kozh e vez kontet ma z’eo krouet ar bed diwar un darempred revel ha gwadorgel kentidik pe ma ‘z eus c’hoarvezet un torfed dinatur ken e voe kastizet ar gammoberourien. ;Etre mamm ha mab * [[Gaia (doueez)|Gaia]], an Douar kentidik, asamblez gant e vab, [[Ouranos]], an Neñv kentidik * Jokast asamblez gant e vab, [[Oidipoüs]] ;Etre c'hoar ha breur * [[Isis]] asamblez gant [[Osiris]] * [[Hera]] asamblez gant [[Zeus]] * Tefnout asamblez gant Chou ===En Istor=== ; [[Henegipt]] * [[Tierniezh]] ar [[Ptomeleed|Btolemeed]] hag e-touez ar faraoned : [[Kleopatra VII|Kleopatra]] asamblez gant Ptolemaios XIX ; [[Henroma]] * [[Caligula]] asamblez gant e deir c’hoar : [[Agripina ar yaouankañ]], [[Julia Drusila]] ha [[Julia Livila]]. * [[Neron]] asamblez gant e vamm [[Agrippina ar yaouankañ]] * [[Commodus]] asamblez gant e c'hoarezed. * [[Caracalla]] asamblez gant e vamm [[Julia Domna]]. ; Krennamzer Europa Hervez mojennoù du e voe anv eus gwadorgedoù pibien * [[Yann XII]] hag e lezc'hoar. ;'''Azginivelezh''' * [[Alesant VI]] hag e verc'h [[Lucrezia Borgia]], hag he breur [[Cesare Borgia]] ganti. * [[Paol III]] hag e verc'h [[Costanza Farnese]]. ; er XVII{{vet}} kantved: *e tiegezh ar [[Rejañs|rejant]] gall [[Philippe d'Orléans]], etre an tad hag unan pe div eus e verc'hed. ; er XXI{{vet}} kantved Kaoz zo bet eus gwadorged etre breudeur e tiegezh ar politikour gall [[Philippe de Villiers]]<ref>''[http://www.lemonde.fr/societe/article/2010/12/23/accusant-son-frere-d-inceste-laurent-de-villiers-se-pourvoit-en-cassation_1456953_3224.html Le Monde]'', 23 a viz Kerzu 2010</ref> hag etre leztad ha lezvab en hini ar gwiraour [[Olivier Duhamel]]. ==Gerdarzh== *E kembraeg e reer gant ''llosgach'', diwar ''llosgi'', leskiñ. ==Lennegezh== *[[Kroc'hen Azen]] *''Merc’h ar roue Spagn'', kontadenn vrezhonek dastumet gant [[Fañch an Uhel]] *[[Gwerz Skolvan|Skolan]] embannet er [[Barzaz Breizh]] ha dastumet e meur a lec’h e Breizh. == Levrlennadurezh == * [[Myriam Guillevic]], « Gwadorged e mojennoù Breizh ». E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 305, Meurzh 2021. == Pennadoù nes == * [[Breuriad]] * [[Familh]] * [[Torfed revel]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù |bannoù=2}} [[Rummad:Torfedoù revel]] c8f8i50iat7g442qlneoholw0rp7b09 2194305 2194304 2026-07-01T17:38:33Z Dishual 612 /* En Istor */ 2194305 wikitext text/x-wiki '''Gwadorged''' ('' incestus'' e latin) pe '''gwadserc'h''' a vez lavaret eus an darempredoù revel c'hoarvezet etre tud hag a zo [[kerentiezh|kar-nes]]<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/incest "Incest"] in ''Merriam-Webster's Dictionary''</ref>{{,}}<ref>[http://definitions.uslegal.com/i/incest/ Incest Law & Legal Definition<!-- Bot generated title -->]</ref>, un ober hag a ya a-enep al lezenn en darn vrasañ eus ar broioù ha kevredigezhioù, ma vez sellet outañ evel un [[tabou]]. E Bro-C’hall n’eus ket berz lezennel evit an darempredoù revel etre an dud deuet, met difennet groñs eo mont d’en em zimeziñ outo. == Ar berz bennañ == Cheñch a ra ar seurt darempredoù rev ha naoutur al liamm [[kerentiezh]] etre an dud a ra anezhañ un ober a-enep al lezenn pe un tabou sokial hervez ar sevenadur hag al lezennoù. E kevredigezhioù zo e vez graet gwadorged eus an darempredoù rev etre an holl dud zo o chom dindan ar memes toenn, pe zo izili eus ar memes [[klan]] pe [[lignez (antropologiezh)|lignez]]. Evit kevredigezhioù all ez eo an darempredoù rev etre tud kar dre ar gwad. E kevredigezhioù all e talvez ivez evit an darempredoù rev gant ar re o deus liammoù kerentiezh abalamour ma'z int bet advabet pe euredet er memes tiegezh<ref>Claude Lévi-Strauss, ''Structures élémentaires de la parenté''.</ref>. Sellet e vez ouzh gwadorged an dud en oad gour gant ar re zo dindan oad an darempredoù rev hervez al lezenn evel ur seurt [[kammober revel gant ur bugel]]<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: Intervention and Treatment Issues|author=Kathleen C. Faller|publisher=DIANE Publishing|year=1993|isbn=9780788116698|page=[http://books.google.com/books?id=D-SEwHNu_NcC&pg=PA64&q=child+sexu7al+abuse 64]|url=http://books.google.com/?id=D-SEwHNu_NcC|separator=.|postscript=.}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: A Handbook for Health Care and Legal Professionals|author1=Diane H. Schetky|author2=Arthur H. Green|publisher=Psychology Press|year=1988|isbn=9780876304952|page=[http://books.google.com/books?id=QYyzGgZbllYC&pg=PA128&dq=incest 128]|separator=.|postscript=.}}</ref> a zo bet diskouezet anat evel unan eus ar seurtoù kammober gant ar vugale a oa eus ar re c'hrevusañ. Heuliet e vez alies gant un trauma psikologel hir ha pounner, pa vez sevenet gant tud ar vugale peurgetket.<ref name= Courtois>{{cite book|title=Healing the Incest Wound: Adult Survivors in Therapy|last= Courtois|first=Christine A.|publisher=W. W. Norton & Company|pages=208|year=1988|isbn= 0393313565}}</ref> Diaes eo gouzout pet den a vev darempredoù a seurt-se, met an enklaskoù o deus istimet e oa bet 10–15% eus holl ar boblañs o vevañ d'an nebeutañ un hevelep "stokadenn" revel, ha nebeutoc'h evit 2% ma oa bet darempredoù rev pe ma oa klasket o seveniñ<ref>{{cite book |author=Nemeroff, Charles B.; Craighead, W. Edward |title=The Corsini encyclopedia of psychology and behavioral science |publisher=Wiley |location=New York |year=2001 |pages= |isbn=0-471-24096-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>. E-touez ar maouezed e istimer an dregantad da 20%<ref name= Courtois/>. == Ar gwadorged hervez ar studioù == Ar gwadorged tad-merc'h a oa e-pad meur a vloavezh ar seurt gwadorged diskuliet ha studiet ar muiañ.<ref name=Herman>{{cite book | last=Herman | first=Judith | title=Father-Daughter Incest | publisher=Harvard University Press | year =1981 | location= Cambridge, Massachusetts |pages=282 | isbn=0-674-29506-4}}</ref> Nevez zo ez eus bet diskouezet gant studiadennoù e oa kalz stankoc'h ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed, dreist-holl hini breudeur-henañ o doa darempredoù rev gant breudeur pe c'hoarezed yaouankoc'h. E gwirionez lod eus ar studioù a zisklêr e c'hoarvezfe ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed aliesoc'h evit ar seurtoù gwadorged all<ref>Goldman, R., & Goldman, J. (1988). The prevalence and nature of child sexual abuse in Australia. Australian Journal of Sex, Marriage and Family, 9(2), 94-106.</ref>{{,}}<ref>Wiehe, Vernon. (1997). Sibling Abuse: Hidden Physical, Emotional, and Sexual Trauma. Sage Publications, ISBN 0-7619-1009-3</ref>{{,}}<ref>Rayment-McHugh, Sue and Ian Nesbit. 2003. [https://web.archive.org/web/20070902110255/http://www.aic.gov.au/conferences/2003-abuse/nisbet.pdf Sibling Incest Offenders As A Subset of Adolescent Sex Offenders]. Pennad-skrid kinniget er "Child Sexual Abuse: Justice Response or Alternative Resolution Conference" aozet gant an "''Australian Institute of Criminology''" dalc'het en Adelaide, 1–2 a viz Mae 2003</ref>{{,}}<ref>{{cite journal | last1 = Canavan | first1 = M. C. | last2 = Meyer | first2 = W. J. | last3 = Higgs | first3 = D. C. | year = 1992 | title = The female experience of sibling incest | url = | journal = Journal of Marital and Family Therapy | volume = 18 | issue = 2| pages = 129–142 }}</ref>{{,}}<ref>Smith, H., & Israel, E. (1987). Sibling incest: A study of the dynamics of 25 cases. Child Abuse and Neglect, 11, pp. 101–108.</ref>{{,}}<ref>Cole, E. (1982). Sibling incest: The myth of benign sibling incest. Women and Therapy, 1(3), pp.79–89.</ref>{{,}}<ref>Cawson, P., Wattam, C., Brooker, S., & Kelly, G. (2000). Child maltreatment in the United Kingdom: A study of the prevalence of child abuse and neglect. London: National Society for the Prevention of Cruelty to Children.</ref>{{,}}<ref>Ar gwadorged gant breudeur pe c'hoarezed a vefe war-dro pemp gwezh stankoc'h evit ar seurtoù gwadorged all hervez Gebhard, P., Gagnon, J., Pomeroy, W., & Christenson, C. (1965). Sex offenders: An analysis of types. New York: Harper & Row.</ref>{{,}}<ref>{{cite book|title=Sexually victimized children |first=David |last=Finkelhor |publisher=Simon and Schuster |year=1981 |isbn=0029104009}}</ref>{{,}}<ref>Ur studiadenn war ur skeul vras eus (n = 3,000) kaset da benn gant an ''National Council for the Prevention of Cruelty to Children'' e Breizh-Veur en deus diskouezet e oa sevenet war-dro 1% of eus ar c'hammoberoù rev gant bugale gant an tadoù, tra ma veze sevenet 14% etre breudeur ha c'hoarezed. Sellet ouzh [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1026797.stm BBC News Online: Health, Child Abuse Myths Shattered, 20 a viz Du 2000]</ref>. Lod eus ar studioù a zamveneg e vez choazet gouzañverien yaouankoc'h gant ar grennarded a seven seurt kammoberoù revel war o breudeur ha c'hoarezed. Kammober a reont e-pad prantadoù hiroc'h, hag implijout ar feulster aliesoc'h hag en un doare pounneroc'h evit ar wadorgederien en oad gour<ref>O'Brien, M. J. (1991). Taking sibling incest seriously. In M. Patton (ed.), Family sexual abuse: Frontline research and evaluation (75–92). Newbury Park, CA: Sage Publications.</ref>. Ar seurt gwadorged en deus ur feur uheloc'h a oberoù sankadur evit er gwadorged sevenet gant an tadoù pe al leztadoù. Heuliet e vez ivez ar gwadorged gant an tadoù hag ar breudeur koshoc'h gant brasoc'h strafuilh evit ar gwadorged gant leztadoù<ref>O'Brien (1991)</ref>{{,}}<ref>Laviola, M. (1992). Effects of older brother-younger sister incest: A study of the dynamics of 17 cases. Child Abuse and Neglect, 16, pp. 409–421.</ref>{{,}}<ref>Cyr, M., Wright, J., McDuff, P., & Perron, A. (2002). "Intrafamilial sexual abuse: Brother-sister incest does not differ from father-daughter and stepfather-stepdaughter incest.", ''Child Abuse and Neglect'', 26, pp. 957–973</ref>. == Statudoù lezennel hervez ar Stadoù == Ar gwadorged etre tud en oad gour zo un torfed ivez er pep brasañ eus ar broioù<ref>{{Cite web |url=http://www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/08/28/hypocrisy_on_adult_consent/ |title=Hypocrisy on adult consent |author=Jeff Jacoby |date=August 28, 2005 |publisher=The Boston Globe }}</ref>, daoust ma vez sellet outañ gant lod evel un torfed dinoaz,<ref name="spiegel">{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,540831,00.html|title=German High Court Takes a Look at Incest|author=Hipp, Dietmar|date=2008-03-11|publisher=''Der Spiegel''|accessdate=2008-04-12}}</ref>{{,}}<ref name= Wolf169>{{cite book |title=Inbreeding, Incest, and the Incest Taboo: The State of Knowledge at the Turn of the Century |first= Arthur P. |last=Wolf |coauthors=William H. Durham |year= 2004 |publisher=Stanford University Press |page=[http://books.google.com/books?id=OW1nuQxcIQgC&pg=PA169 169] |isbn=0804751412 |url=http://books.google.com/?id=OW1nuQxcIQgC }}</ref> ha dre se ne vez ket tamallet alies ouzh an dud e kaoz. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù o deus lakaet berz ouzh ar ''gwadorged''<ref>Brown, Donald E., ''Human Universals''. New York: McGraw-Hill, 1991, p. 118-29</ref>{{,}}<ref name=Turner>{{cite book|title=Encyclopedia of Relationships Across the Lifespan|last=Turner|first=Jeffrey S.|year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |pages=92|isbn=031329576X}}</ref>. Tabou ar ''gwadorged'' zo bet unan eus ar re voutinañ eus holl an tabouioù sevenadurel, er c'hevredigezhioù a vremañ koulz hag e kevredigezhioù an amzer dremenet,<ref>''Incest: The Nature and Origin of the Taboo,'' by Emile Durkheim (tr.1963)</ref> gant kastizoù lezennel e kevredigezhioù zo. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù a-vremañ o deus strizhadurioù lezennel pe sokial war an euredoù etre tud kenwad<ref>''Kinship, Incest, and the Dictates of Law,'' by Henry A. Kelly, 14 Am. J. Juris. 69</ref>. ==Istor== Ar ''gwadorged'' a zo anv anezhañ en [[gwengelouriezh]] hag en istor adal an [[Henamzer]]. === Er Bibl === Ma klasker merzout penaos e krogas an [[Denelezh]] kreskiñ diwar ar c’houblad kentañ, [[Adam]] hag [[Eva (Bibl)|Eva]]<ref>« Deizioù Adam, goude ganedigezh [[Sed (mab Adam)|Sed]], a voe eizh kant vloaz, hag e voe(-eñ) tad da vibien ha da verc’hed ». [[Levr ar C'heneliezh|Geneliezh]], V, 4. Meneget gant Myriam Guillevic, ''Hor Yezh'', niv. 305.</ref>, e intenter e voe ''gwadorgedoù'' etre c'hoarezed ha breudeur ar breuriad kentañ.<br> [[File:Loth and his daughters mg 0028.jpg|thumb|200px|''[[Lot hag e verc'hed]]'', eoullivadur gant [[Simon Vouet]].]] E Levr ar Geneliezh e kaver ivez istor merc’hed [[Lot, niz Abraham|Lot]] ha ar re-se chalet gant distruj o c’herentiezh goude dismantr [[Sodom ha Gomorra|Sodom]] :<br> Hag ar verc'h henañ d'he c'hoar : {{quotation|« Kozh eo hon zad ; ha gwaz ebet nend eus er c'hornad, da zont d'hor bete, hervez giz an holl vroioù. Deus, roomp gwin d'evañ d'hon zad, gourvezomp gantañ, ma virimp gouenn hon zad.”. Hag int ha reiñ gwin d'o zad eta en noz-se ; hag ar verc'h henañ da vont gant he zad da c'hourvez. Hag eñ ne welas na pegoulz e c'hourvezas-hi, na pegoulz e savas-hi. En deiz war-lerc'h e lavaras ar c'hoar henañ d'e c'hoar: « Setu, dec'h da noz em boa kousket gant ma zad; roomp gwin dezhañ henozh c'hoazh, ha kae da gousket gantañ, evit ma virimp gouenn hon zad ».}} Geneliezh, XIX, 32-36. === [[Gwengelouriezh]] === E mojennoù meur a sevenadur kozh e vez kontet ma z’eo krouet ar bed diwar un darempred revel ha gwadorgel kentidik pe ma ‘z eus c’hoarvezet un torfed dinatur ken e voe kastizet ar gammoberourien. ;Etre mamm ha mab * [[Gaia (doueez)|Gaia]], an Douar kentidik, asamblez gant e vab, [[Ouranos]], an Neñv kentidik * Jokast asamblez gant e vab, [[Oidipoüs]] ;Etre c'hoar ha breur * [[Isis]] asamblez gant [[Osiris]] * [[Hera]] asamblez gant [[Zeus]] * Tefnout asamblez gant Chou ===En Istor=== ; [[Henegipt]] * [[Tierniezh]] ar [[Ptomeleed|Btolemeed]] hag e-touez ar faraoned : [[Kleopatra VII|Kleopatra]] asamblez gant Ptolemaios XIX ; [[Henroma]] * [[Caligula]] asamblez gant e deir c’hoar : [[Agripina ar yaouankañ]], [[Julia Drusila]] ha [[Julia Livila]]. * [[Neron]] asamblez gant e vamm [[Agrippina ar Yaouankañ]] * [[Commodus]] asamblez gant e c'hoarezed. * [[Caracalla]] asamblez gant e vamm [[Julia Domna]]. ; Krennamzer Europa Hervez mojennoù du e voe anv eus gwadorgedoù pibien * [[Yann XII]] hag e lezc'hoar. ;'''Azginivelezh''' * [[Alesant VI]] hag e verc'h [[Lucrezia Borgia]], hag he breur [[Cesare Borgia]] ganti. * [[Paol III]] hag e verc'h [[Costanza Farnese]]. ; er XVII{{vet}} kantved: *e tiegezh ar [[Rejañs|rejant]] gall [[Philippe d'Orléans]], etre an tad hag unan pe div eus e verc'hed. ; er XXI{{vet}} kantved Kaoz zo bet eus gwadorged etre breudeur e tiegezh ar politikour gall [[Philippe de Villiers]]<ref>''[http://www.lemonde.fr/societe/article/2010/12/23/accusant-son-frere-d-inceste-laurent-de-villiers-se-pourvoit-en-cassation_1456953_3224.html Le Monde]'', 23 a viz Kerzu 2010</ref> hag etre leztad ha lezvab en hini ar gwiraour [[Olivier Duhamel]]. ==Gerdarzh== *E kembraeg e reer gant ''llosgach'', diwar ''llosgi'', leskiñ. ==Lennegezh== *[[Kroc'hen Azen]] *''Merc’h ar roue Spagn'', kontadenn vrezhonek dastumet gant [[Fañch an Uhel]] *[[Gwerz Skolvan|Skolan]] embannet er [[Barzaz Breizh]] ha dastumet e meur a lec’h e Breizh. == Levrlennadurezh == * [[Myriam Guillevic]], « Gwadorged e mojennoù Breizh ». E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 305, Meurzh 2021. == Pennadoù nes == * [[Breuriad]] * [[Familh]] * [[Torfed revel]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù |bannoù=2}} [[Rummad:Torfedoù revel]] 08oe0c9bziyvno1dm7flcb852n1gcjz 2194306 2194305 2026-07-01T17:38:55Z Dishual 612 /* En Istor */ 2194306 wikitext text/x-wiki '''Gwadorged''' ('' incestus'' e latin) pe '''gwadserc'h''' a vez lavaret eus an darempredoù revel c'hoarvezet etre tud hag a zo [[kerentiezh|kar-nes]]<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/incest "Incest"] in ''Merriam-Webster's Dictionary''</ref>{{,}}<ref>[http://definitions.uslegal.com/i/incest/ Incest Law & Legal Definition<!-- Bot generated title -->]</ref>, un ober hag a ya a-enep al lezenn en darn vrasañ eus ar broioù ha kevredigezhioù, ma vez sellet outañ evel un [[tabou]]. E Bro-C’hall n’eus ket berz lezennel evit an darempredoù revel etre an dud deuet, met difennet groñs eo mont d’en em zimeziñ outo. == Ar berz bennañ == Cheñch a ra ar seurt darempredoù rev ha naoutur al liamm [[kerentiezh]] etre an dud a ra anezhañ un ober a-enep al lezenn pe un tabou sokial hervez ar sevenadur hag al lezennoù. E kevredigezhioù zo e vez graet gwadorged eus an darempredoù rev etre an holl dud zo o chom dindan ar memes toenn, pe zo izili eus ar memes [[klan]] pe [[lignez (antropologiezh)|lignez]]. Evit kevredigezhioù all ez eo an darempredoù rev etre tud kar dre ar gwad. E kevredigezhioù all e talvez ivez evit an darempredoù rev gant ar re o deus liammoù kerentiezh abalamour ma'z int bet advabet pe euredet er memes tiegezh<ref>Claude Lévi-Strauss, ''Structures élémentaires de la parenté''.</ref>. Sellet e vez ouzh gwadorged an dud en oad gour gant ar re zo dindan oad an darempredoù rev hervez al lezenn evel ur seurt [[kammober revel gant ur bugel]]<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: Intervention and Treatment Issues|author=Kathleen C. Faller|publisher=DIANE Publishing|year=1993|isbn=9780788116698|page=[http://books.google.com/books?id=D-SEwHNu_NcC&pg=PA64&q=child+sexu7al+abuse 64]|url=http://books.google.com/?id=D-SEwHNu_NcC|separator=.|postscript=.}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: A Handbook for Health Care and Legal Professionals|author1=Diane H. Schetky|author2=Arthur H. Green|publisher=Psychology Press|year=1988|isbn=9780876304952|page=[http://books.google.com/books?id=QYyzGgZbllYC&pg=PA128&dq=incest 128]|separator=.|postscript=.}}</ref> a zo bet diskouezet anat evel unan eus ar seurtoù kammober gant ar vugale a oa eus ar re c'hrevusañ. Heuliet e vez alies gant un trauma psikologel hir ha pounner, pa vez sevenet gant tud ar vugale peurgetket.<ref name= Courtois>{{cite book|title=Healing the Incest Wound: Adult Survivors in Therapy|last= Courtois|first=Christine A.|publisher=W. W. Norton & Company|pages=208|year=1988|isbn= 0393313565}}</ref> Diaes eo gouzout pet den a vev darempredoù a seurt-se, met an enklaskoù o deus istimet e oa bet 10–15% eus holl ar boblañs o vevañ d'an nebeutañ un hevelep "stokadenn" revel, ha nebeutoc'h evit 2% ma oa bet darempredoù rev pe ma oa klasket o seveniñ<ref>{{cite book |author=Nemeroff, Charles B.; Craighead, W. Edward |title=The Corsini encyclopedia of psychology and behavioral science |publisher=Wiley |location=New York |year=2001 |pages= |isbn=0-471-24096-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>. E-touez ar maouezed e istimer an dregantad da 20%<ref name= Courtois/>. == Ar gwadorged hervez ar studioù == Ar gwadorged tad-merc'h a oa e-pad meur a vloavezh ar seurt gwadorged diskuliet ha studiet ar muiañ.<ref name=Herman>{{cite book | last=Herman | first=Judith | title=Father-Daughter Incest | publisher=Harvard University Press | year =1981 | location= Cambridge, Massachusetts |pages=282 | isbn=0-674-29506-4}}</ref> Nevez zo ez eus bet diskouezet gant studiadennoù e oa kalz stankoc'h ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed, dreist-holl hini breudeur-henañ o doa darempredoù rev gant breudeur pe c'hoarezed yaouankoc'h. E gwirionez lod eus ar studioù a zisklêr e c'hoarvezfe ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed aliesoc'h evit ar seurtoù gwadorged all<ref>Goldman, R., & Goldman, J. (1988). The prevalence and nature of child sexual abuse in Australia. Australian Journal of Sex, Marriage and Family, 9(2), 94-106.</ref>{{,}}<ref>Wiehe, Vernon. (1997). Sibling Abuse: Hidden Physical, Emotional, and Sexual Trauma. Sage Publications, ISBN 0-7619-1009-3</ref>{{,}}<ref>Rayment-McHugh, Sue and Ian Nesbit. 2003. [https://web.archive.org/web/20070902110255/http://www.aic.gov.au/conferences/2003-abuse/nisbet.pdf Sibling Incest Offenders As A Subset of Adolescent Sex Offenders]. Pennad-skrid kinniget er "Child Sexual Abuse: Justice Response or Alternative Resolution Conference" aozet gant an "''Australian Institute of Criminology''" dalc'het en Adelaide, 1–2 a viz Mae 2003</ref>{{,}}<ref>{{cite journal | last1 = Canavan | first1 = M. C. | last2 = Meyer | first2 = W. J. | last3 = Higgs | first3 = D. C. | year = 1992 | title = The female experience of sibling incest | url = | journal = Journal of Marital and Family Therapy | volume = 18 | issue = 2| pages = 129–142 }}</ref>{{,}}<ref>Smith, H., & Israel, E. (1987). Sibling incest: A study of the dynamics of 25 cases. Child Abuse and Neglect, 11, pp. 101–108.</ref>{{,}}<ref>Cole, E. (1982). Sibling incest: The myth of benign sibling incest. Women and Therapy, 1(3), pp.79–89.</ref>{{,}}<ref>Cawson, P., Wattam, C., Brooker, S., & Kelly, G. (2000). Child maltreatment in the United Kingdom: A study of the prevalence of child abuse and neglect. London: National Society for the Prevention of Cruelty to Children.</ref>{{,}}<ref>Ar gwadorged gant breudeur pe c'hoarezed a vefe war-dro pemp gwezh stankoc'h evit ar seurtoù gwadorged all hervez Gebhard, P., Gagnon, J., Pomeroy, W., & Christenson, C. (1965). Sex offenders: An analysis of types. New York: Harper & Row.</ref>{{,}}<ref>{{cite book|title=Sexually victimized children |first=David |last=Finkelhor |publisher=Simon and Schuster |year=1981 |isbn=0029104009}}</ref>{{,}}<ref>Ur studiadenn war ur skeul vras eus (n = 3,000) kaset da benn gant an ''National Council for the Prevention of Cruelty to Children'' e Breizh-Veur en deus diskouezet e oa sevenet war-dro 1% of eus ar c'hammoberoù rev gant bugale gant an tadoù, tra ma veze sevenet 14% etre breudeur ha c'hoarezed. Sellet ouzh [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1026797.stm BBC News Online: Health, Child Abuse Myths Shattered, 20 a viz Du 2000]</ref>. Lod eus ar studioù a zamveneg e vez choazet gouzañverien yaouankoc'h gant ar grennarded a seven seurt kammoberoù revel war o breudeur ha c'hoarezed. Kammober a reont e-pad prantadoù hiroc'h, hag implijout ar feulster aliesoc'h hag en un doare pounneroc'h evit ar wadorgederien en oad gour<ref>O'Brien, M. J. (1991). Taking sibling incest seriously. In M. Patton (ed.), Family sexual abuse: Frontline research and evaluation (75–92). Newbury Park, CA: Sage Publications.</ref>. Ar seurt gwadorged en deus ur feur uheloc'h a oberoù sankadur evit er gwadorged sevenet gant an tadoù pe al leztadoù. Heuliet e vez ivez ar gwadorged gant an tadoù hag ar breudeur koshoc'h gant brasoc'h strafuilh evit ar gwadorged gant leztadoù<ref>O'Brien (1991)</ref>{{,}}<ref>Laviola, M. (1992). Effects of older brother-younger sister incest: A study of the dynamics of 17 cases. Child Abuse and Neglect, 16, pp. 409–421.</ref>{{,}}<ref>Cyr, M., Wright, J., McDuff, P., & Perron, A. (2002). "Intrafamilial sexual abuse: Brother-sister incest does not differ from father-daughter and stepfather-stepdaughter incest.", ''Child Abuse and Neglect'', 26, pp. 957–973</ref>. == Statudoù lezennel hervez ar Stadoù == Ar gwadorged etre tud en oad gour zo un torfed ivez er pep brasañ eus ar broioù<ref>{{Cite web |url=http://www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/08/28/hypocrisy_on_adult_consent/ |title=Hypocrisy on adult consent |author=Jeff Jacoby |date=August 28, 2005 |publisher=The Boston Globe }}</ref>, daoust ma vez sellet outañ gant lod evel un torfed dinoaz,<ref name="spiegel">{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,540831,00.html|title=German High Court Takes a Look at Incest|author=Hipp, Dietmar|date=2008-03-11|publisher=''Der Spiegel''|accessdate=2008-04-12}}</ref>{{,}}<ref name= Wolf169>{{cite book |title=Inbreeding, Incest, and the Incest Taboo: The State of Knowledge at the Turn of the Century |first= Arthur P. |last=Wolf |coauthors=William H. Durham |year= 2004 |publisher=Stanford University Press |page=[http://books.google.com/books?id=OW1nuQxcIQgC&pg=PA169 169] |isbn=0804751412 |url=http://books.google.com/?id=OW1nuQxcIQgC }}</ref> ha dre se ne vez ket tamallet alies ouzh an dud e kaoz. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù o deus lakaet berz ouzh ar ''gwadorged''<ref>Brown, Donald E., ''Human Universals''. New York: McGraw-Hill, 1991, p. 118-29</ref>{{,}}<ref name=Turner>{{cite book|title=Encyclopedia of Relationships Across the Lifespan|last=Turner|first=Jeffrey S.|year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |pages=92|isbn=031329576X}}</ref>. Tabou ar ''gwadorged'' zo bet unan eus ar re voutinañ eus holl an tabouioù sevenadurel, er c'hevredigezhioù a vremañ koulz hag e kevredigezhioù an amzer dremenet,<ref>''Incest: The Nature and Origin of the Taboo,'' by Emile Durkheim (tr.1963)</ref> gant kastizoù lezennel e kevredigezhioù zo. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù a-vremañ o deus strizhadurioù lezennel pe sokial war an euredoù etre tud kenwad<ref>''Kinship, Incest, and the Dictates of Law,'' by Henry A. Kelly, 14 Am. J. Juris. 69</ref>. ==Istor== Ar ''gwadorged'' a zo anv anezhañ en [[gwengelouriezh]] hag en istor adal an [[Henamzer]]. === Er Bibl === Ma klasker merzout penaos e krogas an [[Denelezh]] kreskiñ diwar ar c’houblad kentañ, [[Adam]] hag [[Eva (Bibl)|Eva]]<ref>« Deizioù Adam, goude ganedigezh [[Sed (mab Adam)|Sed]], a voe eizh kant vloaz, hag e voe(-eñ) tad da vibien ha da verc’hed ». [[Levr ar C'heneliezh|Geneliezh]], V, 4. Meneget gant Myriam Guillevic, ''Hor Yezh'', niv. 305.</ref>, e intenter e voe ''gwadorgedoù'' etre c'hoarezed ha breudeur ar breuriad kentañ.<br> [[File:Loth and his daughters mg 0028.jpg|thumb|200px|''[[Lot hag e verc'hed]]'', eoullivadur gant [[Simon Vouet]].]] E Levr ar Geneliezh e kaver ivez istor merc’hed [[Lot, niz Abraham|Lot]] ha ar re-se chalet gant distruj o c’herentiezh goude dismantr [[Sodom ha Gomorra|Sodom]] :<br> Hag ar verc'h henañ d'he c'hoar : {{quotation|« Kozh eo hon zad ; ha gwaz ebet nend eus er c'hornad, da zont d'hor bete, hervez giz an holl vroioù. Deus, roomp gwin d'evañ d'hon zad, gourvezomp gantañ, ma virimp gouenn hon zad.”. Hag int ha reiñ gwin d'o zad eta en noz-se ; hag ar verc'h henañ da vont gant he zad da c'hourvez. Hag eñ ne welas na pegoulz e c'hourvezas-hi, na pegoulz e savas-hi. En deiz war-lerc'h e lavaras ar c'hoar henañ d'e c'hoar: « Setu, dec'h da noz em boa kousket gant ma zad; roomp gwin dezhañ henozh c'hoazh, ha kae da gousket gantañ, evit ma virimp gouenn hon zad ».}} Geneliezh, XIX, 32-36. === [[Gwengelouriezh]] === E mojennoù meur a sevenadur kozh e vez kontet ma z’eo krouet ar bed diwar un darempred revel ha gwadorgel kentidik pe ma ‘z eus c’hoarvezet un torfed dinatur ken e voe kastizet ar gammoberourien. ;Etre mamm ha mab * [[Gaia (doueez)|Gaia]], an Douar kentidik, asamblez gant e vab, [[Ouranos]], an Neñv kentidik * Jokast asamblez gant e vab, [[Oidipoüs]] ;Etre c'hoar ha breur * [[Isis]] asamblez gant [[Osiris]] * [[Hera]] asamblez gant [[Zeus]] * Tefnout asamblez gant Chou ===En Istor=== ; [[Henegipt]] * [[Tierniezh]] ar [[Ptomeleed|Btolemeed]] hag e-touez ar faraoned : [[Kleopatra VII|Kleopatra]] asamblez gant Ptolemaios XIX ; [[Henroma]] * [[Caligula]] asamblez gant e deir c’hoar : [[Agrippina ar Yaouankañ]], [[Julia Drusila]] ha [[Julia Livila]]. * [[Neron]] asamblez gant e vamm [[Agrippina ar Yaouankañ]] * [[Commodus]] asamblez gant e c'hoarezed. * [[Caracalla]] asamblez gant e vamm [[Julia Domna]]. ; Krennamzer Europa Hervez mojennoù du e voe anv eus gwadorgedoù pibien * [[Yann XII]] hag e lezc'hoar. ;'''Azginivelezh''' * [[Alesant VI]] hag e verc'h [[Lucrezia Borgia]], hag he breur [[Cesare Borgia]] ganti. * [[Paol III]] hag e verc'h [[Costanza Farnese]]. ; er XVII{{vet}} kantved: *e tiegezh ar [[Rejañs|rejant]] gall [[Philippe d'Orléans]], etre an tad hag unan pe div eus e verc'hed. ; er XXI{{vet}} kantved Kaoz zo bet eus gwadorged etre breudeur e tiegezh ar politikour gall [[Philippe de Villiers]]<ref>''[http://www.lemonde.fr/societe/article/2010/12/23/accusant-son-frere-d-inceste-laurent-de-villiers-se-pourvoit-en-cassation_1456953_3224.html Le Monde]'', 23 a viz Kerzu 2010</ref> hag etre leztad ha lezvab en hini ar gwiraour [[Olivier Duhamel]]. ==Gerdarzh== *E kembraeg e reer gant ''llosgach'', diwar ''llosgi'', leskiñ. ==Lennegezh== *[[Kroc'hen Azen]] *''Merc’h ar roue Spagn'', kontadenn vrezhonek dastumet gant [[Fañch an Uhel]] *[[Gwerz Skolvan|Skolan]] embannet er [[Barzaz Breizh]] ha dastumet e meur a lec’h e Breizh. == Levrlennadurezh == * [[Myriam Guillevic]], « Gwadorged e mojennoù Breizh ». E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 305, Meurzh 2021. == Pennadoù nes == * [[Breuriad]] * [[Familh]] * [[Torfed revel]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù |bannoù=2}} [[Rummad:Torfedoù revel]] ny4tuw29crtsdkkgbzpzxc893wxkkq7 2194308 2194306 2026-07-01T17:40:12Z Dishual 612 /* Lennegezh */ 2194308 wikitext text/x-wiki '''Gwadorged''' ('' incestus'' e latin) pe '''gwadserc'h''' a vez lavaret eus an darempredoù revel c'hoarvezet etre tud hag a zo [[kerentiezh|kar-nes]]<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/incest "Incest"] in ''Merriam-Webster's Dictionary''</ref>{{,}}<ref>[http://definitions.uslegal.com/i/incest/ Incest Law & Legal Definition<!-- Bot generated title -->]</ref>, un ober hag a ya a-enep al lezenn en darn vrasañ eus ar broioù ha kevredigezhioù, ma vez sellet outañ evel un [[tabou]]. E Bro-C’hall n’eus ket berz lezennel evit an darempredoù revel etre an dud deuet, met difennet groñs eo mont d’en em zimeziñ outo. == Ar berz bennañ == Cheñch a ra ar seurt darempredoù rev ha naoutur al liamm [[kerentiezh]] etre an dud a ra anezhañ un ober a-enep al lezenn pe un tabou sokial hervez ar sevenadur hag al lezennoù. E kevredigezhioù zo e vez graet gwadorged eus an darempredoù rev etre an holl dud zo o chom dindan ar memes toenn, pe zo izili eus ar memes [[klan]] pe [[lignez (antropologiezh)|lignez]]. Evit kevredigezhioù all ez eo an darempredoù rev etre tud kar dre ar gwad. E kevredigezhioù all e talvez ivez evit an darempredoù rev gant ar re o deus liammoù kerentiezh abalamour ma'z int bet advabet pe euredet er memes tiegezh<ref>Claude Lévi-Strauss, ''Structures élémentaires de la parenté''.</ref>. Sellet e vez ouzh gwadorged an dud en oad gour gant ar re zo dindan oad an darempredoù rev hervez al lezenn evel ur seurt [[kammober revel gant ur bugel]]<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: Intervention and Treatment Issues|author=Kathleen C. Faller|publisher=DIANE Publishing|year=1993|isbn=9780788116698|page=[http://books.google.com/books?id=D-SEwHNu_NcC&pg=PA64&q=child+sexu7al+abuse 64]|url=http://books.google.com/?id=D-SEwHNu_NcC|separator=.|postscript=.}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: A Handbook for Health Care and Legal Professionals|author1=Diane H. Schetky|author2=Arthur H. Green|publisher=Psychology Press|year=1988|isbn=9780876304952|page=[http://books.google.com/books?id=QYyzGgZbllYC&pg=PA128&dq=incest 128]|separator=.|postscript=.}}</ref> a zo bet diskouezet anat evel unan eus ar seurtoù kammober gant ar vugale a oa eus ar re c'hrevusañ. Heuliet e vez alies gant un trauma psikologel hir ha pounner, pa vez sevenet gant tud ar vugale peurgetket.<ref name= Courtois>{{cite book|title=Healing the Incest Wound: Adult Survivors in Therapy|last= Courtois|first=Christine A.|publisher=W. W. Norton & Company|pages=208|year=1988|isbn= 0393313565}}</ref> Diaes eo gouzout pet den a vev darempredoù a seurt-se, met an enklaskoù o deus istimet e oa bet 10–15% eus holl ar boblañs o vevañ d'an nebeutañ un hevelep "stokadenn" revel, ha nebeutoc'h evit 2% ma oa bet darempredoù rev pe ma oa klasket o seveniñ<ref>{{cite book |author=Nemeroff, Charles B.; Craighead, W. Edward |title=The Corsini encyclopedia of psychology and behavioral science |publisher=Wiley |location=New York |year=2001 |pages= |isbn=0-471-24096-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>. E-touez ar maouezed e istimer an dregantad da 20%<ref name= Courtois/>. == Ar gwadorged hervez ar studioù == Ar gwadorged tad-merc'h a oa e-pad meur a vloavezh ar seurt gwadorged diskuliet ha studiet ar muiañ.<ref name=Herman>{{cite book | last=Herman | first=Judith | title=Father-Daughter Incest | publisher=Harvard University Press | year =1981 | location= Cambridge, Massachusetts |pages=282 | isbn=0-674-29506-4}}</ref> Nevez zo ez eus bet diskouezet gant studiadennoù e oa kalz stankoc'h ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed, dreist-holl hini breudeur-henañ o doa darempredoù rev gant breudeur pe c'hoarezed yaouankoc'h. E gwirionez lod eus ar studioù a zisklêr e c'hoarvezfe ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed aliesoc'h evit ar seurtoù gwadorged all<ref>Goldman, R., & Goldman, J. (1988). The prevalence and nature of child sexual abuse in Australia. Australian Journal of Sex, Marriage and Family, 9(2), 94-106.</ref>{{,}}<ref>Wiehe, Vernon. (1997). Sibling Abuse: Hidden Physical, Emotional, and Sexual Trauma. Sage Publications, ISBN 0-7619-1009-3</ref>{{,}}<ref>Rayment-McHugh, Sue and Ian Nesbit. 2003. [https://web.archive.org/web/20070902110255/http://www.aic.gov.au/conferences/2003-abuse/nisbet.pdf Sibling Incest Offenders As A Subset of Adolescent Sex Offenders]. Pennad-skrid kinniget er "Child Sexual Abuse: Justice Response or Alternative Resolution Conference" aozet gant an "''Australian Institute of Criminology''" dalc'het en Adelaide, 1–2 a viz Mae 2003</ref>{{,}}<ref>{{cite journal | last1 = Canavan | first1 = M. C. | last2 = Meyer | first2 = W. J. | last3 = Higgs | first3 = D. C. | year = 1992 | title = The female experience of sibling incest | url = | journal = Journal of Marital and Family Therapy | volume = 18 | issue = 2| pages = 129–142 }}</ref>{{,}}<ref>Smith, H., & Israel, E. (1987). Sibling incest: A study of the dynamics of 25 cases. Child Abuse and Neglect, 11, pp. 101–108.</ref>{{,}}<ref>Cole, E. (1982). Sibling incest: The myth of benign sibling incest. Women and Therapy, 1(3), pp.79–89.</ref>{{,}}<ref>Cawson, P., Wattam, C., Brooker, S., & Kelly, G. (2000). Child maltreatment in the United Kingdom: A study of the prevalence of child abuse and neglect. London: National Society for the Prevention of Cruelty to Children.</ref>{{,}}<ref>Ar gwadorged gant breudeur pe c'hoarezed a vefe war-dro pemp gwezh stankoc'h evit ar seurtoù gwadorged all hervez Gebhard, P., Gagnon, J., Pomeroy, W., & Christenson, C. (1965). Sex offenders: An analysis of types. New York: Harper & Row.</ref>{{,}}<ref>{{cite book|title=Sexually victimized children |first=David |last=Finkelhor |publisher=Simon and Schuster |year=1981 |isbn=0029104009}}</ref>{{,}}<ref>Ur studiadenn war ur skeul vras eus (n = 3,000) kaset da benn gant an ''National Council for the Prevention of Cruelty to Children'' e Breizh-Veur en deus diskouezet e oa sevenet war-dro 1% of eus ar c'hammoberoù rev gant bugale gant an tadoù, tra ma veze sevenet 14% etre breudeur ha c'hoarezed. Sellet ouzh [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1026797.stm BBC News Online: Health, Child Abuse Myths Shattered, 20 a viz Du 2000]</ref>. Lod eus ar studioù a zamveneg e vez choazet gouzañverien yaouankoc'h gant ar grennarded a seven seurt kammoberoù revel war o breudeur ha c'hoarezed. Kammober a reont e-pad prantadoù hiroc'h, hag implijout ar feulster aliesoc'h hag en un doare pounneroc'h evit ar wadorgederien en oad gour<ref>O'Brien, M. J. (1991). Taking sibling incest seriously. In M. Patton (ed.), Family sexual abuse: Frontline research and evaluation (75–92). Newbury Park, CA: Sage Publications.</ref>. Ar seurt gwadorged en deus ur feur uheloc'h a oberoù sankadur evit er gwadorged sevenet gant an tadoù pe al leztadoù. Heuliet e vez ivez ar gwadorged gant an tadoù hag ar breudeur koshoc'h gant brasoc'h strafuilh evit ar gwadorged gant leztadoù<ref>O'Brien (1991)</ref>{{,}}<ref>Laviola, M. (1992). Effects of older brother-younger sister incest: A study of the dynamics of 17 cases. Child Abuse and Neglect, 16, pp. 409–421.</ref>{{,}}<ref>Cyr, M., Wright, J., McDuff, P., & Perron, A. (2002). "Intrafamilial sexual abuse: Brother-sister incest does not differ from father-daughter and stepfather-stepdaughter incest.", ''Child Abuse and Neglect'', 26, pp. 957–973</ref>. == Statudoù lezennel hervez ar Stadoù == Ar gwadorged etre tud en oad gour zo un torfed ivez er pep brasañ eus ar broioù<ref>{{Cite web |url=http://www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/08/28/hypocrisy_on_adult_consent/ |title=Hypocrisy on adult consent |author=Jeff Jacoby |date=August 28, 2005 |publisher=The Boston Globe }}</ref>, daoust ma vez sellet outañ gant lod evel un torfed dinoaz,<ref name="spiegel">{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,540831,00.html|title=German High Court Takes a Look at Incest|author=Hipp, Dietmar|date=2008-03-11|publisher=''Der Spiegel''|accessdate=2008-04-12}}</ref>{{,}}<ref name= Wolf169>{{cite book |title=Inbreeding, Incest, and the Incest Taboo: The State of Knowledge at the Turn of the Century |first= Arthur P. |last=Wolf |coauthors=William H. Durham |year= 2004 |publisher=Stanford University Press |page=[http://books.google.com/books?id=OW1nuQxcIQgC&pg=PA169 169] |isbn=0804751412 |url=http://books.google.com/?id=OW1nuQxcIQgC }}</ref> ha dre se ne vez ket tamallet alies ouzh an dud e kaoz. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù o deus lakaet berz ouzh ar ''gwadorged''<ref>Brown, Donald E., ''Human Universals''. New York: McGraw-Hill, 1991, p. 118-29</ref>{{,}}<ref name=Turner>{{cite book|title=Encyclopedia of Relationships Across the Lifespan|last=Turner|first=Jeffrey S.|year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |pages=92|isbn=031329576X}}</ref>. Tabou ar ''gwadorged'' zo bet unan eus ar re voutinañ eus holl an tabouioù sevenadurel, er c'hevredigezhioù a vremañ koulz hag e kevredigezhioù an amzer dremenet,<ref>''Incest: The Nature and Origin of the Taboo,'' by Emile Durkheim (tr.1963)</ref> gant kastizoù lezennel e kevredigezhioù zo. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù a-vremañ o deus strizhadurioù lezennel pe sokial war an euredoù etre tud kenwad<ref>''Kinship, Incest, and the Dictates of Law,'' by Henry A. Kelly, 14 Am. J. Juris. 69</ref>. ==Istor== Ar ''gwadorged'' a zo anv anezhañ en [[gwengelouriezh]] hag en istor adal an [[Henamzer]]. === Er Bibl === Ma klasker merzout penaos e krogas an [[Denelezh]] kreskiñ diwar ar c’houblad kentañ, [[Adam]] hag [[Eva (Bibl)|Eva]]<ref>« Deizioù Adam, goude ganedigezh [[Sed (mab Adam)|Sed]], a voe eizh kant vloaz, hag e voe(-eñ) tad da vibien ha da verc’hed ». [[Levr ar C'heneliezh|Geneliezh]], V, 4. Meneget gant Myriam Guillevic, ''Hor Yezh'', niv. 305.</ref>, e intenter e voe ''gwadorgedoù'' etre c'hoarezed ha breudeur ar breuriad kentañ.<br> [[File:Loth and his daughters mg 0028.jpg|thumb|200px|''[[Lot hag e verc'hed]]'', eoullivadur gant [[Simon Vouet]].]] E Levr ar Geneliezh e kaver ivez istor merc’hed [[Lot, niz Abraham|Lot]] ha ar re-se chalet gant distruj o c’herentiezh goude dismantr [[Sodom ha Gomorra|Sodom]] :<br> Hag ar verc'h henañ d'he c'hoar : {{quotation|« Kozh eo hon zad ; ha gwaz ebet nend eus er c'hornad, da zont d'hor bete, hervez giz an holl vroioù. Deus, roomp gwin d'evañ d'hon zad, gourvezomp gantañ, ma virimp gouenn hon zad.”. Hag int ha reiñ gwin d'o zad eta en noz-se ; hag ar verc'h henañ da vont gant he zad da c'hourvez. Hag eñ ne welas na pegoulz e c'hourvezas-hi, na pegoulz e savas-hi. En deiz war-lerc'h e lavaras ar c'hoar henañ d'e c'hoar: « Setu, dec'h da noz em boa kousket gant ma zad; roomp gwin dezhañ henozh c'hoazh, ha kae da gousket gantañ, evit ma virimp gouenn hon zad ».}} Geneliezh, XIX, 32-36. === [[Gwengelouriezh]] === E mojennoù meur a sevenadur kozh e vez kontet ma z’eo krouet ar bed diwar un darempred revel ha gwadorgel kentidik pe ma ‘z eus c’hoarvezet un torfed dinatur ken e voe kastizet ar gammoberourien. ;Etre mamm ha mab * [[Gaia (doueez)|Gaia]], an Douar kentidik, asamblez gant e vab, [[Ouranos]], an Neñv kentidik * Jokast asamblez gant e vab, [[Oidipoüs]] ;Etre c'hoar ha breur * [[Isis]] asamblez gant [[Osiris]] * [[Hera]] asamblez gant [[Zeus]] * Tefnout asamblez gant Chou ===En Istor=== ; [[Henegipt]] * [[Tierniezh]] ar [[Ptomeleed|Btolemeed]] hag e-touez ar faraoned : [[Kleopatra VII|Kleopatra]] asamblez gant Ptolemaios XIX ; [[Henroma]] * [[Caligula]] asamblez gant e deir c’hoar : [[Agrippina ar Yaouankañ]], [[Julia Drusila]] ha [[Julia Livila]]. * [[Neron]] asamblez gant e vamm [[Agrippina ar Yaouankañ]] * [[Commodus]] asamblez gant e c'hoarezed. * [[Caracalla]] asamblez gant e vamm [[Julia Domna]]. ; Krennamzer Europa Hervez mojennoù du e voe anv eus gwadorgedoù pibien * [[Yann XII]] hag e lezc'hoar. ;'''Azginivelezh''' * [[Alesant VI]] hag e verc'h [[Lucrezia Borgia]], hag he breur [[Cesare Borgia]] ganti. * [[Paol III]] hag e verc'h [[Costanza Farnese]]. ; er XVII{{vet}} kantved: *e tiegezh ar [[Rejañs|rejant]] gall [[Philippe d'Orléans]], etre an tad hag unan pe div eus e verc'hed. ; er XXI{{vet}} kantved Kaoz zo bet eus gwadorged etre breudeur e tiegezh ar politikour gall [[Philippe de Villiers]]<ref>''[http://www.lemonde.fr/societe/article/2010/12/23/accusant-son-frere-d-inceste-laurent-de-villiers-se-pourvoit-en-cassation_1456953_3224.html Le Monde]'', 23 a viz Kerzu 2010</ref> hag etre leztad ha lezvab en hini ar gwiraour [[Olivier Duhamel]]. ==Gerdarzh== *E kembraeg e reer gant ''llosgach'', diwar ''llosgi'', leskiñ. ==Lennegezh== *[[Kroc'hen Azen]] *''Merc’h ar roue Spagn'', kontadenn vrezhonek dastumet gant [[Fañch an Uhel]] *[[Gwerz Skolvan|Skolan]] embannet er [[Barzhaz Breizh]] ha dastumet e meur a lec’h e Breizh. == Levrlennadurezh == * [[Myriam Guillevic]], « Gwadorged e mojennoù Breizh ». E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 305, Meurzh 2021. == Pennadoù nes == * [[Breuriad]] * [[Familh]] * [[Torfed revel]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù |bannoù=2}} [[Rummad:Torfedoù revel]] ry89349k6etgonx6mcm1gm8cc6non5l 2194309 2194308 2026-07-01T17:40:58Z Dishual 612 2194309 wikitext text/x-wiki '''Gwadorged''' (''incestus'' e [[latin]]) pe '''gwadserc'h''' a vez lavaret eus an darempredoù revel c'hoarvezet etre tud hag a zo [[kerentiezh|kar-nes]]<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/incest "Incest"] in ''Merriam-Webster's Dictionary''</ref>{{,}}<ref>[http://definitions.uslegal.com/i/incest/ Incest Law & Legal Definition<!-- Bot generated title -->]</ref>, un ober hag a ya a-enep al lezenn en darn vrasañ eus ar broioù ha kevredigezhioù, ma vez sellet outañ evel un [[tabou]]. E Bro-C’hall n’eus ket berz lezennel evit an darempredoù revel etre an dud deuet, met difennet groñs eo mont d’en em zimeziñ outo. == Ar berz bennañ == Cheñch a ra ar seurt darempredoù rev ha naoutur al liamm [[kerentiezh]] etre an dud a ra anezhañ un ober a-enep al lezenn pe un tabou sokial hervez ar sevenadur hag al lezennoù. E kevredigezhioù zo e vez graet gwadorged eus an darempredoù rev etre an holl dud zo o chom dindan ar memes toenn, pe zo izili eus ar memes [[klan]] pe [[lignez (antropologiezh)|lignez]]. Evit kevredigezhioù all ez eo an darempredoù rev etre tud kar dre ar gwad. E kevredigezhioù all e talvez ivez evit an darempredoù rev gant ar re o deus liammoù kerentiezh abalamour ma'z int bet advabet pe euredet er memes tiegezh<ref>Claude Lévi-Strauss, ''Structures élémentaires de la parenté''.</ref>. Sellet e vez ouzh gwadorged an dud en oad gour gant ar re zo dindan oad an darempredoù rev hervez al lezenn evel ur seurt [[kammober revel gant ur bugel]]<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: Intervention and Treatment Issues|author=Kathleen C. Faller|publisher=DIANE Publishing|year=1993|isbn=9780788116698|page=[http://books.google.com/books?id=D-SEwHNu_NcC&pg=PA64&q=child+sexu7al+abuse 64]|url=http://books.google.com/?id=D-SEwHNu_NcC|separator=.|postscript=.}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite book|title=Child Sexual Abuse: A Handbook for Health Care and Legal Professionals|author1=Diane H. Schetky|author2=Arthur H. Green|publisher=Psychology Press|year=1988|isbn=9780876304952|page=[http://books.google.com/books?id=QYyzGgZbllYC&pg=PA128&dq=incest 128]|separator=.|postscript=.}}</ref> a zo bet diskouezet anat evel unan eus ar seurtoù kammober gant ar vugale a oa eus ar re c'hrevusañ. Heuliet e vez alies gant un trauma psikologel hir ha pounner, pa vez sevenet gant tud ar vugale peurgetket.<ref name= Courtois>{{cite book|title=Healing the Incest Wound: Adult Survivors in Therapy|last= Courtois|first=Christine A.|publisher=W. W. Norton & Company|pages=208|year=1988|isbn= 0393313565}}</ref> Diaes eo gouzout pet den a vev darempredoù a seurt-se, met an enklaskoù o deus istimet e oa bet 10–15% eus holl ar boblañs o vevañ d'an nebeutañ un hevelep "stokadenn" revel, ha nebeutoc'h evit 2% ma oa bet darempredoù rev pe ma oa klasket o seveniñ<ref>{{cite book |author=Nemeroff, Charles B.; Craighead, W. Edward |title=The Corsini encyclopedia of psychology and behavioral science |publisher=Wiley |location=New York |year=2001 |pages= |isbn=0-471-24096-6 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref>. E-touez ar maouezed e istimer an dregantad da 20%<ref name= Courtois/>. == Ar gwadorged hervez ar studioù == Ar gwadorged tad-merc'h a oa e-pad meur a vloavezh ar seurt gwadorged diskuliet ha studiet ar muiañ.<ref name=Herman>{{cite book | last=Herman | first=Judith | title=Father-Daughter Incest | publisher=Harvard University Press | year =1981 | location= Cambridge, Massachusetts |pages=282 | isbn=0-674-29506-4}}</ref> Nevez zo ez eus bet diskouezet gant studiadennoù e oa kalz stankoc'h ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed, dreist-holl hini breudeur-henañ o doa darempredoù rev gant breudeur pe c'hoarezed yaouankoc'h. E gwirionez lod eus ar studioù a zisklêr e c'hoarvezfe ar gwadorged etre breudeur ha c'hoarezed aliesoc'h evit ar seurtoù gwadorged all<ref>Goldman, R., & Goldman, J. (1988). The prevalence and nature of child sexual abuse in Australia. Australian Journal of Sex, Marriage and Family, 9(2), 94-106.</ref>{{,}}<ref>Wiehe, Vernon. (1997). Sibling Abuse: Hidden Physical, Emotional, and Sexual Trauma. Sage Publications, ISBN 0-7619-1009-3</ref>{{,}}<ref>Rayment-McHugh, Sue and Ian Nesbit. 2003. [https://web.archive.org/web/20070902110255/http://www.aic.gov.au/conferences/2003-abuse/nisbet.pdf Sibling Incest Offenders As A Subset of Adolescent Sex Offenders]. Pennad-skrid kinniget er "Child Sexual Abuse: Justice Response or Alternative Resolution Conference" aozet gant an "''Australian Institute of Criminology''" dalc'het en Adelaide, 1–2 a viz Mae 2003</ref>{{,}}<ref>{{cite journal | last1 = Canavan | first1 = M. C. | last2 = Meyer | first2 = W. J. | last3 = Higgs | first3 = D. C. | year = 1992 | title = The female experience of sibling incest | url = | journal = Journal of Marital and Family Therapy | volume = 18 | issue = 2| pages = 129–142 }}</ref>{{,}}<ref>Smith, H., & Israel, E. (1987). Sibling incest: A study of the dynamics of 25 cases. Child Abuse and Neglect, 11, pp. 101–108.</ref>{{,}}<ref>Cole, E. (1982). Sibling incest: The myth of benign sibling incest. Women and Therapy, 1(3), pp.79–89.</ref>{{,}}<ref>Cawson, P., Wattam, C., Brooker, S., & Kelly, G. (2000). Child maltreatment in the United Kingdom: A study of the prevalence of child abuse and neglect. London: National Society for the Prevention of Cruelty to Children.</ref>{{,}}<ref>Ar gwadorged gant breudeur pe c'hoarezed a vefe war-dro pemp gwezh stankoc'h evit ar seurtoù gwadorged all hervez Gebhard, P., Gagnon, J., Pomeroy, W., & Christenson, C. (1965). Sex offenders: An analysis of types. New York: Harper & Row.</ref>{{,}}<ref>{{cite book|title=Sexually victimized children |first=David |last=Finkelhor |publisher=Simon and Schuster |year=1981 |isbn=0029104009}}</ref>{{,}}<ref>Ur studiadenn war ur skeul vras eus (n = 3,000) kaset da benn gant an ''National Council for the Prevention of Cruelty to Children'' e Breizh-Veur en deus diskouezet e oa sevenet war-dro 1% of eus ar c'hammoberoù rev gant bugale gant an tadoù, tra ma veze sevenet 14% etre breudeur ha c'hoarezed. Sellet ouzh [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/1026797.stm BBC News Online: Health, Child Abuse Myths Shattered, 20 a viz Du 2000]</ref>. Lod eus ar studioù a zamveneg e vez choazet gouzañverien yaouankoc'h gant ar grennarded a seven seurt kammoberoù revel war o breudeur ha c'hoarezed. Kammober a reont e-pad prantadoù hiroc'h, hag implijout ar feulster aliesoc'h hag en un doare pounneroc'h evit ar wadorgederien en oad gour<ref>O'Brien, M. J. (1991). Taking sibling incest seriously. In M. Patton (ed.), Family sexual abuse: Frontline research and evaluation (75–92). Newbury Park, CA: Sage Publications.</ref>. Ar seurt gwadorged en deus ur feur uheloc'h a oberoù sankadur evit er gwadorged sevenet gant an tadoù pe al leztadoù. Heuliet e vez ivez ar gwadorged gant an tadoù hag ar breudeur koshoc'h gant brasoc'h strafuilh evit ar gwadorged gant leztadoù<ref>O'Brien (1991)</ref>{{,}}<ref>Laviola, M. (1992). Effects of older brother-younger sister incest: A study of the dynamics of 17 cases. Child Abuse and Neglect, 16, pp. 409–421.</ref>{{,}}<ref>Cyr, M., Wright, J., McDuff, P., & Perron, A. (2002). "Intrafamilial sexual abuse: Brother-sister incest does not differ from father-daughter and stepfather-stepdaughter incest.", ''Child Abuse and Neglect'', 26, pp. 957–973</ref>. == Statudoù lezennel hervez ar Stadoù == Ar gwadorged etre tud en oad gour zo un torfed ivez er pep brasañ eus ar broioù<ref>{{Cite web |url=http://www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/oped/articles/2005/08/28/hypocrisy_on_adult_consent/ |title=Hypocrisy on adult consent |author=Jeff Jacoby |date=August 28, 2005 |publisher=The Boston Globe }}</ref>, daoust ma vez sellet outañ gant lod evel un torfed dinoaz,<ref name="spiegel">{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/germany/0,1518,540831,00.html|title=German High Court Takes a Look at Incest|author=Hipp, Dietmar|date=2008-03-11|publisher=''Der Spiegel''|accessdate=2008-04-12}}</ref>{{,}}<ref name= Wolf169>{{cite book |title=Inbreeding, Incest, and the Incest Taboo: The State of Knowledge at the Turn of the Century |first= Arthur P. |last=Wolf |coauthors=William H. Durham |year= 2004 |publisher=Stanford University Press |page=[http://books.google.com/books?id=OW1nuQxcIQgC&pg=PA169 169] |isbn=0804751412 |url=http://books.google.com/?id=OW1nuQxcIQgC }}</ref> ha dre se ne vez ket tamallet alies ouzh an dud e kaoz. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù o deus lakaet berz ouzh ar ''gwadorged''<ref>Brown, Donald E., ''Human Universals''. New York: McGraw-Hill, 1991, p. 118-29</ref>{{,}}<ref name=Turner>{{cite book|title=Encyclopedia of Relationships Across the Lifespan|last=Turner|first=Jeffrey S.|year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |pages=92|isbn=031329576X}}</ref>. Tabou ar ''gwadorged'' zo bet unan eus ar re voutinañ eus holl an tabouioù sevenadurel, er c'hevredigezhioù a vremañ koulz hag e kevredigezhioù an amzer dremenet,<ref>''Incest: The Nature and Origin of the Taboo,'' by Emile Durkheim (tr.1963)</ref> gant kastizoù lezennel e kevredigezhioù zo. Ar pep brasañ eus ar c'hevredigezhioù a-vremañ o deus strizhadurioù lezennel pe sokial war an euredoù etre tud kenwad<ref>''Kinship, Incest, and the Dictates of Law,'' by Henry A. Kelly, 14 Am. J. Juris. 69</ref>. ==Istor== Ar ''gwadorged'' a zo anv anezhañ en [[gwengelouriezh]] hag en istor adal an [[Henamzer]]. === Er Bibl === Ma klasker merzout penaos e krogas an [[Denelezh]] kreskiñ diwar ar c’houblad kentañ, [[Adam]] hag [[Eva (Bibl)|Eva]]<ref>« Deizioù Adam, goude ganedigezh [[Sed (mab Adam)|Sed]], a voe eizh kant vloaz, hag e voe(-eñ) tad da vibien ha da verc’hed ». [[Levr ar C'heneliezh|Geneliezh]], V, 4. Meneget gant Myriam Guillevic, ''Hor Yezh'', niv. 305.</ref>, e intenter e voe ''gwadorgedoù'' etre c'hoarezed ha breudeur ar breuriad kentañ.<br> [[File:Loth and his daughters mg 0028.jpg|thumb|200px|''[[Lot hag e verc'hed]]'', eoullivadur gant [[Simon Vouet]].]] E Levr ar Geneliezh e kaver ivez istor merc’hed [[Lot, niz Abraham|Lot]] ha ar re-se chalet gant distruj o c’herentiezh goude dismantr [[Sodom ha Gomorra|Sodom]] :<br> Hag ar verc'h henañ d'he c'hoar : {{quotation|« Kozh eo hon zad ; ha gwaz ebet nend eus er c'hornad, da zont d'hor bete, hervez giz an holl vroioù. Deus, roomp gwin d'evañ d'hon zad, gourvezomp gantañ, ma virimp gouenn hon zad.”. Hag int ha reiñ gwin d'o zad eta en noz-se ; hag ar verc'h henañ da vont gant he zad da c'hourvez. Hag eñ ne welas na pegoulz e c'hourvezas-hi, na pegoulz e savas-hi. En deiz war-lerc'h e lavaras ar c'hoar henañ d'e c'hoar: « Setu, dec'h da noz em boa kousket gant ma zad; roomp gwin dezhañ henozh c'hoazh, ha kae da gousket gantañ, evit ma virimp gouenn hon zad ».}} Geneliezh, XIX, 32-36. === [[Gwengelouriezh]] === E mojennoù meur a sevenadur kozh e vez kontet ma z’eo krouet ar bed diwar un darempred revel ha gwadorgel kentidik pe ma ‘z eus c’hoarvezet un torfed dinatur ken e voe kastizet ar gammoberourien. ;Etre mamm ha mab * [[Gaia (doueez)|Gaia]], an Douar kentidik, asamblez gant e vab, [[Ouranos]], an Neñv kentidik * Jokast asamblez gant e vab, [[Oidipoüs]] ;Etre c'hoar ha breur * [[Isis]] asamblez gant [[Osiris]] * [[Hera]] asamblez gant [[Zeus]] * Tefnout asamblez gant Chou ===En Istor=== ; [[Henegipt]] * [[Tierniezh]] ar [[Ptomeleed|Btolemeed]] hag e-touez ar faraoned : [[Kleopatra VII|Kleopatra]] asamblez gant Ptolemaios XIX ; [[Henroma]] * [[Caligula]] asamblez gant e deir c’hoar : [[Agrippina ar Yaouankañ]], [[Julia Drusila]] ha [[Julia Livila]]. * [[Neron]] asamblez gant e vamm [[Agrippina ar Yaouankañ]] * [[Commodus]] asamblez gant e c'hoarezed. * [[Caracalla]] asamblez gant e vamm [[Julia Domna]]. ; Krennamzer Europa Hervez mojennoù du e voe anv eus gwadorgedoù pibien * [[Yann XII]] hag e lezc'hoar. ;'''Azginivelezh''' * [[Alesant VI]] hag e verc'h [[Lucrezia Borgia]], hag he breur [[Cesare Borgia]] ganti. * [[Paol III]] hag e verc'h [[Costanza Farnese]]. ; er XVII{{vet}} kantved: *e tiegezh ar [[Rejañs|rejant]] gall [[Philippe d'Orléans]], etre an tad hag unan pe div eus e verc'hed. ; er XXI{{vet}} kantved Kaoz zo bet eus gwadorged etre breudeur e tiegezh ar politikour gall [[Philippe de Villiers]]<ref>''[http://www.lemonde.fr/societe/article/2010/12/23/accusant-son-frere-d-inceste-laurent-de-villiers-se-pourvoit-en-cassation_1456953_3224.html Le Monde]'', 23 a viz Kerzu 2010</ref> hag etre leztad ha lezvab en hini ar gwiraour [[Olivier Duhamel]]. ==Gerdarzh== *E kembraeg e reer gant ''llosgach'', diwar ''llosgi'', leskiñ. ==Lennegezh== *[[Kroc'hen Azen]] *''Merc’h ar roue Spagn'', kontadenn vrezhonek dastumet gant [[Fañch an Uhel]] *[[Gwerz Skolvan|Skolan]] embannet er [[Barzhaz Breizh]] ha dastumet e meur a lec’h e Breizh. == Levrlennadurezh == * [[Myriam Guillevic]], « Gwadorged e mojennoù Breizh ». E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 305, Meurzh 2021. == Pennadoù nes == * [[Breuriad]] * [[Familh]] * [[Torfed revel]] == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù |bannoù=2}} [[Rummad:Torfedoù revel]] 7b02r3os2wvpflgv96v8hapen31owli 10 104107 2194314 2194249 2026-07-01T19:28:05Z Kestenn 14086 2194314 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible {{#if:{{{expand|}}}||mw-collapsed}}" style="font-size:95%; margin: 0; text-align: center; {{#if:{{{frame_style|}}}{{{framestyle|}}} |{{{frame_style|}}}{{{framestyle|}}} |border:none;padding:0;}}" data-expandtext="diskouez" data-collapsetext="kuzhat"> <div class="" style="height: 1.6em; font-weight: font-size:105%; {{#if:{{{title_style|}}}{{{titlestyle|}}} |{{{title_style|}}}{{{titlestyle|}}} |background:transparent;" align="left}}"><!-- -->{{#if:{{{titl|}}} |{{{titl|}}} |Roll}}<!-- --></div> <ul class="mw-collapsible-content {{#if:{{{hlist|}}}|hlist}}" style="{{#if:{{{boledoù|}}}||list-style: none none; margin-left: 0;}} {{#if:{{{list_style|}}}{{{liststyle|}}} |{{{list_style|}}}{{{liststyle|}}} |text-align:left;}} font-size:105%; margin-top: 0; margin-bottom: 0; line-height: inherit"><!-- -->{{#if:{{{1|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{1|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{2|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{2|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{3|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{4|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{4|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{5|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{5|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{6|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{6|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{7|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{7|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{8|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{8|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{9|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{9|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{10|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{10|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{11|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{11|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{12|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{12|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{13|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{13|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{14|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{14|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{15|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{15|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{16|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{16|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{17|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{17|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{18|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{18|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{19|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{19|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{20|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{20|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{21|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{21|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{22|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{22|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{23|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{23|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{24|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{24|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{25|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{25|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{26|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{26|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{27|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{27|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{28|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{28|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{29|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{29|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{30|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{30|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{31|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{31|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{32|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{32|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{33|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{33|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{34|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{34|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{35|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{35|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{36|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{36|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{37|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{37|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{38|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{38|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{39|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{39|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{40|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{40|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{41|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{41|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{42|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{42|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{43|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{43|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{44|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{44|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{45|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{45|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{46|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{46|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{47|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{47|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{48|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{48|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{49|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{49|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{50|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{50|}}}</li>}}<!-- --></ul> </div><noinclude>{{Teuliadur Patrom}}</noinclude> [[Rummad:Patromoù]] pv5uomm2d9fn5pmo8zced0v1wg68dwa 2194315 2194314 2026-07-01T19:32:27Z Kestenn 14086 2194315 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible {{#if:{{{expand|}}}||mw-collapsed}}" style="font-size:95%; margin: 0; text-align: center; {{#if:{{{frame_style|}}}{{{framestyle|}}} |{{{frame_style|}}}{{{framestyle|}}} |border:none;padding:0;}}" data-expandtext="diskouez" data-collapsetext="kuzhat"> <div class="" style="height: 1.6em; font-weight:normal; font-size:105%; {{#if:{{{title_style|}}}{{{titlestyle|}}} |{{{title_style|}}}{{{titlestyle|}}} |background:transparent;" align="left}}"><!-- -->{{#if:{{{titl|}}} |{{{titl|}}} |Roll}}<!-- --></div> <ul class="mw-collapsible-content {{#if:{{{hlist|}}}|hlist}}" style="{{#if:{{{boledoù|}}}||list-style: none none; margin-left: 0;}} {{#if:{{{list_style|}}}{{{liststyle|}}} |{{{list_style|}}}{{{liststyle|}}} |text-align:left;}} font-size:105%; margin-top: 0; margin-bottom: 0; line-height: inherit"><!-- -->{{#if:{{{1|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{1|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{2|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{2|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{3|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{4|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{4|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{5|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{5|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{6|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{6|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{7|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{7|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{8|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{8|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{9|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{9|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{10|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{10|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{11|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{11|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{12|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{12|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{13|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{13|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{14|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{14|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{15|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{15|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{16|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{16|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{17|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{17|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{18|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{18|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{19|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{19|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{20|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{20|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{21|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{21|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{22|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{22|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{23|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{23|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{24|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{24|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{25|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{25|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{26|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{26|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{27|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{27|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{28|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{28|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{29|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{29|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{30|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{30|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{31|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{31|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{32|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{32|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{33|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{33|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{34|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{34|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{35|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{35|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{36|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{36|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{37|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{37|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{38|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{38|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{39|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{39|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{40|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{40|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{41|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{41|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{42|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{42|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{43|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{43|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{44|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{44|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{45|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{45|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{46|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{46|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{47|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{47|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{48|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{48|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{49|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{49|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{50|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{50|}}}</li>}}<!-- --></ul> </div><noinclude>{{Teuliadur Patrom}}</noinclude> [[Rummad:Patromoù]] 0ciitkva5t1sx7l7gte5l5ulxct4g4e 2194316 2194315 2026-07-01T19:35:22Z Kestenn 14086 2194316 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible {{#if:{{{expand|}}}||mw-collapsed}}" style="font-size:95%; margin: 0; text-align: center; {{#if:{{{frame_style|}}}{{{framestyle|}}} |{{{frame_style|}}}{{{framestyle|}}} |border:none;padding:0;}}" data-expandtext="diskouez" data-collapsetext="kuzhat"> <div class="" style="height: 1.6em; font-weight:normal; font-size:105%; {{#if:{{{title_style|}}}{{{titlestyle|}}} |{{{title_style|}}}{{{titlestyle|}}} |background:transparent;" align="left}}"><!-- -->{{#if:{{{titl|}}} |{{{titl|}}} |Roll}}<!-- --></div> <ul class="mw-collapsible-content {{#if:{{{hlist|}}}|hlist}}" style="{{#if:{{{boledoù|}}}||list-style: none none; margin-left: 0;}} {{#if:{{{list_style|}}}{{{liststyle|}}} |{{{list_style|}}}{{{liststyle|}}} |text-align:left;}} font-size:105%; margin-top: 0; margin-bottom: 0; line-height: inherit"><!-- -->{{#if:{{{1|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{1|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{2|}}} |<li style="line-height: font-weight:normal; inherit; margin: 0">{{{2|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}} |<li style="line-height: font-weight:normal; inherit; margin: 0">{{{3|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{4|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{4|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{5|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{5|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{6|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{6|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{7|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{7|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{8|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{8|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{9|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{9|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{10|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{10|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{11|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{11|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{12|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{12|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{13|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{13|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{14|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{14|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{15|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{15|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{16|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{16|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{17|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{17|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{18|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{18|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{19|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{19|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{20|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{20|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{21|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{21|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{22|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{22|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{23|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{23|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{24|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{24|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{25|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{25|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{26|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{26|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{27|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{27|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{28|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{28|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{29|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{29|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{30|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{30|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{31|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{31|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{32|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{32|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{33|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{33|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{34|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{34|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{35|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{35|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{36|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{36|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{37|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{37|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{38|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{38|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{39|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{39|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{40|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{40|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{41|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{41|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{42|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{42|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{43|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{43|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{44|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{44|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{45|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{45|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{46|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{46|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{47|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{47|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{48|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{48|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{49|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{49|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{50|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{50|}}}</li>}}<!-- --></ul> </div><noinclude>{{Teuliadur Patrom}}</noinclude> [[Rummad:Patromoù]] bzj2wjg8kbr9aivixfnoou9j387i3zk 2194317 2194316 2026-07-01T19:37:10Z Kestenn 14086 2194317 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible {{#if:{{{expand|}}}||mw-collapsed}}" style="font-size:95%; margin: 0; text-align: center; {{#if:{{{frame_style|}}}{{{framestyle|}}} |{{{frame_style|}}}{{{framestyle|}}} |border:none;padding:0;}}" data-expandtext="diskouez" data-collapsetext="kuzhat"> <div class="" style="height: 1.6em; font-weight:normal; font-size:105%; {{#if:{{{title_style|}}}{{{titlestyle|}}} |{{{title_style|}}}{{{titlestyle|}}} |background:transparent;" align="left}}"><!-- -->{{#if:{{{titl|}}} |{{{titl|}}} |Roll}}<!-- --></div> <ul class="mw-collapsible-content {{#if:{{{hlist|}}}|hlist}}" style="{{#if:{{{boledoù|}}}||list-style: none none; margin-left: 0;}} {{#if:{{{list_style|}}}{{{liststyle|}}} |{{{list_style|}}}{{{liststyle|}}} |text-align:left;}} font-size:105%; margin-top: 0; margin-bottom: 0; line-height: inherit"><!-- -->{{#if:{{{1|}}} |<li style="line-height:normal; inherit; margin: 0">{{{1|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{2|}}} |<li style="line-height:normal; inherit; margin: 0">{{{2|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}} |<li style="line-height:normal; inherit; margin: 0">{{{3|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{4|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{4|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{5|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{5|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{6|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{6|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{7|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{7|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{8|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{8|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{9|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{9|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{10|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{10|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{11|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{11|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{12|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{12|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{13|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{13|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{14|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{14|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{15|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{15|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{16|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{16|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{17|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{17|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{18|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{18|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{19|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{19|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{20|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{20|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{21|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{21|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{22|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{22|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{23|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{23|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{24|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{24|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{25|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{25|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{26|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{26|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{27|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{27|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{28|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{28|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{29|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{29|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{30|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{30|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{31|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{31|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{32|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{32|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{33|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{33|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{34|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{34|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{35|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{35|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{36|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{36|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{37|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{37|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{38|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{38|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{39|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{39|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{40|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{40|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{41|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{41|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{42|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{42|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{43|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{43|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{44|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{44|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{45|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{45|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{46|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{46|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{47|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{47|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{48|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{48|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{49|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{49|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{50|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{50|}}}</li>}}<!-- --></ul> </div><noinclude>{{Teuliadur Patrom}}</noinclude> [[Rummad:Patromoù]] alz1te6tdjexce3l8oohsq6cm6neyj9 2194319 2194317 2026-07-01T20:03:57Z Kestenn 14086 2194319 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible {{#if:{{{expand|}}}||mw-collapsed}}" style="font-size:95%; margin: 0; text-align: center; {{#if:{{{frame_style|}}}{{{framestyle|}}} |{{{frame_style|}}}{{{framestyle|}}} |border:none;padding:0;}}" data-expandtext="diskouez" data-collapsetext="kuzhat"> <div style="height:1.6em; font-size:105%; font-weight:normal; {{#if:{{{title_style|}}}{{{titlestyle|}}}|{{{title_style|}}}{{{titlestyle|}}}|background:transparent;}}" align="left"><!-- -->{{#if:{{{titl|}}}|{{{titl|}}}|Roll}}<!-- --></div> <ul class="mw-collapsible-content {{#if:{{{hlist|}}}|hlist}}" style="font-weight:normal; {{#if:{{{boledoù|}}}||list-style:none none; margin-left:0;}} {{#if:{{{list_style|}}}{{{liststyle|}}}|{{{list_style|}}}{{{liststyle|}}}|text-align:left;}} font-size:105%; margin-top:0; margin-bottom:0; line-height:inherit"><!-- -->{{#if:{{{1|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{1|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{2|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{2|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{3|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{3|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{4|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{4|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{5|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{5|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{6|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{6|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{7|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{7|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{8|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{8|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{9|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{9|}}} </li>}}<!-- -->{{#if:{{{10|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{10|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{11|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{11|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{12|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{12|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{13|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{13|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{14|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{14|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{15|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{15|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{16|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{16|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{17|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{17|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{18|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{18|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{19|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{19|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{20|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{20|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{21|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{21|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{22|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{22|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{23|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{23|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{24|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{24|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{25|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{25|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{26|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{26|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{27|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{27|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{28|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{28|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{29|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{29|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{30|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{30|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{31|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{31|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{32|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{32|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{33|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{33|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{34|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{34|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{35|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{35|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{36|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{36|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{37|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{37|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{38|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{38|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{39|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{39|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{40|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{40|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{41|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{41|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{42|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{42|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{43|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{43|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{44|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{44|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{45|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{45|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{46|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{46|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{47|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{47|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{48|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{48|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{49|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{49|}}}</li>}}<!-- -->{{#if:{{{50|}}} |<li style="line-height: inherit; margin: 0">{{{50|}}}</li>}}<!-- --></ul> </div><noinclude>{{Teuliadur Patrom}}</noinclude> [[Rummad:Patromoù]] rzxopfne7zz06yepsqqr04si7t2g7mx 0 118389 2194358 1978041 2026-07-02T08:45:09Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 2 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2194358 wikitext text/x-wiki [[Restr:The Duchess of Richmond's Ball by Robert Alexander Hillingford.jpg|thumb| 350px|''The Duchess of Richmond's Ball'' gant [[Robert Alexander Hillingford]].]] [[Restr:John Everett Millais The Black Brunswicker.jpg|thumb|''The Black Brunswicker'' gant [[John Everett Millais|Millais]].]] [[Restr:Summoned to Waterloo, Brussels, dawn of June 16, 1815 by Robert Alexander Hillingford (1898).jpg|thumb|''Summoned to Waterloo: Brussels, dawn of June 16, 1815'' gant [[Robert Alexander Hillingford]].]] '''Dañsadeg Dugez Richmond''' a c'hoarvezas e [[Brusel]] d'ar [[15 a viz Mezheven]] [[1815]], e derc'hent [[Emgann Quatre Bras]], e ti Charlotte, Dugez Richmond. He fried, Charles Lennox, pevare Dug Richmond, a oa e penn ur [[lu|rannarme]] e Brusel, karget da ziwall kêr diouzh arme [[Napoleone Buonaparte]].<br /> Elizabeth Longford a skrivas e oa "brudetañ dañsadeg an Istor" ; "un afer dispar e voe", ha "war-bouez tri jeneral, en em ziskouezas eno kement ofiser uhel a oa en arme [[Wellington]]", emezi. ==Levezon sevenadurel== Awenet e voe meur a skrivagner pe arzour gant an dañsadeg-se en {{XIXvet kantved}}.<br /> Meneget e voe gant [[Walter Scott]] e ''Paul's Letters to his Kinsfolk''<ref>{{en}} [http://books.google.co.uk/books?id=FmoUAAAAYAAJ&pg=PA16&dq=%22Paul%27s+Letters++to+his+Kinsfolk%22+%22attending+a+ball+given+on+that%22 p.16 Scott, Walter : ''Paul's Letters to his Kinsfolk'', R. Cadell, 1841]</ref>.<br /> Deskrivet e voe gant [[William Makepeace Thackeray]] e ''[[Vanity Fair (romant)|Vanity Fair]]'' ha gant [[Lord Byron]] e ''[[Childe Harold's Pilgrimage]]''. Byron a daolas gouloù war sked an dañsadeg hag euzh an emgann, hag a roas brud d'ar c'himiadoù enkrezet : <blockquote> ''Ah! then and there was hurrying to and fro,''<br /> ''And gathering tears, and tremblings of distress,''<br /> ''And cheeks all pale, which but an hour ago''<br /> ''Blushed at the praise of their own loveliness;''<br /> ''And there were sudden partings, such as press''<br /> ''The life from out young hearts, and choking sighs''<br /> ''Which ne’er might be repeated; who could guess''<br /> ''If ever more should meet those mutual eyes,''<br /> ''Since upon night so sweet such awful morn could rise!''<br /> — Lord Byron, ''Childe Harold's Pilgrimage'' </blockquote> Thackeray a implijas an dañsadeg e ''Vanity Fair'' ma voe awenet, gant e bajennadoù, meur a [[film]], evel hini [[1935]] gant [[RKO]] ha [[Becky Sharp]] (harozez e romant), kentañ film [[Technicolor]]<ref>{{en}} Martin B. Hart. [https://web.archive.org/web/20150328002716/http://www.widescreenmuseum.com/oldcolor/technicolor9.htm ''Technicolor: Early Live Action Films: All singing, All dancing, All Color!'']</ref></ref>{{en}} [http://www.widescreenmuseum.com/index.htm ''The American WideScreen Museum'']</ref>{{,}}<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20201111225359/http://www.widescreenmuseum.com/oldcolor/fortune-page01.htm ''What? Color in the Movies Again?'']</ref> ken e c'haller lavarout eo dañsadeg Dugez Richmond eo an darvoud istorel kentañ a weler en ur film liv.<br /> Arzourien a voe awenet ivez, evel [[John Everett Millais]], a livas ''[[The Black Brunswicker]]'' e [[1860]], [[Henry Nelson O'Neil]] a reas ''Before Waterloo'' e [[1868]], ha [[Robert Alexander Hillingford|Robert Hillingford]] a livas ''The Duchess of Richmond's Ball''<ref>[http://www.goodwood.co.uk/SITE/images/house/house-treasures-paint-col-04-493x400.jpg ''The Duchess of Richmond's Ball''], livadur gant [[Robert Alexander Hillingford]] e [[Goodwood House]], sez duged Richmond</ref>. Ur rann e voe an dañsadeg eus trede arvest ur [[reuzc'hoari]] anvet ''In the Days of the Duke'' skrivet gant [[Charles Haddon Chambers]] ha [[J. Comyns Carr]]. ==Notennoù== {{Daveoù}} [[Rummad:1815]] [[Rummad:Dañs]] [[Rummad:Istor Belgia]] r8we7crugijbgxlzvwefb1lnxwuuedo 0 129431 2194380 2194046 2026-07-02T10:18:45Z Dakbzh 58931 + Astenn. 2194380 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" style="margin:auto;" |- | <big>'''[[#A|A]]''' • '''[[#B|B]]''' • '''[[#C|C]]''' • '''[[#C'H|C'H]]''' • '''[[#D|D]]''' • '''[[#E|E]]''' • '''[[#F|F]]''' • '''[[#G|G]]''' • '''[[#H|H]]''' • '''[[#I|I]]''' • '''[[#J|J]]''' • '''[[#K|K]]''' • '''[[#L|L]]''' • '''[[#M|M]]''' • '''[[#N|N]]''' • '''[[#O|O]]''' • '''[[#P|P]]''' • '''[[#Q|Q]]''' • '''[[#R|R]]''' • '''[[#S|S]]''' • '''[[#T|T]]''' • '''[[#U|U]]''' • '''[[#V|V]]''' • '''[[#W|W]]''' • '''[[#X|X]]''' • '''[[#Y|Y]]''' • '''[[#Z|Z]]''' • '''[[#Tud arall|Tud arall]]'''</big> |} == A == <div style="column-count:2;"> *[[Jacob Aagaard]] (Danmark, Bro-Skos, *1973) *[[Manuel Aaron]] (India, *1935) *[[Damaris Abarca]] (Chile, *1980) *[[Imed Abdelnabbi]] (Egipt, *1957) *[[Abd al-Malik]] (Siria, 646-705) *[[Zineb Dina Abdi]] (Aljeria, *1981) *[[Arthur Abolianin]] (Belgia, *1966) *[[István Abonyi]] (Hungaria, 1886-1942) *[[Gerald Abrahams]] (Bro-Saoz, 1907-1980) *[[Tatev Abrahamyan]] (Armenia, SUA, *1988) *[[Leonardas Abramavičius]] (URSS, Lituania, a-raok 1912-1960) *[[Nune Abrahamian]] (Armenia, URSS) *[[Raji Abuazizah]] (Palestina, *2006) *[[Jude Acers]] (SUA, *1944) *[[Peter Acs]] (Hungaria, *1981) *[[Ernestina Adam]] (Arc'hantina, *2009) *[[Michael Adams]] (Kerne-Veur, *1971) *[[Weaver Adams]] (SUA, 1901-1963) *[[Utut Adianto]] (Indonezia, *1965) *[[Ahmed Adly]] (Egipt, *1987) *[[András Adorján]] (Hungaria, *1950) *[[Yochanan Afek]] (Israel, *1952) *[[Assem Afifi]], (Egipt, *1947) *[[Vladimir Afromeev]] (Rusia, *1954) *[[Naira Agababean]] (Moldova, URSS, *1951) *[[Simen Agdestein]] (Norvegia, *1967) *[[Evgeny Agrest]] (Belarus, Sveden, *1966) *[[Georgy Agzamov]] (Ouzbekistan, 1954-1986) *[[Carl Ahues]] (Alamagn, 1883-1968) *[[James Macrae Aitken]] (Bro-Skos, 1908-1983) *[[Ralf Åkesson]] (Sveden, *1961) *[[Anna Akhsharumova]] (Rusia, SUA, *1957) *[[Varuzhan Akobian]] (Armenia, SUA, *1983) *[[Vladimir Akobyan]] (URSS, Armenia, *1971) *[[Mohammed Al-Modiahki]] (Qatar, *1974) *[[Yosra Alaa El Din]] (Egipt, *1986) *[[Semyon Alapin]] (Lituania, 1856-1923) *[[Vladimir Alatortsev]] (Rusia, 1909-1987) *[[Adolf Albin]] (Roumania, 1848-1920) *[[Lev Alburt]] (URSS, Rusia, SUA, *1945) *[[Aleksandr Alec'hin]] (Rusia, Bro-C'hall 1892-1946) *[[Alexei Alec'hin]] (Rusia, 1888-1939) *[[Grace Alec'hin]] (SUA, Bro-Saoz, Bro-C'hall 1876-1956) *[[Aleksej Aleksandrov]] (Belarus, *1973) *[[Evgeni Alekseiev]] (Rusia, *1985) *[[Hugh Alexander]] (Bro-Saoz, 1899-1974) *[[Aaron Alexandre]] (Alamagn, Bro-C'hall, Bro-Saoz 1765-1850) *[[Nana Alexandria]] (URSS, Jorjia, *1949) *[[Silvia Alexieva]] (Bulgaria, Bro-C'hall, *1974) *[[Mohamed Allam]] (Palestina, *2001) *[[Johann Baptist Allgaier]] (Alamagn, Aostria, 1763-1823) *[[Zoltán Almási]] (Hungaria, *1976) *[[Izak Aloni]] (Polonia, Israel, 1905-1985) *[[Yoel Aloni]] (Israel, *1937) *[[Boris Alterman]] (Israel, *1970) *[[Husam Al-Takrori]] (Palestina, *1994) *[[Majed Altell]] (Palestina, *2005) *[[Tunç Amarat]] (Aostria) *[[Friedrich Amelung]] (Estonia, Latvia, 1842-1909) *[[Stephanie Amed]] (Arc'hantina, *1990) *[[Bassem Amin]] (Egipt, *1988) *[[Ivy Claire Amoko]] (Ouganda, *1987) *[[Farouk Amonatov]] (Tadjikistan, *1978) *[[Bruce Amos]] (Kanada, *1946) *[[Claudia Amura]] (Arc'hantina, *1970) *[[An Yangfeng]] (Sina, *1963) *[[Viswanathan Anand]] (India, *1969) *[[Erik Andersen (echedoù)|Erik Andersen]] (Danmark, 1904-1938) *[[Frank Anderson (echedoù)|Frank Anderson]] (Kanada, 1928-1980) *[[Adolf Anderssen]] (Alamagn 1818-1879) *[[Ulf Andersson]] (Sveden, *1951) *[[Dmitry Andreikin]] (Rusia, *1990) *[[Siranush Andriasian]] (Armenia, *1986) *[[Zaven Andriasian]] (Armenia, *1989) *[[Goretti Angolikin]] (Ouganda, *1986) *[[Dejan Antic]] (Serbia, *1968) *[[Rogelio Antonio Jr.]] (Filipinez, *1962) *[[Vladimir Antoshin]] (URSS, Rusia, 1929-1994) *[[Gabriela Antova]] (Bulgaria, *2002) *[[Antonio Antunes]] (Portugal, *1962) *[[Oskar Antze]] (Alamagn, *1878) *[[Manuel Apicella]] (Bro-C'hall, *1970) *[[Izaak Appel]] (Polonia, 1905-1941) *[[Fricis Apšenieks]] (Latvia, 1894-1941) *[[Lev Aptekar]] (Ukraina, Zeland-Nevez, *1936) *[[Adlane Arab]] (Aljeria, *1980) *[[José Joaquin Araiza]] (Mec'hiko, 1900-1971) *[[Ketevan Arakhamia-Grant]] (Jorjia, *1968) *[[Giovanna Arbunic]] (Chile, *1964) *[[Walter Arencibia]] (Kuba, *1967) *[[Alexander Areshchenko]] (Ukraina, *1986) *[[Keith Arkell]] (Bro-Saoz, *1961) *[[Ennio Arlandi]] (Italia, *1966) *[[Romanas Arlauskas]] (Lituania, Australia, 1917-2009) *[[Jon Arnason]] (Island, *1960) *[[Dagur Arngrímsson]] (Island, *1987) *[[Levon Aronian]] (Armenia, *1982) *[[Lev Aronin]] (Unvanizh Soviedel, Rusia, 1920-1983) *[[Farida Arouche]] (Aljeria, *1980) *[[Maritza Arribas Robaina]] (Kuba, *1971) *[[Andreas Ascharin]] (Estonia, Latvia, 1843-1896) *[[Jacob Ascher]] (Bro-Saoz, Kanada, 1841-1912) *[[Konstantin Aseev]] (URSS, Rusia, 1960-2004) *[[Venka Asenova]] (Bulgaria, 1930-2006) *[[Franc Ashiku]] (Albania, *1993) *[[Maurice Ashley]] (Jamaika, SUA, *1966) *[[Ludmila Aslanian]] (Armenia, URSS, *1957) *[[Alis Aslanyan]] (Armenia, URSS) *[[Karen Asrian]] (Armenia,URSS, 1980-2008) *[[As-Suli]] ([[Kalifelezh]] an [[Abbasided]], ''c.'' 880 - 946) *[[Lajos Asztalos]] (Aostria-Hungaria, Yougoslavia, Hungary, 1889-1956) *[[Ekaterina Atalik]] (Rusia, Turkey, *1982) *[[Suat Atalık]] (Turkia, *1964) *[[Henry Atkins]] (Bro-Saoz, 1872-1955) *[[Arnold Aurbach]] (Polonia, Bro-C'hall, c. 1888 - 1952) *[[Yuri Averbakh]] (URSS, Rusia, *1922) *[[Valeriy Aveskoulov]] (Ukraina, *1986) *[[Herbert Avram]] (SUA, 1913-2006) *[[Boris Avrukh]] (Israel, *1978) *[[Zurab Azmaiparashvili]] (Jorjia, *1960) </div> == B == <div style="column-count:2;"> *[[Hasmik Babaian]] (Armenia, URSS) *[[Aleksandr Babourin]] (URSS, Rusia, Iwerzhon, *1967) *[[Étienne Bacrot]] (Bro-C'hall, *1983) *[[Paul Baender]] (Alamagn, Bolivia, 1906-1985) *[[Giorgi Bagaturov]] (URSS, Jorjia, *1964) *[[Amir Bagheri]] (Iran, *1978) *[[Camilla Baginskaite]] (URSS, Lituania, SUA, *1967) *[[Vladimir Bagirov]] (URSS, Latvia, 1936-2000) *[[Mary Bain]] (SUA, 1904-1972) *[[David Graham Baird]] (SUA, 1854-1913) *[[Jorge Gómez Baillo]] (Arc'hantina, *1959) *[[Vladimir Baklan]] (Ukraina, *1978) *[[Yuri Balashov]] (URSS, Rusia, *1949) *[[Rosendo Balinas, Jr.]] (Filipinez, 1941-1998) *[[Zoltán von Balla]] (Hungaria, 1883-1945) *[[Csaba Balogh]] (Hungaria, *1987) *[[János Balogh (echedoù)|János Balogh]] (Roumania, Hungaria, 1892-1980) *[[Julio Balparda]] (Uruguay, ?-1942) *[[Amikam Balshan]] (Israel, *1948) *[[Hristos Banikas]] (Gres, *1978) *[[Anatoly Bannik]] (URSS, Ukraina, *1921) *[[Ana Filipa Baptista]] (Portugal, *1990) *[[David Baramidze]] (Jorjia, Alamagn, *1988) *[[Zsigmond Barász]] (Hungaria, 1878-1935) *[[Abraham Baratz]] (Roumania, Bro-C'hall, 1895-1975) *[[Gerardo Barbero]] (Arc'hantina, Hungaria, 1961-2001) *[[Wim Barbier]] (Belgia, *1960) *[[Gedeon Barcza]] (Hungaria, 1911-1986) *[[Olaf Barda]] (Norvegia, 1909-1971) *[[Curt von Bardeleben]] (Alamagn, 1861-1924) *[[Leonard Barden]] (Bro-Saoz, *1929) *[[Evgeny Bareev]] (URSS, Rusia, *1966) *[[Robert Henry Barnes]] (Bro-Saoz, Zeland-Nevez 1849-1916) *[[Thomas Wilson Barnes]] (Bro-Saoz, 1825-1874) *[[Aleksey Barsov]] (URSS, Ouzbekistan, *1966) *[[Mateusz Bartel]] (Polonia, *1985) *[[Dibyendu Barua]] (India, *1966) *[[Cerdas Barus]] (Indonezia, *1961) *[[Marcel Barzin]] (Belgia, 1891-1980) *[[Michael Basman]] (Bro-Saoz, *1946) *[[Alberto Batori]] (Italia, 1884-1923) *[[Christian Bauer]] (Bro-C'hall, *1977) *[[Johann Bauer]] (Bohemia, Aostria, 1861-1891) *[[Friedrich Baumbach]] (Alamagn, *1935) *[[Albert Becker (echedoù)|Albert Becker]] (Aostria, Alamagn, Arc'hantina 1896-1984) *[[Anjelina Belakovskaia]] (URSS, Ukraina, SUA, *1969) *[[Liudmila Belavenets]] (URSS, Rusia, *1940) *[[Sergey Belavenets]] (URSS, Rusia, 1910-1942) *[[Ridha Belkadi]] (Tunizia, 1925-2012) *[[Slim Belkhodja]] (Tunizia, *1962) *[[Bilel Bellahcene]] (Bro-C'hall, Aljeria, *1984) *[[Saâd Belouadah]] (Aljeria, * 1979) *[[Aleksandr Belyavskiy]] (URSS, Ukraina, Slovenia, *1953) *[[Jana Bellin]] (Tchekoslovakia, Bro-Saoz, *1947) *[[Fabio Bellini]] (Italia, *1969) *[[Juan Bellón]] (Spagn, *1950) *[[Bruno Belotti]] (Italia, *1964) *[[Zdzisław Belsitzmann]] (Polonia, circa 1890-1920) *[[Khalil Bengherabi]] (Aljeria, *1979) *[[Levi Benima]] (Izelvroioù, 1837-1922) *[[Clarice Benini]] (Italia, 1905-1976) *[[Joel Benjamin]] (SUA, *1964) *[[Francisco Benkö]] (Alamagn, Arc'hantina, *1910) *[[Pal Benko]] (Bro-C'hall, Hungaria, SUA, *1928) *[[Gary Benson]] (Aostralia, *1957) *[[David Berczes]] (Hungaria, *1990) *[[María Angélica Berea de Montero]] (Arc'hantina, 1914-1983) *[[Emanuel Berg]] (Sveden, *1981) *[[Bela Berger]] (Hungaria, Australia, 1931-2005) *[[Johann Berger]] (Aostria, 1845-1933) *[[Victor Berger]] (URSS? Ukraina, Bro-Saoz, 1904-1996) *[[Nils Bergkvist]] (Sveden, 1900-?) *[[Teodors Bergs]] (URSS, Latvia, 1902-1966) *[[Hans Berliner]] (Alamagn, SUA, *1929) *[[Ivar Bern]] (Norvegia, *1967) *[[Karl Berndtsson]] (Sveden, 1892-1943) *[[Jacob Bernstein]] (SUA, ?-1958) *[[Osip Bernstein]] (Rusia, Ukraina, Bro-C'hall, 1882-1962) *[[Sidney Norman Bernstein]] (SUA, 1911-1992) *[[Yaacov Bernstein]] (Israel, *1939) *[[Mario Bertok]] (Kroatia, *1929) *[[Katarina Beskow]] (Sveden, 1867-1939) *[[Louis Betbeder Matibet]] (Bro-C'hall, *1901) *[[Kārlis Bētiņš]] (Latvia, 1867-1943) *[[Dante Beukes]] (Namibia, *2003) *[[Siegmund Beutum]] (Aostria, 1890-1966) *[[Vinay Bhat]] (SUA, *1984) *[[Sergio Bianchi (echedoù)|Sergio Bianchi]] (1920-1978) *[[Carlos Bielicki]] (Arc'hantina, *1940) *[[Martin Bier]] (Alamagn, 1854-1934) *[[Horace Bigelow]] (SUA, 1898-1980) *[[István Bilek]] (Hungaria, *1932) *[[Paul Rudolf von Bilguer]] (Alamagn, 1815-1840) *[[Maurice Billecard]] (Bro-C'hall, 1876-?) *[[Reefat Bin-Sattar]] (Bangladesh, *1974) *[[Henry Bird]] (Bro-Saoz, 1830-1908) *[[Nathan Birnboim]] (Israel, *1950) *[[Klaus Bischoff]] (Alamagn, *1961) *[[Arthur Bisguier]] (SUA, *1929) *[[Peter Biyiasas]] (Gres, Kanada, *1950) *[[Dimitrije Bjelica]] (Serbia, *1935) *[[Roy Turnbull Black]] (SUA, 1888-1962) *[[Suzy Blackburn]] (Kembre,*?) *[[Joseph Henry Blackburne]] (Bro-Saoz, 1841-1924) *[[Armand Blackmar]] (SUA, 1826-1888) *[[Joseph Henry Blake (echedoù)|Joseph Henry Blake]] (Bro-Saoz, 1859-1951) *[[Abram Blass]] (Polonia, Israel, 1895-?) *[[Ottó Bláthy]] (Hungaria, 1860-1939) *[[Max Blau]] (Alamagn, Suis, 1918-1984) *[[Ludwig Bledow]] (Alamagn, 1795-1846) *[[Paweł Blehm]] (Polonia, *1980) *[[Dirk Bleijkmans]] (Izelvroioù, Indonezia, 1875-?) *[[Yaacov Bleiman]] (URSS, Lituania, Israel, 1947-2004) *[[Calvin Blocker]] (SUA, *1955) *[[Claude Bloodgood]] (SUA, 1937-2001) *[[Oscar Blum]] (Lituania, Bro-C'hall, bet ganet kent 1910) *[[Benjamin Blumenfeld]] (URSS, Belarus, Rusia, 1884-1947) *[[Max Blümich]] (Alamagn, 1886-1942) *[[Boris Blumin]] (Rusia, Kanada, SUA, 1907-1998) *[[Milko Bobotsov]] (Bulgaria, *1931) *[[Dmitry Bocharov]] (Rusia, *1982) *[[Samuel Boden]] (Bro-Saoz, 1826-1882) *[[Jozef Boey]] (Belgia, *1934) *[[Fedor Bogatyrchuk]] (Ukraina, Kanada, 1892-1984) *[[Efim Bogolyoubov]] (Ukraina, Alamagn, 1889-1952) *[[Paolo Boi]] (Italia, 1528-1598) *[[Tamara Boiakhchian]] (Armenia, URSS) *[[Venera Boiakhchian]] (Armenia, URSS) *[[Deyan Bojkov]] (Bulgaria, *1977) *[[Jacobo Bolbochán]] (Arc'hantina, 1906-1984) *[[Julio Bolbochán]] (Arc'hantina, 1920-1996) *[[Isaak Boleslavskiy]] (URSS, Ukraina, 1919-1977) *[[Viktor Bologan]] (Moldova, *1971) *[[Victor Angel Bolzoni]] (Belgia, *1962) *[[Giovanni Leonardo di Bona]] (Italia, 1542-1587) *[[Igor Bondarevsky]] (URSS, Rusia, 1913-1979) *[[Eero Böök]] (Finland, 1910-1990) *[[Anapaola Suri Borda Rodas]] (Arc'hantina, *2004) *[[Ylvije Boriçi]] (Albania, *1965) *[[Valentina Borisenko]] (Rusia, 1920-1993) *[[Borislava Borisova]] (Bulgaria, Sveden, *1951) *[[Nicolas Borouchowitz]] (Belgia, *1898) *[[Tea Bosboom-Lanchava]] (Izelvroioù, Jorjia, *1974) *[[Harallamb Boshku]] (Albania, 1953-2019) *[[George Steven Botterill|George Botterill]] (Bro-Saoz, Kembre, *1949) *[[Mic'hail Botvinnik]] (URSS, Rusia, 1911-1995) *[[Slim Bouaziz]] (Tunizia, *1950) *[[Mahfoud Boudiba]] (Aljeria, *1966) *[[Louis de la Bourdonnais]] (Bro-C'hall, 1795-1840) *[[César Boutteville]] (Viêt-Nam, Bro-C'hall, *1917) *[[Olena Boytsun]] (Ukraina, *1983) *[[Julius Brach]] (Tchekoslovakia, 1881-1938) *[[Stephen Brady]] (Iwerzhon, *1967) *[[Fernando Braga]] (Italia, *1958) *[[Gyula Breyer]] (Hungaria, 1893-1921) *[[Alfred Brinckmann]] (Alamagn, 1891-1967) *[[Sophie Brion]] (Belgia, *1985) *[[Milagros Tatiana Brizzi]] (Arc'hantina, *1996) *[[Mirko Bröder]] (Hungaria, Yougoslavia, Serbia, 1911-1943) *[[Miklós Bródy]] (Hungaria, Roumania, 1877-1949) *[[Vladimir Bron]] (URSS, Ukraina, 1909-1985) *[[David Bronstein]] (URSS, Ukraina, 1924-2006) *[[Luis Bronstein]] (Arc'hantina, 1946-2014) *[[Walter Browne]] (Aostralia, SUA, 1949-2015) *[[Marina Brunello]] (Italia, *1994) *[[Roberta Brunello]] (Italia, *1991) *[[Sabino Brunello]] (Italia, *1989) *[[Hazel Brunker]] (Kembre, *1932) *[[Fabio Bruno]] (Italia, *1960) *[[Agnieszka Brustman]] (Polonia, *1962) *[[Lázaro Bruzón]] (Kuba, *1982) *[[Stellan Brynell]] (Sveden, *1962) *[[Bu Xiangzhi]] (Sina, *1985) *[[Henry Thomas Buckle]] (Bro-Saoz, 1821-1862) *[[Gerardo Budowski]] (Alamagn, Bro-C'hall, Venezuela, Costa Rica, *1925) *[[Wincenty Budzyński]] (Polonia, Bro-C'hall, 1815-1866) *[[Constant Ferdinand Burille]] (Bro-C'hall, SUA, 1866-1914) *[[Amos Burn]] (Bro-Saoz, 1848-1925) *[[Algimantas Butnorius]] (URSS, Lituania, *1946) *[[Edoino Busetto]] (Italia, *1907) *[[Simone Bussers]] (Belgia) *[[Yelizaveta Bykova]] (URSS, Rusia, 1913-1989) *[[Donald Byrne]] (SUA, 1930-1976) *[[Robert Byrne (echedoù)|Robert Byrne]] (SUA, *1928) </div> == C == <div style="column-count:2;"> *[[Viviane Caels]] (Belgia, *1968) *[[Kler Çaku]] (Albania, *2010) *[[Jose Camacho Collados]] (Kembre, *1988) *[[Luciano Cámara]](Arc'hantina, 1916-2004) *[[Florencio Campomanes]] (Filipinez, 1927-2010) *[[Daniel Cámpora]] (Arc'hantina, *1957) *[[María José Campos]], (Arc'hantina, *1999) *[[Esteban Canal]] (Perou, Italia, 1896-1981) *[[Saúl Canessa]] (Arc'hantina, 1969-1992) *[[Arianne Caoili]] (Aostralia, *1986) *[[José Raúl Capablanca]] (Kuba, 1888-1942) *[[Guido Cappello]] (Italia, 1933-1996) *[[Skënder Çarçani]] (Albania, ? - ?) *[[Berna Carrasco]] (Chile, 1914-2013) *[[Rodolfo Tan Cardoso]] (Filipinez, *1937) *[[Ruth Volgl Cardoso]] (Brazil, 1934-2000) *[[Carl Carls]] (Alamagn, 1880-1958) *[[Magnus Carlsen]] (Norvegia, *1990) *[[Pontus Carlsson]] (Sveden, *1982) *[[Horatio Caro]] (Bro-Saoz, Alamagn, 1862-1920) *[[Berna Carrasco]] (Chile, 1914-2013) *[[Pietro Carrera]] (Sikilia, 1573-1647) *[[Fabiano Caruana]] (Div vroadelezh : SUA & Italia, *1992) *[[Alda Carvalho]] (Portugal, *1990) *[[Abigail Cast]] (Kembre, *1978) *[[Vincenzo Castaldi]] (Italia, 1916-1970) *[[Ferruccio Castiglioni]] (Italia, 1921-1971) *[[Mariano Castillo]] (Chile, 1905-1970) *[[Mišo Cebalo]] (Kroatia, *1945) *[[Ekrem Cekro]] (Belgia, *1950) *[[Altin Çela]] (Albania, *1975) *[[Giovanni Cenni]] (Italia, 1881-1957) *[[Alfonso Ceron]] (Spagn, 1535-?) *[[Louisa Ceulemans]] (Belgia, 1925-2007) *[[Alla Chaikovskaya]] (Jorjia, URSS, 1934-2007) *[[Oscar Chajes]] (Ukraina, Aostria, SUA, 1873-1928) *[[Ferenc Chalupetzky]] (Hungaria, 1886-1951) *[[Edward Chamier]] (Bro-Saoz, Bro-C'hall, 1840-1892) *[[Chan Peng Kong]] (Singapour, *1956) *[[Sandipan Chanda]] (India, *1983) *[[Chang Tung Lo]] (Sina, bet ganet a-raok 1960) *[[Murray Chandler]] (Zeland-Nevez, Bro-Saoz, *1960) *[[Pascal Charbonneau]] (Kanada, *1983) *[[Inga Charkhalashvili]] (Jorjia, *1983) *[[Rudolf Charousek]] (Hungaria, 1873-1900) *[[Hilda Chater]] (Kerne-Veur, Bro-Saoz, Iwerzhon, 1874-1968) *[[Chantal Chaudé de Silans]] (Bro-C'hall, 1919-2001) *[[Valery Chekhov]] (Rusia, *1955) *[[Vitalia Chekhover]] (Rusia, 1908-1965) *[[Chen De]] (Sina, *1949) *[[Ivan Cheparinov]] (Bulgaria, *1986) *[[Mariana Cherati]] (Arc'hantina, *1973) *[[Alexander Cherepkov]] (URSS, Rusia, *1920) *[[Irving Chernev]] (Rusia, SUA, 1900-1981) *[[Alexander Chernin]] (URSS, Ukraina, Hungaria, *1960) *[[Konstantin Chernyshov]] (URSS, Rusia, *1967) *[[André Chéron]] (Bro-C'hall, 1895-1980) *[[Adriano Chicco]] (Italia, 1907-1990) *[[Marianna Chierici]] (Italia, *1990) *[[Walid Chikhaoui]] (Tunizia, *1978) *[[Aleksey Chirov]] (URSS, Latvia, Spagn, *1972) *[[Duilio Collutiis]] (Italia, *1976) *[[Vladimir Chouchelov]] (URSS, Rusia, Belgia, *1969) *[[Larry Christiansen]] (SUA, *1956) *[[Slavko Cicak]] (Montenegro, Sveden, *1969) *[[Roberto Cifuentes]] (Chile, Izelvroioù, Spagn, *1957) *[[Pavlina Čilingirova]] (Bulgaria, *1955) *[[Victor Ciocâltea]] (Roumania, 1932-1983) *[[Pieter Claesen]] (Belgia, *1971) *[[Hermann Clemenz]] (Estonia, 1846-1908) *[[Albert Clerc]] (Bro-C'hall, 1830-1918) *[[Viktorija Čmilytė]] (Lituania, *1983) *[[James Cobb]] (Kembre, *1977) *[[John Cochrane (echedoù)|John Cochrane]] (Bro-Saoz, 1798-1878) *[[Erich Cohn]] (Alamagn, 1884-1918) *[[Wilhelm Cohn]] (Alamagn, 1859-1913) *[[Margarida Coimbra]] (Portugal, *1983) *[[Niala Collazo Hidalgo-Gato]] (Kuba, Spagn, *1983) *[[Edgard Colle]] (Belgium, 1897-1932) *[[John W. Collins]] (SUA, 1912-2001) *[[Eugene Ernest Colman]] (Bro-Saoz, 1878-1964) *[[Zulema Colman]] (Arc'hantina, *?) *[[Adrián García Conde]] (Mec'hiko, Bro-Saoz, 1886-1943) *[[Ennio Contedini]] (Italia, *1934) *[[Daniel Contin]] (Italia, Arc'hantina, *1962) *[[Stuart Conquest]] (Bro-Saoz, *1967) *[[John Grantley Cooper]] (Kembre, *1954) *[[Gorik Cools]] (Belgia, *1964) *[[John Grantley Cooper]] (Kembre, *1954) *[[Anya Corke]] (Bro-Saoz, Hong Kong, *1990) *[[Frants Cornelis]] (Belgia, *1942) *[[Nicolaas Cortlever]] (Izelvroioù, 1915-1995) *[[Juan Corzo]] (Kuba, 1873-1941) *[[Laura Costantini]] (Italia, *1985) *[[Roberto Cosulich]] (Italia, 1946-?) *[[Carlo Cozio]] (Italia, 1715-1780) *[[Spencer Crakanthorp]] (Aostralia, 1885-1936) *[[Pia Cramling]] (Sveden, *1963) *[[Robert Crépeaux]] (Bro-C'hall, 1900-1994) *[[Walter Cruz]] (Brazil, 1910-1967) *[[István Csom]] (Hungaria, *1940) *[[Miguel Cuéllar]] (Kolombia, 1916-1985) *[[Josef Cukierman]] (Polonia, Bro-C'hall, 1900-1941) *[[John Curdo]] (SUA, *1931) *[[Elisabeth Cuypers]] (Belgia) *[[Ognjen Cvitan]] (Kroatia, *1961) *[[Hieronim Czarnowski]] (Polonia, Bro-C'hall, Aostria-Hungaria, 1834-1902) *[[Moshe Czerniak]] (Polonia, Israel, 1910-1984) </div> == C'H == <div style="column-count:2;"> *[[Aleksandr C'halifman]] (URSS, Rusia, *1966) *[[Ibragim C'hamrakoulov]] (Ouzbekistan, Spagn, *1982) *[[Igor C'henkin]] (Rusia, Alamagn, *1968) *[[Ratmir C'holmov]] (URSS, Lituania, 1925-2006) </div> == D == <div style="column-count:2;"> *[[Arthur Dake]] (SUA, 1910-2000) *[[Colm Daly]] (Iwerzhon, *1967) *[[Mohammed Damaj]] (Palestina, *2001) *[[Rui Damaso]] (Portugal, *1968) *[[Damião de Odemira|Pedro Damiano]] (Portugal, 1480-1544) *[[Mato Damjanović]] (Kroatia, 1927-2011) *[[Gösta Danielsson]] (Sveden, 1912-1978) *[[Silvio Danailov]] (Bulgaria, *1961) *[[Elina Danielian]] (Armenia, *1978) *[[A. Polak Daniels]] (Izelvroioù, a-raok 1855-goude 1883) *[[Gösta Danielsson]] (Sveden, 1912-1978) *[[Dawid Daniuszewski]] (Polonia, 1885-1944) *[[Klaus Darga]] (Alamagn, *1934) *[[Alberto David]] (Luksembourg, *1970) *[[Jacques Davidson]] (Izelvroioù, 1890-1961) *[[Mary Elizabeth Davies]] (Kembre, 1925-2015) *[[Nigel Rodney Davies|Nigel Davies]] (Kembre, Bro-Saoz, *1960) *[[Frederic Deacon]] (Bro-Saoz, 1829-1875) *[[Alba Decataldo]] (Italia, *1970) *[[Brenda Decorte]] (Belgia) *[[Chakkravarthy Deepan]] (India, *1987) *[[Nick de Firmian]] (SUA, *1957) *[[Alain Defize]] (Belgia, *1953) *[[Marigje Degrande]] (Belgia, *1992) *[[Boris De Greiff]] (Kolombia, *1930) *[[Odile de Heilbronner]] (Arc'hantina, 1930-?) *[[Ann Teresa Delaney]] (Iwerzhon, *1962) *[[Aleksander Delchev]] (Bulgaria, *1971) *[[Gunter Deleyn]] (Belgia, *1955) *[[Mairelys Delgado Crespo]] (Kuba, Spagn, *1974) *[[Eugene Delmar]] (SUA, 1841-1909) *[[Ercole Del Rio]] (Italia, 1723 pe 1726-1802) *[[Lucio Del Vecchio]] (1907-1980) *[[Yelena Dembo]] (Rusia, Israel, Hungaria, Gres, *1983) *[[Arnold Denker]] (SUA, 1914-2005) *[[Frans Dennis]] (Namibia, *1982) *[[Maria De Rosa]] (Italia, *1988) *[[Alexandre Deschapelles]] (Bro-C'hall, 1780-1847) *[[Andrei Deviatkin]] (Rusia, *1980) *[[Paul Devos]] (Belgia, 1911-1981) *[[Mathias de Wachter]] (Belgia, *1979) *[[Aleksandr Dgebouadze]] (Jorjia, URSS, Belgia, *1971) *[[André Diamant]] (Brazil, *1990) *[[Paulo Dias]] (Portugal, *1979) *[[Wilsaida Diaz]] (Republik Dominikan, *1991) *[[Emil Josef Diemer]] (Alamagn), 1908-1990) *[[Mark Diesen]] (SUA, 1957-2008) *[[Julius Dimer]] (Alamagn), 1871-1945) *[[Ding Liren]] (Sina), *1992) *[[Nathan Divinsky]] (Kanada, *1925) *[[Rune Djurhuus]] (Norvegia, *1970) *[[Maxim Dlugy]] (Rusia, SUA, *1966) *[[Josef Dobiáš]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1886-1981) *[[Yosef Dobkin]] (Rusia, Israel, *1909) *[[Tihomir Atanasov Dovramadjiev]] (Bulgaria, *1979) *[[Stefan Docx]] (Belgia, *1974) *[[Yury Dokhoian]] (Rusia, *1964) *[[Sergey Dolmatov]] (Rusia, *1959) *[[Lenier Dominguez]] (Kuba, *1983) *[[Józef Dominik]] (Polonia, 1894-1920) *[[Zadok Domnitz]] (Israel, *1933) *[[Elena Donaldson]] (Rusia, Georgia, SUA, *1957) *[[John W. Donaldson]] (SUA, *1958) *[[Ivo Donev]] (Aostria, *1959) *[[Jan Hein Donner]] (Izelvroioù, 1927-1988) *[[Iossif Dorfman]] (Ukraina, Bro-C'hall, *1952) *[[Ashote Draftian]] (Belgia, *1955) *[[Alexei Dreiev]] (URSS, Rusia, *1969) *[[Leonids Dreibergs]] (Latvia, SUA, 1908-1969) *[[Petar Drenchev]] (Bulgaria, *1977) *[[Kurt Dreyer]] (Alamagn, Afrika ar Su), 1909-1981) *[[Tihomil Drezga]] (Kroatia, SUA, 1903-1981) *[[Yuri Drozdovskij]] (Ukraina, *1984) *[[Leroy Dubeck]] (SUA, *1939) *[[Serafino Dubois]] (Italia, 1817-1899) *[[Daniil Dubov]] (Rusia, *1996) *[[Andreas Dückstein]] (Hungaria, Aostria, *1927) *[[Jean Dufresne]] (Alamagn, 1829-1893) *[[Yves Duhayon]] (Belgia, *1954) *[[Andreas Duhm]] (Alamagn, Suis, 1883-1975) *[[Dietrich Duhm]] (Alamagn, Suis, 1880-1954) *[[Hans Duhm]] (Alamagn, Suis, 1878-1946) *[[Arthur Dunkelblum]] (Polonia, Belgia, 1906-1979) *[[Joaquim Durão]] (Portugal, 1930-2015) *[[Oldřich Duras]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1882-1957) *[[Marc Dutreeuw]] (Belgia, *1960) *[[Fyodor Duz-Khotimirsky]] (Ukraina, 1879-1965) *[[Mark Dvoretsky]] (Rusia, *1947) *[[Joanna Dworakowska]] (Polonia, *1978) *[[Eduard Dyckhoff]] (Alamagn, 1880-1949) *[[Viacheslav Dydyshko]] (Belarus, *1949) *[[Boruch DynerBoruch Israel Dyner]] (Polonia, Belgia, Israel, 1903-1979) *[[Semen Dvoirys]] (Rusia, *1958) *[[Nana Dzagnidze]] (Jorjia, *1987) *[[Roman Dzindzichashvili]] (Jorjia, Israel, SUA, *1944) *[[Marat Dzhumaev]] (Ouzbekistan, *1976) </div> == E == <div style="column-count:2;"> *[[James Eade]] (SUA, *1957) *[[Zahar Efimenko]] (Ukraina, *1985) *[[Igor Efimov (Monako)|Igor Efimov]] (URSS, Jorjia, Rusia, *1960) *[[Marsel Efroimski]] (Israel, *1995) *[[Jaan Ehlvest]] (Estonia, *1962) *[[Rakhil Eidelson]] (Belarus, *1958) *[[Charles Sidney Eichab]] (Namibia, *1979) *[[Vereslav Eingorn]] (Ukraina, *1956) *[[Louis Eisenberg]] (Ukraina, SUA, 1876-goude 1909) *[[Bengt Ekenberg]] (Sveden, 1912-1986) *[[Folke Ekström]] (Sveden, 1906-2000) *[[Fouad El Taher]] (Egipt, *1965) *[[Essam El-Gindy]] (Egipt, *1966) *[[Erich Eliskases]] (Aostria, Alamagn, Arc'hantina, Brazil, 1913-1997) *[[Pavel Eljanov]] (Ukraina, *1983) *[[Moissei Eljaschoff]] (Lituania, 1870-1919) *[[Aluteni El Shaddai]] (Namibia, *1991) *[[Jaime Emma]] (Arc'hantina, 1938-2005) *[[John Emms (echedoù)|John Emms]] (Bro-Saoz, *1967) *[[Elijah Emojong]] (Ouganda, *1992) *[[Lucijs Endzelins]] (Estonia, Latvia, Aostralia, 1909-1981) *[[Jens Enevoldsen]] (Denmark, 1907-1980) *[[Ludwig Engels]] (Alamagn, Brazil, 1905-1967) *[[Berthold Englisch]] (Aostria, 1851-1897) *[[David Enoch]] (Israel, *1900) *[[Vladimir Epishin]] (Rusia, *1965) *[[Stefan Erdélyi]] (Hungaria, Roumania, 1905-1968) *[[Hanna Ereńska]] (Polonia, *1946) *[[Evgenij Ermenkov]] (Bulgaria, Palestina, *1949) *[[Wilhelm Ernst (echedoù)|Wilhelm Ernst]] (Alamagn, 1905-1952) *[[John Angus Erskine]] (Zeland-Nevez, Aostralia, 1873-1960) *[[Yakov Estrin]] (Rusia, 1923-1987) *[[Max Euwe]] (Izelvroioù, 1901-1981) *[[Deborah Evans-Quek]] (Kembre, *1961) *[[Larry Evans]] (SUA, 1932-2010) *[[William Evans|William Davies Evans]] (Kembre, 1790-1872) *[[Alexander Evensohn]] (Ukraina, 1892-1919) *[[Mohamed Ezat]] (Egipt, *1978) *[[Győző Exner]] (Hungaria, 1864-1945) </div> == F == <div style="column-count:2;"> *[[Gisella Facchini]] (Italia, *1954) *[[Samuel Factor]] (Polonia, SUA, 1883-1949) *[[Louisa Matilda Fagan]] (Italia, Bro-Saoz, 1850-1931) *[[Hugo Fähndrich]] (Hungaria, Aostria, 1851-1930) *[[Hans Fahrni]] (Bohemia, Suis, 1874-1939) *[[William Fairhurst]] (Bro-Saoz, Skos, Zeland-Nevez, 1903-1982) *[[Sammi Fajarowicz]] (Alamagn, 1908-1940) *[[Ekateríni Fakhirídou]] (Gres, *1964) *[[Raphael Falk]] (Rusia, 1856-1913) *[[Ernst Falkbeer]] (Aostria-Hungaria, 1819-1885) *[[Roquelina Fandiño Reyes]] (Kuba, *1968) *[[Yara Faqeeh]] (Palestina, *1999) *[[Álvaro Faria]] (Portugal, *1954) *[[Ali Farahat]] (Egipt, *1975) *[[Stefan Fazekas]] (Hungaria, Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1898-1967) *[[Adham Fawzy]] (Egipt, *2000) *[[Sergey Fedorchuk]] (Ukraina, *1981) *[[Alexei Fedorov]] (Belarus, *1972) *[[John Fedorowicz]] (SUA, *1958) *[[Vladimir Fedoseev]] (Rusia, *1995) *[[Movsas Feigins]] (Latvia, Arc'hantina, 1908-1950) *[[Rafał Feinmesser]] (Polonia, *a-raok 1906) *[[Florin Felecan]] (Roumania, SUA, *1980) *[[Rubén Felgaer]] (Arc'hantina, *1981) *[[Virgilio Fenoglio]] (Arc'hantina, 1902-1990) *[[António Fernandes]] (Portugal, *1962) *[[María Florencia Fernández]] (Arc'hantina, *1991) *[[Diogo Fernando]] (Portugal, *1980) *[[Arthur Feuerstein]] (SUA, *1935) *[[Alexandr Fier]] (Brazil, *1988) *[[Martha Fierro]] (Ecuador, *1977) *[[Rubens Filguth]] (Brazil, *1956) *[[Miroslav Filip]] (Tchekoslovakia, Republik Tchek, 1928-2009) *[[Jakub Filipek]] (Belgia, *1979) *[[Anton Filippov]] (Ouzbekistan, *1986) *[[Reuben Fine]] (SUA, 1914-1993) *[[Ben Finegold]] (SUA, *1969) *[[Gina Linn Finegold]] (SUA) *[[Julius Finn]] (Polonia, SUA, 1871-1931) *[[Nick de Firmian]] (SUA, *1957) *[[Bobby Fischer]] (SUA, Island, 1943-2008) *[[Alex Fishbein]] (SUA, *1968) *[[Giuliana Fittante]] (Italia, *1951) *[[Alexander Flamberg]] (Polonia, 1880-1926) *[[Alfred Flatow (echedoù)|Alfred Flatow]] (Alamagn, Aostralia, *1937) *[[Glenn Flear]] (Bro-Saoz, *1959) *[[Ernst Flechsig]] (Alamagn, 1852-1890) *[[Bernhard Fleissig]] (Hungaria, Aostria, 1853-1931) *[[Max Fleissig]] (Hungaria, Aostria, 1845-goude 1882) *[[János Flesch]] (Hungaria, 1933-1983) *[[Salomon Flor]] (URSS, Ukraina, Tchekoslovakia, Rusia, 1908-1983) *[[Rodrigo Flores]] (Chile, 1913-2007) *[[Alberto Foguelman]] (Arc'hantina, *1923) *[[Jan Foltys]] (Tchekoslovakia, 1908-1952) *[[George Salto Fontein]] (Izelvroioù, 1890-1963) *[[Leó Forgács]] (Hungaria, 1881-1930) *[[Győző Forintos]] (Hungaria, *1935) *[[Greta Foulon]] (Belgia, *1946) *[[Albert Fox]] (SUA, 1881-1964) *[[Maurice Fox]] (Ukraina, Kanada, 1898-1988) *[[Alfons Franck]] (Belgia) *[[Zenon Franco]] (Paraguay, *1956) *[[Selim Franklin (echedoù)|Selim Franklin]] (Bro-Saoz, SUA, 1814-1884) *[[Janelle Mae Frayna]] (Filipinez, *1996) *[[Michael Freeman (echedoù)|Michael Freeman]] (Bro-Saoz, Zeland-Nevez, *1960) *[[Friedhelm Freise]] (Alamagn) *[[Laurent Fressinet]] (Bro-C'hall, *1981) *[[Sergey von Freymann]] (Rusia, URSS, Ouzbekistan, 1882-1946) *[[Joel Fridlizius]] (Sveden, 1869-1963) *[[Daniel Fridman]] (URSS, Latvia, Alamagn, *1976) *[[Frederic Friedel]] (Alamagn, *1945) *[[Gunnar Friedemann]] (Estonia, 1909-1943) *[[David Friedgood]] (Suafrika, Bro-Saoz, *1946) *[[Henryk Friedman]] (Polonia, 1903-1942) *[[Alexander Fritz]] (Alamagn, 1857-1932) *[[António Frois]] (Portugal, *1962) *[[Severin From]] (Danmark, 1828-1895) *[[Zirka Frómeta Castillo]] (Kuba, *1963) *[[Achilles Frydman]] (Polonia, 1905-1940) *[[Paulino Frydman]] (Polonia, Arc'hantina, 1905-1982) *[[Ľubomír Ftáčnik]] (Tchekoslovakia, Slovakia, *1957) *[[Andrija Fuderer]] (Yougoslavia, Vojvodina, Belgia, 1931-2011) *[[Semyon Furman]] (Rusia, 1920-1978) *[[Ivana Maria Furtado]] (India, *1999) *[[Géza Füster]] (Hungaria, Kanada, 1910-1990) *[[Roy Fyllingen]] (Norvegia, *1975) </div> == G == <div style="column-count:2;"> *[[Susanna Gaboyan]] (Armenia, *1996) *[[Vougar Gachimov]] (Azerbaidjan, 1986-2014) *[[Merab Gagunashvili]] (Jorjia, *1985) *[[Luís Galego]] (Portugal, *1966) *[[Aleksandr Galkin (echedoù)|Aleksandr Galkin]] (Rusia, *1979) *[[Joseph Gallagher]] (Iwerzhon, Bro-Saoz, Suis, *1964) *[[Alisa Galliamova]] (URSS, Rusia, *1972) *[[Lilit Galojan]] (Armenia, *1983) *[[Surya Shekhar Ganguly]] (India, *1983) *[[Nona Gaprindachvili]] (URSS, Jorjia, *1941) *[[Valeriane Gaprindashvili]] (Jorjia, *1982) *[[Carlos Garcia Palermo]] (Arc'hantina, Italia, *1953) *[[Raimundo García]] (Arc'hantina, *1936) *[[Timour Gareev]] (Ouzbekistan, *1988) *[[Eldar Gasanov]] (Ukraina, *1982) *[[Vugar Gashimov]] (Azerbaidjan, 1986-2014) *[[Anna Gasik]] (Polonia, *1988) *[[Genric'h Gasparyan]] (Armenia, URSS, 1910-1995) *[[Einar Gausel]] (Norvegia, *1963) *[[Viktor Gavrikov]] (Lituania, Suis, *1957) *[[Vladas Gefenas]] (URSS, Lituania, *1955) *[[Steven Geirnaert]] (Belgia, *1984) *[[Tamaz Gelashvili]] (URSS, Jorjia, *1978) *[[Boris Gelfand]] (URSS, Belarus, Israel, *1968) *[[Efim Geller]] (URSS, Ukraina, 1925-1998) *[[Uzi Geller]] (Israel, *1931) *[[Lili Gelovani]] (Jorjia, URSS, 1911-1973) *[[Petar Genov]] (Bulgaria, *1970) *[[Ljubka Genova]] (Bulgaria, *1983) *[[Ružka Genova]] (Bulgaria, *1963) *[[Kiril Georgiev]] (Bulgaria, *1965) *[[Krum Georgiev]] (Bulgaria, *1958) *[[Antonina Georgieva]] (Bulgaria, *1948) *[[Ernő Gereben]] (Hungaria, Suis 1907-1988) *[[Regina Gerlecka]] (Polonia, 1913-1983) *[[Eugenio German]] (Brazil, 1930-2001) *[[Theodor Germann]] (Latvia, 1879-1935) *[[Alik Gershon]] (Israel, *1980) *[[Edward Gerstenfeld]] (Polonia, Ukraina 1915-1943) *[[Georgy Geshev]] (Bulgaria, 1903-1937) *[[Maria Gevorgyan]] (Armenia, *1994) *[[Ehsan Ghaem Maghami]] (Iran, *1982) *[[Tigran Gharamian]] (Bro-C'hall, *1984) *[[Ameet Ghasi]] (Bro-Saoz, *1987) *[[Vera Ghazarian]] (Armenia, URSS) *[[Florin Gheorghiu]] (Roumania, *1944) *[[Amédée Gibaud]] (Bro-C'hall, 1885-1957) *[[Johannes Giersing]] (Danmark, 1872-1954) *[[Ellen Gilbert]] (SUA 1837-1900) *[[Jessie Gilbert]] (Bro-Saoz, 1987-2006) *[[Karl Gilg]] (Tchekoslovakia, Alamagn, 1901-1981) *[[Aivars Gipslis]] (URSS, Latvia, 1937-2000) *[[Anish Giri]] (Izelvroioù, *1994) *[[Angelo Giusti]] (Italia, 1901-1986) *[[Alberto Giustolisi]] (Italia, 1928-1990) *[[Matteo Gladig]] (Italia, 1880-1915) *[[Oleg Gladyszev]] (Rusia, *1977) *[[Eduard Glass]] (Aostria, 1902 - goude 1980) *[[Evgeny Gleizerov]] (URSS, Rusia, *1963) *[[Igor Glek]] (URSS, Rusia, Alamagn, *1961) *[[Svetozar Gligorić]] (Yougoslavia, Serbia, 1923-2012) *[[Jozef Gobert]] (Belgia) *[[Fernand Gobet]] (Suis, *1962) *[[Rumjana Gočeva]] (Bulgaria, *1957) *[[Michele Godena]] (Italia, *1967) *[[Carl Goering]] (Alamagn, 1841-1879) *[[Alphonse Goetz]] (Bro-C'hall, 1865-1934) *[[Leonid Gofshtein]] (Israel, *1953) *[[Ksenia Gogiava]] (Jorjia, URSS, 1916-1973) *[[Jason Goh Koon-Jong]] (Singapour, *1989) *[[Veronika Goi]] (Italia, *1980) *[[Goh Weiming]] (Singapour, *1983) *[[Samuel Gold]] (Hungaria, Aostria, SUA, 1835-1920) *[[Alexander Goldin]] (URSS, Rusia, *1965) *[[Rusudan Goletiani]] (URSS, Jorjia, SUA, *1980) *[[Celso Golmayo Torriente]] (Kuba, Spagn, 1879-1924) *[[Celso Golmayo Zúpide]] (Spagn, Kuba, 1820-1898) *[[Manuel Golmayo Torriente]] (Kuba, Spagn, 1883-1973) *[[Vitali Golod]] (URSS, Ukraina, Israel *1971) *[[Harry Golombek]] (Bro-Saoz, 1911-1995) *[[Alexander Goloshchapov]] (URSS, Ukraina, *1978) *[[Alexander Ferdinand von der Goltz]] (Alamagn, 1819-1858) *[[Valentina Golubenko]] (Estonia, Kroatia, *1990) *[[Mikhail Golubev]] (URSS, Ukraina, *1970) *[[Javiera Gómez]] (Chile, *2002) *[[Ângela Gonçalves]] (Portugal) *[[Aleksei Goncharov]] (Rusia, 1879-1913) *[[Gong Qianyun]] (Sina, *1985) *[[Jayson Gonzales]] (Filipinez, *1969) *[[Soledad González de Huguet]] (Arc'hantina, 1934-2012) *[[José González García]] (Mec'hiko, *1973) *[[Juan Carlos González Zamora]] (Mec'hiko, *1968) *[[David S. Goodman]] (Bro-Saoz, SUA, *1958) *[[Johan Goormachtigh]] (Belgia, *1955) *[[Irina Gorchkova]] (Belgia, *1977) *[[Stephen J. Gordon]] (Bro-Saoz, *1986) *[[Danny Gormally]] (Bro-Saoz, *1976) *[[George H. D. Gossip]] (SUA, Bro-Saoz, 1841-1907) *[[Solomon Gotthilf]] (URSS, Rusia, 1903-1967) *[[Hermann von Gottschall]] (Alamagn, 1862-1933) *[[Mic'hail Gourevitch (echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] (URSS, Ukraina, Belgia, Turkia, *1959) *[[Tarek Goutali]] (Aljeria, *1983) *[[Boris Grachev]] (Rusia, *1986) *[[Aleksander Graf]] (URSS, Ouzbekistan, Alamagn, *1962) *[[Sonja Graf]] (Alamagn, Arc'hantina, SUA, 1908-1965) *[[Rita Gramignani]] (Italia, *1943) *[[Julio Granda]] (Perou, *1967) *[[Roberto Grau]] (Arc'hantina, 1900-1944) *[[Gioacchino Greco]] (Italia, 1600 - c. 1634) *[[Ewen McGowen Green]] (Zeland-Nevez, *1950) *[[Alon Greenfeld]] (SUA, Israel, *1964) *[[John Grefe]] (SUA, *1947) *[[Bernhard Gregory]] (Estonia, Alamagn, 1879-1939) *[[Gisela Kahn Gresser]] (SUA, 1906-2000) *[[Helgi Gretarsson]] (Island, *1977) *[[Richard Griffith (echedoù)|Richard Griffith]] (Bro-Saoz, 1872-1955) *[[Nikolay Grigoriev]] (URSS, Rusia, 1895-1935) *[[Avetik Grigoryan]] (Armenia, *1989) *[[Vincent Grimm]] (Aostria, Hungaria, 1800-1872) *[[Aleksandr Grichtchouk]] (URSS, Rusia, *1983) *[[Efstratios Grivas]] (Gres, *1966) *[[Henri Grob]] (Suis, 1904-1974) *[[Aristide Gromer]] (Bro-C'hall, *1909) *[[Adriaan de Groot]] (Izelvroioù, *1914) *[[Ernst Grünfeld]] (Aostria, 1893-1962) *[[Yehuda Gruenfeld]] (Polonia, Israel, *1956) *[[James Grundy (echedoù)|James Grundy]] (Bro-Saoz, SUA, 1855-1919) *[[Izaak Grynfeld]] (Polonia, Israel, *1920) *[[Gu Xiaobing]] (Sina, *1985) *[[Ion Gudju]] (Roumania, 1897-1988) *[[Richard Guerrero]] (Spagn, *1973) *[[Eduard Gufeld]] (URSS, Ukraina, SUA, 1936-2002) *[[Ilse Guggenberger]] (Kolombia, *1942) *[[Carlos Guimard]] (Arc'hantina, 1913-1998) *[[Cemil Gulbas]] (Belgia, *1980) *[[Boris Gulko]] (URSS, Rusia, SUA, *1947) *[[Gunnar Gundersen (echedoù)|Gunnar Gundersen]] (Bro-C'hall, Norvegia, Aostralia, 1882-1943) *[[Isidor Gunsberg]] (Hungaria, Bro-Saoz, 1854-1930) *[[Abhijeet Gupta]] (India, *1989) *[[Dmitry Gurevich]] (URSS, Rusia, SUA, *1956) *[[Ilya Gurevich]] (URSS, Ukraina, SUA, *1972) *[[Mikhail Gurevich (echedoù)|Mikhail Gurevich]] (URSS, Ukraina, Belgia, Turkia, *1959) *[[Bukhuti Gurgenidze]] (URSS, Jorjia, 1933-2008) *[[Nino Gurieli]] (Jorjia, URSS, *1961) *[[Jan Gustafsson]] (Alamagn, *1979) *[[Emanuel Guthi]] (Israel, *1930) *[[Lev Gutman]] (URSS, Latvia, Israel, Alamagn, *1945) *[[Fritz Gygli]] (Suis, 1896-1980) *[[Alfred William Gyles]] (Zeland-Nevez, 1888-1967) </div> == H == <div style="column-count:2;"> *[[Mohamed Haddouche]] (Aljeria, *1984) *[[Anna Hahn (echedoù)|Anna Hahn]] (Latvia, SUA, *1976) *[[Anna Hairapetian]] (Armenia, *1989) *[[Anna Hakobian]] (Armenia, URSS) *[[Vladimir Hakobyan]] (Armenia, *1971) *[[Vitalia Halberstadt]] (Ukraina, Bro-C'hall, 1903-1967) *[[Alexander Halprin]] (Rusia, Aostria, 1868-1921) *[[Ahmed Ibrahim Hamed]] (Egipt, *1954) *[[Tunc Hamarat]] (Turkia, Aostria, *1946) *[[Hicham Hamdouchi]] (Maroko, *1972) *[[Rani Hamid]] (Bangladesh, *1944) *[[Jon Ludvig Hammer]] (Norvegia, *1990) *[[Taqwa Hamouri]] (Palestina, *2006) *[[Carl Hamppe]] (Suis, Aostria, 1814-1876) *[[Milton Hanauer]] (SUA, 1908-1988) *[[Mclean Handjaba]] (Namibia, *1991) *[[James Hanham]] (SUA, 1840-1923) *[[Hermann von Hanneken (echedoù)|Hermann von Hanneken]] (Alamagn, 1810-1886) *[[Curt Hansen (echedoù)|Curt Hansen]] (Danmark, *1964) *[[Wilhelm Hanstein]] (Alamagn, 1811-1850) *[[Khosro Harandi]] (Iran, *1950) *[[Dronavalli Harika]] (India, *1991) *[[Pendyala Harikrishna]] (India, *1986) *[[Max Harmonist]] (Alamagn, 1864-1907) *[[Daniel Harrwitz]] (Alamagn, Bro-C'hall, 1823-1884) *[[William Hartston]] (Bro-Saoz, *1947) *[[Wolfgang Hasenfuss]] (Latvia, *1900) *[[Stewart Haslinger]] (Bro-Saoz, *1981) *[[Arnaud Hauchard]] (Bro-C'hall, *1971) *[[Toshi Haufiku]] (Namibia, *1989) *[[Cécile Haussernot]] (Bro-C'hall, *1998) *[[Stephane Hautot]] (Belgia, *1969) *[[Kornél Havasi]] (Hungaria, 1892-1945) *[[Mark Hebden]] (Bro-Saoz, *1958) *[[Jean Hebert]] (Kanada, *1957) *[[Hans-Joachim Hecht]] (Alamagn, *1939) *[[Jonny Hector]] (Sveden, *1964) *[[Fenny Heemskerk]] (Izelvroioù, 1919-2007) *[[Wolfgang Heidenfeld]] (Alamagn, Suafrika, Iwerzhon, 1911-1981) *[[Jakub Heilpern]] (Polonia, 1850-1910) *[[Herbert Heinicke]] (Brazil, Alamagn, 1905-1988) *[[Arved Heinrichsen]] (Lituania, 1879-1900) *[[Dan Heisman]] (SUA, *1950) *[[Grigory Helbach]] (Rusia, 1863-1930) *[[Karl Helling]] (Alamagn, 1904-1937) *[[Johan Hellsten]] (Sveden, *1975) *[[Hermann Helms]] (SUA, 1870-1963) *[[Ron Henley (echedoù)|Ron Henley]] (SUA, *1956) *[[Moriz Henneberger]] (Suis, 1878-1959) *[[Walter Henneberger]] (Suis, 1883-1969) *[[Luc Henris]] (Belgia, *1959) *[[Deen Hergott]] (Kanada, *1962) *[[Sigmund Herland]] (Roumania, 1865-1954) *[[Róża Herman]] (Polonia, 1902-1995) *[[Tania Regla Hernandez Alvarez]] (Kuba,Kostarika *1963) *[[Yudania Hernández Estévez]] (Kuba, Spagn, *1963) *[[Gilberto Hernández Guerrero]] (Mec'hiko, *1970) *[[Sabina Hernandez Penna]] (Arc'hantina, *1973) *[[Carla Herrera]] (Arc'hantina, *?) *[[Laura Herrera]] (Arc'hantina, *1971) *[[Abdelrahman Hesham]], (Egipt, *1992) *[[Tiger Hillarp Persson]] (Sveden, *1970) *[[Wilhelm Hilse]] (Alamagn, 1878-1940) *[[Moshe Hirschbein]] (Polonia, 1894-1940) *[[Moses Hirschel]] (Alamagn, 1754 - c. 1823) *[[Philipp Hirschfeld]] (Alamagn, 1840-1896) *[[Jóhann Hjartarson]] (Island, *1963) *[[Gohar Hlghatian]] (Armenia, URSS, *1975) *[[Slaheddine Hmadi]] (Tunizia, *1950) *[[Anastasiia Hnatyshyn]] (Ukraina, *2010) *[[Hoang Thanh Trang]] (Viêt-Nam, Hungaria, *1980) *[[Albert Hodges]] (SUA, 1861-1944) *[[Julian Hodgson]] (Bro-Saoz, *1963) *[[Leopold Hoffer]] (Hungaria, Bro-C'hall, Bro-Saoz, 1842-1913) *[[Karl Holländer]] (Alamagn, 1868-? ) *[[Edith Holloway]] (Bro-Saoz, 1868-1956) *[[Krystyna Hołuj-Radzikowska]] (Polonia, 1931-2006) *[[Walther von Holzhausen]] (Aostria, Alamagn, 1876-1935) *[[Baldur Hönlinger]] (Aostria, Alamagn, 1905-1990) *[[Bill Hook]] (SUA, British Virgin Islands, 1925–2010) *[[Vlastimil Hort]] (Tchekoslovakia, Alamagn, *1944) *[[Israel Horowitz]] (SUA, 1907-1973) *[[Bernhard Horwitz]] (Alamagn, Bro-Saoz, 1807-1885) *[[Henry Hosmer]] (SUA, 1837-1892) *[[Enamul Hossain]] (Bangladesh, *1981) *[[Hou Yifan]] (Sina, *1994) *[[Asma Houli]] (Aljeria, *1976) *[[Jovanka Houska]] (Bro-Saoz, *1980) *[[Clarence Howell]] (SUA, 1881-1936) *[[David Howell (echedoù)|David Howell]] (Bro-Saoz, *1990) *[[Manuel Leon Hoyos]] (Mec'hiko, *1989) *[[Zbyněk Hráček]] (Republik Tchek, *1970) *[[Karel Hromádka]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1887-1956) *[[Vincenc Hrubý]] (Bohemia, Aostria, Italia, 1856-1917) *[[Hsu Li Yang]] (Singapour, *1972) *[[Huang Qian]] (Sina, *1986) *[[Robert Hübner]] (Alamagn, *1948) *[[Werner Hug]] (Suis, *1952) *[[Beryl Hughes]] (Kembre, 1931-2017) *[[Krunoslav Hulak]] (Kroatia, *1951) *[[Koneru Humpy]] (India, *1987) *[[Isabel Hund]] (Alamagn) *[[Harriet Hunt]] (Bro-Saoz, *1978) *[[Stuart James Hutchings]] (Kembre, *1960) *[[Alexander Huzman]] (URSS, Ukraina, Israel, *1962) </div> == I == <div style="column-count:2;"> *[[Hatim Ibrahim 1975]], (Egipt, *1975) *[[Ildar Ibragimov]] (Rusia, SUA, *1967) *[[Bella Igla]] (Rusia, Israel, *1985) *[[Juan Iliesco]] (Roumania, Arc'hantina, 1898-1968) *[[Rolando Illa]] (SUA, Kuba, Arc'hantina, 1880-1937) *[[Miguel Illescas Córdoba]] (Spagn, *1965) *[[Alexander Ilyin-Zhenevsky]] (Rusia, 1894-1941) *[[Ernesto Inarkiev]] (Kirgizstan, Rusia, *1985) *[[Viorel Iordachescu]] (Moldova, *1977) *[[Nana Ioseliani]] (Jorjia, *1962) *[[Valentin Iotov]] (Bulgaria, *1988) *[[Andrei Istrăţescu]] (Roumania, *1985) *[[Saidali Iuldachev]] (Ouzbekistan, *1968) *[[Vassily Ivanchuk]] (Ukraina, *1969) *[[Ivan Ivanišević]] (Serbia, *1977) *[[Alexander Ivanov (echedoù)|Alexander Ivanov]] (SUA, *1956) *[[Igor Ivanov (echedoù)|Igor Ivanov]] (Rusia, Kanada, SUA, 1947-2005) *[[Božidar Ivanović]] (Montenegro, *1949) *[[Borislav Ivkov]] (Serbia, *1933) *[[Stefan Izbinsky]] (Ukraina, 1884-1912) *[[Zviad Izoria]] (Georgia, *1984) </div> == J == <div style="column-count:2;"> *[[Jana Jacková]] (Republik Tchek, *1982) *[[Egil Jacobsen]] (Danmark, 1897-1923) *[[Ernst Jacobson]] (Sveden, ?-?) *[[Michel Jadoul]] (Belgia, *1957) *[[Carl Jaenisch]] (Finland, Rusia, 1813-1872) *[[Charles Jaffé]] (Rusia, SUA, 1883-1941) *[[Jerzy Jagielski]] (Polonia, Alamagn, 1897-1955) *[[Dmitry Jakovenko]] (Rusia, *1983) *[[Lora Jakovleva]] (URSS, Rusia, *1932) *[[Natia Janjgava]] (Jorjia, URSS, *1972) *[[Dragoljub Janošević]] (Serbia, *1923) *[[Chaim Janowski]] (Polonia, Alamagn, Japan, c. 1868 - 1935) *[[Dawid Janowski]] (Polonia, Bro-C'hall, 1868-1927) *[[Vlastimil Jansa]] (Tchekoslovakia, Republik Tchek, *1942) *[[Nicolai Jasnogrodsky]] (Ukraina, Bro-Saoz, SUA, 1859-1914) *[[Carlos Jauregui]] (Chile, Kanada, *1932) *[[Lela Javakhishvili]] (Jorjia, *1984) *[[Florian Jenni]] (Suis, *1980) *[[Stephen Jessel]] (Iwerzhon, *1986) *[[Eleazar Jiménez]] (Kuba, *1928) *[[Baadur Jobava]] (Jorjia, *1983) *[[Leif Erlend Johannessen]] (Norvegia, *1980) *[[Svein Johannessen]] (Norvegia, 1937-2007) *[[Ingi Randver Jóhannsson]] (Island, 1936-2010) *[[Darryl Johansen]] (Aostralia, *1959) *[[Walter John]] (Polonia, Alamagn, 1879-1940) *[[Hans Johner]] (Suis, 1889-1975) *[[Paul Johner]] (Suis, 1887-1938) *[[Jean-François Jolly]] (Breizh, *1986) *[[Gawain Jones]] (Bro-Saoz, *1987) *[[Iolo Ceredig Jones]] (Kembre, 1947-2021) *[[Richard Stuart Jones]] (Kembre, *1983) *[[T. Llew Jones]] (Kembre, 1915-2009) *[[Kirsten Jorrit]] (Namibia, *1979) *[[Ju Wenjun]] (Sina, *1991) *[[Carlos Eleodoro Juárez]] (Arc'hantina, 1938-2024) *[[Max Judd]] (Polonia, SUA, 1851-1906) *[[Klaus Junge]] (Chile, Alamagn, 1924-1945) *[[Otto Junge]] (Chile, Alamagn, 1887-1978) *[[Miervaldis Jursevskis]] (Latvia, Kanada, *1921) </div> == K == <div style="column-count:2;"> *[[Mejdi Kaabi]] (Tunizia, 1961-2019) *[[Joyce Kabengano]] (Ouganda, *1990) *[[Ketino Kachiani]] (Jorjia, URSS, Alamagn, *1971) *[[Bernhard Kagan]] (Polonia, Alamagn, 1866-1932) *[[Shimon Kagan]] (Israel, *1942) *[[Victor Kahn]] (Rusia, Bro-C'hall, 1889-1971) *[[Gregory Kaidanov]] (URSS, Ukraina, Rusia, SUA, *1959) *[[Osmo Kaila]] (Finland, 1916-1991) *[[Eliso Kakabadze]] (Jorjia, URSS, 1929-1998) *[[Tsitsino Kakhabrishvili]] (Jorjia, *1946) *[[Svetlana Kalandarishvili]] (Jorjia, URSS, *1937) *[[Lusik Kalashian]] (Armenia, URSS) *[[Charles Kalme]] (Latvia, Alamagn, SUA, 1939-2003) *[[Sigitas Kalvaitis]] (Lituania, *1987) *[[Gata Kamski]] (URSS, Tatarstan, Rusia, SUA, *1974) *[[Ilya Kan]] (URSS, Rusia, 1909-1978) *[[Marcus Kann]] (Aostria, 1820-1886) *[[Tarun Kanyamarala]] (India, Iwerzhon *2004) *[[Trisha Kanyamarala]] (India, Iwerzhon *2005) *[[Albert Kapengut]] (Belarus, *1945) *[[Julio Kaplan]] (Arc'hantina, Puerto Rico, SUA, *1950) *[[Darja Kapš]] (Slovenia, *1981) *[[Nikola Karaklajić]] (Yougoslavia, 1926-2008) *[[Silva Karapetian]] (Armenia, URSS) *[[Mona May Karff]] (Moldova, Rusia, Palestina, SUA, 1914-1998) *[[Aída Karguer]] (Arc'hantina, 1931-1976) *[[Sergei Kariakin (Estonia)|Sergei Kariakin]] (URSS, Estonia, *1964) *[[Sergei Kariakin (Ukraina)|Sergei Kariakin]] (Ukraina, Rusia, *1990) *[[Ilir Karkanaqe]] (Albania, 1956-2012) *[[Anastasiya Karlovich]] (Ukraina, *1982) *[[Jalghoum Karmel]] (Palestina, *1994) *[[Anatoliy Karpov]] (URSS, Rusia, *1951) *[[Allison Karuaera]] (Namibia, *?) *[[Isaac Kashdan]] (SUA, 1905-1985) *[[Rustam Kasimdzhanov]] (URSS,Ouzbekistan, *1979) *[[Tsiala Kasoshvili]] (Jorjia, URSS, *1963) *[[Garry Kasparov]] (URSS, Azerbaijan, Rusia, *1963) *[[Genrikh Kasparyan]] (URSS, Armenia, 1910-1995) *[[Robert Katende]] (Ouganda, *1982) *[[Miroslav Katětov]] (Tchekoslovakia, 1918-1995) *[[Fani Kats]] (URSS, Rusia, 1895-1964) *[[Arthur Kaufmann]] (Roumania, Aostria, 1872-1940) *[[Lubomir Kavalek]] (Tchekoslovakia, SUA, *1943) *[[Bechir Kchouk]] (Tunizia, *1924) *[[Raymond Keene]] (Bro-Saoz, *1948) *[[Hermann Keidanski]] (Polonia, Alamagn, 1865-1938) *[[Dieter Keller]] (Suis, *1936) *[[Edith Keller-Herrmann]] (Alamagn, *1921) *[[Rudolf Keller]] (Alamagn, 1917-1993) *[[Brian Kelly (echedoù)|Brian Kelly]] (Iwerzhon, *1978) *[[Emil Kemény]] (Hungaria, SUA, 1860-1925) *[[Edvīns Ķeņģis]] (Latvia, *1959) *[[Hugh Alexander Kennedy]] (Iwerzhon, Bro-Saoz, 1809-1878) *[[Paul Keres]] (URSS, Estonia, 1916-1975) *[[Tim Kett]] (Kembre, *1962) *[[Alexander Kevitz]] (SUA, 1902-1981) *[[Rohini Khadilkar]] (India, *1963) *[[Erna Khalafian]] (Armenia, URSS) *[[Mona Khaled]] (Egipt, *1994) *[[Mir Sultan Khan]] (India, Pakistan, 1905-1966) *[[Anahit Kharatyan]] (Armenia, *1987) *[[Andrei Kharlov]] (Rusia, 1968-2014) *[[Murtas Kazhgaleyev]] (Kazakstan, *1973) *[[Abram Khavin]] (Ukraina, 1914-1974) *[[Denis Khismatullin]] (Rusia, *1984) *[[Tamar Khmiadashvili]] (Jorjia, *1944) *[[Goodwill Khoa]] (Namibia, *1989) *[[Ratmir Kholmov]] (Rusia, Belarus, Lituania, 1925-2006) *[[Bella Khotenashvili]] (Jorjia, URSS, *1977) *[[Miranda Khorava]] (Jorjia, URSS, 1985) *[[Natalia Khoudgarian]] (Rusia, Kanada, *1975) *[[Sopiko Khukhashvili]] (Jorjia, URSS, *1975) *[[Nino Khurtsidze]] (Jorjia, URSS, *1975) *[[Inga Khurtsilava]] (Jorjia, URSS, *1975) *[[Feliks Kibbermann]] (Estonia, a-raok 1914) *[[Georg Kieninger]] (Alamagn, 1902-1975) *[[Lionel Kieseritzky]] (Estonia, Bro-C'hall, 1806-1853) *[[R.K. Kieseritzky]] (Estonia, Rusia, c. 1870 - goude 1922) *[[Grace Kigeni]] (Ouganda, *1983) *[[Daniel J. King|Daniel King]] (Bro-Saoz, *1963) *[[Olof Kinnmark]] (Sveden, 1897-1970) *[[Ove Kinnmark]] (Sveden, *1944) *[[Georg Klaus]] (Alamagn, 1912-1974) *[[Jan Kleczyński, Jr.]] (Polonia, 1875-1939) *[[Jan Kleczyński, Sr.]] (Polonia, 1837-1895) *[[Ernest Klein (echedoù)|Ernst Klein]] (Aostria, Bro-Saoz, 1910-1990) *[[Paul Klein (echedoù)|Paul Klein]] (Alamagn, Ecuador, *1930) *[[Josef Kling]] (Alamagn, 1811-1876) *[[Jānis Klovāns]] (Latvia, 1935-2010) *[[Gyula Kluger]] (Hungaria, 1914-1994) *[[Hans Kmoch]] (Aostria, Izelvroioù, SUA, 1894-1973) *[[Rainer Knaak]] (Alamagn, *1953) *[[Viktor Knorre]] (Rusia, 1840-1919) *[[Mikhail Kobalia]] (Rusia, *1978) *[[Alexander Koblencs]] (Latvia, 1916-1993) *[[Berthold Koch]] (Alamagn, 1899-1988) *[[Alexander Kochyev]] (Rusia, *1956) *[[Maja Koen]] (Bulgaria, *1993) *[[Artur Kogan]] (Ukraina, Israel, *1974) *[[Boris Kogan]] (Rusia, SUA, 1940-1993) *[[Anton Kohler]] (Alamagn, *a-raok 1914) *[[Stanisław Kohn]] (Polonia, 1895-1940) *[[Friedrich Köhnlein]] (Alamagn, 1879-1916) *[[Dmitry Kokarev (echedoù)|Dmitry Kokarev]] (Rusia, *1982) *[[Atanas Kolev]] (Bulgaria, *1967) *[[Ignác Kolisch]] (Slovakia, Aostria-Hungaria, 1837-1899) *[[Jakub Kolski]] (Polonia, 1899-1941) *[[George Koltanowski]] (Belgia, SUA, 1903-2000) *[[Henrijeta Konarkowska-Sokolov]] (Polonia, Serbia, *1938) *[[Humpy Koneru]] (India, *1987) *[[Imre König]] (Hungaria, Yugoslavia, Bro-Saoz, SUA, 1899-1992) *[[Jerzy Konikowski]] (Polonia, Alamagn, *1947) *[[F. H. Königs]] (Belgia, 1849-1941 pe 1942) *[[Alexander Konstantinopolsky]] (Ukraina, 1910-1990) *[[Danny Kopec]] (SUA, *1954) *[[Viktor Kortchnoy]] (URSS, Rusia, Suis, *1931) *[[Akshayraj Kore]] (India 1988) *[[Anton Korobov]] (Ukraina, *1985) *[[Imre Korody]] (Hungaria, 1905-1969) *[[Alexey Korotylev]] (Rusia, *1977) *[[J. Kornreich]] (Belgia) *[[Yona Kosashvili]] (URSS, Jorjia, Israel, *1970) *[[Gary Koshnitsky]] (Moldova, Aostralia, 1907-1999) *[[Nadejda Kosintseva]] (Rusia, *1985) *[[Tatiana Kosintseva]] (Rusia, *1986) *[[Aleksandra Kostenyouk]] (Rusia, *1984) *[[Boris Kostić]] (Aostria-Hungaria, Yugoslavia, 1887-1963) *[[Silvia Kot]] (Arc'hantina, *1950) *[[Jan Kotrč]] (Tchekoslovakia, 1862-1943) *[[Vasilios Kotronias]] (Gres, *1964) *[[Pavel Kotsur]] (Kazakstan, *1974) *[[Aleksandr Kotov]] (URSS, Rusia, 1913-1981) *[[Čeněk Kottnauer]] (Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1910-1996) *[[Bachar Kouatly]] (Siria, Liban, Bro-C'hall, *1958) *[[Aleksander Koukouch]] (Belgia) *[[Youriy Kouzoubov]] (Ukraina, *1990) *[[Vlatko Kovačević]] (Kroatia, *1942) *[[Alexander Kovchan]] (Ukraina, *1983) *[[Boris Koyalovich]] (Rusia, 1867-1941) *[[Valentina Kozlovskaya]] (Rusia, *1938) *[[Zdenko Kozul]] (Kroatia, *1966) *[[Jesse Kraai]] (SUA, *1972) *[[Yair Kraidman]] (Israel, *1932) *[[Adolf Kraemer]] (Alamagn, 1898-1972) *[[Adolf Kramer]] (Alamagn, 1871-1934) *[[Haije Kramer]] (Izelvroioù, 1917-2004) *[[Vladimir Kramnik]] (URSS, Rusia, *1975) *[[Michał Krasenkow]] (URSS, Rusia, Polonia, *1963) *[[Beloslava Krasteva]] (Bulgaria, *2004) *[[Orla Hermann Krause]] (Danmark, 1867-1935) *[[Martyn Kravtsiv]] (Ukraina, *1990) *[[Boris Kreiman]] (Rusia, SUA, *1976) *[[Josef Krejcik]] (Aostria, 1885-1957) *[[Leon Kremer]] (Polonia, 1901-1941) *[[Mira Kremer]] (Alamagn, 1905-1987) *[[Martin Kreuzer]] (Alamagn, *1962) *[[Berta Krezberg]] (URSS, Rusia, 1911-1992) *[[Ljuba Kristol]] (URSS, Rusia, Israel, *1944) *[[Stanislav Kriventsov]] (URSS, Rusia, SUA, *1973) *[[Nikolai Krogius]] (Rusia, *1930) *[[Paul Krüger (echedoù)|Paul Krüger]] (Alamagn, 1871-1939) *[[Velichka Krumova]] (Bulgaria, *1942) *[[Irina Krush]] (Ukraina, SUA, *1983) *[[Yuriy Kryvoruchko (echedoù)|Yuriy Kryvoruchko]] (Ukraina, *1986) *[[Arvid Kubbel]] (Rusia, 1889-1938) *[[Leonid Kubbel]] (Rusia, 1891-1942) *[[Sergey Kudrin]] (Rusia, SUA, *1959) *[[Adam Kuligowski]] (Polonia, *1955) *[[Kaido Külaots]] (Estonia, *1976) *[[Abhijit Kunte]] (India, *1977) *[[Abraham Kupchik]] (Belarus, SUA, 1892-1970) *[[Viktor Kupreichik]] (Belarus, *1949) *[[Bojan Kurajica]] (Bosnia and Herzegovina, *1947) *[[Igor Kurnosov]] (Rusia, 1985-2013) *[[Alla Kushnir]] (Rusia, Israel, 1941-2013) *[[Gennady Kuzmin]] (Rusia, *1946) *[[Aloyzas Kveinys]] (URSS, Lituania, * 1962) *[[Jan Kvicala]] (Tchekoslovakia, 1868-1939) </div> == L == <div style="column-count:2;"> *[[Martín Labollita]] (Arc'hantina, *1980) *[[Khelil Lagha]] (Tunizia) *[[Genrieta Lagvilava]] (Jorjia, Belarus, URSS, *1969) *[[Kateryna Lahno]] (Ukraina, *1989) *[[Bogdan Lalić]] (Yougoslavia, Kroatia, Bro-Saoz, *1964) *[[Erwin L'Ami]] (Izelvroioù, *1985) *[[Paul Adrian Lamford]] (Kembre, *1953) *[[Frank Lamprecht]] (Alamagn, *1968) *[[E. Lancel]] (Belgia) *[[Konstantin Landa]] (Rusia, *1972) *[[Salo Landau]] (Polonia, Izelvroioù, 1903-1944) *[[Gary Lane]] (Bro-Saoz, Aostralia, *1964) *[[Lisa Lane]] (SUA, *1938) *[[Max Lange]] (Alamagn, 1832-1899) *[[Salomon Langleben]] (Polonia, 1862-1939) *[[Mario Lanzani]] (Italia, *1963) *[[Bent Larsen]] (Danmark, 1935-2010) *[[Ernst Larsson]] (Sveden, 1897-1963) *[[Baron Tassilo von Heydebrand und der Lasa]] (Prusia/Alamagn, 1818-1899) *[[Berthold Lasker]] (Alamagn, 1860-1928) *[[Edward Lasker]] (Polonia, Alamagn, SUA, 1885-1981) *[[Emanuel Lasker]] (Alamagn, Rusia, SUA, 1868-1941) *[[Khadidja Latreche]] (Aljeria, *1990) *[[Sabrina Latreche]] (Aljeria, *1993) *[[Milda Lauberte]] (Latvia, *1918) *[[Bruno Laurent]] (Belgia, *1975) *[[Leho Laurine]] (Estonia, Sveden, 1904-1998) *[[Joel Lautier]] (Kanada, Bro-C'hall, *1973) *[[Nora Laya Cabrera]] (Kuba, SUA *1950) *[[Darwin Laylo]] (Filipinez, *1980) *[[Fred Lazard]] (Bro-C'hall, 1883-1948) *[[Gustave Lazard]] (Bro-C'hall, 1876-1949) *[[Milunka Lazarević]] (Serbia, *1932) *[[Viktor Laznicka]] (Republik Tchek, *1988) *[[Kim Le Quang]] (Belgia, *1971) *[[Lê Quang Liêm]] (Viêt-Nam, *1991) *[[Dora Leal]] (Portugal, *1984) *[[Sergey Lebedev (echedoù)|Sergey Lebedev]] (Rusia, 1868-1942) *[[Julia Lebel-Arias]] (Arc'hantina, Bro-c'hall, Monako, *1946) *[[Helmuth Leicher]] (Namibia, *?) *[[Peter Lee (echedoù)|Peter Lee]] (Bro-Saoz, *1943) *[[Peter Leepin]] (Suis, 1920-1995) *[[Legall de Kermeur]] (Breizh, Bro-C'hall, 1702-1792) *[[Damien Le Goff]] (Breizh, *1987) *[[Anatoly Lein]] (Rusia, SUA, *1931) *[[Catarina Leite]] (Portugal, *1983) *[[Péter Lékó]] (Hungaria, *1979) *[[Robert Lemaire]] (Belgia) *[[Tatiana Lemačko]] (URSS, Bulgaria, Suis, 1948-2020) *[[Alex Lenderman]] (SUA, *1989) *[[James A. Leonard]] (SUA, 1841-1862) *[[Giovanni Leonardo]] (Italia, 1542-1587) *[[Ignatius Leong]] (Sina, Singapour, *1972) *[[Paul Saladin Leonhardt]] (Polonia, Alamagn, 1877-1934) *[[Konstantin Lerner]] (Ukraina, 1950-2011) *[[Alexandre Lesiege]] (Kanada, *1975) *[[Norman Lessing]] (SUA, 1911-2001) *[[René Letelier]] (Chile, 1915-2006) *[[Grigory Levenfish]] (Polonia, Rusia, 1889-1961) *[[Aleksandr Levin]] (Rusia, 1871-1929) *[[Jacob Levin (echedoù)|Jacob Levin]] (SUA, 1904-?) *[[Naum Levin]] (Ukraina, Aostralia, *1933) *[[Irina Levitina]] (Rusia, SUA, *1954) *[[Stepan Levitsky]] (Rusia, 1876-1924) *[[David Levy (echedoù)|David Levy]] (Bro-Skos, *1945) *[[Jerzy Lewi]] (Polonia, Sveden, 1949-1972) *[[Moritz Lewitt]] (Alamagn, 1863-1936) *[[David H. Li]] (Sina, SUA, *1972) *[[Li Chao (echedoù)|Li Chao]] (Sina, *1989) *[[Andor Lilienthal]] (URSS, Rusia, Hungaria, 1911-2010) *[[Luciano Lilloni]] (Italia, 1929-2000) *[[Li Ruofan]] (Singapour, *1978) *[[Li Shilong]] (Sina, *1977) *[[Li Shongjian]] (Sina, *1939) *[[Li Wenliang (echedoù)|Li Wenliang]] (Sina, *1967) *[[Li Zunian]] (Sina, *1958) *[[Liang Chong]] (Sina, *1980) *[[Liang Jinrong]] (Sina, *1960) *[[Vladimir Liberzon]] (Rusia, Israel, *1937) *[[Theodor Lichtenhein]] (Alamagn, SUA, 1829-1874) *[[Espen Lie]] (Norvegia, *1984) *[[Kjetil Aleksander Lie]] (Norvegia, *1980) *[[Andor Lilienthal]] (Hungaria, Rusia, 1911-2010) *[[Darcy Lima]] (Brazil, *1962) *[[Paul Limbos]] (Belgia, *1914) *[[Oleiny Linares Nápoles]] (Kuba, *1983) *[[Lin Ta]] (Sina, *1963) *[[Lin Weiguo]] (Sina, *1970) *[[Paul Lipke]] (Alamagn, 1870-1955) *[[Isaac Lipnitsky]] (Ukraina, 1923-1959) *[[Samuel Lipschütz]] (Hungaria, SUA, 1863-1905) *[[Georgy Lisitsin]] (Rusia, 1909-1972) *[[Paul List]] (Ukraina, Alamagn, Bro-Saoz, 1887-1954) *[[Marta Litinskaya-Shul]] (Ukraina, *1949) *[[John Littlewood (echedoù)|John Littlewood]] (Bro-Saoz, *1931) *[[Lisandra Llaudy Pupo]] (Kuba, *1988) *[[Liu Shilan]] (Sina, *1962) *[[Liu Wenzhe]] (Sina, *1940) *[[Ljubomir Ljubojević]] (Yougoslavia, Serbia, *1950) *[[Eric Lobron]] (SUA, Alamagn, *1960) *[[Louise Loeffler]] (Belgia) *[[Josef Lokvenc]] (Aostria, 1899-1974) *[[Giambattista Lolli]] (Italia, 1698-1769) *[[Rudolf Loman]] (Izelvroioù, 1861-1932) *[[William Lombardy]] (SUA, *1937) *[[Maia Lomineishvili]] (Jorjia, 1977) *[[Gabriela López]] (Arc'hantina, *1975) *[[Ruy López de Segura]] (Spagn, c. 1530 - c. 1580) *[[Martín Lorenzini]] (Arc'hantina, *1975) *[[Edward Löwe]] (Bro-Saoz, 1794-1880) *[[Otto Löwenborg]] (Sveden, 1888-1969) *[[Johann Löwenthal]] (Hungaria, Bro-Saoz, 1810-1876) *[[Leopold Löwy, Jr]] (Aostria, 1871-goude 1909) *[[Leopold Löwy, Sr]] (Aostria, 1840-goude 1904) *[[Moishe Lowtzky]] (Ukraina, Polonia, 1881-1940) *[[Sam Loyd]] (SUA, 1841 - 1911) *[[Smbat Lputian]] (URSS, Armenia, *1958) *[[Luis Ramirez Lucena]] (Spagn, c. 1465 - c. 1530) *[[Markas Luckis]] (Lituania, Arc'hantina, 1905-1973) *[[Carolina Luján]] (Arc'hantina, *1985) *[[Andrey Lukin]] (URSS, Rusia, *1948) *[[Stig Lundholm]] (Sveden, *1917) *[[Erik Lundin]] (Sveden, 1904-1988) *[[Francisco Lupi]] (Portugal, a-raok 1910-1954) *[[Constantin Lupulescu]] (Roumania, *1984) *[[Thomas Luther]] (Alamagn, *1969) *[[Christopher Lutz]] (Alamagn, *1971) *[[Galina Lyapunova]] (Armenia, URSS) </div> == M == <div style="column-count:2;"> *[[Alexander MacDonnell]] (Iwerzhon, 1798-1835) *[[Gottlieb Machate]] (Alamagn, 1904-1974) *[[Aleksandras Machtas]] (Lituania, Israel, 1892-1973) *[[Bartłomiej Macieja]] (Polonia, *1977) *[[George Henry MacKenzie]] (Bro-Skos, SUA, 1837-1891) *[[Nicholas MacLeod]] (Kanada, 1870-1965) *[[Karl MacPhillips]] (Iwerzhon, *1988) *[[Carlos Maderna]] (Arc'hantina, 1910-1976) *[[Ildikó Mádl]] (Hungaria, *1969) *[[Anne-Marie Maeckelbergh]] (Belgia, *1965) *[[Thibaut Maenhout]] (Belgia, *1989) *[[Wim Maes]] (Belgia, *1972) *[[Elmar Magerramov]] (Azerbaijan, *1958) *[[Elisa Maggiolo]] (Arc'hantina, *1980) *[[Joanna Majdan]] (Polonia, *1988) *[[Kazimierz Makarczyk]] (Polonia, 1901-1972) *[[Sirush Makints]] (Armenia, URSS] *[[Vladimir Makogonov]] (Azerbaijan, 1904-1993) *[[Gyula Makovetz]] (Hungaria, 1860-1903) *[[Marina Makropoulou]] (Roumania, Grs, *1960) *[[Sandra Malajovich]] (Arc'hantina, *1968) *[[Vadim Malakhatko]] (Ukraina, Belgia, *1977) *[[Vladimir Malakhov (echedoù)|Vladimir Malakhov]] (Rusia, *1980) *[[Guillermo Malbrán]] (Arc'hantina, 1967-2025) *[[Vidmantas Mališauskas]] (Lituania, *1963) *[[Vladimir Malaniuk]] (Rusia, Ukraina, *1957) *[[Boris Maliutin]] (Rusia, 1883-1920) *[[Nidjat Mamedov]] (Azerbaidjan, *1985) *[[Chakhriyar Mamedyarov]] (Azerbaidjan, *1985) *[[Rauf Mammadov]] (Azerbaidjan, *1988) *[[Maria Manakova]] (Serbia, *1974) *[[Federico Manca]] (Italia, *1969) *[[Meri Mangrian]] (Armenia, URSS) *[[Rima Manukian]] (Armenia, URSS) *[[Karmen Mar]] (Slovenia, *1987) *[[Napoleon Marache]] (Bro-C'hall, SUA, 1818-1875) *[[Max Marchand]] (Izelvroioù, 1888-1957) *[[Georg Marco]] (Roumania, Aostria, 1863-1923) *[[Andy Marechal]] (Belgia, *1978) *[[Sandro Mareco]] (Arc'hantina, *1987) *[[Dimitar Marholev]] (Bulgaria, *1971) *[[Alisa Marić]] (Serbia, *1970) *[[Mirjana Marić]] (Serbia, *1970) *[[Mihail Marin]] (Roumania, *1965) *[[Beatriz Marinello]] (Chile, *1964) *[[Denis Marion]] (Belgia, 1906-2000) *[[Sergio Mariotti]] (Italia, *1946) *[[Nefelina Marjanian]] (Armenia, URSS) *[[Ján Markoš]] (Slovakia, *1985) *[[Tomasz Markowski (echedoù)|Tomasz Markowski]] (Polonia, *1975) *[[Robert Markuš]] (Serbia, *1984) *[[Géza Maróczy]] (Hungaria, 1870-1951) *[[Davide Marotti]] (Italia, 1881-1940) *[[Dražen Marović]] (Kroatia, *1938) *[[Yaniet Marrero López]] (Kuba, *1983) *[[Frank Marshall]] (SUA, 1877-1944) *[[Ayelén Martínez]] (Arc'hantina, *1993) *[[Dion Martinez]] (Kuba, SUA, 1837-1928) *[[Giovanni Martinolich]] (Italia, 1884-1910) *[[Rico Mascarinas]] (Filipinez, *1954) *[[Houshang Mashian]] (Iran, Israel, *1938) *[[James Mason (echedoù)|James Mason]] (Iwerzhon, SUA, Bro-Saoz, 1849-1905) *[[Dimitrios Mastrovasilis]] (Gres, *1983) *[[Aleksandar Matanović]] (Serbia, *1930) *[[Hermanis Matisons]] (Latvia, 1894-1932) *[[Ana Matnadze]] (Jorjia, *1983) *[[Milan Matulović]] (Serbia, *1935) *[[Svetlana Matveeva]] (Rusia, *1969) *[[Marc'Andria Maurizzi]] (Korsika, *2007) *[[Carl Mayet]] (Alamagn, 1810-1868) *[[Isaak Mazel]] (Belarus, Rusia, 1911-1943) *[[Athial Mbaha]] (Namibia, *1976) *[[Neil McDonald (echedoù)|Neil McDonald]] (Bro-Saoz, *1967) *[[Alexander McDonnell]] (Iwerzhon, 1798-1835) *[[Colin McNab]] (Bro-Skos, *1961) *[[Luke McShane]] (Bro-Saoz, *1984) *[[Henrique Mecking]] (Brazil, *1952) *[[Antonio Medina]] (Spagn, 1919-2003) *[[Edmar Mednis]] (Latvia, SUA, 1937-2002) *[[Susanto Megaranto]] (Indonezia, *1987) *[[Dritan Mehmeti]] (Albania, *1978) *[[Armenuhi Mehrabian]] (Armenia, URSS) *[[Philipp Meitner]] (Aostria, 1838-1910) *[[Ketevan Melashvili]] (Jorjia, URSS *1960) *[[Nino Melashvili]] (Jorjia, URSS *1961) *[[Salome Melia]] (Jorjia, *1987) *[[Marieta Melik-Pashaian]] (Armenia, URSS) *[[Olga Menčíková|Olga Mentchikova]] (Rusia, Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1907-1944) *[[Vyera Mentchikova]] (Rusia, Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1906-1944) *[[Julius Mendheim]] (Alamagn, 1788-1836) *[[Lishen Mentile]] (Namibia, *1996) *[[Tamila Meskhi]] (Jorjia, URSS *1963) *[[Jonathan Mestel]] (Bro-Saoz, *1957) *[[Roberto Messa]] (Italia, *1957) *[[Johannes Metger]] (Alamagn, 1850-1926) *[[Richard Meulders]] (Belgia, *1955) *[[Anahí Meza]] (Arc'hantina, *1985) *[[Voldemars Mežgailis]] (Latvia, *1912) *[[Amina Mezioud]] (Aljeria, *1988) *[[Paul Michel (echedoù)|Paul Michel]] (Alamagn, Arc'hantina, 1905-1977) *[[Walter Michel]] (Suis, 1888-goude 1935) *[[Christian Michel Yunis]] (Chile, Palestina, 1968*) *[[Carlo Micheli]] (Italia, *1946) *[[Reginald Price Michell]] (Bro-Saoz, 1873-1938) *[[Bart Michiels]] (Belgia, *1986) *[[Snezana Micic]] (Yougoslavia, Belgia, *1966) *[[E. E. Middleton]] (Breizh-Veur) *[[Jacques Mieses]] (Alamagn, Bro-Saoz, 1865-1954) *[[Samuel Mieses]] (Alamagn, 1841-1884) *[[Vladas Mikėnas]] (URSS, Estonia, Lituania, 1910-1992) *[[Adrian Mikhalchishin]] (URSS, Ukraina, Slovenia, *1954) *[[Victor Mikhalevski]] (Belarus, Israel, *1972) *[[Igor Miladinović]] (Serbia, *1974) *[[Tony Miles]] (Bro-Saoz, 1955-2001) *[[Zdravko Milev]] (Bulgaria, 1929-1984) *[[Borislav Milic]] (Yougoslavia, 1925-1986) *[[Ioana Miller]] (Iwerzhon, 1995) *[[Sophie Milliet]] (Bro-C'hall, *1983) *[[Stuart Milner-Barry]] (Bro-Saoz, 1906-1995) *[[Vadim Milov]] (Rusia, Israel, Suis, *1972) *[[Artashes Minasian]] (Armenia, *1987) *[[Johannes Minckwitz]] (Alamagn, 1843-1901) *[[Nikolay Minev]] (Bulgaria, SUA, *1931) *[[Dragoljub Minić]] (Montenegro, 1936-2005) *[[Yerisbel Miranda Llanes]] (Kuba, *1987) *[[Evgeniy Mirochnitchenko]] (Ukraina, *1978) *[[Margarita Mirza-Avagian]] (Armenia, URSS) *[[Azer Mirzoev]] (Azerbaidjan, *1978) *[[Vesna Mišanović]] (Bosnia, *1964) *[[Kamil Mitoń]] (Polonia, *1984) *[[Lilit Mkrtchian (echedoù)|Lilit Mkrtchian]] (Armenia, URSS, *1982) *[[Anahit H. Mkrtchyan]] (Armenia, *2009) *[[Mariam Mkrtchyan]] (Armenia, *2004) *[[Stasch Mlotkowski]] (SUA, 1881-1943) *[[Ayah Moaataz]] (Egipt, *1997) *[[Abram Model]] (Latvia, Rusia, 1896-1976) *[[Charles Moehle]] (SUA, 1859-1898) *[[Jorgen Moeller]] (Danmark, 1873-1944) *[[Jan Moeyersons]] (Belgia) *[[Chahin Mohandesi]] (Iran, *1962) *[[Ariah Mohiliver]] (Polonia, Israel, *1904) *[[Stefan Mohr]] (Alamagn, *1967) *[[Alexander Moiseenko]] (Ukraina, *1980) *[[Baldur Möller]] (Island, *a-raok 1921) *[[Augustus Mongredien]] (Bro-Saoz, 1807-1888) *[[Léon Monosson]] (Belarus, Bro-C'hall, 1892-1943) *[[Julius du Mont]] (Bro-C'hall, Bro-Saoz, 1881-1956) *[[Mario Monticelli]] (Italia, 1902-1995) *[[María Teresa Mora]] (Kuba, 1902-1980) *[[Elshan Moradi]] (Iran, *1985) *[[Luciana Morales Mendoza]] (Perou, *1987) *[[Kalikst Morawski]] (Polonia, 1859 - c. 1939) *[[Bruno Moritz]] (Alamagn, Ecuador, 1900- ?) *[[Iván Morovic]] (Chile, *1963) *[[Alexander Moroz (echedoù)|Alexander Moroz]] (Ukraina, 1961-2009) *[[Aleksandr Morozevitch]] (URSS, Rusia, *1977) *[[Paul Charles Morphy]] (SUA, 1837-1884) *[[John Morrison (echedoù)|John Morrison]] (Kanada, 1889-1975) *[[Niaz Morshed]] (Bangladesh, *1966) *[[Paul Motwani]] (Bro-Skos, *1962) *[[Alexander Motylev]] (Rusia, *1979) *[[Alaaeddine Moussa]] (Liban, Palestina, 1968) *[[Anna Mouzytchouk]] (Ukraina, Slovenia, *1990) *[[Sergei Movsesian]] (Armenia, Slovakia, *1978) *[[Paul Mross]] (Polonia, Alamagn, *1910) *[[Martin Mrva]] (Slovakia, *1971) *[[André Muffang]] (Bro-C'hall, 1897-1989) *[[Hans Müller]] (Aostria, 1896-1971) *[[Leonhard Müller (c'hoarier echedoù)|Leonhard Müller]] (Namibia, *1979) *[[Karsten Müller]] (Alamagn, *1970) *[[César Muñoz]] (Ecuador, *1929) *[[Piotr Murdzia]] (Polonia, *1975) *[[Jacob Murey]] (Rusia, Israel, *1941) *[[Augusto de Muro]] (Arc'hantina, ? -1959) *[[Phiona Mutesi]] (Ouganda, *1996) *[[Anna Muzychuk]] (Ukraina, Slovenia, *1990) *[[Lhamsuren Myagmarsuren]] (Mongolia, *1938) *[[Hugh Myers]] (SUA, 1930-2008) </div> == N == <div style="column-count:2;"> *[[Ashot Nadanian]] (Armenia, *1972) *[[Arkadij Naiditsch]] (Latvia, Alamagn, *1985) *[[Oskar Naegeli]] (Suis, 1885-1959) *[[Géza Nagy]] (Hungaria, 1892-1953) *[[Miguel Najdorf]] (Polonia, Arc'hantina, 1910-1997) *[[Peninah Nakabo]] (Ouganda, *1992) *[[Hikaru Nakamura]] (Japan, SUA, *1987) *[[Christine Namaganda]] (Ouganda, *1986) *[[Otto Nakapunda]] (Namibia, *1975) *[[Gloria Nansubuga]] (Ouganda, *2001) *[[William Napier]] (Bro-Saoz, SUA, 1881-1952) *[[Mario Napolitano]] (Italia, 1910-1995) *[[Renato Naranja]] (Filipinez, *1940) *[[Srinath Narayanan]] (India, *1994) *[[Daniel Naroditsky]] (SUA, 1995-2025) *[[Lina Nassr]], (Aljeria, *2003) *[[Rui de Carvalho Nascimento]] (Portugal, 1914-2012) *[[Wajd Natsheh]] (Palestina, *2001) *[[David Navara]] (Republik Tchek, *1985) *[[Heskiel Ndahangwapo]] (Namibia, *2000) *[[Vera Nebolsina]] (Rusia, *1989) *[[Ozren Nedeljković]] (Serbia, 1903-1984) *[[Gastón Needleman]] (Arc'hantina, *1990) *[[Iris Neels]] (Belgia, *1980) *[[Parimarjan Negi]] (India, *1993) *[[Iivo Nei]] (Estonia, *1931) *[[Oleg Neikirch]] (Jorjia, Bulgaria, 1914-1985) *[[Kateřina Němcová]] (Republik Tchek, *1990) *[[Ivan Nemet]] (Yougoslavia, Serbia, Suis, 1943-2007) *[[Vladimir Nenarokov]] (Rusia, 1880-1953) *[[Andzhelika Nenova]] (Bulgaria, *2010) *[[Jolly Nepando]] (Namibia, *1993) *[[Ian Nepomniachtchi]] (Rusia, *1990) *[[Vincenzo Nestler]] (Italia, 1912-1988) *[[Augustin Neumann]] (Aostria, 1879-1906) *[[Gustav Neumann]] (Alamagn, 1838-1881) *[[Vladislav Nevednichy]] (Roumania, *1969) *[[Valeriy Neverov]] (Ukraina, *1962) *[[Rashid Nezhmetdinov]] (Rusia, 1912-1974) *[[Nguyễn Ngọc Trường Sơn]] (Viêt Nam, *1990) *[[Ni Hua]] (Sina, *1983) *[[Arno Nickel]] (Alamagn, *1952) *[[Bryon Nickoloff]] (Kanada, 1956-2004) *[[Bjørn Nielsen]] (Danmark, 1907-1949) *[[Peter Heine Nielsen]] (Danmark, *1973) *[[Torkil Nielsen]] (Faroe Islands, *1964) *[[Walter Niephaus]] (Alamagn, 1923-1992) *[[Friso Nijboer]] (Izelvroioù, *1965) *[[Yuri Nikolaevsky]] (Ukraina, *1937) *[[Ioannis Nikolaidis]] (Gres, *1971) *[[Predrag Nikolić]] (Bosnia-ha-Herzegovina, *1960) *[[Adriana Nikolova]] (Bulgaria, *1988) *[[Allan Nilsson]] (Sveden, 1899-1949) *[[Aaron Nimzowitsch]] (Latvia, Danmark, 1886-1935) *[[Ning Chunhong]] (Sina, *1968) *[[Dieter Nisipeanu]] (Roumania, *1976) *[[Max Baron Nitzborn]] (Namibia, *1971) *[[Kamel Njili]] (Tunizia, *1982) *[[Ngangane Ndjoze]] (Namibia, *?) *[[Josef Noa]] (Hungaria, 1856-1903) *[[Jesus Nogueiras]] (Kuba, *1959) *[[Aileen Noonan]] (Iwerzhon, *1950) *[[Federico Norcia]] (Italia, 1904-1985) *[[Holger Norman-Hansen]] (Danmark, 1899-1984) *[[David Norwood]] (Bro-Saoz, *1968) *[[Daniël Noteboom]] (Izelvroioù, 1910-1932) *[[Igor Novikov (echedoù)|Igor Novikov]] (Ukraina, SUA, *1962) *[[Nikolay Novotelnov]] (Rusia, 1911-2006) *[[Heinz Nowarra]] (Alamagn, 1897-1945 ?) *[[Haruna Nsubuga]] (Ouganda, *1991) *[[John Nunn]] (Bro-Saoz, *1955) *[[Friedrich Nürnberg]] (Alamagn, 1909 -1984) *[[Gertrud Nüsken]] (Alamagn, 1917 -1972) *[[Tomi Nyback]] (Finland, *1985) *[[Gustaf Nyholm]] (Sveden, 1880-1957) *[[Illya Nyzhnyk]] (Ukraina, *1996) </div> == O == <div style="column-count:2;"> *[[Rex Oberholzer]] (Namibia, *1970) *[[Kevin O'Connell (echedoù)|Kevin O'Connell]] (Bro-Saoz, Iwerzhon, *1949) *[[Handszar Odeev]] (Turkmenistan, *1972) *[[Leif Øgaard]] (Norvegia, *1952) *[[Alice O'Gorman]] (Iwerzhon, *2000) *[[John O'Hanlon (echedoù)|John O'Hanlon]] (Iwerzhon, 1876-1960) *[[Tõnu Õim]] (Estonia, *1941) *[[Kaarle Ojanen]] (Finland, *1918) *[[Alberic O'Kelly de Galway]] (Belgia, 1911-1980) *[[Friðrik Ólafsson]] (Island, *1935) *[[Helgi Ólafsson]] (Island, *1956) *[[Mikhailo Oleksienko]] (Ukraina, *1986) *[[Lembit Oll]] (URSS, Estonia, 1966-1999) *[[Adolf Georg Olland]] (Izelvroioù, 1867-1933) *[[Anton Olson]] (Sveden, 1881-goude 1928) *[[Umida Omonova]] (Ouzbekistan, *2006) *[[Gülümser Öney]] (Bulgaria, Turkia, *1956) *[[Aleksandr Onistchouk]] (Ukraina, SUA *1975) *[[Abdelaziz Onkoud]] (Maroko, *1972) *[[Karel Opočensky]] (Tchekoslovakia, 1892-1975) *[[Wilhelm Orbach]] (Alamagn, 1894-1944) *[[Lisandra Teresa Ordaz Valdés]] (Kuba, *1988) *[[Menachem Oren]] (Polonia, Israel, 1901-1962) *[[Lexy Ortega]] (Kuba, Italia, *1960) *[[Dorren O'Siochrú]] (Iwerzhon, *1950) *[[Gerard Oskam]] (Izelvroioù, 1880-1952) *[[Berge Ostenstad]] (Norvegia, *1964) *[[Mahfoud Oussedik]] (Aljeria, *1992) *[[John Owen (echedoù)|John Owen]] (Bro-Saoz, 1827-1901) *[[Karlis Ozols]] (Latvia, Aostralia, 1912-2001) </div> == P == <div style="column-count:2;"> *[[Ludek Pachman]] (Tchekoslovakia, Alamagn, 1924-2003) *[[Nikola Padevsky]] (Bulgaria, *1933) *[[Elisabeth Pähtz]] (Alamagn, *1985) *[[Adamantia Paizis]] (Italia, *1972) *[[Mladen Palac]] (Kroatia, *1971) *[[Sam Palatnik]] (Ukraina, SUA, *1950) *[[Luis Palau (echedoù)|Luis Palau]] (Arc'hantina, 1897-1971 ) *[[Victor Palciauskas]] (Lituania, SUA, *1941) *[[Richard Palliser]] (Bro-Saoz, *1981) *[[Rudolf Palme]] (Aostria, 1910-2005) *[[Ryan Palmer (echedoù)|Ryan Palmer]] (Jamaica, *1974) *[[Fiorentino Palmiotto]] (Italia, *1929) *[[Davor Palo]] (Danmark, *1985) *[[Eero Paloheimo]] (Finland, *1936) *[[Fiammetta Panella]] (Italia, *1988) *[[Óscar Panno]] (Arc'hantina, *1935) *[[Vasily Panov]] (Rusia, 1906-1973) *[[Enrico Paoli]] (Italia, 1908-2005) *[[Mark Paragua]] (Filipinez, *1984) *[[Shadi Paridar]] (Iran, *1986) *[[Mircea Parligras]] (Roumania, *1980) *[[Bruno Parma]] (Slovenia, *1941) *[[Frank Parr]] (Bro-Saoz, 1918-2003) *[[Llambi Pasko]] (Albania, *1991) *[[Dante Pasqua]] (Italia, 1898-1974) *[[Louis Paulsen]] (Alamagn, 1833-1891) *[[Wilfried Paulsen]] (Alamagn, 1828-1901) *[[Duško Pavasovič]] (Kroatia, Slovenia, *1975) *[[Max Pavey]] (SUA, 1918-1957) *[[Eugène Pécher]] (Belgia, *1841 pe 1842 - 1905) *[[Simonne Peeters]] (Belgia) *[[Vera Pejčeva]] (Bulgaria, *1969) *[[Jiří Pelikán (echedoù)|Jiří Pelikán]] (Tchekoslovakia, Arc'hantina, 1906-1985) *[[Yannick Pelletier]] (Suis, *1976) *[[Roman Pelts]] (Ukraina, Kanada, *1937) *[[Peng Xiaomin]] (Sina, *1973) *[[Peng Zhaoqin]] (Sina, Izelvroioù, *1968) *[[Jonathan Penrose]] (Bro-Saoz, *1933) *[[Thierry Penson]] (Belgia, *1955) *[[Corina Peptan]] (Roumania, *1978) *[[Fernando Peralta (c'hoarier echedoù)|Fernando Peralta]] (Arc'hantina, *1979) *[[Carlos Pereira dos Santos]] (Portugal, *1972) *[[Ruben Pereira]] (Portugal, *1991) *[[Eneida Pérez]] (Republik Dominikan, Alamagn *1964) *[[Amelia Pérez de Navas]] (Arc'hantina, *?) *[[Federico Pérez Ponsa]] (Arc'hantina, *1993) *[[Julius Perlis]] (Polonia, Aostria, 1880-1913) *[[Barbara Pernici]] (Italia, *1956) *[[Frederic Perrin]] (Bro-Saoz, SUA, 1815-1889) *[[Raaphi Persitz]] (Bro-Saoz, Israel, Suis, *1934) *[[Nick Pert]] (Bro-Saoz, *1981) *[[John Peters (echedoù)|John Peters]] (SUA, *1951) *[[Jusefs Petkevich]] (Latvia, *1940) *[[Arshak Petrosian]] (Armenia, *1953) *[[Davit G. Petrosian]] (Armenia, *1984) *[[Tigran Petrosian]] (Armenia, Jorjia, URSS, 1929-1984) *[[Aleksandr Petrov]] (Rusia, 1794-1867) *[[Marlen Petrova]] (Bulgaria, *1961) *[[Vladimirs Petrovs]] (Latvia, 1907-1943) *[[Gergana Peycheva]] (Bulgaria, *2003) *[[Gerhard Pfeiffer]] (Alamagn, 1923-2000) *[[Phạm Minh Hoàng]] (Viêt Nam, Breizh, *1978) *[[François Philidor]] (Bro-C'hall, 1726-1795) *[[Evgeniy Piankov]] (URSS, Ukraina, *1941) *[[Luis Piazzini]] (Arc'hantina, 1905-1980) *[[Tom Piceu]] (Belgia, *1978) *[[Jeroen Piket]] (Izelvroioù, *1969) *[[Harry Nelson Pillsbury]] (SUA, 1872-1906) *[[Herman Pilnik]] (Alamagn, Arc'hantina, 1914-1981) *[[Karol Piltz]] (Polonia, 1903-1939) *[[Sulennis Piña Vega]] (Kuba, *1981) *[[Albert Pinkus]] (SUA, 1903-1984) *[[József Pintér]] (Hungaria, *1953) *[[Ariana Pintor]] (Portugal, *1988) *[[Vasja Pirc]] (Slovenia, 1907-1980) *[[Rudolf Pitschak]] (Tchekoslovakia, SUA, *1902) *[[Karl Pitschel]] (Aostria, 1829-1883) *[[Aaron Pixton]] (SUA, *1986) *[[Ján Plachetka]] (Slovakia, *1945) *[[Albin Planinc]] (Yougoslavia, Slovenia, 1944-2008) *[[James Plaskett]] (Bro-Saoz, Spagn, *1960) *[[Kazimierz Plater]] (Polonia, 1915-2004) *[[Igor Platonov]] (Ukraina, 1934-1995) *[[Joseph Platz]] (Alamagn, SUA, 1905-1981) *[[Isaías Pleci]] (Arc'hantina, 1907-1979) *[[David Podhorzer]] (Aostria, *a-raok 1916) *[[Natalia Pogonina]] (Rusia, *1985) *[[Henryk Pogorieły]] (Polonia, 1908-1943) *[[Ernest Pogosyants]] (Ukraina, 1935-1990) *[[Iosif Pogrebyssky]] (Ukraina, 1906-1971) *[[Amos Pokorný]] (Tchekoslovakia, 1890-1949) *[[Rudolph Pokorny]] (Bohemia, Mec'hiko, SUA, 1880-goude 1920) *[[Richard Polaczek]] (Belgia, *1965) *[[Giulio Polerio]] (Italia, 1548-1612) *[[Judit Polgar]] (Hungaria, *1976) *[[Zsuzsa Polgar]] (Hungaria, SUA, *1969) *[[Zsofia Polgar]] (Hungaria, Israel, *1974) *[[Elisabeta Polihroniade]] (Roumania, 1935-2016) *[[David Polland]] (SUA, *1915) *[[William Pollock (echedoù)|William Pollock]] (Rouantelezh-Unanet, 1859-1896) *[[Lev Polugaevski]] (URSS, Belarus, Rusia, 1934-1995) *[[Arturo Pomar]] (Spagn, *1931) *[[Rouslan Ponomariov]] (Ukraina, 1983) *[[Domenico Ponziani]] (Italia, 1719-1796) *[[Stepan Popel]] (Polonia, Bro-C'hall, SUA, 1909-1987) *[[Ignatz von Popiel]] (Aostria-Hungaria, Polonia, 1863-1941) *[[Petar Popović (echedoù)|Petar Popović]] (Yugoslavia, Serbia, *1959) *[[Artur Poplawski]] (Polonia, Suis, 1860-1918) *[[Yosef Porath]] (Alamagn, Israel, 1909-1996) *[[Moritz Porges]] (Bohemia/Aostria-Hungaria, 1857-1909) *[[Giorgio Porreca]] (Italia, 1927-1988) *[[Lajos Portisch]] (Hungaria, *1937) *[[Domenico Postpischl]] (Italia, 1905-1980) *[[Ehrhardt Post]] (Alamagn, 1881-1947) *[[Evgeny Postny]] (Israel, *1981) *[[Peter Potemkine]] (Rusia, Bro-C'hall, 1886-1926) *[[Vladimir Potkin]] (Rusia, *1982) *[[Ludovit Potuček]] (Slovakia, *a-raok 1921) *[[Christian Poulsen (echedoù)|Christian Poulsen]] (Danmark, 1912-1981) *[[AtoSUA Pourkashiyan]] (Iran, *1988) *[[Lynda Annette Powell]] (Kembre, *?) *[[Borki Predojević]] (Bosnia, *1987) *[[Edith Charlotte Price]] (Bro-Saoz, 1872-1952) *[[Roberto Primavera]] (Italia, *1981) *[[Lodewijk Prins]] (Izelvroioù, *1913) *[[Ladislav Prokeš]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1884-1966) *[[Svetlana Prudnikova]] (Rusia, *1967) *[[Dawid Przepiórka]] (Polonia, 1880-1942) *[[Lev Psakhis]] (Rusia, Israel, *1958) *[[Lenka Ptacnikova]] (Tchekoslovakia, Island, *1976) *[[Stojan Puc]] (Slovenia, 1921-2004) *[[Viktors Pupols]] (Latvia, SUA, *1935) *[[Cecil Purdy]] (Zeland-Nevez, Aostralia, 1906-1979) *[[John Purdy (echedoù)|John Purdy]] (Aostralia, *1935) *[[Benoît Purenne]] (Breizh, *1997) </div> == Q == <div style="column-count:2;"> *[[Llambi Qendro]] (Albania, *1963) *[[Qi Jingxuan]] (Sina, *1947) *[[Qin Kanying]] (Sina, *1974) *[[Oscar Quiñones (echedoù)|Oscar Quiñones]] (Perou, *1941) *[[Miguel Quinteros]] (Arc'hantina, *1947) </div> == R == <div style="column-count:2;"> *[[Braslav Rabar]] (Yougoslavia, Kroatia, 1919-1973) *[[Abram Rabinovitch]] (URSS, Lituania, Rusia, 1878-1943) *[[Ilya Rabinovich]] (Rusia, 1891-1942) *[[Viktoria Radeva]] (Bulgaria, *2001) *[[Elitsa Raeva]] (Bulgaria, *1987) *[[Teimour Radjabov]] (Azerbaidjan, *1987) *[[Ivan Radoulov]] (Bulgaria, *1939) *[[Markus Ragger]] (Aostria, *1988) *[[Viacheslav Ragozin]] (URSS, Rusia, 1908-1962) *[[Ziaur Rahman (echedoù)|Ziaur Rahman]] (Bangladesh, *1974) *[[Maurice Raizman]] (Moldova/Rusia, Bro-C'hall 1905-1974) *[[Iweta Rajlich]] (Polonia, *1981) *[[Vasik Rajlich]] (SUA, *1971) *[[Lorenc Rama]] (Albania, *1964) *[[Ramachandran Ramesh]] (India, *1976) *[[Alejandro Ramírez (echedoù)|Alejandro Ramírez]] (Costa Rica, *1988) *[[Vivian Ramón Pita]] (Kuba,*1963) *[[Maaja Ranniku]] (URSS, Estonia, 1941-2004) *[[Richárd Rapport]] (Hungaria, *1996) *[[Nukhim Rashkovsky]] (URSS, Rusia, *1946) *[[Ilmar Raud]] (Estonia, Arc'hantina, 1913-1941) *[[Vsevolod Rauzer]] (URSS, Ukraina, 1908-1941) *[[Khaled Abdel Razik]], (Egipt, *1975) *[[Yuri Razuvayev]] (URSS, Rusia, 1945-2012) *[[Damián Reca]] (Arc'hantina, 1894-1937) *[[Hans Ree]] (Izelvroioù, *1944) *[[Brian Reilly]] (Bro-C'hall, Bro-Saoz, Iwerzhon, 1901-1991) *[[Dimitri Reinderman]] (Izelvroioù, *1972) *[[Fred Reinfeld]] (SUA, 1910-1964) *[[Heinrich Reinhardt]] (Alamagn, Arc'hantina, 1903-1990) *[[Salome Reischer]] (Aostria, Palestina, SUA, 1899-1980) *[[Teodor Regedziński]] (Polonia, 1894-1954) *[[Arturo Reggio]] (Italia, 1863-1917) *[[Josef Rejfir]] (Tchekoslovakia, 1909-1962) *[[Ludwig Rellstab (echedoù)|Ludwig Rellstab]] (Alamagn, 1904-1983) *[[Georges Renaud]] (Bro-C'hall, 1893-1975) *[[Samuel Reshevsky]] (Polonia, SUA, 1911-1992) *[[Pál Réthy]] (Hungaria, 1905-1962) *[[Richárd Réti]] (Aostria-Hungaria, Tchekoslovakia, 1889-1929) *[[Ramón Rey Ardid]] (Spagn, 1903-1988) *[[Alexander Riazantsev]] (Rusia, *1985) *[[Zoltán Ribli]] (Hungaria, *1951) *[[Pablo Ricardi]] (Arc'hantina, *1962) *[[Isaac Rice]] (SUA, 1850-1915) *[[Jane Richmond]] (Kembre, *1961) *[[Hannes Richter]] (Namibia, *?) *[[Kurt Richter]] (Alamagn, 1900-1969) *[[Recardo Ricky Innes]] (Namibia, *?) *[[Antonio Rico]] (Spagn, 1908-1988) *[[Alessandra Riegler]] (Italia, *1961) *[[Fritz Riemann]] (Alamagn, 1859-1932) *[[Friedl Rinder]] (Alamagn, 1905-2001) *[[Horst Rittner]] (Alamagn, *1930) *[[Nikolai Riumin]] (Rusia, 1908-1942) *[[Jules Arnous de Rivière]] (Breizh, Bro-C'hall, 1830-1905) *[[Aimen Rizouk]] (Aljeria, *1979) *[[Marina Rizzo]] (Arc'hantina, *1965) *[[Karl Robatsch]] (Aostria, 1928-2000) *[[Walter Robinow]] (Alamagn, 1867-1938) *[[Ray Robson]] (SUA, *1994) *[[Sérgio Rocha]] (Portugal, *1972) *[[Ludwig Rödl]] (Alamagn, 1907-1970) *[[Maxim Rodshtein]] (Israel, *1989) *[[Hans Roepstorff]] (Alamagn, 1910-1945) *[[Ian Rogers (echedoù)|Ian Rogers]] (Aostralia, *1960) *[[Gustav Rogmann]] (Alamagn, 1909-1947) *[[Kenneth Rogoff]] (SUA, *1953) *[[Dorian Rogozenko]] (Roumania, *1973) *[[Ivan Vladimir Rohaček]] (Slovakia, 1909-1977) *[[Michael Rohde (echedoù)|Michael Rohde]] (SUA, *1959) *[[Michael Roiz]] (Rusia, Israel *1983) *[[Oleg Romanichin]] (URSS, Ukraina, *1952) *[[Alexander Romanovsky (echedoù)|Alexander Romanovsky]] (Lituania, Rusia, 1880-1943) *[[Piotr Romanovski]] (URSS, Rusia, 1892-1964) *[[Max Romih]] (Kroatia, Italia, 1893-1979) *[[Chris de Ronde]] (Izelvroioù, *[[Niccolo Ronchetti]] (Italia, *1989) *[[Catharina Roodzant]] (Izelvroioù, 1896-1999) *[[Marcel Roofthoofd]] (Belgia, *1952) *[[Salme Rootare]] (Estonia, 1913-1987) *[[Vidrik Rootare]] (Estonia, c. 1900 - 1985) *[[Jan Rooze]] (Belgia, *1947) *[[Jakob Rosanes]] (Ukraina/Aostria-Hungaria, Alamagn, 1842-1922) *[[Bernardo Roselli]] (Uruguay, *1965) *[[Leon Rosen]] (Polonia, SUA, 1869-1942) *[[Andreas Rosendahl]] (Danmark, 1864-1909) *[[Karl Wilhelm Rosenkrantz]] (Latvia, Rusia, 1876-goude 1928) *[[Jacob Rosenthal]] (SUA, 1881-1954) *[[Samuel Rosenthal]] (Polonia, Bro-C'hall 1837-1902) *[[Laura Ross (echedoù)|Laura Ross]] (SUA, *1988) *[[Stefano Rosselli del Turco]] (Italia, 1877-1947) *[[Héctor Rossetto]] (Arc'hantina, 1922-2009) *[[Nikolaz Rossolimo]] (Ukraina, Bro-C'hall, SUA, 1910-1975) *[[Gersz Rotlewi]] (Polonia, 1889-1920) *[[Lyoudmila Roudenko]] (URSS, Ukraina, Rusia, 1904-1986) *[[Eugène Rousseau]] (Bro-C'hall, SUA, c. 1810 - c. 1870) *[[Jonathan Rowson]] (Bro-Skos, *1977) *[[Solomon Rozental]] (URSS, Lituania, Belarus, 1890-1955) *[[Eduardas Rozentalis]] (URSS, Lituania, *1963) *[[Vesna Rožič]] (Slovenia, 1987–2013) *[[Ruan Lufei]] (Sina, *1987) *[[Serge Rubanraut]] (Sina, Aostralia, 1948-2008) *[[Karl Ruben]] (Danmark, *1903) *[[Jorge Rubinetti]] (Arc'hantina, 1945-2016) *[[Akiba Rubinstein]] (Polonia, Alamagn, Belgia, 1882-1961) *[[Emanuel Rubinstein]] (Polonia, 1897-?) *[[José Rubinstein]] (Arc'hantina, *1940) *[[Simon Rubinstein]] (Aostria, Suafrika, *c. 1910) *[[Solomon Rubinstein]] (Polonia, SUA, 1868-1931) *[[Sergei Rublevsky]] (Rusia, *1974) *[[Olga Rubtsova]] (Rusia, 1909-1994) *[[Iosif Rudakovsky]] (Ukraina, 1914-1947) *[[Mary Rudge]] (Bro-Saoz, 1842-1919) *[[Nikoly Rudnev]] (Ukraina, Ouzbekistan, 1895-1944) *[[Anna Rudolf]] (Hungaria, *1987) *[[Alexander Rueb]] (Izelvroioù, 1882-1959) *[[Andrey Rychagov]] (Rusia, *1979) *[[Mikhail Rytshagov]] (Estonia, *1967) </div> == S == <div style="column-count:2;"> *[[Peter Alexandrovich Saburov]] (Rusia, 1835-1918) *[[Peter Petrovich Saburov]] (Rusia, Suis, 1880-1932) *[[Antonio Sacconi]] (Italia, 1895-1968) *[[Matthew Sadler]] (Bro-Saoz, *1974) *[[Darmen Sadvakasov]] (Kazakstan, *1979) *[[Danial Saiboulatov]] (Belgia, *1970) *[[Yousof Safvat]] (Iran, bet ganet e?) *[[Pierre Charles Fournier de Saint Amant]] (Bro-C'hall, 1800-1872) *[[Jaroslav Šajtar]] (Tchekoslovakia, 1921-2003) *[[Konstantin Sakaiev]] (URSS, Tatarstan, Rusia, *1974) *[[Yuri Sakharov]] (URSS, Ukraina, 1922-1981) *[[Ihab Salem]] (Palestina, *1973) *[[Ada María Salgado]] (Kuba, *?) *[[Nurgjul Salimova]] (Bulgaria, *2003) *[[Valery Salov]] (URSS, Rusia, *1964) *[[Mic'hail Saltaev]] (URSS, Ouzbekistan, *1962) *[[Alessandro Salvio]] (Italia, c. 1570 - c. 1640) *[[Carlo Salvioli]] (Italia, 1848-1930) *[[Gersz Salwe]] (Polonia, 1862-1920) *[[Friedrich Sämisch]] (Alamagn, 1896-1975) *[[Sergiu Samarian]] (Roumania, Alamagn, 1923-1991) *[[Grigory Sanakoev]] (Rusia, *1935) *[[Luis Augusto Sánchez]] (Kolombia, 1917-1981) *[[Raúl Sanguineti]] (Arc'hantina, 1933-2000) *[[Anthony Santasiere]] (SUA, 1904-1977) *[[Maria Vincenza Santurbano]] (Italia, *1968) *[[Emmanuel Sapira]] (Roumania, Belgia, 1900-1943) *[[Tânia Saraiva]] (Portugal, *1976) *[[Gediminas Sarakauskas]] (Lituania, *1977) *[[Zivilė Sarakauskienė]] (Lituania, *1978) *[[Ortvin Sarapu]] (Estonia, Zeland-Nevez, 1924-1999) *[[Jonathan Sarfati]] (Aostralia, Zeland-Nevez, *1964) *[[Shushanna Sargsyan]] (Armenia, *1992) *[[Gabriel Sarkisyan]] (Armenia, *1983) *[[Ivan Šarić (echedoù)|Ivan Šarić]] (Kroatia, *1990) *[[Spartaco Sarno]] (Italia, *1964) *[[Zoltan Sarosy]] (Hungaria, Kanada, *1906) *[[María Belen Sarquis]] (Arc'hantina, *1988) *[[Jacob Sarratt]] (Bro-Saoz, 1772-1819) *[[Gaëtan Sarthou]] (Breizh, *1973) *[[Walaa Sarwat]], (Egipt, *1960) *[[Jeff Sarwer]] (Kanada, *1978) *[[Krishnan Sasikiran]] (India, *1981) *[[Harold Saunders (echedoù)|Harold Saunders]] (Bro-Saoz, 1875-1950) *[[Stanislav Savchenko]] (Ukraina, *1967) *[[Vladimir Savon]] (Ukraina, 1940-2005) *[[Stefka Savova]] (Bulgaria, *1958) *[[Eman Sawan]] (Palestina, *2007) *[[Gyula Sax]] (Hungaria, *1951) *[[Hans Jürgen Schäfer]] (Namibia, *?) *[[Emil Schallopp]] (Alamagn, 1843-1919) *[[Morris Schapiro]] (Lituania, SUA, 1903-1996) *[[Willem Schelfhout]] (Izelvroioù, 1874-1951) *[[Theodor von Scheve]] (Alamagn, 1851-1922) *[[Emanuel Schiffers]] (Rusia, 1850-1904) *[[Willi Schlage]] (Alamagn, 1888-1940) *[[Carl Schlechter]] (Aostria, 1874-1918) *[[Roland Schmaltz]] (Alamagn, *1974) *[[Carl Friedrich Schmid]] (Latvia, 1840-1897) *[[Lothar Schmid]] (Alamagn, *1928) *[[Paul Felix Schmidt]] (Estonia, Alamagn, SUA, 1916-1984) *[[Wlodzimierz Schmidt]] (Polonia, *1943) *[[Ludwig Schmitt]] (Alamagn, *a-raok 1910) *[[Wilhelm Schönmann]] (Alamagn, 1889-1970) *[[Georg Schories]] (Alamagn, 1874-1934) *[[Karl Schorn]] (Alamagn, 1803-1850) *[[Arnold Schottländer]] (Alamagn, 1854-1909) *[[František Schubert]] (Tchekoslovakia, 1894-1940) *[[Robert Schuermans]] (Belgia, *1950) *[[John William Schulten]] (SUA, 1821-1875) *[[Jan Schulz]] (Tchekoslovakia, 1899-1953) *[[Helmut Schumacher]] (Belgia, *1931) *[[Aaron Schwartzman]] (Arc'hantina, *1908) *[[Gabriel Schwartzman]] (Roumania, SUA, *1976) *[[Leon Schwartzmann]] (Polonia, Bro-C'hall, 1887-1942) *[[Paulette Schwartzmann]] (Bro-C'hall, Arc'hantina, 1894-1953) *[[Adolf Schwarz]] (Hungaria, Aostria, 1836-1910) *[[Jacques Schwarz]] (Aostria, 1856-1921) *[[Samuel Schweber]] (Arc'hantina, *1936) *[[Kamel Seba]] (Aljeria, *1975) *[[Marie Sebag]] (Bro-C'hall, *1986) *[[Elena Sedina]] (Italia, *1968) *[[Mohammed Seder]] (Palestina, *2009) *[[Yasser Seirawan]] (Siria, SUA, *1960) *[[Adolf Seitz]] (Alamagn, Arc'hantina 1898-1970) *[[Alexey Selezniev]] (Rusia, Bro-C'hall, 1888-1967) *[[Lidia Semenova]] (Ukraina, *1951) *[[Pietro Seni]] (Italia, 1841-1909) *[[Olav Sepp]] (Estonia, *1969) *[[Edward Guthlac Sergeant]] (Bro-Saoz, 1881-1961) *[[Philip Walsingham Sergeant]] (Bro-Saoz, 1872-1952) *[[Aleksandr Sergeyev (echedoù)|Aleksandr Sergeyev]] (Rusia, 1897-1970) *[[Drazen Sermek]] (Slovenia, *1969) *[[Gregory Serper]] (Ouzbekistan, SUA, *1969) *[[Eglantina Shabanaj]] (Albania, *1979) *[[Alexander Shabalov]] (Latvia, SUA, *1967) *[[Greg Shahade]] (SUA, *1978) *[[Jennifer Shahade]] (SUA, *1980) *[[Leonid Shamkovich]] (Rusia, Israel, SUA, 1923-2005) *[[Gauri Shankar]] (India, *1992) *[[Samuel Shankland]] (SUA, *1991) *[[Andrey Shariyazdanov]] (Rusia, *1976) *[[Elizabeth Shaughnessy]] (Iwerzhon, SUA, *1937) *[[Wajdy Shebetah]] (Palestina, *1978) *[[Shen Yang]] (Sina, *1989) *[[James Sherwin]] (SUA, Bro-Saoz, *1933) *[[Vesmina Shikova]] (Bulgaria, *1951) *[[Leonora Shllaku]] (Albania, *?) *[[Rauha Shipindo]] (Namibia, *1990) *[[Sergei Shipov]] (Rusia, *1966) *[[Kamran Shirazi]] (Iran, SUA, Bro-C'hall, *1952) *[[Rubén Shocron]] (Arc'hantina, Sua, 1921-2013) *[[Samy Shoker]] (Bro-C'hall, Egipt, *1987) *[[Nigel Short]] (Bro-Saoz, *1965) *[[Philip Short]] (Iwerzhon, *1960) *[[Ahmed Shoubaita]] (Palestina, *1983) *[[Jackson Showalter]] (SUA, 1860-1935) *[[Yury Shulman]] (Belarus, SUA, *1975) *[[Ilya Shumov]] (Rusia, 1819-1881) *[[Laert Shytaj]] (Albania, Italia, *1986) *[[Félix Sicre]] (Kuba, 1817-1871) *[[Bruno Edgar Siegheim]] (Alamagn, Suafrika, 1875-1952) *[[Guðmundur Sigurjónsson]] (Island, *1947) *[[Teodor Siliqi]] (Albania, 1931-2011) *[[Jeremy Silman]] (SUA, *1954) *[[Fernando Silva]] (Portugal, *1950) *[[Vladimir Simagin]] (Rusia, 1919-1968) *[[Albert Simonson]] (SUA, 1914-1965) *[[Amon Simutowe]] (Zambia, *1982) *[[Leone Singer]] (Italia, 1893-1975) *[[Sonia Sirletti]] (Italia, *1971) *[[Marcel Sisniega Campbell]] (Mec'hiko, *1959) *[[Stanislaus Sittenfeld]] (Polonia, Bro-C'hall, 1865-1902) *[[Sanan Sjugirov]] (Rusia, *1993) *[[Karel Skalička]] (Tchekoslovakia, Arc'hantina, 1896-1979) *[[Almira Skripchenko]] (Moldova, Bro-C'hall, *1976) *[[Bogdan Śliwa]] (Polonia, 1922-2003) *[[Sam Sloan]] (United States, *1944) *[[Roman Slobodjan]] (Alamagn, *1975) *[[Jorn Sloth]] (Danmark, *1944) *[[Jan Smeets]] (Izelvroioù, *1985) *[[Jan Smejkal]] (Tchekoslovakia, *1946) *[[David Smerdon]] (Aostralia, *1984) *[[Shlomo Smiltiner]] (Israel, *1915) *[[Ilya Smirin]] (Belarus, Israel, *1968) *[[Pavel Smirnov]] (Rusia, *1982) *[[Stephen Francis Smith]] (Kanada, Bro-Saoz, 1861-1928) *[[Lynda Smith]] (Kembre, *1968) *[[Olivia Smith]] (Kembre, *1987) *[[Vasily Osipovich Smyslov]] (URSS, Rusia, 1881-1943) *[[Vasily Smyslov]] (URSS, Rusia, 1921-2010) *[[Wesley So]] (Filipinez, *1993) *[[Bartosz Soćko]] (Polonia, *1978) *[[Monika SockoMonika Soćko]] (Polonia, *1978) *[[Faridah Basta Sohair]] (Egipt, *1987) *[[Andrei Sokolov]] (Rusia, Bro-C'hall, *1963) *[[Ivan Sokolov (echedoù)|Ivan Sokolov]] (Bosnia, Izelvroioù, *1968) *[[Alexey Sokolsky]] (Ukraina, Belarus, 1908-1969) *[[Dragan Solak]] (Serbia, 1980) *[[Alexander Solovtsov]] (Rusia, 1847-1923) *[[Andrew Soltis]] (SUA, *1947) *[[Edith Soppe]] (Arc'hantina, 1961-2005) *[[Guillermo Soppe]] (Arc'hantina, *1960) *[[Ariel Sorin]] (Arc'hantina, *1967) *[[Genna Sosonko]] (Rusia, Izelvroioù, *1943) *[[Victor Soultanbeieff]] (Rusia, Belgia, 1895-1972) *[[Vladimir Sournin]] (Rusia, SUA, 1875-1942) *[[Zbyszka Southall]] (Kembre, 1923-1979) *[[João de Souza Mendes]] (Brazil, 1892-1969) *[[Hugo Spangenberg]] (Arc'hantina, *1975) *[[Vasil Spasov]] (Bulgaria, *1971) *[[Boris Spassky]] (URSS, Rusia, Bro-C'hall, *1937) *[[Jon Speelman]] (Bro-Saoz, *1956) *[[Abraham Speijer]] (Izelvroioù, 1873-1956) *[[Rudolf Spielmann]] (Aostria, Sveden, 1883-1942) *[[Kevin Spraggett]] (Kanada, *1954) *[[Luigi Sprega]] (Italia, 1829-1887) *[[Martina Sproten]] (Belgia, *1970) *[[Ana Srebrnič]] (Slovenia, *1984) *[[Arthur Ssegwanyi]] (Ouganda, *1988) *[[Gideon Ståhlberg]] (Sveden, 1908-1967) *[[Cherubino Staldi]] (Italia, 1911-1988) *[[Wilhelm von Stamm]] (Latvia, ?-1905) *[[Phillip Stamma]] (Siria, Bro-Saoz, Bro-C'hall, 1705-1755) *[[Nikolaus Stanec]] (Aostria, *1968) *[[Charles Stanley]] (Bro-Saoz, SUA, 1819-1901) *[[Nava Starr]] (URSS, Latvia, Kanada, *1949) *[[Howard Staunton]] (Bro-Saoz, 1810-1874) *[[Michael Stean]] (Bro-Saoz, *1953) *[[Antoaneta Stefanova]] (Bulgaria, *1979) *[[Hannes Stefansson]] (Island, *1972) *[[Elias Stein (echedoù)|Elias Stein]] (Alsace, Izelvroioù, 1748-1812) *[[Leonid Stein]] (URSS, Ukraina, 1934-1973) *[[Endre Steiner]] (Hungaria, 1901-1944) *[[Lajos Steiner]] (Hungaria, Aostralia 1903-1975) *[[Herman Steiner]] (Slovakia/Hungaria, SUA, 1905-1955) *[[Wilhelm Steinitz]] (Bohemia, Aostria, Bro-Saoz, SUA, 1836-1900) *[[Daniel Stellwagen]] (Izelvroioù, *1987) *[[Åke Stenborg]] (Sveden, 1926-2010) *[[Károly Sterk]] (Hungaria, 1881-1946) *[[Adolf Stern (echedoù)|Adolf Stern]] (Alamagn, 1849-1907) *[[Agnes Stevenson]] (Bro-Saoz, a-raok 1901-1935) *[[Lara Stock]] (Kroatia, *1992) *[[Marianne Stoffels]] (Belgia) *[[Mark Stolberg]] (URSS, Rusia, 1922-1943) *[[Gösta Stoltz]] (Sveden, 1904-1963) *[[Leon Stolzenberg]] (Polonia, SUA, 1895-1974) *[[Zurab Sturua]] (URSS, Jorjia, *1964) *[[Mihai Suba]] (Roumania, *1947) *[[Mladen Šubarić]] (Kroatia, *1920) *[[Hugo Süchting]] (Alamagn, 1874-1916) *[[Olga Suc'hareva]] (Rusia, *1984) *[[Alexey Suetin]] (URSS, Rusia, 1926-2001) *[[Berthold Suhle]] (Polonia, Alamagn, 1837-1904) *[[Franciszek Sulik]] (Polonia, Arc'hantina, Aostralia, 1908-2000) *[[David John Sully]] (Kembre, *1977) *[[Šarūnas Šulskis]] (Lituania, *1972) *[[Aaron Summerscale]] (Bro-Saoz, *1969) *[[Anne Sunnucks]] (Bro-Saoz, *1927) *[[Jaime Sunye Neto]] (Brazil, *1957) *[[Emil Sutovsky]] (Azerbaidjan, Israel, *1977) *[[Duncan Suttles]] (Kanada, *1945) *[[Evgeny Sveshnikov]] (Latvia, *1950) *[[Dmitry Svetushkin]] (Moldova, *1980) *[[Piotr Svidler]] (URSS, Rusia, *1976) *[[Celeste Swartz]] (Namibia, *1990) *[[Stephne Swartz]] (Namibia, *?) *[[Rudolf Swiderski]] (Alamagn, 1878-1909) *[[Mariama Sy]] (Senegal, *1990) *[[Eugenio Szabados]] (Hungaria, Italia, 1898-1974) *[[László Szabó]] (Hungaria, 1917-1998) *[[Gedali Szapiro]] (Polonia, Israel, *1929) *[[Salomon Szapiro]] (Polonia, 1882-1944) *[[Rudolph Sze]] (Sina, SUA, c. 1890 - 1938) *[[József Szén]] (Hungaria, 1805-1857) *[[József Szily]] (Hungaria, 1913-1976) *[[Jorge Szmetan]] (Arc'hantina, 1950-2015) *[[Aleksander Sznapik]] (Polonia, *1951) *[[Abram Szpiro]] (Alamagn, Polonia, 1912-1943) </div> == T == <div style="column-count:2;"> *[[Alejandra Tadei]] (Arc'hantina, *?) *[[Mark Taimanov]] (URSS, Ukraina, Rusia, *1926) *[[Elena Tairova]] (Belarus, 1991-2010) *[[Sándor Takács]] (Hungaria, 1893-1932) *[[Mikhail Tal]] (URSS, Latvia, 1936-1992) *[[Attallah Tamra]] (Palestina, *1960) *[[Tan Chengxuan]] (Sina, *1963) *[[Hiong Liong Tan]] (Indonezia, Izelvroioù, *1938) *[[Lian Ann Tan]] (Singapour, *1947) *[[Tan Zhongyi]] (Sina, *1991) *[[László Tapasztó]] (Hungaria, Venezuela, SUA, *1930) *[[James Tarjan]] (SUA, *1952) *[[Siegbert Tarrasch]] (Alamagn, 1862-1934) *[[Savielly Tartakower]] (Aostria/Polonia, Bro-C'hall, 1887-1956) *[[Stefano Tatai]] (Italia, *1938) *[[Jean Taubenhaus]] (Polonia, Bro-C'hall, 1850-1919) *[[Lev Taussig]] (Tchechoslovakia, 1880-?) *[[Povilas Tautvaišas]] (Lituania, SUA, 1916-1980) *[[Ivan Tcheparinov]] (Bulgaria, *1986) *[[Maia Tchibourdanidze]] (URSS, Jorjia, *1961) *[[Mic'hail Tchigorin]] (Rusia, 1850-1908) *[[Jan Willem te Kolsté]] (Izelvroioù, 1874-1936) *[[Richard Teichmann]] (Alamagn, 1868-1925) *[[Marcelo Tempone]] (Arc'hantina, *1962) *[[Oscar Tenner]] (Alamagn, SUA, 1880-1948) *[[Sofio Tereladze]] (Jorjia, URSS, *1972) *[[Kevin Terrieux]] (Breizh, *1985) *[[Rudolf Teschner]] (Alamagn, 1922-2006) *[[VItalia Teterev]] (Belarus, *1983) *[[Praveen Thipsay]] (India, *1959) *[[Murugan Thiruchelvam]] (Bro-Saoz, *1988) *[[George Alan Thomas]] (Turkia, Bro-Saoz, 1881-1972) *[[James Thompson (echedoù)|James Thompson]] (Bro-Saoz, SUA, 1804-1870) *[[Theophilus Thompson]] (SUA, *1855) *[[Tian Tian (echedoù)|Tian Tian]] (Sina, *1983) *[[Viktor Tietz]] (Tchekoslovakia, 1859-1937) *[[Hans Tikkanen]] (Sveden, *1985) *[[Jan Timman]] (Izelvroioù, *1951) *[[Gert Jan Timmerman]] (Izelvroioù, *1956) *[[Artyom Timofeiev]] (Rusia, *1985) *[[Hugo Tirard]] (Bro-C'hall, *1977) *[[Jonathan Tisdall]] (SUA, Iwerzhon, Norvegia, *1958) *[[Sergei Tiviakov]] (Rusia, Izelvroioù, *1973) *[[Nicola Tjaronda]] (Namibia, *1998) *[[Kamutuua Tjatindi]] (Namibia, *1986) *[[Vladislav Tkachiev]] (Rusia, Kazakstan, Bro-C'hall *1973) *[[Miodrag Todorcevic]] (Serbia, Bro-C'hall, *1940) *[[Paunka Todorova]] (Bulgaria, *1930) *[[Manana Togonidze]] (Jorjia, URSS,*1937) *[[Alexander Tolush]] (Rusia, 1910-1969) *[[Evgeni Tomachevsky]] (Rusia, *1987) *[[Vasilije Tomović]] (Montenegro, 1906-?) *[[Tong Yuanming]] (Sina, *1972) *[[Alice Tonini]] (Italia, ?) *[[José Tonoli]] (Belgia, 1931-2006) *[[Veselin Topalov]] (Bulgaria, *1975) *[[Zehra Topel]] (Bulgaria, turkia, *1987) *[[Eugenio Torre]] (Filipinez, *1951) *[[Carlos Torre]] (México, 1902-1978) *[[Vittorio Torre]] (Italia, {{XIXvet kantved}}-1921) *[[Yury Toshev]] (Bulgaria, 1907-1974) *[[Bela Toth]] (Hungaria, Italia, *1943) *[[Hayat Toubal]] (Aljeria, *1985) *[[Wissam Toubal]] (Aljeria, *1984) *[[Izaak Towbin]] (Ukraina, Polonia, 1899-1941) *[[Karel Traxler]] (Tchekoslovakia, 1866-1936) *[[Dora Trepat de Navarro]] (Arc'hantina, 1910-1971) *[[Herbert William Trenchard]] (Bro-Saoz, 1857-1934) *[[John Trevelyan]] (Kembre, 1948) *[[František Treybal]] (Tchekoslovakia, 1882-1942) *[[Karel Treybal]] (Tchekoslovakia, 1885-1941) *[[George Treysman]] (SUA, 1881-1959) *[[Petar Trifunović]] (Kroatia, Serbia, 1910-1980) *[[Georgi Tringov]] (Bulgaria, 1937-2000) *[[Nicolas Tripoteau]] (Breizh, *1983) *[[Aleksei Troitzky]] (URSS, Rusia, 1866-1942) *[[Evelina Trojanska]] (Bulgaria, 1929-2000) *[[Paul Truong]] (Viêt Nam, SUA, *1965) *[[Anatol Tschepurnoff]] (Finland, 1871-1942) *[[Mark Tseitlin]] (Rusia, Israel, *1943) *[[Mikhail Tseitlin]] (Belarus, Rusia, *1947) *[[VItalia Tseshkovsky]] (Rusia, 1944-2011) *[[Alexander Tsvetkov]] (Bulgaria, *1914) *[[Leon Tuhan-Baranowski]] (Polonia, Alamagn, 1907-1954) *[[Vladimir Tukmakov]] (Ukraina, *1946) *[[Myroslav Turiansky]] (Ukraina, SUA, 1912-1998) *[[Alan Turing]] (Bro-Saoz, 1912-1954) *[[Johannes Türn]] (Estonia, 1899-1993) *[[Abe Turner]] (SUA, 1924-1962) *[[Maxim Turov]] (Rusia, *1979) *[[Izador Turover]] (Belgia, SUA, 1892-1978) *[[T H TylorTheodore Tylor]] (Bro-Saoz, 1900-1968) *[[Dimitri Tyomkin]] (Kanada, *1977) *[[Alexandru Tyroler]] (Roumania, 1891-1990) </div> == U == <div style="column-count:2;"> *[[Uatiavi Jossy Uapingene]] (Namibia, *1994) *[[Louis Uedemann]] (SUA, 1854-1912) *[[Shinsaku Uesugi]] (Japan, *1991) *[[Wolfgang Uhlmann]] (Alamagn, *1935) *[[Tüdeviin Üitümen]] (Mongolia, *1939) *[[Maximilian Ujtelky]] (Hungaria/Slovakia, 1915-1979) *[[Mikhail Ulibin]] (Rusia, *1971) *[[Mikhail Umansky]] (Rusia, *1952) *[[Wolfgang Unzicker]] (Alamagn, 1925-2006) *[[Anicetas Uogelė]] (URSS, Lituania, *1933) *[[Anna Ushenina]] (Ukraina, *1985) </div> == V == <div style="column-count:2;"> *[[Maxime Vachier-Lagrave]] (Bro-C'hall, *1990) *[[Rafael Vaganian]] (URSS, Armenia, *1951) *[[Samuil Vainshtein]] (URSS, Rusia, 1894-1942) *[[Anatoly Vaisser]] (Kazakstan, Bro-C'hall, *1949) *[[Paul Vaitonis]] (Lituania, Kanada, 1911-1983) *[[Árpád Vajda]] (Hungaria, 1896-1967) *[[Maritza Valdes]] (Portugal, *1966) *[[Francisco Vallejo Pons]] (Spagn, *1982) *[[Magdalena Valombola]] (Namibia, *1993) *[[Michael Valvo]] (SUA, 1942-2004) *[[Eddy Van Beers]] (Belgia, *1973) *[[Johannes van den Bosch]] (Izelvroioù, 1906–1994) *[[Arnold van den Hoek]] (Izelvroioù, 1921–1945) *[[Paul van der Sterren]] (Izelvroioù, *1956) *[[Geert Van der Stricht]] (Belgia, *1972) *[[John van der Wiel]] (Izelvroioù, *1959) *[[Arnold van Foreest]] (Izelvroioù, 1863–1954) *[[Dirk van Foreest]] (Izelvroioù, 1862–1956) *[[Elena Van Hoecke]] (Belgia, *1987) *[[Norman van Lennep]] (Izelvroioù, 1872–1897) *[[Herman Claudius van Riemsdijk]] (Izelvroioù, Brazil, *1948) *[[Theo van Scheltinga]] (Izelvroioù, 1914–1994) *[[Carl Van Schoor]] (Belgia) *[[Louis van Vliet]] (Izelvroioù, 1870-1932) *[[Loek van Wely]] (Izelvroioù, *1972) *[[Thibaut Vandenbussche]] (Belgia, *1987) *[[Caroline Vanderbeken]] (Belgia) *[[Serge Vanderwaeren]] (Belgia, *1964) *[[Chantal Vandevoort]] (Belgia, *1967) *[[Pascal Vandevoort]] (Belgia, *1971) *[[Albert Vandezande]] (Belgia, *1935) *[[Martine Vanhecke]] (Belgia) *[[Frits Van Seters]](Izelvroioù, 1913-1976) *[[Cyril Vansittart]] (Bro-Saoz, Italia, 1852-1887) *[[Marlena Vardanian]] (Armenia, URSS) *[[Zoltán Varga (echedoù)|Zoltán Varga]] (Hungaria, *1970) *[[Egon Varnusz]] (Hungaria, *1933) *[[Ada Vaschetti]] (Arc'hantina, 1948-1989) *[[Evgeni Vasiukov]] (Rusia, *1933) *[[Petar Velikov]] (Bulgaria, *1951) *[[Dragoljub Velimirović]] (Serbia, 1942-2014) *[[Maria Velcheva]] (Bulgaria, *1987) *[[Gavriil Veresov]] (Rusia, 1912-1979) *[[Beniamino Vergani]] (Italia, 1863-1927) *[[Roeland Verstraeten]] (Belgia) *[[Giovanni Vescovi]] (Brazil, *1978) *[[Boris Verlinsky]] (Ukraina, Rusia, 1888-1950) *[[Youri Vetemaa]] (Estonia, Belgia, 1956-2003) *[[Iva Videnova]] (Bulgaria, *1987) *[[Milan Vidmar]] (Yougoslavia, Slovenia, 1885-1962) *[[Milan Vidmar, Jr.]] (Yougoslavia, Slovenia, 1909-1980) *[[Fátima Vieira]] (Portugal, *1969) *[[Subbaraman Vijayalakshmi]] (India, *1979) *[[Benito Villegas]] (Arc'hantina, 1877-1952) *[[Sandra Villegas]] (Arc'hantina, *1972) *[[Yakov Vilner]] (URSS, Ukraina, 1899 - c. 1930) *[[William Samuel Viner]] (Aostralia, 1881-1933) *[[Heidi Vints]] (Belgia, *1987) *[[Yge Visser]] (Izelvroioù, *1963) *[[Isakas Vistaneckis]] (URSS, Lituania, Israel, 1910-2000) *[[Nikita Vitiougov]] (Rusia, *1987) *[[Alvis Vitolinš]] (Latvia, 1946-1997) *[[Evgeny Vladimirov]] (Kazakstan, *1957) *[[Erwin Voellmy]] (Suis, 1886-1951) *[[Margarita Vojska]] (Bulgaria, *1963) *[[Sergey Volkov (echedoù)|Sergey Volkov]] (Rusia, *1974) *[[Andrei Volokitin]] (Ukraina, *1986) *[[Larisa Volpert]] (Rusia, *1926) *[[Andrey Vovk (echedoù)|Andrey Vovk]] (Ukraina, *1991) *[[Yuri Vovk]] (Ukraina, *1988) *[[Zvonko Vranesic]] (Kroatia, Kanada, *1938) *[[Albana Vuji]] (Albania, *1969) *[[Milan Vukcevich]] (Serbia, SUA, 1937-2003) *[[Milan Vukić]] (Serbia, Bosnia, *1942) *[[Vladimir Vuković]] (Kroatia, 1898-1975) *[[Konstantin Vygodchikov]] (Belarus, Rusia, 1892-1941) *[[Alexey Vyzmanavin]] (Rusia, 1960-2000) </div> == W == <div style="column-count:2;"> *[[Robert Wade (echedoù)|Robert Wade]] (Zeland-Nevez, Bro-Saoz, 1921-2008) *[[Shahenda Wafa]] (Egipt, *1998) *[[Shrook Wafa]] (Egipt, *1997) *[[Kareim Wageih]], (Egipt, *1992) *[[Alexander Wagner]] (Polonia, 1868-1942) *[[Heinrich Wagner]] (Alamagn, 1888-1959) *[[Victor Wahltuch]] (Bro-Saoz, 1875-1953) *[[Josh Waitzkin]] (United States, *1976) *[[Carl August Walbrodt]] (Izelvroioù, Alamagn, 1871-1902) *[[George Walker (echedoù)|George Walker]] (Bro-Saoz, 1803-1879) *[[Max Walter]] (Slovakia, 1896-1940) *[[Harold Wanyama]] (Ouganda, *1981) *[[Wang Hao (echedoù)|Wang Hao]] (Sina, *1989) *[[Wang Lei (echedoù)|Wang Lei]] (Sina, *1975) *[[Wang Pin]] (Sina, *1974) *[[Wang Puchen]] (Sina, Zeland-Nevez, *1990) *[[Wang Rui (echedoù)|Wang Rui]] (Sina, *1978) *[[Wang Yu (echedoù)|Wang Yu]] (Sina, *1982) *[[Wang Yue]] (Sina, *1987) *[[Fabrice Wantiez]] (Belgia, *1971) *[[Chris Ward (echedoù)|Chris Ward]] (Bro-Saoz, *1968) *[[Preston Ware]] (SUA, 1821-1891) *[[Cathy Warwick]] (Bro-Saoz, *1968) *[[Miyoko Watai]] (Japan, *1945) *[[John L. Watson]] (SUA, *1951) *[[William Watson (echedoù)|William Watson]] (Bro-Saoz, *1962) *[[William Wayte]] (Bro-Saoz, 1829-1898) *[[Simon Webb (echedoù)|Simon Webb]] (Bro-Saoz, 1949-2005) *[[Tom Wedberg]] (Sveden, *1953) *[[Ronald Weemaes]] (Belgia, *1955) *[[Henri Weenink]] (Izelvroioù, 1892-1931) *[[Otto Wegemund]] (Alamagn, 1870-1928) *[[Wolfgang Weil]] (Aostria, 1912-1945) *[[Max Weiss]] (Hungaria, Aostria, 1857-1927) *[[Peter Wells (echedoù)|Peter Wells]] (Bro-Saoz, *1965) *[[Carl Wemmers]] (Alamagn, 1845-1882) *[[Wen Yang (echedoù)|Wen Yang]] (Sina, *1988) *[[Jan Werle]] (Izelvroioù, *1984) *[[Guy West]] (Aostralia, *1958) *[[Heikki Westerinen]] (Finland, *1944) *[[Bernardo Wexler]] (Roumania, Arc'hantina, 1925-1988) *[[Kasimir de Weydlich]] (Polonia, 1859-1913) *[[Norman Tweed Whitaker]] (SUA, 1890-1975) *[[Michael Wiedenkeller]] (Sveden, *1963) *[[Arthur Wijnans]] (Indonezia, Izelvroioù, 1920-1945) *[[Robert Willaert]] (Belgia) *[[Arthur Howard Williams]] (Kembre, *1950) *[[Elijah Williams (echedoù)|Elijah Williams]] (Bro-Saoz, 1810-1854) *[[Leighton Williams]] (Kembre, *1977) *[[Henri Winants]] (Belgia, *1929) *[[Luc Winants]] (Belgia, *1963) *[[Szymon Winawer]] (Polonia, 1838-1920) *[[Karl Gottlieb von Windisch]] (Slovakia, Hungaria, Aostria, 1725-1793) *[[Peter Winston]] (SUA, *1958) *[[William Winter (echedoù)|William Winter]] (Bro-Saoz, 1898-1955) *[[Victor Winz]] (Alamagn, Israel, Arc'hantina, *1906) *[[John Wisker]] (Bro-Saoz, 1846-1884) *[[Alexander Wittek]] (Kroatia, Aostria, 1852-1894) *[[Aleksandar Wohl]] (Aostralia, *1963) *[[Antoni Wojciechowski]] (Polonia, 1905-1938) *[[Radosław Wojtaszek]] (Polonia, *1987) *[[Aleksandr Wojtkiewicz]] (URSS, Latvia, Polonia, SUA, 1963-2006) *[[Heinrich Wolf]] (Aostria, 1875-1943) *[[Siegfried Reginald Wolf]] (Aostria, Israel, 1867-1951) *[[Paula Wolf-Kalmar]] (Aostria, 1881-1931) *[[Balduin Wolff]] (Alamagn, 1819-1907) *[[Patrick Wolff]] (SUA, *1968) *[[Wong Meng Kong]] (Singapour, *1963) *[[Baruch Harold Wood]] (Bro-Saoz, 1909-1989) *[[Wu Mingqian]] (Sina, *1961) *[[Wu Shaobin]] (Sina, Singapour, *1969) *[[Wu Wenjin]] (Sina, *1976) *[[Marmaduke Wyvill]] (Bro-Saoz, 1814-1896) </div> == X == <div style="column-count:2;"> *[[Xie Jun]] (Sina, *1970) *[[Xu Jun]] (Sina, *1962) *[[Xu Yuanyuan]] (Sina, *1981) *[[Xu Yuhua]] (Sina, *1976) </div> == Y == <div style="column-count:2;"> *[[Myroslava Yakivchik]] (Ukraina, *1984) *[[Dmitriy Yakovenko]] (Rusia, *1983) *[[Yuri Yakovich]] (URSS, Rusia, *1962) *[[Daniel Yanofsky]] (Polonia, Kanada, 1925-2000) *[[Frederick Yates]] (Bro-Saoz, 1884-1932) *[[Ye Jiangchuan]] (Sina, *1960) *[[Ye Rongguang]] (Sina, *1963) *[[Olavo Yépez]] (Ecuador, *1937) *[[Trotzky Yepez]] (Ecuador, 1940-2010) *[[Alex Yermolinsky]] (SUA, *1958) *[[Betul Cemre Yildiz]] (Turkia, *1989) *[[Yin Hao (echedoù)|Yin Hao]] (Sina, *1979) *[[Svetla Yordanova]] (Bulgaria, *1976) *[[Saidali Youldatchev]] (Ouzbekistan, *1968) *[[Yu Shaoteng]] (Sina, *1979) *[[Leonid Yudasin]] (Rusia, Israel, *1959) *[[Mikhail Yudovich]] (Rusia, 1911-1987) *[[Peter Yurdansky]] (Rusia, 1891-1937) *[[Artur Yusupov]] (Rusia, Alamagn, *1960) </div> == Z == <div style="column-count:2;"> *[[Józef Żabiński]] (Polonia, 1860-1928) *[[Aron Zabłudowski]] (Polonia, 1909-1941) *[[Aldo Zadrima]] (Albania, *1948) *[[Vladimir Zagorovsky]] (Rusia, 1925-1994) *[[Sergey Zagrebelny]] (Ouzbekistan, *1965) *[[Amir Zaibi]] (Tunizia, *1988) *[[Alexander Zaitsev]] (Rusia, 1935-1971) *[[Igor Zaitsev]] (Rusia, *1938) *[[Salomėja Zaksaitė]] (Lituania, *1985) *[[Lazar Zalkind]] (Ukraina, 1886-1945) *[[Oswaldo Zambrana]] (Bolivia, *1981) *[[Abram Zamikhovsky]] (Ukraina, 1908-1978) *[[Fermo Zannoni]] (Italia, 1862-1896) *[[Alonso Zapata]] (Kolombia, *1958) *[[Varvara Zargarian]] (Jorjia, URSS, 1895-?) *[[Pablo Zarnicki]] (Arc'hantina, *1972) *[[Anna Zatonskih]] (Ukraina, SUA, *1978) *[[Tatiana Zatulovskaya]] (Azerbaidjan, Rusia, Israel, *1935) *[[Beata Zawadzka]] (Polonia, *1986) *[[Jolanta Zawadzka]] (Polonia, *1987) *[[Sven Zeidler]] (Kembre, *1965) *[[Elmārs Zemgalis]] (Latvia, SUA, *1923) *[[Zhang Jilin]] (Sina, *1986) *[[Zhang Pengxiang]] (Sina, *1980) *[[Zhang Weida]] (Sina, *1949) *[[Zhang Xiaowen (echedoù)|Zhang Xiaowen]] (Sina, *1989) *[[Zhang Zhong]] (Sina, Singapour, *1978) *[[Zhao Jun (echedoù)|Zhao Jun]] (Sina, *1986) *[[Zhao Lan]] (Sina, *1963) *[[Zhao Xue]] (Sina, *1985) *[[Zhao Zong-Yuan]] (Sina, Aostralia, *1986) *[[Peng Zhaoqin]] (Sina, *1968) *[[Viktor Zheliandinov]] (Ukraina, *1935) *[[Zhou Jianchao]] (Sina, *1988) *[[Zhou Weiqi]] (Sina, *1986) *[[Zhu Chen]] (Sina, Katar, *1976) *[[Natalia Zhukova]] (Ukraina, *1979) *[[Noureddine Ziane]] (Maroko, *1975) *[[Alvise Zichichi]] (Italia, 1938-2003) *[[Yaacov Zilberman]] (Israel, *1954) *[[Otto Zimmermann]] (Suis, 1892-1979) *[[Adolf Zinkl]] (Bohemia, Aostria, 1871-1944) *[[Emil Zinner]] (Tchekoslovakia, 1909-1942) *[[František Zíta]] (Tchekoslovakia, 1909-1977) *[[Eugene Znosko-Borovsky]] (Rusia, Bro-C'hall, 1884-1954) *[[Leo Zobel]] (Slovakia, 1895-1962) *[[Alexander Zubarev]] (Ukraina, *1979) *[[Nikolai Zubarev]] (Rusia, 1894-1951) *[[Bernard Zuckerman]] (SUA, *1943) *[[Marisa Zuriel]] (Arc'hantina, *1982) *[[Johannes Zukertort]] (Polonia, Alamagn, Bro-Saoz, 1842-1888) *[[Vadim Zvjaginsev]] (Rusia, *1976) *[[Kira Zvorykina]] (Ukraina, Rusia, Belarus, Bulgaria, 1919-2014) *[[Adolf Zytogorski]] (Polonia, Bro-Saoz, 1807-1882) </div> ==Tud arall== Setu amañ ul listennad tud a zo brudet e domanioù all, met a zo bet o c'hoari echedoù ingal pe o deus disklêriet bout dedennet gant ar c'hoari, pe o deus savet oberennoù arzel m'emañ ar c'hoari echedoù unan eus an elfennoù pennañ. <div style="column-count:3;"> *[[Ben Affleck]] *[[Claude Akins]] *[[Alan Alda]] *[[Alfonso X Kastilha]] (ar Fur) *[[Sholem Aleichem]] *[[Woody Allen]] *[[Atahualpa]] *[[George Airy]] *[[Martin Amis]] *[[Konrad von Ammenhausen]] *[[LaVar Arrington]] *[[Isaac Asimov]] *[[Szymon Askenazy]] *[[August II (Braunschweig-Wolfenbüttel)]] *[[Lew Ayres]] *[[Lauren Bacall]] *[[Newell Banks]] (SUA)<ref>Kampion ar Bed ar c'hoari damez amerikan, 1887-1977.</ref> *[[John Barrymore]] *[[Lionel Barrymore]] *[[Menachem Begin]] *[[Clare Benedict]] *[[Móric Beňovský]] *[[Polly Bergen]] *[[Ingmar Bergman]] *[[Humphrey Bogart]] *[[Bono]] *[[Charles Boyer]] *[[Marlon Brando]] *[[Franz Brentano]] *[[Mel Brooks]] *[[Zbigniew Brzezinski]] *[[Henry Thomas Buckle]]<ref>Istorour saoz.</ref> *[[Tony Buzan]] *[[John Cage]] *[[Nicolas Cage]] *[[Gerolamo Cardano]] *[[Roberto Carnevale]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Lewis Carroll]] *[[Fidel Castro]] *[[Miguel de Cervantes]] *[[Jacobus de Cessolis]] *[[Wilt Chamberlain]] *[[Charlie Chaplin]] *[[Aldo Clementi]] *[[Joseph Conrad]] *[[Aleister Crowley]]<ref>Kevrinour.</ref> *[[Bobby Darin]] *[[Henry Darrow]] *[[Steve Davis]] *[[Olivia de Havilland]] *[[Eugène Delacroix]] *[[Dustin Diamond]] *[[Marlene Dietrich]] *[[Anurag Dikshit]] *[[Gustave Doré]] *[[Tony Dow]] *[[Marcel Duchamp]] *[[Albert Einstein]] *[[Arpad Elo]] *[[Paul Erdős]] *[[Erik Estrada]] *[[Leonhard Euler]] *[[Abraham ibn Ezra]] *[[Douglas Fairbanks]] *[[Morgan Fairchild]] *[[Peter Falk]] *[[Richard Farleigh]] *[[Jose Ferrer]] *[[Richard Feynman]] *[[Heidi Fleiss]] *[[Henry Fonda]] *[[Hans Frank]] *[[Benjamin Franklin]] *[[Stephen Fry]] *[[Zsa Zsa Gabor]] *[[Jeremy Gaige]] *[[Ava Gardner]] *[[Carl Friedrich Gauss]] *[[Johann Wolfgang Goethe]] *[[Witold Gombrowicz]] *[[Richard K. Guy]] *[[GZA]]<ref>Dañser ''hip hop'' stadunanat.</ref> *[[Yehuda Halevi]] *[[Woody Harrelson]] *[[Dominik Hašek]] *[[Sefer Hasidim]] *[[Katharine Hepburn]] *[[David Hume]] *[[Carl Icahn]] *[[Inosant III]] *[[Karl Veur]] *[[Karl XII]] *[[Karol Irzykowski]] *[[Moses Isserles]] *[[Kate Jackson]] *[[Thomas Jefferson]] *[[Yann-Baol II]] *[[Mór Jókai]] *[[Franz Kafka]] *[[Carmen Kass]] *[[Wolfgang von Kempelen]] *[[Omar Khayyám]] *[[Ephraim Kishon]]<ref>Flemmganer, ''Kishon chesster'' echedoù computer.</ref> *[[Knut II Danmark]]<ref>Roue Bro-Saoz, Danmark ha Norvegia.</ref> *[[Alfred Kreymborg]] *[[Stanley Kubrick]] *[[Edmund Landau]] *[[Yosef Lapid]] *[[Adrien-Marie Legendre]] *[[Gottfried Wilhelm Leibniz]] *[[Stanisław Lem]] *[[Vladimir Lenin|Vladimir Ilyich Lenin]] *[[Leon XIII]] *[[Lennox Lewis]] *[[Myrna Loy]] *[[Samuel Loyd]] *[[Madonna (kanerez)|Madonna]] *[[Maimonides]] (Rambam) *[[Steve Martin]] *[[Karl Marx]] *[[Jerry Mathers]] *[[Henri Matisse]] *[[Jean-Louis-Ernest Meissonier]] *[[Dmitri Mendeleev]] *[[Moses Mendelssohn]] *[[Adam Mickiewicz]] *[[Abraham de Moivre]] *[[Patrick Moore]] *[[Vladimir Nabokov]] *[[Napoleon Iañ]] *[[John von Neumann]] *[[Victor Niederhoffer]] *[[Jose Ortega y Gasset]] *[[Grigori Perelman]] *[[Gregor Piatigorsky]] *[[Józef Piłsudski]] *[[Grigori Alexandrovich Potemkin]] *[[Sergei Prokofiev]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Anthony Quinn]] *[[Rashi]] *[[Basil Rathbone]] *[[Man Ray]] *[[Rembrandt]] *[[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinal Richelieu]] *[[Keanu Reeves]] *[[Julia Roberts]] *[[Mike Romanoff]] *[[Albert Salomon von Rothschild]] *[[Jean-Jacques Rousseau]] *[[Bertrand Russell]] *[[Rza]] *[[Saladin]] *[[Jonathan Sarfati]]<ref>Skiantour ha skrivagner aostralian.</ref> *[[Arnold Schwarzenegger]] *[[George C. Scott]]<ref>Aktour stadunanat.</ref> *[[Nathan Sharansky]] *[[Will Smith]] *[[Raymond Smullyan]] *[[Juan Maria Solare]]<ref>Sonaozour ha pianoour arc'hantinat.</ref> *[[George Soros]] *[[Howard Stern]] *[[Sting]] *[[Teresa de Avila]]<ref>Santez vaeronez ar c'hoarierion echedoù.</ref> *[[Peter Thiel]] *[[Josip Broz Tito]] *[[Leo Tolstoy]] *[[Roland Topor]] *[[Victoria (Rouantelezh-Unanet)|Victoria]] *[[Marco Girolamo Vida]] *[[Jacques Villon]] *[[Billy Wilder]] *[[George Washington]] *[[John Wayne]] *[[Boaz Weinstein]] *[[H. G. Wells]] *[[Guy Williams (aktour)Guy Williams]] *[[Charles Wreford-Brown]] *[[Wu-Tang Clan]] *[[Stefan Zweig]] </div> == Mammenn == * Nicolas Giffard hag Alain Biénabe. ''Le Guide des échecs - Traité complet''. Pariz : Robert Laffont (dastumad ''Bouquins''), 2007 {{ISBN|978-2-221-05913-5}} == Notennoù == {{Daveoù|bannoù=3}} [[Rummad:Echedoù]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù]] qrfwkeujw6igxklzogcnlwpw3abx5m9 2194381 2194380 2026-07-02T10:20:05Z Dakbzh 58931 /* T */ 2194381 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" style="margin:auto;" |- | <big>'''[[#A|A]]''' • '''[[#B|B]]''' • '''[[#C|C]]''' • '''[[#C'H|C'H]]''' • '''[[#D|D]]''' • '''[[#E|E]]''' • '''[[#F|F]]''' • '''[[#G|G]]''' • '''[[#H|H]]''' • '''[[#I|I]]''' • '''[[#J|J]]''' • '''[[#K|K]]''' • '''[[#L|L]]''' • '''[[#M|M]]''' • '''[[#N|N]]''' • '''[[#O|O]]''' • '''[[#P|P]]''' • '''[[#Q|Q]]''' • '''[[#R|R]]''' • '''[[#S|S]]''' • '''[[#T|T]]''' • '''[[#U|U]]''' • '''[[#V|V]]''' • '''[[#W|W]]''' • '''[[#X|X]]''' • '''[[#Y|Y]]''' • '''[[#Z|Z]]''' • '''[[#Tud arall|Tud arall]]'''</big> |} == A == <div style="column-count:2;"> *[[Jacob Aagaard]] (Danmark, Bro-Skos, *1973) *[[Manuel Aaron]] (India, *1935) *[[Damaris Abarca]] (Chile, *1980) *[[Imed Abdelnabbi]] (Egipt, *1957) *[[Abd al-Malik]] (Siria, 646-705) *[[Zineb Dina Abdi]] (Aljeria, *1981) *[[Arthur Abolianin]] (Belgia, *1966) *[[István Abonyi]] (Hungaria, 1886-1942) *[[Gerald Abrahams]] (Bro-Saoz, 1907-1980) *[[Tatev Abrahamyan]] (Armenia, SUA, *1988) *[[Leonardas Abramavičius]] (URSS, Lituania, a-raok 1912-1960) *[[Nune Abrahamian]] (Armenia, URSS) *[[Raji Abuazizah]] (Palestina, *2006) *[[Jude Acers]] (SUA, *1944) *[[Peter Acs]] (Hungaria, *1981) *[[Ernestina Adam]] (Arc'hantina, *2009) *[[Michael Adams]] (Kerne-Veur, *1971) *[[Weaver Adams]] (SUA, 1901-1963) *[[Utut Adianto]] (Indonezia, *1965) *[[Ahmed Adly]] (Egipt, *1987) *[[András Adorján]] (Hungaria, *1950) *[[Yochanan Afek]] (Israel, *1952) *[[Assem Afifi]], (Egipt, *1947) *[[Vladimir Afromeev]] (Rusia, *1954) *[[Naira Agababean]] (Moldova, URSS, *1951) *[[Simen Agdestein]] (Norvegia, *1967) *[[Evgeny Agrest]] (Belarus, Sveden, *1966) *[[Georgy Agzamov]] (Ouzbekistan, 1954-1986) *[[Carl Ahues]] (Alamagn, 1883-1968) *[[James Macrae Aitken]] (Bro-Skos, 1908-1983) *[[Ralf Åkesson]] (Sveden, *1961) *[[Anna Akhsharumova]] (Rusia, SUA, *1957) *[[Varuzhan Akobian]] (Armenia, SUA, *1983) *[[Vladimir Akobyan]] (URSS, Armenia, *1971) *[[Mohammed Al-Modiahki]] (Qatar, *1974) *[[Yosra Alaa El Din]] (Egipt, *1986) *[[Semyon Alapin]] (Lituania, 1856-1923) *[[Vladimir Alatortsev]] (Rusia, 1909-1987) *[[Adolf Albin]] (Roumania, 1848-1920) *[[Lev Alburt]] (URSS, Rusia, SUA, *1945) *[[Aleksandr Alec'hin]] (Rusia, Bro-C'hall 1892-1946) *[[Alexei Alec'hin]] (Rusia, 1888-1939) *[[Grace Alec'hin]] (SUA, Bro-Saoz, Bro-C'hall 1876-1956) *[[Aleksej Aleksandrov]] (Belarus, *1973) *[[Evgeni Alekseiev]] (Rusia, *1985) *[[Hugh Alexander]] (Bro-Saoz, 1899-1974) *[[Aaron Alexandre]] (Alamagn, Bro-C'hall, Bro-Saoz 1765-1850) *[[Nana Alexandria]] (URSS, Jorjia, *1949) *[[Silvia Alexieva]] (Bulgaria, Bro-C'hall, *1974) *[[Mohamed Allam]] (Palestina, *2001) *[[Johann Baptist Allgaier]] (Alamagn, Aostria, 1763-1823) *[[Zoltán Almási]] (Hungaria, *1976) *[[Izak Aloni]] (Polonia, Israel, 1905-1985) *[[Yoel Aloni]] (Israel, *1937) *[[Boris Alterman]] (Israel, *1970) *[[Husam Al-Takrori]] (Palestina, *1994) *[[Majed Altell]] (Palestina, *2005) *[[Tunç Amarat]] (Aostria) *[[Friedrich Amelung]] (Estonia, Latvia, 1842-1909) *[[Stephanie Amed]] (Arc'hantina, *1990) *[[Bassem Amin]] (Egipt, *1988) *[[Ivy Claire Amoko]] (Ouganda, *1987) *[[Farouk Amonatov]] (Tadjikistan, *1978) *[[Bruce Amos]] (Kanada, *1946) *[[Claudia Amura]] (Arc'hantina, *1970) *[[An Yangfeng]] (Sina, *1963) *[[Viswanathan Anand]] (India, *1969) *[[Erik Andersen (echedoù)|Erik Andersen]] (Danmark, 1904-1938) *[[Frank Anderson (echedoù)|Frank Anderson]] (Kanada, 1928-1980) *[[Adolf Anderssen]] (Alamagn 1818-1879) *[[Ulf Andersson]] (Sveden, *1951) *[[Dmitry Andreikin]] (Rusia, *1990) *[[Siranush Andriasian]] (Armenia, *1986) *[[Zaven Andriasian]] (Armenia, *1989) *[[Goretti Angolikin]] (Ouganda, *1986) *[[Dejan Antic]] (Serbia, *1968) *[[Rogelio Antonio Jr.]] (Filipinez, *1962) *[[Vladimir Antoshin]] (URSS, Rusia, 1929-1994) *[[Gabriela Antova]] (Bulgaria, *2002) *[[Antonio Antunes]] (Portugal, *1962) *[[Oskar Antze]] (Alamagn, *1878) *[[Manuel Apicella]] (Bro-C'hall, *1970) *[[Izaak Appel]] (Polonia, 1905-1941) *[[Fricis Apšenieks]] (Latvia, 1894-1941) *[[Lev Aptekar]] (Ukraina, Zeland-Nevez, *1936) *[[Adlane Arab]] (Aljeria, *1980) *[[José Joaquin Araiza]] (Mec'hiko, 1900-1971) *[[Ketevan Arakhamia-Grant]] (Jorjia, *1968) *[[Giovanna Arbunic]] (Chile, *1964) *[[Walter Arencibia]] (Kuba, *1967) *[[Alexander Areshchenko]] (Ukraina, *1986) *[[Keith Arkell]] (Bro-Saoz, *1961) *[[Ennio Arlandi]] (Italia, *1966) *[[Romanas Arlauskas]] (Lituania, Australia, 1917-2009) *[[Jon Arnason]] (Island, *1960) *[[Dagur Arngrímsson]] (Island, *1987) *[[Levon Aronian]] (Armenia, *1982) *[[Lev Aronin]] (Unvanizh Soviedel, Rusia, 1920-1983) *[[Farida Arouche]] (Aljeria, *1980) *[[Maritza Arribas Robaina]] (Kuba, *1971) *[[Andreas Ascharin]] (Estonia, Latvia, 1843-1896) *[[Jacob Ascher]] (Bro-Saoz, Kanada, 1841-1912) *[[Konstantin Aseev]] (URSS, Rusia, 1960-2004) *[[Venka Asenova]] (Bulgaria, 1930-2006) *[[Franc Ashiku]] (Albania, *1993) *[[Maurice Ashley]] (Jamaika, SUA, *1966) *[[Ludmila Aslanian]] (Armenia, URSS, *1957) *[[Alis Aslanyan]] (Armenia, URSS) *[[Karen Asrian]] (Armenia,URSS, 1980-2008) *[[As-Suli]] ([[Kalifelezh]] an [[Abbasided]], ''c.'' 880 - 946) *[[Lajos Asztalos]] (Aostria-Hungaria, Yougoslavia, Hungary, 1889-1956) *[[Ekaterina Atalik]] (Rusia, Turkey, *1982) *[[Suat Atalık]] (Turkia, *1964) *[[Henry Atkins]] (Bro-Saoz, 1872-1955) *[[Arnold Aurbach]] (Polonia, Bro-C'hall, c. 1888 - 1952) *[[Yuri Averbakh]] (URSS, Rusia, *1922) *[[Valeriy Aveskoulov]] (Ukraina, *1986) *[[Herbert Avram]] (SUA, 1913-2006) *[[Boris Avrukh]] (Israel, *1978) *[[Zurab Azmaiparashvili]] (Jorjia, *1960) </div> == B == <div style="column-count:2;"> *[[Hasmik Babaian]] (Armenia, URSS) *[[Aleksandr Babourin]] (URSS, Rusia, Iwerzhon, *1967) *[[Étienne Bacrot]] (Bro-C'hall, *1983) *[[Paul Baender]] (Alamagn, Bolivia, 1906-1985) *[[Giorgi Bagaturov]] (URSS, Jorjia, *1964) *[[Amir Bagheri]] (Iran, *1978) *[[Camilla Baginskaite]] (URSS, Lituania, SUA, *1967) *[[Vladimir Bagirov]] (URSS, Latvia, 1936-2000) *[[Mary Bain]] (SUA, 1904-1972) *[[David Graham Baird]] (SUA, 1854-1913) *[[Jorge Gómez Baillo]] (Arc'hantina, *1959) *[[Vladimir Baklan]] (Ukraina, *1978) *[[Yuri Balashov]] (URSS, Rusia, *1949) *[[Rosendo Balinas, Jr.]] (Filipinez, 1941-1998) *[[Zoltán von Balla]] (Hungaria, 1883-1945) *[[Csaba Balogh]] (Hungaria, *1987) *[[János Balogh (echedoù)|János Balogh]] (Roumania, Hungaria, 1892-1980) *[[Julio Balparda]] (Uruguay, ?-1942) *[[Amikam Balshan]] (Israel, *1948) *[[Hristos Banikas]] (Gres, *1978) *[[Anatoly Bannik]] (URSS, Ukraina, *1921) *[[Ana Filipa Baptista]] (Portugal, *1990) *[[David Baramidze]] (Jorjia, Alamagn, *1988) *[[Zsigmond Barász]] (Hungaria, 1878-1935) *[[Abraham Baratz]] (Roumania, Bro-C'hall, 1895-1975) *[[Gerardo Barbero]] (Arc'hantina, Hungaria, 1961-2001) *[[Wim Barbier]] (Belgia, *1960) *[[Gedeon Barcza]] (Hungaria, 1911-1986) *[[Olaf Barda]] (Norvegia, 1909-1971) *[[Curt von Bardeleben]] (Alamagn, 1861-1924) *[[Leonard Barden]] (Bro-Saoz, *1929) *[[Evgeny Bareev]] (URSS, Rusia, *1966) *[[Robert Henry Barnes]] (Bro-Saoz, Zeland-Nevez 1849-1916) *[[Thomas Wilson Barnes]] (Bro-Saoz, 1825-1874) *[[Aleksey Barsov]] (URSS, Ouzbekistan, *1966) *[[Mateusz Bartel]] (Polonia, *1985) *[[Dibyendu Barua]] (India, *1966) *[[Cerdas Barus]] (Indonezia, *1961) *[[Marcel Barzin]] (Belgia, 1891-1980) *[[Michael Basman]] (Bro-Saoz, *1946) *[[Alberto Batori]] (Italia, 1884-1923) *[[Christian Bauer]] (Bro-C'hall, *1977) *[[Johann Bauer]] (Bohemia, Aostria, 1861-1891) *[[Friedrich Baumbach]] (Alamagn, *1935) *[[Albert Becker (echedoù)|Albert Becker]] (Aostria, Alamagn, Arc'hantina 1896-1984) *[[Anjelina Belakovskaia]] (URSS, Ukraina, SUA, *1969) *[[Liudmila Belavenets]] (URSS, Rusia, *1940) *[[Sergey Belavenets]] (URSS, Rusia, 1910-1942) *[[Ridha Belkadi]] (Tunizia, 1925-2012) *[[Slim Belkhodja]] (Tunizia, *1962) *[[Bilel Bellahcene]] (Bro-C'hall, Aljeria, *1984) *[[Saâd Belouadah]] (Aljeria, * 1979) *[[Aleksandr Belyavskiy]] (URSS, Ukraina, Slovenia, *1953) *[[Jana Bellin]] (Tchekoslovakia, Bro-Saoz, *1947) *[[Fabio Bellini]] (Italia, *1969) *[[Juan Bellón]] (Spagn, *1950) *[[Bruno Belotti]] (Italia, *1964) *[[Zdzisław Belsitzmann]] (Polonia, circa 1890-1920) *[[Khalil Bengherabi]] (Aljeria, *1979) *[[Levi Benima]] (Izelvroioù, 1837-1922) *[[Clarice Benini]] (Italia, 1905-1976) *[[Joel Benjamin]] (SUA, *1964) *[[Francisco Benkö]] (Alamagn, Arc'hantina, *1910) *[[Pal Benko]] (Bro-C'hall, Hungaria, SUA, *1928) *[[Gary Benson]] (Aostralia, *1957) *[[David Berczes]] (Hungaria, *1990) *[[María Angélica Berea de Montero]] (Arc'hantina, 1914-1983) *[[Emanuel Berg]] (Sveden, *1981) *[[Bela Berger]] (Hungaria, Australia, 1931-2005) *[[Johann Berger]] (Aostria, 1845-1933) *[[Victor Berger]] (URSS? Ukraina, Bro-Saoz, 1904-1996) *[[Nils Bergkvist]] (Sveden, 1900-?) *[[Teodors Bergs]] (URSS, Latvia, 1902-1966) *[[Hans Berliner]] (Alamagn, SUA, *1929) *[[Ivar Bern]] (Norvegia, *1967) *[[Karl Berndtsson]] (Sveden, 1892-1943) *[[Jacob Bernstein]] (SUA, ?-1958) *[[Osip Bernstein]] (Rusia, Ukraina, Bro-C'hall, 1882-1962) *[[Sidney Norman Bernstein]] (SUA, 1911-1992) *[[Yaacov Bernstein]] (Israel, *1939) *[[Mario Bertok]] (Kroatia, *1929) *[[Katarina Beskow]] (Sveden, 1867-1939) *[[Louis Betbeder Matibet]] (Bro-C'hall, *1901) *[[Kārlis Bētiņš]] (Latvia, 1867-1943) *[[Dante Beukes]] (Namibia, *2003) *[[Siegmund Beutum]] (Aostria, 1890-1966) *[[Vinay Bhat]] (SUA, *1984) *[[Sergio Bianchi (echedoù)|Sergio Bianchi]] (1920-1978) *[[Carlos Bielicki]] (Arc'hantina, *1940) *[[Martin Bier]] (Alamagn, 1854-1934) *[[Horace Bigelow]] (SUA, 1898-1980) *[[István Bilek]] (Hungaria, *1932) *[[Paul Rudolf von Bilguer]] (Alamagn, 1815-1840) *[[Maurice Billecard]] (Bro-C'hall, 1876-?) *[[Reefat Bin-Sattar]] (Bangladesh, *1974) *[[Henry Bird]] (Bro-Saoz, 1830-1908) *[[Nathan Birnboim]] (Israel, *1950) *[[Klaus Bischoff]] (Alamagn, *1961) *[[Arthur Bisguier]] (SUA, *1929) *[[Peter Biyiasas]] (Gres, Kanada, *1950) *[[Dimitrije Bjelica]] (Serbia, *1935) *[[Roy Turnbull Black]] (SUA, 1888-1962) *[[Suzy Blackburn]] (Kembre,*?) *[[Joseph Henry Blackburne]] (Bro-Saoz, 1841-1924) *[[Armand Blackmar]] (SUA, 1826-1888) *[[Joseph Henry Blake (echedoù)|Joseph Henry Blake]] (Bro-Saoz, 1859-1951) *[[Abram Blass]] (Polonia, Israel, 1895-?) *[[Ottó Bláthy]] (Hungaria, 1860-1939) *[[Max Blau]] (Alamagn, Suis, 1918-1984) *[[Ludwig Bledow]] (Alamagn, 1795-1846) *[[Paweł Blehm]] (Polonia, *1980) *[[Dirk Bleijkmans]] (Izelvroioù, Indonezia, 1875-?) *[[Yaacov Bleiman]] (URSS, Lituania, Israel, 1947-2004) *[[Calvin Blocker]] (SUA, *1955) *[[Claude Bloodgood]] (SUA, 1937-2001) *[[Oscar Blum]] (Lituania, Bro-C'hall, bet ganet kent 1910) *[[Benjamin Blumenfeld]] (URSS, Belarus, Rusia, 1884-1947) *[[Max Blümich]] (Alamagn, 1886-1942) *[[Boris Blumin]] (Rusia, Kanada, SUA, 1907-1998) *[[Milko Bobotsov]] (Bulgaria, *1931) *[[Dmitry Bocharov]] (Rusia, *1982) *[[Samuel Boden]] (Bro-Saoz, 1826-1882) *[[Jozef Boey]] (Belgia, *1934) *[[Fedor Bogatyrchuk]] (Ukraina, Kanada, 1892-1984) *[[Efim Bogolyoubov]] (Ukraina, Alamagn, 1889-1952) *[[Paolo Boi]] (Italia, 1528-1598) *[[Tamara Boiakhchian]] (Armenia, URSS) *[[Venera Boiakhchian]] (Armenia, URSS) *[[Deyan Bojkov]] (Bulgaria, *1977) *[[Jacobo Bolbochán]] (Arc'hantina, 1906-1984) *[[Julio Bolbochán]] (Arc'hantina, 1920-1996) *[[Isaak Boleslavskiy]] (URSS, Ukraina, 1919-1977) *[[Viktor Bologan]] (Moldova, *1971) *[[Victor Angel Bolzoni]] (Belgia, *1962) *[[Giovanni Leonardo di Bona]] (Italia, 1542-1587) *[[Igor Bondarevsky]] (URSS, Rusia, 1913-1979) *[[Eero Böök]] (Finland, 1910-1990) *[[Anapaola Suri Borda Rodas]] (Arc'hantina, *2004) *[[Ylvije Boriçi]] (Albania, *1965) *[[Valentina Borisenko]] (Rusia, 1920-1993) *[[Borislava Borisova]] (Bulgaria, Sveden, *1951) *[[Nicolas Borouchowitz]] (Belgia, *1898) *[[Tea Bosboom-Lanchava]] (Izelvroioù, Jorjia, *1974) *[[Harallamb Boshku]] (Albania, 1953-2019) *[[George Steven Botterill|George Botterill]] (Bro-Saoz, Kembre, *1949) *[[Mic'hail Botvinnik]] (URSS, Rusia, 1911-1995) *[[Slim Bouaziz]] (Tunizia, *1950) *[[Mahfoud Boudiba]] (Aljeria, *1966) *[[Louis de la Bourdonnais]] (Bro-C'hall, 1795-1840) *[[César Boutteville]] (Viêt-Nam, Bro-C'hall, *1917) *[[Olena Boytsun]] (Ukraina, *1983) *[[Julius Brach]] (Tchekoslovakia, 1881-1938) *[[Stephen Brady]] (Iwerzhon, *1967) *[[Fernando Braga]] (Italia, *1958) *[[Gyula Breyer]] (Hungaria, 1893-1921) *[[Alfred Brinckmann]] (Alamagn, 1891-1967) *[[Sophie Brion]] (Belgia, *1985) *[[Milagros Tatiana Brizzi]] (Arc'hantina, *1996) *[[Mirko Bröder]] (Hungaria, Yougoslavia, Serbia, 1911-1943) *[[Miklós Bródy]] (Hungaria, Roumania, 1877-1949) *[[Vladimir Bron]] (URSS, Ukraina, 1909-1985) *[[David Bronstein]] (URSS, Ukraina, 1924-2006) *[[Luis Bronstein]] (Arc'hantina, 1946-2014) *[[Walter Browne]] (Aostralia, SUA, 1949-2015) *[[Marina Brunello]] (Italia, *1994) *[[Roberta Brunello]] (Italia, *1991) *[[Sabino Brunello]] (Italia, *1989) *[[Hazel Brunker]] (Kembre, *1932) *[[Fabio Bruno]] (Italia, *1960) *[[Agnieszka Brustman]] (Polonia, *1962) *[[Lázaro Bruzón]] (Kuba, *1982) *[[Stellan Brynell]] (Sveden, *1962) *[[Bu Xiangzhi]] (Sina, *1985) *[[Henry Thomas Buckle]] (Bro-Saoz, 1821-1862) *[[Gerardo Budowski]] (Alamagn, Bro-C'hall, Venezuela, Costa Rica, *1925) *[[Wincenty Budzyński]] (Polonia, Bro-C'hall, 1815-1866) *[[Constant Ferdinand Burille]] (Bro-C'hall, SUA, 1866-1914) *[[Amos Burn]] (Bro-Saoz, 1848-1925) *[[Algimantas Butnorius]] (URSS, Lituania, *1946) *[[Edoino Busetto]] (Italia, *1907) *[[Simone Bussers]] (Belgia) *[[Yelizaveta Bykova]] (URSS, Rusia, 1913-1989) *[[Donald Byrne]] (SUA, 1930-1976) *[[Robert Byrne (echedoù)|Robert Byrne]] (SUA, *1928) </div> == C == <div style="column-count:2;"> *[[Viviane Caels]] (Belgia, *1968) *[[Kler Çaku]] (Albania, *2010) *[[Jose Camacho Collados]] (Kembre, *1988) *[[Luciano Cámara]](Arc'hantina, 1916-2004) *[[Florencio Campomanes]] (Filipinez, 1927-2010) *[[Daniel Cámpora]] (Arc'hantina, *1957) *[[María José Campos]], (Arc'hantina, *1999) *[[Esteban Canal]] (Perou, Italia, 1896-1981) *[[Saúl Canessa]] (Arc'hantina, 1969-1992) *[[Arianne Caoili]] (Aostralia, *1986) *[[José Raúl Capablanca]] (Kuba, 1888-1942) *[[Guido Cappello]] (Italia, 1933-1996) *[[Skënder Çarçani]] (Albania, ? - ?) *[[Berna Carrasco]] (Chile, 1914-2013) *[[Rodolfo Tan Cardoso]] (Filipinez, *1937) *[[Ruth Volgl Cardoso]] (Brazil, 1934-2000) *[[Carl Carls]] (Alamagn, 1880-1958) *[[Magnus Carlsen]] (Norvegia, *1990) *[[Pontus Carlsson]] (Sveden, *1982) *[[Horatio Caro]] (Bro-Saoz, Alamagn, 1862-1920) *[[Berna Carrasco]] (Chile, 1914-2013) *[[Pietro Carrera]] (Sikilia, 1573-1647) *[[Fabiano Caruana]] (Div vroadelezh : SUA & Italia, *1992) *[[Alda Carvalho]] (Portugal, *1990) *[[Abigail Cast]] (Kembre, *1978) *[[Vincenzo Castaldi]] (Italia, 1916-1970) *[[Ferruccio Castiglioni]] (Italia, 1921-1971) *[[Mariano Castillo]] (Chile, 1905-1970) *[[Mišo Cebalo]] (Kroatia, *1945) *[[Ekrem Cekro]] (Belgia, *1950) *[[Altin Çela]] (Albania, *1975) *[[Giovanni Cenni]] (Italia, 1881-1957) *[[Alfonso Ceron]] (Spagn, 1535-?) *[[Louisa Ceulemans]] (Belgia, 1925-2007) *[[Alla Chaikovskaya]] (Jorjia, URSS, 1934-2007) *[[Oscar Chajes]] (Ukraina, Aostria, SUA, 1873-1928) *[[Ferenc Chalupetzky]] (Hungaria, 1886-1951) *[[Edward Chamier]] (Bro-Saoz, Bro-C'hall, 1840-1892) *[[Chan Peng Kong]] (Singapour, *1956) *[[Sandipan Chanda]] (India, *1983) *[[Chang Tung Lo]] (Sina, bet ganet a-raok 1960) *[[Murray Chandler]] (Zeland-Nevez, Bro-Saoz, *1960) *[[Pascal Charbonneau]] (Kanada, *1983) *[[Inga Charkhalashvili]] (Jorjia, *1983) *[[Rudolf Charousek]] (Hungaria, 1873-1900) *[[Hilda Chater]] (Kerne-Veur, Bro-Saoz, Iwerzhon, 1874-1968) *[[Chantal Chaudé de Silans]] (Bro-C'hall, 1919-2001) *[[Valery Chekhov]] (Rusia, *1955) *[[Vitalia Chekhover]] (Rusia, 1908-1965) *[[Chen De]] (Sina, *1949) *[[Ivan Cheparinov]] (Bulgaria, *1986) *[[Mariana Cherati]] (Arc'hantina, *1973) *[[Alexander Cherepkov]] (URSS, Rusia, *1920) *[[Irving Chernev]] (Rusia, SUA, 1900-1981) *[[Alexander Chernin]] (URSS, Ukraina, Hungaria, *1960) *[[Konstantin Chernyshov]] (URSS, Rusia, *1967) *[[André Chéron]] (Bro-C'hall, 1895-1980) *[[Adriano Chicco]] (Italia, 1907-1990) *[[Marianna Chierici]] (Italia, *1990) *[[Walid Chikhaoui]] (Tunizia, *1978) *[[Aleksey Chirov]] (URSS, Latvia, Spagn, *1972) *[[Duilio Collutiis]] (Italia, *1976) *[[Vladimir Chouchelov]] (URSS, Rusia, Belgia, *1969) *[[Larry Christiansen]] (SUA, *1956) *[[Slavko Cicak]] (Montenegro, Sveden, *1969) *[[Roberto Cifuentes]] (Chile, Izelvroioù, Spagn, *1957) *[[Pavlina Čilingirova]] (Bulgaria, *1955) *[[Victor Ciocâltea]] (Roumania, 1932-1983) *[[Pieter Claesen]] (Belgia, *1971) *[[Hermann Clemenz]] (Estonia, 1846-1908) *[[Albert Clerc]] (Bro-C'hall, 1830-1918) *[[Viktorija Čmilytė]] (Lituania, *1983) *[[James Cobb]] (Kembre, *1977) *[[John Cochrane (echedoù)|John Cochrane]] (Bro-Saoz, 1798-1878) *[[Erich Cohn]] (Alamagn, 1884-1918) *[[Wilhelm Cohn]] (Alamagn, 1859-1913) *[[Margarida Coimbra]] (Portugal, *1983) *[[Niala Collazo Hidalgo-Gato]] (Kuba, Spagn, *1983) *[[Edgard Colle]] (Belgium, 1897-1932) *[[John W. Collins]] (SUA, 1912-2001) *[[Eugene Ernest Colman]] (Bro-Saoz, 1878-1964) *[[Zulema Colman]] (Arc'hantina, *?) *[[Adrián García Conde]] (Mec'hiko, Bro-Saoz, 1886-1943) *[[Ennio Contedini]] (Italia, *1934) *[[Daniel Contin]] (Italia, Arc'hantina, *1962) *[[Stuart Conquest]] (Bro-Saoz, *1967) *[[John Grantley Cooper]] (Kembre, *1954) *[[Gorik Cools]] (Belgia, *1964) *[[John Grantley Cooper]] (Kembre, *1954) *[[Anya Corke]] (Bro-Saoz, Hong Kong, *1990) *[[Frants Cornelis]] (Belgia, *1942) *[[Nicolaas Cortlever]] (Izelvroioù, 1915-1995) *[[Juan Corzo]] (Kuba, 1873-1941) *[[Laura Costantini]] (Italia, *1985) *[[Roberto Cosulich]] (Italia, 1946-?) *[[Carlo Cozio]] (Italia, 1715-1780) *[[Spencer Crakanthorp]] (Aostralia, 1885-1936) *[[Pia Cramling]] (Sveden, *1963) *[[Robert Crépeaux]] (Bro-C'hall, 1900-1994) *[[Walter Cruz]] (Brazil, 1910-1967) *[[István Csom]] (Hungaria, *1940) *[[Miguel Cuéllar]] (Kolombia, 1916-1985) *[[Josef Cukierman]] (Polonia, Bro-C'hall, 1900-1941) *[[John Curdo]] (SUA, *1931) *[[Elisabeth Cuypers]] (Belgia) *[[Ognjen Cvitan]] (Kroatia, *1961) *[[Hieronim Czarnowski]] (Polonia, Bro-C'hall, Aostria-Hungaria, 1834-1902) *[[Moshe Czerniak]] (Polonia, Israel, 1910-1984) </div> == C'H == <div style="column-count:2;"> *[[Aleksandr C'halifman]] (URSS, Rusia, *1966) *[[Ibragim C'hamrakoulov]] (Ouzbekistan, Spagn, *1982) *[[Igor C'henkin]] (Rusia, Alamagn, *1968) *[[Ratmir C'holmov]] (URSS, Lituania, 1925-2006) </div> == D == <div style="column-count:2;"> *[[Arthur Dake]] (SUA, 1910-2000) *[[Colm Daly]] (Iwerzhon, *1967) *[[Mohammed Damaj]] (Palestina, *2001) *[[Rui Damaso]] (Portugal, *1968) *[[Damião de Odemira|Pedro Damiano]] (Portugal, 1480-1544) *[[Mato Damjanović]] (Kroatia, 1927-2011) *[[Gösta Danielsson]] (Sveden, 1912-1978) *[[Silvio Danailov]] (Bulgaria, *1961) *[[Elina Danielian]] (Armenia, *1978) *[[A. Polak Daniels]] (Izelvroioù, a-raok 1855-goude 1883) *[[Gösta Danielsson]] (Sveden, 1912-1978) *[[Dawid Daniuszewski]] (Polonia, 1885-1944) *[[Klaus Darga]] (Alamagn, *1934) *[[Alberto David]] (Luksembourg, *1970) *[[Jacques Davidson]] (Izelvroioù, 1890-1961) *[[Mary Elizabeth Davies]] (Kembre, 1925-2015) *[[Nigel Rodney Davies|Nigel Davies]] (Kembre, Bro-Saoz, *1960) *[[Frederic Deacon]] (Bro-Saoz, 1829-1875) *[[Alba Decataldo]] (Italia, *1970) *[[Brenda Decorte]] (Belgia) *[[Chakkravarthy Deepan]] (India, *1987) *[[Nick de Firmian]] (SUA, *1957) *[[Alain Defize]] (Belgia, *1953) *[[Marigje Degrande]] (Belgia, *1992) *[[Boris De Greiff]] (Kolombia, *1930) *[[Odile de Heilbronner]] (Arc'hantina, 1930-?) *[[Ann Teresa Delaney]] (Iwerzhon, *1962) *[[Aleksander Delchev]] (Bulgaria, *1971) *[[Gunter Deleyn]] (Belgia, *1955) *[[Mairelys Delgado Crespo]] (Kuba, Spagn, *1974) *[[Eugene Delmar]] (SUA, 1841-1909) *[[Ercole Del Rio]] (Italia, 1723 pe 1726-1802) *[[Lucio Del Vecchio]] (1907-1980) *[[Yelena Dembo]] (Rusia, Israel, Hungaria, Gres, *1983) *[[Arnold Denker]] (SUA, 1914-2005) *[[Frans Dennis]] (Namibia, *1982) *[[Maria De Rosa]] (Italia, *1988) *[[Alexandre Deschapelles]] (Bro-C'hall, 1780-1847) *[[Andrei Deviatkin]] (Rusia, *1980) *[[Paul Devos]] (Belgia, 1911-1981) *[[Mathias de Wachter]] (Belgia, *1979) *[[Aleksandr Dgebouadze]] (Jorjia, URSS, Belgia, *1971) *[[André Diamant]] (Brazil, *1990) *[[Paulo Dias]] (Portugal, *1979) *[[Wilsaida Diaz]] (Republik Dominikan, *1991) *[[Emil Josef Diemer]] (Alamagn), 1908-1990) *[[Mark Diesen]] (SUA, 1957-2008) *[[Julius Dimer]] (Alamagn), 1871-1945) *[[Ding Liren]] (Sina), *1992) *[[Nathan Divinsky]] (Kanada, *1925) *[[Rune Djurhuus]] (Norvegia, *1970) *[[Maxim Dlugy]] (Rusia, SUA, *1966) *[[Josef Dobiáš]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1886-1981) *[[Yosef Dobkin]] (Rusia, Israel, *1909) *[[Tihomir Atanasov Dovramadjiev]] (Bulgaria, *1979) *[[Stefan Docx]] (Belgia, *1974) *[[Yury Dokhoian]] (Rusia, *1964) *[[Sergey Dolmatov]] (Rusia, *1959) *[[Lenier Dominguez]] (Kuba, *1983) *[[Józef Dominik]] (Polonia, 1894-1920) *[[Zadok Domnitz]] (Israel, *1933) *[[Elena Donaldson]] (Rusia, Georgia, SUA, *1957) *[[John W. Donaldson]] (SUA, *1958) *[[Ivo Donev]] (Aostria, *1959) *[[Jan Hein Donner]] (Izelvroioù, 1927-1988) *[[Iossif Dorfman]] (Ukraina, Bro-C'hall, *1952) *[[Ashote Draftian]] (Belgia, *1955) *[[Alexei Dreiev]] (URSS, Rusia, *1969) *[[Leonids Dreibergs]] (Latvia, SUA, 1908-1969) *[[Petar Drenchev]] (Bulgaria, *1977) *[[Kurt Dreyer]] (Alamagn, Afrika ar Su), 1909-1981) *[[Tihomil Drezga]] (Kroatia, SUA, 1903-1981) *[[Yuri Drozdovskij]] (Ukraina, *1984) *[[Leroy Dubeck]] (SUA, *1939) *[[Serafino Dubois]] (Italia, 1817-1899) *[[Daniil Dubov]] (Rusia, *1996) *[[Andreas Dückstein]] (Hungaria, Aostria, *1927) *[[Jean Dufresne]] (Alamagn, 1829-1893) *[[Yves Duhayon]] (Belgia, *1954) *[[Andreas Duhm]] (Alamagn, Suis, 1883-1975) *[[Dietrich Duhm]] (Alamagn, Suis, 1880-1954) *[[Hans Duhm]] (Alamagn, Suis, 1878-1946) *[[Arthur Dunkelblum]] (Polonia, Belgia, 1906-1979) *[[Joaquim Durão]] (Portugal, 1930-2015) *[[Oldřich Duras]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1882-1957) *[[Marc Dutreeuw]] (Belgia, *1960) *[[Fyodor Duz-Khotimirsky]] (Ukraina, 1879-1965) *[[Mark Dvoretsky]] (Rusia, *1947) *[[Joanna Dworakowska]] (Polonia, *1978) *[[Eduard Dyckhoff]] (Alamagn, 1880-1949) *[[Viacheslav Dydyshko]] (Belarus, *1949) *[[Boruch DynerBoruch Israel Dyner]] (Polonia, Belgia, Israel, 1903-1979) *[[Semen Dvoirys]] (Rusia, *1958) *[[Nana Dzagnidze]] (Jorjia, *1987) *[[Roman Dzindzichashvili]] (Jorjia, Israel, SUA, *1944) *[[Marat Dzhumaev]] (Ouzbekistan, *1976) </div> == E == <div style="column-count:2;"> *[[James Eade]] (SUA, *1957) *[[Zahar Efimenko]] (Ukraina, *1985) *[[Igor Efimov (Monako)|Igor Efimov]] (URSS, Jorjia, Rusia, *1960) *[[Marsel Efroimski]] (Israel, *1995) *[[Jaan Ehlvest]] (Estonia, *1962) *[[Rakhil Eidelson]] (Belarus, *1958) *[[Charles Sidney Eichab]] (Namibia, *1979) *[[Vereslav Eingorn]] (Ukraina, *1956) *[[Louis Eisenberg]] (Ukraina, SUA, 1876-goude 1909) *[[Bengt Ekenberg]] (Sveden, 1912-1986) *[[Folke Ekström]] (Sveden, 1906-2000) *[[Fouad El Taher]] (Egipt, *1965) *[[Essam El-Gindy]] (Egipt, *1966) *[[Erich Eliskases]] (Aostria, Alamagn, Arc'hantina, Brazil, 1913-1997) *[[Pavel Eljanov]] (Ukraina, *1983) *[[Moissei Eljaschoff]] (Lituania, 1870-1919) *[[Aluteni El Shaddai]] (Namibia, *1991) *[[Jaime Emma]] (Arc'hantina, 1938-2005) *[[John Emms (echedoù)|John Emms]] (Bro-Saoz, *1967) *[[Elijah Emojong]] (Ouganda, *1992) *[[Lucijs Endzelins]] (Estonia, Latvia, Aostralia, 1909-1981) *[[Jens Enevoldsen]] (Denmark, 1907-1980) *[[Ludwig Engels]] (Alamagn, Brazil, 1905-1967) *[[Berthold Englisch]] (Aostria, 1851-1897) *[[David Enoch]] (Israel, *1900) *[[Vladimir Epishin]] (Rusia, *1965) *[[Stefan Erdélyi]] (Hungaria, Roumania, 1905-1968) *[[Hanna Ereńska]] (Polonia, *1946) *[[Evgenij Ermenkov]] (Bulgaria, Palestina, *1949) *[[Wilhelm Ernst (echedoù)|Wilhelm Ernst]] (Alamagn, 1905-1952) *[[John Angus Erskine]] (Zeland-Nevez, Aostralia, 1873-1960) *[[Yakov Estrin]] (Rusia, 1923-1987) *[[Max Euwe]] (Izelvroioù, 1901-1981) *[[Deborah Evans-Quek]] (Kembre, *1961) *[[Larry Evans]] (SUA, 1932-2010) *[[William Evans|William Davies Evans]] (Kembre, 1790-1872) *[[Alexander Evensohn]] (Ukraina, 1892-1919) *[[Mohamed Ezat]] (Egipt, *1978) *[[Győző Exner]] (Hungaria, 1864-1945) </div> == F == <div style="column-count:2;"> *[[Gisella Facchini]] (Italia, *1954) *[[Samuel Factor]] (Polonia, SUA, 1883-1949) *[[Louisa Matilda Fagan]] (Italia, Bro-Saoz, 1850-1931) *[[Hugo Fähndrich]] (Hungaria, Aostria, 1851-1930) *[[Hans Fahrni]] (Bohemia, Suis, 1874-1939) *[[William Fairhurst]] (Bro-Saoz, Skos, Zeland-Nevez, 1903-1982) *[[Sammi Fajarowicz]] (Alamagn, 1908-1940) *[[Ekateríni Fakhirídou]] (Gres, *1964) *[[Raphael Falk]] (Rusia, 1856-1913) *[[Ernst Falkbeer]] (Aostria-Hungaria, 1819-1885) *[[Roquelina Fandiño Reyes]] (Kuba, *1968) *[[Yara Faqeeh]] (Palestina, *1999) *[[Álvaro Faria]] (Portugal, *1954) *[[Ali Farahat]] (Egipt, *1975) *[[Stefan Fazekas]] (Hungaria, Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1898-1967) *[[Adham Fawzy]] (Egipt, *2000) *[[Sergey Fedorchuk]] (Ukraina, *1981) *[[Alexei Fedorov]] (Belarus, *1972) *[[John Fedorowicz]] (SUA, *1958) *[[Vladimir Fedoseev]] (Rusia, *1995) *[[Movsas Feigins]] (Latvia, Arc'hantina, 1908-1950) *[[Rafał Feinmesser]] (Polonia, *a-raok 1906) *[[Florin Felecan]] (Roumania, SUA, *1980) *[[Rubén Felgaer]] (Arc'hantina, *1981) *[[Virgilio Fenoglio]] (Arc'hantina, 1902-1990) *[[António Fernandes]] (Portugal, *1962) *[[María Florencia Fernández]] (Arc'hantina, *1991) *[[Diogo Fernando]] (Portugal, *1980) *[[Arthur Feuerstein]] (SUA, *1935) *[[Alexandr Fier]] (Brazil, *1988) *[[Martha Fierro]] (Ecuador, *1977) *[[Rubens Filguth]] (Brazil, *1956) *[[Miroslav Filip]] (Tchekoslovakia, Republik Tchek, 1928-2009) *[[Jakub Filipek]] (Belgia, *1979) *[[Anton Filippov]] (Ouzbekistan, *1986) *[[Reuben Fine]] (SUA, 1914-1993) *[[Ben Finegold]] (SUA, *1969) *[[Gina Linn Finegold]] (SUA) *[[Julius Finn]] (Polonia, SUA, 1871-1931) *[[Nick de Firmian]] (SUA, *1957) *[[Bobby Fischer]] (SUA, Island, 1943-2008) *[[Alex Fishbein]] (SUA, *1968) *[[Giuliana Fittante]] (Italia, *1951) *[[Alexander Flamberg]] (Polonia, 1880-1926) *[[Alfred Flatow (echedoù)|Alfred Flatow]] (Alamagn, Aostralia, *1937) *[[Glenn Flear]] (Bro-Saoz, *1959) *[[Ernst Flechsig]] (Alamagn, 1852-1890) *[[Bernhard Fleissig]] (Hungaria, Aostria, 1853-1931) *[[Max Fleissig]] (Hungaria, Aostria, 1845-goude 1882) *[[János Flesch]] (Hungaria, 1933-1983) *[[Salomon Flor]] (URSS, Ukraina, Tchekoslovakia, Rusia, 1908-1983) *[[Rodrigo Flores]] (Chile, 1913-2007) *[[Alberto Foguelman]] (Arc'hantina, *1923) *[[Jan Foltys]] (Tchekoslovakia, 1908-1952) *[[George Salto Fontein]] (Izelvroioù, 1890-1963) *[[Leó Forgács]] (Hungaria, 1881-1930) *[[Győző Forintos]] (Hungaria, *1935) *[[Greta Foulon]] (Belgia, *1946) *[[Albert Fox]] (SUA, 1881-1964) *[[Maurice Fox]] (Ukraina, Kanada, 1898-1988) *[[Alfons Franck]] (Belgia) *[[Zenon Franco]] (Paraguay, *1956) *[[Selim Franklin (echedoù)|Selim Franklin]] (Bro-Saoz, SUA, 1814-1884) *[[Janelle Mae Frayna]] (Filipinez, *1996) *[[Michael Freeman (echedoù)|Michael Freeman]] (Bro-Saoz, Zeland-Nevez, *1960) *[[Friedhelm Freise]] (Alamagn) *[[Laurent Fressinet]] (Bro-C'hall, *1981) *[[Sergey von Freymann]] (Rusia, URSS, Ouzbekistan, 1882-1946) *[[Joel Fridlizius]] (Sveden, 1869-1963) *[[Daniel Fridman]] (URSS, Latvia, Alamagn, *1976) *[[Frederic Friedel]] (Alamagn, *1945) *[[Gunnar Friedemann]] (Estonia, 1909-1943) *[[David Friedgood]] (Suafrika, Bro-Saoz, *1946) *[[Henryk Friedman]] (Polonia, 1903-1942) *[[Alexander Fritz]] (Alamagn, 1857-1932) *[[António Frois]] (Portugal, *1962) *[[Severin From]] (Danmark, 1828-1895) *[[Zirka Frómeta Castillo]] (Kuba, *1963) *[[Achilles Frydman]] (Polonia, 1905-1940) *[[Paulino Frydman]] (Polonia, Arc'hantina, 1905-1982) *[[Ľubomír Ftáčnik]] (Tchekoslovakia, Slovakia, *1957) *[[Andrija Fuderer]] (Yougoslavia, Vojvodina, Belgia, 1931-2011) *[[Semyon Furman]] (Rusia, 1920-1978) *[[Ivana Maria Furtado]] (India, *1999) *[[Géza Füster]] (Hungaria, Kanada, 1910-1990) *[[Roy Fyllingen]] (Norvegia, *1975) </div> == G == <div style="column-count:2;"> *[[Susanna Gaboyan]] (Armenia, *1996) *[[Vougar Gachimov]] (Azerbaidjan, 1986-2014) *[[Merab Gagunashvili]] (Jorjia, *1985) *[[Luís Galego]] (Portugal, *1966) *[[Aleksandr Galkin (echedoù)|Aleksandr Galkin]] (Rusia, *1979) *[[Joseph Gallagher]] (Iwerzhon, Bro-Saoz, Suis, *1964) *[[Alisa Galliamova]] (URSS, Rusia, *1972) *[[Lilit Galojan]] (Armenia, *1983) *[[Surya Shekhar Ganguly]] (India, *1983) *[[Nona Gaprindachvili]] (URSS, Jorjia, *1941) *[[Valeriane Gaprindashvili]] (Jorjia, *1982) *[[Carlos Garcia Palermo]] (Arc'hantina, Italia, *1953) *[[Raimundo García]] (Arc'hantina, *1936) *[[Timour Gareev]] (Ouzbekistan, *1988) *[[Eldar Gasanov]] (Ukraina, *1982) *[[Vugar Gashimov]] (Azerbaidjan, 1986-2014) *[[Anna Gasik]] (Polonia, *1988) *[[Genric'h Gasparyan]] (Armenia, URSS, 1910-1995) *[[Einar Gausel]] (Norvegia, *1963) *[[Viktor Gavrikov]] (Lituania, Suis, *1957) *[[Vladas Gefenas]] (URSS, Lituania, *1955) *[[Steven Geirnaert]] (Belgia, *1984) *[[Tamaz Gelashvili]] (URSS, Jorjia, *1978) *[[Boris Gelfand]] (URSS, Belarus, Israel, *1968) *[[Efim Geller]] (URSS, Ukraina, 1925-1998) *[[Uzi Geller]] (Israel, *1931) *[[Lili Gelovani]] (Jorjia, URSS, 1911-1973) *[[Petar Genov]] (Bulgaria, *1970) *[[Ljubka Genova]] (Bulgaria, *1983) *[[Ružka Genova]] (Bulgaria, *1963) *[[Kiril Georgiev]] (Bulgaria, *1965) *[[Krum Georgiev]] (Bulgaria, *1958) *[[Antonina Georgieva]] (Bulgaria, *1948) *[[Ernő Gereben]] (Hungaria, Suis 1907-1988) *[[Regina Gerlecka]] (Polonia, 1913-1983) *[[Eugenio German]] (Brazil, 1930-2001) *[[Theodor Germann]] (Latvia, 1879-1935) *[[Alik Gershon]] (Israel, *1980) *[[Edward Gerstenfeld]] (Polonia, Ukraina 1915-1943) *[[Georgy Geshev]] (Bulgaria, 1903-1937) *[[Maria Gevorgyan]] (Armenia, *1994) *[[Ehsan Ghaem Maghami]] (Iran, *1982) *[[Tigran Gharamian]] (Bro-C'hall, *1984) *[[Ameet Ghasi]] (Bro-Saoz, *1987) *[[Vera Ghazarian]] (Armenia, URSS) *[[Florin Gheorghiu]] (Roumania, *1944) *[[Amédée Gibaud]] (Bro-C'hall, 1885-1957) *[[Johannes Giersing]] (Danmark, 1872-1954) *[[Ellen Gilbert]] (SUA 1837-1900) *[[Jessie Gilbert]] (Bro-Saoz, 1987-2006) *[[Karl Gilg]] (Tchekoslovakia, Alamagn, 1901-1981) *[[Aivars Gipslis]] (URSS, Latvia, 1937-2000) *[[Anish Giri]] (Izelvroioù, *1994) *[[Angelo Giusti]] (Italia, 1901-1986) *[[Alberto Giustolisi]] (Italia, 1928-1990) *[[Matteo Gladig]] (Italia, 1880-1915) *[[Oleg Gladyszev]] (Rusia, *1977) *[[Eduard Glass]] (Aostria, 1902 - goude 1980) *[[Evgeny Gleizerov]] (URSS, Rusia, *1963) *[[Igor Glek]] (URSS, Rusia, Alamagn, *1961) *[[Svetozar Gligorić]] (Yougoslavia, Serbia, 1923-2012) *[[Jozef Gobert]] (Belgia) *[[Fernand Gobet]] (Suis, *1962) *[[Rumjana Gočeva]] (Bulgaria, *1957) *[[Michele Godena]] (Italia, *1967) *[[Carl Goering]] (Alamagn, 1841-1879) *[[Alphonse Goetz]] (Bro-C'hall, 1865-1934) *[[Leonid Gofshtein]] (Israel, *1953) *[[Ksenia Gogiava]] (Jorjia, URSS, 1916-1973) *[[Jason Goh Koon-Jong]] (Singapour, *1989) *[[Veronika Goi]] (Italia, *1980) *[[Goh Weiming]] (Singapour, *1983) *[[Samuel Gold]] (Hungaria, Aostria, SUA, 1835-1920) *[[Alexander Goldin]] (URSS, Rusia, *1965) *[[Rusudan Goletiani]] (URSS, Jorjia, SUA, *1980) *[[Celso Golmayo Torriente]] (Kuba, Spagn, 1879-1924) *[[Celso Golmayo Zúpide]] (Spagn, Kuba, 1820-1898) *[[Manuel Golmayo Torriente]] (Kuba, Spagn, 1883-1973) *[[Vitali Golod]] (URSS, Ukraina, Israel *1971) *[[Harry Golombek]] (Bro-Saoz, 1911-1995) *[[Alexander Goloshchapov]] (URSS, Ukraina, *1978) *[[Alexander Ferdinand von der Goltz]] (Alamagn, 1819-1858) *[[Valentina Golubenko]] (Estonia, Kroatia, *1990) *[[Mikhail Golubev]] (URSS, Ukraina, *1970) *[[Javiera Gómez]] (Chile, *2002) *[[Ângela Gonçalves]] (Portugal) *[[Aleksei Goncharov]] (Rusia, 1879-1913) *[[Gong Qianyun]] (Sina, *1985) *[[Jayson Gonzales]] (Filipinez, *1969) *[[Soledad González de Huguet]] (Arc'hantina, 1934-2012) *[[José González García]] (Mec'hiko, *1973) *[[Juan Carlos González Zamora]] (Mec'hiko, *1968) *[[David S. Goodman]] (Bro-Saoz, SUA, *1958) *[[Johan Goormachtigh]] (Belgia, *1955) *[[Irina Gorchkova]] (Belgia, *1977) *[[Stephen J. Gordon]] (Bro-Saoz, *1986) *[[Danny Gormally]] (Bro-Saoz, *1976) *[[George H. D. Gossip]] (SUA, Bro-Saoz, 1841-1907) *[[Solomon Gotthilf]] (URSS, Rusia, 1903-1967) *[[Hermann von Gottschall]] (Alamagn, 1862-1933) *[[Mic'hail Gourevitch (echedoù)|Mic'hail Gourevitch]] (URSS, Ukraina, Belgia, Turkia, *1959) *[[Tarek Goutali]] (Aljeria, *1983) *[[Boris Grachev]] (Rusia, *1986) *[[Aleksander Graf]] (URSS, Ouzbekistan, Alamagn, *1962) *[[Sonja Graf]] (Alamagn, Arc'hantina, SUA, 1908-1965) *[[Rita Gramignani]] (Italia, *1943) *[[Julio Granda]] (Perou, *1967) *[[Roberto Grau]] (Arc'hantina, 1900-1944) *[[Gioacchino Greco]] (Italia, 1600 - c. 1634) *[[Ewen McGowen Green]] (Zeland-Nevez, *1950) *[[Alon Greenfeld]] (SUA, Israel, *1964) *[[John Grefe]] (SUA, *1947) *[[Bernhard Gregory]] (Estonia, Alamagn, 1879-1939) *[[Gisela Kahn Gresser]] (SUA, 1906-2000) *[[Helgi Gretarsson]] (Island, *1977) *[[Richard Griffith (echedoù)|Richard Griffith]] (Bro-Saoz, 1872-1955) *[[Nikolay Grigoriev]] (URSS, Rusia, 1895-1935) *[[Avetik Grigoryan]] (Armenia, *1989) *[[Vincent Grimm]] (Aostria, Hungaria, 1800-1872) *[[Aleksandr Grichtchouk]] (URSS, Rusia, *1983) *[[Efstratios Grivas]] (Gres, *1966) *[[Henri Grob]] (Suis, 1904-1974) *[[Aristide Gromer]] (Bro-C'hall, *1909) *[[Adriaan de Groot]] (Izelvroioù, *1914) *[[Ernst Grünfeld]] (Aostria, 1893-1962) *[[Yehuda Gruenfeld]] (Polonia, Israel, *1956) *[[James Grundy (echedoù)|James Grundy]] (Bro-Saoz, SUA, 1855-1919) *[[Izaak Grynfeld]] (Polonia, Israel, *1920) *[[Gu Xiaobing]] (Sina, *1985) *[[Ion Gudju]] (Roumania, 1897-1988) *[[Richard Guerrero]] (Spagn, *1973) *[[Eduard Gufeld]] (URSS, Ukraina, SUA, 1936-2002) *[[Ilse Guggenberger]] (Kolombia, *1942) *[[Carlos Guimard]] (Arc'hantina, 1913-1998) *[[Cemil Gulbas]] (Belgia, *1980) *[[Boris Gulko]] (URSS, Rusia, SUA, *1947) *[[Gunnar Gundersen (echedoù)|Gunnar Gundersen]] (Bro-C'hall, Norvegia, Aostralia, 1882-1943) *[[Isidor Gunsberg]] (Hungaria, Bro-Saoz, 1854-1930) *[[Abhijeet Gupta]] (India, *1989) *[[Dmitry Gurevich]] (URSS, Rusia, SUA, *1956) *[[Ilya Gurevich]] (URSS, Ukraina, SUA, *1972) *[[Mikhail Gurevich (echedoù)|Mikhail Gurevich]] (URSS, Ukraina, Belgia, Turkia, *1959) *[[Bukhuti Gurgenidze]] (URSS, Jorjia, 1933-2008) *[[Nino Gurieli]] (Jorjia, URSS, *1961) *[[Jan Gustafsson]] (Alamagn, *1979) *[[Emanuel Guthi]] (Israel, *1930) *[[Lev Gutman]] (URSS, Latvia, Israel, Alamagn, *1945) *[[Fritz Gygli]] (Suis, 1896-1980) *[[Alfred William Gyles]] (Zeland-Nevez, 1888-1967) </div> == H == <div style="column-count:2;"> *[[Mohamed Haddouche]] (Aljeria, *1984) *[[Anna Hahn (echedoù)|Anna Hahn]] (Latvia, SUA, *1976) *[[Anna Hairapetian]] (Armenia, *1989) *[[Anna Hakobian]] (Armenia, URSS) *[[Vladimir Hakobyan]] (Armenia, *1971) *[[Vitalia Halberstadt]] (Ukraina, Bro-C'hall, 1903-1967) *[[Alexander Halprin]] (Rusia, Aostria, 1868-1921) *[[Ahmed Ibrahim Hamed]] (Egipt, *1954) *[[Tunc Hamarat]] (Turkia, Aostria, *1946) *[[Hicham Hamdouchi]] (Maroko, *1972) *[[Rani Hamid]] (Bangladesh, *1944) *[[Jon Ludvig Hammer]] (Norvegia, *1990) *[[Taqwa Hamouri]] (Palestina, *2006) *[[Carl Hamppe]] (Suis, Aostria, 1814-1876) *[[Milton Hanauer]] (SUA, 1908-1988) *[[Mclean Handjaba]] (Namibia, *1991) *[[James Hanham]] (SUA, 1840-1923) *[[Hermann von Hanneken (echedoù)|Hermann von Hanneken]] (Alamagn, 1810-1886) *[[Curt Hansen (echedoù)|Curt Hansen]] (Danmark, *1964) *[[Wilhelm Hanstein]] (Alamagn, 1811-1850) *[[Khosro Harandi]] (Iran, *1950) *[[Dronavalli Harika]] (India, *1991) *[[Pendyala Harikrishna]] (India, *1986) *[[Max Harmonist]] (Alamagn, 1864-1907) *[[Daniel Harrwitz]] (Alamagn, Bro-C'hall, 1823-1884) *[[William Hartston]] (Bro-Saoz, *1947) *[[Wolfgang Hasenfuss]] (Latvia, *1900) *[[Stewart Haslinger]] (Bro-Saoz, *1981) *[[Arnaud Hauchard]] (Bro-C'hall, *1971) *[[Toshi Haufiku]] (Namibia, *1989) *[[Cécile Haussernot]] (Bro-C'hall, *1998) *[[Stephane Hautot]] (Belgia, *1969) *[[Kornél Havasi]] (Hungaria, 1892-1945) *[[Mark Hebden]] (Bro-Saoz, *1958) *[[Jean Hebert]] (Kanada, *1957) *[[Hans-Joachim Hecht]] (Alamagn, *1939) *[[Jonny Hector]] (Sveden, *1964) *[[Fenny Heemskerk]] (Izelvroioù, 1919-2007) *[[Wolfgang Heidenfeld]] (Alamagn, Suafrika, Iwerzhon, 1911-1981) *[[Jakub Heilpern]] (Polonia, 1850-1910) *[[Herbert Heinicke]] (Brazil, Alamagn, 1905-1988) *[[Arved Heinrichsen]] (Lituania, 1879-1900) *[[Dan Heisman]] (SUA, *1950) *[[Grigory Helbach]] (Rusia, 1863-1930) *[[Karl Helling]] (Alamagn, 1904-1937) *[[Johan Hellsten]] (Sveden, *1975) *[[Hermann Helms]] (SUA, 1870-1963) *[[Ron Henley (echedoù)|Ron Henley]] (SUA, *1956) *[[Moriz Henneberger]] (Suis, 1878-1959) *[[Walter Henneberger]] (Suis, 1883-1969) *[[Luc Henris]] (Belgia, *1959) *[[Deen Hergott]] (Kanada, *1962) *[[Sigmund Herland]] (Roumania, 1865-1954) *[[Róża Herman]] (Polonia, 1902-1995) *[[Tania Regla Hernandez Alvarez]] (Kuba,Kostarika *1963) *[[Yudania Hernández Estévez]] (Kuba, Spagn, *1963) *[[Gilberto Hernández Guerrero]] (Mec'hiko, *1970) *[[Sabina Hernandez Penna]] (Arc'hantina, *1973) *[[Carla Herrera]] (Arc'hantina, *?) *[[Laura Herrera]] (Arc'hantina, *1971) *[[Abdelrahman Hesham]], (Egipt, *1992) *[[Tiger Hillarp Persson]] (Sveden, *1970) *[[Wilhelm Hilse]] (Alamagn, 1878-1940) *[[Moshe Hirschbein]] (Polonia, 1894-1940) *[[Moses Hirschel]] (Alamagn, 1754 - c. 1823) *[[Philipp Hirschfeld]] (Alamagn, 1840-1896) *[[Jóhann Hjartarson]] (Island, *1963) *[[Gohar Hlghatian]] (Armenia, URSS, *1975) *[[Slaheddine Hmadi]] (Tunizia, *1950) *[[Anastasiia Hnatyshyn]] (Ukraina, *2010) *[[Hoang Thanh Trang]] (Viêt-Nam, Hungaria, *1980) *[[Albert Hodges]] (SUA, 1861-1944) *[[Julian Hodgson]] (Bro-Saoz, *1963) *[[Leopold Hoffer]] (Hungaria, Bro-C'hall, Bro-Saoz, 1842-1913) *[[Karl Holländer]] (Alamagn, 1868-? ) *[[Edith Holloway]] (Bro-Saoz, 1868-1956) *[[Krystyna Hołuj-Radzikowska]] (Polonia, 1931-2006) *[[Walther von Holzhausen]] (Aostria, Alamagn, 1876-1935) *[[Baldur Hönlinger]] (Aostria, Alamagn, 1905-1990) *[[Bill Hook]] (SUA, British Virgin Islands, 1925–2010) *[[Vlastimil Hort]] (Tchekoslovakia, Alamagn, *1944) *[[Israel Horowitz]] (SUA, 1907-1973) *[[Bernhard Horwitz]] (Alamagn, Bro-Saoz, 1807-1885) *[[Henry Hosmer]] (SUA, 1837-1892) *[[Enamul Hossain]] (Bangladesh, *1981) *[[Hou Yifan]] (Sina, *1994) *[[Asma Houli]] (Aljeria, *1976) *[[Jovanka Houska]] (Bro-Saoz, *1980) *[[Clarence Howell]] (SUA, 1881-1936) *[[David Howell (echedoù)|David Howell]] (Bro-Saoz, *1990) *[[Manuel Leon Hoyos]] (Mec'hiko, *1989) *[[Zbyněk Hráček]] (Republik Tchek, *1970) *[[Karel Hromádka]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1887-1956) *[[Vincenc Hrubý]] (Bohemia, Aostria, Italia, 1856-1917) *[[Hsu Li Yang]] (Singapour, *1972) *[[Huang Qian]] (Sina, *1986) *[[Robert Hübner]] (Alamagn, *1948) *[[Werner Hug]] (Suis, *1952) *[[Beryl Hughes]] (Kembre, 1931-2017) *[[Krunoslav Hulak]] (Kroatia, *1951) *[[Koneru Humpy]] (India, *1987) *[[Isabel Hund]] (Alamagn) *[[Harriet Hunt]] (Bro-Saoz, *1978) *[[Stuart James Hutchings]] (Kembre, *1960) *[[Alexander Huzman]] (URSS, Ukraina, Israel, *1962) </div> == I == <div style="column-count:2;"> *[[Hatim Ibrahim 1975]], (Egipt, *1975) *[[Ildar Ibragimov]] (Rusia, SUA, *1967) *[[Bella Igla]] (Rusia, Israel, *1985) *[[Juan Iliesco]] (Roumania, Arc'hantina, 1898-1968) *[[Rolando Illa]] (SUA, Kuba, Arc'hantina, 1880-1937) *[[Miguel Illescas Córdoba]] (Spagn, *1965) *[[Alexander Ilyin-Zhenevsky]] (Rusia, 1894-1941) *[[Ernesto Inarkiev]] (Kirgizstan, Rusia, *1985) *[[Viorel Iordachescu]] (Moldova, *1977) *[[Nana Ioseliani]] (Jorjia, *1962) *[[Valentin Iotov]] (Bulgaria, *1988) *[[Andrei Istrăţescu]] (Roumania, *1985) *[[Saidali Iuldachev]] (Ouzbekistan, *1968) *[[Vassily Ivanchuk]] (Ukraina, *1969) *[[Ivan Ivanišević]] (Serbia, *1977) *[[Alexander Ivanov (echedoù)|Alexander Ivanov]] (SUA, *1956) *[[Igor Ivanov (echedoù)|Igor Ivanov]] (Rusia, Kanada, SUA, 1947-2005) *[[Božidar Ivanović]] (Montenegro, *1949) *[[Borislav Ivkov]] (Serbia, *1933) *[[Stefan Izbinsky]] (Ukraina, 1884-1912) *[[Zviad Izoria]] (Georgia, *1984) </div> == J == <div style="column-count:2;"> *[[Jana Jacková]] (Republik Tchek, *1982) *[[Egil Jacobsen]] (Danmark, 1897-1923) *[[Ernst Jacobson]] (Sveden, ?-?) *[[Michel Jadoul]] (Belgia, *1957) *[[Carl Jaenisch]] (Finland, Rusia, 1813-1872) *[[Charles Jaffé]] (Rusia, SUA, 1883-1941) *[[Jerzy Jagielski]] (Polonia, Alamagn, 1897-1955) *[[Dmitry Jakovenko]] (Rusia, *1983) *[[Lora Jakovleva]] (URSS, Rusia, *1932) *[[Natia Janjgava]] (Jorjia, URSS, *1972) *[[Dragoljub Janošević]] (Serbia, *1923) *[[Chaim Janowski]] (Polonia, Alamagn, Japan, c. 1868 - 1935) *[[Dawid Janowski]] (Polonia, Bro-C'hall, 1868-1927) *[[Vlastimil Jansa]] (Tchekoslovakia, Republik Tchek, *1942) *[[Nicolai Jasnogrodsky]] (Ukraina, Bro-Saoz, SUA, 1859-1914) *[[Carlos Jauregui]] (Chile, Kanada, *1932) *[[Lela Javakhishvili]] (Jorjia, *1984) *[[Florian Jenni]] (Suis, *1980) *[[Stephen Jessel]] (Iwerzhon, *1986) *[[Eleazar Jiménez]] (Kuba, *1928) *[[Baadur Jobava]] (Jorjia, *1983) *[[Leif Erlend Johannessen]] (Norvegia, *1980) *[[Svein Johannessen]] (Norvegia, 1937-2007) *[[Ingi Randver Jóhannsson]] (Island, 1936-2010) *[[Darryl Johansen]] (Aostralia, *1959) *[[Walter John]] (Polonia, Alamagn, 1879-1940) *[[Hans Johner]] (Suis, 1889-1975) *[[Paul Johner]] (Suis, 1887-1938) *[[Jean-François Jolly]] (Breizh, *1986) *[[Gawain Jones]] (Bro-Saoz, *1987) *[[Iolo Ceredig Jones]] (Kembre, 1947-2021) *[[Richard Stuart Jones]] (Kembre, *1983) *[[T. Llew Jones]] (Kembre, 1915-2009) *[[Kirsten Jorrit]] (Namibia, *1979) *[[Ju Wenjun]] (Sina, *1991) *[[Carlos Eleodoro Juárez]] (Arc'hantina, 1938-2024) *[[Max Judd]] (Polonia, SUA, 1851-1906) *[[Klaus Junge]] (Chile, Alamagn, 1924-1945) *[[Otto Junge]] (Chile, Alamagn, 1887-1978) *[[Miervaldis Jursevskis]] (Latvia, Kanada, *1921) </div> == K == <div style="column-count:2;"> *[[Mejdi Kaabi]] (Tunizia, 1961-2019) *[[Joyce Kabengano]] (Ouganda, *1990) *[[Ketino Kachiani]] (Jorjia, URSS, Alamagn, *1971) *[[Bernhard Kagan]] (Polonia, Alamagn, 1866-1932) *[[Shimon Kagan]] (Israel, *1942) *[[Victor Kahn]] (Rusia, Bro-C'hall, 1889-1971) *[[Gregory Kaidanov]] (URSS, Ukraina, Rusia, SUA, *1959) *[[Osmo Kaila]] (Finland, 1916-1991) *[[Eliso Kakabadze]] (Jorjia, URSS, 1929-1998) *[[Tsitsino Kakhabrishvili]] (Jorjia, *1946) *[[Svetlana Kalandarishvili]] (Jorjia, URSS, *1937) *[[Lusik Kalashian]] (Armenia, URSS) *[[Charles Kalme]] (Latvia, Alamagn, SUA, 1939-2003) *[[Sigitas Kalvaitis]] (Lituania, *1987) *[[Gata Kamski]] (URSS, Tatarstan, Rusia, SUA, *1974) *[[Ilya Kan]] (URSS, Rusia, 1909-1978) *[[Marcus Kann]] (Aostria, 1820-1886) *[[Tarun Kanyamarala]] (India, Iwerzhon *2004) *[[Trisha Kanyamarala]] (India, Iwerzhon *2005) *[[Albert Kapengut]] (Belarus, *1945) *[[Julio Kaplan]] (Arc'hantina, Puerto Rico, SUA, *1950) *[[Darja Kapš]] (Slovenia, *1981) *[[Nikola Karaklajić]] (Yougoslavia, 1926-2008) *[[Silva Karapetian]] (Armenia, URSS) *[[Mona May Karff]] (Moldova, Rusia, Palestina, SUA, 1914-1998) *[[Aída Karguer]] (Arc'hantina, 1931-1976) *[[Sergei Kariakin (Estonia)|Sergei Kariakin]] (URSS, Estonia, *1964) *[[Sergei Kariakin (Ukraina)|Sergei Kariakin]] (Ukraina, Rusia, *1990) *[[Ilir Karkanaqe]] (Albania, 1956-2012) *[[Anastasiya Karlovich]] (Ukraina, *1982) *[[Jalghoum Karmel]] (Palestina, *1994) *[[Anatoliy Karpov]] (URSS, Rusia, *1951) *[[Allison Karuaera]] (Namibia, *?) *[[Isaac Kashdan]] (SUA, 1905-1985) *[[Rustam Kasimdzhanov]] (URSS,Ouzbekistan, *1979) *[[Tsiala Kasoshvili]] (Jorjia, URSS, *1963) *[[Garry Kasparov]] (URSS, Azerbaijan, Rusia, *1963) *[[Genrikh Kasparyan]] (URSS, Armenia, 1910-1995) *[[Robert Katende]] (Ouganda, *1982) *[[Miroslav Katětov]] (Tchekoslovakia, 1918-1995) *[[Fani Kats]] (URSS, Rusia, 1895-1964) *[[Arthur Kaufmann]] (Roumania, Aostria, 1872-1940) *[[Lubomir Kavalek]] (Tchekoslovakia, SUA, *1943) *[[Bechir Kchouk]] (Tunizia, *1924) *[[Raymond Keene]] (Bro-Saoz, *1948) *[[Hermann Keidanski]] (Polonia, Alamagn, 1865-1938) *[[Dieter Keller]] (Suis, *1936) *[[Edith Keller-Herrmann]] (Alamagn, *1921) *[[Rudolf Keller]] (Alamagn, 1917-1993) *[[Brian Kelly (echedoù)|Brian Kelly]] (Iwerzhon, *1978) *[[Emil Kemény]] (Hungaria, SUA, 1860-1925) *[[Edvīns Ķeņģis]] (Latvia, *1959) *[[Hugh Alexander Kennedy]] (Iwerzhon, Bro-Saoz, 1809-1878) *[[Paul Keres]] (URSS, Estonia, 1916-1975) *[[Tim Kett]] (Kembre, *1962) *[[Alexander Kevitz]] (SUA, 1902-1981) *[[Rohini Khadilkar]] (India, *1963) *[[Erna Khalafian]] (Armenia, URSS) *[[Mona Khaled]] (Egipt, *1994) *[[Mir Sultan Khan]] (India, Pakistan, 1905-1966) *[[Anahit Kharatyan]] (Armenia, *1987) *[[Andrei Kharlov]] (Rusia, 1968-2014) *[[Murtas Kazhgaleyev]] (Kazakstan, *1973) *[[Abram Khavin]] (Ukraina, 1914-1974) *[[Denis Khismatullin]] (Rusia, *1984) *[[Tamar Khmiadashvili]] (Jorjia, *1944) *[[Goodwill Khoa]] (Namibia, *1989) *[[Ratmir Kholmov]] (Rusia, Belarus, Lituania, 1925-2006) *[[Bella Khotenashvili]] (Jorjia, URSS, *1977) *[[Miranda Khorava]] (Jorjia, URSS, 1985) *[[Natalia Khoudgarian]] (Rusia, Kanada, *1975) *[[Sopiko Khukhashvili]] (Jorjia, URSS, *1975) *[[Nino Khurtsidze]] (Jorjia, URSS, *1975) *[[Inga Khurtsilava]] (Jorjia, URSS, *1975) *[[Feliks Kibbermann]] (Estonia, a-raok 1914) *[[Georg Kieninger]] (Alamagn, 1902-1975) *[[Lionel Kieseritzky]] (Estonia, Bro-C'hall, 1806-1853) *[[R.K. Kieseritzky]] (Estonia, Rusia, c. 1870 - goude 1922) *[[Grace Kigeni]] (Ouganda, *1983) *[[Daniel J. King|Daniel King]] (Bro-Saoz, *1963) *[[Olof Kinnmark]] (Sveden, 1897-1970) *[[Ove Kinnmark]] (Sveden, *1944) *[[Georg Klaus]] (Alamagn, 1912-1974) *[[Jan Kleczyński, Jr.]] (Polonia, 1875-1939) *[[Jan Kleczyński, Sr.]] (Polonia, 1837-1895) *[[Ernest Klein (echedoù)|Ernst Klein]] (Aostria, Bro-Saoz, 1910-1990) *[[Paul Klein (echedoù)|Paul Klein]] (Alamagn, Ecuador, *1930) *[[Josef Kling]] (Alamagn, 1811-1876) *[[Jānis Klovāns]] (Latvia, 1935-2010) *[[Gyula Kluger]] (Hungaria, 1914-1994) *[[Hans Kmoch]] (Aostria, Izelvroioù, SUA, 1894-1973) *[[Rainer Knaak]] (Alamagn, *1953) *[[Viktor Knorre]] (Rusia, 1840-1919) *[[Mikhail Kobalia]] (Rusia, *1978) *[[Alexander Koblencs]] (Latvia, 1916-1993) *[[Berthold Koch]] (Alamagn, 1899-1988) *[[Alexander Kochyev]] (Rusia, *1956) *[[Maja Koen]] (Bulgaria, *1993) *[[Artur Kogan]] (Ukraina, Israel, *1974) *[[Boris Kogan]] (Rusia, SUA, 1940-1993) *[[Anton Kohler]] (Alamagn, *a-raok 1914) *[[Stanisław Kohn]] (Polonia, 1895-1940) *[[Friedrich Köhnlein]] (Alamagn, 1879-1916) *[[Dmitry Kokarev (echedoù)|Dmitry Kokarev]] (Rusia, *1982) *[[Atanas Kolev]] (Bulgaria, *1967) *[[Ignác Kolisch]] (Slovakia, Aostria-Hungaria, 1837-1899) *[[Jakub Kolski]] (Polonia, 1899-1941) *[[George Koltanowski]] (Belgia, SUA, 1903-2000) *[[Henrijeta Konarkowska-Sokolov]] (Polonia, Serbia, *1938) *[[Humpy Koneru]] (India, *1987) *[[Imre König]] (Hungaria, Yugoslavia, Bro-Saoz, SUA, 1899-1992) *[[Jerzy Konikowski]] (Polonia, Alamagn, *1947) *[[F. H. Königs]] (Belgia, 1849-1941 pe 1942) *[[Alexander Konstantinopolsky]] (Ukraina, 1910-1990) *[[Danny Kopec]] (SUA, *1954) *[[Viktor Kortchnoy]] (URSS, Rusia, Suis, *1931) *[[Akshayraj Kore]] (India 1988) *[[Anton Korobov]] (Ukraina, *1985) *[[Imre Korody]] (Hungaria, 1905-1969) *[[Alexey Korotylev]] (Rusia, *1977) *[[J. Kornreich]] (Belgia) *[[Yona Kosashvili]] (URSS, Jorjia, Israel, *1970) *[[Gary Koshnitsky]] (Moldova, Aostralia, 1907-1999) *[[Nadejda Kosintseva]] (Rusia, *1985) *[[Tatiana Kosintseva]] (Rusia, *1986) *[[Aleksandra Kostenyouk]] (Rusia, *1984) *[[Boris Kostić]] (Aostria-Hungaria, Yugoslavia, 1887-1963) *[[Silvia Kot]] (Arc'hantina, *1950) *[[Jan Kotrč]] (Tchekoslovakia, 1862-1943) *[[Vasilios Kotronias]] (Gres, *1964) *[[Pavel Kotsur]] (Kazakstan, *1974) *[[Aleksandr Kotov]] (URSS, Rusia, 1913-1981) *[[Čeněk Kottnauer]] (Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1910-1996) *[[Bachar Kouatly]] (Siria, Liban, Bro-C'hall, *1958) *[[Aleksander Koukouch]] (Belgia) *[[Youriy Kouzoubov]] (Ukraina, *1990) *[[Vlatko Kovačević]] (Kroatia, *1942) *[[Alexander Kovchan]] (Ukraina, *1983) *[[Boris Koyalovich]] (Rusia, 1867-1941) *[[Valentina Kozlovskaya]] (Rusia, *1938) *[[Zdenko Kozul]] (Kroatia, *1966) *[[Jesse Kraai]] (SUA, *1972) *[[Yair Kraidman]] (Israel, *1932) *[[Adolf Kraemer]] (Alamagn, 1898-1972) *[[Adolf Kramer]] (Alamagn, 1871-1934) *[[Haije Kramer]] (Izelvroioù, 1917-2004) *[[Vladimir Kramnik]] (URSS, Rusia, *1975) *[[Michał Krasenkow]] (URSS, Rusia, Polonia, *1963) *[[Beloslava Krasteva]] (Bulgaria, *2004) *[[Orla Hermann Krause]] (Danmark, 1867-1935) *[[Martyn Kravtsiv]] (Ukraina, *1990) *[[Boris Kreiman]] (Rusia, SUA, *1976) *[[Josef Krejcik]] (Aostria, 1885-1957) *[[Leon Kremer]] (Polonia, 1901-1941) *[[Mira Kremer]] (Alamagn, 1905-1987) *[[Martin Kreuzer]] (Alamagn, *1962) *[[Berta Krezberg]] (URSS, Rusia, 1911-1992) *[[Ljuba Kristol]] (URSS, Rusia, Israel, *1944) *[[Stanislav Kriventsov]] (URSS, Rusia, SUA, *1973) *[[Nikolai Krogius]] (Rusia, *1930) *[[Paul Krüger (echedoù)|Paul Krüger]] (Alamagn, 1871-1939) *[[Velichka Krumova]] (Bulgaria, *1942) *[[Irina Krush]] (Ukraina, SUA, *1983) *[[Yuriy Kryvoruchko (echedoù)|Yuriy Kryvoruchko]] (Ukraina, *1986) *[[Arvid Kubbel]] (Rusia, 1889-1938) *[[Leonid Kubbel]] (Rusia, 1891-1942) *[[Sergey Kudrin]] (Rusia, SUA, *1959) *[[Adam Kuligowski]] (Polonia, *1955) *[[Kaido Külaots]] (Estonia, *1976) *[[Abhijit Kunte]] (India, *1977) *[[Abraham Kupchik]] (Belarus, SUA, 1892-1970) *[[Viktor Kupreichik]] (Belarus, *1949) *[[Bojan Kurajica]] (Bosnia and Herzegovina, *1947) *[[Igor Kurnosov]] (Rusia, 1985-2013) *[[Alla Kushnir]] (Rusia, Israel, 1941-2013) *[[Gennady Kuzmin]] (Rusia, *1946) *[[Aloyzas Kveinys]] (URSS, Lituania, * 1962) *[[Jan Kvicala]] (Tchekoslovakia, 1868-1939) </div> == L == <div style="column-count:2;"> *[[Martín Labollita]] (Arc'hantina, *1980) *[[Khelil Lagha]] (Tunizia) *[[Genrieta Lagvilava]] (Jorjia, Belarus, URSS, *1969) *[[Kateryna Lahno]] (Ukraina, *1989) *[[Bogdan Lalić]] (Yougoslavia, Kroatia, Bro-Saoz, *1964) *[[Erwin L'Ami]] (Izelvroioù, *1985) *[[Paul Adrian Lamford]] (Kembre, *1953) *[[Frank Lamprecht]] (Alamagn, *1968) *[[E. Lancel]] (Belgia) *[[Konstantin Landa]] (Rusia, *1972) *[[Salo Landau]] (Polonia, Izelvroioù, 1903-1944) *[[Gary Lane]] (Bro-Saoz, Aostralia, *1964) *[[Lisa Lane]] (SUA, *1938) *[[Max Lange]] (Alamagn, 1832-1899) *[[Salomon Langleben]] (Polonia, 1862-1939) *[[Mario Lanzani]] (Italia, *1963) *[[Bent Larsen]] (Danmark, 1935-2010) *[[Ernst Larsson]] (Sveden, 1897-1963) *[[Baron Tassilo von Heydebrand und der Lasa]] (Prusia/Alamagn, 1818-1899) *[[Berthold Lasker]] (Alamagn, 1860-1928) *[[Edward Lasker]] (Polonia, Alamagn, SUA, 1885-1981) *[[Emanuel Lasker]] (Alamagn, Rusia, SUA, 1868-1941) *[[Khadidja Latreche]] (Aljeria, *1990) *[[Sabrina Latreche]] (Aljeria, *1993) *[[Milda Lauberte]] (Latvia, *1918) *[[Bruno Laurent]] (Belgia, *1975) *[[Leho Laurine]] (Estonia, Sveden, 1904-1998) *[[Joel Lautier]] (Kanada, Bro-C'hall, *1973) *[[Nora Laya Cabrera]] (Kuba, SUA *1950) *[[Darwin Laylo]] (Filipinez, *1980) *[[Fred Lazard]] (Bro-C'hall, 1883-1948) *[[Gustave Lazard]] (Bro-C'hall, 1876-1949) *[[Milunka Lazarević]] (Serbia, *1932) *[[Viktor Laznicka]] (Republik Tchek, *1988) *[[Kim Le Quang]] (Belgia, *1971) *[[Lê Quang Liêm]] (Viêt-Nam, *1991) *[[Dora Leal]] (Portugal, *1984) *[[Sergey Lebedev (echedoù)|Sergey Lebedev]] (Rusia, 1868-1942) *[[Julia Lebel-Arias]] (Arc'hantina, Bro-c'hall, Monako, *1946) *[[Helmuth Leicher]] (Namibia, *?) *[[Peter Lee (echedoù)|Peter Lee]] (Bro-Saoz, *1943) *[[Peter Leepin]] (Suis, 1920-1995) *[[Legall de Kermeur]] (Breizh, Bro-C'hall, 1702-1792) *[[Damien Le Goff]] (Breizh, *1987) *[[Anatoly Lein]] (Rusia, SUA, *1931) *[[Catarina Leite]] (Portugal, *1983) *[[Péter Lékó]] (Hungaria, *1979) *[[Robert Lemaire]] (Belgia) *[[Tatiana Lemačko]] (URSS, Bulgaria, Suis, 1948-2020) *[[Alex Lenderman]] (SUA, *1989) *[[James A. Leonard]] (SUA, 1841-1862) *[[Giovanni Leonardo]] (Italia, 1542-1587) *[[Ignatius Leong]] (Sina, Singapour, *1972) *[[Paul Saladin Leonhardt]] (Polonia, Alamagn, 1877-1934) *[[Konstantin Lerner]] (Ukraina, 1950-2011) *[[Alexandre Lesiege]] (Kanada, *1975) *[[Norman Lessing]] (SUA, 1911-2001) *[[René Letelier]] (Chile, 1915-2006) *[[Grigory Levenfish]] (Polonia, Rusia, 1889-1961) *[[Aleksandr Levin]] (Rusia, 1871-1929) *[[Jacob Levin (echedoù)|Jacob Levin]] (SUA, 1904-?) *[[Naum Levin]] (Ukraina, Aostralia, *1933) *[[Irina Levitina]] (Rusia, SUA, *1954) *[[Stepan Levitsky]] (Rusia, 1876-1924) *[[David Levy (echedoù)|David Levy]] (Bro-Skos, *1945) *[[Jerzy Lewi]] (Polonia, Sveden, 1949-1972) *[[Moritz Lewitt]] (Alamagn, 1863-1936) *[[David H. Li]] (Sina, SUA, *1972) *[[Li Chao (echedoù)|Li Chao]] (Sina, *1989) *[[Andor Lilienthal]] (URSS, Rusia, Hungaria, 1911-2010) *[[Luciano Lilloni]] (Italia, 1929-2000) *[[Li Ruofan]] (Singapour, *1978) *[[Li Shilong]] (Sina, *1977) *[[Li Shongjian]] (Sina, *1939) *[[Li Wenliang (echedoù)|Li Wenliang]] (Sina, *1967) *[[Li Zunian]] (Sina, *1958) *[[Liang Chong]] (Sina, *1980) *[[Liang Jinrong]] (Sina, *1960) *[[Vladimir Liberzon]] (Rusia, Israel, *1937) *[[Theodor Lichtenhein]] (Alamagn, SUA, 1829-1874) *[[Espen Lie]] (Norvegia, *1984) *[[Kjetil Aleksander Lie]] (Norvegia, *1980) *[[Andor Lilienthal]] (Hungaria, Rusia, 1911-2010) *[[Darcy Lima]] (Brazil, *1962) *[[Paul Limbos]] (Belgia, *1914) *[[Oleiny Linares Nápoles]] (Kuba, *1983) *[[Lin Ta]] (Sina, *1963) *[[Lin Weiguo]] (Sina, *1970) *[[Paul Lipke]] (Alamagn, 1870-1955) *[[Isaac Lipnitsky]] (Ukraina, 1923-1959) *[[Samuel Lipschütz]] (Hungaria, SUA, 1863-1905) *[[Georgy Lisitsin]] (Rusia, 1909-1972) *[[Paul List]] (Ukraina, Alamagn, Bro-Saoz, 1887-1954) *[[Marta Litinskaya-Shul]] (Ukraina, *1949) *[[John Littlewood (echedoù)|John Littlewood]] (Bro-Saoz, *1931) *[[Lisandra Llaudy Pupo]] (Kuba, *1988) *[[Liu Shilan]] (Sina, *1962) *[[Liu Wenzhe]] (Sina, *1940) *[[Ljubomir Ljubojević]] (Yougoslavia, Serbia, *1950) *[[Eric Lobron]] (SUA, Alamagn, *1960) *[[Louise Loeffler]] (Belgia) *[[Josef Lokvenc]] (Aostria, 1899-1974) *[[Giambattista Lolli]] (Italia, 1698-1769) *[[Rudolf Loman]] (Izelvroioù, 1861-1932) *[[William Lombardy]] (SUA, *1937) *[[Maia Lomineishvili]] (Jorjia, 1977) *[[Gabriela López]] (Arc'hantina, *1975) *[[Ruy López de Segura]] (Spagn, c. 1530 - c. 1580) *[[Martín Lorenzini]] (Arc'hantina, *1975) *[[Edward Löwe]] (Bro-Saoz, 1794-1880) *[[Otto Löwenborg]] (Sveden, 1888-1969) *[[Johann Löwenthal]] (Hungaria, Bro-Saoz, 1810-1876) *[[Leopold Löwy, Jr]] (Aostria, 1871-goude 1909) *[[Leopold Löwy, Sr]] (Aostria, 1840-goude 1904) *[[Moishe Lowtzky]] (Ukraina, Polonia, 1881-1940) *[[Sam Loyd]] (SUA, 1841 - 1911) *[[Smbat Lputian]] (URSS, Armenia, *1958) *[[Luis Ramirez Lucena]] (Spagn, c. 1465 - c. 1530) *[[Markas Luckis]] (Lituania, Arc'hantina, 1905-1973) *[[Carolina Luján]] (Arc'hantina, *1985) *[[Andrey Lukin]] (URSS, Rusia, *1948) *[[Stig Lundholm]] (Sveden, *1917) *[[Erik Lundin]] (Sveden, 1904-1988) *[[Francisco Lupi]] (Portugal, a-raok 1910-1954) *[[Constantin Lupulescu]] (Roumania, *1984) *[[Thomas Luther]] (Alamagn, *1969) *[[Christopher Lutz]] (Alamagn, *1971) *[[Galina Lyapunova]] (Armenia, URSS) </div> == M == <div style="column-count:2;"> *[[Alexander MacDonnell]] (Iwerzhon, 1798-1835) *[[Gottlieb Machate]] (Alamagn, 1904-1974) *[[Aleksandras Machtas]] (Lituania, Israel, 1892-1973) *[[Bartłomiej Macieja]] (Polonia, *1977) *[[George Henry MacKenzie]] (Bro-Skos, SUA, 1837-1891) *[[Nicholas MacLeod]] (Kanada, 1870-1965) *[[Karl MacPhillips]] (Iwerzhon, *1988) *[[Carlos Maderna]] (Arc'hantina, 1910-1976) *[[Ildikó Mádl]] (Hungaria, *1969) *[[Anne-Marie Maeckelbergh]] (Belgia, *1965) *[[Thibaut Maenhout]] (Belgia, *1989) *[[Wim Maes]] (Belgia, *1972) *[[Elmar Magerramov]] (Azerbaijan, *1958) *[[Elisa Maggiolo]] (Arc'hantina, *1980) *[[Joanna Majdan]] (Polonia, *1988) *[[Kazimierz Makarczyk]] (Polonia, 1901-1972) *[[Sirush Makints]] (Armenia, URSS] *[[Vladimir Makogonov]] (Azerbaijan, 1904-1993) *[[Gyula Makovetz]] (Hungaria, 1860-1903) *[[Marina Makropoulou]] (Roumania, Grs, *1960) *[[Sandra Malajovich]] (Arc'hantina, *1968) *[[Vadim Malakhatko]] (Ukraina, Belgia, *1977) *[[Vladimir Malakhov (echedoù)|Vladimir Malakhov]] (Rusia, *1980) *[[Guillermo Malbrán]] (Arc'hantina, 1967-2025) *[[Vidmantas Mališauskas]] (Lituania, *1963) *[[Vladimir Malaniuk]] (Rusia, Ukraina, *1957) *[[Boris Maliutin]] (Rusia, 1883-1920) *[[Nidjat Mamedov]] (Azerbaidjan, *1985) *[[Chakhriyar Mamedyarov]] (Azerbaidjan, *1985) *[[Rauf Mammadov]] (Azerbaidjan, *1988) *[[Maria Manakova]] (Serbia, *1974) *[[Federico Manca]] (Italia, *1969) *[[Meri Mangrian]] (Armenia, URSS) *[[Rima Manukian]] (Armenia, URSS) *[[Karmen Mar]] (Slovenia, *1987) *[[Napoleon Marache]] (Bro-C'hall, SUA, 1818-1875) *[[Max Marchand]] (Izelvroioù, 1888-1957) *[[Georg Marco]] (Roumania, Aostria, 1863-1923) *[[Andy Marechal]] (Belgia, *1978) *[[Sandro Mareco]] (Arc'hantina, *1987) *[[Dimitar Marholev]] (Bulgaria, *1971) *[[Alisa Marić]] (Serbia, *1970) *[[Mirjana Marić]] (Serbia, *1970) *[[Mihail Marin]] (Roumania, *1965) *[[Beatriz Marinello]] (Chile, *1964) *[[Denis Marion]] (Belgia, 1906-2000) *[[Sergio Mariotti]] (Italia, *1946) *[[Nefelina Marjanian]] (Armenia, URSS) *[[Ján Markoš]] (Slovakia, *1985) *[[Tomasz Markowski (echedoù)|Tomasz Markowski]] (Polonia, *1975) *[[Robert Markuš]] (Serbia, *1984) *[[Géza Maróczy]] (Hungaria, 1870-1951) *[[Davide Marotti]] (Italia, 1881-1940) *[[Dražen Marović]] (Kroatia, *1938) *[[Yaniet Marrero López]] (Kuba, *1983) *[[Frank Marshall]] (SUA, 1877-1944) *[[Ayelén Martínez]] (Arc'hantina, *1993) *[[Dion Martinez]] (Kuba, SUA, 1837-1928) *[[Giovanni Martinolich]] (Italia, 1884-1910) *[[Rico Mascarinas]] (Filipinez, *1954) *[[Houshang Mashian]] (Iran, Israel, *1938) *[[James Mason (echedoù)|James Mason]] (Iwerzhon, SUA, Bro-Saoz, 1849-1905) *[[Dimitrios Mastrovasilis]] (Gres, *1983) *[[Aleksandar Matanović]] (Serbia, *1930) *[[Hermanis Matisons]] (Latvia, 1894-1932) *[[Ana Matnadze]] (Jorjia, *1983) *[[Milan Matulović]] (Serbia, *1935) *[[Svetlana Matveeva]] (Rusia, *1969) *[[Marc'Andria Maurizzi]] (Korsika, *2007) *[[Carl Mayet]] (Alamagn, 1810-1868) *[[Isaak Mazel]] (Belarus, Rusia, 1911-1943) *[[Athial Mbaha]] (Namibia, *1976) *[[Neil McDonald (echedoù)|Neil McDonald]] (Bro-Saoz, *1967) *[[Alexander McDonnell]] (Iwerzhon, 1798-1835) *[[Colin McNab]] (Bro-Skos, *1961) *[[Luke McShane]] (Bro-Saoz, *1984) *[[Henrique Mecking]] (Brazil, *1952) *[[Antonio Medina]] (Spagn, 1919-2003) *[[Edmar Mednis]] (Latvia, SUA, 1937-2002) *[[Susanto Megaranto]] (Indonezia, *1987) *[[Dritan Mehmeti]] (Albania, *1978) *[[Armenuhi Mehrabian]] (Armenia, URSS) *[[Philipp Meitner]] (Aostria, 1838-1910) *[[Ketevan Melashvili]] (Jorjia, URSS *1960) *[[Nino Melashvili]] (Jorjia, URSS *1961) *[[Salome Melia]] (Jorjia, *1987) *[[Marieta Melik-Pashaian]] (Armenia, URSS) *[[Olga Menčíková|Olga Mentchikova]] (Rusia, Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1907-1944) *[[Vyera Mentchikova]] (Rusia, Tchekoslovakia, Bro-Saoz, 1906-1944) *[[Julius Mendheim]] (Alamagn, 1788-1836) *[[Lishen Mentile]] (Namibia, *1996) *[[Tamila Meskhi]] (Jorjia, URSS *1963) *[[Jonathan Mestel]] (Bro-Saoz, *1957) *[[Roberto Messa]] (Italia, *1957) *[[Johannes Metger]] (Alamagn, 1850-1926) *[[Richard Meulders]] (Belgia, *1955) *[[Anahí Meza]] (Arc'hantina, *1985) *[[Voldemars Mežgailis]] (Latvia, *1912) *[[Amina Mezioud]] (Aljeria, *1988) *[[Paul Michel (echedoù)|Paul Michel]] (Alamagn, Arc'hantina, 1905-1977) *[[Walter Michel]] (Suis, 1888-goude 1935) *[[Christian Michel Yunis]] (Chile, Palestina, 1968*) *[[Carlo Micheli]] (Italia, *1946) *[[Reginald Price Michell]] (Bro-Saoz, 1873-1938) *[[Bart Michiels]] (Belgia, *1986) *[[Snezana Micic]] (Yougoslavia, Belgia, *1966) *[[E. E. Middleton]] (Breizh-Veur) *[[Jacques Mieses]] (Alamagn, Bro-Saoz, 1865-1954) *[[Samuel Mieses]] (Alamagn, 1841-1884) *[[Vladas Mikėnas]] (URSS, Estonia, Lituania, 1910-1992) *[[Adrian Mikhalchishin]] (URSS, Ukraina, Slovenia, *1954) *[[Victor Mikhalevski]] (Belarus, Israel, *1972) *[[Igor Miladinović]] (Serbia, *1974) *[[Tony Miles]] (Bro-Saoz, 1955-2001) *[[Zdravko Milev]] (Bulgaria, 1929-1984) *[[Borislav Milic]] (Yougoslavia, 1925-1986) *[[Ioana Miller]] (Iwerzhon, 1995) *[[Sophie Milliet]] (Bro-C'hall, *1983) *[[Stuart Milner-Barry]] (Bro-Saoz, 1906-1995) *[[Vadim Milov]] (Rusia, Israel, Suis, *1972) *[[Artashes Minasian]] (Armenia, *1987) *[[Johannes Minckwitz]] (Alamagn, 1843-1901) *[[Nikolay Minev]] (Bulgaria, SUA, *1931) *[[Dragoljub Minić]] (Montenegro, 1936-2005) *[[Yerisbel Miranda Llanes]] (Kuba, *1987) *[[Evgeniy Mirochnitchenko]] (Ukraina, *1978) *[[Margarita Mirza-Avagian]] (Armenia, URSS) *[[Azer Mirzoev]] (Azerbaidjan, *1978) *[[Vesna Mišanović]] (Bosnia, *1964) *[[Kamil Mitoń]] (Polonia, *1984) *[[Lilit Mkrtchian (echedoù)|Lilit Mkrtchian]] (Armenia, URSS, *1982) *[[Anahit H. Mkrtchyan]] (Armenia, *2009) *[[Mariam Mkrtchyan]] (Armenia, *2004) *[[Stasch Mlotkowski]] (SUA, 1881-1943) *[[Ayah Moaataz]] (Egipt, *1997) *[[Abram Model]] (Latvia, Rusia, 1896-1976) *[[Charles Moehle]] (SUA, 1859-1898) *[[Jorgen Moeller]] (Danmark, 1873-1944) *[[Jan Moeyersons]] (Belgia) *[[Chahin Mohandesi]] (Iran, *1962) *[[Ariah Mohiliver]] (Polonia, Israel, *1904) *[[Stefan Mohr]] (Alamagn, *1967) *[[Alexander Moiseenko]] (Ukraina, *1980) *[[Baldur Möller]] (Island, *a-raok 1921) *[[Augustus Mongredien]] (Bro-Saoz, 1807-1888) *[[Léon Monosson]] (Belarus, Bro-C'hall, 1892-1943) *[[Julius du Mont]] (Bro-C'hall, Bro-Saoz, 1881-1956) *[[Mario Monticelli]] (Italia, 1902-1995) *[[María Teresa Mora]] (Kuba, 1902-1980) *[[Elshan Moradi]] (Iran, *1985) *[[Luciana Morales Mendoza]] (Perou, *1987) *[[Kalikst Morawski]] (Polonia, 1859 - c. 1939) *[[Bruno Moritz]] (Alamagn, Ecuador, 1900- ?) *[[Iván Morovic]] (Chile, *1963) *[[Alexander Moroz (echedoù)|Alexander Moroz]] (Ukraina, 1961-2009) *[[Aleksandr Morozevitch]] (URSS, Rusia, *1977) *[[Paul Charles Morphy]] (SUA, 1837-1884) *[[John Morrison (echedoù)|John Morrison]] (Kanada, 1889-1975) *[[Niaz Morshed]] (Bangladesh, *1966) *[[Paul Motwani]] (Bro-Skos, *1962) *[[Alexander Motylev]] (Rusia, *1979) *[[Alaaeddine Moussa]] (Liban, Palestina, 1968) *[[Anna Mouzytchouk]] (Ukraina, Slovenia, *1990) *[[Sergei Movsesian]] (Armenia, Slovakia, *1978) *[[Paul Mross]] (Polonia, Alamagn, *1910) *[[Martin Mrva]] (Slovakia, *1971) *[[André Muffang]] (Bro-C'hall, 1897-1989) *[[Hans Müller]] (Aostria, 1896-1971) *[[Leonhard Müller (c'hoarier echedoù)|Leonhard Müller]] (Namibia, *1979) *[[Karsten Müller]] (Alamagn, *1970) *[[César Muñoz]] (Ecuador, *1929) *[[Piotr Murdzia]] (Polonia, *1975) *[[Jacob Murey]] (Rusia, Israel, *1941) *[[Augusto de Muro]] (Arc'hantina, ? -1959) *[[Phiona Mutesi]] (Ouganda, *1996) *[[Anna Muzychuk]] (Ukraina, Slovenia, *1990) *[[Lhamsuren Myagmarsuren]] (Mongolia, *1938) *[[Hugh Myers]] (SUA, 1930-2008) </div> == N == <div style="column-count:2;"> *[[Ashot Nadanian]] (Armenia, *1972) *[[Arkadij Naiditsch]] (Latvia, Alamagn, *1985) *[[Oskar Naegeli]] (Suis, 1885-1959) *[[Géza Nagy]] (Hungaria, 1892-1953) *[[Miguel Najdorf]] (Polonia, Arc'hantina, 1910-1997) *[[Peninah Nakabo]] (Ouganda, *1992) *[[Hikaru Nakamura]] (Japan, SUA, *1987) *[[Christine Namaganda]] (Ouganda, *1986) *[[Otto Nakapunda]] (Namibia, *1975) *[[Gloria Nansubuga]] (Ouganda, *2001) *[[William Napier]] (Bro-Saoz, SUA, 1881-1952) *[[Mario Napolitano]] (Italia, 1910-1995) *[[Renato Naranja]] (Filipinez, *1940) *[[Srinath Narayanan]] (India, *1994) *[[Daniel Naroditsky]] (SUA, 1995-2025) *[[Lina Nassr]], (Aljeria, *2003) *[[Rui de Carvalho Nascimento]] (Portugal, 1914-2012) *[[Wajd Natsheh]] (Palestina, *2001) *[[David Navara]] (Republik Tchek, *1985) *[[Heskiel Ndahangwapo]] (Namibia, *2000) *[[Vera Nebolsina]] (Rusia, *1989) *[[Ozren Nedeljković]] (Serbia, 1903-1984) *[[Gastón Needleman]] (Arc'hantina, *1990) *[[Iris Neels]] (Belgia, *1980) *[[Parimarjan Negi]] (India, *1993) *[[Iivo Nei]] (Estonia, *1931) *[[Oleg Neikirch]] (Jorjia, Bulgaria, 1914-1985) *[[Kateřina Němcová]] (Republik Tchek, *1990) *[[Ivan Nemet]] (Yougoslavia, Serbia, Suis, 1943-2007) *[[Vladimir Nenarokov]] (Rusia, 1880-1953) *[[Andzhelika Nenova]] (Bulgaria, *2010) *[[Jolly Nepando]] (Namibia, *1993) *[[Ian Nepomniachtchi]] (Rusia, *1990) *[[Vincenzo Nestler]] (Italia, 1912-1988) *[[Augustin Neumann]] (Aostria, 1879-1906) *[[Gustav Neumann]] (Alamagn, 1838-1881) *[[Vladislav Nevednichy]] (Roumania, *1969) *[[Valeriy Neverov]] (Ukraina, *1962) *[[Rashid Nezhmetdinov]] (Rusia, 1912-1974) *[[Nguyễn Ngọc Trường Sơn]] (Viêt Nam, *1990) *[[Ni Hua]] (Sina, *1983) *[[Arno Nickel]] (Alamagn, *1952) *[[Bryon Nickoloff]] (Kanada, 1956-2004) *[[Bjørn Nielsen]] (Danmark, 1907-1949) *[[Peter Heine Nielsen]] (Danmark, *1973) *[[Torkil Nielsen]] (Faroe Islands, *1964) *[[Walter Niephaus]] (Alamagn, 1923-1992) *[[Friso Nijboer]] (Izelvroioù, *1965) *[[Yuri Nikolaevsky]] (Ukraina, *1937) *[[Ioannis Nikolaidis]] (Gres, *1971) *[[Predrag Nikolić]] (Bosnia-ha-Herzegovina, *1960) *[[Adriana Nikolova]] (Bulgaria, *1988) *[[Allan Nilsson]] (Sveden, 1899-1949) *[[Aaron Nimzowitsch]] (Latvia, Danmark, 1886-1935) *[[Ning Chunhong]] (Sina, *1968) *[[Dieter Nisipeanu]] (Roumania, *1976) *[[Max Baron Nitzborn]] (Namibia, *1971) *[[Kamel Njili]] (Tunizia, *1982) *[[Ngangane Ndjoze]] (Namibia, *?) *[[Josef Noa]] (Hungaria, 1856-1903) *[[Jesus Nogueiras]] (Kuba, *1959) *[[Aileen Noonan]] (Iwerzhon, *1950) *[[Federico Norcia]] (Italia, 1904-1985) *[[Holger Norman-Hansen]] (Danmark, 1899-1984) *[[David Norwood]] (Bro-Saoz, *1968) *[[Daniël Noteboom]] (Izelvroioù, 1910-1932) *[[Igor Novikov (echedoù)|Igor Novikov]] (Ukraina, SUA, *1962) *[[Nikolay Novotelnov]] (Rusia, 1911-2006) *[[Heinz Nowarra]] (Alamagn, 1897-1945 ?) *[[Haruna Nsubuga]] (Ouganda, *1991) *[[John Nunn]] (Bro-Saoz, *1955) *[[Friedrich Nürnberg]] (Alamagn, 1909 -1984) *[[Gertrud Nüsken]] (Alamagn, 1917 -1972) *[[Tomi Nyback]] (Finland, *1985) *[[Gustaf Nyholm]] (Sveden, 1880-1957) *[[Illya Nyzhnyk]] (Ukraina, *1996) </div> == O == <div style="column-count:2;"> *[[Rex Oberholzer]] (Namibia, *1970) *[[Kevin O'Connell (echedoù)|Kevin O'Connell]] (Bro-Saoz, Iwerzhon, *1949) *[[Handszar Odeev]] (Turkmenistan, *1972) *[[Leif Øgaard]] (Norvegia, *1952) *[[Alice O'Gorman]] (Iwerzhon, *2000) *[[John O'Hanlon (echedoù)|John O'Hanlon]] (Iwerzhon, 1876-1960) *[[Tõnu Õim]] (Estonia, *1941) *[[Kaarle Ojanen]] (Finland, *1918) *[[Alberic O'Kelly de Galway]] (Belgia, 1911-1980) *[[Friðrik Ólafsson]] (Island, *1935) *[[Helgi Ólafsson]] (Island, *1956) *[[Mikhailo Oleksienko]] (Ukraina, *1986) *[[Lembit Oll]] (URSS, Estonia, 1966-1999) *[[Adolf Georg Olland]] (Izelvroioù, 1867-1933) *[[Anton Olson]] (Sveden, 1881-goude 1928) *[[Umida Omonova]] (Ouzbekistan, *2006) *[[Gülümser Öney]] (Bulgaria, Turkia, *1956) *[[Aleksandr Onistchouk]] (Ukraina, SUA *1975) *[[Abdelaziz Onkoud]] (Maroko, *1972) *[[Karel Opočensky]] (Tchekoslovakia, 1892-1975) *[[Wilhelm Orbach]] (Alamagn, 1894-1944) *[[Lisandra Teresa Ordaz Valdés]] (Kuba, *1988) *[[Menachem Oren]] (Polonia, Israel, 1901-1962) *[[Lexy Ortega]] (Kuba, Italia, *1960) *[[Dorren O'Siochrú]] (Iwerzhon, *1950) *[[Gerard Oskam]] (Izelvroioù, 1880-1952) *[[Berge Ostenstad]] (Norvegia, *1964) *[[Mahfoud Oussedik]] (Aljeria, *1992) *[[John Owen (echedoù)|John Owen]] (Bro-Saoz, 1827-1901) *[[Karlis Ozols]] (Latvia, Aostralia, 1912-2001) </div> == P == <div style="column-count:2;"> *[[Ludek Pachman]] (Tchekoslovakia, Alamagn, 1924-2003) *[[Nikola Padevsky]] (Bulgaria, *1933) *[[Elisabeth Pähtz]] (Alamagn, *1985) *[[Adamantia Paizis]] (Italia, *1972) *[[Mladen Palac]] (Kroatia, *1971) *[[Sam Palatnik]] (Ukraina, SUA, *1950) *[[Luis Palau (echedoù)|Luis Palau]] (Arc'hantina, 1897-1971 ) *[[Victor Palciauskas]] (Lituania, SUA, *1941) *[[Richard Palliser]] (Bro-Saoz, *1981) *[[Rudolf Palme]] (Aostria, 1910-2005) *[[Ryan Palmer (echedoù)|Ryan Palmer]] (Jamaica, *1974) *[[Fiorentino Palmiotto]] (Italia, *1929) *[[Davor Palo]] (Danmark, *1985) *[[Eero Paloheimo]] (Finland, *1936) *[[Fiammetta Panella]] (Italia, *1988) *[[Óscar Panno]] (Arc'hantina, *1935) *[[Vasily Panov]] (Rusia, 1906-1973) *[[Enrico Paoli]] (Italia, 1908-2005) *[[Mark Paragua]] (Filipinez, *1984) *[[Shadi Paridar]] (Iran, *1986) *[[Mircea Parligras]] (Roumania, *1980) *[[Bruno Parma]] (Slovenia, *1941) *[[Frank Parr]] (Bro-Saoz, 1918-2003) *[[Llambi Pasko]] (Albania, *1991) *[[Dante Pasqua]] (Italia, 1898-1974) *[[Louis Paulsen]] (Alamagn, 1833-1891) *[[Wilfried Paulsen]] (Alamagn, 1828-1901) *[[Duško Pavasovič]] (Kroatia, Slovenia, *1975) *[[Max Pavey]] (SUA, 1918-1957) *[[Eugène Pécher]] (Belgia, *1841 pe 1842 - 1905) *[[Simonne Peeters]] (Belgia) *[[Vera Pejčeva]] (Bulgaria, *1969) *[[Jiří Pelikán (echedoù)|Jiří Pelikán]] (Tchekoslovakia, Arc'hantina, 1906-1985) *[[Yannick Pelletier]] (Suis, *1976) *[[Roman Pelts]] (Ukraina, Kanada, *1937) *[[Peng Xiaomin]] (Sina, *1973) *[[Peng Zhaoqin]] (Sina, Izelvroioù, *1968) *[[Jonathan Penrose]] (Bro-Saoz, *1933) *[[Thierry Penson]] (Belgia, *1955) *[[Corina Peptan]] (Roumania, *1978) *[[Fernando Peralta (c'hoarier echedoù)|Fernando Peralta]] (Arc'hantina, *1979) *[[Carlos Pereira dos Santos]] (Portugal, *1972) *[[Ruben Pereira]] (Portugal, *1991) *[[Eneida Pérez]] (Republik Dominikan, Alamagn *1964) *[[Amelia Pérez de Navas]] (Arc'hantina, *?) *[[Federico Pérez Ponsa]] (Arc'hantina, *1993) *[[Julius Perlis]] (Polonia, Aostria, 1880-1913) *[[Barbara Pernici]] (Italia, *1956) *[[Frederic Perrin]] (Bro-Saoz, SUA, 1815-1889) *[[Raaphi Persitz]] (Bro-Saoz, Israel, Suis, *1934) *[[Nick Pert]] (Bro-Saoz, *1981) *[[John Peters (echedoù)|John Peters]] (SUA, *1951) *[[Jusefs Petkevich]] (Latvia, *1940) *[[Arshak Petrosian]] (Armenia, *1953) *[[Davit G. Petrosian]] (Armenia, *1984) *[[Tigran Petrosian]] (Armenia, Jorjia, URSS, 1929-1984) *[[Aleksandr Petrov]] (Rusia, 1794-1867) *[[Marlen Petrova]] (Bulgaria, *1961) *[[Vladimirs Petrovs]] (Latvia, 1907-1943) *[[Gergana Peycheva]] (Bulgaria, *2003) *[[Gerhard Pfeiffer]] (Alamagn, 1923-2000) *[[Phạm Minh Hoàng]] (Viêt Nam, Breizh, *1978) *[[François Philidor]] (Bro-C'hall, 1726-1795) *[[Evgeniy Piankov]] (URSS, Ukraina, *1941) *[[Luis Piazzini]] (Arc'hantina, 1905-1980) *[[Tom Piceu]] (Belgia, *1978) *[[Jeroen Piket]] (Izelvroioù, *1969) *[[Harry Nelson Pillsbury]] (SUA, 1872-1906) *[[Herman Pilnik]] (Alamagn, Arc'hantina, 1914-1981) *[[Karol Piltz]] (Polonia, 1903-1939) *[[Sulennis Piña Vega]] (Kuba, *1981) *[[Albert Pinkus]] (SUA, 1903-1984) *[[József Pintér]] (Hungaria, *1953) *[[Ariana Pintor]] (Portugal, *1988) *[[Vasja Pirc]] (Slovenia, 1907-1980) *[[Rudolf Pitschak]] (Tchekoslovakia, SUA, *1902) *[[Karl Pitschel]] (Aostria, 1829-1883) *[[Aaron Pixton]] (SUA, *1986) *[[Ján Plachetka]] (Slovakia, *1945) *[[Albin Planinc]] (Yougoslavia, Slovenia, 1944-2008) *[[James Plaskett]] (Bro-Saoz, Spagn, *1960) *[[Kazimierz Plater]] (Polonia, 1915-2004) *[[Igor Platonov]] (Ukraina, 1934-1995) *[[Joseph Platz]] (Alamagn, SUA, 1905-1981) *[[Isaías Pleci]] (Arc'hantina, 1907-1979) *[[David Podhorzer]] (Aostria, *a-raok 1916) *[[Natalia Pogonina]] (Rusia, *1985) *[[Henryk Pogorieły]] (Polonia, 1908-1943) *[[Ernest Pogosyants]] (Ukraina, 1935-1990) *[[Iosif Pogrebyssky]] (Ukraina, 1906-1971) *[[Amos Pokorný]] (Tchekoslovakia, 1890-1949) *[[Rudolph Pokorny]] (Bohemia, Mec'hiko, SUA, 1880-goude 1920) *[[Richard Polaczek]] (Belgia, *1965) *[[Giulio Polerio]] (Italia, 1548-1612) *[[Judit Polgar]] (Hungaria, *1976) *[[Zsuzsa Polgar]] (Hungaria, SUA, *1969) *[[Zsofia Polgar]] (Hungaria, Israel, *1974) *[[Elisabeta Polihroniade]] (Roumania, 1935-2016) *[[David Polland]] (SUA, *1915) *[[William Pollock (echedoù)|William Pollock]] (Rouantelezh-Unanet, 1859-1896) *[[Lev Polugaevski]] (URSS, Belarus, Rusia, 1934-1995) *[[Arturo Pomar]] (Spagn, *1931) *[[Rouslan Ponomariov]] (Ukraina, 1983) *[[Domenico Ponziani]] (Italia, 1719-1796) *[[Stepan Popel]] (Polonia, Bro-C'hall, SUA, 1909-1987) *[[Ignatz von Popiel]] (Aostria-Hungaria, Polonia, 1863-1941) *[[Petar Popović (echedoù)|Petar Popović]] (Yugoslavia, Serbia, *1959) *[[Artur Poplawski]] (Polonia, Suis, 1860-1918) *[[Yosef Porath]] (Alamagn, Israel, 1909-1996) *[[Moritz Porges]] (Bohemia/Aostria-Hungaria, 1857-1909) *[[Giorgio Porreca]] (Italia, 1927-1988) *[[Lajos Portisch]] (Hungaria, *1937) *[[Domenico Postpischl]] (Italia, 1905-1980) *[[Ehrhardt Post]] (Alamagn, 1881-1947) *[[Evgeny Postny]] (Israel, *1981) *[[Peter Potemkine]] (Rusia, Bro-C'hall, 1886-1926) *[[Vladimir Potkin]] (Rusia, *1982) *[[Ludovit Potuček]] (Slovakia, *a-raok 1921) *[[Christian Poulsen (echedoù)|Christian Poulsen]] (Danmark, 1912-1981) *[[AtoSUA Pourkashiyan]] (Iran, *1988) *[[Lynda Annette Powell]] (Kembre, *?) *[[Borki Predojević]] (Bosnia, *1987) *[[Edith Charlotte Price]] (Bro-Saoz, 1872-1952) *[[Roberto Primavera]] (Italia, *1981) *[[Lodewijk Prins]] (Izelvroioù, *1913) *[[Ladislav Prokeš]] (Bohemia, Tchekoslovakia, 1884-1966) *[[Svetlana Prudnikova]] (Rusia, *1967) *[[Dawid Przepiórka]] (Polonia, 1880-1942) *[[Lev Psakhis]] (Rusia, Israel, *1958) *[[Lenka Ptacnikova]] (Tchekoslovakia, Island, *1976) *[[Stojan Puc]] (Slovenia, 1921-2004) *[[Viktors Pupols]] (Latvia, SUA, *1935) *[[Cecil Purdy]] (Zeland-Nevez, Aostralia, 1906-1979) *[[John Purdy (echedoù)|John Purdy]] (Aostralia, *1935) *[[Benoît Purenne]] (Breizh, *1997) </div> == Q == <div style="column-count:2;"> *[[Llambi Qendro]] (Albania, *1963) *[[Qi Jingxuan]] (Sina, *1947) *[[Qin Kanying]] (Sina, *1974) *[[Oscar Quiñones (echedoù)|Oscar Quiñones]] (Perou, *1941) *[[Miguel Quinteros]] (Arc'hantina, *1947) </div> == R == <div style="column-count:2;"> *[[Braslav Rabar]] (Yougoslavia, Kroatia, 1919-1973) *[[Abram Rabinovitch]] (URSS, Lituania, Rusia, 1878-1943) *[[Ilya Rabinovich]] (Rusia, 1891-1942) *[[Viktoria Radeva]] (Bulgaria, *2001) *[[Elitsa Raeva]] (Bulgaria, *1987) *[[Teimour Radjabov]] (Azerbaidjan, *1987) *[[Ivan Radoulov]] (Bulgaria, *1939) *[[Markus Ragger]] (Aostria, *1988) *[[Viacheslav Ragozin]] (URSS, Rusia, 1908-1962) *[[Ziaur Rahman (echedoù)|Ziaur Rahman]] (Bangladesh, *1974) *[[Maurice Raizman]] (Moldova/Rusia, Bro-C'hall 1905-1974) *[[Iweta Rajlich]] (Polonia, *1981) *[[Vasik Rajlich]] (SUA, *1971) *[[Lorenc Rama]] (Albania, *1964) *[[Ramachandran Ramesh]] (India, *1976) *[[Alejandro Ramírez (echedoù)|Alejandro Ramírez]] (Costa Rica, *1988) *[[Vivian Ramón Pita]] (Kuba,*1963) *[[Maaja Ranniku]] (URSS, Estonia, 1941-2004) *[[Richárd Rapport]] (Hungaria, *1996) *[[Nukhim Rashkovsky]] (URSS, Rusia, *1946) *[[Ilmar Raud]] (Estonia, Arc'hantina, 1913-1941) *[[Vsevolod Rauzer]] (URSS, Ukraina, 1908-1941) *[[Khaled Abdel Razik]], (Egipt, *1975) *[[Yuri Razuvayev]] (URSS, Rusia, 1945-2012) *[[Damián Reca]] (Arc'hantina, 1894-1937) *[[Hans Ree]] (Izelvroioù, *1944) *[[Brian Reilly]] (Bro-C'hall, Bro-Saoz, Iwerzhon, 1901-1991) *[[Dimitri Reinderman]] (Izelvroioù, *1972) *[[Fred Reinfeld]] (SUA, 1910-1964) *[[Heinrich Reinhardt]] (Alamagn, Arc'hantina, 1903-1990) *[[Salome Reischer]] (Aostria, Palestina, SUA, 1899-1980) *[[Teodor Regedziński]] (Polonia, 1894-1954) *[[Arturo Reggio]] (Italia, 1863-1917) *[[Josef Rejfir]] (Tchekoslovakia, 1909-1962) *[[Ludwig Rellstab (echedoù)|Ludwig Rellstab]] (Alamagn, 1904-1983) *[[Georges Renaud]] (Bro-C'hall, 1893-1975) *[[Samuel Reshevsky]] (Polonia, SUA, 1911-1992) *[[Pál Réthy]] (Hungaria, 1905-1962) *[[Richárd Réti]] (Aostria-Hungaria, Tchekoslovakia, 1889-1929) *[[Ramón Rey Ardid]] (Spagn, 1903-1988) *[[Alexander Riazantsev]] (Rusia, *1985) *[[Zoltán Ribli]] (Hungaria, *1951) *[[Pablo Ricardi]] (Arc'hantina, *1962) *[[Isaac Rice]] (SUA, 1850-1915) *[[Jane Richmond]] (Kembre, *1961) *[[Hannes Richter]] (Namibia, *?) *[[Kurt Richter]] (Alamagn, 1900-1969) *[[Recardo Ricky Innes]] (Namibia, *?) *[[Antonio Rico]] (Spagn, 1908-1988) *[[Alessandra Riegler]] (Italia, *1961) *[[Fritz Riemann]] (Alamagn, 1859-1932) *[[Friedl Rinder]] (Alamagn, 1905-2001) *[[Horst Rittner]] (Alamagn, *1930) *[[Nikolai Riumin]] (Rusia, 1908-1942) *[[Jules Arnous de Rivière]] (Breizh, Bro-C'hall, 1830-1905) *[[Aimen Rizouk]] (Aljeria, *1979) *[[Marina Rizzo]] (Arc'hantina, *1965) *[[Karl Robatsch]] (Aostria, 1928-2000) *[[Walter Robinow]] (Alamagn, 1867-1938) *[[Ray Robson]] (SUA, *1994) *[[Sérgio Rocha]] (Portugal, *1972) *[[Ludwig Rödl]] (Alamagn, 1907-1970) *[[Maxim Rodshtein]] (Israel, *1989) *[[Hans Roepstorff]] (Alamagn, 1910-1945) *[[Ian Rogers (echedoù)|Ian Rogers]] (Aostralia, *1960) *[[Gustav Rogmann]] (Alamagn, 1909-1947) *[[Kenneth Rogoff]] (SUA, *1953) *[[Dorian Rogozenko]] (Roumania, *1973) *[[Ivan Vladimir Rohaček]] (Slovakia, 1909-1977) *[[Michael Rohde (echedoù)|Michael Rohde]] (SUA, *1959) *[[Michael Roiz]] (Rusia, Israel *1983) *[[Oleg Romanichin]] (URSS, Ukraina, *1952) *[[Alexander Romanovsky (echedoù)|Alexander Romanovsky]] (Lituania, Rusia, 1880-1943) *[[Piotr Romanovski]] (URSS, Rusia, 1892-1964) *[[Max Romih]] (Kroatia, Italia, 1893-1979) *[[Chris de Ronde]] (Izelvroioù, *[[Niccolo Ronchetti]] (Italia, *1989) *[[Catharina Roodzant]] (Izelvroioù, 1896-1999) *[[Marcel Roofthoofd]] (Belgia, *1952) *[[Salme Rootare]] (Estonia, 1913-1987) *[[Vidrik Rootare]] (Estonia, c. 1900 - 1985) *[[Jan Rooze]] (Belgia, *1947) *[[Jakob Rosanes]] (Ukraina/Aostria-Hungaria, Alamagn, 1842-1922) *[[Bernardo Roselli]] (Uruguay, *1965) *[[Leon Rosen]] (Polonia, SUA, 1869-1942) *[[Andreas Rosendahl]] (Danmark, 1864-1909) *[[Karl Wilhelm Rosenkrantz]] (Latvia, Rusia, 1876-goude 1928) *[[Jacob Rosenthal]] (SUA, 1881-1954) *[[Samuel Rosenthal]] (Polonia, Bro-C'hall 1837-1902) *[[Laura Ross (echedoù)|Laura Ross]] (SUA, *1988) *[[Stefano Rosselli del Turco]] (Italia, 1877-1947) *[[Héctor Rossetto]] (Arc'hantina, 1922-2009) *[[Nikolaz Rossolimo]] (Ukraina, Bro-C'hall, SUA, 1910-1975) *[[Gersz Rotlewi]] (Polonia, 1889-1920) *[[Lyoudmila Roudenko]] (URSS, Ukraina, Rusia, 1904-1986) *[[Eugène Rousseau]] (Bro-C'hall, SUA, c. 1810 - c. 1870) *[[Jonathan Rowson]] (Bro-Skos, *1977) *[[Solomon Rozental]] (URSS, Lituania, Belarus, 1890-1955) *[[Eduardas Rozentalis]] (URSS, Lituania, *1963) *[[Vesna Rožič]] (Slovenia, 1987–2013) *[[Ruan Lufei]] (Sina, *1987) *[[Serge Rubanraut]] (Sina, Aostralia, 1948-2008) *[[Karl Ruben]] (Danmark, *1903) *[[Jorge Rubinetti]] (Arc'hantina, 1945-2016) *[[Akiba Rubinstein]] (Polonia, Alamagn, Belgia, 1882-1961) *[[Emanuel Rubinstein]] (Polonia, 1897-?) *[[José Rubinstein]] (Arc'hantina, *1940) *[[Simon Rubinstein]] (Aostria, Suafrika, *c. 1910) *[[Solomon Rubinstein]] (Polonia, SUA, 1868-1931) *[[Sergei Rublevsky]] (Rusia, *1974) *[[Olga Rubtsova]] (Rusia, 1909-1994) *[[Iosif Rudakovsky]] (Ukraina, 1914-1947) *[[Mary Rudge]] (Bro-Saoz, 1842-1919) *[[Nikoly Rudnev]] (Ukraina, Ouzbekistan, 1895-1944) *[[Anna Rudolf]] (Hungaria, *1987) *[[Alexander Rueb]] (Izelvroioù, 1882-1959) *[[Andrey Rychagov]] (Rusia, *1979) *[[Mikhail Rytshagov]] (Estonia, *1967) </div> == S == <div style="column-count:2;"> *[[Peter Alexandrovich Saburov]] (Rusia, 1835-1918) *[[Peter Petrovich Saburov]] (Rusia, Suis, 1880-1932) *[[Antonio Sacconi]] (Italia, 1895-1968) *[[Matthew Sadler]] (Bro-Saoz, *1974) *[[Darmen Sadvakasov]] (Kazakstan, *1979) *[[Danial Saiboulatov]] (Belgia, *1970) *[[Yousof Safvat]] (Iran, bet ganet e?) *[[Pierre Charles Fournier de Saint Amant]] (Bro-C'hall, 1800-1872) *[[Jaroslav Šajtar]] (Tchekoslovakia, 1921-2003) *[[Konstantin Sakaiev]] (URSS, Tatarstan, Rusia, *1974) *[[Yuri Sakharov]] (URSS, Ukraina, 1922-1981) *[[Ihab Salem]] (Palestina, *1973) *[[Ada María Salgado]] (Kuba, *?) *[[Nurgjul Salimova]] (Bulgaria, *2003) *[[Valery Salov]] (URSS, Rusia, *1964) *[[Mic'hail Saltaev]] (URSS, Ouzbekistan, *1962) *[[Alessandro Salvio]] (Italia, c. 1570 - c. 1640) *[[Carlo Salvioli]] (Italia, 1848-1930) *[[Gersz Salwe]] (Polonia, 1862-1920) *[[Friedrich Sämisch]] (Alamagn, 1896-1975) *[[Sergiu Samarian]] (Roumania, Alamagn, 1923-1991) *[[Grigory Sanakoev]] (Rusia, *1935) *[[Luis Augusto Sánchez]] (Kolombia, 1917-1981) *[[Raúl Sanguineti]] (Arc'hantina, 1933-2000) *[[Anthony Santasiere]] (SUA, 1904-1977) *[[Maria Vincenza Santurbano]] (Italia, *1968) *[[Emmanuel Sapira]] (Roumania, Belgia, 1900-1943) *[[Tânia Saraiva]] (Portugal, *1976) *[[Gediminas Sarakauskas]] (Lituania, *1977) *[[Zivilė Sarakauskienė]] (Lituania, *1978) *[[Ortvin Sarapu]] (Estonia, Zeland-Nevez, 1924-1999) *[[Jonathan Sarfati]] (Aostralia, Zeland-Nevez, *1964) *[[Shushanna Sargsyan]] (Armenia, *1992) *[[Gabriel Sarkisyan]] (Armenia, *1983) *[[Ivan Šarić (echedoù)|Ivan Šarić]] (Kroatia, *1990) *[[Spartaco Sarno]] (Italia, *1964) *[[Zoltan Sarosy]] (Hungaria, Kanada, *1906) *[[María Belen Sarquis]] (Arc'hantina, *1988) *[[Jacob Sarratt]] (Bro-Saoz, 1772-1819) *[[Gaëtan Sarthou]] (Breizh, *1973) *[[Walaa Sarwat]], (Egipt, *1960) *[[Jeff Sarwer]] (Kanada, *1978) *[[Krishnan Sasikiran]] (India, *1981) *[[Harold Saunders (echedoù)|Harold Saunders]] (Bro-Saoz, 1875-1950) *[[Stanislav Savchenko]] (Ukraina, *1967) *[[Vladimir Savon]] (Ukraina, 1940-2005) *[[Stefka Savova]] (Bulgaria, *1958) *[[Eman Sawan]] (Palestina, *2007) *[[Gyula Sax]] (Hungaria, *1951) *[[Hans Jürgen Schäfer]] (Namibia, *?) *[[Emil Schallopp]] (Alamagn, 1843-1919) *[[Morris Schapiro]] (Lituania, SUA, 1903-1996) *[[Willem Schelfhout]] (Izelvroioù, 1874-1951) *[[Theodor von Scheve]] (Alamagn, 1851-1922) *[[Emanuel Schiffers]] (Rusia, 1850-1904) *[[Willi Schlage]] (Alamagn, 1888-1940) *[[Carl Schlechter]] (Aostria, 1874-1918) *[[Roland Schmaltz]] (Alamagn, *1974) *[[Carl Friedrich Schmid]] (Latvia, 1840-1897) *[[Lothar Schmid]] (Alamagn, *1928) *[[Paul Felix Schmidt]] (Estonia, Alamagn, SUA, 1916-1984) *[[Wlodzimierz Schmidt]] (Polonia, *1943) *[[Ludwig Schmitt]] (Alamagn, *a-raok 1910) *[[Wilhelm Schönmann]] (Alamagn, 1889-1970) *[[Georg Schories]] (Alamagn, 1874-1934) *[[Karl Schorn]] (Alamagn, 1803-1850) *[[Arnold Schottländer]] (Alamagn, 1854-1909) *[[František Schubert]] (Tchekoslovakia, 1894-1940) *[[Robert Schuermans]] (Belgia, *1950) *[[John William Schulten]] (SUA, 1821-1875) *[[Jan Schulz]] (Tchekoslovakia, 1899-1953) *[[Helmut Schumacher]] (Belgia, *1931) *[[Aaron Schwartzman]] (Arc'hantina, *1908) *[[Gabriel Schwartzman]] (Roumania, SUA, *1976) *[[Leon Schwartzmann]] (Polonia, Bro-C'hall, 1887-1942) *[[Paulette Schwartzmann]] (Bro-C'hall, Arc'hantina, 1894-1953) *[[Adolf Schwarz]] (Hungaria, Aostria, 1836-1910) *[[Jacques Schwarz]] (Aostria, 1856-1921) *[[Samuel Schweber]] (Arc'hantina, *1936) *[[Kamel Seba]] (Aljeria, *1975) *[[Marie Sebag]] (Bro-C'hall, *1986) *[[Elena Sedina]] (Italia, *1968) *[[Mohammed Seder]] (Palestina, *2009) *[[Yasser Seirawan]] (Siria, SUA, *1960) *[[Adolf Seitz]] (Alamagn, Arc'hantina 1898-1970) *[[Alexey Selezniev]] (Rusia, Bro-C'hall, 1888-1967) *[[Lidia Semenova]] (Ukraina, *1951) *[[Pietro Seni]] (Italia, 1841-1909) *[[Olav Sepp]] (Estonia, *1969) *[[Edward Guthlac Sergeant]] (Bro-Saoz, 1881-1961) *[[Philip Walsingham Sergeant]] (Bro-Saoz, 1872-1952) *[[Aleksandr Sergeyev (echedoù)|Aleksandr Sergeyev]] (Rusia, 1897-1970) *[[Drazen Sermek]] (Slovenia, *1969) *[[Gregory Serper]] (Ouzbekistan, SUA, *1969) *[[Eglantina Shabanaj]] (Albania, *1979) *[[Alexander Shabalov]] (Latvia, SUA, *1967) *[[Greg Shahade]] (SUA, *1978) *[[Jennifer Shahade]] (SUA, *1980) *[[Leonid Shamkovich]] (Rusia, Israel, SUA, 1923-2005) *[[Gauri Shankar]] (India, *1992) *[[Samuel Shankland]] (SUA, *1991) *[[Andrey Shariyazdanov]] (Rusia, *1976) *[[Elizabeth Shaughnessy]] (Iwerzhon, SUA, *1937) *[[Wajdy Shebetah]] (Palestina, *1978) *[[Shen Yang]] (Sina, *1989) *[[James Sherwin]] (SUA, Bro-Saoz, *1933) *[[Vesmina Shikova]] (Bulgaria, *1951) *[[Leonora Shllaku]] (Albania, *?) *[[Rauha Shipindo]] (Namibia, *1990) *[[Sergei Shipov]] (Rusia, *1966) *[[Kamran Shirazi]] (Iran, SUA, Bro-C'hall, *1952) *[[Rubén Shocron]] (Arc'hantina, Sua, 1921-2013) *[[Samy Shoker]] (Bro-C'hall, Egipt, *1987) *[[Nigel Short]] (Bro-Saoz, *1965) *[[Philip Short]] (Iwerzhon, *1960) *[[Ahmed Shoubaita]] (Palestina, *1983) *[[Jackson Showalter]] (SUA, 1860-1935) *[[Yury Shulman]] (Belarus, SUA, *1975) *[[Ilya Shumov]] (Rusia, 1819-1881) *[[Laert Shytaj]] (Albania, Italia, *1986) *[[Félix Sicre]] (Kuba, 1817-1871) *[[Bruno Edgar Siegheim]] (Alamagn, Suafrika, 1875-1952) *[[Guðmundur Sigurjónsson]] (Island, *1947) *[[Teodor Siliqi]] (Albania, 1931-2011) *[[Jeremy Silman]] (SUA, *1954) *[[Fernando Silva]] (Portugal, *1950) *[[Vladimir Simagin]] (Rusia, 1919-1968) *[[Albert Simonson]] (SUA, 1914-1965) *[[Amon Simutowe]] (Zambia, *1982) *[[Leone Singer]] (Italia, 1893-1975) *[[Sonia Sirletti]] (Italia, *1971) *[[Marcel Sisniega Campbell]] (Mec'hiko, *1959) *[[Stanislaus Sittenfeld]] (Polonia, Bro-C'hall, 1865-1902) *[[Sanan Sjugirov]] (Rusia, *1993) *[[Karel Skalička]] (Tchekoslovakia, Arc'hantina, 1896-1979) *[[Almira Skripchenko]] (Moldova, Bro-C'hall, *1976) *[[Bogdan Śliwa]] (Polonia, 1922-2003) *[[Sam Sloan]] (United States, *1944) *[[Roman Slobodjan]] (Alamagn, *1975) *[[Jorn Sloth]] (Danmark, *1944) *[[Jan Smeets]] (Izelvroioù, *1985) *[[Jan Smejkal]] (Tchekoslovakia, *1946) *[[David Smerdon]] (Aostralia, *1984) *[[Shlomo Smiltiner]] (Israel, *1915) *[[Ilya Smirin]] (Belarus, Israel, *1968) *[[Pavel Smirnov]] (Rusia, *1982) *[[Stephen Francis Smith]] (Kanada, Bro-Saoz, 1861-1928) *[[Lynda Smith]] (Kembre, *1968) *[[Olivia Smith]] (Kembre, *1987) *[[Vasily Osipovich Smyslov]] (URSS, Rusia, 1881-1943) *[[Vasily Smyslov]] (URSS, Rusia, 1921-2010) *[[Wesley So]] (Filipinez, *1993) *[[Bartosz Soćko]] (Polonia, *1978) *[[Monika SockoMonika Soćko]] (Polonia, *1978) *[[Faridah Basta Sohair]] (Egipt, *1987) *[[Andrei Sokolov]] (Rusia, Bro-C'hall, *1963) *[[Ivan Sokolov (echedoù)|Ivan Sokolov]] (Bosnia, Izelvroioù, *1968) *[[Alexey Sokolsky]] (Ukraina, Belarus, 1908-1969) *[[Dragan Solak]] (Serbia, 1980) *[[Alexander Solovtsov]] (Rusia, 1847-1923) *[[Andrew Soltis]] (SUA, *1947) *[[Edith Soppe]] (Arc'hantina, 1961-2005) *[[Guillermo Soppe]] (Arc'hantina, *1960) *[[Ariel Sorin]] (Arc'hantina, *1967) *[[Genna Sosonko]] (Rusia, Izelvroioù, *1943) *[[Victor Soultanbeieff]] (Rusia, Belgia, 1895-1972) *[[Vladimir Sournin]] (Rusia, SUA, 1875-1942) *[[Zbyszka Southall]] (Kembre, 1923-1979) *[[João de Souza Mendes]] (Brazil, 1892-1969) *[[Hugo Spangenberg]] (Arc'hantina, *1975) *[[Vasil Spasov]] (Bulgaria, *1971) *[[Boris Spassky]] (URSS, Rusia, Bro-C'hall, *1937) *[[Jon Speelman]] (Bro-Saoz, *1956) *[[Abraham Speijer]] (Izelvroioù, 1873-1956) *[[Rudolf Spielmann]] (Aostria, Sveden, 1883-1942) *[[Kevin Spraggett]] (Kanada, *1954) *[[Luigi Sprega]] (Italia, 1829-1887) *[[Martina Sproten]] (Belgia, *1970) *[[Ana Srebrnič]] (Slovenia, *1984) *[[Arthur Ssegwanyi]] (Ouganda, *1988) *[[Gideon Ståhlberg]] (Sveden, 1908-1967) *[[Cherubino Staldi]] (Italia, 1911-1988) *[[Wilhelm von Stamm]] (Latvia, ?-1905) *[[Phillip Stamma]] (Siria, Bro-Saoz, Bro-C'hall, 1705-1755) *[[Nikolaus Stanec]] (Aostria, *1968) *[[Charles Stanley]] (Bro-Saoz, SUA, 1819-1901) *[[Nava Starr]] (URSS, Latvia, Kanada, *1949) *[[Howard Staunton]] (Bro-Saoz, 1810-1874) *[[Michael Stean]] (Bro-Saoz, *1953) *[[Antoaneta Stefanova]] (Bulgaria, *1979) *[[Hannes Stefansson]] (Island, *1972) *[[Elias Stein (echedoù)|Elias Stein]] (Alsace, Izelvroioù, 1748-1812) *[[Leonid Stein]] (URSS, Ukraina, 1934-1973) *[[Endre Steiner]] (Hungaria, 1901-1944) *[[Lajos Steiner]] (Hungaria, Aostralia 1903-1975) *[[Herman Steiner]] (Slovakia/Hungaria, SUA, 1905-1955) *[[Wilhelm Steinitz]] (Bohemia, Aostria, Bro-Saoz, SUA, 1836-1900) *[[Daniel Stellwagen]] (Izelvroioù, *1987) *[[Åke Stenborg]] (Sveden, 1926-2010) *[[Károly Sterk]] (Hungaria, 1881-1946) *[[Adolf Stern (echedoù)|Adolf Stern]] (Alamagn, 1849-1907) *[[Agnes Stevenson]] (Bro-Saoz, a-raok 1901-1935) *[[Lara Stock]] (Kroatia, *1992) *[[Marianne Stoffels]] (Belgia) *[[Mark Stolberg]] (URSS, Rusia, 1922-1943) *[[Gösta Stoltz]] (Sveden, 1904-1963) *[[Leon Stolzenberg]] (Polonia, SUA, 1895-1974) *[[Zurab Sturua]] (URSS, Jorjia, *1964) *[[Mihai Suba]] (Roumania, *1947) *[[Mladen Šubarić]] (Kroatia, *1920) *[[Hugo Süchting]] (Alamagn, 1874-1916) *[[Olga Suc'hareva]] (Rusia, *1984) *[[Alexey Suetin]] (URSS, Rusia, 1926-2001) *[[Berthold Suhle]] (Polonia, Alamagn, 1837-1904) *[[Franciszek Sulik]] (Polonia, Arc'hantina, Aostralia, 1908-2000) *[[David John Sully]] (Kembre, *1977) *[[Šarūnas Šulskis]] (Lituania, *1972) *[[Aaron Summerscale]] (Bro-Saoz, *1969) *[[Anne Sunnucks]] (Bro-Saoz, *1927) *[[Jaime Sunye Neto]] (Brazil, *1957) *[[Emil Sutovsky]] (Azerbaidjan, Israel, *1977) *[[Duncan Suttles]] (Kanada, *1945) *[[Evgeny Sveshnikov]] (Latvia, *1950) *[[Dmitry Svetushkin]] (Moldova, *1980) *[[Piotr Svidler]] (URSS, Rusia, *1976) *[[Celeste Swartz]] (Namibia, *1990) *[[Stephne Swartz]] (Namibia, *?) *[[Rudolf Swiderski]] (Alamagn, 1878-1909) *[[Mariama Sy]] (Senegal, *1990) *[[Eugenio Szabados]] (Hungaria, Italia, 1898-1974) *[[László Szabó]] (Hungaria, 1917-1998) *[[Gedali Szapiro]] (Polonia, Israel, *1929) *[[Salomon Szapiro]] (Polonia, 1882-1944) *[[Rudolph Sze]] (Sina, SUA, c. 1890 - 1938) *[[József Szén]] (Hungaria, 1805-1857) *[[József Szily]] (Hungaria, 1913-1976) *[[Jorge Szmetan]] (Arc'hantina, 1950-2015) *[[Aleksander Sznapik]] (Polonia, *1951) *[[Abram Szpiro]] (Alamagn, Polonia, 1912-1943) </div> == T == <div style="column-count:2;"> *[[Alejandra Tadei]] (Arc'hantina, *?) *[[Mark Taimanov]] (URSS, Ukraina, Rusia, *1926) *[[Elena Tairova]] (Belarus, 1991-2010) *[[Sándor Takács]] (Hungaria, 1893-1932) *[[Mikhail Tal]] (URSS, Latvia, 1936-1992) *[[Attallah Tamra]] (Palestina, *1960) *[[Tan Chengxuan]] (Sina, *1963) *[[Hiong Liong Tan]] (Indonezia, Izelvroioù, *1938) *[[Lian Ann Tan]] (Singapour, *1947) *[[Tan Zhongyi]] (Sina, *1991) *[[László Tapasztó]] (Hungaria, Venezuela, SUA, *1930) *[[James Tarjan]] (SUA, *1952) *[[Siegbert Tarrasch]] (Alamagn, 1862-1934) *[[Savielly Tartakower]] (Aostria/Polonia, Bro-C'hall, 1887-1956) *[[Stefano Tatai]] (Italia, *1938) *[[Jean Taubenhaus]] (Polonia, Bro-C'hall, 1850-1919) *[[Lev Taussig]] (Tchechoslovakia, 1880-?) *[[Povilas Tautvaišas]] (Lituania, SUA, 1916-1980) *[[Ivan Tcheparinov]] (Bulgaria, *1986) *[[Maia Tchibourdanidze]] (URSS, Jorjia, *1961) *[[Mic'hail Tchigorin]] (Rusia, 1850-1908) *[[Jan Willem te Kolsté]] (Izelvroioù, 1874-1936) *[[Richard Teichmann]] (Alamagn, 1868-1925) *[[Marcelo Tempone]] (Arc'hantina, *1962) *[[Oscar Tenner]] (Alamagn, SUA, 1880-1948) *[[Sofio Tereladze]] (Jorjia, URSS, *1972) *[[Kevin Terrieux]] (Breizh, *1985) *[[Rudolf Teschner]] (Alamagn, 1922-2006) *[[VItalia Teterev]] (Belarus, *1983) *[[Praveen Thipsay]] (India, *1959) *[[Murugan Thiruchelvam]] (Bro-Saoz, *1988) *[[George Alan Thomas]] (Turkia, Bro-Saoz, 1881-1972) *[[James Thompson (echedoù)|James Thompson]] (Bro-Saoz, SUA, 1804-1870) *[[Theophilus Thompson]] (SUA, *1855) *[[Tian Tian (echedoù)|Tian Tian]] (Sina, *1983) *[[Viktor Tietz]] (Tchekoslovakia, 1859-1937) *[[Hans Tikkanen]] (Sveden, *1985) *[[Jan Timman]] (Izelvroioù, *1951) *[[Gert Jan Timmerman]] (Izelvroioù, *1956) *[[Artyom Timofeiev]] (Rusia, *1985) *[[Hugo Tirard]] (Bro-C'hall, *1977) *[[Jonathan Tisdall]] (SUA, Iwerzhon, Norvegia, *1958) *[[Sergei Tiviakov]] (Rusia, Izelvroioù, *1973) *[[Nicola Tjaronda]] (Namibia, *1998) *[[Kamutuua Tjatindi]] (Namibia, *1986) *[[Vladislav Tkachiev]] (Rusia, Kazakstan, Bro-C'hall *1973) *[[Miodrag Todorcevic]] (Serbia, Bro-C'hall, *1940) *[[Paunka Todorova]] (Bulgaria, *1930) *[[Manana Togonidze]] (Jorjia, URSS,*1937) *[[Alexander Tolush]] (Rusia, 1910-1969) *[[Evgeni Tomachevsky]] (Rusia, *1987) *[[Vasilije Tomović]] (Montenegro, 1906-?) *[[Tong Yuanming]] (Sina, *1972) *[[Alice Tonini]] (Italia, ?) *[[José Tonoli]] (Belgia, 1931-2006) *[[Veselin Topalov]] (Bulgaria, *1975) *[[Zehra Topel]] (Bulgaria, Turkia, *1987) *[[Eugenio Torre]] (Filipinez, *1951) *[[Carlos Torre]] (México, 1902-1978) *[[Vittorio Torre]] (Italia, {{XIXvet kantved}}-1921) *[[Yury Toshev]] (Bulgaria, 1907-1974) *[[Bela Toth]] (Hungaria, Italia, *1943) *[[Hayat Toubal]] (Aljeria, *1985) *[[Wissam Toubal]] (Aljeria, *1984) *[[Izaak Towbin]] (Ukraina, Polonia, 1899-1941) *[[Karel Traxler]] (Tchekoslovakia, 1866-1936) *[[Dora Trepat de Navarro]] (Arc'hantina, 1910-1971) *[[Herbert William Trenchard]] (Bro-Saoz, 1857-1934) *[[John Trevelyan]] (Kembre, 1948) *[[František Treybal]] (Tchekoslovakia, 1882-1942) *[[Karel Treybal]] (Tchekoslovakia, 1885-1941) *[[George Treysman]] (SUA, 1881-1959) *[[Petar Trifunović]] (Kroatia, Serbia, 1910-1980) *[[Georgi Tringov]] (Bulgaria, 1937-2000) *[[Nicolas Tripoteau]] (Breizh, *1983) *[[Aleksei Troitzky]] (URSS, Rusia, 1866-1942) *[[Evelina Trojanska]] (Bulgaria, 1929-2000) *[[Paul Truong]] (Viêt Nam, SUA, *1965) *[[Anatol Tschepurnoff]] (Finland, 1871-1942) *[[Mark Tseitlin]] (Rusia, Israel, *1943) *[[Mikhail Tseitlin]] (Belarus, Rusia, *1947) *[[VItalia Tseshkovsky]] (Rusia, 1944-2011) *[[Alexander Tsvetkov]] (Bulgaria, *1914) *[[Leon Tuhan-Baranowski]] (Polonia, Alamagn, 1907-1954) *[[Vladimir Tukmakov]] (Ukraina, *1946) *[[Myroslav Turiansky]] (Ukraina, SUA, 1912-1998) *[[Alan Turing]] (Bro-Saoz, 1912-1954) *[[Johannes Türn]] (Estonia, 1899-1993) *[[Abe Turner]] (SUA, 1924-1962) *[[Maxim Turov]] (Rusia, *1979) *[[Izador Turover]] (Belgia, SUA, 1892-1978) *[[T H TylorTheodore Tylor]] (Bro-Saoz, 1900-1968) *[[Dimitri Tyomkin]] (Kanada, *1977) *[[Alexandru Tyroler]] (Roumania, 1891-1990) </div> == U == <div style="column-count:2;"> *[[Uatiavi Jossy Uapingene]] (Namibia, *1994) *[[Louis Uedemann]] (SUA, 1854-1912) *[[Shinsaku Uesugi]] (Japan, *1991) *[[Wolfgang Uhlmann]] (Alamagn, *1935) *[[Tüdeviin Üitümen]] (Mongolia, *1939) *[[Maximilian Ujtelky]] (Hungaria/Slovakia, 1915-1979) *[[Mikhail Ulibin]] (Rusia, *1971) *[[Mikhail Umansky]] (Rusia, *1952) *[[Wolfgang Unzicker]] (Alamagn, 1925-2006) *[[Anicetas Uogelė]] (URSS, Lituania, *1933) *[[Anna Ushenina]] (Ukraina, *1985) </div> == V == <div style="column-count:2;"> *[[Maxime Vachier-Lagrave]] (Bro-C'hall, *1990) *[[Rafael Vaganian]] (URSS, Armenia, *1951) *[[Samuil Vainshtein]] (URSS, Rusia, 1894-1942) *[[Anatoly Vaisser]] (Kazakstan, Bro-C'hall, *1949) *[[Paul Vaitonis]] (Lituania, Kanada, 1911-1983) *[[Árpád Vajda]] (Hungaria, 1896-1967) *[[Maritza Valdes]] (Portugal, *1966) *[[Francisco Vallejo Pons]] (Spagn, *1982) *[[Magdalena Valombola]] (Namibia, *1993) *[[Michael Valvo]] (SUA, 1942-2004) *[[Eddy Van Beers]] (Belgia, *1973) *[[Johannes van den Bosch]] (Izelvroioù, 1906–1994) *[[Arnold van den Hoek]] (Izelvroioù, 1921–1945) *[[Paul van der Sterren]] (Izelvroioù, *1956) *[[Geert Van der Stricht]] (Belgia, *1972) *[[John van der Wiel]] (Izelvroioù, *1959) *[[Arnold van Foreest]] (Izelvroioù, 1863–1954) *[[Dirk van Foreest]] (Izelvroioù, 1862–1956) *[[Elena Van Hoecke]] (Belgia, *1987) *[[Norman van Lennep]] (Izelvroioù, 1872–1897) *[[Herman Claudius van Riemsdijk]] (Izelvroioù, Brazil, *1948) *[[Theo van Scheltinga]] (Izelvroioù, 1914–1994) *[[Carl Van Schoor]] (Belgia) *[[Louis van Vliet]] (Izelvroioù, 1870-1932) *[[Loek van Wely]] (Izelvroioù, *1972) *[[Thibaut Vandenbussche]] (Belgia, *1987) *[[Caroline Vanderbeken]] (Belgia) *[[Serge Vanderwaeren]] (Belgia, *1964) *[[Chantal Vandevoort]] (Belgia, *1967) *[[Pascal Vandevoort]] (Belgia, *1971) *[[Albert Vandezande]] (Belgia, *1935) *[[Martine Vanhecke]] (Belgia) *[[Frits Van Seters]](Izelvroioù, 1913-1976) *[[Cyril Vansittart]] (Bro-Saoz, Italia, 1852-1887) *[[Marlena Vardanian]] (Armenia, URSS) *[[Zoltán Varga (echedoù)|Zoltán Varga]] (Hungaria, *1970) *[[Egon Varnusz]] (Hungaria, *1933) *[[Ada Vaschetti]] (Arc'hantina, 1948-1989) *[[Evgeni Vasiukov]] (Rusia, *1933) *[[Petar Velikov]] (Bulgaria, *1951) *[[Dragoljub Velimirović]] (Serbia, 1942-2014) *[[Maria Velcheva]] (Bulgaria, *1987) *[[Gavriil Veresov]] (Rusia, 1912-1979) *[[Beniamino Vergani]] (Italia, 1863-1927) *[[Roeland Verstraeten]] (Belgia) *[[Giovanni Vescovi]] (Brazil, *1978) *[[Boris Verlinsky]] (Ukraina, Rusia, 1888-1950) *[[Youri Vetemaa]] (Estonia, Belgia, 1956-2003) *[[Iva Videnova]] (Bulgaria, *1987) *[[Milan Vidmar]] (Yougoslavia, Slovenia, 1885-1962) *[[Milan Vidmar, Jr.]] (Yougoslavia, Slovenia, 1909-1980) *[[Fátima Vieira]] (Portugal, *1969) *[[Subbaraman Vijayalakshmi]] (India, *1979) *[[Benito Villegas]] (Arc'hantina, 1877-1952) *[[Sandra Villegas]] (Arc'hantina, *1972) *[[Yakov Vilner]] (URSS, Ukraina, 1899 - c. 1930) *[[William Samuel Viner]] (Aostralia, 1881-1933) *[[Heidi Vints]] (Belgia, *1987) *[[Yge Visser]] (Izelvroioù, *1963) *[[Isakas Vistaneckis]] (URSS, Lituania, Israel, 1910-2000) *[[Nikita Vitiougov]] (Rusia, *1987) *[[Alvis Vitolinš]] (Latvia, 1946-1997) *[[Evgeny Vladimirov]] (Kazakstan, *1957) *[[Erwin Voellmy]] (Suis, 1886-1951) *[[Margarita Vojska]] (Bulgaria, *1963) *[[Sergey Volkov (echedoù)|Sergey Volkov]] (Rusia, *1974) *[[Andrei Volokitin]] (Ukraina, *1986) *[[Larisa Volpert]] (Rusia, *1926) *[[Andrey Vovk (echedoù)|Andrey Vovk]] (Ukraina, *1991) *[[Yuri Vovk]] (Ukraina, *1988) *[[Zvonko Vranesic]] (Kroatia, Kanada, *1938) *[[Albana Vuji]] (Albania, *1969) *[[Milan Vukcevich]] (Serbia, SUA, 1937-2003) *[[Milan Vukić]] (Serbia, Bosnia, *1942) *[[Vladimir Vuković]] (Kroatia, 1898-1975) *[[Konstantin Vygodchikov]] (Belarus, Rusia, 1892-1941) *[[Alexey Vyzmanavin]] (Rusia, 1960-2000) </div> == W == <div style="column-count:2;"> *[[Robert Wade (echedoù)|Robert Wade]] (Zeland-Nevez, Bro-Saoz, 1921-2008) *[[Shahenda Wafa]] (Egipt, *1998) *[[Shrook Wafa]] (Egipt, *1997) *[[Kareim Wageih]], (Egipt, *1992) *[[Alexander Wagner]] (Polonia, 1868-1942) *[[Heinrich Wagner]] (Alamagn, 1888-1959) *[[Victor Wahltuch]] (Bro-Saoz, 1875-1953) *[[Josh Waitzkin]] (United States, *1976) *[[Carl August Walbrodt]] (Izelvroioù, Alamagn, 1871-1902) *[[George Walker (echedoù)|George Walker]] (Bro-Saoz, 1803-1879) *[[Max Walter]] (Slovakia, 1896-1940) *[[Harold Wanyama]] (Ouganda, *1981) *[[Wang Hao (echedoù)|Wang Hao]] (Sina, *1989) *[[Wang Lei (echedoù)|Wang Lei]] (Sina, *1975) *[[Wang Pin]] (Sina, *1974) *[[Wang Puchen]] (Sina, Zeland-Nevez, *1990) *[[Wang Rui (echedoù)|Wang Rui]] (Sina, *1978) *[[Wang Yu (echedoù)|Wang Yu]] (Sina, *1982) *[[Wang Yue]] (Sina, *1987) *[[Fabrice Wantiez]] (Belgia, *1971) *[[Chris Ward (echedoù)|Chris Ward]] (Bro-Saoz, *1968) *[[Preston Ware]] (SUA, 1821-1891) *[[Cathy Warwick]] (Bro-Saoz, *1968) *[[Miyoko Watai]] (Japan, *1945) *[[John L. Watson]] (SUA, *1951) *[[William Watson (echedoù)|William Watson]] (Bro-Saoz, *1962) *[[William Wayte]] (Bro-Saoz, 1829-1898) *[[Simon Webb (echedoù)|Simon Webb]] (Bro-Saoz, 1949-2005) *[[Tom Wedberg]] (Sveden, *1953) *[[Ronald Weemaes]] (Belgia, *1955) *[[Henri Weenink]] (Izelvroioù, 1892-1931) *[[Otto Wegemund]] (Alamagn, 1870-1928) *[[Wolfgang Weil]] (Aostria, 1912-1945) *[[Max Weiss]] (Hungaria, Aostria, 1857-1927) *[[Peter Wells (echedoù)|Peter Wells]] (Bro-Saoz, *1965) *[[Carl Wemmers]] (Alamagn, 1845-1882) *[[Wen Yang (echedoù)|Wen Yang]] (Sina, *1988) *[[Jan Werle]] (Izelvroioù, *1984) *[[Guy West]] (Aostralia, *1958) *[[Heikki Westerinen]] (Finland, *1944) *[[Bernardo Wexler]] (Roumania, Arc'hantina, 1925-1988) *[[Kasimir de Weydlich]] (Polonia, 1859-1913) *[[Norman Tweed Whitaker]] (SUA, 1890-1975) *[[Michael Wiedenkeller]] (Sveden, *1963) *[[Arthur Wijnans]] (Indonezia, Izelvroioù, 1920-1945) *[[Robert Willaert]] (Belgia) *[[Arthur Howard Williams]] (Kembre, *1950) *[[Elijah Williams (echedoù)|Elijah Williams]] (Bro-Saoz, 1810-1854) *[[Leighton Williams]] (Kembre, *1977) *[[Henri Winants]] (Belgia, *1929) *[[Luc Winants]] (Belgia, *1963) *[[Szymon Winawer]] (Polonia, 1838-1920) *[[Karl Gottlieb von Windisch]] (Slovakia, Hungaria, Aostria, 1725-1793) *[[Peter Winston]] (SUA, *1958) *[[William Winter (echedoù)|William Winter]] (Bro-Saoz, 1898-1955) *[[Victor Winz]] (Alamagn, Israel, Arc'hantina, *1906) *[[John Wisker]] (Bro-Saoz, 1846-1884) *[[Alexander Wittek]] (Kroatia, Aostria, 1852-1894) *[[Aleksandar Wohl]] (Aostralia, *1963) *[[Antoni Wojciechowski]] (Polonia, 1905-1938) *[[Radosław Wojtaszek]] (Polonia, *1987) *[[Aleksandr Wojtkiewicz]] (URSS, Latvia, Polonia, SUA, 1963-2006) *[[Heinrich Wolf]] (Aostria, 1875-1943) *[[Siegfried Reginald Wolf]] (Aostria, Israel, 1867-1951) *[[Paula Wolf-Kalmar]] (Aostria, 1881-1931) *[[Balduin Wolff]] (Alamagn, 1819-1907) *[[Patrick Wolff]] (SUA, *1968) *[[Wong Meng Kong]] (Singapour, *1963) *[[Baruch Harold Wood]] (Bro-Saoz, 1909-1989) *[[Wu Mingqian]] (Sina, *1961) *[[Wu Shaobin]] (Sina, Singapour, *1969) *[[Wu Wenjin]] (Sina, *1976) *[[Marmaduke Wyvill]] (Bro-Saoz, 1814-1896) </div> == X == <div style="column-count:2;"> *[[Xie Jun]] (Sina, *1970) *[[Xu Jun]] (Sina, *1962) *[[Xu Yuanyuan]] (Sina, *1981) *[[Xu Yuhua]] (Sina, *1976) </div> == Y == <div style="column-count:2;"> *[[Myroslava Yakivchik]] (Ukraina, *1984) *[[Dmitriy Yakovenko]] (Rusia, *1983) *[[Yuri Yakovich]] (URSS, Rusia, *1962) *[[Daniel Yanofsky]] (Polonia, Kanada, 1925-2000) *[[Frederick Yates]] (Bro-Saoz, 1884-1932) *[[Ye Jiangchuan]] (Sina, *1960) *[[Ye Rongguang]] (Sina, *1963) *[[Olavo Yépez]] (Ecuador, *1937) *[[Trotzky Yepez]] (Ecuador, 1940-2010) *[[Alex Yermolinsky]] (SUA, *1958) *[[Betul Cemre Yildiz]] (Turkia, *1989) *[[Yin Hao (echedoù)|Yin Hao]] (Sina, *1979) *[[Svetla Yordanova]] (Bulgaria, *1976) *[[Saidali Youldatchev]] (Ouzbekistan, *1968) *[[Yu Shaoteng]] (Sina, *1979) *[[Leonid Yudasin]] (Rusia, Israel, *1959) *[[Mikhail Yudovich]] (Rusia, 1911-1987) *[[Peter Yurdansky]] (Rusia, 1891-1937) *[[Artur Yusupov]] (Rusia, Alamagn, *1960) </div> == Z == <div style="column-count:2;"> *[[Józef Żabiński]] (Polonia, 1860-1928) *[[Aron Zabłudowski]] (Polonia, 1909-1941) *[[Aldo Zadrima]] (Albania, *1948) *[[Vladimir Zagorovsky]] (Rusia, 1925-1994) *[[Sergey Zagrebelny]] (Ouzbekistan, *1965) *[[Amir Zaibi]] (Tunizia, *1988) *[[Alexander Zaitsev]] (Rusia, 1935-1971) *[[Igor Zaitsev]] (Rusia, *1938) *[[Salomėja Zaksaitė]] (Lituania, *1985) *[[Lazar Zalkind]] (Ukraina, 1886-1945) *[[Oswaldo Zambrana]] (Bolivia, *1981) *[[Abram Zamikhovsky]] (Ukraina, 1908-1978) *[[Fermo Zannoni]] (Italia, 1862-1896) *[[Alonso Zapata]] (Kolombia, *1958) *[[Varvara Zargarian]] (Jorjia, URSS, 1895-?) *[[Pablo Zarnicki]] (Arc'hantina, *1972) *[[Anna Zatonskih]] (Ukraina, SUA, *1978) *[[Tatiana Zatulovskaya]] (Azerbaidjan, Rusia, Israel, *1935) *[[Beata Zawadzka]] (Polonia, *1986) *[[Jolanta Zawadzka]] (Polonia, *1987) *[[Sven Zeidler]] (Kembre, *1965) *[[Elmārs Zemgalis]] (Latvia, SUA, *1923) *[[Zhang Jilin]] (Sina, *1986) *[[Zhang Pengxiang]] (Sina, *1980) *[[Zhang Weida]] (Sina, *1949) *[[Zhang Xiaowen (echedoù)|Zhang Xiaowen]] (Sina, *1989) *[[Zhang Zhong]] (Sina, Singapour, *1978) *[[Zhao Jun (echedoù)|Zhao Jun]] (Sina, *1986) *[[Zhao Lan]] (Sina, *1963) *[[Zhao Xue]] (Sina, *1985) *[[Zhao Zong-Yuan]] (Sina, Aostralia, *1986) *[[Peng Zhaoqin]] (Sina, *1968) *[[Viktor Zheliandinov]] (Ukraina, *1935) *[[Zhou Jianchao]] (Sina, *1988) *[[Zhou Weiqi]] (Sina, *1986) *[[Zhu Chen]] (Sina, Katar, *1976) *[[Natalia Zhukova]] (Ukraina, *1979) *[[Noureddine Ziane]] (Maroko, *1975) *[[Alvise Zichichi]] (Italia, 1938-2003) *[[Yaacov Zilberman]] (Israel, *1954) *[[Otto Zimmermann]] (Suis, 1892-1979) *[[Adolf Zinkl]] (Bohemia, Aostria, 1871-1944) *[[Emil Zinner]] (Tchekoslovakia, 1909-1942) *[[František Zíta]] (Tchekoslovakia, 1909-1977) *[[Eugene Znosko-Borovsky]] (Rusia, Bro-C'hall, 1884-1954) *[[Leo Zobel]] (Slovakia, 1895-1962) *[[Alexander Zubarev]] (Ukraina, *1979) *[[Nikolai Zubarev]] (Rusia, 1894-1951) *[[Bernard Zuckerman]] (SUA, *1943) *[[Marisa Zuriel]] (Arc'hantina, *1982) *[[Johannes Zukertort]] (Polonia, Alamagn, Bro-Saoz, 1842-1888) *[[Vadim Zvjaginsev]] (Rusia, *1976) *[[Kira Zvorykina]] (Ukraina, Rusia, Belarus, Bulgaria, 1919-2014) *[[Adolf Zytogorski]] (Polonia, Bro-Saoz, 1807-1882) </div> ==Tud arall== Setu amañ ul listennad tud a zo brudet e domanioù all, met a zo bet o c'hoari echedoù ingal pe o deus disklêriet bout dedennet gant ar c'hoari, pe o deus savet oberennoù arzel m'emañ ar c'hoari echedoù unan eus an elfennoù pennañ. <div style="column-count:3;"> *[[Ben Affleck]] *[[Claude Akins]] *[[Alan Alda]] *[[Alfonso X Kastilha]] (ar Fur) *[[Sholem Aleichem]] *[[Woody Allen]] *[[Atahualpa]] *[[George Airy]] *[[Martin Amis]] *[[Konrad von Ammenhausen]] *[[LaVar Arrington]] *[[Isaac Asimov]] *[[Szymon Askenazy]] *[[August II (Braunschweig-Wolfenbüttel)]] *[[Lew Ayres]] *[[Lauren Bacall]] *[[Newell Banks]] (SUA)<ref>Kampion ar Bed ar c'hoari damez amerikan, 1887-1977.</ref> *[[John Barrymore]] *[[Lionel Barrymore]] *[[Menachem Begin]] *[[Clare Benedict]] *[[Móric Beňovský]] *[[Polly Bergen]] *[[Ingmar Bergman]] *[[Humphrey Bogart]] *[[Bono]] *[[Charles Boyer]] *[[Marlon Brando]] *[[Franz Brentano]] *[[Mel Brooks]] *[[Zbigniew Brzezinski]] *[[Henry Thomas Buckle]]<ref>Istorour saoz.</ref> *[[Tony Buzan]] *[[John Cage]] *[[Nicolas Cage]] *[[Gerolamo Cardano]] *[[Roberto Carnevale]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Lewis Carroll]] *[[Fidel Castro]] *[[Miguel de Cervantes]] *[[Jacobus de Cessolis]] *[[Wilt Chamberlain]] *[[Charlie Chaplin]] *[[Aldo Clementi]] *[[Joseph Conrad]] *[[Aleister Crowley]]<ref>Kevrinour.</ref> *[[Bobby Darin]] *[[Henry Darrow]] *[[Steve Davis]] *[[Olivia de Havilland]] *[[Eugène Delacroix]] *[[Dustin Diamond]] *[[Marlene Dietrich]] *[[Anurag Dikshit]] *[[Gustave Doré]] *[[Tony Dow]] *[[Marcel Duchamp]] *[[Albert Einstein]] *[[Arpad Elo]] *[[Paul Erdős]] *[[Erik Estrada]] *[[Leonhard Euler]] *[[Abraham ibn Ezra]] *[[Douglas Fairbanks]] *[[Morgan Fairchild]] *[[Peter Falk]] *[[Richard Farleigh]] *[[Jose Ferrer]] *[[Richard Feynman]] *[[Heidi Fleiss]] *[[Henry Fonda]] *[[Hans Frank]] *[[Benjamin Franklin]] *[[Stephen Fry]] *[[Zsa Zsa Gabor]] *[[Jeremy Gaige]] *[[Ava Gardner]] *[[Carl Friedrich Gauss]] *[[Johann Wolfgang Goethe]] *[[Witold Gombrowicz]] *[[Richard K. Guy]] *[[GZA]]<ref>Dañser ''hip hop'' stadunanat.</ref> *[[Yehuda Halevi]] *[[Woody Harrelson]] *[[Dominik Hašek]] *[[Sefer Hasidim]] *[[Katharine Hepburn]] *[[David Hume]] *[[Carl Icahn]] *[[Inosant III]] *[[Karl Veur]] *[[Karl XII]] *[[Karol Irzykowski]] *[[Moses Isserles]] *[[Kate Jackson]] *[[Thomas Jefferson]] *[[Yann-Baol II]] *[[Mór Jókai]] *[[Franz Kafka]] *[[Carmen Kass]] *[[Wolfgang von Kempelen]] *[[Omar Khayyám]] *[[Ephraim Kishon]]<ref>Flemmganer, ''Kishon chesster'' echedoù computer.</ref> *[[Knut II Danmark]]<ref>Roue Bro-Saoz, Danmark ha Norvegia.</ref> *[[Alfred Kreymborg]] *[[Stanley Kubrick]] *[[Edmund Landau]] *[[Yosef Lapid]] *[[Adrien-Marie Legendre]] *[[Gottfried Wilhelm Leibniz]] *[[Stanisław Lem]] *[[Vladimir Lenin|Vladimir Ilyich Lenin]] *[[Leon XIII]] *[[Lennox Lewis]] *[[Myrna Loy]] *[[Samuel Loyd]] *[[Madonna (kanerez)|Madonna]] *[[Maimonides]] (Rambam) *[[Steve Martin]] *[[Karl Marx]] *[[Jerry Mathers]] *[[Henri Matisse]] *[[Jean-Louis-Ernest Meissonier]] *[[Dmitri Mendeleev]] *[[Moses Mendelssohn]] *[[Adam Mickiewicz]] *[[Abraham de Moivre]] *[[Patrick Moore]] *[[Vladimir Nabokov]] *[[Napoleon Iañ]] *[[John von Neumann]] *[[Victor Niederhoffer]] *[[Jose Ortega y Gasset]] *[[Grigori Perelman]] *[[Gregor Piatigorsky]] *[[Józef Piłsudski]] *[[Grigori Alexandrovich Potemkin]] *[[Sergei Prokofiev]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Anthony Quinn]] *[[Rashi]] *[[Basil Rathbone]] *[[Man Ray]] *[[Rembrandt]] *[[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Kardinal Richelieu]] *[[Keanu Reeves]] *[[Julia Roberts]] *[[Mike Romanoff]] *[[Albert Salomon von Rothschild]] *[[Jean-Jacques Rousseau]] *[[Bertrand Russell]] *[[Rza]] *[[Saladin]] *[[Jonathan Sarfati]]<ref>Skiantour ha skrivagner aostralian.</ref> *[[Arnold Schwarzenegger]] *[[George C. Scott]]<ref>Aktour stadunanat.</ref> *[[Nathan Sharansky]] *[[Will Smith]] *[[Raymond Smullyan]] *[[Juan Maria Solare]]<ref>Sonaozour ha pianoour arc'hantinat.</ref> *[[George Soros]] *[[Howard Stern]] *[[Sting]] *[[Teresa de Avila]]<ref>Santez vaeronez ar c'hoarierion echedoù.</ref> *[[Peter Thiel]] *[[Josip Broz Tito]] *[[Leo Tolstoy]] *[[Roland Topor]] *[[Victoria (Rouantelezh-Unanet)|Victoria]] *[[Marco Girolamo Vida]] *[[Jacques Villon]] *[[Billy Wilder]] *[[George Washington]] *[[John Wayne]] *[[Boaz Weinstein]] *[[H. G. Wells]] *[[Guy Williams (aktour)Guy Williams]] *[[Charles Wreford-Brown]] *[[Wu-Tang Clan]] *[[Stefan Zweig]] </div> == Mammenn == * Nicolas Giffard hag Alain Biénabe. ''Le Guide des échecs - Traité complet''. Pariz : Robert Laffont (dastumad ''Bouquins''), 2007 {{ISBN|978-2-221-05913-5}} == Notennoù == {{Daveoù|bannoù=3}} [[Rummad:Echedoù]] [[Rummad:C'hoarierien echedoù]] lh6zhc09a0812qj6l2dm6os4bxw7jba 0 137533 2194346 2156401 2026-07-01T22:25:02Z Kestenn 14086 2194346 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Battle of Peleliu map.jpg|thumb|Kartenn emgann Peleliu]] '''Emgann Peleliu''', pe '''Operation Stalemate II''' evit pennoù lu [[Stadoù-Unanet Amerika]], a oa bet un emgann etre nerzhioù lu an [[USMC]] hag ar [[US Army]] ha nerzhioù [[Lu Impalaeriezh Japan]], e-pad Kampagn Mariana ha Palau, e-pad an [[Eil Brezel-bed]], etre ar [[15 a viz Gwengolo]] hag ar [[15 a viz Du]] [[1944]], war Enezenn [[Peleliu]]. [[Restr:First wave of LVTs moves toward the invasion beaches - Peleliu.jpg|thumb|Kentañ wagenn [[LVT]] o vont war-zu aodoù Peleliu]] An U.S. [[USMC|Marines]] eus ar [[1st Marine Division]], ha goude-se soudarded an [[US Army]] eus an [[81st Infantry Division (SUA)|81st Infantry Division]], o devoa stourmet evit aloubiñ un aerborzh lec'hiet war an enezennig koural. An emgann-se a oa ul lodenn eus un argadenn-veur anvet [[Oberiadur-brezel Forager]], a badas eus miz Even betek miz Du 1944, e-pad [[Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|Brezel ar Meurvor Habask]]. E tu [[Lu Impalaeriezh Japan]] e oa bet lazhet 13 600 den ha 400 prizoniet. Evit al lu [[stadunanat]] e oa bet lazhet 1460 den ha gloazet 6450. Evit Stadunaniz e oa bet ur gwallskouer spontus Emgann Peleliu. An enezeier aloubet ne oant ket hollbouezus evit heuliad ar brezel. An niver uhel-uhel a soudarded lazhet hag a oa bet uheloc'h evit an holl dilestradegoù all er brezel a oa bet burutellet kreñv ivez. E [[National Museum of the Marine Corps|Mirdi broadel]] ar Marine Corps e vez lesanvet an emgann "hini c'hwervañ eus ar brezel evit ar Marines". == Er sevenadur == * Er [[ministirad]] [[The Pacific (ministirad)|''The Pacific'']] ez eus ul lodenn hag a gont Emgann Peleliu. * ''[[With the Old Breed]]'', ul levr buhez ma vez kontet an emgann en ul lodenn, dre daoulagad ar soudard ha skrivagner [[Eugene Sledge|Eugene B. Sledge]]. [[Rummad:Emgannoù Brezel ar Meurvor Habask]] [[Rummad:Emgannoù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Emgannoù Brezel ar Meurvor Habask]] [[Rummad:Emgannoù gant Lu Impalaeriezh Japan]] [[Rummad:Emgannoù gant ar United States Marine Corps]] [[Rummad:1944]] avrfm2klk5xu1a2ugdgrjkvmjrzuvmi 2194373 2194346 2026-07-02T09:33:01Z Kestenn 14086 Infobox brezel 2194373 wikitext text/x-wiki {{Infoboest Brezelioù |brezel= Emgann Peleliu |tammeus=[[Brezel ar Meurvor Habask]], [[Eil Brezel-bed]] |skeudenn=[[Restr:First wave of LVTs moves toward the invasion beaches - Peleliu.jpg|250px|]] |titl=Gwagenn gentañ an dilestradeg stadunanat, 15 a viz Gwengolo 1944 |deiziad=15 a viz Gwengolo 1944 - 27 a viz Du 1944 |lec'h=[[Peleliu]] hag [[Palau|Inizi Palau]], [[Meurvor Habask]] |casus= |tiriad= |disoc'h=Trec'h ar Stadoù-Unanet |emganner1=[[Restr:Flag of The United States.svg|20x20px]] [[Stadoù-Unanet Amerika]] |emganner2=[[Restr:Flag of Japan.svg|20x20px]] [[Impalaeriezh Japan]] |jeneral1=[[William H. Rupertus]]<br>[[Paul J. Mueller]]<br>[[Roy Geiger]]<br>[[Herman H. Hanneken]]<br>[[Harold D. Harris]]<br>[[Chesty Puller|Lewis B. Puller]] |jeneral2=[[Kunio Nakagawa]] †<br>[[Sadae Inoue]]<br>[[Murai Kenjiro]] † |unvez1=[[1st Marine Division]]<br>[[81st Infantry Division (Stadoù-Unanet)|81st Infantry Division]] |unvez2=Garnizon Peleliu :<br>[[14vet Rannarme (Lu Impalarel Japan)|14vet Rannarme Troadegiezh]]<br>49vet Brigadenn Mesket<br>45vet Nerzh ar Gward<br>46vet Nerzh Diaz |nerzh1= {{formatnum:47561}} |nerzh2= Ouzhpenn {{formatnum:12393}} war an inizi Pelau en holl |Tud marvet1= {{formatnum:1989}} - {{formatnum:2143}} soudard lazhet<br>{{formatnum:8514}} soudard gloazet |Tud marvet2= ''(Hep kontañ ar soudarded chomet kuzhet goude fin an emgann)''<br>{{formatnum:12033}} soudard lazhet<br>360 prizoniad |Tud gloazet1= |Tud gloazet2= |Notennoù }} [[Restr:Battle of Peleliu map.jpg|thumb|Kartenn emgann Peleliu]] '''Emgann Peleliu''', pe '''Operation Stalemate II''' evit pennoù lu [[Stadoù-Unanet Amerika]], a oa bet un emgann etre nerzhioù lu an [[USMC]] hag ar [[US Army]] ha nerzhioù [[Lu Impalaeriezh Japan]], e-pad Kampagn Mariana ha Palau, e-pad an [[Eil Brezel-bed]], etre ar [[15 a viz Gwengolo]] hag ar [[15 a viz Du]] [[1944]], war Enezenn [[Peleliu]]. [[Restr:First wave of LVTs moves toward the invasion beaches - Peleliu.jpg|thumb|Kentañ wagenn [[LVT]] o vont war-zu aodoù Peleliu]] An U.S. [[USMC|Marines]] eus ar [[1st Marine Division]], ha goude-se soudarded an [[US Army]] eus an [[81st Infantry Division (SUA)|81st Infantry Division]], o devoa stourmet evit aloubiñ un aerborzh lec'hiet war an enezennig koural. An emgann-se a oa ul lodenn eus un argadenn-veur anvet [[Oberiadur-brezel Forager]], a badas eus miz Even betek miz Du 1944, e-pad [[Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|Brezel ar Meurvor Habask]]. E tu [[Lu Impalaeriezh Japan]] e oa bet lazhet {{formatnum:12033}} den ha 360 prizoniet. Evit al lu [[stadunanat]] e oa bet lazhet tro {{formatnum:2000}} den ha gloazet tro {{formatnum:8500}}. Evit Stadunaniz e oa bet ur gwallskouer spontus Emgann Peleliu. An enezeier aloubet ne oant ket hollbouezus evit heuliad ar brezel. An niver uhel-uhel a soudarded lazhet hag a oa bet uheloc'h evit an holl dilestradegoù all er brezel a oa bet burutellet kreñv ivez. E [[National Museum of the Marine Corps|Mirdi broadel]] ar Marine Corps e vez lesanvet an emgann "hini c'hwervañ eus ar brezel evit ar Marines". == Er sevenadur == * Er [[ministirad]] [[The Pacific (ministirad)|''The Pacific'']] ez eus ul lodenn hag a gont Emgann Peleliu. * ''[[With the Old Breed]]'', ul levr buhez ma vez kontet an emgann en ul lodenn, dre daoulagad ar soudard ha skrivagner [[Eugene Sledge|Eugene B. Sledge]]. [[Rummad:Emgannoù Brezel ar Meurvor Habask]] [[Rummad:Emgannoù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Emgannoù Brezel ar Meurvor Habask]] [[Rummad:Emgannoù gant Lu Impalaeriezh Japan]] [[Rummad:Emgannoù gant ar United States Marine Corps]] [[Rummad:1944]] k07btssy13r5v4m5v8mcu974psfjuvc 2194374 2194373 2026-07-02T09:35:44Z Kestenn 14086 2194374 wikitext text/x-wiki {{Infoboest Brezelioù |brezel= Emgann Peleliu |tammeus=[[Brezel ar Meurvor Habask]], [[Eil Brezel-bed]] |skeudenn=[[Restr:First wave of LVTs moves toward the invasion beaches - Peleliu.jpg|250px|]] |titl=Gwagenn gentañ listri [[LVT]] an dilestradeg stadunanat, 15 a viz Gwengolo 1944 |deiziad=15 a viz Gwengolo 1944 - 27 a viz Du 1944 |lec'h=[[Peleliu]] hag [[Palau|Inizi Palau]], [[Meurvor Habask]] |casus= |tiriad= |disoc'h=Trec'h ar Stadoù-Unanet |emganner1=[[Restr:Flag of The United States.svg|20x20px]] [[Stadoù-Unanet Amerika]] |emganner2=[[Restr:Flag of Japan.svg|20x20px]] [[Impalaeriezh Japan]] |jeneral1=[[William H. Rupertus]]<br>[[Paul J. Mueller]]<br>[[Roy Geiger]]<br>[[Herman H. Hanneken]]<br>[[Harold D. Harris]]<br>[[Chesty Puller|Lewis B. Puller]] |jeneral2=[[Kunio Nakagawa]] †<br>[[Sadae Inoue]]<br>[[Murai Kenjiro]] † |unvez1=[[1st Marine Division]]<br>[[81st Infantry Division (Stadoù-Unanet)|81st Infantry Division]] |unvez2=Garnizon Peleliu :<br>[[14vet Rannarme (Lu Impalarel Japan)|14vet Rannarme Troadegiezh]]<br>49vet Brigadenn Mesket<br>45vet Nerzh ar Gward<br>46vet Nerzh Diaz |nerzh1= {{formatnum:47561}} |nerzh2= Ouzhpenn {{formatnum:12393}} war an inizi Pelau en holl |Tud marvet1= {{formatnum:1989}} - {{formatnum:2143}} soudard lazhet<br>{{formatnum:8514}} soudard gloazet |Tud marvet2= ''(Hep kontañ ar soudarded chomet kuzhet goude fin an emgann)''<br>{{formatnum:12033}} soudard lazhet<br>360 prizoniad |Tud gloazet1= |Tud gloazet2= |Notennoù }} [[Restr:Battle of Peleliu map.jpg|thumb|Kartenn emgann Peleliu.|kleiz|234x234px]] '''Emgann Peleliu''', pe '''Operation Stalemate II''' evit pennoù lu [[Stadoù-Unanet Amerika]], a oa bet un emgann etre nerzhioù lu an [[USMC]] hag ar [[US Army]] ha nerzhioù [[Lu Impalaeriezh Japan]], e-pad Kampagn Mariana ha Palau, e-pad an [[Eil Brezel-bed]], etre ar [[15 a viz Gwengolo]] hag ar [[27 a viz Du]] [[1944]], war Enezenn [[Peleliu]]. An U.S. [[USMC|Marines]] eus ar [[1st Marine Division]], ha goude-se soudarded an [[US Army]] eus an [[81st Infantry Division (SUA)|81st Infantry Division]], o devoa stourmet evit aloubiñ un aerborzh lec'hiet war an enezennig koural. An emgann-se a oa ul lodenn eus un argadenn-veur anvet [[Oberiadur-brezel Forager]], a badas eus miz Even betek miz Du 1944, e-pad [[Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|Brezel ar Meurvor Habask]]. E tu [[Lu Impalaeriezh Japan]] e oa bet lazhet {{formatnum:12033}} den ha 360 prizoniet. Evit al lu [[stadunanat]] e oa bet lazhet tro {{formatnum:2000}} den ha gloazet tro {{formatnum:8500}}. Evit Stadunaniz e oa bet ur gwallskouer spontus Emgann Peleliu. An enezeier aloubet ne oant ket hollbouezus evit heuliad ar brezel. An niver uhel-uhel a soudarded lazhet hag a oa bet uheloc'h evit an holl dilestradegoù all er brezel a oa bet burutellet kreñv ivez. E [[National Museum of the Marine Corps|Mirdi broadel ar Marine Corps]] e vez lesanvet an emgann "hini c'hwervañ eus ar brezel evit ar Marines". == Er sevenadur == * Er [[ministirad]] [[The Pacific (ministirad)|''The Pacific'']] ez eus ul lodenn hag a gont Emgann Peleliu. * ''[[With the Old Breed]]'', ul levr buhez ma vez kontet an emgann en ul lodenn, dre daoulagad ar soudard ha skrivagner [[Eugene Sledge|Eugene B. Sledge]]. [[Rummad:Emgannoù Brezel ar Meurvor Habask]] [[Rummad:Emgannoù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Emgannoù Brezel ar Meurvor Habask]] [[Rummad:Emgannoù gant Lu Impalaeriezh Japan]] [[Rummad:Emgannoù gant ar United States Marine Corps]] [[Rummad:1944]] jun61tph8xeqbhm45ayaxzwlc5r1wzl 0 140976 2194340 2157630 2026-07-01T21:49:27Z InternetArchiveBot 61915 O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5 2194340 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''Black Order''' pe '''Black Order of Pan Europa''' zo ur strollad [[satanour]] diazezet e [[Zeland-Nevez]]. Hervez ar skiantourien bolitikel Jeffrey Kaplan ha Leonard Weinberg ez eo "un Iliz broadelour-sokialour satanour". En desped da se, hervez labourioù enklask kaset gant al luskad enep-faskour [[Searchlight (kelaouenn)|Searchlight]] e 1995, ne vefe an urzh-se nemet ul lodenn eus ur c'hengevread strolladoù kuzh neveznazi. Liammet eo ar Black Order ouzh an iliz ha strollad sponterezh [[Urzh an nav c'hogn|Order of Nine Angles]]. == Liammoù diavaez == * [https://web.archive.org/web/20181031134621/http://theblackorder.org/ Lec'hienn ofisiel ar Black Order] [[Rummad:Neveznaziegezh]] hz8xl692c2goq85k7deoxovzcavzjpa 0 144762 2194328 2155804 2026-07-01T21:31:29Z Arko 540 rummad 2194328 wikitext text/x-wiki {{databox}}[[restr:Fries 2.jpg|300px|thumb|Ur barkedigad fritez .]] '''Fritez''' zo bazhigoù [[aval-douar|avaloù-douar]] fritet en eoul, en un ardivink anvet friterez. Tomm e vezont debret, blot pe vrusk, moan pe dev. Unan eus an dek meuz muiañ debret er bed eo deuet da vezañ<ref>{{fr}} {{Liamm web|yezh=galleg|titl=les 10 aliments les plus consommés au monde.|url=http://www.canalvie.com/sante-beaute/nutrition/infos-et-conseils/aliments-plus-consommes-monde-1.1461207|site=Canal Vie|date=|consulté le=}}</ref>, e-kichen ar [[pizza]] hag an [[toazennoù]]. Debret e vezont gant un tamm kig pe besked alies. Lakaet e vez [[holen]] warno peurliesañ, a-wechoù [[maionez]], [[ketchup]], [[sezv]] hag all. 11 milion a donioù fritez a vez debret er bed bep bloaz<ref>{{fr}} {{Liamm web|yezh=galleg|titl=Consommation mondiale de frites|url=https://www.planetoscope.com/restauration/463-consommation-de-frites-dans-le-monde.html|site=Planetoscope|date=|consulté le=}}</ref>. Belgia eo ar vro hag a ezporzh anezho ar muiañ er bed<ref>{{fr}} {{Liamm web|yezh=|titl=Consommation de frites|url=https://www.planetoscope.com/restauration/463-consommation-de-frites-dans-le-monde.html|site=Planetoscope|date=|consulté le=}}</ref>, hag ar Velgiz eo ar re a zebr ar muiañ anezho dre annezad er bed<ref>{{fr}} {{Liamm web|yezh=|titl=Les Belges sont les plus gros consommateurs de frites|url=http://www.sudinfo.be/id1231/article/2017-06-23/les-belges-sont-les-plus-gros-mangeurs-de-frites-surgelees-nous-battons-tous-les|site=Sud Info|date=|consulté le=}}</ref>. Dizemglev zo etre [[Bro-Velgia]] ha [[Bro-C'hall]] evit bezañ anavezet evel ar vro he doa ijinet ar fritez. Al lodenn vrasañ eus ar fritez debret er bed zo boued greantel gourskornet. Abaoe 2010 a vez gwerzhet fritez gourskornet a c'hall bezañ poazhet er forn pe er skinforn. Meuzioù broioù zo zo fritez enno, evel ar ''[[fish and chips]]'' saoz, ar meskl-ha-fritez belgiat pe ar ''[[poutine]]'' kebekat. == Yec'hed == [[Skeudenn:Fries cooking.jpg|thumb|Fritez o vezañ poazhet : seul voanoc'h seul druzoc'h…]] [[Glukid]]où en deus ar fritez, e rezh [[ampez]] dreist-holl, [[protein]]où hag a zeu eus ar patatez, ha druzoni abalamour d'ar fritadur. [[Natriom]] a zeu eus an holen lakaet warno alies. Da skouer, ur c'hornedad fritez bras, 154 gram e bouez, servijet en ur [[Mac Donald's]] er Stadoù-Unanet zo ennañ 510 kalori hag a zeu eus 66 g eus glukidoù, 24 g eus druzoni, 7 g eus proteinoù ha 350&nbsp;mg eus natriom<ref>{{en}} {{liamm web|last=|first=|date=|titl=McDonald's Nutrition Facts for Popular Menu Items|url=http://nutrition.mcdonalds.com/getnutrition/nutritionfacts.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111021001852/http://nutrition.mcdonalds.com/getnutrition/nutritionfacts.pdf|archive-date=21 a viz Here 2011|access-date=|work=nutrition.mcdonalds.com}}</ref> N'eo ket mat ar fritez evit ar yec'hed hervez ar vezeien : n'o deus netra da welout gant ar patatez evit a sell ouzh ar galite mezhurel abalamour d'ar fritadur, d'an holen ha peogwir eo tennet pel an avaloù-douar e lec'h e kaver al lodenn vrasañ eus ar maguzennoù hag ar gwiennoù. Ha pa vez ouzhpennet sukr ar c'hetchup pe druzoni ar maionez eo gwashoc'h c'hoazh. Unan eus ar meuzioù gant ar muiañ a [[akrilamid]] enno eo. Kreskiñ a raje ar riskloù da dapout [[krign-bev|krignoù-bev]] zo. == Ar fritez er sevenadur belgiat == * kaoz zo eus fritez e-barzh kanaouennoù zo gant [[Jacques Brel]] (''Jeff'', ''[[Amsterdam (Jacques Brel)|Amsterdam]]''), * bannet e oa bet fritez ha maionez d'ar ministr kentañ [[Charles Michel]] gant ar [[FEMEN]] d'an 22 a viz Kerzu 2014 evit sevel o mouezh enep ar ruster ha freuz ar patrom sokial, * digoret e oa mirdi ar fritez e [[Brugge]] e miz Mae 2008. Displegañ a reer istor an avaloù-douar hag ar fritez ha plas ar fritez e sevenadur ar vro (arzoù, sonerezh, sinema, bannoù-treset), * kaset e oa fritez d'an egor d'an 28 a viz Ebrel 2016 gant Radio Contact<ref>{{fr}} [http://www.lesoir.be/1194700/article/soirmag/actu-soirmag/2016-04-28/radio-contact-envoie-premier-paquet-frites-dans-l-espace-video Radio Contact envoie le premier paquet de frites dans l'espace]</ref> evel ur respont argelek d'ar [[gwalldaolioù an 22 a viz Meurzh 2016 e Brusel|gwalldaolioù e Brusel]], * e 2020 eo bet anvet ''Passage de la Frite'' ur straed nevez e Brusel, e karter ''Tour et Taxis''. == Pennadoù kar == * [[chips]] == Daveoù ha notennoù== [[Rummad:Fritadennoù]] [[Rummad:Keginerezh Belgia]] [[Rummad:Boued paket buan]] 3o9jysh315z5brj5eqz86r0vf73d289 2194331 2194328 2026-07-01T21:35:10Z Arko 540 rummad 2194331 wikitext text/x-wiki {{databox}}[[restr:Fries 2.jpg|300px|thumb|Ur barkedigad fritez .]] '''Fritez''' zo bazhigoù [[aval-douar|avaloù-douar]] fritet en eoul, en un ardivink anvet friterez. Tomm e vezont debret, blot pe vrusk, moan pe dev. Unan eus an dek meuz muiañ debret er bed eo deuet da vezañ<ref>{{fr}} {{Liamm web|yezh=galleg|titl=les 10 aliments les plus consommés au monde.|url=http://www.canalvie.com/sante-beaute/nutrition/infos-et-conseils/aliments-plus-consommes-monde-1.1461207|site=Canal Vie|date=|consulté le=}}</ref>, e-kichen ar [[pizza]] hag an [[toazennoù]]. Debret e vezont gant un tamm kig pe besked alies. Lakaet e vez [[holen]] warno peurliesañ, a-wechoù [[maionez]], [[ketchup]], [[sezv]] hag all. 11 milion a donioù fritez a vez debret er bed bep bloaz<ref>{{fr}} {{Liamm web|yezh=galleg|titl=Consommation mondiale de frites|url=https://www.planetoscope.com/restauration/463-consommation-de-frites-dans-le-monde.html|site=Planetoscope|date=|consulté le=}}</ref>. Belgia eo ar vro hag a ezporzh anezho ar muiañ er bed<ref>{{fr}} {{Liamm web|yezh=|titl=Consommation de frites|url=https://www.planetoscope.com/restauration/463-consommation-de-frites-dans-le-monde.html|site=Planetoscope|date=|consulté le=}}</ref>, hag ar Velgiz eo ar re a zebr ar muiañ anezho dre annezad er bed<ref>{{fr}} {{Liamm web|yezh=|titl=Les Belges sont les plus gros consommateurs de frites|url=http://www.sudinfo.be/id1231/article/2017-06-23/les-belges-sont-les-plus-gros-mangeurs-de-frites-surgelees-nous-battons-tous-les|site=Sud Info|date=|consulté le=}}</ref>. Dizemglev zo etre [[Bro-Velgia]] ha [[Bro-C'hall]] evit bezañ anavezet evel ar vro he doa ijinet ar fritez. Al lodenn vrasañ eus ar fritez debret er bed zo boued greantel gourskornet. Abaoe 2010 a vez gwerzhet fritez gourskornet a c'hall bezañ poazhet er forn pe er skinforn. Meuzioù broioù zo zo fritez enno, evel ar ''[[fish and chips]]'' saoz, ar meskl-ha-fritez belgiat pe ar ''[[poutine]]'' kebekat. == Yec'hed == [[Skeudenn:Fries cooking.jpg|thumb|Fritez o vezañ poazhet : seul voanoc'h seul druzoc'h…]] [[Glukid]]où en deus ar fritez, e rezh [[ampez]] dreist-holl, [[protein]]où hag a zeu eus ar patatez, ha druzoni abalamour d'ar fritadur. [[Natriom]] a zeu eus an holen lakaet warno alies. Da skouer, ur c'hornedad fritez bras, 154 gram e bouez, servijet en ur [[Mac Donald's]] er Stadoù-Unanet zo ennañ 510 kalori hag a zeu eus 66 g eus glukidoù, 24 g eus druzoni, 7 g eus proteinoù ha 350&nbsp;mg eus natriom<ref>{{en}} {{liamm web|last=|first=|date=|titl=McDonald's Nutrition Facts for Popular Menu Items|url=http://nutrition.mcdonalds.com/getnutrition/nutritionfacts.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111021001852/http://nutrition.mcdonalds.com/getnutrition/nutritionfacts.pdf|archive-date=21 a viz Here 2011|access-date=|work=nutrition.mcdonalds.com}}</ref> N'eo ket mat ar fritez evit ar yec'hed hervez ar vezeien : n'o deus netra da welout gant ar patatez evit a sell ouzh ar galite mezhurel abalamour d'ar fritadur, d'an holen ha peogwir eo tennet pel an avaloù-douar e lec'h e kaver al lodenn vrasañ eus ar maguzennoù hag ar gwiennoù. Ha pa vez ouzhpennet sukr ar c'hetchup pe druzoni ar maionez eo gwashoc'h c'hoazh. Unan eus ar meuzioù gant ar muiañ a [[akrilamid]] enno eo. Kreskiñ a raje ar riskloù da dapout [[krign-bev|krignoù-bev]] zo. == Ar fritez er sevenadur belgiat == * kaoz zo eus fritez e-barzh kanaouennoù zo gant [[Jacques Brel]] (''Jeff'', ''[[Amsterdam (Jacques Brel)|Amsterdam]]''), * bannet e oa bet fritez ha maionez d'ar ministr kentañ [[Charles Michel]] gant ar [[FEMEN]] d'an 22 a viz Kerzu 2014 evit sevel o mouezh enep ar ruster ha freuz ar patrom sokial, * digoret e oa mirdi ar fritez e [[Brugge]] e miz Mae 2008. Displegañ a reer istor an avaloù-douar hag ar fritez ha plas ar fritez e sevenadur ar vro (arzoù, sonerezh, sinema, bannoù-treset), * kaset e oa fritez d'an egor d'an 28 a viz Ebrel 2016 gant Radio Contact<ref>{{fr}} [http://www.lesoir.be/1194700/article/soirmag/actu-soirmag/2016-04-28/radio-contact-envoie-premier-paquet-frites-dans-l-espace-video Radio Contact envoie le premier paquet de frites dans l'espace]</ref> evel ur respont argelek d'ar [[gwalldaolioù an 22 a viz Meurzh 2016 e Brusel|gwalldaolioù e Brusel]], * e 2020 eo bet anvet ''Passage de la Frite'' ur straed nevez e Brusel, e karter ''Tour et Taxis''. == Pennadoù kar == * [[chips]] == Daveoù ha notennoù== [[Rummad:Fritadennoù]] [[Rummad:Keginerezh Belgia]] [[Rummad:Boued paket buan]] [[Rummad:Boued-straed]] lbi8vhaotr3hdzmrvl2texjkxdoh9ne 0 150816 2194335 1995203 2026-07-01T21:40:54Z Arko 540 rummad 2194335 wikitext text/x-wiki {{Stumm an titl|''Pasty''}} [[File:Cornish pasty - cut.jpeg|thumb|Ur ''pasty'' eus Kerne-Veur]] [[File:Karjalanpiirakka-20060227.jpg|thumb|''Pasty'' eus [[Karelia]]]] Ur '''''pasty''''' zo ur meuz graet diwar toaz poazhet, a orin eus [[Kernev-Veur]] ha [[Devon]], e mervent [[Breizh-Veur]], hag a zo en em strewet en [[Preden|inizi Preden]]<ref>{{en}} Bamford Vince, [https://bakeryinfo.co.uk/finished-goods/cornish-pasty-is-uks-most-recognised-pgi-product/626087.article ''Cornish pasty is UK's most recognised PGI product'']</ref><ref>{{en}} [https://www.historic-uk.com/CultureUK/The-Cornish-Pasty/|access-date=2021-07-19 ''History of the Cornish Pasty'']</ref>.<br> Fardet e vez dre lakaat gwarnisadur kriz, kig ha legumaj da gustum, war an hanter eus ur gelc'henn doaz plaen, plegañ an toaz dre an hanter da c'hronnañ ar gwarnisadur en un hantergelc'henn ha gwaskañ war an erien gromm da glozañ ar meuz a-raok e boazhañ. Hiziv ez eo ar seurt boued hengounel a soñjer enni ar muiañ pa vez anv eus Kerne-Veur. Graet e vez alies ''oggies'' eus ar ''pasties'' er vro-se. Fardet e vez ar ''pasties'' gant ur gwarnisadur kig bevin, ognon, patatez ha [[ruta]] gant holen ha pebr gwenn, met gwezhall e vezent fardet gant traoù all ivez. ''Turmut, 'tates and mate'' (eleze "ruta, patatez ha kig") a zeskriv ur gwarnisadur implijet stank gwezhall. ''Pasties'' zo a veze gwarniset gant pour dreist-holl, hag ar ''pasty'' gant louzoù fin a oa ennañ beler, perisilh ha chalotez<ref>{{en}} {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20101011061411/http://www.alanrichards.org/cornish3.htm |title=''Cornish recipes'' |publisher=Alanrichards.org |date=25 February 2008 |access-date=17 Mae 2021}}</ref>. Gwezhall e veze graet ivez alies gant gwarnisadurioù sukret evel kaotigell, avaloù ha mouar, pruneoz pe kerez<ref>{{en}} {{Cite book| last=Martin | first=Edith | title=''Cornish Recipes, Ancient & Modern''. 22vet embannadur, 1965|year=1929 }}</ref>. N'eo ket sklaer orin ar meuz-se daoust ma'z eus daveoù a-leizh dezhe en dielloù niverus hag en oberennoù a faltazi. Ar ''pasty'' zo brudet bremañ er bed-holl abalamour da ziaspora ar vengleuzierien hag ar verdeerien eus Kerne-Veur, ha meuzioù damheñvel a c'hall bezañ kavet en [[Aostralia]], [[Mec'hiko]], e [[Stadoù-Unanet Amerika]], [[Ulster]] hag e lec'h all. Ar ''Pasties'' a denn da veuzioù all e sevenadurioù all, en o zouez ar ''[[bridie]]'' e [[Bro-Skos]], an ''[[empanada]]'' er broioù [[spagnoleg]]er, ar ''[[pirog]]'' en [[Europa ar Reter]], ar ''[[samosa]]'' en [[India]], ar ''[[curry puff]]'' en [[Azia ar Gevred]], hag ar ''[[shaobing]]'' e [[Sina]]. ==Gerdarzh== E-tro ar bloaz [[1300]] ez eo testeniekaet ar ger ''pasty'', eus ar [[galleg]] kozh ''paste'' (''pâte'' hiziv, "toaz"), eus al [[latin]] poblek ''pastata'', eus al latin ''pasta'', "toaz"<ref>{{en}} [https://www.etymonline.com/search?q=pasty&ref=searchbar_searchhint ''Online Etymology Dictionary'']</ref>. ==Gwelet ivez== *[[Pastez]] == Notennoù == {{Daveoù}} {{Kerneveur}} [[Rummad:Boued Kernev-Veur]] [[Rummad:Boued-straed]] 63zqsmann23c706qm0672lhlgpem9qa 0 168947 2194293 2157672 2026-07-01T14:17:00Z Ar choler 52661 kemmadur 2194293 wikitext text/x-wiki [[Restr:Secretary Blinken's Official Department Photo.jpg|thumb|Poltred ofisiel Antony Blinken (2021)]] '''Antony Blinken''', ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1962 e [[New York]], zo un diplomat amerikan. Sekretour-Stad [[Stadoù-Unanet Amerika]] eo etre miz Genver [[2021]] ha miz Genver [[2025]]. == Micher bolitikel == Antony Blinken en deus labouret da gentañ gant [[Barack Obama]], hag eñ eilsekretour-Stad etre 2015 ha 2017 da skouer. Brudet eo dreist-holl evit bezañ ar sekretour-Stad e karg eus Stadoù-Unanet, anvet gant [[Joe Biden]]. Perzh en deus kemeret e meur a zarvoud etrebroadel pouezus, evel ar [[Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022|brezel]] etre [[Rusia]] hag [[Ukraina]] hag ar brezel etre [[Israel]] hag an [[Hamas]]. {{DEFAULTSORT:Blinken, Antony}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1962]] [[Rummad:Politikourien Stadoù-Unanet Amerika]] [[Rummad:Diplomatiezh]] [[Rummad:Yuzevien SUA]] nlc9e3yjxt85jm4ykujhuz6erk2dq29 0 169768 2194337 2193207 2026-07-01T21:43:27Z Kestenn 14086 2194337 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Remington Model 700|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Remington Model 700.jpg|frameless|280x280px]]<br><br>Ur garabinenn '''Remington Model 700''', ganti ul [[Lunedenn (arm-tan)|lunedenn]] hag un [[daoubez]]. |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = | * [[6 mm Remington]] * [[6,5 mm Creedmoor]] * [[6,5 × 47 mm Lapua]] * [[7mm-08 Remington]] * [[7 mm Remington Magnum]] * [[7 mm Shooting Times Westerner]] * [[8 mm Remington Magnum]] * [[8,6 mm Blackout]] * [[.17 Remington Fireball]] * [[.220 Swift]] * [[.221 Remington Fireball]] * [[.222 Remington]] * [[.223 Remington]] * [[.22-250 Remington]] * [[.243 Winchester]] * [[.25-06 Remington]] * [[.257 Roberts]] * [[.257 Weatherby Magnum]] * [[.260 Remington]] * [[.270 Winchester]] * [[.280 Remington]] * [[.30-06 Springfield]] * [[.300 Remington Ultra Magnum]] * [[.300 Weatherby Magnum]] * [[.300 Winchester Magnum]] * [[.300 Winchester Short Magnum]] * [[.308 Winchester]] * [[.338 Lapua Magnum]] * [[.416 Remington Magnum]] * [[.458 Winchester Magnum]]}} |- ! scope="row" |Produer |[[Remington|Remington Arms]] |- ! scope="row" |Mare implij |Abaoe 1962 (e meur a vro) |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |3,100 kg |- ! scope="row" |Hirder |{{formatnum:1055}} mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |558 mm (standart), eus 420 mm betek 660 mm (adstummoù) |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Hed-tenn pleustrek |Eus 100 m betek {{formatnum:1800}} m hervez ar c'halibr |- ! scope="row" |Tizh ar boledoù V₀ |Eus 650 m/s betek {{formatnum:1100}} m/s hervez ar c'halibr |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 3, 4, 5 pe 10 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''Remington Model 700''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn-vorailh]] produet abaoe 1962 gant an embregerezh stadunanat [[Remington]] hag awenet gant ar c'harabinennoù [[Karabiner 98k|Mauser Karabiner 98k]], [[Winchester Model 70]] ha [[Remington Model 30]]. Hec'h adstummoù '''M24''' pe '''M40A3''' a vez implijet gant an [[US Army]] hag an [[US Marine Corps]] evel [[Fuzuilh-resisted|fuzuilhoù-resisted]]. == Deskrivadur hag implij == Ar '''Remington 700''', anvet '''R700''' ivez, a zo bet produet e meur a galibr bras abaoe he c'hanedigezh e 1962. Ar re boblekañ anezhe eo ar [[7 mm-08 Remington]], an [[.22-250 Remington]], an [[.243 Winchester]], an [[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]], an [[.30-06 Springfield]] hag an [[.338 Lapua Magnum]]. Un arm poblek-tre eo evel fuzuilh-resisted e polis hag e armeoù ar bed a-bezh, e bed ar chase koulz hag er [[sportoù tennañ]]. Ouzhpenn 5 milion a skouerennoù anezhi zo bet produet abaoe 1962.<ref>{{En}} LEE Jerry, ''[https://gundigest.com/rifles/the-remington-700 America's rifle : The Remington Model 700]'' war GunDigest, 15/01/2019 (lennet d'an 23/01/2024)</ref> He fust hag e [[Lamm (arm-tan)|lamm]] a gaver e meur a seurt danvez (koad, sintetek) ha meur a seurt liv. Kalz pezhioù ouzhpenn a gaver war ar marc'had ha priziet eo ar garabinenn-mañ gant an dennerien a fell dezhe sevel un arm ''custom''. == Implij == E-touez ar broioù hag a implij an arm evit o nerzhioù-surentez emañ : * {{Albania}} * {{Aljeria}} : BRI (''Brigade de Recherche et d'Intervention'') ha GIS (''Groupe d'Intervention Spécial'') * {{Alamagn}} * {{Arabia Saoudat}} * {{Arc'hantina}} * {{Aostralia}} * {{Belgia}} : GVP (''Gespecialiseerde Verkenningsploegen'') / ESR (''Équipes Spécialisées de Reconnaissance'' (ESR), SIE (''Speciaal Interventie-Eskadron'') / ESI (''Escadron Spécial d'Intervention'' / ''Services d'interventions des polices locales)'' * {{Brazil}} * {{Chile}} * {{Danmark}} * {{Egipt}} * {{Emirelezhioù Arab Unanet}} : UAE Special Forces, Abu Dhabi Police SWAT, Dubai Police SWAT, UAE VIP Protection Team * {{Finland}}, dindan an anv '''9.00 KP 200''' * {{Jamaika}} : JCF (''Jamaica Constabular Force'') * {{Japan}} * {{Kanada}} * {{Kolombia}} * {{Republik Korea|Korea ar Su}} * {{Maroko}} : arme, polis, [[nerzhioù ispisial]] * {{Mec'hiko}} * {{Rouantelezh-Unanet}} : SAS (''Special Air Service'') * {{Spagn}} * {{Stadoù-Unanet Amerika}} * {{Suafrika}} * {{Tunizia}} : USGN (''Unité Spéciale de la Garde Nationale''), armoù kambret e .308 Win. == Liammoù diavaez == * {{En}} [https://www.remarms.com/rifles/bolt-action/model-700/ Adstummoù ar garabinenn produet hiziv an deiz] war lec'hienn Remington (lennet d'ar 17/06/2026) == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] [[Rummad:Fuzuilhoù-resisted]] [[Rummad:Armoù brezel Ukraina]] enusi245jmhsaa2ehy5k0r36kqd0gya 0 170283 2194338 2174062 2026-07-01T21:47:33Z Kestenn 14086 2194338 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Taurus Raging Bull|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" | [[Restr:RagingJudgeMagnum.jpg|frameless|280x280px]]Ur revolver '''Taurus Raging Bull''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro orin |{{Brazil}} |- ! scope="row" |Doare |[[Revolver]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Platinenn (arm-tan)|Platinenn]] un ober / daou ober (SA/DA) |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = | * [[.218 Bee]] * [[.22 Hornet]] * [[.30 Carbine]] * [[.357 Magnum]] * [[.41 Magnum]] * [[.44 Magnum]] * [[.45 Colt]] * [[.454 Casull]] * [[.45 Colt]] / [[Kalibr .410]] * [[.45 Colt]] / [[.454 Casull]] / [[Kalibr .410]] * [[.460 S&W Magnum]] * [[.480 Ruger]] * [[.500 S&W Magnum]]}} |- ! scope="row" |Saver |[[Taurus Armas|Taurus Armas S.A.]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1997 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Pouez |0,800 kg - 2,200 kg hervez an adstumm |- ! scope="row" |Hirder |254 mm - 419 mm hervez an adstumm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |50,8 mm - 254 mm hervez an adstumm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |[[Karger (armoù-tan)#Taboulinoù|Taboulin]] 5, 6, 7 pe 8 tenn hervez an adstumm |- ! scope="row" |Adstummoù |Gwelet an destenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B |- |} Ar '''Raging Bull''' a zo ur rummad [[Revolver|revolverioù]] daou-ober produet adalek 1997 gant an embregerezh brazilian [[Taurus Armas]]. Soñjet eo bet evel un arm sikour evit ar [[Chaseal|chaseerien]] a-drugarez d'ar [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibroù]] kinniget, dezhe ur galloud-herzel uhel. Brudet eo evit bezañ unan eus an armoù-dorn a c'hell tennañ [[Munision|munisionoù]] uhel o c'halibr (betek 12,7 mm evit an adstumm '''Raging Bull 500'''). Implijet eo bet e kalz filmoù ha c'hoarioù video abalamour d'e skeudenn galloudus ha kreñv. Lezet en deus e blas tamm-ha-tamm d'ar revolverioù [[Taurus Raging Hunter|Raging Hunter]] war gatalog ar merk<ref>{{En}} [https://www.taurususa.com/revolvers/raging-hunter ''Raging Hunter''] war lec'hienn ar merk Taurus (lennet d'an 12/12/2025)</ref>. == Adstummoù == * Model 218 (Raging Bee) : kalibr [[.218 Bee]], kanol 10 meutad, dir disvergl * Model 22H (Raging Hornet) : kalibr [[.22 Hornet]], kanol 10 meutad, dir disvergl * Model 223 (Raging 223) : kalibr [[.223 Remington]], kanol 10 meutad, dir disvergl * Model 30C (Raging Thirty) : kalibr [[.30 Carbine]], kanol 10 meutad, dir disvergl * Model 416 : kalibr [[.41 Magnum]] * Model 444 : kalibr [[.44 Magnum]] ha [[.44 Special]] * Model 444 Ultralite : kalibr .44, kanol 4 meutad * Model 454 : kalibr [[.454 Casull]] ha [[.45 Colt]] * Model 480 : kalibr [[.480 Ruger]] * Model 500 : kalibr [[.500 S&W Magnum]] ha [[.500 S&W Special]] * Model 513 : kalibr [[.454 Casull]], [[.45 Colt]], [[Kalibr .410|.410]], 6 tenn == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Revolverioù]] [[Rummad:Armoù Brazil]] gk4jbq5hsp54z30b4033jg4lqjid9rh 0 171060 2194327 2174158 2026-07-01T21:29:07Z Kestenn 14086 2194327 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|CZ 600|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="display:none;" | |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro | {{Tchekia}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = |[[.223 Remington]]<br>[[.243 Winchester]]<br>[[.270 Winchester]]<br>[[.30-06 Springfield]]<br>[[.300 Winchester Magnum]]<br>[[7,62 × 51 mm NATO|.308 Winchester]]<br>[[6 mm Creedmoor]]<br>[[6,5 mm Creedmoor]]<br>[[6,5 mm PRC]], [[7,62 × 39 mm M43]]<br>[[7,92 × 57 mm Mauser|8 x 57is]]<br>[[.300 AAC Blackout]]}} |- ! scope="row" |Saver |[[Česká zbrojovka a.s.|Česká Zbrojovka]] |- ! scope="row" |Mare implij |Abaoe 2021 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(hervez an adstumm) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |Etre 2,4 kg ha 5,6 kg |- ! scope="row" |Hirder |Etre 946 mm ha 1170 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |Etre 412 mm ha 610 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Mont en-dro |Morailh |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 5 tenn |- ! scope="row" |Adstummoù |Alpha, American, Luxe, MDT Deep Bronze, MDT Grey, Range, Ergo, Trail |- | colspan="2" | |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''CZ 600''' zo ur rummad [[Karabinenn|karabinennoù-morailh]] [[Chaseal|chase]] ha [[sportoù tennañ]] gwerzhet abaoe 2021<ref>{{En}} ''[https://www.czub.cz/en/media-news/cz-600-a-new-centerfire-rifle-series-for-hunting-sport-and-hobby CZ 600, an new centerfire rifle series for hunting, sport and hobby]'' war lec'hienn CZ, 15/11/2021 (lennet d'ar 01/05/2024)</ref> gant an embregerezh [[Česká zbrojovka a.s.|Česká Zbrojovka]]. Kambret int evit [[Munision|munisionoù]] skoet en o c'hreiz a bep seurt. Kemeret o deus plas ar rummad [[CZ 557]] war gatalog ar merk.<ref name=":0">{{Fr}} DEDIEU Florian, ''CZ 600 Range'', TirMag n°25, miz Du ha miz Kerzu 2023, miz Genver 2024, pp. 66-71</ref> == Stummoù == * '''Alpha''' : e polimer, kanol a c'haller cheñch * '''American''' : e koad-kraoñ, hep [[Kouch (arm-tan)|kouch]] ebet * '''MDT''' : e polimer, evit ar sportoù tennañ * '''Lux''' : e koad-kraoñ, gant ur c'houch, evit ar chase * '''Range''' : evit ar sportoù tennañ, jod reoliek, koad lavnennet-peget<ref name=":0" /> * '''Ergo''' : e polimer, gant un toull-biz-meud el [[Lamm (arm-tan)|lamm]], kanol a c'haller cheñch * '''Trail''' : e polimer, dezhi ul lamm plegus == Liamm diavaez == * {{En}} [https://www.czub.cz/en/firearms-and-products-family/cz-600 Pajenn ar CZ 600] war lec'hienn an embregerezh (lennet d'ar 01/05/2024) == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Patrom:ArmouCZUB}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù Tchekia]] 6s39v7bp7hm0c5zuxwnxy0ay3tch3w3 0 171121 2194324 2139547 2026-07-01T21:26:54Z Kestenn 14086 2194324 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Bergara B14|696969|talbenn defaut|FFF}} |- |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Spagn}}, {{Euskal Herria}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = | [[.243 Winchester]]<br>[[.223 Remington]]<br>[[6,5 mm PRC]]<br>[[.22 Long Rifle]]<br>[[6,5 mm Creedmoor]]<br>[[.22-250 Remington|.22-250 Rem]]<br>[[.30-06 Springfield]]<br>[[7 mm Remington Magnum]]<br>[[7 mm PRC]]<br>[[.300 Winchester Magnum|.308 Win Mag]]<br>[[.270 Winchester|.270 Win]]<br>[[.300 Winchester Magnum]]<br>[[.308 Win]]<br>[[.338 Winchester Magnum]]<br>[[.375 H&H Magnum]] <br>(hervez an adstummoù)}} |- ! scope="row" |Produer |[[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |Abaoe 2017 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Pouez ha muzulioù (hervez an adstummoù) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |Etre 2,9 kg ha 3,7 kg |- ! scope="row" |Hirder |Etre 1070 ha 1200 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |510 mm / 560 mm / 610 mm / 660 mm |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù all |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 2, 3 pe 5 kartouchenn hervez an adstumm |- ! scope="row" |Stummoù |Stoke, Crest, Timber, Sporter, Hunter, HMR |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''B14''' zo ur rummad [[Karabinenn|karabinennoù-morailh]] produet gant an embregerezh [[Euskal Herria|euskarat]] [[Bergara (armoù-tan)|Bergara]] abaoe 2017.<ref>{{Es}} TREJO Luis, ''[https://www.ultimocartucho.es/nuevos-rifles-bergara-b14-bmp-hmr-acero-espanol-reconquista-america/ Nuevos rifles BERGARA B14 BMP y HMR]'', war Ultimo Cartucho, 26/03/2027 (lennet d'an 08/05/2024)</ref> Hervez an adstummoù eo ur garabinenn graet evit an tennañ a-bell pe ar [[Chaseal|chase]]. Diazezet eo war ar standard karabinennoù [[Remington 700|Remington 700 short]], ha kalz pezhioù savet evit an eil a c'hell bezañ lakaet war eben.<ref>{{Fr}} ''La carabine Bergara B14-R Custom cal. .22 LR'', Cibles n° 646, miz Ebrel 2024, pp. 82-87</ref> == Liamm diavaez == * {{Fr}} [https://www.bergara.online/en/fr/carabines/serie-b14/ Pajenn ar B14] war lec'hienn Bergara (lennet d'an 08/05/2024) == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù Spagn]] [[Rummad:Armoù Euskal Herria]] h8rml4mxtckhzen18pvufujcqnrgy15 0 171124 2194345 2174187 2026-07-01T22:20:40Z Kestenn 14086 2194345 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Savage Model 110|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Savage 110 BA.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur garabinenn '''Savage Model 110 BA''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = | [[.30-06 Springfield]] ha [[.270 Winchester]] (da gentañ) | [[.204 Ruger]] | [[.22 ARC]] | [[.22-250 Remington]] | [[.22 Creedmoor]] | [[5,56 × 45 mm NATO]] | [[.243 Winchester]] | [[.25 Creedmoor]] | [[.25-06 Remington]] | [[6 mm ARC]] | [[6 mm Creedmoor]] | [[6,5 mm Creedmoor]] | [[6,5 mm PRC]] | [[.260 Remington]] | [[.270 Winchester Short Magnum]] | [[6.8 Western]] | [[7 mm PRC]] | [[7 mm-08 Remington]] | [[7 mm Remington Magnum]] | [[7 mm Backcountry]] | [[.300 AAC Blackout]] | [[.300 HAM'R]] | [[.300 PRC]] | [[.300 Winchester Short Magnum]] | [[.300 Winchester Magnum]] | [[.308 Winchester]] | [[.338 ARC]] | [[.338 Winchester Magnum]] | [[.350 Legend]] | [[.375 Ruger]] | [[.400 Legend]] | [[.450 Bushmaster]] }} |- ! scope="row" |Produer |[[Savage Arms]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1956 |- ! scope="row" |Mare produiñ |Abaoe 1958 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(hervez an adstummoù) |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |War-dro 3,100 kg |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |Etre 508 ha 660 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |Kargerioù fiñv etre 2 ha 4 c'hartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''Savage Model 110''' zo ur rummad [[Karabinenn|karabinennoù-morailh]] kambret evit [[Kartouchenn (arm-tan)|kartouchennoù]] skoet en o c'hreiz, produet abaoe 1957 gant an embregerezh stadunanat [[Savage Arms]]. Produet e vez c'hoazh hiziv an deiz evit meur a seurt tennerien : [[Chaseal|chaseerien]], nerzhioù-surentez pe [[Sportoù tennañ|tennerien sport]]. Unan eus brudetañ karabinennoù stadunanat eil hanterenn an XX{{vet}} kantved eo. == Istor == E-kreiz ar bloavezhioù 1950 e c'houlennas an embregerezh Savage digant e ijinour Nicholas L. Brewer, bet o labourat evit [[Stevens Arms|Stevens]] a-raok an [[Eil Brezel-bed]], sevel ur garabinenn-vorailh nevez gouest da zegemer kartouchennoù skoet en o c'hreiz galloudus<ref name=":0">{{En}} GREENLEAF Bob, ''[https://web.archive.org/web/20240510092104/https://www.savageshooters.com/content.php?105-The-Savage-Model-110-Rifle/view/1 The Savage Model 110 Rifle]'' e Precision Shooting Magazine Vol. 45 n°3, miz Gouere 1997, adembannet war SavageShooters.com e 2004 (lennet d'an 09/05/2024)</ref>. Mervel a reas an ijinour e miz Kerzu 1956<ref>{{En}} ''[https://www.newspapers.com/article/tampa-bay-times-nich-l-brewer-obit/15462663/ Nichols L. Brewer obituaries]'' e Tampa Bay Times, St Petersburg, Florida, 23/12/1956, p. 15</ref> prestik goude bezañ echuet tresañ teknikel ur garabinenn nevez hag a voe anvet '''Model 98''' peogwir e oa da vezañ gwerzhet e 97,95 $. Diwezhatoc'h e voe komprenet e vije diaes gwerzhañ an arm er priz-se : adanvet e voe '''Model 110''' ha gwerzhet e voe e 109,95 $ da gentañ. Kambret e oa da gentañ e [[.30-06 Springfield]] hag e [[.270 Winchester]]. Ar skouerennoù kentañ a voe produet e 1957 ha gwerzhet adalek 1958<ref name=":0" />. Degemeret e voe mat an arm e metoù an dennerien stadunanat. E 1966 e voe degaset kemmoù d'ar [[Karger (armoù-tan)|c'harger]] ha lakaet an [[Draen (armoù)|draen]] da vezañ reoliek. Anvet e voe an adstumm '''Model 110C'''. Soñjet e voe ivez an adstumm-mañ evit izelaat koustoù ar produiñ en ur implijout teknikoù simploc'h. E 1998 e oa 18 adstumm eus ar Model 110 e gwerzh<ref>'''{{En}}''' GREENLEAF Bob, ''[https://web.archive.org/web/20240510092104/https://www.savageshooters.com/content.php?525-The-Savage-Model-110-Rifle-The-Rest-of-the-Story The Savage Model 110 Rifle, The rest of the story],'' e Precision Shooting Magazine Vol. 45 n°9, miz C'hwevrer 1998, adembannet war SavageShooters.com e 2004 (lennet d'an 09/05/2024)</ref>. E 2024 e kinnige an embregerezh Savage 45 adstumm eus ar Model 110, dezhe [[Kalibr (armoù-tan)|kalibroù]], danvezioù pe kanolioù disheñvel.<ref>{{En}} [https://www.savagearms.com/content?p=firearms&a=110 Pajenn ar Model 110] war lec'hienn Savage Arms (lennet d'an 01/07/2026)</ref> == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] [[Rummad:Armoù brezel Ukraina]] 6ee2sj5xjwhv15035jl1ubpejq644id 0 171740 2194339 2192161 2026-07-01T21:49:05Z Kestenn 14086 2194339 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Tikka T3|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Tikka T3 02.01.2008 11-41-55 3156x2128.JPG|frameless|313x313px|]] <br /><br />Ur garabinenn '''Tikka T3''' warni ul [[lunedenn (arm-tan)|lunedenn]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Finland}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = |[[.204 Ruger]]<br>[[.222 Remington]]<br>[[.223 Remington]]<br>[[.22-250 Remington]]<br>[[.243 Winchester]]<br>[[.25-06 Remington]]<br>[[.260 Remington]]<br>[[6,5 mm Creedmoor]]<br>[[6,5 × 55 mm]]<br>[[6,5 mm PRC]]<br>[[.270 Winchester]]<br>[[.270 Winchester Short Magnum]]<br>[[7 mm-08 Remington]]<br>[[7 × 64 mm]]<br>[[7 mm Remington Magnum]]<br>[[.308 Winchester]] / [[7,62 × 51 mm NATO]]<br>[[.30-06 Springfield]]<br>[[.300 Winchester Short Magnum]]<br>[[.300 Winchester Magnum]]<br>[[7,92 × 57 mm Mauser|8×57is]]<br>[[.338 Federal]]<br>[[.338 Winchester Magnum]]<br>[[9,3 × 62 mm]]}} |- ! scope="row" |Produer |[[SAKO]] (dindan an anv [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]]) |- ! scope="row" |Mare produiñ |Abaoe 2003 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |Eus 2,7 kg da 5,1 kg |- ! scope="row" |Hirder |Etre 910 mm ha {{formatnum:1140}} mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |Eus 406 mm betek 620 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 3, 4, 5 pe 6 kartouchenn (war ur golonenn) pe 10 kartouchenn (war div golonenn) |- ! scope="row" |Adstummoù |Meur a hini ; bodet dindan anv ar stumm '''Tikka T3x''' abaoe 2016 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} An '''Tikka T3''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn-vorailh]] produet gant an embregerezh finlandat [[SAKO]] dindan anv e is-merk [[Tikkakoski (embregerezh)|Tikka]] etre 2003 ha 2016. Kambret eo evit a bep seurt [[Munision|munisionoù]] skoet en o c'hreiz. Ur stumm nevez anvet T3x a vez produet abaoe 2016, dezhañ meur a adstumm. Implijet e vez gant [[Chaseal|chaseourien]] ha gant [[Tenner-resisted|tennerien-resisted]] un nebeud broioù. Ar rummad karabinennoù evit munisionoù skoet war o zro [[Tikka T1x|Tikka T1/T1x]] zo deveret anezhi. == Implijerien == [[Restr:OCT-GR1.jpg|kleiz|thumb|Archerien c'hall o pleustriñ war an "arsellet / eneptenn" e 2015.]] Implijet e vez evel [[fuzuilh-resisted]] gant [[Polis|polisoù]] pe [[Lu|armeoù]] un nebeud broioù er bed : * {{Bro-C'hall}} : [[Polis broadel (Bro-C'hall)|Police Nationale]] (500 skouerenn) hag [[Archeriezh vroadel (Bro-C'hall)|Archeriezh Vroadel]] ({{formatnum:1200}} skouerenn, evit unvezioù evel ar ''PSIG'' pe ar ''Garde Républicaine'')<ref>{{Fr}} ''Tikka T3'' war GIGN.org ([https://web.archive.org/web/20061107174450/http://www.gign.org/dossier-du-mois/TIKKA.php diellet])</ref>; * {{India}} : nerzhioù ispisial ar Morlu indian (177 skouerenn)<ref>'''{{En}}''' BEDI Rahul, ''[https://web.archive.org/web/20170518115121/https://www.janes.com/article/62627/indian-navy-special-forces-to-get-177-sniper-rifles Indian Navy special forces to get 177 sniper rifles]'', war Jane's 360, 26/07/2016 (lennet d'ar 05/07/2024)</ref>; * {{Kanada}} : ''Rangers'', anvet C19, gwerzhet war ar marc'had sivil dindan an anv Arctic.<ref>{{En}} ''[https://www.thefirearmblog.com/blog/2016/09/08/will-soon-able-buy-c-19-canadian-ranger-rifle-tikka-introduces-arctic/ You Will Soon Be Able to Own The C-19 Canadian Ranger Rifle – Tikka Introduces the "Arctic"]'' war The Firearms Blog, 08/09/2016 (lennet d'ar 06/07/2024)</ref> == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù Finland]] [[Rummad:Fuzuilhoù-resisted]] gtyd3rstdsc9i7byfj42mnkh47i3ou2 0 171742 2194300 2194173 2026-07-01T17:10:42Z Paganellito 91298 /* Oberennoù a-stroll */ un titl all 2194300 wikitext text/x-wiki '''Pascal Rannou''', ganet d'an 2vet a viz Meurzh 1958 e [[Laval (Mayenne)|Laval]], zo ur [[skrivagner]] hag ur [[skridvarnouriezh|skridvarnour]] breizhat. Kelenner skol-veur eo bet e [[Roazhon]] hag e [[Pariz]]. Arbennigour eo war al lennegezh vreizhek c'hallek. Sinañ a ra ''Paskal Rannou'' pa sav testennoù brezhonek. == Buhez == E dad a oa maer [[Lokeored]]<ref>[[Francis Favereau]], « Du ''penkawr'' gaulois au ''(be)geor'' breton », dans Hildegard Tristram (dir.), ''(Re)Oralisierung'', Tübingen, Gunter Narr, coll. « ScriptOralia », niv. 84, 1996, {{quotation|commune de Loqueffret [...] Pascal Rannou, originaire de cette commune (dont le maire n'est autre que son père}}</ref>. Tapet en doa an agregadur war al lizhiri modern e 1991<ref>[https://www.lemonde.fr/archives/article/1991/08/01/agregations_4007996_1819218.html  Le Monde.fr, 1991-08-01].</ref> ken e yeas da vezañ kelenner-lise e [[Mayenne (kêr)|Mayenne]], a-raok mont da vezañ karget a gentelioù e [[Skol-veur Roazhon 2]] hag e Skol-veur Pariz da c'houde.<br>Souten a reas un dezenn war ar barzh [[Tristan Corbière]] evit mont da vezañ doktor war al Lennegezh. Ar Priz Henri Régnier roet gant an [[Akademiezh gall]] zo aet gant embannadur adwelet e labour. Savet en deus un oberenn bersonel : romantoù, danevelloù ha barzhonegoù, e galleg peurvuiañ. Tost da [[Unvaniezh Demokratel Breizh]] eo bet ken e skrivas en he c'helaouenn, [[Le Peuple breton|Le Peuple breton-Pobl Vreizh]]. Kemeret en doe perzh e emgavioù Begerel, aozet ganti e 2004. == Lennegezhour, skridvarnour ha skrivagner == Arbennigour eo Pascal Rannou war ar skrivagnerien c'hallek e Lennegezh Breizh ha derc'hel a ra d'o lakaat war wel en ur ginnig Tristan Corbière, [[Auguste de Villiers de L'Isle-Adam]], [[Julien Gracq]], [[Eugène Guillevic]], [[Pêr-Jakez Heliaz]]<ref>Posubl eo stagañ an oberour-se ouzh domani al lennegezh c'hallek, p'en doa troet e oberennoù brezhonek e-unan.</ref>, [[Saint-Pol-Roux]], [[Michel Mohrt]] hag all. Astenn a reas tachenn ar studi betek Jean-Loup Trassard, ur skrivagner eus [[Mezven (departamant)|Mezven]], ha [[Gustave Flaubert]] o veajiñ e Breizh. Savet en deus arnodskridoù ha pennadoù war al lennegezh ha renet en deus embannadurioù a-stroll diwar-benn lennegezh Breizh, unan war al lennegezh c'hallek hag unan all war al [[lennegezh vrezhonek]]. == Embannadennoù == ===Arnodskridoù=== * ''Guillevic : du menhir au poème'', Montroulez, Skol Vreizh, 1991. * ''Visages de Tristan Corbière'', Montroulez, Skol Vreizh, 1995. * ''Inventaire d'un héritage, essai sur l'œuvre de Pierre-Jakez Hélias'', An Here, 1997. * ''Dictionnaire des écrivains bretons du XXe siècle'', Marc Gontard (renerezh), Presses universitaires de Rennes, 2002. * ''Pierre-Jakez Hélias : l'homme et l’œuvre'', adembannadur adwelet hag hizivaet diwar ''Inventaire d'un héritage'' (1997), Gourin, Embann ar Menezioù Du, 2014. * ''De Corbière à Tristan, Les Amours jaunes : une quête de l'identité'', [[Honoré Champion]], 2006. {{ISBN|2745314823}}. Tezenn adwelet evit an embann. [[Priz Henri de Régnier]] (2007). Adembannet e 2019 {{ISBN|978-2-7453-5303-0 }}. === Oberennoù a-stroll === * ''La Littérature bretonne de langue française'', renet gant P.Rannou, pennadoù all gant François Labbé, [[Philippe Walter]], [[Thierry Glon]], [[Alain-Gabriel Monot]], [[Jean Balcou]], [[Eugène Bérest]], Yannick Pelletier, [[Hervé Carn]], Jakeza Le Lay, Nathalie Caradec, [[Erwan Chartier]] & Maël Rannou, Gourin, Fouenant, Yoran Embanner, 466 p., 2020. {{ISBN|978-2-36785-034-4}} * ''La Littérature en langue bretonne des origines à nos jours'', kenrenet gant [[Cédric Choplin]], [[Tristan Loarer]] & [[Myriam Guillevic]], Gourin, Embann ar Menezioù Du, 2024. {{ISBN|978-2-49469-31-11}} * ''Dictionnaire des monts d'Arrée'', renet gant [[François de Beaulieu]], reizhet, adlennet gant P. Rannou, ha skrivet gantañ pennadoù diwar [[P.-J. Hélias]], [[Youenn Gwernig]], [[Fanch Abgrall]], romant ''Claude Jégou, paysan de l'Arrée'' gant [[Yves Le Febvre]], [[Anatole Le Braz]], [[Charles Le Goffic]], bourk [[Lokeored]], istor makis [[Sant-Herbot]]... === Teskad barzhonegoù === * ''Les Trajectoires lumineuses'', rakskrid gant [[Eugène Guillevic]] [[Brest]], L'Authenticiste, 1996. Barzhonegoù embannet barzh ''Arpa'', ''[[Encres vives]]'', ''Spered Gouez'', ''Ar Men'', ''Hopala!''. === Romantoù === * ''Sentinelles de la mémoire'', [[Coop Breizh]] 1999. * ''Un Tyran du bocage'', [[L'Harmattan]], Pariz, 2002. * ''Noire, la neige'', Marsilha, Parenthèses, 2008. ==== Danevelloù brezhonek ==== * ''Un bon petit diable/Un diaoul a ganfart (divyezhek galleg-brezhoneg), ''Hopala!'', niv. 44, Meurzh 2014. * ''Balthazar war dec'h'' (''Balthazar ou l'ultime évasion''), ''Al Liamm'', niv. 415, Meurzh-Ebrel 2016. * ''Ur Requiem e Breizh'' (troet diwar ''Un Requiem breton''), ''Al Liamm'', niv. 422, Mae 2017. * ''Ur plac'h yaouank barzh ar gêr vras'', ''Ya!'', niv. 646, 27 a viz Here 2017. * ''Hañmm-himm'', ''Ya!'' niv. 659 ha 660, miz Genver 2018. * ''Rock Land'', ''Al Liamm'', niv. 433, Meurzh-Ebrel 2019. =Notennoù ha daveennoù= {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Rannou, Pascal}} [[Rummad:Emsaverien Breizh]] [[Rummad:Lennegezh vrezhonek]] [[Rummad:Skrivagnerien vrezhonek]] [[Rummad:Skrivagnerien Breizh]] [[Rummad:Skrivagnerien Bro-C'hall]] [[Rummad:Kelennerien Skol-veur Roazhon 2]] [[Rummad:Ganedigezhioù 1958]] ec7cu24apiz5bsdmye9vvcy7b824jay 0 171792 2194378 2111245 2026-07-02T09:54:34Z Huñvreüs 54570 /* Red-micher */ ++ 2194378 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Carlos Alcaraz''', ganet d’an {{deiziad|5|Mae|2003}} en [[El Palmar]] ([[rannvro Murcia]], [[Spagn]]), zo ur c’hoarier [[tennis]] spagnol a-vicher abaoe 2018. ==Red-micher== Meur a dournamant eus ar re bouezusañ en deus gouzenet<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.lequipe.fr/Tennis/TennisFicheJoueur9993.html |title=Carlos Alcaraz |publisher=L’Équipe}}</ref>. * an US Open e 2022 ha 2025 * Roland Garros e 2024 ha 2025 * Wimbledon e 2023 ha 2024 * Open Aostralia e 2026 ==Daveoù== {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Alcaraz, Carlos}} [[Rummad:Ganedigezhioù 2003]] [[Rummad:Tenniserien Spagn]] fyiaswmbjg0u15gasbwkg0ewfk24ifs 0 172013 2194329 2174213 2026-07-01T21:31:40Z Kestenn 14086 2194329 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Browning M1919|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Browning M1919a.png|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur vindrailherez '''Browning M1919''' (stumm A4) war he zrebez |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{SUA}} |- ! scope="row" |Doare |[[Mindrailherez]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil, yenaet dre aer |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = |'''Stumm orin'''<br>[[.30-06 Springfield]]<br>'''Stummoù goude an Eil Brezel-bed'''<br>[[7,62 × 51 mm NATO]]<br>'''Stummoù produet er-maez eus SUA pe evit ar marc'had sivil'''<br>[[7,62 × 51 mm NATO]]<br>[[.303 British]]<br>[[7,92 × 57 mm Mauser]]<br>[[6,5 × 55 mm|6,5 × 55 mm Mauser]]<br>[[.22 Long Rifle]]<br>[[7,62 × 54 mm R]]<br>[[8 × 63 mm patron m/32]]<br>[[7,65 × 53 mm Mauser]]<br>[[7,5 × 54 mm 1929C]]}} |- ! scope="row" |Produerien |[[Buffalo Arms Corporation]]<br>[[Rock Island Arsenal]]<br>[[Nexteer Automotive|Saginaw Steering Gear]], ur rann eus [[General Motors]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |Abaoe 1919 |- ! scope="row" |Niver produet |War-dro {{formatnum:500000}} |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm A4) |- ! scope="row" |Mas hollek (hep daoubez pe trebez) |14 kg |- ! scope="row" |Hirder |964 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |610 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Hed-tenn pleustrek |{{formatnum:1400}} m |- ! scope="row" |Lusk-tennañ |Etre 400 ha 600 tenn/mn |- ! scope="row" |Tizh mont e-maez ar boledoù |853 m/s |- ! scope="row" |Endalc'h |Gourizoù 250 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |A |- |} Ar '''Browning M1919''' zo ur [[Mindrailherez|vindrailherez]] skañv ijinet gant [[John Browning]] e 1918 hag implijet stank gant kalz broioù er bed etre 1919 ha trede kard an XX{{Vet}} kantved. == Istor hag implij == An M1919 zo deveret eus ar vindrailherez [[Browning M1917]]<ref name=":0">{{Fr}} CADIOU Yves, ''Les Colt, Volume 4'', Éditions du Portail, 1999, pp. 66-67</ref> implijet e dibenn ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]] gant [[arme ar Stadoù-Unanet]]. An M1917 a veze yenaet dre zour, met ne oa ket aes da implijout ar sistem-mañ war garbedoù. E dibenn 1918 e kinnigas John Browning ur stumm nevez, yenaet dre ur mañchon didoullet tro-dro d'e ganol<ref name=":1">{{Fr}} McNAB Chris, ''Armes à feu Encyclopédie visuelle'', L'Imprévu, 2022, p. 248</ref>. Dibabet e voe buan gant arme ar Stadoù-Unanet hag implijet e voe adalek 1919 dindan an anv M1919. Kambret e oa e [[.30-06 Springfield]] evel ar fuzuilhoù standart [[Springfield M1903]] implijet d'ar mare-se. [[Restr:Resting on Peleliu Island.jpg|kleiz|thumb|Soudarded an [[United States Marine Corps|US Marine Corps]] gante ur vindrailherez M1919 da vare [[emgann Peleliu]] (miz Gwengolo - Miz Du 1944)]] Klask a reas an arme stadunanat ledanaat implij ar vindrailherez d'ar soudarded war o zreid oc'h ouzhpennañ un [[Geriaoueg an armoù-tan#Daoubez|daoubez]] hag ur [[Kouch (arm-tan)|c'houch]] dezhi. '''M1919 A1''' e voe anvet ar stumm-se. Er bloavezhioù 1920 ha deroù ar bloavezhioù 1930 e voe savet stummoù nevez, dezhe kemmoù bihan (stummoù '''A2''' hag '''A3'''). E 1936 e voe kinniget ar stumm '''M1919 A4''', dezhañ ur c'hanol hiroc'h ha tevoc'h, hag ur pech e beg ar c'hanol evit adimplijout gwelloc'h gazoù an tennoù e gwikefre an arm. Ar stumm-mañ a voe an hini produetañ dre ma servijas en [[Eil Brezel-bed]]. Ouzhpenn d'an implij gant an droaderien e voe montet war garbedoù a bep seurt : kirri [[Willys MB|Jeep]], halftracks, kamionoù [[GMC CCKV]]<ref name=":0" />, tankoù [[M3 Stuart]], [[M3 Grant/Lee]], [[M4 Sherman]], [[M24 Chaffee]] hag [[M26 Pershing]]<ref>{{Fr}} FOSS Christopher F., ''Chars de la 2e Guerre Mondiale'', PML Éditions, 1994, pp. 120-138</ref>. Goude ar brezel e voe savet stummoù all, kambret tamm-ha-tamm e [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] evit kordañ gant standardoù nevez [[Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]]. Implijet e voe an M1919 war tachennoù-emgann [[Brezel Korea|brezelioù Korea]] ha [[Brezel Viêt Nam|Viêt Nam]] dreist-holl. Ar [[M60 (mindrailherez)|vindrailherez M60]] a gemeras tamm-ha-tamm he flas e arme ar Stadoù-Unanet adalek deroù ar bloavezhioù 1960. Implijet e vez gant armeoù 'zo er bed hiziv-an-deiz c'hoazh<ref name=":1" />. == Daveennoù == {{Daveoù}} {{WW2SUATroad}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Mindrailherezioù]] [[Rummad:Armoù SUA]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Armoù Brezel Vietnam]] [[Rummad:Armoù Brezel Korea]] 3sn8xjc2ojah6xaxgl6lcdmx2t024pu 2194330 2194329 2026-07-01T21:34:55Z Kestenn 14086 2194330 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Browning M1919|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Browning M1919a.png|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur vindrailherez '''Browning M1919''' (stumm A4) war he zrebez |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{SUA}} |- ! scope="row" |Doare |[[Mindrailherez]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil berr ar c'hanol, yenaet dre aer |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = |'''Stumm orin'''<br>[[.30-06 Springfield]]<br>'''Stummoù goude an Eil Brezel-bed'''<br>[[7,62 × 51 mm NATO]]<br>'''Stummoù produet er-maez eus SUA pe evit ar marc'had sivil'''<br>[[7,62 × 51 mm NATO]]<br>[[.303 British]]<br>[[7,92 × 57 mm Mauser]]<br>[[6,5 × 55 mm|6,5 × 55 mm Mauser]]<br>[[.22 Long Rifle]]<br>[[7,62 × 54 mm R]]<br>[[8 × 63 mm patron m/32]]<br>[[7,65 × 53 mm Mauser]]<br>[[7,5 × 54 mm 1929C]]}} |- ! scope="row" |Produerien |[[Buffalo Arms Corporation]]<br>[[Rock Island Arsenal]]<br>[[Nexteer Automotive|Saginaw Steering Gear]], ur rann eus [[General Motors]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |Abaoe 1919 |- ! scope="row" |Niver produet |War-dro {{formatnum:500000}} |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(stumm A4) |- ! scope="row" |Mas hollek (hep daoubez pe trebez) |14 kg |- ! scope="row" |Hirder |964 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |610 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Hed-tenn pleustrek |{{formatnum:1400}} m |- ! scope="row" |Lusk-tennañ |Etre 400 ha 600 tenn/mn |- ! scope="row" |Tizh ar boledoù V₀ |853 m/s |- ! scope="row" |Endalc'h |Gourizoù 250 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |A |- |} Ar '''Browning M1919''' zo ur [[Mindrailherez|vindrailherez]] skañv ijinet gant [[John Browning]] e 1918 hag implijet stank gant kalz broioù er bed etre 1919 ha trede kard an XX{{Vet}} kantved. == Istor hag implij == An M1919 zo deveret eus ar vindrailherez [[Browning M1917]]<ref name=":0">{{Fr}} CADIOU Yves, ''Les Colt, Volume 4'', Éditions du Portail, 1999, pp. 66-67</ref> implijet e dibenn ar [[Brezel-bed kentañ|Brezel-bed Kentañ]] gant [[arme ar Stadoù-Unanet]]. An M1917 a veze yenaet dre zour, met ne oa ket aes da implijout ar sistem-mañ war garbedoù. E dibenn 1918 e kinnigas John Browning ur stumm nevez, yenaet dre ur mañchon didoullet tro-dro d'e ganol<ref name=":1">{{Fr}} McNAB Chris, ''Armes à feu Encyclopédie visuelle'', L'Imprévu, 2022, p. 248</ref>. Dibabet e voe buan gant arme ar Stadoù-Unanet hag implijet e voe adalek 1919 dindan an anv M1919. Kambret e oa e [[.30-06 Springfield]] evel ar fuzuilhoù standart [[Springfield M1903]] implijet d'ar mare-se. [[Restr:Resting on Peleliu Island.jpg|kleiz|thumb|Soudarded an [[United States Marine Corps|US Marine Corps]] gante ur vindrailherez M1919 da vare [[emgann Peleliu]] (miz Gwengolo - Miz Du 1944)]] Klask a reas an arme stadunanat ledanaat implij ar vindrailherez d'ar soudarded war o zreid oc'h ouzhpennañ un [[Geriaoueg an armoù-tan#Daoubez|daoubez]] hag ur [[Kouch (arm-tan)|c'houch]] dezhi. '''M1919 A1''' e voe anvet ar stumm-se. Er bloavezhioù 1920 ha deroù ar bloavezhioù 1930 e voe savet stummoù nevez, dezhe kemmoù bihan (stummoù '''A2''' hag '''A3'''). E 1936 e voe kinniget ar stumm '''M1919 A4''', dezhañ ur c'hanol hiroc'h ha tevoc'h, hag ur pech e beg ar c'hanol evit adimplijout gwelloc'h gazoù an tennoù e gwikefre an arm. Ar stumm-mañ a voe an hini produetañ dre ma servijas en [[Eil Brezel-bed]]. Ouzhpenn d'an implij gant an droaderien e voe montet war garbedoù a bep seurt : kirri [[Willys MB|Jeep]], halftracks, kamionoù [[GMC CCKV]]<ref name=":0" />, tankoù [[M3 Stuart]], [[M3 Grant/Lee]], [[M4 Sherman]], [[M24 Chaffee]] hag [[M26 Pershing]]<ref>{{Fr}} FOSS Christopher F., ''Chars de la 2e Guerre Mondiale'', PML Éditions, 1994, pp. 120-138</ref>. Goude ar brezel e voe savet stummoù all, kambret tamm-ha-tamm e [[7,62 × 51 mm NATO|7,62 × 51 mm]] evit kordañ gant standardoù nevez [[Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]]. Implijet e voe an M1919 war tachennoù-emgann [[Brezel Korea|brezelioù Korea]] ha [[Brezel Viêt Nam|Viêt Nam]] dreist-holl. Ar [[M60 (mindrailherez)|vindrailherez M60]] a gemeras tamm-ha-tamm he flas e arme ar Stadoù-Unanet adalek deroù ar bloavezhioù 1960. Implijet e vez gant armeoù 'zo er bed hiziv-an-deiz c'hoazh<ref name=":1" />. == Daveennoù == {{Daveoù}} {{WW2SUATroad}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Mindrailherezioù]] [[Rummad:Armoù SUA]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Armoù Brezel Vietnam]] [[Rummad:Armoù Brezel Korea]] 3e0i8cg347rsgwleporuf7fu4rvm8jw 0 173645 2194332 2174168 2026-07-01T21:36:00Z Kestenn 14086 2194332 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Mossberg Patriot|696969|talbenn defaut|FFF}} |- |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = |[[6,5 mm Creedmoor]]<br>[[7 mm Remington Magnum]]<br>[[7 mm-08 Remington]]<br>[[.350 Legend]]<br>[[6,5 mm PRC]]<br>[[.243 Winchester]]<br>[[.25-06 Remington]]<br>[[.270 Winchester]]<br>[[.30-06 Springfield]]<br>[[.300 Winchester Magnum]]<br>[[.308 Winchester]]<br>[[.338 Winchester Magnum]]<br>[[.375 Ruger]]<br>[[.450 Bushmaster]]<br>[[7 mm PRC]]<br>[[.400 Legend]]}} |- ! scope="row" |Produer |[[O.F. Mossberg & Sons|Mossberg]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |Abaoe 2015 |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>Stumm diazez ''Walnut'' |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |3,17 kg |- ! scope="row" |Hirder |{{formatnum:1085}} mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |558 mm (22')<br>Stummoù all e 16¼, 18, 20 ha 24 meutad |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 3, 4, 5, 7 pe 10 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''Mossberg Patriot''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn-vorailh]] produet abaoe 2015 gant an embregerezh stadunanat [[O.F. Mossberg & Sons|Mossberg]]. Un arm simpl eo, savet evit bezañ marc'hadmat ha gwerzhet d'ar chaseourien dreist-holl<ref>{{En}} SUNDRA Jon R., ''[https://www.rifleshootermag.com/editorial/mossberg-patriot-review/83515 Mossberg Patriot Review]'', Rifle Shooter, 23/11/2015 (lennet d'an 02/02/2025)</ref>. Kambret eo evit meur a [[Munision|vunision]] skoet en o c'hreiz disheñvel, eus ar [[6,5 mm Creedmoor]] d'ar [[.450 Bushmaster]]. Meur a stumm a stumm a zo dezhi, dezhe hirderioù kanolioù ha danvez lammoù (koad kraoñ, danvez sintetek pe polimer) a bep seurt, met heñvel e chom gwikefre o [[Kulasenn (armoù-tan)|c'hulasenn]]. [[Karger (armoù-tan)|Kargerioù fiñv]] disheñvel o endalc'hoù a gaver ivez hervez [[Kalibr (armoù-tan)|kalibr]] ar c'hartouchennoù implijet. == Er sevenadur == Gwelet e vez ar Mossberg Patriot e koulzadoù 5, 6 ha 7 ar stirad ''[[Fear The Walking Dead (stirad)|Fear The Walking Dead]]''. Ur c'hammamzeriad eo, p'eo sañset c'hoarvezout darvoudoù ar c'houlzadoù-se a-raok 2015<ref>{{En}} ''[https://www.imfdb.org/wiki/Mossberg_Patriot Mossberg Patriot]'', IMFDB (lennet d'an 02/02/2025)</ref>. == Liammoù diavaez == * {{En}} [https://www.mossberg.com/firearms/action/centerfire.html?mb_model_family=Patriot%E2%84%A2 Adstummoù ar garabinenn produet hiziv an deiz] war lec'hienn Mossberg (lennet d'an 02/02/2025) == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] fhexd6xf7fyxzqjiv7rljdyfxc4lwfa 0 173887 2194361 2194141 2026-07-02T08:49:40Z Tanjee 563 /* N */ 2194361 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ [[File:United Nations stamp from Slovakia, 2020.png|dehou|300px]] *Kavet e vo amañ ur '''roll eus an ensavadurioù o deus embannet timbroù-post''' e-pad ur mare bennak abaoe ma oa bet lakaet e gwerzh an timbroù kentañ e 1840. Er roll e kaver kement seurt ensavadurioù gouarnamant pe aozadurioù aotreet ent-ofisiel o deus embannet timbroù dibar evit ar postoù. En o zouez e kaver Stadoù dizalc’h, trevadennoù, proviñsoù, stadoù-kêr, burevioù-post er broioù estren, aozadurioù etrebroadel ha luskadoù dispac'hel. *Statud pep hini anezho zo bet merket, ha resisaet emdroadur pep tiriad hervez red an istor. *Ur pennger nevez zo kinniget evit doujañ ouzh an alc’hwez a gaver war an timbr, hag alies pa gemm statud ar vro (trevadenn deuet da Stad dizalc’h da skwer). *An darn vrasañ eus an ensavadurioù-se a zo istorel ha lod anezho n'o deus bet nemet ur prantad berr tre. An dimbrawourien a ra alies « broioù marv » eus ar broioù dezho ensavadurioù na embannont ket mui timbroù. *Ouzhpennet ez eus bet un * e fin anv ur vro pa c’hoarvez dezhi bezañ hiziv e-maez reolennoù [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] o vezañ n’eo ket anavezet ez-ofisiel he melestradurezh gant an darn vrasañ eus Stadoù all ar Bed. Broioù zo o deus embannet o frankiz hep asant ar Stad e oant enni (Somaliland, Abc’hazia…) hag an timbroù dindan o anv a vez implijet er vro hepken, ket evit kas lizhiri d’an estrenvro. Pennoù-bras an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]] ha katalogoù timbrawouriezh a embann n’int nemet falstimbroù, daoust d’o implij. N’eus ket kaoz avat eus an timbroù embannet gant forbaned pe emsaverien en harlu, pell-pell diouzh ar broioù m'int sañset bezañ implijet (Nagaland, inizi Skos, Republik Saharaoui…). {| class="wikitable" style="margin:auto; margin-top:25px; font-size:1.2em; font-weight:bold;" |- | style="padding:10px;" | [[#I|I]] • [[#J|J]] • [[#K|K]] • [[#L|L]] • [[#M|M]] • [[#N|N]] • [[#O|O]] • [[#P|P]] |} == I == === [[Timbroù Idar|Idar]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : Idar State (1939-1944) *Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]] === [[Timbroù Ifni|Ifni]] === [[File:Stamp of Ifni - 1953 - Colnect 174887 - Pro infancia.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Tiriad dindan dalc’h [[Spagn]] (1912-1958). Proviñs Spagn (1958-1969). Staget ouzh Maroko e 1969. *Alc’hwez : ** Timbroù Spagn dreistmoullet TERRITORIO DE IFNI (1941-42 ha 1949) ** Territorio de Ifni España (1943) ** [[Ifni]] (1950-1960) ** Ifni España (1960-1968) === [[Timbroù Ikaria|Ikaria]] === *Statud : Enez ar Mor Egea. Tiriad emren a-raok bezañ ul lodenn eus Stad Gres. *Alc’hwez : ** ΕΛΕΥOEPA ΓOΛITEIA (1912) ** Timbroù Gres dreistmoullet gant ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔIOIKHΣIΣ (= Melestradurezh Bro-C’hres) (1913) === [[Timbroù Indez Breizh-Veur|Indez Breizh-Veur]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet etre 1764 ha 1947. Tiriadoù India, [[Pakistan]], [[Birmania]] ha [[Bangladesh]] bremañ. Melestradurezh Kompagnunezh Indez (‘[[East India Company]]’) betek 1858. Prantad ar [[Raj breizhveuriat]] (1858-1947). *Alc’hwez : ** India ha poltred ar rouanez Victoria (1854) ** East India Postage ha poltred Victoria (1855-1879) ** India Postage (1882-1946) *Pennadoù kar : [[Timbroù India]] [[Timbroù Pakistan]] === [[Timbroù Indez nederlandat|Indez nederlandat]] === *Statud : Trevadenn an [[Izelvroioù]]. Aloubadeg Japan (1941-1945). Emrenerezh (1945-1948). Stad dizalc’h dindan anv [[Indonezia]] abaoe 1945, anavezet e 1949. *Alc’hwez : ** Nederl. Indie (1864) ** Ned. Indie (1870-1890 ha 1913-1932) ** Nederlandsch Indie (1902-1913) ** Nederl. Indie pe Ned Indie pe Nederlandsch Indie (1914-1948) ** Timbroù e lizherenneg japananek (1943) ** Repoeblik Indonesia (1946) ** Timbroù dreistmoullet gant <small>INDONESIA</small> (1948-1949) === [[Timbroù Indez portugalat|Indez portugalat]] === [[File:Daman, Dadra, Nagar Haveli stamp - 1957.jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadennoù Portugal (Goa, Daman ha Diu). Proviñs Portugal (1954-1974). Aloubadeg India e 1961. Staget ouzh India e 1974. *Alc’hwez : ** India Port. (1871-1877) **India Portugueza (1879-1886) ** India Portugal (1895-1913) ** India Republica Portuguesa (1913-1925) **India (1931-1933) ** Estado da India (1946-1948)) ** India Portuguesa (1948-1953) ** Estado da India Republica Portuguesa (1954-1962) === [[Timbroù Indez-Sina c'hall|Indez-Sina c’hall]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall. Unvaniezh trevadennoù ha gwarezvaoù [[Kochin-Sina]], [[Kambodja]], [[Annam ha Tonkin]] e 1888, [[Laos]] e 1893 ha [[Kouang-Tcheou]] e 1900. Melestradurezh Japan (1940-1944). *Alc’hwez : ** Timbroù an trevadennoù dreistmoullet <small>INDO-CHINE 1889</small> (1889) ** Indochine (1892-1900) ** Indochine française (1904-1906) ** Indo-Chine RF (1907-1922) ** Indochine RF (1922-1941) pe Indochine EF (1941-1944) === [[Timbroù India|India]] === [[File:Stamp of India - 1957 - Colnect 138016 - 1 - Map of India.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (Indez Breizh-Veur) etre 1764 ha 1947. Dominion (1947-1950). Republik kevreadel (abaoe 1950) *Alc’hwez (lizherenneg latin ha hindieg) : India भारत (abaoe 1947). === [[Timbroù India - Tiriadoù gall|India – Tiriadoù gall]] === * Statud : Tiriadoù dindan dalc’h Bro-C’hall abaoe 1763 : [[Pondichery]], [[Chandernagor]], [[Yanaon]], [[Mahe]] ha [[Karikal]]. Staget ouzh Stad India e 1954. *Alc’hwez : ** Etablissements de l’Inde (1892-1903) ** Etablissements Français dans l’Inde (1903-1937 ha 1943-1952) ** ETABts FRANÇAIS DANS l’INDE (1938) pe Ets FRANÇAIS DANS l’INDE (1939) ** Ets FRANÇAIS DANS L’INDE (1941-1942) [[File:Stamp of Indonesia - 2019 - Colnect 852810 - Map of Indonesia.jpeg|dehou|250px]] === [[Timbroù Indonezia|Indonezia]] === *Statud : Trevadenn an Izelevroioù dindan anv [[Indez Nederlandat ar Reter]] betek 1949. Republik dizalc’h abaoe 1950. *Alc’hwez : ** Republik Indonesia (1950-2000) ** Indonesia (abaoe 2000) === [[Timbroù Ingria|Ingria]] === [[File:Ingria 1920.JPG|dehou|150px]] *Statud : Tiriad e Su [[Karelia]] emren. Staget ouzh [[Rusia]] e 1920 *Alc’hwez : Pohjois-Inkerin (1920) === [[Timbroù Inhambane|Inhambane]] === *Statud : Trevadenn Portugal. Staget ouzh trevadenn Mozambik e 1920. *Alc’hwez : ** Timbroù Mozambik dreistmoullet “Inhambane” (1895) ** Inhambane (1903-1917) ** Timbroù Afrika Portugaleg dreistmoullet “Republica Inhabane” (1913) *Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]] === [[Timbroù Inini|Inini]] === * Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1930-1946). Staget ouzh Departamant Gwiana c’hall e 1946. *Alc’hwez : Timbroù Gwiana c’hall dreistmoullet “Territoire de l’Inini » (1931-1944) *Pennad kar : [[Timbroù Gwiana c’hall]] === [[Timbroù Irak|Irak]] === [[File:Stamp IQ 1966 50f.jpg|dehou|200px]] *Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh otoman betek 1918. Tiriad dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (1918-1932). Stad dizalc’h abaoe 1932. Rouantelezh (1932-1958). Republik abaoe 1958. Aloubadeg ar Stadoù-Unanet (2003-2011). *Alc’hwez : ** Timbroù Turkia dreistmoullet « Baghdad in British Occupation » (1917) ** Timbroù Turkia dreistmoullet « Iraq in British Occupation » (1919-1921) ** Timbroù Turkia dreistmoullet « Postage I.E.F’.D’D’ » (1919) ** Iraq (1919-1958) ** Republic of Iraq (1958-1985) ** Iraq (abaoe 1985) === [[Timbroù Iran (Persia)|Iran (Persia)]] === [[File:1986 "7th Anniversary of The Establishment of The Islamic Republic of Iran" stamp.jpg|dehou|200px]] *Statud : Rouantelezh Persia (betek 1925). Gouarnamant berrbad (1925). Impalaeriezh (1925-1979). Republik islamaek (abaoe 1979). *Alc’hwez : ** Arouez al leon (1870-1875) ** Poltred ar roue Nasr el Din (1876-1889) ** Postes persanes e lizherenneg latin ha perseg (1889-1925 ha 1935) ** Timbroù dreistmoullet (1925) ** Timbroù dreistmoullet « Règne de Pahlavi » (1926) ** Postes iraniennes e lizherennoù latin pe perseg (1935-1950) ** Iran e lizherenneg latin ha perseg (1950-1979) ** The Islamic Republic of Iran pe Republique islamique de l’Iran (1979) ** R.I. [[Iran]] (1980-1986) ** Islamic Republic of Iran pe I.R. Iran (abaoe 1986) === [[Timbroù Island|Island]] === [[File:Iceland 1949 Mi 261 stamp (75th anniversary of the UPU. Map of Iceland and UPU Monument, Bern, Switzerland).jpg|dehou|200px]] *Statud : Tiriad dindan dalc’h [[Danmark]] (1814-1918). Stad dizalc’h (abaoe 1918). [[Island|Republik]] abaoe 1944. *Alc’hwez : Island (abaoe 1873) === [[Timbroù Israël|Israël]] === *Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman betek 1917. Melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet (1918-1948). Stad dizalc’h abaoe 1948. *Alc’hwez : ** יִשְׂרָאֵל إسرائيل ** Israel יִשְׂרָאֵל إسرائيل (abaoe 1948) === [[Timbroù Istria|Istria]] === *Statud : Tiriad rannet etre Italia, Kroatia ha Slovenia. *Alc’hwez : ** Timbroù Italia dreistmoullet gant ISTRA ha talvoud-gwerzh e Lira (1945) ** Timbroù [[Republik Sokial Italia]] dreistmoullet gant 3-V-1945 FIUME RIJEKA (1945) ** Istra Slovensko Primorje (Sloveneg) hag Istria Littorale Sloveno (Italianeg) (1945-1946) === [[Timbroù Italia|Italia]] === [[File:Europa 1975 Italia 02.jpg|dehou|200px]] *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1861. Unvaniezh dugelezhioù ha rouantelezhioù italian etre 1860 ha 1870. Rouantelezh (1860-1945). Aloubadeg Kevredidi an Eil Brezel-bed (1943). Republik abaoe 1946. *Alc’hwez : ** Poltred ar roue [[Vittorio Emanuele II]] (1862) ** Postale Italiano (1863) ** Poste italiane (1879-1942 ha 1944-1951) ** <small>ALLIED MILITARY POSTAGE</small> dreistmoullet ITALY (1943). ** Timbroù Itaia dreistmoullet gant <small>GOVERNO MILITARE ALLEATO</small> (1943) ** Repubblica italiana (1951-1955) ** Poste italiane (1955-1969) ** Italia (abaoe 1969) === [[Timbroù Republik Sokial Italia |Republik Sokial Italia]] === *Statud : Stad-suj Alamagn e broioù hanternoz ha kreiz Italia etre miz Gwengolo 1943 ha miz Ebrel 1945. *Alc’hwez : ** Timbroù Italia dreistmoullet gant G.N.R. (=Guardia Nazionale Repubblicana) (1944) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant « Repubblica Sociale Italiana » ha tresadenn-arouez ar faskouriezh (1944) ** Poste Repubblica Sociale Italiana pe Poste Repub. Sociale Italiana (1944) === [[Timbroù Itron Varia Madagaskar|Itron Varia Madagaskar]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall. Enezenn e reter [[Madagaskar]]. *Alc’hwez : Sainte-Marie Madagascar (1894) === [[Timbroù Iwerzhon|Iwerzhon]] === [[File:Europa 1982 Eire 02.jpg|dehou|300px]] *Statud : Stad Dieub (1922-1937). Stad dizalc’h (1937-1948). Republik abaoe 1949, dindan anv ÉIRE. Ul lodenn eus [[Iwerzhon]] a zo dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet. *Alc’hwez : ** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet ‘’Rialtas Sealadach na hÉireann’’ 1922 (1922) ** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet ‘’Saorstát Éireann 1922’’ (1922) ** Eire pe Éire (abaoe 1922-24) === [[Timbroù Izelvroioù|Izelvroioù]] === *Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh) enni peder vro : un tiriad en Europa ha teir enezenn tramor emren ([[Aruba]], [[Sint Maarten (stad)|Sint Maarten]] ha [[Kòrsou|Curaçao)]]. *Alc’hwez : ** Poltred ar roue (1852) ** Koninkrijk der Nederlanden (1898-1923) ** Nederland (abaoe 1852) *Pennadoù kar : [[Timbroù Aruba]] [[Timbroù Sint Maarten]] [[Timbroù Curaçao]] === [[Timbroù Izelvroioù ar C’harib|Izelvroioù ar C’harib]] === *Statud : Ul lodenn eus an [[Antilhez Nederlandat]] (betek 2010). Tiriadoù emren e Rouantelezh an Izelvroioù abaoe 1986 (‘’’Caribisch Nederland’’’ e neerlandeg). *Alc’hwez : Caribisch Nederland mui anv un enezenn : [[Bonaire]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] (abaoe 2010). == J == === [[Timbroù Jaipour|Jaipour]] === [[File:Stamp of Jaipur - 1906 - Colnect 942664 - Chariot of Surya.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : ** Jaipur State (1904-1949) ** Timbroù Jaipour dreistmoullet RAJASTHAN राजस्थान (1950) *Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]] === [[Timbroù Jamaika|Jamaika]] === [[File:1938 4d Jamaica postage stamp.jpg|dehou|200px]] *Statud : trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (betek 1945). Emrenerezh (1945-1962). Stad dizalc’h abaoe 1962. *Alc’hwez : Jamaica (abaoe 1860) === [[Timbroù Jammu-ha-Kachmir|Jammu-ha-Kachmir]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] ha Sina abaoe 1947, goulennet ul lodenn anezhi gant [[Pakistan]]. *Alc’hwez : Lizherennoù penjabieg (1856-1886) *Pennad kar : [[Timbroù India]] [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] === [[Timbroù Timbroù Japan|Japan]] === [[File:Japan 1949 Mi 466 stamp (75th anniversary of the UPU. Japan map and envelopes forming '75').jpg|dehou|150px]] *Statud : Stad dizalc’h (impalaeriezh). *Alc’hwez : ** Lizherenneg japanek (1871-1937) ** Fleurenn lotuz (adalek 1876-1896) ** Imperial Japanese Post (1888) ** 便郵國帝本日大 (1937-1946) ** 便郵本日 (1946-1947) ** 日本郵便 (1947-1966) ** 日本郵便 NIPPON (abaoe 1966) === [[Timbroù Jasdan|Jasdan]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : Arouez an heol (1942) *Pennad kar : [[Timbroù India]] [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] === [[Timbroù Jerzenez|Jerzenez]] === *Statud : Tiriad-suj Kurunenn Breizh-Veur hag emren. *Alc’hwez : Jersey (abaoe 1969) *Pennadoù kar : [[Timbroù Gwernenez]] [[Timbroù Aldernez]] === [[Timbroù Jhalawar|Jhalawar ]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : Arouez un doueez o tañsal (1887-1890) *Pennad kar : [[Timbroù India]] [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] === [[Timbroù Jhind|Jhind]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1948. ** Lizherennoù ourdoueg (?) (1874-1888) ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant <small>JHIND STATE</small> (1885 ha 1886-1923) ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant <small>JEEND STATE</small> (1885-1886) ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant <small>JIND STATE</small> (1914-1943) *Pennad kar : [[Timbroù India]] [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] === [[Timbroù Jibraltar|Jibraltar]] === [[File:Stamp of Gibraltar - 1957 - Colnect 599575 - 1 - Europa Point.jpeg|dehou|250px]] *Statud : Tiriad tramor Breizh-Veur (‘’’British Overseas Territories’’’) abaoe 2009. *Alc’hwez : Gibraltar (abaoe 1886) === [[Timbroù Johor|Johor]] === *Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1963). Unan eus ar pemp Stad Malaizia nann-kevreet, a-raok emezelañ da gKevread Malaizia e 1963. *Alc’hwez : ** Timbroù Malaka dreistmoullet gant ul loar hag ur sterenn (1876), gant <small>JOHOR</small> pe <small>JOHORE</small> (1884-1886), Two CENTS (1890). ** JOHORE (POSTAGE) (1892-1948) ** JOHOR MALAYA (1948-1955) ** Malaya Johore (1960) ** Malaysia Johor (abaoe 1965) *Pennadoù kar : [[Timbroù Stadoù Malaizia]], [[Timbroù Malaizia]] === [[Timbroù Jordania|Jordania]] === *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1946, bet anvet dindan anv Sultanelezh [[Treuzjordania]] etre 1921 ha 1946. *Alc’hwez (lizherenneg latin hag arabek) : ** The Hashemite Kingdom of Jordan pe H.K. of Jordan (1949-1983) ** H.K. of Jordan (1983-2004) ** Jordan (abaoe 2004) *Pennad kar : [[Timbroù Treuzjordania]] === [[Timbroù Jorjia|Jorjia]] === [[File:Stamp of Georgia - 2005 - Colnect 292954 - Flag of Georgia.jpeg|thumb|right|200px|Banniel Jorjia (2005)]] *Statud : Ul lodenn eus impalaeriezh Rusia betek 1919. Republik dizalc’h (1919-1922). Ul lodenn eus Republik Treuzkaokaziek gant [[Armenia]] hag [[Azerbaidjan]] (1923-1924). Ezel eus an [[Unvaniezh Soviedel]] (1924-1992). Stad dizalc’h abaoe 1993 *Alc’hwez : ** Timbroù Rusia (betek 1919) ** La Géorgie (1919-1920) ** République Géorgienne (1920) ** ს.ს.ს.რ. (1922-1923) ** Timbroù Rusia dreistmoullet (1922-1923) ** CCCP timbroù Unvaniezh Soviedel (1924-1992) ** Georgia ha საქართველო Gruzija (abaoe 1993) ** საქართველო ha Gruzija (1994) === [[Timbroù Joubaland|Joubaland]] === *Statud : Tiriad aloubet gant Italia (1925). Trevadenn Italia (1926). Staget ouzh Somalia Italian e 1926 *Alc’hwez : ** Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>OLTRE GUIBA</small> pe “Oltre Giuba” (1925-1926) ** “Commissariato Genle dell OLTRE GIUBA” pe <small>OLTRE GIUBA</small> (1926) == K == === [[Timbroù Kab Glas|Kab Glas]] === *Statud : Trevadenn Bortugal betek 1954. Proviñs Portugal (1954-1976) Stad dizalc’h abaoe 1976. *Alc’hwez : ** Cabo Verde (1877-1953 ) ** Cabo Verde Republica Portuguesa (1954-1974) ** Cabo Verde pe Republica de Cabo Verde (1976-1980) ** Cabo Verde (abaoe 1980) === [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Kab Jubi]] === *Statud : Tiriad dindan dalc’h Bro-Spagn. Staget ouzh [[Maroko]] e 1958. * Alc’hwez : ** Timbroù Rio de Oro dreistmoullet <small>CABO JUBI</small> (1916) ** Timbroù Spagn dreistmoullet <small>CABO JUBY</small> (1919-1925) ** Timbroù Spagn dreistmoullet <small>CABO-JUBY</small> (1926-1934) **Timbroù Maroko Spagnol dreistmoullet Cabo Juby pe <small>CABO JUBY</small> (1934-1948) === [[Timbroù Kab ar Spi Mat|Kab ar Spi Mat]] === *Statud : trevadenn ar Rouantelezh-Unanet adalek 1814. Ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] goude miz Mae 1910. *Alc’hwez : ** Cape of Good Hope (1853-1904) ** [[Eil Brezel ar Voeren]] : timbroù dreistmoullet gant “Z.A.R.” (1899) ** (Seziz Mafeking) Timbroù [[Kab ar Spi Mat]] dreistmoullet gant “Mafeking Besieged” (1900) === [[Timbroù Kaledonia Nevez|Kaledonia Nevez]] === [[File:Stamp 1928 France New Caledonia MiNr0136 mt B002.jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1853-1959). Tiriad tramor (1959-1976). Emrenerezh (abaoe 1976). « Bro ha tiriad tramor ». *Alc’hwez : ** Nle Calédonie (1859) ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet gant N C E pe N.C.E. (1883-1886 ha 1892-1893) ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet gant Nlle CALEDONIE (1892) ** République Française Nouvelle Calédonie et Dépendances (1924) ** RF Nouvelle Calédonie (abaoe 1924) === [[Timbroù Kambodja|Kambodja]] === *Statud : Bro warezet gant Bro-C’hall e-ser Indez-Sina c’hall (1863-1946). Rouantelezh dizalc’h (1951-1971). Republik (1971-1991). Melestradurezh an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]] (1991-1993). Rouantelezh (abaoe 1973). *Alc’hwez : ** Royaume du Cambodge (1951-1961) ** Cambodge (1961-1971) ** République khmère (1971-1976) ** République populaire du Kampuchéa (1980-1984) ** R.P. Kampuchéa (1984-1989) ** État du Cambodge (1989-1993) ** Cambodge (1993) ** Royaume du Cambodge (1993-2002) ** Kingdom of Cambodia (abaoe 2002) === [[Timbroù Kameroun|Kameroun]] === *Statud : Trevadenn Bro-Alamagn (1884-1915). Aloubadeg Breizh-Veur ha Bro-C’hall (1915-1919). Melestradurezh Bro-C’hall (1919-1958) ha melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet e hanternoz ar vro betek 1960. Emrenerezh (1958-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960. Tiriad an hanternoz a voe staget ouzh Stad [[Nijeria]] e 1960. *Alc’hwez : ** Timbroù Gabon dreistmoullet gant « Corps Expéditionnaire Franco-Anglais CAMEROUN » sur trois lignes, 1915 ** Timbroù Kongo Grenn ha Kongo Frañs dreistmoullet gant « Occupation Française du Cameroun » pe « CAMEROUN Occupation Française » (1916) ** Timbroù Kameroun alaman dreistmoullet <small>C.E.F. </small>(‘’’Cameroons Expedionary Force’’’) ** Timbroù Kongo Grenn dreistmoullet <small>CAMEROUN </small> (1921-1925) ** RF - Cameroun (1925-1955) ** Cameroun (1960-1961) ** République fédérale du Cameroun (1961-1969) ** Federal Republic of Cameroon ha République fédérale du Cameroun (1969-1972) ** République unie du Cameroun - United Republic of Cameroon (1972-1984) ** République du Cameroun - Republic of Cameroon (abaoe 1984) *Tiriad an hanternoz : ** Timbroù Nigeria dreistmoullet “Cameroons U.K.T.T.” (1960-1961) [[File:Canada 1965 Postage Stamp - National Flag Waving (Red & Blue).png|dehou|200px]] === [[Timbroù Kanada|Kanada]] === *Statud : Dominion ar Rouantelezh-Unanet (adalek 1867) o vodañ proviñsoù [[Ontario]], [[Kebek]], [[Skos Nevez]] (Nova Scotia) ha [[Brunswick-Nevez]]. Emezelañ a rea Proviñsoù [[Manitoba]] ha [[Kolombia Breizh-Veur]] e 1871, Enez ar Priñs-Edouarzh e 1873 ha [[Douar-Nevez]] e 1949. Stad dizalc’h abaoe 1926. *Alc’hwez : Canada (abaoe 1851) *Pennadoù kar : [[Timbroù Brunswick-Nevez]] [[Timbroù an Douar-Nevez]] [[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]] [[Timbroù Enez ar Priñs-Edward]] [[Timbroù Skos Nevez]] === [[Timbroù Karelia|Karelia]] === *Statud : Proviñs Finland (1920). Aloubadeg Finland e [[Karelia]] ar Reter e 1940. Staget ouzh Rusia e 1944. *Alc’hwez : ** Karjala (1922) ** Timbroù [[Finland]] dreistmoullet ITÄ – KARJALA Sot. Hallinto (1941-1942) ** ITÄ – KARJALA Sot. Hallinto Suomi-Finland (1943) *Pennad kar : [[Timbroù Finland]] === [[Timbroù Karintia|Karintia]] === *Statud : Rannvro eus kreiz Europa, rannet e 1920 etre [[Aostria]] ha [[Yougoslavia]] ([[Slovenia]]). *Alc'hwez : ** Timbroù Aostria dreistmoullet gant Kärnten Abstimmung (1920) ** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant K.G.C.A. (1920) *Pennadoù kar : [[Timbroù Aostria]] [[Timbroù Yougoslavia]] === [[Timbroù Su Kasaï|Su Kasaï]] === *Statud : Tiriad disrannour hag emren [[Kongo Velgia]]. Nann anavezet gant darn-vrasañ Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Nann ezel an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B]]. *Alc’hwez : ** Timbroù Kongo Velgia dreistmoullet <small>ETAT AUTONOME DU SUD-KASAÏ</small> (1961) ** Etat autonome du Sud-Kasaï (1961) === [[Timbroù Kastellórizo|Kastellórizo]] === * Statud : Enezenn eus enezeg [[Dodekanesa]] aloubet gant Bro-C’hall etre 1915 ha 1921. Dindan dalc’h Italia (1921-1941). Aloubadeg Breizh-Veur (1941-1946). Staget ouzh Gres e 1946. *Alc’hwez : ** Timbroù Reter-Nesañ dreistmoullet B.N.F. CASTELLORIZIO pe O.N.F. CASTELLORIZIO (1920) ** Timbroù Reter-Nesañ dreistmoullet B.N.F. CASTELLORIZIO pe O.F. CASTELLORIZIO (1920) ** Timbroù Italia dreistmoullet <small> CASTELLROSSO</small> (1921-1932) ** Occupazione Italiana Castellrosso (1923) ** Timbroù Mor Egea dreistmoullet (1932-1941) ** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet gant “ M.E.F.“ (1942-1946) ** Timbroù Bro-C’hres (abaoe 1946) === [[Timbroù Katalonia|Katalonia]] === *Statud : Proviñs emren er Stad Spagn. E-pad [[Brezel ar garlouriezh]] e voe embannet timbroù gant skoazellerien Carlos. *Alc’hwez : Poltred Don Carlos ha « CATALUÑA » (1874) === [[Timbroù Katanga|Katanga]] === [[File:Stamp of Katanga - 1961 - Colnect 301387 - Red Cross and 1st anniversary of the Independence.jpeg|dehou|300 px]] *Statud : Tiriad disrannour hag emren Kongo Velgia . Nann anavezet gant darn-vrasañ Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Nann ezel an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B]]. *Alc’hwez : ** Timbroù Kongo Velgia dreistmoullet <small>KATANGA</small> (1960) ** Timbroù Kongo Velgia dreistmoullet <small>DE L’ETAT DU KATANGA</small> (1960) ** Etat du Inchi ya Katanga (1961) ** Katanga (1961-1962) === [[Timbroù Katar|Katar]] === *Statud : Emirelezh gwarezet gant Breizh Veur (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus Stad an Emirelezhioù Arab Unanet (1968-1971). Stad dizalc’h abaoe 1971. *Alc’hwez (lizherenneg latin hag arabek) : ** Timbroù Breizh-Veur dreistmoullet « Qatar » (1957-1960) ** Qatar (1961-1971) ** State of Qatar (abaoe 1972) === [[Timbroù Gres - Burevioù gall|Kavala]] === * Statud : Porzh an Impalaeriezh Otoman. Staget ouzh Bro-C’hres e 1914. *Alc’hwez : ** Timbroù gall dreistmoullet Cavalle (1893-1900) ** Cavalle (1902-1911) ** Timbroù [[Bulgaria]] dreistmoullet gant ΕΛΛHNIKH ΔIOIKHΣIΣ (= Melestradurezh Bro-C’hres) (1914) === [[Timbroù Kazac'hstan|Kazac’hstan]] === [[File:Kazakhstan stamp N.Nazarbaev 1993 50t.jpg|dehou|300px]] *Statud : Republik ezel eus Unvaniezh Soviedel betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992 *Alc’hwez : ** CCCP (Timbroù Unvaniezh Soviedel betek 1992) ** Қазақсtан (abaoe 1992) === [[Timbroù Kedah|Kedah]] === *Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1957). Aloubet gant [[Japan]] (1942-1945). Unan eus ar pemp Stad Malaizia nann-kevreet. A-raok emezelañ da gKevread Malaizia e 1957. *Alc’hwez : ** [[Kedah]] (1912-1937) ** Kedah Malaya (1937-1959) ** Timbroù Kedah dreistmoullet gant « Dai Nippon » (1942) ** Kedah Malaysia (1959-1986 ha 2002) === [[Timbroù Kelantan|Kelantan]] === *Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1957). Unan eus ar pemp Stad Malaizia nann-kevreet. A-raok emezelañ da gKevread Malaizia e 1957. *Alc’hwez lizherennoù latin hag arabek : ** Kelantan (1911—1955) ** Malaya Kelantan (1953-1962) ** Malaysia Kelantan (1965-1986 ha 2004) [[File:Stamp-kenya1963-state-symbols.jpeg|dehou|200px]] === [[Timbroù Kenya|Kenya]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1920-1961). Emerenerezh (1961-1963). Stad dizalc’h abaoe 1963 *Alc’hwez : Kenya (abaoe 1963) === [[Timbroù Kenya hag Ouganda|Kenya hag Ouganda]] === *Statud : Trevadennoù ar Rouantelezh-Unanet anavezet dindan anv « Afrika ar Reter saoz ». *Alc’hwez : Kenya and Uganda (1922) *Pennad kar : [[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika]] === [[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika|Kenya Ouganda Tanganyika]] === [[File:AM9.jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadennoù ar Rouantelezh-Unanet anavezet dindan anv « Afrika ar Reter saoz » . *Alc’hwez : Kenya-Uganda-Tanganyika (1935-1963) *Pennad kar : [[Timbroù Afrika ar Reter saoz]] === [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Khor Fakkan]] === *Statud : Tiriad-suj emirelezh [[Charjah]]. *Alc’hwez (lizherenneg latiin hag arabek) : ** Timbroù Charjah dreistmoullet Khor Fakkan (1965). ** Sharjah & Dependencies Khor Fakkan (1965-1970) *Pennad kar : [[Timbroù Charjah]] === [[Timbroù Kiav-Tchou|Kiav-Tchou]] === *Statud : Tiriad eus Sina dindan dalc’h Bro-Alamagn (1898-1914). Aloubadeg Japan (1914-1922). Staget ouzh Sina et 1922. *Alc’hwez : Kiautschou (1900-1911) === [[Timbroù Kilikia|Kilikia]] === * Statud : Tiriad [[Turkia]] aloubet gant Bro-C’hall e 1919 ha dindan Bro-C’hall (1919-1921). Staget ouzh Turkia e 1921. *Alc’hwez : ** Timbroù Turkia dreistmoullet <small>CILICIE</small> pe “Cilicie” pe “T.E.O. CIlicie” (1919). ** Timbroù Turkia dreistmoullet <small>OCCUPATION MILITAIRE FRANCAISE - CILICIE</small> (1920). ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet O.M.F. Cilicie (1920) === [[Timbroù Kionga|Kionga]] === *Statud : Tiriad dindan dalc’h Alamagn (1885-1916). Aloubadeg gant Portugal (1916). Staget ouzh [[Mozambik]]. *Alc’hwez : Timbroù Lourenço Marques dreistmoullet <small>KIONGA</small>. *Pennad kar : [[Timbroù Lourenço Marques]] === [[Timbroù Kiprenez|Kiprenez]] === [[File:Cyprus map 1928.jpg|dehou|200px]] *Statud : Ul lodenn eus an impalaeriezh otoman (1863-1880). Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1878-1959). Republik dizalc’h abaoe 1960. Aloubadeg Turkia e 1974 hag embann ‘’Republik Turk Kiprenez’’ e hanternoz an enezenn. *Alc’hwez : ** Timbroù an Impalaeriezh Otoman (1863-1880) ** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet gant CYPRUS (1880-1881) ** Cyprus (1881-1960) ** Timbroù Kiprenez dreistmoullet ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ - KIBRIS CUMHURIYETI (1960) ** ΚΥΠΡΟΣ - KIBRIS - CYPRUS (gregach, turkeg ha saozneg) (abaoe 1960). *Pennad kar : [[Timbroù Kiprenez an Norzh]] === [[Timbroù Kiprenez an Norzh|Kiprenez an Norzh*]] === *Statud : Aloubadeg Turkia e Kiprenez e 1974. Stad emren (1973-1983). Republik dizalc’h abaoe 1983, nann anavezet gant darn-vrasañ Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Nann ezel [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]]. *Alc’hwez : ** Timbroù dreistmoullet <small>KIBRIS TÜRK FEDERE DEVLETI 13.2.1975 </small>(1975) ** Kibris Türk Federe Devleti Postalari (1975-1983) ** Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti (abaoe 1983) *Pennad kar : [[Timbroù Kiprenez]] === [[Timbroù Kirgizstan|Kirgizstan]] === [[File:Stamp of Kyrgyzstan 158.jpg|dehou|300 px]] *Statud : Republik ezel eus Unvaniezh Soviedel betek 1992. Stad dizalc’h abaoe 1992. *Alc’hwez : ** Timbroù Unvaniezh Soviedel СССР (betek 1992) ** Кыргызскан - Kyrgyzstan (abaoe 1992) === [[Timbroù Kiribati|Inizi Kiribati]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv « Inizi Gilbert » , unvanet gant an iniz Ellice. Stad dizalc’h (republik) abaoe 1979. *Alc’hwez : Kiribati (abaoe 1979) === [[Timbroù Kishangârh|Kishangârh]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1947. *Alc’hwez : Kishengarh (1899-1937) [[File:Stamp of Cochin - 1917 - Colnect 725256 - Raja Rama Varma II.jpeg|dehou|200 px]] === [[Timbroù Kochin|Kochin]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : ** Cochin (1892-1897) ** Cochin Anchal (“Postoù Kochin”) (1898-1950) === [[Timbroù Kochin-Sina|Kochin-Sina]] === * Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1861-1892). Staget ouzh [[Indez-Sina]] c’hall e 1892. Ul lodenn eus [[Viet Nam]] adalek 1951. *Alc’hwez : Timbroù trevadennoù gall dreistmoullet gant C. CH. (1886-1888) *Pennad kar : [[Timbroù Indez-Sina c’hall]] === [[Timbroù Kolombia|Kolombia]] === [[File:Colombia 1883 Sc123.jpg|dehou|200px]] *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1819 (Kolombia vras). Adanvet “Republik Grenada Nevez” (1831-1858) ha Kengevread Grenada (“Confederacion Granada”) etre 1858 ha 1861, ha Stadoù-Unanet [[Kolombia]] (« Estados Unidos de Colombia ») etre 1861 ha 1886. Anvet eo « Republik [[Kolombia]] » bremañ. *Alc’hwez : ** Confed Granadina (1859-1860) ** Estados Unidos de Nueva Granada (1861) ** E.U. de Colombia (1862-1886) ** Republica de Colombia (1886-1925) ** Correos de Colombia (1925-1937) ** Colombia (abaoe 1937) *Timbroù Postoù dre-nij : ** Compañia Colombiana de Navigacion Aera (1920 ** S.C.A.D.T.A. (1920-1923) *Burev-post Breizh-Veur e Aspinwall, Cartagena, Panama, Santa Marta ha Sabanilla. * Burev Bro-C’hall e Santa Marta. *Pennad kar : [[Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia]] === [[Timbroù Kolombia|(Stadoù-Unanet) Kolombia]] === *Statud : Anvet e voe Kolombia “Stadoù-Unanet Kolombia” etre 1858 ha 1861. Timbroù zo bet embannet gant melestradurezh rannvroioù Kolombia. *Alc’hwez : ** EE UU de Colombia E.S. de Antioquia (1868-1902) ** Bogota : Correo Urbano de Bogota (1889-1903) ** Bolívar : Correos del Estado Soberano de Bolivar (1863-1885) ** Boyacá : Colombia Boyaca (1900-1904) ** Carthagene (1899-1908) ** Cauca (1878-1882) ** Cucuta (1900) ** Cundinamarca (1870-1904) ** Manizales : Urbanos Manizales (1910) ** Medellin : Provisional Medellin (1889) ** Garzon (1894) ** Rio Hacha (1901) ** Santander : EE UU de Colombia Departamant de Santander (1884-1903) ** Tolima : EE UU de Colombia E.S. del Tolima (1870-1888) ** Tumaco : Republica de Colombia Gobierno Provisional (1901-1912) *Pennadoù kar : [[Timbroù Kolombia]] [[Timbroù Panama]] === [[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver|Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1866-1871). Proviñs Kevread Kanada abaoe 1871. *Alc’hwez : ** British Columbia Postage (1860-1869) ** Vancouver Island (1865) ** British Columbia Postage (1868-1871) === [[Timbroù Komorez|Komorez]] === [[File:Stamp of Grand Comoro - 1897 - Colnect 219672 - Type Groupe.jpeg|dehou|150px]] *Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1863-1975). Staget ouzh trevadenn Madagaskar (1911-1950). Tiriad tramor (1958-1975). Stad dizalc’h abaoe 1975 hep enezenn [[Mayotte]]. *Alc’hwez : ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall (1859-1892) ** Grande Comore (1897-1912) ** Timbroù Madagaskar (1912-1950) ** Archipel des Comores RF (1950-1975) ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet « État comorien » (1975) ** État comorien (1975-1977) ** République des Comores (1977-1979) ** Timbroù Komorez dreistmoullet « République fédérale islamique des Comores » (1979) ** République fédérale islamique des Comores (lizherennoù latin hag arabek) (1979-2000) ** Union des Comores (abaoe 2000) *Pennad kar : [[Timbroù Mayotte]] [[Timbroù Madagaskar]] === [[Timbroù Kongo Frañs|Kongo Frañs]] === [[File:Stamp of Congo, Republic (Brazzaville) - 1971 - Colnect 973572 - Congo stamp No CGC36 and de Gaulle.jpeg|dehou|300px]] *Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1888-1958). Anvet Kongo-Grenn (1907-1936). Ezel eus Afrika c’hall ar C’heheder (1936-1958). Stad dizalc’h abaoe 1959. *Alc’hwez : ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet « Congo français » (1891-1892) ** Congo Français (1892-1900) ** Moyen Congo République Française (1907-1922) ** Moyen-Congo Afrique équatoriale française (1907-1933) ** Moyen Congo RF (1933) ** Timbroù Afrika c’hall ar C’heheder (1936-1959) ** République du Congo (1959-1970 hag abaoe 1991) ** République populaire du Congo (1970-1991) ** Congo (1991-1993) *Pennad kar : [[Timbroù Kongo Grenn]] === [[Timbroù Kongo Grenn|Kongo Grenn]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1888-1958). Anvet [[Kongo Frañs]] (1888-1907). *Alc’hwez : ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet “Congo français” (1891-1892) ** Congo Français (1892-1900) ** Moyen Congo République Française (1907-1922) ** Moyen-Congo Afrique équatoriale française (1907-1933) ** Moyen Congo RF (1933) *Pennad kar [[Timbroù Kongo Frañs]] === [[Timbroù Kongo Velgia|Kongo Velgia]] === [[File:Stamp of Belgian Congo - 1955 - Colnect 286004 - King Boudewijn first trip to Congo inscribed - Belgisch Congo.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Perc’henniezh prevez ar roue [[Leopold II Belgia|Leopold II]] (1885-1908). Trevadenn Belgia (1908-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960 dindan anv [[Republik Demokratel Kongo]]. *Alc’hwez : ** État indépendant du Congo (1886-1894) ** Congo belge - Belgisch Congo (1909-1960) *Pennad kar : [[Timbroù Republik Demokratel Kongo]] === [[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Republik Demokratel Kongo]] === *Statud : Perc’henniezh prevez ar roue [[Leopold II Belgia|Leopold II]] (1885-1908). Trevadenn Velgia (1908-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960. *Alc’hwez : ** Timbroù Kongo Veljia dreistmoullet gant « Congo » (1960) ** Congo (1960-1961) ** République du Congo (1961-1964) ** République démocratique du Congo (1964-1971) **Zaïre pe République du Zaïre (1971-1997) ** République démocratique du Congo (abaoe 1998) === [[Timbroù Korea|Korea]] === * Statud : Rouantelezh (1884-1900) hag impalaeriezh (1900-1905). Bro warezet gant Japan (1905-1910) Staget ouzh Japan (1910-1945). Aloubadeg Unvaniezh Soviedel e hanternoz Korea ha Stadoù-Unanet e su Korea (1946-1948). Rannet ar vro e daou e 1948 : [[Korea an Norzh]] ha [[Korea ar Su]]. *Alc’hwez : ** Arouez Ying-yang (1884) ** Korea (1895-1899) ** Imperial Korean Post (1900-1905) ** Burev Japan e Korea : timrboù Japan dreistmoullet gant lizherennoù japanek (1900) ** Timbroù Japan (1905-1945) === [[Timbroù Korea|Norzh Korea]] === * Statud : Aloubadeg Unvaniezh Soviedel e hanternoz Korea (1946-1948). Stad dizalc’h abaoe 1948. *Alc’hwez : ** 표우선조 Lizherenneg [[hangeul]]) (1946) ** 조선우표 Lizherenneg [[hangeul]]) (1948-1977) ** 조선우표 DPRK (lizherenneg latin ha hangeul) (1977-1980) ** 조선우표 DRP Korea (lizherenneg latin ha hangeul) (abaoe 1980) === [[Timbroù Korea|Su Korea]] === [[File:Anniversary of 20th memorial day of south korea stamp.jpg|dehou|200px]] * Statud : Tiriad Korea aloubet gant ar Stadoù-Unanet (1946-1948). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1948. *Alc’hwez : ** Timbroù Japan dreistmoullet 조선우표 (1946) ** 조선우표 (1946-1948) ** Korea 대한민국우표 (1948-1966) ** Republic of Korea 대한민국우표 (1948-1966) ** 대한민국 Korea (abaoe 1980) === [[Timbroù Kosovo|Kosovo*]] === *Statud : Ul lodenn eus [[Serbia]] betek 1999. Melestradurezh ar Broadoù-Unanet (MINUK) (1999-2008). Stad dizalc’h abaoe 2008. Nann anavezet gant darn-vrasañ Stadoù an [[A.B.U.]]. *Alc’hwez : ** E saozneg : United Nations Interim Administration Mission in [[Kosovo]] ** En albaneg : Misioni I Perkohshem Administrativ I Kombeve Te Bashkuara Ne Kosove ** E serbeg (lizherenneg latin) Privremena Administrativna Misija Ujedinjenih Nacija Na Kosovo ** Republika e Kosovës / Republic of Kosova / Republika Kosova (abaoe 2008) === [[Timbroù Koweït|Koweit]] === *Statud : Stad dizalc’h gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1899-1961). Stad dizalc’h abaoe 1961. Aloubadeg Irak *Alc’hwez : ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet <small>[[KOWEIT]]</small> (1923) ** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet <small>KUWAIT</small> (1924-1957) ** Kuwait (lizherennoù latin hag arabek) (1958-1962) ** State of Kuwait gant lizherennoù latin hag arabek (abaoe 1962) === [[Timbroù Krajina|Krajina*]] === * Statud : Tiriad disrannour e [[Slavonia]] savet gant Serbed (1990-1995). Nann anavezet gant darn-vrasañ Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Nann ezel an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]]. Staget ouzh [[Kroatia]] e 1998. *Alc’hwez : **Timbroù Kroatia dreistmoullet CAO КРАЈИНА ** РЕПУБЛИКА СРПСКА КРАЈИНА (1993-1997) ** СРЕМСКО - БАРАЊСКА ОБЛАСТ (1997) === [[Timbroù Kreizafrika|Kreizafrika]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall dindan anv [[Oubangi-Chari]] (1903-1958). Ezel eus Afrika c’hall ar C’heheder. Stad dizalc’h dindan anv Kreizafrika abaoe 1960. *Alc’hwez : ** Timbroù Afrika c’hall ar C’heheder (1936-1959) ** République centrafricaine (1959-1977) ** Timbroù dreistmoullet « Empire centrafricain » (1977) ** Empire centrafricain (1978-1979) ** République centrafricaine (abaoe 1979) *Pennad kar : [[Timbroù Oubangi-Chari]] === [[Timbroù Kreizafrika saoz|Kreizafrika Breizh-Veur]] === *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1889-1907) anavezet dindan anv [[Nyasaland]] e 1907. *Alc’hwez : ** Timbroù Suafrika dreistmoullet gant B.C.A. (= British Central Africa) (1891-1895) ** British Central Africa (1895-1907) *Pennad kar : [[Timbroù Nyasaland]] === [[Timbroù Kreta|Kreta]] === *Statud : Ul lodenn eus an impalaeriezh Otoman (1700-1908). Emrenerezh (1896). Emsavadeg (1905). Melestradurezh Bro-C’hres (1908-1913) ha staget ouzh Gres e 1913. *Alc’hwez : ** Timbroù an Impalaeriezh Otoman (1863-1898) ** ΚΡΗΤΗ (1900-1907) ** ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΡΗΤΗΣ (1905) ** Timbroù dreistmoullet ΕΛΛΑΣ (1908-1911) === [[Timbroù Kreta - Burevioù aostrian|Kreta - Burevioù aostrian]] === *Statud : Goude ar brezel etre annezidi [[Kreta]] hag an [[Impalaeriezh Otoman]] e 1897 e teuas Kreta da vezañ emren dindan evezh Stadoù zo en Europa. Burevioù-post a voe savet gant Aostria, Breizh-Veur, Bro-C’hall, Italia ha Rusia e-barzh an tiriadoù dindan o melestradurezh betek 1913, pa voe staget Kreta ouzh [[Gres]]. *Alc’hwez : Burev Aostria e Kanea, Kandia ha Rethymno (1903-1914) === [[Timbroù Kreta – Burevioù saoz|Kreta – Burevioù saoz ]] === *Statud : Goude ar brezel etre annezidi [[Kreta]] hag an [[Impalaeriezh Otoman]] e 1897 e teuas Kreta da vezañ emren dindan evezh Stadoù zo en Europa. Burevioù-post a voe savet gant Aostria, Breizh-Veur, Bro-C’hall, Italia ha Rusia e-barzh an tiriadoù dindan o melestradurezh betek 1913, pa voe staget Kreta ouzh [[Gres]]. *Alc’hwez : Burev-post Breizh-Veur e [[Heraklion]] : ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (1898-1899) === [[Timbroù Kreta - Burevioù gall|Kreta – Burevioù gall]] === *Statud : Goude ar brezel etre annezidi [[Kreta]] hag an [[Impalaeriezh Otoman]] e 1897 e teuas Kreta da vezañ emren dindan evezh Stadoù zo en Europa. Burevioù-post a voe savet gant Aostria, Breizh-Veur, Bro-C’hall, Italia ha Rusia e-barzh an tiriadoù dindan o melestradurezh betek 1913, pa voe staget Kreta ouzh [[Gres]]. *Alc’hwez : <small>CRETE</small> (1900-1914) === [[Timbroù Kreta – Burevioù italian|Kreta – Burevioù italian]] === *Statud : Goude ar brezel etre annezidi [[Kreta]] hag an [[Impalaeriezh Otoman]] e 1897 e teuas Kreta da vezañ emren dindan evezh Stadoù zo en Europa. Burevioù-post a voe savet gant Aostria, Breizh-Veur, Bro-C’hall, Italia ha Rusia e-barzh an tiriadoù dindan o melestradurezh betek 1913, pa voe staget Kreta ouzh [[Gres]]. *Alc’hwez : Burev-post Italia e Kanea : timbroù Italia dreistmoulet gant LA CANEA (1900-1912) === [[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta – Burevioù rusian]] === *Statud : Goude ar brezel etre annezidi [[Kreta]] hag an [[Impalaeriezh Otoman]] e 1897 e teuas Kreta da vezañ emren dindan evezh Stadoù zo en Europa. Burevioù-post a voe savet gant Aostria, Breizh-Veur, Bro-C’hall, Italia ha Rusia e-barzh an tiriadoù dindan o melestradurezh betek 1913, pa voe staget Kreta ouzh [[Gres]]. *Alc’hwez : Burev-post Rusia e Rethymno : RETYMNO METALIK (1899) === [[Timbroù Kroatia|Kroatia]] === * Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Aostria-Hungaria betek 1918. Ul lodenn eus Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1929) adanvet Rouantelezh Yougoslavia (1929-1941). Stad-suj Alamagn (1941-1945). Ul lodenn eus Republik Kevreadel Poblel Yougoslavia (1945-1991). Stad dizalc’h abaoe 1991. *Alc’hwez : ** Timbroù Aostria (1850-1870) ** Timbroù Hungaria (1870-1918) ** Timbroù Hungaria dreistmoullet HRVATSKA SHS (1918) ** Hrvatska (1918-1919) ** Timbroù Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1929) ** Timbroù Rouantelezh Yougoslavia (1929-1941) ** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet Nezavisna Drzava Hrvatska (1941) ** Nezavisna Drzava Hrvatska / N.D. Hrvatska (1941-1945) ** NEZ DRZ HRVATSKA (1945) ** Republika Hrvatska (abaoe 1991) === [[Timbroù Kuba|Kuba]] === [[File:Indicium-Cuba-1894-4centavos.jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn Spagn betek 1901. Aloubadeg Stadoù-Unanet Amerika (1901-1902 ha 1905-1909). Stad dizalc’h (republik) abaoe 1925. *Alc’hwez : ** Timbroù Antilhez Spagn (1855-1873) ** Ultramar Cuba (1874-1879) ** Cuba 1880 (1880) ** Isla de Cuba (1890-1897) ** Timbroù Stadoù-Unanet dreistmoullet « Cuba » (1898-1902) ** Cuba (1902-1905) ** Republica de Cuba (1910-1939) ** Cuba (abaoe 1952) *Burev-post Bro-C’hall e La Habana (timbroù Bro-C’hall gant ur siell C58 pe C88). === [[Timbroù Kurdistan|Kurdistan]] === *Statud : Rannvro emren [[Irak]]. *Alc’hwez : Iraqi Kurdistan Region (abaoe 1992) == L == === [[Timbroù Sahara ar C'hornôg|La Agüera]] === *Statud : Kêriadenn Sahara ar C’hornôg. Trevadenn Spagn bet staget ouzh tiriad Rio de Oro (a-raok 1921) ha Sahara Spagnol (goude 1924). * Alc’hwez : ** Timbroù Rio de Oro dreistmoullet gant <small>LA AGÜERA</small> (1921) ** Sahara Occidental La Agûera (1923) === [[Timbroù Lagos|Lagos]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh trevadenn [[Nigeria ar Su]] e 1906. *Alc’hwez : Lagos (1874-1905) === [[Timbroù Laos|Laos]] === [[File:Elephant Laos 2K.jpg|dehou|300px]] *Statud : Ul lodenn eus trevadenn [[Indez-Sina c’hall]] betek 1946. Stad dizalc’h (rouantelezh) etre 1953 ha 1975. Republik Demokratel Poblek 1975- *Alc’hwez : ** Timbroù Indez-Sina (1889-1946) ** Royaume du Laos - Union française (1951-1954) ** Royaume du Laos (e galleg ha yezh lao) (1954-1975) ** République démocratique populaire lao e laotieg (1976) ** République démocratique populaire lao (1976-1982) ** Postes Lao (lizherennoù latin ha laotieg) (abaoe 1982) ** Postoù dispac’hourien hanternoz lao (Pathet Lao) Lizherennoù laotieg (1974) === [[Timbroù Las Bela|Las Bela]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[Pakistan]] abaoe 1947. *Alc’hwez : ** Las Bela State (1897-1898) ** Las Bela (1901) === [[Timbroù Latakia| Latakia]] === *Statud : Kêr eus Siria fiziet e melestradurezh Bro-C’hall gant Kevredigezh ar Broadoù etre 1920 ha 1922. Staget ouzh Siria (1922-1924). Adanvet Tiriad an Alawited (1930-1937). Staget ouzh Siria e 1937. *Alc’hwez : Timbroù Siria dreistmoullet <small>LATTAQUIE</small> (1931-1933) *Pennad kar : [[Timbroù Siria]] === [[Timbroù Latvia|Latvia]] === *Statud : Ul lodenn eus [[Rusia]] betek 1918. Aloubadeg Alamagn (1916-1918). Stad dizalc’h (1918-1940). Stad sokialour [[Latvia]] en Unvaniezh Soviedel (1940-1941). Aloubadeg Alamagn (1941). Republik ezel eus Unvaniezh Soviedel betek 1991. Republik dizalc’h abaoe 1991. *Alc’hwez : ** Timbroù Impalaeriezh Rusia (1857-1917) ** Timbroù dreistmoullet Postgebiet Ob. Ost (1917-1919) ** Timbroù dreistmoullet Libau (1919) ** Latvija (1918-1940) ** Latvija P.S.R. (1940-1941) ** Timbroù soviedel dreistmoullet « Latvija 1941.1.VII » ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant <small>KURLAND</small> (1945) ** CCCP Timbroù an Unvaniezh Soviedel (1944-1991) ** Latvija (abaoe 1991) === [[Timbroù Lemnos|Lemnos]] === *Statud : [[Lemnos|Enez ar Mor Egea]]. *Alc’hwez : Timbroù Gres dreistmoullet e liv du pe ruz gant ΛHMNOΣ (1911) === [[Timbroù Lesotho|Lesotho]] === *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Basoutoland]] (1868-1966). Stad dizalc’h abaoe 1966. *Alc’hwez : [[Lesotho]] (abaoe 1966) *Pennad kar : [[Timbroù Basoutoland]] === [[Timbroù Liban|Liban]] === *Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh otoman betek 1918.E fiziadur Bro-C’hall dindan anv “Grand Liban” gant Kevredigezh ar Broadoù (1920-1943). Republik emren (1926-1943). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet e 1941. Republik dizalc’h abaoe 1943. Brezel diabarzh (1975-1990) *Alc’hwez : ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet <small>GRAND LIBAN</small> (1924-1925) ** Grand Liban (1925-1926) ** Timbroù Grand Liban dreistmoullet (e galleg hag en arabeg) « République Libanaise » (1927) ** الجمهورية اللب République libanaise (1930-1945) ** République libanaise pe Liban (1946-1951) ** [[Liban]] (abaoe 1951) === [[Timbroù Liberia|Liberia]] === [[File:Libéria US Postage 1947 50c.JPG|dehou|200px]] *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1847 *Alc’hwez : ** Republic Liberia (1860-1902) ** [[Liberia]] (abaoe 1903) === [[Timbroù Libia|Libia]] === [[File:Libyaourcountry.jpg|dehou|150px]] *Statud : Trevadenn Italia (Cyrenaica ha Tripolitania) (1912-1941). Gant unvaniezh Cyrenaica, Tripolitania ha tiriad Fezan-Ghadames (dindan dalc’h Bro-C’hall) e voe savet. Stad dizalc’h e 1951. Rouantelezh (1951-1969). Republik (abaoe 1969). *Alc’hwez en arabek ha lizhrennoù latin : ** Timbroù Italia dreistmoullet <small>LIBIA</small> pe “[[Libia]]” (1912-1922) ** Libia Colonie Italiane (1921) ** Poste Italiane Libia (1924-1940) ** Poste Coloniale Italiane (1936) ** Libia (1937-1942) ** Timbroù Cyrnenaica dreistmoullet gant lizherennoù latin hag arabek LIBYA (1952) ** Kingdom of Libya (1952) ** United Kingdom of Libya (1955-1969) ** Lybie pe Lybia (1961-1969) ** L.A.R. (1969-1977) ** Socialist people's libyan arab jamahiriya (1977-1990) ** The great socialist people's libyan arab jamahiriya (1990-2011) [[File:StampLiechtenstein1912Michel1.jpg|dehou|150px]] === [[Timbroù Liechtenstein|Liechtenstein]] === *Statud : Stad dizalc’h (priñselezh) abaoe 1866, bet ezel eus ar C'hengevread alaman (1815-1870). *Alc’hwez : ** Fürstentum Liechtenstein - K. K. Oesterr. Post ((1912-1921) ** Fürstentum [[Liechtenstein]] (abaoe 1920) === [[Timbroù Lituania|Lituania]] === *Statud : Ul lodenn eus Rusia betek 1918. Aloubadeg Alamagn (1916-1918). Republik dizalc’h (1918-1940). Aloubadeg Alamagn (1941-1945). Republik ezel eus an Unvaniezh Soviedel (1940-1990). Republik dizalc’h abaoe 1990. *Alc’hwez : ** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Postgebiet Ob.Ost » (1918) ** Lietuvos (1918) ** Lietuvo Pasto Zelklas (1919) ** Lietuva (1920-1940 hag abaoe 1990) [[File:Lithuania presidency EU stamp 2013.jpg|dehou|200px]] ** Timbroù alaman dreistmoullet gant <small> OSTLAND </small> ** Timbroù Lituania dreistmoullet gant <small>LTSR 1940 VII 21</small> (1940) ** Timbroù Unvaniezh Soviedel dreistmoullet gant <small>NEPRIKLAUSOMA LIETUVA 1941-VI-23</small> (1941) ** Timbroù Unvaniezh Soviedel dreistmoullet gant <small>VILNIUS</small> (1941) *Lituania Kreiz – Aloubadeg Polonia (1920-1922) *Alc’hwez : ** Timbroù Lituania dreistmoullet gant “Srodkowa LITWA Poczta” (1920) ** Srodkowa LITWA pe Poczta Litwy Srodkowej (1921-1922) *Lituania ar Su : *Alc’hwez : ** Timbroù Rusia dreistmoullet gant "Lietuva AitBa 50 Statiku rpameu" (1919) ** Timbroù Polonia dreistmoullet gant <small>SAMORZAD WARWIZKI</small> === [[Timbroù Slovenia|Bro-Ljubljana]] === [[File:StampLjubjainskaPokrajina1945Michel51.jpg|dehou|200px]] *Statud : Tiria deus Slovenia, aloubet gant Italia etre 1941 ha 1943, aloubet gant Alamagn etre 1943 ha 1945. *Alc’hwez : ** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant Co. Ci. (= “Commissariato Civile”) (1941) ** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant R. Commissariato Civile Territori occupati LUBIANA (1941) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant '''Provinz Ljubljanika Laibach PO Krajina''' (1944) ** Provinz Laibach – Ljublianska Pokkrajina (1945) *Pennadoù kar : [[Timbroù Yougoslavia]] [[Timbroù Slovenia]] === [[Timbroù Rouantelezh Lombardia-Veneto|Rouantelezh Lombardia-Veneto]] === *Statud : Rouantelezh italian bet dindan dalc’h [[Aostria]] (1815-1853). Staget ouzh rouantelezh Italia e 1859 ([[Lombardia]]) ha 1866 ([[Veneto]]). *Alc’hwez : ** KKpost stempel (1850) ** Timbroù aostrian talvoud-gwerzh e « Soldi » (1858-1864) === [[Timbroù Lourenço Marques|Lourenço Marques]] === *Statud : Trevadenn Portugal. Staget ouzh trevadenn Mozambik e 1921. *Alc’hwez : ** Lourenço Marques Portugal (1893) ** Timbroù Mozambik dreistmoullet « L. Marques » (1895-1921) ** Timbroù Afrika portugalek dreistmoullet gant « Republica Lourenço Marques » (1913) === [[Timbroù Keoded Dieub Lubeck|Lubeck]] === *Statud : Keoded dieub. Ezel eus [[Kengevread Norzh Alamagn]] (1868-1871) hag eus an Impalaeriezh alaman adalek 1871. *Alc’hwez : ** Lübeck (1859-1862) ** Luebeck (1863-1866) *Pennad kar : [[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn]] === [[Timbroù Luksembourg|Luksembourg]] === [[File:DR 1940 Luxemburg MiNr01 B002.jpg|dehou|150px]] *Statud : Stad dizalc’h (Dugelezh-Veur) abaoe 1839. Aloubadeg Alamagn (1940-1944). *Alc’hwez : ** G.D. de Luxembourg (1859-1882) ** Grand-duché de Luxembourg pe Luxembourg (abaoe 1891) ** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Luxemburg » (1940-1941) == M == === [[Timbroù Madagaskar|Madagaskar]] === *Statud : Gwarezva (1895) ha trevadenn Bro-C’hall (896-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960. *Alc’hwez : ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet (1889-1891) ** Madagascar (1895) ** Madagascar et dépendances (1896-1902) ** Madagascar RF (1903-1957) ** République malgache (1958-1961) ** Repoblika Malagasy (1961-1976) ** Repoblika Demokratika Malagasy (1976-1993) ** Repoblikan'i Madagasikara (abaoe 1993) ** Timbroù lec’hel : Majunga timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant an dorn (1895) === [[Timbroù Madeira|Madeira]] === [[File:Madeira 1898 Mi 33 stamp (Fleet of Vasco da Gama on the run).jpg|dehou|200px]] *Statud : Enezeg emren dindan dalc’h Portugal. *Alc’hwez : ** Timbroù Portugal dreistmoullet <small>MADEIRA</small> (1868-1925) ** Madeira Portugal (1929 hag abaoe 1980) === [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Mahra]] === *Statud : Sultanelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh Yemen ar Su e 1967. *Alc’hwez : Mahra State South Arabia (1967-1968) === [[Timbroù Makao|Makao]] === *Statud : Trevadenn Portugal (1884-1954). Proviñs Portugal (1954-1999). Staget ouzh [[Republik Pobl Sina]] e 1999 gant ur statud emrenerezh. *Alc’hwez : ** Macau (1884-1887) ** Provincia de Macau (1888) ** Macau Portugal (1893-1898) ** Macau (1898-1953) ** Macau Republica Portuguesa (1953-1987) ** Macau 澳門 Republica Portuguesa (1987-1999) ** Macau China 澳門 (abaoe 1999) === [[Timbroù Makedonia an Norzh|Makedonia an Norzh]] === [[File:Pepper. Stamp of Macedonia.jpg|dehou|200px]] *Statud : Ul lodenn eus Impalaeriezh Otoman betek 1912, eus Rouantelezh Serbia (1912-1915), eus Rouantelezh Bulgaria (1915-1918), eus Rouantelezh Serbed, Kroated ha Solvened (1918-1929), eus Yougoslavia (1929-1941). Aloubadeg Bulgaria hag Albania (1941-1944). Republik Sokialour Makedonia e Republik Yougoslavia (1944-1992). Stad dizalc’h abaoe 1991. *Alc’hwez : ** Македонија Macedonia (1992) ** Makedonija (1993) ** Македонија (1993-1997) ** Република Македонија pe Republika Makedonija (1998-2019) ** Teiryezhek (makedonieg, albaneg ha saozneg) abaoe 2019 : ** Република Северна Македонија ** Republika e Maqedonisë së Veriut ** Republic of North Macedonia === [[Timbroù Malaizia|Malaizia]] === *Statud : Kevread Stadoù [[Malaya]] ha Stadoù Sabah, [[Sarawak]] ha Singapour (betek 1965). *Alc’hwez : Malaysia (abaoe 1963) *Pennad kar [[Timbroù Malaya]] === [[Timbroù Malaka|Malaka (Trevadenn ar Strizhoù-mor)]] === *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1814-1957). Aloubet gant Japan (1942-1945). Ezel eus Kevread Stadoù Malaizia (1946-1957). Unan eus 13 Stad Kevread Malaizia abaoe 1957. *Alc’hwez : ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant skeudenn-aroue ar monarkiezh (kurunenn) (1867) ** Straits Settlements Postage (1867-1935) ** Timbroù Labuan dreistmoullet gant Straits Settlements (1907) ** Straits Settlements Malaya (1936-1941) ** Aloubadeg Japan : lizherennoù Japanek (1943-1945) ** Timbroù dreistmoullet gant B.M.A. (= British Military Administration) (1945) ** Timbroù Malaya === [[Timbroù Malawi|Malawi]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv Nyasaland (1908-1964). Ezel eus Kevread Rodezia ha [[Nyasaland]] (1954-1963). Stad dizalc’h abaoe 1964 *Alc’hwez : Malawi (abaoe 1964) === [[Timbroù Malaya|Malaya]] === [[File:Malaya stamp.png|dehou|200px]] *Statud : Kevread Stadoù Malezia dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet eus 1957 da 1963 : Perak, Selangor, Nigeri Sembilan ha Pahang etre 1895 ha 1935. Kevread dindan anv “Malaya” (1935-1957). Kevread Stadoù Johor, Kedah, Kelantan, Malacca, Negeri Sembilan, Pahong, Perak, Perlis, Pulau Penang, Selangor ha Trengganu. E 1963 ec’h emezelas Stadoù Sabah, [[Sarawak]] ha [[Singapour]] (betek 1965) dindan anv [[Malaysia]]. *Alc’hwez : ** Timbroù [[Negri Sembilan]] dreistmoullet gant Federated Malay States (1900) ** Federated Malay States (1901-1934) ** Timbroù Stadoù Malaya (1935-1957) ** Malaya Federation of Malaya (1957-1959) ** Malaya Persekutuan Tanah Melayu (1957-1963) *Pennad kar [[Timbroù Malaysia]] === [[Timbroù Inizi Maldivez|Inizi Maldivez]] === [[File:Maldives 1950 06.jpg|dehou|200px]] *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1887-1965). Stad dizalc’h abaoe 1965. Republik (1952-1954), sultanelezh (1956-1968) ha republik abaoe 1968. *Alc’hwez : ** Timbroù Ceylan dreistmoullet gant “Maldives” (1906) ** Maldives (1909) ** Maldive islands (1950-1968) ** Republic of Maldives (1968-1990) ** Maldives e lizherennoù latin ha maldiveg (abaoe 1986) === [[Timbroù Mali|Mali]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall dindan anv [[Soudan c’hall]]. Stad dizalc’h e 1959. Kevreadur gant Senegal ha Soudan (1960). Republik. *Alc’hwez : ** Fédération du Mali (1959-1960) ** République du Mali (abaoe 1960) *Pennad kar : [[Timbroù Soudan c’hall]] === [[Timbroù Inizi Maloù|Inizi Maloù]] === [[File:Falkland Islands 1 shilling 1952 stamp Gentoo Penguins.jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1840-1983). Tiriad tramor ar Rouantelezh-Unanet abaoe 2002. Aloubadeg Arc’hantina Miz Ebrel 1982. *Alc’hwez : Falkland Islands (abaoe 1878) === [[Timbroù Malta|Malta]] === *Statud : Tiriad dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (1816-1964). Emrenerezh (1922). Stad dizalc’h abaoe 1964, republik abaoe 1974. *Alc’hwez : Malta (abaoe 1860) === [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Manama]] === *Statud : Tiriad-suj emirelezh [[Ajman]]. *Alc’hwez (lizherenneg latin hag arabek) : ** Timbroù Ajman dreistmoullet [[Manama]] (1966-1968). ** Manama Dependency of Ajman (1968-1972) === [[Timbroù Manav|Manav]] === *Statud : Tiriad-suj Kurunenn Breizh-Veur. Statud emrenerezh. *Alc’hwez : ** Isle of Man (abaoe 1973) ** Isle of Man Ellan Vannin (1975) === [[Timbroù Manchukuo|Manchukuo]] === [[File:Stamp of Manchukuo - 1942 - Colnect 365403 - Flag of Manchoukuo.jpeg|thumb|right|200px|Banniel Manchukuo (1942)]] *Statud : Rannvro eus biz Sina aloubet gant armeoù Japan e 1931. Stad-suj Japan (impalaeriezh) etre 1931 ha 1945. Adstaget ouzh [[Sina]] e 1945]]. *Alc’hwez : ** Timbroù e sinaeg hep meneg eus ar vro (1932-1934) [[File:Emblem manzhouguo.svg|left|50px]] ** Timbroù e sinaeg gant arouez ar vro (1935-1945) === [[Timbroù Sina - Manchouria|Sina – Manchouria]] === *Statud : Rannvro eus biz [[Sina]]. *Alc’hwez : Timbroù Sina dreistmoullet gant lizherennoù sinaek (1927-1933) === [[Timbroù Maouritania|Maouritania]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1906-1944). Tiriad eus [[Afrika ar C'hornaoueg C'hall]] (1944-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960. *Alc’hwez : ** Mauritanie - RF (1906-1939) ** Mauritanie (1941-1944) ** Timbroù [[Afrika ar C’hornaoueg C’hall]] (1944-1960) ** République islamique de Mauritanie gant al lizherenneg latin hag arabek (abaoe 1960). === [[Timbroù Inizi Mariana|Inizi Mariana]] === *Statud : Trevadenn Bro-Spagn betek 1899. Trevadenn Alamagn etre 1899 ha 1914. Aloubadeg Japan (1914). Melestradurezh Japan (1914-1944). Melestradurezh Stadoù-Unanet Amerika abaoe 1944. *Alc’hwez : ** Timbroù Filipinnez dreistmoullet gant <small>MARIANAS ESPAÑOLAS</small> (1899) ** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Marianen » (1899) ** Marianen (1900-1916) === [[Timbroù Marienwerder|Marienwerder]] === *Statud : Kêr eus [[Prusia]] ar Reter dindan dalc’h [[Kevredigezh ar Broadoù]] e 1920. Aozet e voe ur boblvouezhiadeg e 1920. Staget ouzh Alamagn e 1920. Staget ouzh [[Polonia]] e 1945 dindan anv [[Kwidzyn]]. *Alc’hwez : ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant « Commission Interraliée Marienwerder » (1920). ** Commission Interraliée Marienwerder (1920). ** Plébiscite Marienwerder (1920). === [[Timbroù Maroko|Maroko]] === *Statud : Rouantelezh dizalc’h abaoe 1958, gant unvaniezh tiriadoù dindan dalc’h Spagn ha Bro-C’hall. *Alc’hwez : Royaume du Maroc (abaoe 1958) *Postoù lec’hel : ** Embregerezhioù prevez etre kêrioù ar vro (1891-1911) ** Postoù lec’hel (« Postoù cherifian ») : timbroù en arabeg (1912-1913) *Liamm diavaez : [/https://www.asso-philatelique-montpellier.fr/uploaded/maroc-histoire-postale-final.pdf] === [[Timbroù Maroko|Maroko Burevioù-post Stadoù estren]] === [[File:Stamp UK Morocco 1907 6p.jpg|dehou|200px]] *Statud : Burev-post Alamagn (1899-1911) *Alc’hwez : ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant Marocco ha talvoud-gwerzh (1899-1911) ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant Marokko ha talvoud-gwerzh (1911) *Statud : Burev-post Breizh-Veur (1898-1918) *Alc’hwez : ** Timbroù Jibraltar dreistmoullet gant “Morocco Agencies” pe “<small>MOROCCO AGENCIES</small>" (1898-1905) ** Timbroù ar Rouantelezh-unanet dreistmoullet gant <small>MOROCCO AGENCIES</small> hag un talvoud-gwerzh e moneiz Spagn e Tiriad an Norzh ha moneiz Frañs e peurrest ar vro (1905-1956). *Statud : Burev-post Bro-C’hall (1891-1917) *Alc’hwez : ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh e moneiz Spagn (1891-1900 ha 1907-1910) ** Timbroù Bro-C’hall gant “MAROC” (1902-1903) ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh en arabeg (1913-1917) *Statud : Burev-post Spagn (1903-1914) *Alc’hwez : ** Timbroù Spagn dreistmoullet gant <small>CORREO ESPAÑOL MARRUECOS </small> (1903-1914) ** Timbroù Spagn dreistmoullet gant <small>TETOUAN </small> (1908) Pennad kar : [[Timbroù Maroko spagnol]] [[Timbroù Maroko gall]] === [[Timbroù Maroko gall|Maroko gall]] === *Statud : Bro warezet gant Bro-C’hall etre 1912 ha 1956. Unvanet gant [[Maroko Spagn]] e 1956 (Rouantelezh Maroko). *Alc’hwez : ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant <small> PROTECTORAT FRANÇAIS</small> (lizherenneg latin hag arabek (1914-1917) ** Maroc المغرب (e lizherenneg latin hag arabek) (1917-1956) === [[Timbroù Maroko spagnol|Maroko spagnol]] === [[File:The Spanish protectorate in Morocco 1950 Mi 309 stamp (75th anniversary of the UPU. Mail carrier, 1890).jpg|dehou|200px]] *Statud : Tiriad gwarezet gant Bro-Spagn e Maroko etre 1912 ha 1956. Unvanet gant trevadenn c’hall Maroko evit sevel Stad dizalc’h Maroko e 1956-1958. *Alc’hwez : ** Timbroù Spagn dreistmoullet gant <small>MARRUECOS</small> (1914 ha 1933-1938) ** Timbroù Spagn dreistmoullet gant <small>PROTECTORADO ESPAÑOL EN MARRUECOS</small> (1915) ** Timbroù Spagn dreistmoullet gant <small>ZONA DE PROTECTORADO ESPAÑOL EN MARRUECOS</small> (1916-1920) ** Timbroù Spagn dreistmoullet gant <small>CORREO ESPAÑOL TANGER</small> pe <small> ZONA DE PROTECTORADO ESPAÑOL </small>(1926) ** Zona de Protectorado Español MARRUECOS (1928) ** Timbroù Spagn dreistmoullet gant <small>PROTECTORADO ESPAÑOL </small> pe <small>TANGER</small>(1929) ** MARRUECOS Protectorado Español (1933-1955) === [[Timbroù Maroko spagnol|Maroko - Tiriad Hanternoz]] === *Statud : Tiriad Maroko dizalc’h, bet dindan dalc’h Spagn betek 1956. *Alc’hwez : Marruecos (1956-1957) *Pennad kar : [[Timbroù Maroko]] === [[Timbroù Maroko gall|Maroko - Tiriad Su]] === *Statud : Tiriad Maroko dizalc’h, bet dindan dalc’h Frañs betek 1956. *Alc’hwez : Maroc (e lizherenneg latin hag arabek) (1956-1957) *Pennad kar : [[Timbroù Maroko]] === [[Timbroù Inizi Marshall|Inizi Marshall]] === *Statud : Trevadenn Alamagn (1885-1914). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet. Melestradurezh [[Japan]] (1914-1944). Melestradurezh [[Stadoù-Unanet Amerika]] (1944-1984). Stad dizalc’h abaoe 1984. *Alc’hwez : ** Timbroù Alamagn dreistmoullet “Marshall-Inseln” (1897-1914) ** Marshall-Inseln (1900-1916) ** Timbroù 1900 dreistmoullet G.R.I. (1914) ** Timbroù Japan (1914-1944) ** Timbroù Stadoù-Unanet Amerika (1944-1984) ** Marshall Islands (abaoe 1984) === [[Timbroù Martinik|Martinik]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall (betek 1946). Departamant tramor (1946-2015). Emrenerezh abaoe 2015 (“Collectivité territoriale unique de Martinique »). *Alc’hwez : ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet « Martinique » pe « MQE » (1886-1892) ** Martinique RF (1892-1940 ha 1943-1947) ** Martinique Postes Françaises (1941-1944) === [[Timbroù Maskat|Maskat (hag Oman)]] === *Statud : Stad dizalc’h gwarezet (sultanelezh). Oman, Dubaï ha Katar a voe unvanet etre 1948 ha 1957. Dizalc’h eo DubaI e 1961, ha Katar e 1971. Anvet “Maskat hag Oman” etre 1966 ha 1970. Sultanelezh [[Oman]] abaoe 1970. *Alc’hwez : ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet (1944-1961) ** Muscat & Oman (1966-1970) *Pennad kar : [[Timbroù Oman]] === [[Timbroù Mayotte|Mayotte]] === [[File:Stamp of Mayotte - 1892 - Colnect 229464 - Type Groupe.jpeg|dehou|200px]] * Statud : Trevadenn Bro-C’hall (Enezeg Komorez). Tiriad tramor. Departamant ha rannvro tramor (“DROM”) abaoe 2011. *Alc’hwez : ** Mayotte (1892-1912) ** Timbroù trevadenn Madagaskar (1912-1950) ** Timbroù trevadenn Komorez (1950-1975) ** Timbroù boutin Bro-C’hall dreistmoullet <small>MAYOTTE</small> (1997-1998-1999-2002) ** Mayotte ha République française pe RF (1997-2003) ** [[Mayotte]] ha RF (2004-2012) === [[Timbroù Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg|Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg]] === *Statud : Rannvroioù [[Mecklenbourg]] ha [[Pomerania]] ar C’hornaoueg dindan melestradurezh an Unvaniezh Soviedel (1945-1949). Staget ouzh Alamagn ar Reter e 1949. *Alc’hwez : ** Sifroù ha Pfennig (1945-1946) ** Bannad ed (1945-1946) ** Mecklenburg-Vorpommern (1945-1946) === [[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg-Schwerin]] === *Statud : Dugelezh-Veur. Ezel eus Kengevread Norzh Alamagn (1868-1871) hag eus an Impalaeriezh alaman adalek 1871. *Alc’hwez : Mecklenb. freimarke Schwerin (1856-1864) *Pennad kar : [[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn]] === [[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg-Strelitz]] === *Statud : Dugelezh-Veur (1803-1918) ezel eus Kengevread Norzh-Alamagn hag eus Impalaeriezh Alamagn. Stad Dieub ezel eus Republik Weimar (1918). Tiriad Bro-Alamagn. *Alc’hwez : Mecklenb. Strelitz (1864) *Pennad kar : [[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn]] === [[Timbroù Mec’hiko|Mec’hiko]] === [[File:Mexico 1879 25c Sc127a unused.jpg|dehou|200px]] * Statud : Stad dizalc’h abaoe 1810. Republik (1823-1864 hag abaoe 1867). Impalaeriezh (1864-1867). *Alc’hwez : ** Correos Mexico (1856-1866) ** Imperio Mexicano (1864-1867) ** Mexico (abaoe 1867) *Stadoù dispac’hour : ** Campeche (1876-1877) ** Chiapas (1867) ** Cuernavaca (1867) ** Guadalajara (1867-1868) ** Chihuahua (1872) ** Cuautla (1867) ** Merida (1916) ** Sinaloa (1929) ** Tlacotalpan (1856) ** Yucatán (1924) === [[Timbroù Lituania|Memel]] === *Statud : Keoded alaman dindan melestradurezh Bro-C’hall (1920-1923). Aloubadeg [[Lituania]] (1923). Staget ouzh Stad Lituania e 1923. *Alc’hwez : ** Timbroù alaman dreistmoullet « Memelgebiet » (1920) ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant « Memel » (1920-1922) ** Klaipeda Memel (1923) === [[Timbroù Menez Athos|Menez Athos]] === *Statud : Kumuniezh emren menec’h Menez Athos. *Alc’hwez : ΑΓΙΟΝ ΟΡΟϹ ΑΘωС (abaoe 2008) === [[Timbroù Mervent Afrika|Mervent Afrika]] === [[File:Bartolomeus Dias uitgebeeld op 'n posseël van Suidwes-Afrika.jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn Bro-alamagn (1897-1912). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1915). Melestradurezh Suafrika (1915-1990). Stad dizalc’h dindan anv [[Namibia]] (abaoe 1990). *Alc’hwez : ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant « Deutsch-Südwest-Afrika » (1897-1898) ** Deutsch-Sudwestafrika (1900-1912) ** Timbroù Afrika ar Su dreistmoullet gant « South West Africa » pe « Zuid-West Afrika » pe « Zuidwest Afrika » (1923-1924) ** Timbroù Afrika ar Su dreistmoullet gant « South West Africa » pe « Zuid-West Afrika » pe « Zuidwes Afrika » (1926-1927) ** Timbroù Afrika ar Su dreistmoullet gant S.W.A. (1927) ** Timbroù Afrika ar Su dreistmoullet gant « SOUTH AFRICA» pe « SUID AFRICA » (1927-1930) ** South West Africa pe Suidwes Afrika (1923-1967) ** SWA (1927-1990) === [[Timbroù Tiriad Meurvor Indez Breizh-Veur|Tiriad Meurvor Indez Breizh-Veur]] === *Statud : Trevadenn an Inizi Chagos ha Sechelez dindan dalc’h Breizh-Veur (betek 1976). Tiriad tramor ar Rouantelezh-Unanet (inizi Chagos) abaoe 2002. *Alc’hwez : ** Timbroù Sechelez dreistmoullet B.I.O.T. (1968) ** British Indian Ocean Territory (abaoe 1968) === [[Timbroù Mikronezia|Mikronezia]] === *Statud : trevadenn Bro-Alamagn (1899-1914). Melestradurezh Japan (1914-1944). Melestradurezh Stadoù-Unanet Amerika (1944-1984). Stad dizalc’h (abaoe 1984). *Alc’hwez : Federated States of Micronesia pe FSM (abaoe 1984) === [[Timbroù Modena|Modena]] === *Statud : Stad dizalc’h ([[Dugelezh Modena ha Reggio]]) etre 1452 ha 1859. Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1859. *Alc’hwez : ** Poste Estensi (1852) ** Provincie Modenesi (1859) === [[Timbroù Moheli|Moheli]] === *Statud : Enezenn warezet gant Bro-C’hall (1886-1912) evel inizi all Enez ar Gomorez. Staget e voe an enezeg ouzh trevadenn [[Madagascar]] (1912-1947). Tiriad tramor (1947-1974). Ul lodenn eus Stad Komorez abaoe 1974. *Alc’hwez : Mohéli (1906-1912) *Pennadoù kar : [[Timbroù Anjoun]], [[Timbroù Mayotte]], [[Timbroù Komorez]] [[File:Stamp of Moldova - 2010 - Colnect 217216 - Flag of Moldova.jpeg|dehou|200px]] === [[Timbroù Moldova|Moldova]] === *Statud : Republik ezel eus an Unvaniezh Soviedel betek 1991. Stad dizalc’h abaoe 1991. *Alc’hwez : ** Timbroù Unvaniezh Soviedel СССР (betek 1992) ** Posta Moldova (1991) ** Moldova (abaoe 1992) [[File:II Lajos Monaco hercege.jpg|dehou|200px]] === [[Timbroù Monako|Monako]] === *Statud : Priñselezh dizalc’h. *Alc’hwez : ** Principauté de Monaco (1885-1939) ** Monaco (adalek 1939) === [[Timbroù Mongolia|Mongolia]] === [[File:Stamp Mongolia 1932 40m.jpg|dehou|200 px]] *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1911. *Alc’hwez : ** [[Mongolia]] (1926-1945) ** МОНГОЛ ШУУДАН (1945-1958) ** Mongolia - МОНГОЛ ШУУДАН (1958-1997) ** Mongol Post (abaoe 1997) === [[Timbroù Sina - Burevioù gall|Mongtseu]] === *Statud : Burevioù-post [[Indez-Sina]] (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1900-1922). *Alc’hwez : ** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant <small>MONGTZE</small> (1903-1906) ** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant “Mong-Tseu” (1906) ** Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant <small>MONGTSEU</small> (1908 ha 1919) *Pennad kar : [[Timbroù Indez-Sina c’hall]] === [[Timbroù Montenegro|Montenegro]] === * Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Otoman (betek 1874). Priñselezh (1874-1910). Rouanetelezh (1910-1918). Aloubadeg Aostria-Hungaria (1917-1918). Gouarnamant en harlu e Bro-C’hall (1916). Ul lodenn eus Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1931) hag eus Rouantelezh Yougoslavia (1931-1939). Aloubadeg Italia (1941-1943) hag Alamagn (1944-1945). Ul lodenn eus Republik Yougoslavia (1945-2003). Kevreet gant Serbia (2003-2006). Stad dizalc’h abaoe 2005. *Alc’hwez : ** ЦРНА ГОРА pe ПOШТЕ ЦР(НЕ) ГОРЕ (1874-1918) ** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet gant « S.P. du M. Bordeaux 1916 » (1916) ** Timbroù Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1929) ** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant MONTENEGRO ЦРНА ГОРА 17-IV-41-XIX (1941) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant ЦРНА ГОРА (1941) ** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant « Governatorato del Montenegro » (1941) ** ЦРНА ГОРА (1943) ** Timbroù Yougoslavia (1929-1940 ha 1945-1998) ** Pošta Crne Gore (2003-2006) ** CRNA GORA – MONTENEGRO (abaoe 2005) *Pennad kar : [[Timbroù Serbia]] === [[Timbroù Montserrat|Montserrat]] === [[File:1958 stamp showing a map of Montserrat.jpg|dehou|200px]] *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Tiriad trevadenn ‘’Inizi an Dizavel’’ (1871-1958) ha [[Kevread Indez Breizh-Veur ar C’hornaoueg]] (1958-1962). Emrenerezh abaoe 1960. Tiriad tramor ar Rouantelezh-Unanet abaoe 2002. *Alc’hwez : ** Timbroù Antigua dreistmoullet gant <small>MONTSERRAT</small> (1876) ** [[Montserrat]] (1880-1958 hag abaoe 1963) === [[Timbroù Inizi ar Mor Egea|Inizi ar Mor Egea]] === *Statud : Inizi ar Mor Egea aloubet gant Italia etre 1912 ha 1940. Melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet (1945-1946). Aloubadeg Gres (1947). Staget ouzh Gres e 1947. *Alc’hwez : ** Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>EGEO</small> (1912) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>ISOLE ITALIANE DELL EGEO</small> (1930-1938) ** Isole Italiane dell Egeo (1940) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant Calimno pe CALIMNO ** Timbroù Italia dreistmoullet gant Karki pe KARKI (1912-1916) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant CALCHI (1930) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant CARCHI (1932) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant Caso pe CASO (1912-1932) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant COO (1912-1932) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant Leros pe LEROS (1912-1932) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant Lipso pe LIPSO (1912-1932) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant Nisiros pe NISIROS (1912-1922) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant NISIRO (1930-1932) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant Patmos pe PATMOS (1912-1923) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant PATMO (1930-1932) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant Piscopi (1912-1932) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant Rodi pe RODI (1919-1923) ** Rodi (1929-1934) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant SCARPANTO (1912-1932) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant SIMI (1912-1932) ** Timbroù Italia dreistmoullet gant STAMPALIA (1912-1932) ** Timbroù Gres dreistmoullet Σ.Δ.Δ. (1947) === [[Timbroù Inizi Mor Ionian|Inizi ar Mor Ionian]] === *Statud :Tiriad gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1815-1864). Staget ouz Gres e 1864. Aloubet gant Italia hag Alamag e 1941. Adstaget ouzh Bro-C’hres e 1945. *Alc’hwez : ** IONIKON KPATOE ** Timbroù Italia dreistmoullet gant ISOLE JONIE (1941) === [[Timbroù Inizi Gwalarn ar Mor Habask| Inizi Gwalarn ar Mor Habask]] === *Statud : Trevadennoù alaman aloubet gant Aostralia (1915-1922) *Alc’hwez : Timbroù Aostralia dreistmoullet gant <small>N.W. PACIFIC ISLANDS</small> (1915-1922) === [[Timbroù Enez Moris|Enez Moris]] === [[File:Mauritius 5c stamp 1950 5c.jpg|dehou|200px]] *Statud : trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1814-1968). Stad dizalc’h (abaoe 1968). *Alc’hwez : Mauritius (abaoe 1847) === [[Timbroù Morvi|Morvi]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : Morvi State (1931-1938) *Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]] === [[Timbroù Mozambik|Mozambik]] === *Statud : Trevadenn Portugal (1877-1954). Tiriad tramor Portugal (1954-1975). Stad dizalc’h (abaoe 1975) *Alc’hwez : ** Moçambique (1877-1954) ** Moçambique Republica portuguesa (1954-1975) ** Moçambique (abaoe 1975) *Pennad kar : [[Timbroù Postoù prevez Mozambik]] === [[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Kompagnunezh Mozambik]] === *Statud : Embregerezh prevez (1894-1940). *Alc’hwez : ** Timbroù [[Mozambik]] dreistmoullet COMPA DE MOCAMBIQUE (1891-1894) ** Companhia de Moçambique (1894-1940) *Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]] === [[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Kompagnunezh Nyassa]] === [[File:Nyassa SW126 - 1923.JPG|dehou|200px]] *Statud : Embregerezh prevez (1921-1930) *Alc’hwez : ** Timbroù Mozambik dreistmoullet NYASSA (1898 ha 1925) ** Nyassa Portugal (1901-1921) ** Companhia do Nyassa (1921-1925) *Pennad kar : [[Timbroù Mozambik]] === [[Timbroù Birmania (Myanamar)|Myanmar (Birmania)]] === *Statud : Ul lodenn eus Indez Breizh-Veur dindan anv Birmania (1855-1937). Dominion ar Rouantelezh-Unanet (1937-1948). Stad dizalc’h abaoe 1948 adanvet Unvaniezh [[Myanmar]] e 1990. *Alc’hwez : ** Union of Myanmar (abaoe 1990) === [[Timbroù Mytilíni|Mytilíni]] === *Statud : Kêrbenn enez Lesbos. *Alc’hwez : Timbroù [[Turkia]] dreistmoullet Ε λ λ η ν ι χ ή Κ α τ ο χ ή Μ ν τ ι λ ή ν η ζ (1912) (= Mytilíni – Aloubadeg Bro-C’hres) == N == === [[Timbroù Nabha|Nabha]] === [[File:Stamp of Nabha - 1938 - Colnect 616912 - Dak Runner.jpeg|dehou|250 px]] *Statud : Stad-briñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1947. *Alc’hwez : ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant « Nabha State » (1885-1942) ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant « Nabha » (1942-1945) === [[Timbroù Namibia|Namibia]] === *Statud : Trevadenn Bro Alamagn (1884-1915). Melestradurezh Suafrika (1915-1990) dindan anv [[Afrika ar Mervent]]. Stad dizalc’h abaoe 1990. *Alc’hwez : ** [[Namibia]] (abaoe 1990) *Pennad kar : [[Timbroù Mervent Afrika]] === [[Timbroù Nandgam|Nandgam]] === *Statud : Stad-briñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1947. *Alc’hwez : ** Feudatory State Raj Nandgam (1892) ** Lizherennoù hindieg (1893) ** Timbroù dreistmoullet gant M.D.B. (1894) === [[Timbroù Natal|Natal]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus [[Unvaniezh Suafrika]] e miz Mae 1910. *Alc’hwez : [[Natal (Suafrika)|Natal]] (1857-1908) *Pennad kar : [[Timbroù Suafrika]] === [[Timbroù Nauru|Nauru]] === *Statud : Trevadenn Alamagn (1888-1914). Aloubadeg Breizh-Veur (1916-1924). Melestradurezh Aostralia. Melestradurezh Japan (1942-1945). Melestradurezh [[Aostralia]] (1945-1968). Republik dizalc’h (abaoe 1968). *Alc’hwez : ** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet « Nauru » (1916-1923) ** Nauru (1924-1947) ** Republic of Nauru (1968-1977) ** [[Nauru]] (abaoe 1977) === [[Timbroù Nedjed|Nedjed]] === *Statud : Sultanelezh. Unvanet gant [[Rouantelezh Hedjaz]] evit sevel [[Arabia Saoudat]] e 1932. *Alc'hwez : ** Timbroù Turkia dreistmoullet (1925) ** Timbroù kemedel Hedjaz dreistmoullet (1925-1926) === [[Timbroù Negri Sembilan|Negri Sembilan]] === *Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1957). Aloubet gant Japan (1942-1945). Unan eus 13 Stad Kevread [[Malaizia]] abaoe 1957. *Alc’hwez : ** Timbroù Malacca dreistmoullet « Negri Sembilan » (1891) ** N Sembilan (1896-1899) ** Timbroù dreistmoullet e japaneg (1942) ** Malaya Negri Sembilan (1935-1957) ** Malaysia Negeri Sembilan (1965-1986) === [[Timbroù Nepal|Nepal]] === [[File:Nepal-1959-Sc120-King Mahendra Opening Parliament.jpg|dehou|250px]] *Statud : Stad-priñselezh gwarezet gant India. Stad dizalc’h abaoe 1947 *Alc’hwez : ** Lizherennoù nepaleg (1881-1946) ** [[Nepal]] (abaoe 1949) === [[Timbroù Nevis|Nevis]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (betek 1980). Emrenerezh (1980-1983). Stad dizalc’h gant enez Saint-Kitts. *Alc’hwez : ** Nevis (1861-1890) ** Timbroù Saint-Kitts dreistmoullet NEVIS (1980) ** [[Nevis]] (abaoe 1980) === [[Timbroù Nicaragua|Nicaragua]] === *Statud : Stad dizalc’h (abaoe 1821). *Alc’hwez : [[Nicaragua]] (abaoe 1862) *Tiriad Bluefield : timbroù dreistmoullet “Dpto Zelaya” (1904-1906) pe “Bluefield” (1906) pe Costa Atlantica (1907) * Tiriad Cabo : Timbroù Nicaragua dreistmoullet “Cabo” pe “CÂBO” (1904-1912) [[File:1896 20c Nicaragua unused YV85-Mi84Y.jpg|dehou|200px]] === [[Timbroù Niger|Niger]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1921-1959). Republik emren (1959-1960). Statd dizalc’h (abaoe 1960). *Alc’hwez : ** Timbroù Senegal-Uhel dreistmoullet <small>TERRITOIRE DU NIGER</small> (1921-1922) ** Niger Afrique Occidentale Française (1925-1926) ** [[Niger]] (1931-1944) ** République du Niger (abaoe 1959). === [[Timbroù Nijeria|Nijeria]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dre unvaniñ broioù gwarezet [[Nijeria ar Su]], [[Nijeria an Norzh]], [[Aod an Niger]] ha [[Lagos]] e 1914. Stad dizalc’h abaoe 1960. *Alc’hwez : ** [[Nigeria]] (1914-1960) ** Federation of Nigeria (abaoe 1960) === [[Timbroù Niuafo'ou|Niuafo’ou]] === [[File:Canoe Mail.jpg|dehou|200px]] *Statud : Enezenn [[Tonga]]. *Alc’hwez : [[Niuafo’ou]] (abaoe 1983) === [[Timbroù Niue|Niue]] === *Statud : Tiriad tramor Zeland Nevez. *Alc’hwez : ** Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet « NIUE » (1902 ha 1918-21) pe NIUE TAHA PENI (1912-16) ** [[Niue]] (abaoe 1920) === [[Timbroù Enez Norfolk|Enez Norfolk]] === *Statud : Tiriad-suj [[Aostralia]]. Tiriad emren abaoe 1960. *Alc’hwez : Norfolk Island (abaoe 1947) [[File:Brevmerke, Jeg vil værge mit land.jpg|dehou|200px]] === [[Timbroù Norvegia|Norvegia]] === *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1905. Aloubadeg Alamagn (1940-1945). *Alc’hwez : ** Skoed-ardamez (leon) (1855) ** [[Norge]] (1856-1977) ** Norge pe Noreg (abaoe 1977) pe Noreg Norge (abaoe 1988) === [[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn|(Kengevread) Norzh Alamagn]] === *Statud : Kengevread Stadoù alaman (1866-1871). *Alc’hwez : Norddeutscher Postbezirk pe Nord-Deutscher Postbezirk (1868-1870) === [[Timbroù Norzh Borneo|Norzh Borneo]] === *Statud : Melestradurezh ur gompagnunezh prevez (1883-1893). Bro warerezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1901-1948). Aloubadeg Japan (1943-1945). Melestradurezh Lu Breizh-Veur (1948-1964). Ezel eus Kevread Stadoù Malaizia (abaoe 1964). *Alc’hwez : ** North Postage Borneo pe North Borneo (1883-1886) ** British North Borneo (1886-1892) ** (The) State of North [[Borneo]] (1894-1895) ** State of North Borneo (lizherennoù latin, sinaek ha malaiziek (1897-1901 ha 1909-1941) ** Timbroù Borneo dreistmoullet <small>BRITISH PROTECTORATE</small> (1901-1912) ** Aloubadeg Japan : lizherennoù Japanek 北ボルネオ (1943-1945) ** Timbroù dreistmoullet gant B.M.A. (= British Military Administration (1945) ** Timbroù dreistmoullet gant tresadenn-arouez ar monarkiezh (1947) ** North Borneo (1948-1963) === [[Timbroù Nosy Be|Nosy Be]] === *Statud : Enezenn e-kichen [[Madagaskar]], staget ouzh an drevadenn c’hall e 1895. *Alc’hwez : ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet NSB (1889-1890) ** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet Nossi-Bé (1893) ** Nossi-bé (1894) === [[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]] === *Statud : Stad-briñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1947. *Alc’hwez : ** Lizherennoù hindieg (1877-1880) ** Skoed-ardamez (1893) *Pennad kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] === [[Timbroù Nyasaland|Nyasaland]] === [[File:Nyasaland 1949 Mi 91 stamp (75th anniversary of the UPU. Hermes over globe).jpg|dehou|250px]] *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1907-1964). Anvet [[Malawi]] abaoe 1964. *Alc’hwez : ** Nyasaland Protectorate (1908-1934) ** Nyasaland (1934-1953 ha 1963) *Pennadoù kar : [[Timbroù Malawi]] [[Timbroù Rodezia ha Nyasaland]] == O == === [[Timbroù Obock|Obock]] === *Statud : Tiriad dindan dalc’h Bro-C’hall (adalek 1862) staget ouzh trevadenn [[Aod c'hall ar Somalianed]] e 1896. *Alc’hwez : ** Timbroù Trevadennoù Bro-Frañs dreistmoullet OBOCK (1892). ** OBOCK (1892-1894) *Pennad kar : [[Timbroù Djibouti]] === [[Timbroù Rusia|Odesa – Burev-post Polonia]] === *Statud : Porzh eus Rusia. *Alc’hwez : Timbroù Polonia dreistmoullet gant <small>ODESA</small> (1919) === [[Timbroù Tiriadoù gall Okeania| Okeania - Tiriadoù gall]] === * Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1880—1946) dindan anv [[Tahiti]] betek 1903, ha tiriad tramor dindan anv [[Polinezia c’hall]] abaoe 1957. *Alc’hwez : ** Etablissements de l’Océanie (1892-1930) ** ETABts FRçais D’OCÉANIE RF (1930-1939) ** ETABts FRçais D’OCÉANIE (1940-1942) ** Océanie RF (1942-1945) ** Ets Français de l’Océanie (1956) *Pennad kar : [[Timbroù Polinezia c’hall]] === [[Timbroù Oldenburg|Oldenburg]] === *Statud : [[Dugelezh-veur Oldenburg|Dugelezh-veur]]. Ezel eus [[Kengevread Norzh Alamagn]] (1868-1871) hag eus an Impalaeriezh alaman (1871-1918). *Alc’hwez : Oldenburg (1852-1862) *Pennad kar : [[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn]] === [[Timbroù Oman|Oman]] === *Statud : Sultanelezh dizalc’h. Anvet “Oman ha Maskat” betek 1971. *Alc’hwez : ** Timbroù [[Maskat]] hag Oman dreistmoullet <small> SULTANATE OF OMAN </small> (1971) ** Sultanate of Oman (abaoe 1971) *Pennad kar : [[Timbroù Maskat (hag Oman)]] === [[Timbroù Bro-Orañje|Bro-Orañje]] === *Statud : Stad dieub e Su Afrika (1854-1900). Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv « Trevadenn ar Stêr Orañjez » (1900-1902). Staget ouzh Unvaniezh [[SuAfrika]] e 1902. *Alc’hwez : ** Oranje Vrij Staat (1868) ** Timbroù Orañje dreistmoullet gant V.R.I. (1900) ** Timbroù [[Kab ar Spi Mat]] dreistmoullet gant "Orange River Colony" (1900) ** Timbroù Orañje dreistmoullet gant E.R.I. (1902) ** Orange River Colony (1903-1905) === [[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|(Inizi) Orc'h ar C'hreisteiz]] === [[File:1944 FID South Orkneys 6d stamp.jpg|dehou|200px]] *Statud : Tiriad-suj an Inizi Maloù dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (betek 1962). Ul lodenn eus Tiriad Antarktika Breizh-Veur (abaoe 1962). *Alc’hwez : Timbroù [[Inizi Malou]] dreistmoullet gant <small>SOUTH ORKNEYS DEPENDENCY OF </small>(1944). *Pennad kar : [[Timbroù Tiriad Antarktika Breizh-Veur]] === [[Timbroù Orcha|Orcha]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : ** Orcha Postage (1900-1935) ** Orcha State (1935-1943) *Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]] === [[Timbroù Oubangi-Chari|Oubangi-Chari]] === *Statud : Trevadenn c’hall dindan anv [[Kongo Frañs]] (betek 1915), staget ouzh an [[Tchad]] (1915-1922). Lodenn eus [[Afrika ar C’heheder C'hall]] (1936-1959). Dizalc’h dindan anv [[Kreizafrika abaoe]] 1960. *Alc’hwez : ** Timbroù Kongo Frañs dreistmoullet Oubangui Chari-Tchad (1915-1922) ** Timbroù Kongo Frañs dreistmoullet Oubangui Chari (1922-1931) ** Oubangui-Chari (1930-1931) *Pennad kar : [[Timbroù Kreizafrika]] === [[Timbroù Ouganda|Ouganda]] === *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1896-1962). Stad dizalc’h abaoe 1962. *Alc’hwez : ** Postoù lec’hel (1895) ** Uganda (1896) ** Uganda Protectorate (1898) ** Timbroù Afrika ar Reter saoz dreistmoullet UGANDA (1902) ** Timbroù Kenya and Ouganda (1922) ** Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika (1935-1963) ** Uganda (abaoe 1962) *Pennadoù kar : [[Timbroù Afrika ar Reter saoz]] [[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika]] [[Timbroù Kenya hag Ouganda]] === [[Timbroù Ouzbekistan|Ouzbekistan]] === [[File:Uzbekistan stamp №1430.jpg|dehou|400px]] *Statud : Republik ezel eus Unvaniezh Soviedel betek 1991. Stad dizalc’h abaoe 1991. *Alc’hwez : ** Timbroù Unvaniezh Soviedel СССР (betek 1992) ** Ўзбекистон - Uzbekistan (1992-1997) ** O’ZBEKISTON (abaoe 1997) == P == === [[Timbroù Pahang|Pahang]] === *Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1957). Aloubet gant Japan (1942-1945). Unan eus 13 Stad Kevread Malaysia abaoe 1957. *Alc’hwez : ** Timbroù Malacca dreistmoullet gant <small>PAHANG</small> (1890-1891) ** Pahang (1891-1941) ** Timbroù Malacca dreistmoullet e japanaeg (1942) ** Pahang Malaya (1948-1961) ** Malaysia Pahang (1965-2002) === [[Timbroù Pakhoi|Pakhoi]] === *Statud : Burevioù-post Indez-Sina (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1902-1922). Anvet eo [[Beihai]] bremañ. *Alc’hwez : Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant <small>PACKHOI</small> (1903-1904) pe <small>PAK-HOI</small> (1906)pe <small>PAKHOI</small> (1908 ha 1919). [[File:Map of East Pakistan on stamp.jpg|200px|dehou]] === [[Timbroù Pakistan|Pakistan]] === *Statud : Lodenn eus Indez Breizh-Veur betek 1947. Dominion ar Rouantelezh-Unanet (1947-1955). Republik Islamik dizalc’h abaoe 1955. *Alc’hwez : ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet PAKISTAN (1947) ** Pakistan Postage (1948-1955) ** Pakistan (lizherenneg latin, arabek ha bengaleg) (1955-1972) ** [[Pakistan]] (lizherenneg latin hag arabek) (abaoe 1973) === [[Timbroù Palau|Palau]] === *Statud : Melestradurezh Alamagn (1899-1914). Melestradurezh [[Japan]] (1914-1944). Melestradurezh Stadoù-Unanet Amerika (1944-1983). Emrenerezh (1979-1994). Stad dizalc’h (abaoe 1994). *Alc’hwez : ** Timbroù Stadoù-Unanet Amerika (1944-1983) ** Palau pe Republic of [[Palau]] (abaoe 1983) === [[Timbroù Palestina|Palestina]] === *Statud : Ul lodenn eus an Impalaeriezh Otoman betek 1917. Aloubadeg (1918) ha melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet (1922-1948) ha [[Treuzjordania]] (1948-1949), melestradurezh [[Egipt]] e [[Gaza]] (1948-1967). Stad dizalc’h aloubet gant [[Israel]]. *Alc’hwez : ** E.E.F. (= Egyptian Expeditionnary Forces) (1918) ** Timbroù [[Palestinia]] dreistmoullet <small>PALESTINE</small> فلسطين פַּלֶשְׂתִינָה (1920-1922) ** Palestine (1927-1945) ** Timbroù Egipt dreistmoullet gant فلسطين PALESTINE (1948-1959) ** Timbroù Egipt gant alc’hwez فلسطين Palestine (1960-1967) ** Timbroù Treuzjordania gant alc’hwez فلسطين Palestine (1948-1949) ** The Palestinian Authority السلطة الفلسطينية (abaoe 1994) ** Burev-post Bro-C’hall e [[Jeruzalem]] : « GRATIS JERUSALEM » pe « Affaires Etrangères JERUSALEM Postes Françaises » (1948). ** Burev-post Aostria ha Rusia e [[Jaffa]]. ** Burev-post [[Rusia]] e Jeruzalem ** Pennadoù kar : [[Timbroù Reter-nesañ]] [[Timbroù Israel]] [[File:1930 Panama 20c airmail specimen stamp.jpg|200px|dehou]] === [[Timbroù Panama|Panama]] === *Statud : Stad [[Kolombia]] betek 1903. Republik dizalc’h abaoe 1903, war-bouez tiriad [[Kanol Panama]] dindan dalc’h Stadoù-Unanet Amerika betek fin 1999. *Alc’hwez : ** Estados Unidos de Colombia E.S. de Panama (1878) ** Kartenn Panama gant « Colombia » (1892-1903) ** Timbroù Kolombia-Panama dreistmoullet gant <small>REPUBLICA DE PANAMA</small> pe <small>PANAMA</small>(1903-1905) ** Republica de Panama (1905-1955) ** Panama (abaoe 1955) ** Rep. De Panama (1978) === [[Timbroù Tiriad Kanol Panama|Tiriad Kanol Panama]] === *Statud : Tiriad kanol Panama dindan melestradurezh Stadoù-Unanet Amerika etre 1904 ha 1999. Staget ouzh Panama abaoe 2000. *Alc’hwez : ** Timbroù Kolombia-Panama dreistmoullet gant <small>CANAL ZONE</small> (1904) ** Timbroù Stadoù-Unanet dreistmoullet gant <small>CANAL ZONE PANAMA</small> (1904 ha 1924-1926) ** Timbroù Panama dreistmoullet gant <small>CANAL ZONE</small> (1904-1924) **Canal Zone Postage (1928-1962) **Canal Zone (1962-1978) ** Timbroù Stadoù-Unanet (1979-1999) === [[Timbroù Papoua Ginea-Nevez|Papoua Ginea-Nevez]] === *Statud : Melestradurezh Aostralia (1952-1972). Stad dizalc’h (abaoe 1972). *Alc’hwez : ** Papua & New Guinea (1952-1972) ** Papua New Guinea (abaoe 1972) === [[Timbroù Paraguay|Paraguay]] === [[File:1892 30centavos Paraguay unused Yv36 Mi34.jpg|dehou|200px]] *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1811. *Alc’hwez : ** Republica del Paraguay (1870-1940 ha 1944-1959) ** Gobierno Provisorio del Paraguay (1904) ** Paraguay Correos (1940-1944) ** Correos del Paraguay (1959-1975) ** Paraguay (abaoe 1975) === [[Timbroù Parma|Parma]] === *Statud : Stad dizalc’h etre 1545 ha 1861. Gouarnamant berrbad e 1859. Staget ouzh Rouantelezh Italia e 1861. *Alc’hwez : ** Stati Parma (1852) ** Duc. De Parma (1857-1859) ** Stati Parmensi (1859) *Pennad kar : [[Timbroù Italia]] === [[Timbroù Patiala|Patiala]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet « Puttallia State » (1884-1885) ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet « Patiala State » (1892-1939) ** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet « Patiala » (1944) === [[Timbroù Penang |Penang]] === [[File:Stamp of Penang - 1960 - Colnect 708648 - East Coast Railway.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1814-1957). Aloubet gant Japan (1942-1945). Unan eus 13 Stad Kevread [[Malaizia]] abaoe 1957. *Alc’hwez : ** Malaya Penang (1948-1960) ** Timbroù Malaka dreistmoullet gant <small> DAI NIPPON 2602 PENANG</small> ** Malaysia Pulau Pinang (abaoe 1965) === [[Timbroù Penrhyn|Penrhyn]] === *Statud : Tiriad-suj Zeland Nevez. *Alc’hwez : ** Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet gant PENRHYN ISLAND (1902-1918) ** [[Penrhyn]] (1920 ha 1927) ** Timbroù [[Inizi Cook]] dreistmoullet gant “Penrhyn Northern” (1973) ** Penrhyn Northern Cook Islands (abaoe 1974) === [[Timbroù Perak|Perak]] === [[File:Stamp of Perak - 1938 - Colnect 542510 - Sultan Iskandar.jpeg|dehou|200px]] *Statud : Bro warezet gant Breizh-Veur (1814-1963). Unan eus an 13 Stad Kevread Malaysia abaoe 1963. *Alc’hwez : ** Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant ul loar, ur sterenn hag al lizherenn P (1878), gant PERAK (1880-1887), PERAK one CENT pe two cents (1883-1891). ** PERAK (1895-1935) ** PERAK MALAYA (1953-1961) ** Malaysia Perak (abaoe 1963) *Pennadoù kar : [[Timbroù Stadoù Malaysia]] [[Timbroù Malaysia]] === [[Timbroù Perlis|Perlis]] === *Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet etre 1814 ha 1963. Ezel eus Kevread Malaizia e 1963. *Alc’hwez : ** Malaya Perlis (1948-1949 ha 1953) ** Malaya (lizherennoù latin hag arabek) (1951-1955) ** Malaysia [[Perlis]] (abaoe 1965) === [[Timbroù Perou|Perou]] === *Statud : Stad dizalc’h abaoe 1821-1824. *Alc’hwez : [[Perou|Peru]] (abaoe 1866) === [[Timbroù Inizi Pitcairn|Inizi Pitcairn]] === *Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (betek 1983). Tiriad tramor ar Rouantelezh-Unanet. *Alc’hwez : [[Pitcairn]] islands (abaoe 1940). === [[Timbroù Polinezia c’hall|Polinezia c’hall]] === *Statud : Trevadenn Bro-C’hall dindan anv « Établissements français d'Océanie » (1880-1946). Tiriad tramor (1946-2004). Strollegezh tramor (Bro Tramor) abaoe 2004 *Alc’hwez : Polynésie française (abaoe 1958) === [[Timbroù Polonia|Polonia]] === [[File:Poland 50h1919 1st.jpg|dehou|200px]] *Statud : E-pad an XIXvet kantved e oa tiriad [[Polonia]] dindan dalc’h [[Rusia]], [[Prusia]] (hag Alamagn goude) hag [[Aostria-Hungaria]]. Aloubadeg Alamagn (1915-1918). Republik dizalc’h e 1918. Aloubadeg Alamagn e 1939. Melestradurezh Alamagn (« General Gouvernement ») etre 1940 ha 1945. Republik poblek (1945-1990). Republik abaoe 1990. *Alc’hwez : ** Timbr Rusia e poloneg ha rusianeg (1860). ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant "Russisch Polen" (1915) pe "Gen. Gouv. Warschau" (1916). ** Timbroù postoù lec’hel [[Varsovia]] dreistmoullet gant « Poczta Polska » (1918) ** Timbroù [[Alamagn]], [[Aostria]] hag [[Aostria-Hungaria]] dreistmoullet gant « Poczta Polska » pe <small>POCZTA POLSKA</small> (1918-1919) mui arouez ar vro (un erer) e 1919. ** Timbroù [[Aostria]] dreistmoullet gant « Rzp.Polska » (1919) ** Poczta Polska (1919-1938) ** Polska (1938) ** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant "Deutsche Post OSTEN" (1939) ** Timbroù [[Polonia]] dreistmoullet gant « General Gouvernement » mui arouez an Trede Reich (1940). ** GENERALGOUVERNEMENT (1940-1941) ** DEUTSCHES REICH GENERALGOUVERNEMENT (1941-1943) ** GROSSDEUTSCHES REICH GENERALGOUVERNEMENT (1943-1945) ** (Poczta) Polska (1944-1954) ** Polska (abaoe 1954) *Postoù lec’hel e Varsovia (1915-1916) *Postoù lec’hel e Lublin Przedborz, Sosnowice ha Zawiercie (1915-1916) *Gouarnamant en harlu e Londrez : Poczta Polska (1941-1944) *Arme Polonia en Ouzbekistan : Poczta Polska w ZSSR (1942) *Arme Polonia e Rusia : timbroù Rusia dreistmoullet gant « Pol. Korp » hag un erer (1918) === [[Timbroù Enezeg an Azorez|Ponta Delgada]] === *Statud : Kêr war enez Sao Miguel ha kêrbenn enezeg Azorez, dindan dalc’h Portugal. *Alc’hwez : [[Ponta Delgada]] (1892-1905) *Pennad kar : [[Timbroù Portugal]] === [[Timbroù Gres - Burevioù gall|Port Lagos]] === *Statud : Porzh an Impalaeriezh Otoman. Staget ouzh Bro-C’hres e 1914. *Alc’hwez : Timbroù gall dreistmoullet gant « Port-Lagos » (1893) === [[Timbroù Portugal|Portugal]] === *Statud : Stad dizalc’h. Rouantelezh betek 1910. Republik abaoe 1910 *Alc’hwez : ** Penn ar rouanez (1853) ** Penn ar roue (1855) ** [[Portugal]] (1863-1912) hag abaoe 1925) === [[Timbroù Pounch|Pounch]] === *Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950. *Alc’hwez : Lizherennoù hindieg (1876-1888) *Pennad kar : [[Timbroù India]] [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] === [[Timbroù Enez ar Priñs-Edward|(Enez ar) Priñs-Edward]] === *Statud : Trevadenn Breizh-Veur (1769-1873). Ezel eus [[Stad kevreadel Kanada]] abaoe 1873. *Alc’hwez : Prince Edward Island (1861-1872) *Pennad kar : [[Timbroù Kanada]] === [[Timbroù Prusia|Prusia]] === *Statud : Rouantelezh. Ezel eus [[Kengevread alaman]] (1815-1866) ha [[Kengevread Norzh Alamagn]] (1867-1871). *Alc’hwez : ** Freimarke ha poltred [[Frederig Gwilherm IV Prusia|Frederig Gwilherm IV]] (1850-1858) ** Preussen (1861-1867) === [[Timbroù Puerto-Rico|Puerto Rico]] === *Statud : Trevadenn Spagn betek 1897. Emrenerezh (1897-1898). Melestradurezh ar Stadoù-Unanet (1899-1900). “Stad frank kevredet” gant Stadoù-Unanet Amerika, hep bezañ ezel an [[A.B.U.]]. *Alc’hwez : ** Timbroù [[Kuba]] dreistmoullet gant an dorn (1873-1876) ** Pto Rico (1877-1879 ha 1898) ** [[Puerto Rico]] (1880-1898) ** Timbroù Stadoù Unanet Amerika dreistmoullet gant PORTO RICO (1899) pe PUERTO RICO (1900) ** Aloubadeg [[Comao]] : Correos Comao (1898) ==Gwelet ivez== *[[Timbroù hervez ar vro A...H]] *[[Timbroù hervez ar vro Q...Z]] [[Rummad:Timbrouriezh]] muz4276wnqhirgqd8u0f3ycojpx6bnh 0 175624 2194313 2174179 2026-07-01T19:26:56Z Kestenn 14086 2194313 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Ruger M77|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:M77 Ruger (1).JPG|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur garabinenn '''Ruger M77 Mk II''', kambret e [[.270 Winchester]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |Produer |[[Sturm, Ruger & Co.]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |Abaoe 1968 |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = | [[.22-250 Remington]] | [[.223 Remington]] | [[.220 Swift]] | [[6 mm Remington]] | [[.243 Winchester]] | [[.256 Winchester]] | [[.25-06 Remington]] | [[.250/3000 Savage]] | [[6,5 mm Creedmoor]] | [[6,5 mm PRC]] | [[.264 Winchester]] | [[.270 Winchester]] | [[.280 Winchester]] | [[.284 Winchester]] | [[7 × 57 mm Mauser]] | [[7 mm PRC]] | [[7 mm Remington]] | [[7 mm-08 Remington]] | [[.30-06 Springfield]] | [[.300 Winchester Magnum]] | [[.308 Winchester]] | [[.338 Winchester Magnum]] | [[.350 Remington]] | [[.35 Whelen]] | [[.358 Winchester Magnum]] | [[.416 Taylor]] | [[.458 Winchester Magnum]] | [[.458 Remington Magnum]]}} |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>(hervez an adstumm) |- ! scope="row" |Mas |3 kg - 3,74 kg |- ! scope="row" |Hirder |1070 - 1140 mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |56 - 61 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger diabarzh 3 pe 5 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''Ruger M77''' zo ur rummad [[Karabinenn|karabinennoù]] produet gant an embregerezh stadunanat [[Sturm, Ruger & Co.]] abaoe 1968 ha poblek er [[Stadoù-Unanet Amerika|Stadoù-Unanet]]. Diazezet eo he [[Arm-tennata|sistem-tennata]] dre vorailh war hini ar [[Gewehr 98|fuzuilhoù Mauser]], hag ur [[Karger (armoù-tan)|c'harger]] diabarzh 3 pe 5 kartouchenn zo dezhi, hervez an adstumm. Soñjet eo bet evel ur garabinenn evit ar [[Chaseal|chase]] da gentañ. He stumm kentañ a oa un arm marc'hadmat (160$) kinniget e [[.22-250 Remington]], [[.243 Winchester]], [[6 mm Remington]] ha [[.308 Winchester]]. Kambret eo bet evit un 60 munision disheñvel bennak en hec'h istor<ref>{{En}} ZENT John, ''[https://www.americanrifleman.org/content/the-ruger-model-77-rifle-turns-50/ The Ruger Model 77 Rifle Turns 50]'', American Rifleman, 16/11/2018 (lennet d'an 23/06/2025)</ref>. Adstumm nesañ an arm eo ar Mark II gwerzhet adalek 1991, dezhi kemmoù degaset war he [[Geriaoueg an armoù-tan#Kraban|c'hrabanoù]] hag [[Geriaoueg an armoù-tan#Surded ha surentez|surded]] tri lec'h, e plas daou war ar stumm orin<ref>{{En}} FITZPATRICK Brad, ''[https://www.gunsandammo.com/editorial/rugers-m77-an-iconic-american-rifle/512946 Ruger's M77: An Iconic American Rifle]'', Guns & Ammo, 27/12/2024 (lennet d'an 23/06/2025)</ref>. Ar ''[[Scout Rifle|scout rifle]]'' [[Ruger Gunsite Scout]] zo deveret anezhi. == Liammoù diavaez == *[https://ruger.com/service/productHistory/RI-M77 Bloavezh produiñ un M77 hervez he niver-serienn] war lec'hienn Ruger == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] gph19uzbpsc34uupmjzk510iklx0a0l 0 176498 2194281 2194280 2026-07-01T12:07:46Z Huñvreüs 54570 Disc’hraet kemmoù [[Special:Diff/2194280|2194280]] a-berzh [[Special:Contributions/Msgevans00|Msgevans00]] ([[User talk:Msgevans00|kaozeal]]) 2194281 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Броне-танк (Киев).jpg|thumb|Ur KhTZ-16 e 2009]] Ar '''C'hTZ-16''' ([[rusianeg]] : ХТЗ-16) (diwar anv [[uzin traktourioù C'harkiv]] ; [[ukraineg]] : ''Харківський Тракторний Завод'') a oa ur [[karbed stourm primsavet|c'harbed stourm primsavet]] [[soviedel]] implijet e-kerzh an [[Eil Brezel-bed]]. Savet e oa bet en ur adimplij stern un traktour STZ-3<ref>{{Cite web|url=http://armor.kiev.ua/Tanks/WWII/tractor/bronetr3.html|title=Бронетракторы. Часть 3|last=Kolomiets|first=Maxim|date=1997|website=armor.kiev.ua|publisher=|language=Russian|trans-title=Bronetractors, Part 3|access-date=2016-10-19}}</ref>. Ar c'harbedoù a veze savet e [[C'harkiv]] betek ma voe rediet Soviediz da zilec'hiañ an uzin pelloc'h er reter. A-benn ar fin e oa bet kaset da [[Stalingrad]]. N'eus nemet 70-90 C'hTZ-16 hag a oa bet echuet. Bez e oa daou bourzhad er c'harbed. Da gentañ e oa bet armet ar c'harbed gant ur [[Brezel enepnijerez|c'hanol enep kirri-nij]] 37mm, met dre ma oa bet gwelet ne oa ket galloudus a-walc'h ar c'hanol evit bezañ efedus e voe kemmet evit ur c'hanol eneptank [[Kanol eneptank 45 mm doare M1932 (19-K)|45mm 20K]], hag ouzhpennet ur vindrailherez skañv [[7,62 × 38 mm Nagant|7,62 mm]] [[DP-27/DP-28|Degtyarev]] dezhañ. Lod eus ar c'harbedoù a oa bet implijet er stourm e trowardroioù [[Poltava]] e miz Gwengolo 1941 ha C'harkiv e miz Here 1941. Buan e voent distrujet er stourm a-enep nerzhioù lu [[Ahel Roma-Berlin-Tokyo|an Ahel]]<ref>https://tanks-encyclopedia.com/ww2/soviet/soviet_khtz-16.php</ref>. Ne voe ket mui produet goude ar bloavezh 1942. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{Tankoù an Eil Brezel-bed}} [[Rummad:Tankoù skañv]] [[Rummad:Tankoù URSS an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Karbedoù stourm primsavet]] j54u8p7968mf86wun2nl7tt361l83qg 2194292 2194281 2026-07-01T13:29:27Z Kestenn 14086 Cheñchet ar skeudenn (so. kaozeadenn) 2194292 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:UMMC Museum Complex 136.jpg|thumb|Ur C'hTZ-16.]] Ar '''C'hTZ-16''' ([[rusianeg]] : ХТЗ-16) (diwar anv [[uzin traktourioù C'harkiv]] ; [[ukraineg]] : ''Харківський Тракторний Завод'') a oa ur [[karbed stourm primsavet|c'harbed stourm primsavet]] [[soviedel]] implijet e-kerzh an [[Eil Brezel-bed]]. Savet e oa bet en ur adimplij stern un traktour STZ-3<ref>{{Cite web|url=http://armor.kiev.ua/Tanks/WWII/tractor/bronetr3.html|title=Бронетракторы. Часть 3|last=Kolomiets|first=Maxim|date=1997|website=armor.kiev.ua|publisher=|language=Russian|trans-title=Bronetractors, Part 3|access-date=2016-10-19}}</ref>. Ar c'harbedoù a veze savet e [[C'harkiv]] betek ma voe rediet Soviediz da zilec'hiañ an uzin pelloc'h er reter. A-benn ar fin e oa bet kaset da [[Stalingrad]]. N'eus nemet 70-90 C'hTZ-16 hag a oa bet echuet. Bez e oa daou bourzhad er c'harbed. Da gentañ e oa bet armet ar c'harbed gant ur [[Brezel enepnijerez|c'hanol enep kirri-nij]] 37mm, met dre ma oa bet gwelet ne oa ket galloudus a-walc'h ar c'hanol evit bezañ efedus e voe kemmet evit ur c'hanol eneptank [[Kanol eneptank 45 mm doare M1932 (19-K)|45mm 20K]], hag ouzhpennet ur vindrailherez skañv [[7,62 × 38 mm Nagant|7,62 mm]] [[DP-27/DP-28|Degtyarev]] dezhañ. Lod eus ar c'harbedoù a oa bet implijet er stourm e trowardroioù [[Poltava]] e miz Gwengolo 1941 ha C'harkiv e miz Here 1941. Buan e voent distrujet er stourm a-enep nerzhioù lu [[Ahel Roma-Berlin-Tokyo|an Ahel]]<ref>https://tanks-encyclopedia.com/ww2/soviet/soviet_khtz-16.php</ref>. Ne voe ket mui produet goude ar bloavezh 1942. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{Tankoù an Eil Brezel-bed}} [[Rummad:Tankoù skañv]] [[Rummad:Tankoù URSS an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Karbedoù stourm primsavet]] mzsam6zl441qrphaa6vczj9c70fg64a 0 177209 2194333 2167302 2026-07-01T21:36:42Z Arko 540 rummad 2194333 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar ger '''kebab''' a ra dave da veuzioù liesseurt, fardet gant [[kig]] grilhet, hag a zeu eus kalz broioù eus ar [[Reter-Nesañ]], bet e-barzh an impalaerezhioù [[impalaeriezh otoman|otoman]] ha [[impalaeriezh Persia|pers]] (India an Norzh en o zouez)<ref name=":0">{{Cite book|language=fr|author=Benjamin Baudis|title=Kebab, Question Döner|location=Paris|publisher=Orients|date=2018|pages=215|isbn=}}</ref>{{,}}<ref>{{Cite book |author=Clifford A. Wright|year=1999 |language=en |title=A Mediterranean Feast|location= New York |publisher=William Morrow |tremen=333}}.</ref>{{,}}<ref>{{Cite book| language = saozneg | author = Arthur L. Meyer, Jon M. Vann | title = The Appetizer Atlas:A World of Small Bites | publisher = John Wiley and Sons | year= 2003 | tremen = 346 | url = https://books.google.com/books?id=Z7OPhcZ9ofQC&pg=PA346&dq=Origin+kebab+persia&hl=en&ei=gJDlTpeIMaPw0gG-o5WNBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CEAQ6AEwAQ#v=onepage&q=Origin%20kebab%20persia&f=false}}.</ref>{{,}}<ref>{{Cite book| author = Tarla Dalal | title = Punjabi Khana | publisher = Sanjay & Co | year = 2007 | tremen = 30 | url = https://books.google.com/books?id=caBlQu0YwC4C&pg=PA30&dq=kebab+origin&hl=en&ei=zJHlTrfeNcji0QGP7cDjBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CD4Q6AEwAQ#v=onepage&q=kebab%20origin&f=false}}.</ref>. E brezhoneg, galleg ha yezhoù all c'hoazh, aroueziñ a reer gant ar ger ar [[sandwich]] gwarniset gant kig grilhet ouzh ar [[ber]]. ''[[Döner kebab]]'' zo ur ger all, turkek anezhañ, evit envel anezhañ. En Europa e voe brudet da gentañ e [[Berlin]], en [[Alamagn]], er [[bloavezhioù 1970]]. == Gerdarzh an anv, hag anvioù all == Dont a ra ar ger kebab eus an [[arabeg]] کَبَاب ''kabāb''<ref>{{fr}} [http://www.cnrtl.fr/etymologie/kebab Gerdarzh ar ger « kebab »]</ref> hag an [[turkeg]] ''kebap''<ref>{{liamm web|anv=Gil Marks |url=https://books.google.com/books?id=gFK_yx7Ps7cC |title=Encyclopedia of Jewish Food |deiziad=2010-11-17 |embanner=HMH |isbn=978-0-544-18631-6 |language=en|quote=The Persian term was adopted by medieval Arabs and Turks as kebab}}</ref>, deuet o-daou eus ar ger [[perseg|persek]] ''kabāb''. Talvezout a ra kement ha « grilhadenn gig ». ''Kabob'' a vez skrivet e [[saozneg SUA]], ''kebob'' zo ur stumm all, ha gant ''kabab'' e reer e [[kachmireg]]. Kevatalioù a zo d'ar ger ''kebab'' : ''chawarma'' (hag e adstummoù) er [[Reter-Kreiz]], ha ''gyros pita'' e Gres, ar ger-mañ a ra dave d'ur sandwich graet gant [[kig-moc'h]] alies. == Aozad == Kebab zo kig didroc'het servijet gant legumaj ha gwarnisadurioù all a bep seurt hervez ar rekipe heuliet. Poazhet e vez ar c'hig ouzh ar [[ber]], a-zerc'h a-us d'an tan alies. Kebaboù zo a c'hall bezañ fritet en ur baelon, pe aozet evel ur geusteurenn evel an ''[[tas kebab]]''. Ar c'hig boas evit ar c'hebab eo ar [[kig-dañvad|c'hig-dañvad]], met rekipeoù lec'hel a c'hall ober gant [[kig bevin]], kig-gavr, [[kig-yar]], [[pesked]], pe [[kig-moc'h]] zoken (hervez ar berzioù relijiel). == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Meuzioù kig]] [[Rummad:Reter-Nesañ]] [[Rummad:Keginerezh arab]] [[Rummad:Keginerezh Turkia]] [[Rummad:Boued-straed]] jhoyhyzaswqhcpleg5zvsp1m5j7cwxo 0 179726 2194334 2189521 2026-07-01T21:37:24Z Arko 540 rummad 2194334 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''pissalandrea, pizza all'Andre, piscialandrea, pizzalandrea''' pe '''pissadella''' a zo ur seurt [[pizza]] graet gant toaz bara, [[Genougamm Europa|genougammed]], [[olivez]] du bihan ha [[kignen]], eus keginerezh ur rannvro a ya eus Bro-[[Genova]] (pe [[Liguria]], en Italia) betek [[Bro Nisa]], en ur dremen dre [[Monako|Vonako]] ha [[Ventimiglia]]. Pa voe kroget da enporzhiañ legumaj eus ar [[Bed Nevez]] e voe ouzhpennet [[tomatez]]. Kalz adstummoù a zo, da skouer : '''tartezenn [[Menton]]''' hep genougamm, ar '''pissaladiera''' (un anv e ''[[nissart]]'', troet e ''pissaladière'' e galleg) hep tomatez, ar '''sardenaira''' e [[Sanremo]] gant sardin e lec'h genougammed, ar '''pisciadela''' e Ventimiglia, hag adstummoù all c'hoazh e kalz kêrioù eus Liguria. == Anv hag orinoù istorel == Hervez ur vojenn e vije bet anvet ar meuz-se e dibenn ar XV{{vet}} kantved diwar anv Andrea Doria, un amiral eus [[Republik Genova]]. Hervez ur vojenn all e teufe eus Provañs, ar ger e nissart ''pissaladiera'' o vezañ deveret eus ''peis salat'' da lavaret eo pesked sall<ref name=TCI>[https://archive.org/details/ilgrandemosaicod0000unse ''Il grande mosaico della cucina italiana''] gant Francesco Soletti, 2009, Touring Club Italiano {{ISBN|88-365-4675-7}}.</ref>. Sevel a ra ar meneg kentañ eus ar rekipe-se d'ar bloaz 879 e Provañs<ref>[https://books.google.fr/books?id=1d9YDwAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT132&dq=pissaladiere+879&hl=en&redir_esc=y#v=onepage&q=pissaladiere%20879&f=false ''Au royaume de la fée Diane d'Estérel: Théoule, son histoire, ses légendes''] gant Raymond Herment, gwelet d'ar 2024-06-17, 1952-01-01, FeniXX adembann niverel, {{ISBN|978-2-402-19191-3}}</ref><ref>[https://chezmarnie.com/pissaladiere-2/ Pissaladière] gant Chez Marnie, 2024-04-10, gwelet d'ar 2024-06-17.</ref>. Priziet e oa ar meuz-se gant ar bibien en [[Avignon]]. == Ar rekipe == [[Restr:Pissaladière 02.jpg|thumb|300px|Ar pissaladiera eus [[Nisa]], unan eus stummoù ar pissalandrea gant ognon, un toaz genougammed (''pissalà''), eoul olivez hag olivez.]] Evit ar rekipe orin eo ret kaout, evit an toaz, bleud, dour, holen, eoul ha goell, evit ar gwarnisadur, hacheiz graet gant ognon ha genougammed sall (''macchettu''). == Levrlennadur == * Marco Guarnaschelli Gotti, ''Grande enciclopedia illustrata della gastronomia'', dindan renerezh Skol-veur ar skiantoù gastronomek, Milano, Mondadori, 2007 (embann orin e 1990) {{ISBN|978-88-04-56749-3}}. == Daveoù == {{daveoù}} [[Rummad:Boued Italia]] [[Rummad:Keginerezh Provañs]] [[Rummad:Liguria]] [[Rummad:Pizzaioù]] [[Rummad:Boued-straed]] ar9202y30vcsbjza6dhnyd0701jcw0c 0 180083 2194342 2189810 2026-07-01T21:54:20Z Kestenn 14086 2194342 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Winchester Model 70|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Winchestermodel70.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur garabinenn Winchester '''Model 70''' gant ur c'hanol 24' (610 mm) hag ul [[Lunedenn (arm-tan)|lunedenn]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Produer |[[Winchester Repeating Arms Company]] |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = Ouzhpenn 40 kalibr | [[6.5mm Creedmoor]] | [[6.5x55mm]] | [[7mm-08 Remington]] | [[7mm Remington Magnum]] | [[7mm Winchester Short Magnum]] | [[6.8 Western]] | [[.204 Ruger]] | [[.22-250 Remington]] | [[.223 Remington]] | [[.223 Winchester Super Short Magnum]] | [[.243 Winchester]] | [[.243 Winchester Super Short Magnum]] | [[.25-06 Remington]] | [[.25 Winchester Super Short Magnum]] | [[.264 Winchester Magnum]] | [[.270 Winchester]] | [[.270 Winchester Short Magnum]] | [[.280 Remington]] | [[.30-06 Springfield]] | [[.300 Winchester Magnum]] | [[.300 Winchester Short Magnum]] | [[.308 Winchester]] | [[.325 Winchester Short Magnum]] | [[.338 Winchester Magnum]] | [[.375 H&H Magnum]] | [[.416 Remington Magnum]] | [[.458 Winchester Magnum]]}} |- ! scope="row" |Mare produiñ |Abaoe 1936 |- ! scope="row" |Niver produet |Ouzhpenn {{formatnum:2000000}} |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas |2,7 - 3,6 kg |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |Etre 510 ha 710 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 3, 4 pe 5 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''Winchester Model 70''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn]]-vorailh produet adalek 1936 gant [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]. Kemer a reas plas ar [[Winchester Model 54|Model 54]] e katalog an embregerezh stadunanat evit klask adlañsañ ar gwerzhioù goude an [[Enkadenn Veur|enkadenn ekonomikel]] kroget er deroù ar bloavezhioù 1930. Unan eus armoù gwerzhetañ an embregerezh eo, gant ouzhpenn daou vilion a skouerennoù anezhi produet abaoe 90 vloaz<ref>{{En}} Tom BECKSTRAND, ''[https://www.gunsandammo.com/editorial/winchester-model-70-evolution/391985 The Evolution of the Winchester Model 70]'', Guns & Ammo, 21/04/2021 (lennet d'an 03/05/2026)</ref>. Diazezet eo he gwikefre war hini ar [[Gewehr 98]] alaman. Kambret eo bet evit un 40 [[munision]] skoet en o c'hreiz bennak disheñvel abaoe he c'hrouidigezh<ref name=":0">{{en}} Philip SCHREIER, ''[https://www.shootingillustrated.com/content/the-classics-winchester-model-70/ The Classics: Winchester Model 70]'', Shooting Illustrated (lennet d'an 03/05/2026)</ref>, adalek ar [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]] .22. Ar skouerennoù produet a-raok 1964 a vez gwelet evel ar re fiziaplañ, abalamour d'o sistem [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ|pourveziañ dre gregiñ]], pa voe savet ur sistem dre vontañ war ar re fardet goude. Disheñvelderioù all a gaver etre an daou zoare, evel ul [[Lamm (arm-tan)|lamm]] engravet gant an dorn a-raok 1964<ref>{{en}} Joseph von Benedikt, ''[https://www.shootingtimes.com/editorial/winchester-pre64-model-70/538717 Winchester Pre-64' Model 70: The Rifleman's Rifle]'', Shooting Times, 25/10/2025 (lennet d'an 03/05/2026)</ref>. [[Restr:Winchester Model 70 Classic Featherweight .300 WSM.jpg|kleiz|thumb|Ur Winchester Model 70 Classic Featherweight kambret e [[.300 Winchester Short Magnum|.300 WSM]] (2003).]] Ar skouerennoù produet hiziv an deiz, anvet ''Safari Express'', a zo kambret evit kartouchennoù uhel o galloud nemetken : [[.375 H&H Magnum]], [[.416 Remington Magnum]] ha [[.458 Winchester Magnum]]. Ur sistem pourveziañ dre gregiñ zo savet warne, evel war ar Model 70 produet a-raok 1964<ref>{{en}} ''[https://fr.winchester.eu/tous-les-produits/armes/carabines/carabines-a-verrou/model-70/model-70-safari-express.html MODEL 70 SAFARI EXPRESS]'', war lec'hienn Winchester (lennet d'an 03/05/2026)</ref>. == Implij == Ouzhpenn bezañ implijet gant chaseourien ha bezañ degaset prizioù e kenstrivadegoù [[Sportoù tennañ|tennañ]], e [[Camp Perry]] da skouer, ar Model 70 en deus servijet e unvezioù eus ar [[Korf Fuzuilhourien-vor ar Stadoù-Unanet|Marines]] stadunanat. Ur 400 skouerenn bennak kambret e [[.30-06 Springfield]] zo bet implijet war [[Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|talbenn ar Meurvor Habask]] e 1941-1945, ha pelloc'h betek ar bloavezhioù 1970. Ar sniper [[Carlos Hathcock]], da skouer, a rae gant ur Model 70 e-pad [[brezel Viêt Nam]]<ref name=":0" />. === Er sevenadur === Ar Model 70 "rak-1964" zo bet dibabet evel «arm-tan ofisiel» stad [[Alaska]] e 2014 gant he gouarnour [[Sean Parnell]], abalamour d'he implij stank gant an annezidi abaoe he c'hrouidigezh<ref>{{En}} ''[https://www.nrawomen.com/content/9-states-with-official-firearms 9 States With Official Firearms]'', NRA Women, 09/09/2021 (lennet d'an 03/05/2026)</ref>. Gwelet eo bet an arm e meur a film hag a stirad, en o zouez ''[[The Walking Dead (stirad skinwel)|The Walking Dead]]''. Chaseal a c'haller ganti er c'hoari viedo ''theHunter: Call of the Wild'' (2017)<ref>{{En}} ''[https://www.imfdb.org/wiki/Winchester_Model_70 Winchester Model 70]'', IMFDB (lennet d'an 03/05/2026)</ref>. == Levrlennadur == * {{En}} Dean H. Whitaker, ''The Model 70 Winchester 1937-1964'', Taylor Publishing Co., 1978, 210 p. * {{en}} Roger C. Rule, ''The rifleman's rifle: Winchester's model 70, 1936-1963'', Alliance Books, 1996, 368 p., ISBN 978-0910785006 == Liamm diavaez == * {{En}} [https://www.winchesterguns.com/support/faq/model-70-manufacture-year.html Bloaz produerezh ur Model 70] hervez he niver-serienn (etre 1935 ha 1992) ==Daveennoù== {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] [[Rummad:Armoù Brezel Vietnam]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Armoù Brezel Korea]] 1c9dznqiyr3d0712zn8iupdn4uiedjo 2194343 2194342 2026-07-01T21:55:19Z Kestenn 14086 2194343 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Winchester Model 70|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Winchestermodel70.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur garabinenn Winchester '''Model 70''' gant ur c'hanol 24' (610 mm) hag ul [[Lunedenn (arm-tan)|lunedenn]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Produer |[[Winchester Repeating Arms Company]] |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = Ouzhpenn 40 kalibr | [[6,5 mm Creedmoor]] | [[6,5 x 55 mm]] | [[7mm-08 Remington]] | [[7 mm Remington Magnum]] | [[7 mm Winchester Short Magnum]] | [[6,8 Western]] | [[.204 Ruger]] | [[.22-250 Remington]] | [[.223 Remington]] | [[.223 Winchester Super Short Magnum]] | [[.243 Winchester]] | [[.243 Winchester Super Short Magnum]] | [[.25-06 Remington]] | [[.25 Winchester Super Short Magnum]] | [[.264 Winchester Magnum]] | [[.270 Winchester]] | [[.270 Winchester Short Magnum]] | [[.280 Remington]] | [[.30-06 Springfield]] | [[.300 Winchester Magnum]] | [[.300 Winchester Short Magnum]] | [[.308 Winchester]] | [[.325 Winchester Short Magnum]] | [[.338 Winchester Magnum]] | [[.375 H&H Magnum]] | [[.416 Remington Magnum]] | [[.458 Winchester Magnum]]}} |- ! scope="row" |Mare produiñ |Abaoe 1936 |- ! scope="row" |Niver produet |Ouzhpenn {{formatnum:2000000}} |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas |2,7 - 3,6 kg |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |Etre 510 ha 710 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 3, 4 pe 5 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''Winchester Model 70''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn]]-vorailh produet adalek 1936 gant [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]. Kemer a reas plas ar [[Winchester Model 54|Model 54]] e katalog an embregerezh stadunanat evit klask adlañsañ ar gwerzhioù goude an [[Enkadenn Veur|enkadenn ekonomikel]] kroget er deroù ar bloavezhioù 1930. Unan eus armoù gwerzhetañ an embregerezh eo, gant ouzhpenn daou vilion a skouerennoù anezhi produet abaoe 90 vloaz<ref>{{En}} Tom BECKSTRAND, ''[https://www.gunsandammo.com/editorial/winchester-model-70-evolution/391985 The Evolution of the Winchester Model 70]'', Guns & Ammo, 21/04/2021 (lennet d'an 03/05/2026)</ref>. Diazezet eo he gwikefre war hini ar [[Gewehr 98]] alaman. Kambret eo bet evit un 40 [[munision]] skoet en o c'hreiz bennak disheñvel abaoe he c'hrouidigezh<ref name=":0">{{en}} Philip SCHREIER, ''[https://www.shootingillustrated.com/content/the-classics-winchester-model-70/ The Classics: Winchester Model 70]'', Shooting Illustrated (lennet d'an 03/05/2026)</ref>, adalek ar [[Kalibr (armoù-tan)|c'halibr]] .22. Ar skouerennoù produet a-raok 1964 a vez gwelet evel ar re fiziaplañ, abalamour d'o sistem [[Pourveziañ dre gregiñ pe dre vontañ|pourveziañ dre gregiñ]], pa voe savet ur sistem dre vontañ war ar re fardet goude. Disheñvelderioù all a gaver etre an daou zoare, evel ul [[Lamm (arm-tan)|lamm]] engravet gant an dorn a-raok 1964<ref>{{en}} Joseph von Benedikt, ''[https://www.shootingtimes.com/editorial/winchester-pre64-model-70/538717 Winchester Pre-64' Model 70: The Rifleman's Rifle]'', Shooting Times, 25/10/2025 (lennet d'an 03/05/2026)</ref>. [[Restr:Winchester Model 70 Classic Featherweight .300 WSM.jpg|kleiz|thumb|Ur Winchester Model 70 Classic Featherweight kambret e [[.300 Winchester Short Magnum|.300 WSM]] (2003).]] Ar skouerennoù produet hiziv an deiz, anvet ''Safari Express'', a zo kambret evit kartouchennoù uhel o galloud nemetken : [[.375 H&H Magnum]], [[.416 Remington Magnum]] ha [[.458 Winchester Magnum]]. Ur sistem pourveziañ dre gregiñ zo savet warne, evel war ar Model 70 produet a-raok 1964<ref>{{en}} ''[https://fr.winchester.eu/tous-les-produits/armes/carabines/carabines-a-verrou/model-70/model-70-safari-express.html MODEL 70 SAFARI EXPRESS]'', war lec'hienn Winchester (lennet d'an 03/05/2026)</ref>. == Implij == Ouzhpenn bezañ implijet gant chaseourien ha bezañ degaset prizioù e kenstrivadegoù [[Sportoù tennañ|tennañ]], e [[Camp Perry]] da skouer, ar Model 70 en deus servijet e unvezioù eus ar [[Korf Fuzuilhourien-vor ar Stadoù-Unanet|Marines]] stadunanat. Ur 400 skouerenn bennak kambret e [[.30-06 Springfield]] zo bet implijet war [[Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945)|talbenn ar Meurvor Habask]] e 1941-1945, ha pelloc'h betek ar bloavezhioù 1970. Ar sniper [[Carlos Hathcock]], da skouer, a rae gant ur Model 70 e-pad [[brezel Viêt Nam]]<ref name=":0" />. === Er sevenadur === Ar Model 70 "rak-1964" zo bet dibabet evel «arm-tan ofisiel» stad [[Alaska]] e 2014 gant he gouarnour [[Sean Parnell]], abalamour d'he implij stank gant an annezidi abaoe he c'hrouidigezh<ref>{{En}} ''[https://www.nrawomen.com/content/9-states-with-official-firearms 9 States With Official Firearms]'', NRA Women, 09/09/2021 (lennet d'an 03/05/2026)</ref>. Gwelet eo bet an arm e meur a film hag a stirad, en o zouez ''[[The Walking Dead (stirad skinwel)|The Walking Dead]]''. Chaseal a c'haller ganti er c'hoari viedo ''theHunter: Call of the Wild'' (2017)<ref>{{En}} ''[https://www.imfdb.org/wiki/Winchester_Model_70 Winchester Model 70]'', IMFDB (lennet d'an 03/05/2026)</ref>. == Levrlennadur == * {{En}} Dean H. Whitaker, ''The Model 70 Winchester 1937-1964'', Taylor Publishing Co., 1978, 210 p. * {{en}} Roger C. Rule, ''The rifleman's rifle: Winchester's model 70, 1936-1963'', Alliance Books, 1996, 368 p., ISBN 978-0910785006 == Liamm diavaez == * {{En}} [https://www.winchesterguns.com/support/faq/model-70-manufacture-year.html Bloaz produerezh ur Model 70] hervez he niver-serienn (etre 1935 ha 1992) ==Daveennoù== {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] [[Rummad:Armoù Brezel Vietnam]] [[Rummad:Armoù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Armoù Brezel Korea]] 1a5407l36su8jdoytom02uxsyb8bc59 0 180117 2194341 2191862 2026-07-01T21:51:02Z Kestenn 14086 2194341 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Winchester Model 54|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Winchester Model 54 Charles Lindbergh SI AaS.jpg|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur garabinenn Winchester '''Model 54''' bet perc'hennet gant [[Charles Lindbergh]] |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre zorn, dre vorailh |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = |[[.30-06 Springfield]]<br>[[.270 Winchester]]<br>[[.22 Hornet]]<br>[[.220 Swift]]<br>[[.250/3000 Savage|.250/3000]]<br>[[.257 Roberts]]<br>[[.30-30 Winchester]]<br>[[7 × 57 mm Mauser|7 × 57 mm]]<br>[[7,65 × 53 mm Mauser|7,65 × 53 mm]]<br>[[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]]}} |- ! scope="row" |Ijiner |[[Thomas Crossley Johnson]] |- ! scope="row" |Produer |[[Winchester Repeating Arms Company]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1925 - 1936 |- ! scope="row" |Niver produet |{{formatnum:50145}} |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel<br>Stumm ''Standard Grade'' |- ! scope="row" |Mas |3,5 kg |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |610 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger diabarzh 5 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |C |- |} Ar '''Winchester Model 54''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn]]-vorailh produet etre 1925 ha 1936 gant an embregerezh [[Stadoù-Unanet Amerika|stadunanat]] [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]. == Istor ha deskrivadur == E-pad ar [[Brezel-bed Kentañ]], Winchester en doa produet 2,25 milion a fuzuilhoù [[Pattern 1914 Enfield|Enfield 1917]] evit an [[Arme ar Stadoù-Unanet|arme stadunanat]], asambles gant [[Remington]]. Pa echuas ar brezel e voe nullet ar c'hevratoù produiñ, ha diskenn a reas trum oberererezh an daou embregerezh. Evit kenderc'hel da implijout mekanikoù e labouradegoù, Remington a grogas da broduiñ ar [[Remington Model 30|Model 30]], un arm diazezet war an Enfield 1917 ha kambret e [[.30-06 Springfield]] ivez<ref>{{en}} Layne SIMPSON, ''[https://www.rifleshootermag.com/editorial/winchester-model-54/466901 Classic Winchester Model 54 Bolt-Action Rifle: Historical Review]'', Rifle Shooter, 05/12/2022 (lennet d'ar 06/05/2026)</ref>. Winchester a reas heñvel, en ur broduiñ ar Model 54 adalek 1925. Kambret e oa da gentañ e .30-06 Springfield hag e [[.270 Winchester]], ur c'halibr nevez. Er bloavezhioù war-lerc'h e voe ouzhpennet an [[.30-30 Winchester]] (1928) hag an [[.22 Hornet]] (1933), e-mesk kalibroù all ([[7 × 57 mm Mauser|7 × 57 mm]], [[7,65 × 53 mm Mauser|7,65 × 53 mm]], [[9 × 57 mm Mauser|9 × 57 mm]], [[.220 Swift]], [[.250/3000 Savage|.250/3000]], [[.257 Roberts]])<ref>{{En}} WAHL Paul, ''Gun trader's guide, Thirteenth Edition,'' Stoeger, pp. 320-321</ref>. Doareoù disheñvel eus ar Model 54 a voe ivez, gant kanolioù 20' ha 26', hag azasadurioù evit ar [[Sniper|sniperien]] pe ar [[sportoù tennañ]]. Ne oa ket fall gwerzhioù ar Model 54 betek 1929, met deroù an [[Enkadenn Veur]] a ziaesaas an traoù<ref>{{en}} Layne SIMPSON, ''[https://www.americanrifleman.org/content/the-timeless-winchester-model-54/ The Timeless Winchester Model 54]'', American Rifleman, 31/01/2022 (lennet d'ar 06/05/2026)</ref>. Ouzhpenn-se, ne oa ket azasaet stumm morailh an arm ouzh al [[Lunedenn (arm-tan)|lunedennoù]], a groge da vezañ diouzh ar c'hiz d'ar mare-se er Stadoù-Unanet. Ar [[Winchester Model 70|Model 70]] a gemeras he flas e katalog Winchester adalek 1936. ==Daveennoù== {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] r7jbeujsnoigq0uy5po8l3bhlwi4nl8 0 180367 2194365 2192284 2026-07-02T08:54:13Z Llydawr 145 yezh 2194365 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Ivan Vladimirov russian-clergy-on-forced-labor-1919.jpg|thumb|upright=1.5|Kloer o labourat dre ret, gant [[Ivan Vladimirov]] ([[Istor Rusia soviedel hag an Unvaniezh soviedel (1917–1927)|Rusia soviedel]], 1919)]] Al '''labour ret''', pe '''labour dre heg''', zo n'eus forzh peseurt labour ma vez implijet tud evit labourat met hep m'o defe c'hoant d'en ober ha gant ar gwask da gouezhañ en [[paourentez|dienez]], da vezañ [[Prizoniet|toullbac'het]] pe [[feulster|gwallgaset]] betek ar marv pe jahinet, int pe o familh<ref name="LeBaronPhillips2019">{{Cite journal |last=LeBaron |first=Genevieve |last2=Phillips |first2=Nicola |date=2019-01-02 |title=States and the Political Economy of Unfree Labour |url=https://doi.org/10.1080/13563467.2017.1420642 |journal=New Political Economy |volume=24 |issue=1 |pages=1–21 |doi=10.1080/13563467.2017.1420642 |issn=1356-3467}}</ref>. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Sklaverezh]] [[Rummad:Labour ret]] [[Rummad:Torfedoù a-enep an denelezh]] mszo1lj4mp1g2oh4zjx208pjbcvwr8w 2194369 2194365 2026-07-02T08:59:33Z Dishual 612 2194369 wikitext text/x-wiki {{databox}} [[Restr:Ivan Vladimirov russian-clergy-on-forced-labor-1919.jpg|thumb|upright=1.5|[[Kloer]] o labourat dre ret, gant [[Ivan Vladimirov]] ([[Istor Rusia soviedel hag an Unvaniezh soviedel (1917–1927)|Rusia soviedel]], 1919)]] Al '''labour ret''', pe '''labour dre heg''', zo n'eus forzh peseurt labour ma vez implijet tud evit labourat met hep m'o defe c'hoant d'en ober ha gant ar gwask da gouezhañ en [[paourentez|dienez]], da vezañ [[Prizoniet|toullbac'het]] pe [[feulster|gwallgaset]] betek ar marv pe jahinet, int pe o familh<ref name="LeBaronPhillips2019">{{Cite journal |last=LeBaron |first=Genevieve |last2=Phillips |first2=Nicola |date=2019-01-02 |title=States and the Political Economy of Unfree Labour |url=https://doi.org/10.1080/13563467.2017.1420642 |journal=New Political Economy |volume=24 |issue=1 |pages=1–21 |doi=10.1080/13563467.2017.1420642 |issn=1356-3467}}</ref>. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Sklaverezh]] [[Rummad:Labour ret]] [[Rummad:Torfedoù a-enep an denelezh]] a8k101087p79by5a00699h4pom35w1d 0 180370 2194366 2192301 2026-07-02T08:56:24Z Llydawr 145 2194366 wikitext text/x-wiki {{Stumm an titl|''Carthago delenda est''}} [[Restr:Catapulta by Edward Poynter (cropped, 4to3).jpg|thumb|''Catapulta'', gant al livour saoz [[Edward Poynter]] (1868). Taolenniñ a ra ur vannerez-vein e seziz Karta, da vare an [[trede brezel punek]]. Engravet eo an droienn ''Delenda est Carthago'' ouzh an arm, a-us d'al lizherennoù [[Senatus Populusque Romanus|SPQR]].]] '''''Carthago delenda est''''', skrivet '''''Delenda est Carthago''''' pe '''''Delenda Carthago''''' ivez, zo un droienn [[latin]] hag a dalvez « Kartada a rank bezañ distrujet ». Gant ar gerioù-mañ e echue [[Cato an Henañ]] e holl brezegennoù, sañset, ne vern o danvez. ''Carthago delenda est'' a vez implijet hiziv an deiz pa aheurter en e soñj, pa glasker ober un dra kousto pe gousto<ref>{{fr}} ''Latin. Dictionnaire'', Larousse, 2008, ISBN 978-203582522-3, p. III</ref>. An droienn-mañ a ra dave d'an daou [[Brezelioù punek|vrezel punek]] kentañ, bet gounezet gant [[Republik Roma|Roma]] bewech. Daoust da se e oa chomet gourdrouzus [[Kartada]] evit ar Republik roman, ar pezh a lakaas ar Romaned da glask distruj ar geoded enebour penn-da-benn. Graet e voe e dibenn [[seziz Kartada]] e [[-146|146 kent JK]]. == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Lavaroù latin]] ozttzegq8i7wo5o38ksaov5am1ju5w7 0 180375 2194372 2192401 2026-07-02T09:18:42Z Llydawr 145 2194372 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Anthropic PBC'''<ref>{{Cite web |title=Anthropic PBC - Company Profile and News |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/1892140D:US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302020353/https://www.bloomberg.com/profile/company/1892140D:US |archive-date=2026-03-02 |access-date=2026-05-27 |website=Bloomberg.com |language=en}}</ref> zo un embregerezh [[naouegezh artifisiel]] (NA) [[stadunanat]] a zo diazezet e benn-lec'h e [[San Francisco]], e [[Kalifornia]]. Gantañ ez eus bet diorroet un heuliad [[Patrom bras al lavar|patromoù bras al lavar]] anvet [[Claude (patrom lavar)|Claude]] ha reiñ a ra pouez bras da [[surentez an naouegezhioù artifisiel]]<ref>{{Cite web |date=6 February 2023 |title=ChatGPT must be regulated and A.I. 'can be used by bad actors,' warns OpenAI's CTO |url=https://finance.yahoo.com/news/artificial-intelligence-must-regulated-warns-204546351.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206075725/https://finance.yahoo.com/news/artificial-intelligence-must-regulated-warns-204546351.html |archive-date=2023-02-06 |access-date=2023-02-06 |work=Fortune |language=en-US |via=finance.yahoo.com|last=Mollman|first=Steve}}</ref>. Anthropic a oa bet krouet en 2021 gant tud bet o labourat evit [[OpenAI]], evel [[Daniela Amodei]] hag a zo prezidantez ha [[Dario Amodei]] a zo pennrener<ref>{{Cite web|title=Anthropic: Company Overview & News|url=https://www.forbes.com/companies/anthropic/ |access-date=2024-04-11|website=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|language=en-US |archive-date=April 10, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410003346/https://www.forbes.com/companies/anthropic/ |url-status=live }}</ref>. An embregerezh Anthropic zo un [[embregerezh gant kevalaoù prevez]] hag e 2026 e istimer e dalvoudegezh da vezañ 965 miliard a zollarioù stadunanat<ref name="Babu-2026">{{Cite news |last1= Babu |first1=Juby |last2= Seetharaman |first2= Deepa |date=2026-05-28 |title=Anthropic's valuation surges to $965 billion, surpassing OpenAI |url=https://www.reuters.com/business/anthropic-raises-65-billion-now-valued-965-billion-2026-05-28/ |access-date= |work=Reuters}}</ref>. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Embregerezhioù krouet e 2021]] [[Rummad:Embregerezhioù SUA]] [[Rummad:Embregerezhioù naouegezh artifisiel]] ntihnujnw5inxesu3ghw428qo98oq20 0 180376 2194375 2192403 2026-07-02T09:41:31Z Llydawr 145 2194375 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Tesla, Inc.''' zo un [[embregerezh treuzvroadel]] [[stadunanat]] a bled gant [[sevel kirri]] hag an [[energiezh hirbad]]. Emañ e bennlec'h e [[Austin (Texas)|Austin]], en [[Texas]]. Empentañ, sevel ha gwerzhañ a ra [[Karr-tan tredan|kirri tredan]], gwikefreoù daspun [[energiezh]] evel batirioù difiñv koulz evig an ti hag evit an embregerezhioù, [[Panell heol|panelloù heol]] ha [[tufad heol]], ha produioù ha servijoù all. An embregerezh a oa bet krouet e miz Gouhere 2003 gant [[Martin Eberhard]] ha [[Marc Tarpenning]] evel '''Tesla Motors'''. An anv a ra dave d'an ijinour tredanek [[Nikola Tesla]]. E miz C'hwevrer 2004, [[Elon Musk]] a renas ar c'hentañ koulzad arc'hantaouiñ ha dont a reas da vezañ prezidant ar c'huzul-merañ ; da-heul en doa embannet e oa kengrouer ivez; e 2008 e oa bet anvet da bennrener. An embregerezh a oa kroget da sevel he c'hentañ doare kirri, ar c'harr sport [[Tesla Roadster (kentañ remziad)|Roadster]], e 2008; ar verlinenn [[Model S]] e 2012; an SUV [[Tesla Model X|Model X]] e 2015; ar verlinenn [[Model 3]] e 2017; an SUV [[Tesla Model Y|Model Y]] e 2020; ar sammgarr [[Tesla Semi]] e 2022; hag ar [[pickup]] [[Cybertruck]] e 2023. [[Rummad:Embregerezhioù SUA]] [[Rummad:Embregerezhioù krouet e 2023]] [[Rummad:Tesla, Inc.]] [[Rummad:Saverien kirri]] [[Rummad:Elon Musk]] s4na9xwge9yr0e53c0oe9p234fac2hk 0 180382 2194376 2192411 2026-07-02T09:42:52Z Llydawr 145 2194376 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''John Blanche''', ganet e [[1948]] hag aet da Anaon e miz Even [[2026]] <ref>https://www.thegamer.com/iconic-warhammer-40k-artist-john-blanche-has-died/</ref>, a oa ur [[skeudennaouer]] [[Bro-Saoz|saoz]] [[fantazi]] ha [[skiant-faltazi]] hag en doa labouret alies evit ar [[White Dwarf (kelaouenn)|gelaouenn ''White Dwarf'']] gant [[Games Workshop]], ha war ar c'hoarioù ''[[Warhammer Fantasy Battle]]'', ''[[Warhammer Fantasy Roleplay]]'', ''[[Warhammer 40000]]'' ha ''[[Warhammer Age of Sigmar]]''. Rener arzel an embregerezh e oa ha skeudennet en doa alies levrioù an hollved Warhammer hag an heuliad levrioù [[Fighting Fantasy]]. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} {{DEFAULTSORT:Blanche, John}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1948]] [[Rummad:Marvioù 2026]] [[Rummad:Skeudennaouerien]] i12fwoj8llutbli3xlzh2eug58mjixt 0 180383 2194383 2192500 2026-07-02T11:36:34Z Llydawr 145 2194383 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''douger-nijerezioù ''Graf Zeppelin''''' e oa [[lestr kentañ]] ar rummad [[douger-nijerezioù]] [[Rummad doug-nijerezioù Graf Zeppelin|Graf Zeppelin]] heñvelanvet hag urzhiet gant ''[[Kriegsmarine]]'' an [[Trede Reich]]. Bet e oa an douger-nijerez nemetañ bet moret gant an Alamagn [[Naziegezh|nazi]], ha bet e oa un taol-arnod gant ar [[morlu]] alaman evit sevel flodadoù [[morlu donvor]], hag o dije roet an tu da Alamagn da gaout un nerzh-kas kalz pelloc'h evit ar [[mor Baltel]] ha [[mor an Hanternoz]]. An douger-nijerezioù a oa da vezañ dafaret gant 42 [[nijerez emgann]] ha [[bombezer spluj|bombezerioù spluj]]. Savidigezh ar ''Graf Zeppelin'' a oa bet kroget d'an 28 a viz Kerzu 1936, pa oa bet staliet ar c'hein en arsanailh [[Deutsche Werke]] e [[Kiel]]. Anvet en enor d'ar c'hont (''[[Graf]]'') [[Ferdinand von Zeppelin]], al lestr a oa bet lakaet er mor d'an 8 a viz Kerzu 1938, hag echuet e oa 85% anezhañ pa oa tarzhet an [[Eil Brezel-bed|Eil brezel-bed]] e miz Gwengolo 1939. Biskoazh ne voe echuet ar ''Graf Zeppelin'' ha biskoazh ne gemeras perzh en oberiadurioù brezel dre ma oa bet kemmet ar c'hoantoù da sevel bigi brezel. Chomet e oa al lestr er mor Baltel e-kerzh ar brezel a-bezh ; ha pa oa Alamagn o vont da goll ar [[brezel-bed]] e oa bet kaset d'ar strad gant ar vartoloded nepell diouzh [[Szczecin|Stettin]] e miz Meurzh 1945. Adpaket e oa bet gant an [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|Unvaniezh Soviedel]] e miz Meurzh 1946, ha kaset d'ar strad da vat e-kerzh arnodoù armoù e norzh Polonia 17 miz war-lerc'h. Kavet eo bet ar peñse en-dro gant Poloniz e miz Gouhere 2006. [[Rummad:Wunderwaffen]] [[Rummad:Dougerioù-nijerezioù|Graf Zeppelin]] [[Rummad:Listri-brezel ar C'hriegsmarine]] czhr92s90bhikbw901g1sz2c6qnk7jt 2194385 2194383 2026-07-02T11:40:58Z Llydawr 145 2194385 wikitext text/x-wiki {{databox}} An '''douger-nijerezioù ''Graf Zeppelin''''' e oa [[lestr kentañ]] ar rummad [[douger-nijerezioù]] [[Rummad doug-nijerezioù Graf Zeppelin|Graf Zeppelin]] heñvelanvet hag urzhiet gant ''[[Kriegsmarine]]'' an [[Trede Reich]]. Bet e oa an douger-nijerez nemetañ bet moret gant an Alamagn [[Naziegezh|nazi]], ha bet e oa un taol-arnod gant ar [[morlu]] alaman evit sevel flodadoù [[morlu donvor]], hag o dije roet an tu da Alamagn da gaout un nerzh-kas kalz pelloc'h evit ar [[mor Baltel]] ha [[mor an Hanternoz]]. An douger-nijerezioù a oa da vezañ dafaret gant 42 [[nijerez emgann]] ha [[bombezer spluj|bombezerioù spluj]]. Savidigezh ar ''Graf Zeppelin'' a oa bet kroget d'an 28 a viz Kerzu 1936, pa oa bet staliet ar c'hein en arsanailh [[Deutsche Werke]] e [[Kiel]]. Anvet en enor d'ar c'hont (''[[Graf]]'') [[Ferdinand von Zeppelin]], al lestr a oa bet lakaet er mor d'an 8 a viz Kerzu 1938, hag echuet e oa 85% anezhañ pa oa tarzhet an [[Eil Brezel-bed|Eil brezel-bed]] e miz Gwengolo 1939. Biskoazh ne voe echuet ar ''Graf Zeppelin'' ha biskoazh ne gemeras perzh en oberiadurioù brezel dre ma oa bet kemmet ar c'hoantoù da sevel bigi brezel. Chomet e oa al lestr er mor Baltel e-kerzh ar brezel a-bezh ; ha pa oa Alamagn o vont da goll ar [[brezel-bed]] e oa bet kaset d'ar strad gant ar vartoloded nepell diouzh [[Szczecin|Stettin]] e miz Meurzh 1945. Adpaket e oa bet gant an [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel|Unvaniezh Soviedel]] e miz Meurzh 1946, ha kaset d'ar strad da vat e-kerzh arnodoù armoù e norzh Polonia 17 miz war-lerc'h. Kavet eo bet ar peñse en-dro gant Poloniz e miz Gouhere 2006. [[Rummad:Wunderwaffen]] [[Rummad:Dougerioù-nijerezioù|Graf Zeppelin]] [[Rummad:Listri-brezel ar C'hriegsmarine]] [[Rummad:Peñseoù]] rwuu7l7fq95gwqvgki80gt6yffm9xf7 0 180389 2194384 2192545 2026-07-02T11:40:01Z Llydawr 145 2194384 wikitext text/x-wiki {{databox}} Al '''lestr kentañ''' eo ar c'hentañ hini eus un heuliad pe [[Rummad bigi|rummad]] [[Bag|bigi]] hag a zo savet an holl anezho hervez ar memes [[lestrsaverezh|dizain hollek]]. An droienn a c'hall bezañ implijet evit [[listri-brezel]] pe bigi trevour bras. Ar bigi brasañ zo luziet da sevel hag alies e vez ezhomm etre pemp ha dek vloaz evit sevel anezho. Gwelladennoù diazezet war ar skiant-prenet tapet dre sevel hag arnodiñ al lestr kentañ a c'hall bezañ ouzhpennet pa vez savet unan all war ar memes patrom er rummad. Setu perak eo ral kaout ar memes bigi o vezañ savet heñvel en ur rummad. [[Rummad:Bigi hervez an doare]] bpbhp00oeyi69xob5cxbxghcc99dj4o 0 180391 2194386 2192511 2026-07-02T11:46:15Z Llydawr 145 2194386 wikitext text/x-wiki {{databox}} Graet e vez '''pennlestr''' <ref>https://devri.fr/dictionnaire/p/pennlestr/</ref> eus ar vag pouezusañ en ur [[morlu]]; peurliesañ int ar re vrasañ pa vezont keñveriet gant reoù all o flodad. Ur pennlestr a zo alies ivez, ul lestr hag a ren ur [[flodad morlu]]<ref name=poa>{{cite book |last =Keegan |first =John |author-link =John Keegan |title =The Price of Admiralty |publisher =Viking |date =1989 |location =New York |page =[https://archive.org/details/priceofadmiralty00keeg/page/276 276] |isbn =0-670-81416-4 |url-access =registration |url =https://archive.org/details/priceofadmiralty00keeg/page/276 }}</ref>. == Rummatadur strategel == N'eus ket dezverkoù resis evit rummatadur ar bigi-se, met ur meiziad strategel pouezus eo ar pennlistri. Da skouer, reiñ a ra an tu da geñveriañ flodadoù ken galloudus en un [[aerva]] hep bezañ rediet da vont gant munudoù evel kalibroù ar c'hanolioù pe fard ar bigi. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Bigi hervez an doare]] [[Rummad:Geriaoueg ar brezel]] izfz4fnxtyhfdhmwyxtsz0gkr72s8n4 0 180395 2194388 2192548 2026-07-02T11:55:26Z Llydawr 145 2194388 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Lestrsaverezh''', pe '''sevel bigi''', a vez graet eus ar sevel [[Bag|bigi]] ha kement lestr war neñv. E-kerzh an [[Amzerioù modern]] e vez savet ar bigi, peurliesañ, en [[arsanailh]]où, lec'hioù arbennikaet evit an obererezh. Betek nepell diouzh ar marevezh a-vremañ, gant diorroadur teknologiezhoù luziet e-kerzh an [[Dispac'h greantel]], ar bagoù a veze gwelet evel ar pep kempleshañ a c'helle bezañ produet gant ar gevredigezh sevel. Ul lod eus an araokadurioù greantel pouezusañ a oa bet diorroet dre ar sevel listri, da skouer troc'hañ ar c'hoad gant [[heskenn]]où erlusket gant [[milinoù-avel]] en arsanailhoù an [[Izelvroioù]] e-kerzh kentañ lodenn ar {{XVIIvet kantved}}<ref>Wind-powered sawmills gave a huge productivity advantage over hand-sawn timber. 60 beams could be sawn in 4 to 5 days by the wind-powered saw, whilst hand-sawing the same quantity would take about 120 days.</ref><ref name="Duivenvoorde 2015">{{cite book |last1=Van Duivenvoorde |first1=Wendy |title=Dutch East India Company shipbuilding: the archaeological study of Batavia and other seventeenth-century VOC ships |date=2015 |publisher=Texas A&M University Press |location=College Station |isbn=978-1-62349-231-1 |edition=1st}}</ref>. An argerzh dizain a oa be toc'h implij buan al [[logaritm]] (ijinet e 1615) a-benn krouiñ kromennoù evit kaout tres [[kein (lestr)|kein]], dreist-holl pa oa ezhomm lakaat ar c'hromennoù-se e [[gobari (bag)|gobari]] ur moul.<ref name="Adams 2013">{{cite book |last1=Adams |first1=Jonathan |title=A maritime archaeology of ships: innovation and social change in late medieval and early modern Europe |date=2013 |publisher=Oxbow Books |location=Oxford |isbn=978-1-78297-045-3 |edition=1st |chapter=Shipwrights and status}}</ref> == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Lestrsaverezh]] i3q1p1z9iqt34137t5rbtj32l9m5f9a 0 180437 2194294 2192862 2026-07-01T15:44:32Z Kestenn 14086 2194294 wikitext text/x-wiki {{Danvez pennad}} '''Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2027''' a vo dalc'het d'an 18 a viz Ebrel 2027 evit ar c'hentañ tro, ha d'an 2 a viz Mae war-lerc'h evit an eil tro<ref>{{Fr}} ''[https://www.lemonde.fr/politique/article/2026/07/01/dates-de-la-presidentielle-2027-le-premier-tour-de-l-election-aura-lieu-le-18-avril-le-second-tour-le-2-mai_6717484_823448.html Dates de la présidentielle 2027 : le premier tour de l’élection aura lieu le 18 avril, le second tour le 2 mai]'', Le Monde, 01/07/2026 (lennet d'ar 01/04/2026)</ref>. Dilennet e vo ur prezidant pe ur brezidantez evit ur resped pemp bloaz. Hervez lezenn, [[Emmanuel Macron]], ar prezidant a-vremañ, n'hallo ket bezañ war ar renk, abalamour e oa bet dilennet div wech dija, e [[Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2017|2017]] hag e [[Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022|2022]]. == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Dilennadegoù e Bro-C'hall]] [[Rummad:Republik c'hall]] 8e1nhobvv0yucfms9tzfblcni2x4ex0 2194307 2194294 2026-07-01T17:39:37Z Dishual 612 2194307 wikitext text/x-wiki {{Danvez pennad}} {{databox}} '''Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2027''' a vo dalc'het d'an 18 a viz Ebrel 2027 evit ar c'hentañ tro, ha d'an 2 a viz Mae war-lerc'h evit an eil tro<ref>{{Fr}} ''[https://www.lemonde.fr/politique/article/2026/07/01/dates-de-la-presidentielle-2027-le-premier-tour-de-l-election-aura-lieu-le-18-avril-le-second-tour-le-2-mai_6717484_823448.html Dates de la présidentielle 2027 : le premier tour de l’élection aura lieu le 18 avril, le second tour le 2 mai]'', Le Monde, 01/07/2026 (lennet d'ar 01/04/2026)</ref>. Dilennet e vo ur prezidant pe ur brezidantez evit ur resped pemp bloaz. Hervez lezenn, [[Emmanuel Macron]], ar prezidant a-vremañ, n'hallo ket bezañ war ar renk, abalamour e oa bet dilennet div wech dija, e [[Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2017|2017]] hag e [[Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022|2022]]. == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Dilennadegoù e Bro-C'hall]] [[Rummad:Republik c'hall]] gjisgg54v1xa5k9hog0yaijyo3gmjjp 1 180482 2194288 2193228 2026-07-01T12:37:44Z Huñvreüs 54570 /* Skeudenn */ Respont 2194288 wikitext text/x-wiki == Skeudenn == @[[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] Perak tennañ ar skeudenn ? Trugarez da respont kuit a gaout ur brezel embann. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 17 Mezheven 2026 da 17:06 (UTC) :{{ping|Kestenn|Dishual}} roet ez eus bet ur respont [[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|amañ]]. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:37 (UTC) bgtctshp4lqs0dx8a2eiudxbg1p4yd9 2194291 2194288 2026-07-01T13:27:26Z Kestenn 14086 /* Skeudenn */ Respont 2194291 wikitext text/x-wiki == Skeudenn == @[[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] Perak tennañ ar skeudenn ? Trugarez da respont kuit a gaout ur brezel embann. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 17 Mezheven 2026 da 17:06 (UTC) :{{ping|Kestenn|Dishual}} roet ez eus bet ur respont [[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|amañ]]. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:37 (UTC) ::Trugarez dit. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 13:27 (UTC) pmp0teit5mu407fcscf0k78i8re6fun 2194296 2194291 2026-07-01T15:55:25Z Dishual 612 /* Skeudenn */ Respont 2194296 wikitext text/x-wiki == Skeudenn == @[[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] Perak tennañ ar skeudenn ? Trugarez da respont kuit a gaout ur brezel embann. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 17 Mezheven 2026 da 17:06 (UTC) :{{ping|Kestenn|Dishual}} roet ez eus bet ur respont [[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|amañ]]. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:37 (UTC) ::Trugarez dit. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 13:27 (UTC) :::Mat eo bennozh! :::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 15:55 (UTC) fbpmoeeci5615rh7ys4mtg0vufex297 0 180495 2194320 2194251 2026-07-01T20:07:12Z Kestenn 14086 2194320 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {{Infobox/Titl|Remington Model 8|696969|talbenn defaut|FFF}} |- | colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:Remington Model 8 Semiauto Rifle-NMAH-AHB2015q114741.jpg|frameless|280x280px]]<br><br>Ur garabinenn '''Remington Model 8''' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig |- ! scope="row" |Bro |{{Stadoù-Unanet Amerika}}<br>{{Belgia}} |- ! scope="row" |Doare |[[Karabinenn]] damaotomatek |- ! scope="row" |Mont en-dro |[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil hir ar c'hanol |- ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = Roll | [[.25 Remington]] | [[.30 Remington]] | [[.32 Remington]] | [[.35 Remington]] | [[.300 Savage]]}} | |- ! scope="row" |Ijiner |[[John Browning]] |- ! scope="row" |Bloavezh krouidigezh |1900 |- ! scope="row" |Produerien |[[Remington|Remington Arms]]<br>[[FN Herstal]] |- ! scope="row" |Mare produiñ |1905 - 1950 |- ! scope="row" |Niver produet |War-dro {{formatnum:167000}} en holl. * {{formatnum:26000}} ''Remington Autoloading Rifle'' * {{formatnum:4913}} ''FN Modèle 1900'' * {{formatnum:80600}} ''Model 8'' * {{formatnum:55581}} ''Model 81'' |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel |- ! scope="row" |Mas (hep kartouchenn) |3,6 kg |- ! scope="row" |Hirder |{{formatnum:1040}} mm |- ! scope="row" |Hirder ar c'hanol |560 mm |- {{Patrom:Infobox/Dispartier}} |- ! scope="row" |Endalc'h |Karger fiñv 5, 10 pe 15 kartouchenn |- ! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn |- ! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall |B |- |} Ar '''Remington Model 8''' zo ur [[Karabinenn|garabinenn]] damaotomatek breouet gant [[John Browning]] e 1900, ha produet etre 1905 ha 1936 gant [[Remington]] er Stadoù-Unanet, dindan an anv ''Remington Autoloading Rifle'' betek 1911. An [[FN Herstal]] a broduas un nebeud miliadoù a skouerennoù anezhi e [[Liège]] etre 1910 ha 1929, dindan an anv ''FN Modèle 1900''. Remington a werzhas etre 1936 ha 1950 ur stumm kemmet un tammig, dindan an anv ''Model 81''<ref>{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20130520070354/http://remington.com/products/archived/centerfire/autoloading/model-8.aspx Model 8 Autoloading Centerfire Rifle]'' war lec'hienn gozh Remington (diellet, lennet d'an 18/06/2026)</ref><ref>{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20130104121332/http://www.remington.com/products/archived/centerfire/autoloading/model-81-woodsmaster.aspx Model 81 Woodsmaster Autoloading Centerfire Rifle]'' war lec'hienn gozh Remington (diellet, lennet d'an 18/06/2026)</ref>. War-dro {{formatnum:167000}} skouerenn eus an arm a voe produet en holl. == Istor == E deroù an XX{{vet}} kantved e voe gwerzhet ar c'harabinennoù [[Arm-tennata#Tennata damaotomatek hag aotomatek|damaotomatek]] kentañ war ar marc'had sivil er Stadoù-Unanet, evel ar [[Winchester Model 1903|Model 1903]], gant [[Winchester Repeating Arms Company|Winchester]]. An embregerezh Remington a ginnigas ar Remington Autoloading Rifle e 1905. Ur wikefre dre argil berr ar c'hanol a oa ganti. Kambret e oa evit kartouchennoù [[.25 Remington]], [[.30 Remington]], [[.32 Remington]] pe [[.35 Remington]], bet ijinet a-ratozh gant Remington evit keveziñ ouzh an [[.30-30 Winchester]] poblek e bed ar chase<ref>{{en}} Dave CAMPBELL, ''[https://www.americanrifleman.org/content/the-remington-model-8-a-look-back/ The Remington Model 8: A Look Back]'', American Rifleman, 10/03/2020 (lennet d'an 18/06/2026)</ref>. == Implij == Ouzhpenn gant chaseourien e voe implijet an arm gant un nebeud servijoù polis hag izili eus an [[Federal Bureau of Investigation|FBI]] er Stadoù-Unanet. Ur c'hant bennak anezhe a voe prenet gant gouarnamant Bro_C'hall e deroù ar [[Brezel-bed Kentañ]] hag implijet war-vourzh an aervagoù hag ar c'hirri-nij brezel kentañ<ref>{{en}} Maxim POPENKER, ''[https://modernfirearms.net/en/civilian-rifles/u-s-a-civilian-rifles/remington-model-8-2/ The Remington Model 8 / Model 81 / FN Browning model 1900 semi-automatic rifle (USA/Belgium)]'', Modern Firearms (lennet d'an 18/06/2026)</ref>. An [[Texas Ranger Division|Texas Ranger]] [[Frank Hamer]] a implijas ur Model 8 er c'halibr .35 evit lazhañ an dorfedourien [[Bonnie Parker ha Clyde Barrow]] e 1934<ref>{{en}}Rick CARTLEDGE, ''[https://sightm1911.com/lib/history/hamer_guns.htm The Guns of Frank Hamer]'', Slight 1911 (lennet d'an 18/06/2026)</ref>. == Daveennoù == {{Daveoù}} {{Porched:Armoù-tan}} [[Rummad:Karabinennoù]] [[Rummad:Armoù SUA]] [[Rummad:Armoù Belgia]] hoxr1w26ndqnucw349fu4d7zc0mpf5a 0 180563 2194379 2194083 2026-07-02T10:05:39Z Dakbzh 58931 2194379 wikitext text/x-wiki '''Helmuth Leicher''' a zo bet ganet e [[Namibia]].<br/>Ur c'hoarier [[echedoù]] namibian eo<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200060 E fichenn FIDE]</ref>.<br/>2 200 edo e [[renk Elo]] ''Standard'' e miz Even 2026<ref>{{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200060 E fichennFIDE]</ref>, e renk Elo ''Standard'' uhelañ eo ivez <ref>{{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Leicher_Helmuth/147225 E c'hoari e Chess Base]</ref>. == Kevezadegoù == === Kevezadegoù dre skipailh === ==== [[Olimpiadoù echedoù]] ==== C'hoariet en deus ur wezh e skipailh [[Namibia]]. {| class="wikitable" !|Bloaz||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk e skipailh||Medalenn e skipailh||Daveennoù. |- |2000||2||34||{{Turkia}}, [[Istanbul]]||6/10 (+ 5, = 2, - 3)||60||26||-||109||-||<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/2000/2000nam.html 34th Chess Olympiad: Istanbul 2000 – Olimp Base]</ref>. |- |} == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} == Liamm diavaez == * {{en}}[https://ratings.fide.com/profile/15200060 E fichenn FIDE] * {{en}}[https://players.chessbase.com/en/player/Leicher_Helmuth/147225 E c'hoari e Chess Base] * {{en}}[https://www.365chess.com/players/Helmuth_Leicher E c'hoari e 365 Chess] {{DEFAULTSORT:Leicher, Helmut}} [[Rummad:C'hoarierien echedoù namibian]] q7go3r3o89tpjib7a5og2o5appfiwuf 0 180609 2194370 2194213 2026-07-02T09:09:40Z Dishual 612 /* Daelioù gant ar vroadelourien */ 2194370 wikitext text/x-wiki '''L'Union Agricole et Maritime''' (bet titlet ''L'Union Agricole du Finistère'' a-raok 1914) a oa ur [[kazetenn|gazetenn]] [[sizhunieg|sizhuniek]] moullet e [[Kemperle]] ha renet gant [[Leon ar Berr]], penn araok an [[Emsav rannvroelour (1899-1939|Emsav rannvroelour]], eus 1914 betek 1928. Pa embanne forzh keloù lec'hel pe get e veze troet gant e rener da vezañ ur gelaouenn war Breizh hag he sevenadur war an dro. Kalz a bouez e roas Leon ar Berr d'ar mennozhioù rannvroelour pa roas-eñ ur skor evit addisplegañ ar politikerezh enep ar brezhoneg, burutellañ ar vroadelourien, reiñ keloù war an Emsav ha lakaat embann skridoù brezhonek. == Prenadenn digant hêred un den politikel == E dibenn ar bloavezh 1913 e kavas tu Leon ar Berr, kelaouenner a-vicher, prenañ ar gazetenn, ''L'Union Agricole du Finistère'', digant hêred [[James Montjarret de Kerjégu]], bet kannad Kemperle ha bet prezidant Kuzul-Meur Pen-ar-Bed. Prenet e voe ar moullerezh war an dro, hag e veze graet labourioù moullañ evit an dud eno ivez.<br> Chomet e oa an embregerezh etre daouarn hêred ar senatour James de Kerjegu, hag, e-touez ar renerien a voe deuet goude e varv e 1911, unan a vo brudet pelloc'h, [[Louis Beaufrère]] e anv. == Doare ar gelaouenn == Daoust ma oa un den mirour ha ur feizhad e oa republikan Leon ar Berr, ha e tispake e gazetenn un istitl sklaer o tiskouez ma ne felle ket da sekretour [[Unvaniez Arvor]] herzel ouzh embann evit un tiriad kalz ledanoc'h eget Bro-Gemperle : "Organe Republicain Démocratique et Régionaliste de l'Ouest" (Organ kelaouiñ Republikan, Demokratek ha Rannvroelour ar C'hornôg). Adkrouiñ ''[[Ar Bobl]]'', kazetenn lec'hel renet gant [[Frañsez Jaffrennou]]-Taldir e [[Karaez-Plougêr|Karaez]] ha arsavet dre abeg an [[enluadur]], a voe pal Leon ar Berr hag eñ unan eus ar genlabourien, a-raok mont tapout un tamm skiant-prenet diwar renerezh <br> Ment bras a-walc'h a oa gant ar gazetenn, met nebeud a bajenn enni, peder bajenn, nemet ez eas da ziv e-pad ar brezel. Rener ha pennredaktour e oa Leon ar Berr, ken e veze kavet alies-tre pennadoù bras ha bihan savet ha sinet gantañ, darn anezho e brezhoneg. == Kazetenn an Emsav hag Goursez Breizh == Bod e roas d'e vignoned ha da veur a rannvroelour, d'e vignon bras, Frañsez Jaffrennou-Taldir, Eil Drouiz-Meur da gentañ ha da Varzhed all, ([[Loeiz Herrieu]], [[Erwan Berthou]], [[Frañsez Vallée]], [[Loeiz Gourlet]], [[Hollsent ar Garreg]], [[Erwan ar Moal]], [[Francis Gourvil|Fañch Gourvil]], [[Yann-Frañsez Jakob]]…).<br> Pep emvod savet gant ar [[Bleun-Brug]], Unvaniez Arvor, [[Kevredigezh Vroadel Breizh]] ha [[Goursez Breizh]] a voe kontet kazimant dre ar munud ha renablet e oa ar pennoù bras gwelet gantañ, politikel pe get. Pa voe dalc'het e [[Rosporden]], kendalc'h kentañ [[Strollad Emrenerien Vreiz]], e miz Here 1927, ez eas da selaou ouzh ar c'homzoù hag e reas un danevell hep tagañ re anezho. E penn ar bloaz 1928 e savas cheu bras etre e gostezenn rannvroelour hag hini ar vroadelourien. == Daelioù gant ar vroadelourien == E-barzh ''[[Breiz Atao]]'', miz Kerzu 1927 e voe moullet ur pennad diwar-benn ar pezh a oa bet merzet e-doug gouelioù ar Bleun-Brug e [[Plougastell-Daoulaz|Plougastell]]. == Levrlennadurezh == * Lukian Raoul, ''Geriadur ar skrivagnerien hag ar yezhourien vrezhonek'', Embannadurioù Al Liamm, 1992. Pennad : Le Berre, Léon. * [[Gwenael Emelyanoff]], "Ar gelaouenn ''L'Union Agricole et Maritime'' dindan renerezh Leon ar Berr (1914-1928). E-barzh ''Hor Yezh'', niv. 206, Mezheven 1996, p. p. 35-51. [[Rummad:Kelaouennoù Breizh]] 6wt02ll4thhvu43hcfodi2ezahl95xj 0 180621 2194312 2194256 2026-07-01T19:18:04Z Kestenn 14086 2194312 wikitext text/x-wiki {{Implijoù all}}'''Noëpe'''<ref name="CHL">{{Cite web|author=Banks|first=Charles|title=The History of Martha's Vineyard|url=http://history.vineyard.net/hfnorton/history.htm|work=history.vineyard.net/|publisher=Dukes County History}}</ref>, pe '''Martha's Vineyard''', a zo un enezenn e kornôg ar [[Meurvor Atlantel]], arc'hebet gant [[Massachusetts]] ([[Stadoù-Unanet Amerika]]). Ur [[Wampanoag Tribe of Gay Head|meuriad Wampanoag]] a chom e mervent an enezenn, en [[Aquinnah]]. Lod a lavarfe n'eo morse bet gwerzhet o gwirioù d'an enezenn d'an alouberien saoz er [[XVIIvet kantved]]. Kêrioù [[Edgartown]], [[Oak Bluffs]], [[Vineyard Haven]], [[West Tisbury (Massachusetts)|West Tisbury]], ha [[Chilmark (Massachusetts)|Chilmark]] a gaver war Noëpe ivez. Brudet eo an enezenn dre ma ouie an darn vrasañ eus an annezidi ur yezh dre sinoù arbennik, [[yezh ar sinoù Noëpe]], en [[XIXvet kantved]], ha lakaet eo bet ar gevredigezh-se da "baradoz evit ar re [[Bouzarded|vouzar]]" da neuze. ==Daveoù== {{Daveoù}} [[Rummad:Inizi SUA]] m2w81xun31g3kn5pic81h9gu6udqydy 0 180622 2194349 2194255 2026-07-02T02:23:05Z Rouédrouiz 90903 2194349 wikitext text/x-wiki '''Yezh ar sinoù Noëpe''', ([[saozneg]]: '''Martha's Vineyard''' '''Sign Language,''' '''MVSL''') a zo ur yezh dre sinoù, bet implijet war enezenn [[Noëpe]] (e dalc'h [[Massachusetts]]) eus ar [[XVIIvet kantved]] beteg kreiz an [[XXvet kantved|XXvet]]. Arouezus eo ar yezh-mañ gant m'he gouie darn vrasañ eus an enezidi war-dro ar bloavezhioù 1880. Sellet 'vez diouzh ar gevredigezh-se evel ur skouer a zegemerusted ; ar boblañs [[Bouzarded|vouzar]] doues a en em gave ebarzhiet mat-tre er gevredigezh, hag e-touez ar re binvidikañ ha desketañ zoken. Daoust ma tigreskas a-daol-trumm ar boblañs vouzar beteg kreiz an [[XXvet kantved]], e kendalc'has pesketaerien ha tiegezhioù 'zo da sinal e-pad degadoù c'hoazh. Diwar ali Joan Poole, desket ar yezh gant he mamm-guñv ganti da blac'h, e krogas enklaskoù e [[1977]]. An enrolladennoù graet d'ar mare-se a daolenn ur bern sinoù a denn da [[Yezh ar sinoù vreizhveurat|reoù Breizh-Veur]]. War a greder eo trevadennerien saoz deuet eus [[Kent]] er [[XVIIvet kantved]] a voulc'has ar yezh, a en em veske gant sinoù ar [[Wampanoag|Wampanoaged]] da c'houde. Skolidi an [[American School for the Deaf]] e [[Hartford (Connecticut)|Hartford]] eus an enezenn o dije levezonet a-grenn [[yezh ar sinoù amerikan]] - a oa bet staliet e 1817 gant ar Gall bouzar [[Laurent Clerc]]. Neuze e chomfe sinoù e-leizh eus yezh Noëpe e hini ar Stadoù-Unanet. fcybd4rwq7iiv15zmfrdp6bpsafwt6c 2194350 2194349 2026-07-02T02:28:46Z Rouédrouiz 90903 Rouédrouiz en deus kaset ar bajenn [[Implijer:Rouédrouiz/Martha's Vineyard Sign Language]] da [[Yezh ar sinoù Noëpe]] 2194349 wikitext text/x-wiki '''Yezh ar sinoù Noëpe''', ([[saozneg]]: '''Martha's Vineyard''' '''Sign Language,''' '''MVSL''') a zo ur yezh dre sinoù, bet implijet war enezenn [[Noëpe]] (e dalc'h [[Massachusetts]]) eus ar [[XVIIvet kantved]] beteg kreiz an [[XXvet kantved|XXvet]]. Arouezus eo ar yezh-mañ gant m'he gouie darn vrasañ eus an enezidi war-dro ar bloavezhioù 1880. Sellet 'vez diouzh ar gevredigezh-se evel ur skouer a zegemerusted ; ar boblañs [[Bouzarded|vouzar]] doues a en em gave ebarzhiet mat-tre er gevredigezh, hag e-touez ar re binvidikañ ha desketañ zoken. Daoust ma tigreskas a-daol-trumm ar boblañs vouzar beteg kreiz an [[XXvet kantved]], e kendalc'has pesketaerien ha tiegezhioù 'zo da sinal e-pad degadoù c'hoazh. Diwar ali Joan Poole, desket ar yezh gant he mamm-guñv ganti da blac'h, e krogas enklaskoù e [[1977]]. An enrolladennoù graet d'ar mare-se a daolenn ur bern sinoù a denn da [[Yezh ar sinoù vreizhveurat|reoù Breizh-Veur]]. War a greder eo trevadennerien saoz deuet eus [[Kent]] er [[XVIIvet kantved]] a voulc'has ar yezh, a en em veske gant sinoù ar [[Wampanoag|Wampanoaged]] da c'houde. Skolidi an [[American School for the Deaf]] e [[Hartford (Connecticut)|Hartford]] eus an enezenn o dije levezonet a-grenn [[yezh ar sinoù amerikan]] - a oa bet staliet e 1817 gant ar Gall bouzar [[Laurent Clerc]]. Neuze e chomfe sinoù e-leizh eus yezh Noëpe e hini ar Stadoù-Unanet. fcybd4rwq7iiv15zmfrdp6bpsafwt6c 2194352 2194350 2026-07-02T08:08:03Z Dishual 612 2194352 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Yezh ar sinoù Noëpe''', ([[saozneg]]: '''Martha's Vineyard''' '''Sign Language,''' '''MVSL''') a zo ur yezh dre sinoù, bet implijet war enezenn [[Noëpe]] (e dalc'h [[Massachusetts]]) eus ar [[XVIIvet kantved]] beteg kreiz an [[XXvet kantved|XXvet]]. Arouezus eo ar yezh-mañ gant m'he gouie darn vrasañ eus an enezidi war-dro ar bloavezhioù 1880. Sellet 'vez diouzh ar gevredigezh-se evel ur skouer a zegemerusted ; ar boblañs [[Bouzarded|vouzar]] doues a en em gave ebarzhiet mat-tre er gevredigezh, hag e-touez ar re binvidikañ ha desketañ zoken. Daoust ma tigreskas a-daol-trumm ar boblañs vouzar beteg kreiz an [[XXvet kantved]], e kendalc'has pesketaerien ha tiegezhioù 'zo da sinal e-pad degadoù c'hoazh. Diwar ali Joan Poole, desket ar yezh gant he mamm-guñv ganti da blac'h, e krogas enklaskoù e [[1977]]. An enrolladennoù graet d'ar mare-se a daolenn ur bern sinoù a denn da [[Yezh ar sinoù vreizhveurat|reoù Breizh-Veur]]. War a greder eo trevadennerien saoz deuet eus [[Kent]] er [[XVIIvet kantved]] a voulc'has ar yezh, a en em veske gant sinoù ar [[Wampanoag|Wampanoaged]] da c'houde. Skolidi an [[American School for the Deaf]] e [[Hartford (Connecticut)|Hartford]] eus an enezenn o dije levezonet a-grenn [[yezh ar sinoù amerikan]] - a oa bet staliet e 1817 gant ar Gall bouzar [[Laurent Clerc]]. Neuze e chomfe sinoù e-leizh eus yezh Noëpe e hini ar Stadoù-Unanet. [[Rummad:Yezhoù aet da get]] [[Rummad:Yezhoù sinoù]] ihrpdasbsrtwcp1e9qw7wug2g2tur2r 3 180625 2194282 2026-07-01T12:11:56Z Huñvreüs 54570 /* Your unexplained removal of illustrations */ rann nevez 2194282 wikitext text/x-wiki == Your unexplained removal of illustrations == Hello, You removed a picture in [[C'hTZ-16|this page]], three times, without discussing when your edits were reverted. You declined to answer the question that was left for you in the talk page. Please explain why you think this picture doesn’t belong in the article. Unexplained content removal will result in a block. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:11 (UTC) lyrpj9td1di2x5tn3iyp05nb8b8p0tm 2194283 2194282 2026-07-01T12:24:23Z Msgevans00 92259 /* Your unexplained removal of illustrations */ Respont 2194283 wikitext text/x-wiki == Your unexplained removal of illustrations == Hello, You removed a picture in [[C'hTZ-16|this page]], three times, without discussing when your edits were reverted. You declined to answer the question that was left for you in the talk page. Please explain why you think this picture doesn’t belong in the article. Unexplained content removal will result in a block. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:11 (UTC) :This is a photo of post-war replica, which barely resembles the original C'hTZ-16. :Sorry for the lack of explonation. I tried mass-removing this image from articles, which used it. [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:24 (UTC) avzpg86m2dwfbuw0uljg2ct9m2a8evu 2194285 2194283 2026-07-01T12:27:30Z Huñvreüs 54570 /* Your unexplained removal of illustrations */ Respont 2194285 wikitext text/x-wiki == Your unexplained removal of illustrations == Hello, You removed a picture in [[C'hTZ-16|this page]], three times, without discussing when your edits were reverted. You declined to answer the question that was left for you in the talk page. Please explain why you think this picture doesn’t belong in the article. Unexplained content removal will result in a block. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:11 (UTC) :This is a photo of post-war replica, which barely resembles the original C'hTZ-16. :Sorry for the lack of explonation. I tried mass-removing this image from articles, which used it. [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:24 (UTC) ::I understand, in that case I suggest mentioning this reason in your edit summaries so that others know the reason of your changes. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:27 (UTC) nn4xwret58hu44dygq8utyb145mag3i 2194286 2194285 2026-07-01T12:29:59Z Msgevans00 92259 /* Your unexplained removal of illustrations */ Respont 2194286 wikitext text/x-wiki == Your unexplained removal of illustrations == Hello, You removed a picture in [[C'hTZ-16|this page]], three times, without discussing when your edits were reverted. You declined to answer the question that was left for you in the talk page. Please explain why you think this picture doesn’t belong in the article. Unexplained content removal will result in a block. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:11 (UTC) :This is a photo of post-war replica, which barely resembles the original C'hTZ-16. :Sorry for the lack of explonation. I tried mass-removing this image from articles, which used it. [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:24 (UTC) ::I understand, in that case I suggest mentioning this reason in your edit summaries so that others know the reason of your changes. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:27 (UTC) :Here are some photos of original C'hTZ-16 and it's higher quality replica: https://bronetechnikamira.ru/novosti/htz-16-bronetraktor-otchayaniya-i-nadezhdy-1941-goda [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:29 (UTC) 9xxtk99hjcyuiub9z6xdgnc3572l5oa 2194287 2194286 2026-07-01T12:36:31Z Huñvreüs 54570 /* Your unexplained removal of illustrations */ Respont 2194287 wikitext text/x-wiki == Your unexplained removal of illustrations == Hello, You removed a picture in [[C'hTZ-16|this page]], three times, without discussing when your edits were reverted. You declined to answer the question that was left for you in the talk page. Please explain why you think this picture doesn’t belong in the article. Unexplained content removal will result in a block. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:11 (UTC) :This is a photo of post-war replica, which barely resembles the original C'hTZ-16. :Sorry for the lack of explonation. I tried mass-removing this image from articles, which used it. [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:24 (UTC) ::I understand, in that case I suggest mentioning this reason in your edit summaries so that others know the reason of your changes. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:27 (UTC) :Here are some photos of original C'hTZ-16 and it's higher quality replica: https://bronetechnikamira.ru/novosti/htz-16-bronetraktor-otchayaniya-i-nadezhdy-1941-goda [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:29 (UTC) ::OK, I’ll mention this in the article talk page to let the other contributors know. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:36 (UTC) qz2cp4yo79p5x210a97gvben89yxjbp 2194289 2194287 2026-07-01T12:40:04Z Msgevans00 92259 /* Your unexplained removal of illustrations */ Respont 2194289 wikitext text/x-wiki == Your unexplained removal of illustrations == Hello, You removed a picture in [[C'hTZ-16|this page]], three times, without discussing when your edits were reverted. You declined to answer the question that was left for you in the talk page. Please explain why you think this picture doesn’t belong in the article. Unexplained content removal will result in a block. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:11 (UTC) :This is a photo of post-war replica, which barely resembles the original C'hTZ-16. :Sorry for the lack of explonation. I tried mass-removing this image from articles, which used it. [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:24 (UTC) ::I understand, in that case I suggest mentioning this reason in your edit summaries so that others know the reason of your changes. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:27 (UTC) :Here are some photos of original C'hTZ-16 and it's higher quality replica: https://bronetechnikamira.ru/novosti/htz-16-bronetraktor-otchayaniya-i-nadezhdy-1941-goda [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:29 (UTC) ::OK, I’ll mention this in the article talk page to let the other contributors know. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:36 (UTC) :::Thanks. BTW, if you'd like to use photos of a higher quality replica for the article — they are avaliable on Commons: https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:KhTZ-16_in_Verkhnyaya_Pyshma_Tank_Museum [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:40 (UTC) ew8nu3ownj9xrivga39kqnhz34i9s3y 2194290 2194289 2026-07-01T13:27:03Z Kestenn 14086 /* Your unexplained removal of illustrations */ Respont 2194290 wikitext text/x-wiki == Your unexplained removal of illustrations == Hello, You removed a picture in [[C'hTZ-16|this page]], three times, without discussing when your edits were reverted. You declined to answer the question that was left for you in the talk page. Please explain why you think this picture doesn’t belong in the article. Unexplained content removal will result in a block. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:11 (UTC) :This is a photo of post-war replica, which barely resembles the original C'hTZ-16. :Sorry for the lack of explonation. I tried mass-removing this image from articles, which used it. [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:24 (UTC) ::I understand, in that case I suggest mentioning this reason in your edit summaries so that others know the reason of your changes. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:27 (UTC) :Here are some photos of original C'hTZ-16 and it's higher quality replica: https://bronetechnikamira.ru/novosti/htz-16-bronetraktor-otchayaniya-i-nadezhdy-1941-goda [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:29 (UTC) ::OK, I’ll mention this in the article talk page to let the other contributors know. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:36 (UTC) :::Thanks. BTW, if you'd like to use photos of a higher quality replica for the article — they are avaliable on Commons: https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:KhTZ-16_in_Verkhnyaya_Pyshma_Tank_Museum [[Implijer:Msgevans00|Msgevans00]] ([[Kaozeadenn Implijer:Msgevans00|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 12:40 (UTC) ::::Thank you for the explanation. A galon, [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 1 Gouere 2026 da 13:27 (UTC) apa5zsisx54cjxsfnobeuiarisp2be3 0 180626 2194297 2026-07-01T16:12:38Z Dishual 612 Lañs dister 2194297 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Oleksandra Yevhenivna Nazarova''' (ukraineg: ''Олександра Євгенівна Назарова''); ganet d'an [[30 a viz Du]] [[1996]], zo ur [[Korollerez war skorn|gorollerez war skorn]] [[Ukraina|ukrainan]] kozh. Gant he geveler ruziker, [[Maksym Nikitin]], e oa bet o tizhout ar vedalenn arem e-kerzh [[kampionad bedel ar ruzikerez yaouank e 2015]] hag ar vedalenn arc'hant e-kerzh [[kampionad bedel ar ruzikerez yaouank e 2012]]. Goude-se e oant bet trec'h e-kerzh [[Ruzikerez arzel en Universiade goañv 2017|kampionad bedel ar ruzikerez yaouank e goañv e 2017]]. ==Buhez personel== Ganet eo Oleksandra Nazarova d'an 30 a viz Du 1996 e [[Kharkiv]], en Ukraina. E 2014, e oa kroget gant kentelioù dre lizher en Akademiezh Stad ar sportoù e Kharkiv. E 2022, he devoa krouet ''we Are Macarooms'' gant he gwaz, ar ruziker arzel [[Suis]] [[Nicola Todeschini]]. {{DEFAULTSORT:Nazarova, Oleksandra}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1996]] [[Rummad:Ruzikerezed]] 2xhjuxvz373ovgmo5odyijzqcwf1jnn 2194298 2194297 2026-07-01T16:12:48Z Dishual 612 2194298 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Oleksandra Yevhenivna Nazarova''' ([[ukraineg]]: ''Олександра Євгенівна Назарова''); ganet d'an [[30 a viz Du]] [[1996]], zo ur [[Korollerez war skorn|gorollerez war skorn]] [[Ukraina|ukrainan]] kozh. Gant he geveler ruziker, [[Maksym Nikitin]], e oa bet o tizhout ar vedalenn arem e-kerzh [[kampionad bedel ar ruzikerez yaouank e 2015]] hag ar vedalenn arc'hant e-kerzh [[kampionad bedel ar ruzikerez yaouank e 2012]]. Goude-se e oant bet trec'h e-kerzh [[Ruzikerez arzel en Universiade goañv 2017|kampionad bedel ar ruzikerez yaouank e goañv e 2017]]. ==Buhez personel== Ganet eo Oleksandra Nazarova d'an 30 a viz Du 1996 e [[Kharkiv]], en Ukraina. E 2014, e oa kroget gant kentelioù dre lizher en Akademiezh Stad ar sportoù e Kharkiv. E 2022, he devoa krouet ''we Are Macarooms'' gant he gwaz, ar ruziker arzel [[Suis]] [[Nicola Todeschini]]. {{DEFAULTSORT:Nazarova, Oleksandra}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1996]] [[Rummad:Ruzikerezed]] p1m3kzr7togkf3q89aiz1tijx9quevx 2194299 2194298 2026-07-01T16:20:27Z Ar choler 52661 n'eo ket kozh ! 2194299 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Oleksandra Yevhenivna Nazarova''' ([[ukraineg]] : ''Олександра Євгенівна Назарова''), ganet d'an [[30 a viz Du]] [[1996]], zo un ez-[[korollerez war skorn]] [[ukraina]]t. Gant he c'heveler ruziker, [[Maksym Nikitin]], he devoa tizhet ar vedalenn [[arem]] e-kerzh [[kampionad bedel ar ruzikerez yaouank e 2015]] hag ar vedalenn arc'hant e-kerzh [[kampionad bedel ar ruzikerez yaouank e 2012]]. Goude-se e oant bet trec'h e-kerzh [[Ruzikerez arzel en Universiade goañv 2017|kampionad bedel ar ruzikerez yaouank e goañv e 2017]]. ==Buhez personel== Ganet eo Oleksandra Nazarova d'an 30 a viz Du 1996 e [[Kharkiv]], en Ukraina. E 2014, e oa kroget gant kentelioù dre lizher en Akademiezh Stad ar sportoù e [[C'harkiv]]. E 2022 he devoa krouet ''We Are Macarooms'' gant he gwaz, ar ruziker arzel [[suis]] [[Nicola Todeschini]]. {{DEFAULTSORT:Nazarova, Oleksandra}} [[Rummad:Ganedigezhioù 1996]] [[Rummad:Ruzikerezed]] hj46fvtd0nvi6c2o2ko42d243puhbc5 0 180627 2194310 2026-07-01T18:33:05Z Dishual 612 Lañs dister 2194310 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Samochód pancerny wz. 34''' ("karr hobregonet, stum bloavezh 1934"), a oa ur [[Karr hobregonet (milourel)|c'harr hobregonet]] skañv implijet gant al [[Tirlu Polonia|lu polonat]] e-kerzh [[Aloubadeg Polonia|Kampagn Gwengolo]] eus 1939. [[Rummad:Karbedoù milourel]] [[Rummad:Karbedoù stourm hobregonet]] [[Rummad:Karbedoù stourm Polonia]] [[Rummad:Kirri hobregonet milourel]] b9dzoe6hyhcxqan8km1s85dqbh1kq9x 2194311 2194310 2026-07-01T18:33:13Z Dishual 612 2194311 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Samochód pancerny wz. 34''' ("karr hobregonet, stumm bloavezh 1934"), a oa ur [[Karr hobregonet (milourel)|c'harr hobregonet]] skañv implijet gant al [[Tirlu Polonia|lu polonat]] e-kerzh [[Aloubadeg Polonia|Kampagn Gwengolo]] eus 1939. [[Rummad:Karbedoù milourel]] [[Rummad:Karbedoù stourm hobregonet]] [[Rummad:Karbedoù stourm Polonia]] [[Rummad:Kirri hobregonet milourel]] ojki90k3rfyp25uetxnhq2kamla3egs 2194353 2194311 2026-07-02T08:19:56Z Dishual 612 2194353 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Samochód pancerny wz. 34''' ("karr hobregonet, stumm bloavezh 1934"), a oa ur [[Karr hobregonet (milourel)|c'harr hobregonet]] skañv implijet gant al [[Tirlu Polonia|lu polonat]] e-kerzh [[Aloubadeg Polonia|Kampagn Gwengolo]] eus 1939. == Dizagn == Ar c'harbed a oa diazeze war an hini [[hanter biskoulennet]] [[samochód pancerny wz. 28]], hag a oa bet lakaet er servij e 1928. Ar c'harbed diazez na oa ket bet degemeret gant ar vourzhidi rak diaes e oa da sturiañ, an tizh uhelañ a oa re gorrek, ouzhpenn-se ne oa ket efedus pa oa kemmet an doare leur a zindan (hentoù, douar...). Urzhiet e oa bet da adsevel ar c'harbed hag a oa da vezañ rodek a-benn neuze. Ar biskoulennoù a oa bet kemmet gant un ahel kamionoù Fiat. Ar c'harbedoù hobregonet a oa bet savet gant stummoù lies: kefluskerioù hag a a-wechoù kemmoù bihan war ar plakennoù [[Hobregon (mekanikerezh)|hobregonet]].<ref>http://derela.pl/wz34.htm</ref> Dafaret e oant bet pe gant ur vindrailherez [[Ckm wz. 25 Hotchkiss]] 7,92&nbsp;mm pe gant ur c'hanol kanol-berr 7&nbsp;mm [[Puteaux SA 18]]. Paouezet e oa bet ar produerezh e 1938. [[Rummad:Karbedoù milourel]] [[Rummad:Karbedoù stourm hobregonet]] [[Rummad:Karbedoù stourm Polonia]] [[Rummad:Kirri hobregonet milourel]] 8rrd1oljf6tf77y61j0lj61ur7umsk4 2194354 2194353 2026-07-02T08:20:15Z Dishual 612 2194354 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Samochód pancerny wz. 34''' ("karr hobregonet, stumm bloavezh 1934"), a oa ur [[Karr hobregonet (milourel)|c'harr hobregonet]] skañv implijet gant al [[Tirlu Polonia|lu polonat]] e-kerzh [[Aloubadeg Polonia|Kampagn Gwengolo]] eus 1939. == Dizagn == Ar c'harbed a oa diazeze war an hini [[hanter biskoulennet]] [[samochód pancerny wz. 28]], hag a oa bet lakaet er servij e 1928. Ar c'harbed diazez na oa ket bet degemeret gant ar vourzhidi rak diaes e oa da sturiañ, an tizh uhelañ a oa re gorrek, ouzhpenn-se ne oa ket efedus pa oa kemmet an doare leur a zindan (hentoù, douar...). Urzhiet e oa bet da adsevel ar c'harbed hag a oa da vezañ rodek a-benn neuze. Ar biskoulennoù a oa bet kemmet gant un ahel kamionoù Fiat. Ar c'harbedoù hobregonet a oa bet savet gant stummoù lies: kefluskerioù hag a a-wechoù kemmoù bihan war ar plakennoù [[Hobregon (mekanikerezh)|hobregonet]].<ref>http://derela.pl/wz34.htm</ref> Dafaret e oant bet pe gant ur vindrailherez [[Ckm wz. 25 Hotchkiss]] 7,92&nbsp;mm pe gant ur c'hanol kanol-berr 7&nbsp;mm [[Puteaux SA 18]]. Paouezet e oa bet ar produerezh e 1938. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Karbedoù milourel]] [[Rummad:Karbedoù stourm hobregonet]] [[Rummad:Karbedoù stourm Polonia]] [[Rummad:Kirri hobregonet milourel]] 6qgj9q1icom5w2wznhzlf4zkbooehb2 2194356 2194354 2026-07-02T08:43:07Z Dishual 612 2194356 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Samochód pancerny wz. 34''' ("karr hobregonet, stumm bloavezh 1934"), a oa ur [[Karr hobregonet (milourel)|c'harr hobregonet]] skañv implijet gant al [[Tirlu Polonia|lu polonat]] e-kerzh [[Aloubadeg Polonia|Kampagn Gwengolo]] eus 1939. == Dizagn == Ar c'harbed a oa diazeze war an hini [[hanter biskoulennet]] [[samochód pancerny wz. 28]], hag a oa bet lakaet er servij e 1928. Ar c'harbed diazez na oa ket bet degemeret mat gant ar vourzhidi rak diaes e oa da sturiañ, an tizh uhelañ a oa re gorrek, ouzhpenn-se ne oa ket efedus pa oa kemmet an doare leur a zindan (hentoù, douar...). Urzhiet e oa bet da adsevel ar c'harbed hag a oa da vezañ rodek a-benn neuze. Ar biskoulennoù a oa bet kemmet gant un ahel kamionoù Fiat. Ar c'harbedoù hobregonet a oa bet savet gant stummoù lies: kefluskerioù hag a a-wechoù kemmoù bihan war ar plakennoù [[Hobregon (mekanikerezh)|hobregonet]].<ref>http://derela.pl/wz34.htm</ref> Dafaret e oant bet pe gant ur vindrailherez [[Ckm wz. 25 Hotchkiss]] 7,92&nbsp;mm pe gant ur c'hanol kanol-berr 7&nbsp;mm [[Puteaux SA 18]]. Paouezet e oa bet ar produerezh e 1938. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Karbedoù milourel]] [[Rummad:Karbedoù stourm hobregonet]] [[Rummad:Karbedoù stourm Polonia]] [[Rummad:Kirri hobregonet milourel]] o19gx7uhhmie6w37aop5vkjallxw891 2194357 2194356 2026-07-02T08:44:35Z Dishual 612 /* Dizagn */ 2194357 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''Samochód pancerny wz. 34''' ("karr hobregonet, stumm bloavezh 1934"), a oa ur [[Karr hobregonet (milourel)|c'harr hobregonet]] skañv implijet gant al [[Tirlu Polonia|lu polonat]] e-kerzh [[Aloubadeg Polonia|Kampagn Gwengolo]] eus 1939. == Dizagn == Ar c'harbed a oa diazeze war an hini [[hanter biskoulennet]] [[samochód pancerny wz. 28]], hag a oa bet lakaet er servij e 1928. Ar c'harbed diazez na oa ket bet degemeret mat gant ar vourzhidi rak diaes e oa da sturiañ, an tizh uhelañ a oa re gorrek, ouzhpenn-se ne oa ket efedus pa oa kemmet an doare leur a zindan (hentoù, douar...). Urzhiet e oa bet da adsevel ar c'harbed hag a oa da vezañ rodek a-benn neuze. Ar biskoulennoù a oa bet kemmet gant un ahel kamionoù Fiat. Ar c'harbedoù hobregonet a oa bet savet gant stummoù lies: kefluskerioù hag a a-wechoù kemmoù bihan war ar plakennoù [[Hobregon (mekanikerezh)|hobregonet]].<ref>http://derela.pl/wz34.htm</ref> Dafaret e oant bet pe gant ur vindrailherez [[Ckm wz. 25 Hotchkiss]] 7,92&nbsp;mm pe gant ur c'hanol kanol-berr 7&nbsp;mm [[Kanol 37 mm SA Mle 1918|Puteaux SA 18]]. Paouezet e oa bet ar produerezh e 1938. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Karbedoù milourel]] [[Rummad:Karbedoù stourm hobregonet]] [[Rummad:Karbedoù stourm Polonia]] [[Rummad:Kirri hobregonet milourel]] o5zfwd35uk3i61jqdiuuyh0ix445ojf 2 180628 2194322 2026-07-01T21:12:11Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "<pre> ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = | [[.22-250 Remington]] | [[.223 Remington]]}} |- </pre>" 2194322 wikitext text/x-wiki <pre> ! scope="row" |[[Munision|Munisionoù]] !{{Collapsible list | titl = | [[.22-250 Remington]] | [[.223 Remington]]}} |- </pre> rxvxewinfntahwemz91a867r5qfym06 14 180629 2194326 2026-07-01T21:28:57Z Arko 540 Pajenn krouet gant : "[[Rummad:Boued]]" 2194326 wikitext text/x-wiki [[Rummad:Boued]] 7lfe0i9qljup2c2ln0vmxbp8dumryug 14 180630 2194336 2026-07-01T21:42:27Z Arko 540 Pajenn krouet gant : "[[Rummad:Boued]] [[Rummad:Boued paket buan]]" 2194336 wikitext text/x-wiki [[Rummad:Boued]] [[Rummad:Boued paket buan]] 8ksrpo4rajrmqv2s4h4ewoghaasxf1o 2 180631 2194351 2026-07-02T02:28:46Z Rouédrouiz 90903 Rouédrouiz en deus kaset ar bajenn [[Implijer:Rouédrouiz/Martha's Vineyard Sign Language]] da [[Yezh ar sinoù Noëpe]] 2194351 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Yezh ar sinoù Noëpe]] dcumkrf1uznevp8dralm2tvqp6ttxre 0 180632 2194362 2026-07-02T08:51:05Z Dishual 612 Lañs dister 2194362 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''canon de 37 S. A. pour chars légers'''<ref>Puteaux 1918, Chabistr I</ref>, pe '''37 mm SA 18 L/21 Puteaux''' ha berraet en '''Puteaux SA 18''' , a oa ur [[Kanol (kanolierezh)|c'hanol]] [[Bro-C'hall|gall]] untenn implijet e-kerzh ar [[Brezel-bed kentañ|C'hentañ]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. == Munudoù teknikel == [[File:Canon de 37mm SA18 mg 7824.jpg|thumb|left|Ar c'hanol gall 37 mm SA18]] Simpl ha fiziapl e oa an arm. Ouzhpenn-se e oa uhel ar ritm tennañ dre ur reizhiad damm aotomatek. D'an uhelañ e oa tu tennañ pemzek obuzenn bep munutenn,<ref>[http://derela.pl/weap2.htm#arm 37mm wz. 18 (SA-18) Puteaux at Derela.pl]</ref> met evit bezañ an efedusañ e oa gwelloc'h chom gant 10 tenn bep munutenn.<ref name=JaegPlat1>{{cite web|url=https://www.jaegerplatoon.net/TANK_GUNS.htm#37PsvK18 |title=37 Psv.K/18|website=www.jaegerplatoon.net|access-date=2025-04-20}}</ref> Ur wech tennet, e oa skarzhet en un doare aotomatek an obuzenn. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kanolioù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Kanolioù tankoù]] [[Rummad:Kanolierezh 37mm]] lsbh9o8ql3pajut2bfhwv4zzl3qz2ls 2194364 2194362 2026-07-02T08:51:57Z Dishual 612 2194364 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''canon de 37 S. A. pour chars légers'''<ref>Puteaux 1918, Chabistr I</ref>, pe '''37 mm SA 18 L/21 Puteaux''' ha berraet en '''Puteaux SA 18''', a oa ur [[Kanol (kanolierezh)|c'hanol]] [[Bro-C'hall|gall]] untenn implijet e-kerzh ar [[Brezel-bed kentañ|C'hentañ]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. == Munudoù teknikel == [[Restr:Canon de 37mm SA18 mg, Musée des Blindés, France.JPG|thumb|left|Ar c'hanol gall 37 mm SA18]] Simpl ha fiziapl e oa an arm. Ouzhpenn-se e oa uhel ar ritm tennañ dre ur reizhiad damm aotomatek. D'an uhelañ e oa tu tennañ pemzek obuzenn bep munutenn,<ref>[http://derela.pl/weap2.htm#arm 37mm wz. 18 (SA-18) Puteaux at Derela.pl]</ref> met evit bezañ an efedusañ e oa gwelloc'h chom gant 10 tenn bep munutenn.<ref name=JaegPlat1>{{cite web|url=https://www.jaegerplatoon.net/TANK_GUNS.htm#37PsvK18 |title=37 Psv.K/18|website=www.jaegerplatoon.net|access-date=2025-04-20}}</ref> Ur wech tennet, e oa skarzhet en un doare aotomatek an obuzenn. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kanolioù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Kanolioù tankoù]] [[Rummad:Kanolierezh 37mm]] jaxthndt3828d2cmmfu9qaolk257y0e 2194367 2194364 2026-07-02T08:58:29Z Dishual 612 Dishual en deus kaset ar bajenn [[Kanol 37 mm SA Mle 1918]] da [[Puteaux SA 18]] 2194364 wikitext text/x-wiki {{databox}} Ar '''canon de 37 S. A. pour chars légers'''<ref>Puteaux 1918, Chabistr I</ref>, pe '''37 mm SA 18 L/21 Puteaux''' ha berraet en '''Puteaux SA 18''', a oa ur [[Kanol (kanolierezh)|c'hanol]] [[Bro-C'hall|gall]] untenn implijet e-kerzh ar [[Brezel-bed kentañ|C'hentañ]] hag an [[Eil Brezel-bed]]. == Munudoù teknikel == [[Restr:Canon de 37mm SA18 mg, Musée des Blindés, France.JPG|thumb|left|Ar c'hanol gall 37 mm SA18]] Simpl ha fiziapl e oa an arm. Ouzhpenn-se e oa uhel ar ritm tennañ dre ur reizhiad damm aotomatek. D'an uhelañ e oa tu tennañ pemzek obuzenn bep munutenn,<ref>[http://derela.pl/weap2.htm#arm 37mm wz. 18 (SA-18) Puteaux at Derela.pl]</ref> met evit bezañ an efedusañ e oa gwelloc'h chom gant 10 tenn bep munutenn.<ref name=JaegPlat1>{{cite web|url=https://www.jaegerplatoon.net/TANK_GUNS.htm#37PsvK18 |title=37 Psv.K/18|website=www.jaegerplatoon.net|access-date=2025-04-20}}</ref> Ur wech tennet, e oa skarzhet en un doare aotomatek an obuzenn. == Notennoù ha daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Kanolioù an Eil Brezel-bed]] [[Rummad:Kanolioù tankoù]] [[Rummad:Kanolierezh 37mm]] jaxthndt3828d2cmmfu9qaolk257y0e 0 180633 2194368 2026-07-02T08:58:29Z Dishual 612 Dishual en deus kaset ar bajenn [[Kanol 37 mm SA Mle 1918]] da [[Puteaux SA 18]] 2194368 wikitext text/x-wiki #ADKAS [[Puteaux SA 18]] i82iliq4uy8rbg1zhdy13g41ci6f09s 0 180634 2194387 2026-07-02T11:47:48Z Kestenn 14086 Pajenn krouet gant : "[[Restr:Solomon island - Guadalcanal - Florida map - en.svg|thumb|Kartenn dopografek inizi Guadalcanal (er su) ha Florida (en norzh).]] '''Guadalcanal''' zo un enezenn eus an [[Inizi Salomon|inizi Salamon]], e mervent ar [[Meurvor Habask]]. {{formatnum:283591}} annezad a oa e 2019<ref>{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20250718041751/https://statistics.gov.sb/download/60/solomon-islands-2019-population-and-housing-census-national-report_volume-1-and-2/1208/solomon-..." 2194387 wikitext text/x-wiki [[Restr:Solomon island - Guadalcanal - Florida map - en.svg|thumb|Kartenn dopografek inizi Guadalcanal (er su) ha Florida (en norzh).]] '''Guadalcanal''' zo un enezenn eus an [[Inizi Salomon|inizi Salamon]], e mervent ar [[Meurvor Habask]]. {{formatnum:283591}} annezad a oa e 2019<ref>{{en}} ''[https://web.archive.org/web/20250718041751/https://statistics.gov.sb/download/60/solomon-islands-2019-population-and-housing-census-national-report_volume-1-and-2/1208/solomon-islands-2019-population-and-housing-census_national-report-vol-1-2 2019 Population and Housing Census National Report]'', levrenn 1, pajenn XXIII, Solomon Islands National Statistics Office (diellet), 30/10/2023 (pellgarget d'an 02/07/2026)</ref>. {{formatnum:5358}} km² eo gorread Guadalcanal. Goloet eo tost en he fezh gant ar janglenn. Un aradennad venezioù zo en he c'hreiz, ar [[Menez Popomanaseu|Popomanaseu]] ({{formatnum:2235}} m) o vezañ an hini uhelañ anezho. Mab-den zo o chom war Guadalcanal abaoe ur mare etre {{formatnum:4500}} ha {{formatnum:2500}} bloaz a-raok J.K. Ar merdeer spagnol [[Álvaro de Mendaña de Neira]] a gavas an enezenn e 1568. Envel a reas anezhi diwar [[Guadalcanal (Sevilla)|Guadalcanal]], e [[proviñs Sevilla]], kêriadenn orin unan eus izili e vagad. Etre miz Eost 1942 ha miz C'hwevrer 1943 e tremenas eno [[kampagn Guadalcanal]], ma stourmas [[Nerzhioù armet ar Stadoù-Unanet|arme ar Stadoù-Unanet]] a-enep [[Arme Impalaeriezh Japan|hini Impaleriezh Japan]] evit bezañ mestr war al lec'h, e-sell gwareziñ [[Aostralia]] ha kregiñ da adc'hounit an takadoù aloubet gant Japan er Meurvor Habask. Ar braz eus an emgannoù a c'hoarvezas e norzh an enezenn, tro-dro d'an aerborzhig Henderson Field. == Daveennoù == {{Daveoù}} [[Rummad:Inizi Salomon]] rkpp5m7o0o7mu90y6f70vh47tax8jnk