Wikipedia
brwiki
https://br.wikipedia.org/wiki/Degemer
MediaWiki 1.47.0-wmf.10
first-letter
Media
Dibar
Kaozeal
Implijer
Kaozeadenn Implijer
Wikipedia
Kaozeadenn Wikipedia
Restr
Kaozeadenn Restr
MediaWiki
Kaozeadenn MediaWiki
Patrom
Kaozeadenn Patrom
Skoazell
Kaozeadenn Skoazell
Rummad
Kaozeadenn Rummad
TimedText
TimedText talk
Modulenn
Kaozeadenn modulenn
Event
Event talk
Laou-penn
0
22395
2195195
2187005
2026-07-12T12:48:01Z
InternetArchiveBot
61915
O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5
2195195
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Épouillage2.jpg|thumb|240px|dehou|''Dilaouiñ'', gant [[Jan Siberechts]],[[1662]]]]
Al '''laou''', pe '''laou-penn''', evit o dishañvalout diouzh ar gouennoù [[laou]] all, zo [[amprevan]]ed munut ha diaskell hag a vev e [[blev]] an dud. N'eus nemet nebeut a vronneged n'o devez ket laou, evel an [[askell-groc'hen|eskell-kroc'hen]], ha tud [[Japan]] ha n'o devez ket ivez a-hervez, hep ma oufed gwall vat perak.
==Laou e penn an dud==
''Pediculus humanus capitis'' a lavarer anezho ivez, met aesoc'h ober un anv skiantel anezho eget kaout an dizober anezho ur wech ma vezont peg en ho [[krev]]. [[Nez]] eo an anv a vez graet eus o vioù.
==Stourm ouzh al laou==
Evit stourm en un doare efedus eo ret:
*distruj al '''laou''' hag an [[nez]],
*mirout a dapout laou digant un den all.
Tri doare zo da zistruj al laou hag an nez:
#Troc'hañ ar blev ha [[touzañ]] ar penn, ha teurel kuit ar blev laouek; ne blij ket atav d'ar vugale na d'o zud, goude ma vez efedus; hogen ret e vez dibab etre blev melen koant laouek ha penn touz dilaou a-wechoù;
#Kribañ ar blev gant ur grib tanav ha dilaouiñ, ha frikañ an amprevaned unan hag unan. Hir eo, ha diaes-kenañ e-barzh blev hir: skuizhañ a c'haller goude 100 laouenn er memes penn.
[[Image:Nissenkamm-01.jpg|thumb|Krib dilaouiñ]]
#Gwalc'hiñ ar blev
**Lod tud a ra gant dour pe soavon-blev leun a broduioù kimiek. Ne blij ket d'an holl, droug a vez kontet diwar-benn ar produioù-se, gant gwir abeg (darn zo bet berzet).
** Tud zo a lak eoul-[[lavand]], pe [[sitroñs]] (e gwerzh e ti an apotikerien), a-leizh war blev ar vugale, hag a c'holo ar penn e-pad un nozvezh.
***Displijout a ra ar c'hwezh kreñv, ha ne lazh ket al laou, eme tud zo.
***Mat eo evit en em ziwall, a lavar tud all. Ha yac'husoc'h eo eget ar pistri kimiek, rak mar deo displijus n'eo ket ken noazus, ha gwashañ displijadur a vez eo rankout naetaat dilhad ha gweleoù.
Koulskoude, pa vez implijet an tri doare-se war un dro e teuer a-benn eus an amprevaned noazus-se.
[[Image:Louse_diagram,_Micrographia,_Robert_Hooke,_1667.jpg|thumb|left|300px|Ul laouenn, hervez Robert Hooke, 1667.]]
==Un tamm istor==
Soñj mat o deus an dud a zo bet bugale e-pad ar brezel eus abadennoù dilaouiñ a veze er skolioù koulz hag er gêr. "An holl o devoa laou", a glever alies.
Alies e veze graet an dilaouiñ ouzh taol er gêr, hag e veze kribet ar blev a-us d'un asied faoutet. Goude e veze friket pep laouenn unan hag unan gant '' [[morzhol al laou]] ''.
Gwalc'het e veze ar pennoù laouek gant [[gwinêgr]] lakaet en dour tomm, a-hervez.
==Yezh==
===Gerioù deveret===
*Ur '''sac'h laou''' zo un den laouek. Implijet e vez ar gerioù-se evel kunujenn.
*Ul ''laoueg'', pe ul ''laouegez'', a zo tud ''laouek'', pe ''laoueien'', pe a-wechoù tud paour hepken. Implijet e vez ar gerioù-se evel [[kunujenn]].
*[[Dilaouiñ]] a zo tennañ al '''laou''', eus penn ur bugel peurvuiañ, gant ur [[krib|grib]] alies.
*''[[Kaoc'h]]-laou'' a vez lavaret eus ''kaoc'h-skouarn'' ivez.
*''Morzhol(ig) al '''laou''''' a vez graet eus ar [[biz-meud]] a-wechoù.
===Troioù-lavar===
*''Bezañ tost da douzañ ul laouenn-dar'' zo bezañ [[pizh]]-daonet
*''Brochañ laou'', ''lazhañ laou evit gwerzhañ o c'hroc'hen'', ''spazhañ laou'', ''chikañ laou'', zo koll amzer.
*''Chom d'ober laou'' zo kement ha ''chom d'ober teil tomm'', da lavarout eo chom er gwele,
*''Derc'hel laou e penn ar vugale'', zo chom hep ober netra da zilaouiñ.
*''Fritañ laou'' zo bevañ er baourentez
*''Klask laou e-lec'h ma ne vez ket [[nez]]'' a zo klask abeg e-lec'h n'eus ket peadra.
===Evel anv-gwan===
*''Un den laou, ur bourk laou'' a zo dister, paour.
*''Tudjentil laou'' a zo peorien.
===Krennlavaroù===
*Gwir n'eo ket gaou, [[C'hwen]] n'int ket laou.
*An traoù gant an traoù, An [[nez]] gant al laou.
==Liammoù diavaez==
*Penaos stourm ouzh al laou (e galleg) : [https://web.archive.org/web/20081104124546/http://www.servicevie.com/02Sante/Sante_enfants/Enfants12032001/enfants12032001.html Comment enrayer les poux de tête?]
*Yec'hed, nez ha laou (e galleg): [https://web.archive.org/web/20070429200515/http://santeaz.aufeminin.com/w/sante/s377/maladies/poux.html Poux, lentes, pédiculose : des réponses d'experts]
*E lec'hienn ar gouarnamant gall: [https://web.archive.org/web/20090223133306/http://www.sante.gouv.fr/htm/dossiers/poux/rapport.htm]
*Un ali all: [http://www.alternativesante.com/gazette/sections/section.asp?NoArticle=466&NoSection=5]
[[Rummad:laou]]
oy07mxkizrvmgbs0aodf7dwhw6uyd8w
Sonja Graf
0
23110
2195208
2159561
2026-07-12T19:39:50Z
Dakbzh
58931
+ Mestrez Etrebroadel ha kempennig.
2195208
wikitext
text/x-wiki
[[Skeudenn:SonjaGraf1934.jpg|thumb|Graf (1934)]]
'''Sonja (Susanna) Graf''' ('''Stevenson''') a zo bet ganet d'an [[16 Kerzu|16 a viz Kerzu]]
[[1908]] e [[München]] ([[Alamagn]]) ha marvet d'an [[6 Meurzh|6 a viz Meurzh]] [[1965]] e [[New York]] ([[SUA]]).<br/>
Ur c'hoarierez [[echedoù]] a-vicher [[Alamagn|alaman]], [[arc'hantina]]t hag [[SUA|stadunanat]] e oa.<br/>Pa voe krouet an titloù FIDE e 1950 e voe roet hini Mestrez Etrebroadel (WIM) dezhi kerkent<ref>{{en}}[[Anne Sunnucks]], ''The Encyclopaedia of Chess'', St. Martin's Press, 1970, p. 243</ref>{{,}}<ref>{{en}}[http://uscf1-nyc1.aodhosting.com/CL-AND-CR-ALL/CL-ALL/1950/1950_08_2.pdf ''FIDE Assembly Makes Many Decisions At Successful Copenhagen Meeting'', pajennoù 1–2, [[Chess Life]], d'an 20 a viz Eost 1950]</ref>.<br/> Daoust da vout gouzañvet a-berzh he zad, un den bet beleg e [[Rusia]] ha deut da [[München|Vünchen]] da vevañ eus e vicher a livour, gouzout a reas grad dezhañ bout kelennet ar c'hoari [[echedoù]] p'edo bihan.<br/>Ar c'hoari [[echedoù]] a zeuas un doare da dec'hout, koulz gant he spered ha gant he c'horf. En em lakaat a reas da dremen razh hec'h amzer e tavarnioù [[echedoù]] [[München]]. Brudet e teuas da vout, ken ma voe kinniget d'ar mestrc'hoarier [[Alamagn|alaman]] [[Siegbert Tarrasch]]. Dont a rejont da vout mignoned ha [[Siegbert Tarrasch|Tarrasch]] a stummas anezhi.<br/>
== Oberennoù skrivet ==
* {{es}} Sonja Graf, ''Asi Juega Una Mujer'', Buenos Aires, 1941, a-zivout he c'hoari;
* {{es}} Sonja Graf, ''Yo soy Susann'', Buenos Aires, 1946, a-zivout he bugaleaj start.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[http://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=26427 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}}[http://www.supreme-chess.com/famous-chess-players/sonja-graf.html 61 bartienn e pgn]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20050308193808/http://batgirl.atspace.com/LisaLaneNewYorker.html Pennad en ''New Yorker'', 16 a viz Gwenholon 1964]
{{DEFAULTSORT:Graf, Sonja}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1908]]
[[Rummad:Marvioù 1965]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù alaman]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù arc'hantinat]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
tl37wx7rwlus7ioae850w19cqlnfp4r
Movemento Pola Base
0
24911
2195217
2050096
2026-07-13T00:53:14Z
InternetArchiveBot
61915
O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5
2195217
wikitext
text/x-wiki
'''Movemento pola Base''' ("Luskad dre an Diazez") eo anv ur strollad tud dianavez ez-ofieiel e diabarzh [[Bloque Nacionalista Galego]] (BNG, "Bloc'had Broadelour Galiza") bet krouet en hañv [[2006]] gant tud hag a sav a-enep da bolitikerezh ar Bloc'had abaoe m'emañ o ren e Gouarnamant Galiza gant [[PSOE]] (strollad sokialour [[Spagn]]).
Tost a-walc'h eo tezennoù ar Movemento gant re [[Isca]], ur strollad tud yaouank, ez-izili eus [[Unión do Povo Galego]] (UPG, "Unvaniezh Pobl Galiza") dreist-holl, krouet dija e diabarzhnebeudig a-raok hag ezel eus ar Movemento eo re Isca diouzh o zro dre vras.
Hervez ar Movemento e vez roet re a bouez gant BNG da aferioù o tennañ d'ar savadurioù foran (tiez-kêr, Parlamant ha Gouarnamant Galiza, mouezhiadegoù...) kentoc'h evit labourat startoc'h war an dachenn sokial.
== Liammoù diavaez ==
[https://web.archive.org/web/20080915225734/http://www.polabase.net/ Lec'hienn ofisiel]
[[Rummad:Strolladoù politikel Galiza]]
gqqev0km271pmk9v2boclq8es5we1hh
Amon
0
25537
2195206
2117907
2026-07-12T17:35:44Z
JackyM59
87937
Mise à jour d'une photographie
2195206
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox_Doueed
| Anv = Amon
| Mitologiez = [[Doueed egipt]]
| Skeudenn = [[File:Amun post Amarna (azure skin color).svg|centre|220px]]
| Istitl = Goude prantad [[Amarna]] oa livet e glas, da lakaat war well al liamm gant an Aer ha orin ar bed.
| Anv all = Imen
| Anv dre ar skritur kozh = <hiero>i-mn:n-.-</hiero>
| skeudenn1 = <hiero>-M17-Y5:N35-C12-.-</hiero>
| skeudenn2 = <hiero>-M17-Y5:S3-A40</hiero>
| skeudenn3 =
| skeudenn4 =
| Treuskrid = jmn
| Karg kentañ =
| Eil Karg =
| Doare Skeudenniñ = Paotr koefet gant ur [[Pschent]] lakaet daou bluenn warni
| Strollad doue = [[Ogdoad eus Hermopolis]] da c'houde [[Triad eus Thebai]]
| Eil lodenn = [[Amemet]] ha [[Ouseret]]
| Lec'h azeuliñ = [[Henegipt]]
| Templ = Kalz
| Lec'hioù penn oferennañ = [[Thebai (Egipt)]]
| Monumantoù =
| Tad =
| Mamm =
| Breur ha c'hoar =
| Kentañ pried = [[Amemet]]
| Bugale1 =
| Eil pried = [[Mout]]
| Bugale2 = [[Khonsou]]
| Trede pried =
| Bugale3 =
| Pevare pried =
| Bugale4 =
| Arwezioù = Daou bluenn hag ur Sfiñks gant ur benn maout
| Loen = [[Gwaz (evn)]], an [[Naer]], ar [[Maout (loen)]] ha marteze [[Skilwaz Egipt]]
| Liv = Lies liv
}}
[[Restr:Buste du dieu Amon (Louvre E 10377).jpg|thumb|Delwenn an doue Amun (war-dro 1330-1321 kent JK), [[Mirdi al Louvre]]]]
'''Amon''' zo unan eus doueed pennañ an [[Henegipt]]iz hag eus mitologiezh ar [[berbered|Verbered]]<ref>H. Basset, « Les influences puniques chez les Berbères », e ''Revue Africaine'', Nnn 62, 1921, pp. 367-368</ref>. Talvezout a ra eo anv ''Imen'' kement hag « An hini kuzhet » pe « An hini n'haller ket anavezout ». Kement-se a dalvez n'haller ket anavezout e furm wirion abalamour m'en em ziskouez dindan stummoù a bep seurt. Graet e vez anezhañ ''Imen achâ renou'', "Amon e anvioù niverus"<ref>Cf. Ruth Schumann Antelme & Stéphane Rossini, p. 25</ref>. Gant e bried Amemet ez eo unan eus doueed [[Eizhad (Henegipt)|Eizhad]]<!-- l'Ogdoade--> [[Hermopolis]].
Dindan stumm ar c'houblad Amon-Ra e teuas da vezañ kreiz ar reizhiad teologiezh kempleshañ eus [[Henegipt]]. <!--Whilst remaining [[hypostasis (philosophy)|hypostatic]],--> Amon a oa ar pep pennañ hag ar pezh a oa kuzhet, e-skoaz [[Ra]] a oa an doue diskuliet. Un doue krouer<!--"par excellence"-->, e oa. Kampion ar re baour e oa ivez hag ur roll a-bouez en devoa en deoliezh hiniennel. Krouet e voe Amon gantañ e-unan, hep tad na mamm<!--, hag e-pad an [[Nevezimpalaeriezh]] e teuas da vezañ ar brasañ skouer doue [[trehont (relijion)|trehontel]] e [[doueoniezh]] Henegipt. He was not considered to be [[immanent]] within creation nor was creation seen as an extension of himself. Amon-Ra did not physically engender the [[universe]]-->. E roll evel roue an doueed a vrasaas kement ma tostaas ar relijion d'an [[undoueegezh]] hag an doueed all a zeuas da vezañ stummoù anezhañ. Asambles gant [[Osiris]] ez eo Amon-Ra an doue eus Henegipt zo meneget ar muiañ<ref name="Vincent Arieh Tobin p20">Vincent Arieh Tobin, Oxford Guide: ''The Essential Guide to Egyptian Mythology'', Edited by Donald B. Redford, p. 20, Berkley books, ISBN 0-425-19096-x</ref>. Azeulet e vez ivez er broioù tost da Henegipt [[Henlibia]] ha [[Nubia]].
== Mitologiezh ==
Dindan stumm ur [[Gwaz Egipt|waz]], unan eus e loened sakr, e tozvas ar vi kentañ a zinodas ar vuhez dioutañ. Dindan neuz un naer e sperias ar vi kosmek stummet en dourioù kentañ. Meneget eo gant testennoù ar piramidennoù e-touez an doueed a wareze ar [[faraon]] marv hag, er [[krennimpalaeriezh|Grennimpalaeriezh]] e kemeras ar c'hentañ plas e bro [[Teba (Egipt)|Teba]], ma kemeras lec'h [[Montou]] a-benn ar fin. Doueoniourien Teba a roas dezhañ ur pried nevez, [[Mout]], hag ur mab, [[C'honsou]], doue al Loar, bodet o zri e [[Triadenn Teba]].
== Taolennadurioù ==
Evel m'en diskouez e anv (« An hini kuzhet »), n'haller ket taolenniñ anezhañ. Abalamour da se e veze livet gant neuz ar [[faraon]], met gantañ ur [[pschent|gurunenn]] gant un doare boned en e benn, div bluñvenn sonn peg outañ hag e groc'hen livet e glas-glizin<ref>Liv bolz an oabl eo ar glas. Liv ar [[maen-pers]] eo ivez, ur maen-sakr evit Henegiptiz.</ref>. Livet e vez gant ur c'hroc'hen gell, pe du a-wezhioùigoù, hag abalamour da se e vez hevelebaket ouzh [[Min (doue) |Min]], doue [[Koptos]].
E arouezioù eo gwaz Egipt<ref>''Alopochen aegyptiaca''</ref> (henegipteg ''smn''), abalamour da zistagadur damheñvel an daou anv moarvat, hag ar [[maout]]<ref>''Ovis longipes aegyptiaca''</ref> (henegipteg ''šft''). Dirak e dempl e [[Karnak]] e weler un aleziad [[sfiñs]]où dezhe korfoù leoned ha pennoù meot, arouezioù e c'halloudegezh da engehentañ.
== Azeulerezh ==
[[restr:Amun and Mut.svg|thumb|Amon hag an doueez [[Mout]]]]
Doue lec'hel [[Teba (Egipt) |Teba]] e oa da gentañ. Goude ma erruas an [[XIvet tierniezh Henegipt|{{XIvet}} tierniezh]], a orin eus ar gêr-se, e penn ar vro, [[Amenemhat]] (« ''Imen'' zo dirak ») peurgetket, ur faraon eus an [[XIIvet tierniezh Henegipt|{{XIIvet}} tierniezh]], e teuio da vezañ roue an doueed, « aotrou tronoù ar vro zoubl ».
Da vare an {{XIIvet}} tierniezh e teuas Amon da vezañ doue arouezius Henegipt. Unvaner ar vro e oa ha roet en deus an trec'h da [[Ahmôsis Iañ|Ahmôsis]] war an alouberien [[Hiksos]]. Unanet e oa neuze da [[Rê]], doue an heol e [[Heliopolis (Egipt) |Heliopolis]], ha dont a reas da vezañ an doue kosmek [[Amon-Rê]], « an hini peurbadus, aotrou [[Karnak]], krouer eus ar pezh zo anezhañ, mestr pep tra, diazezet en un doare padus e pep tra<ref>Enskrivadur [[Thoutmôsis III]] e Karnak (Sethe 1932-1961, p. 164)</ref> ». Lenn a reer ivez « Daoublegañ a ra an doueed e-harz e dreid evel chas pa anavezont bezañs o aotrou »<ref>Meulgan da Amon eus Kaero, [[XVIIvet tierniezh Henegipt|{{XVIIIvet}} tierniezh]] (Harari et Lambert 2002, p. 15)</ref>.
Hevelebekaet eo ivez ouzh [[Min (doue) |Min]], doue [[Koptos]] dindan an anv [[Amon-Min]], doue ar strujusted. gant [[Mout]] ha [[C'honsou]] ez a d'ober un driadenn azeulet e [[Karnak]]. Gant [[Rê]] ha [[Ptah]] ez a d'ober strollad tri doue bras Henegipt.
E-kichen an Amon roueel-se, diziraezus d'ar pep brasañ eus an dud, ez eus ur stumm all eus an doue Amon gwelet evel un doue tostoc'h hag a selaoue ar re baour, ar re glañv hag ar maouezed dougerez gant evezh. Gallout a reont tostaat outañ e-pad ar gouelioù relijiel bras evel [[gouel Opet]] ma' z ae prosesion bigi sakr [[Triadenn Teba]] (Amon, Mout ha c'honsou) eus [[Karnak]] da [[Templ Louksor|Louksor]].
E-doug an [[Kronologiezh Henc'hres|oadvezh arkaek]] gresian an hini e oa hevelebekaet Amon ouzh an doue gresian [[Zeus]]. Annezidi [[Kyrene|Kirene]] eo a vrudas anezhañ er bed gresian dindan an anv [[Ammon-Zeus]] ([[henc'hresianeg]] Ἄμμων ''Ammon'', hag Ἅμμων ''Hammon''). Santual e orakl en [[Siwa (oaziz) |oaziz Siwa]] a oa an trede e ment er bed hellenadek goude hini [[Delfi]] (gouestlet da [[Apollon]]) ha [[Dodone]] (gouestlet da [[Zeus]]). [[Aleksandr Veur]] a lakaas embann eno e oa mab [[Ammon-Zeus]] e [[-331]].
== Levrlennadur ==
* Kurt Heinrich Sethe, ''Urkunden des ägyptischen Altertums'', levrenn IV, "Urkunden der 18. Dynastie", Leipzig, 1932-1961
* Ruth Schumann Antelme, Stéphane Rossini, ''Nétèr - Dieux d'Égypte''
* Roland Harari, Gilles Lambert, ''Dictionnaire des dieux et des mythes égyptiens'', Le Grand Livre du Mois, 2002, isbn=2-7028-7781-8
== Notennoù ==
{{Daveoù}}
{{henegipt}}
[[Rummad:Doueed Henegipt]]
[[Rummad:Meneger egiptek]]
lnaopawuwb61xvfvn09s2hn6eanhrnr
Gabriel García Márquez
0
31300
2195222
1946405
2026-07-13T07:50:59Z
Ar choler
52661
–LD torr
2195222
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Skrivagner
| anv = Gabriel García Márquez
| skeudenn = Gabriel Garcia Marquez.jpg
| ment =
| alc'hwez = Poltredet e 2002
| anv mat = Gabriel José de la Concordia García Márquez
| anv pluenn =
| obererezh = [[Romant]]our, [[danevell]]our, [[kazetenn]]er
| deiziad ganet = d'ar 6 a viz Meurzh [[1927]]
| lec'h ganet = en [[Aracataca]], {{Kolombia}}
| deiziad marv = D'ar 17 a viz Ebrel [[2014]]
| lec'h marv = e [[Kêr-Vec'hiko|Mec'hiko]], {{Mec'hiko}}
| yezh = [[Spagnoleg]]
| luskad =
| rumm =
| enorioù =[[Priz Nobel al lennegezh]] (<small>[[1982]]</small>)<br />[[Priz Rómulo Gallegos]] (<small>[[1972]]</small>)
| oberennoù pennañ = * ''La Hojarasca'' ([[1955]])
* ''Cien años de soledad'' ([[1967]])
* ''El otoño del patriarca'' ([[1975]])
* ''Crónica de una muerte anunciada'' ([[1981]])
* ''El amor en los tiempos del cólera'' ([[1985]])
| traoù ouzhpenn =
| sinadur = Gabriel Marquez Signature.svg
| ment sinadur =
| lec'hienn =
}}
'''Gabriel José de la Concordia García Márquez''', anavezet evel '''Gabriel García Márquez''', a zo ur skrivagner [[Kolombia|kolombian]] ganet d'ar [[6 a viz Meurzh]] [[1927]] en [[Aracataca]] e Departamant Magdalena, ha marvet d'ar [[17 a viz Ebrel]] [[2014]] e [[Kêr-Vec'hiko]].
Ar romant ''Cien años de soledad'' ("Kant bloavezh a zigenvez"), deuet er gouloù e [[1967]], eo e bennnoberenn.<br />
[[Priz Nobel al lennegezh]] en doa bet e [[1982]].
Unan eus mignoned ar prezidant [[Kuba|kuban]] [[Fidel Castro]] e oa, hag harpañ a rae ar stourm evit dishualded [[Puerto Rico]].
== Oberennoù pennañ ==
* ''La Hojarasca'', [[1955]] – "Ar gouzer", romant
* ''Monólogo de Isabel viendo llover en Macondo'', 1955 – "Unangomz Isabel en ur welet ar glav e Macondo", kontadenn
* ''El coronel no tiene quien le escriba'', [[1961]] – "[[Ar c'horonal ne skriv den dezhañ]]", romant
* ''La mala hora'', [[1962]] – "An eur fall", romant
* ''Los funerales de la Mamá Grande'', 1962 – "Obidoù ar Vamm Veur", kontadenn, heuliet gant 7 re all
* ''Un día después del sábado'', 1962 – "Un devezh goude ar sabat", kontadenn
* ''Cien años de soledad'', 1967
* ''Relato de un náufrago'', [[1970]] – "Danevell ur peñsead", danevellskrid
* ''La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada'', [[1972]] – "Istor digredus ha trist Eréndira hegredik hag he mamm-gozh digalon", dastumad 4 c'hontadenn
* ''Cuando era feliz e indocumentado'', [[1973]] – "Pa oan eürus ha hep paperioù", dastumad danavellskridoù
* ''Chile, el golpe y los gringos'', [[1974]] – "[[Chile]], an taol-Stad hag an estrenien", arnodskrid a-c'houde diskar [[Salvador Allende]]
* ''Ojos de perro azul'', 1974 – "Ki e zaoulagad c'hlas", dastumad kontadennoù
* ''El otoño del patriarca'', [[1975]] – "Diskar-amzer an ozhac'h-meur", romant
* ''Crónica de una muerte anunciada'', [[1981]] – "Kronik ur marv kemennet", romant
* ''Obra periodística 1: Textos costeños (1948-1952)'', 1981 – "Oberennoù kazetennel : skridoù a-zouar", dastumad
* ''Viva Sandino'', [[1982]] – "Bevet Sandino", danevellskrid
:Adembannet e [[1983]] dindan an talbenn ''El asalto: el operativo con el que el FSLN se lanzó al mundo''
* ''El olor de la guayaba'', 1982 – "C'hwezh ar c'hoiavezenn", kendivizoù gant Plinio Apuleyo Mendoza
* ''El secuestro'', 1982 – "Ar skrapadenn", senario evit ar [[sinema]]
* ''Obra periodística 2: Entre cachacos (1954-1955)'', 1982 – "Etre ''cachacos''"<ref>''Cachaco'' : e Kolombia, un den eus ar rannvroioù [[Andez|andezat]].</ref>, dastumad
* ''Erendira'', [[1983]] – Senario diwar ''La increíble y triste historia de la cándida Eréndira y de su abuela desalmada''
* ''Obra periodística 3: De Europa y América (1955-1960)'', 1983 – "A-zivout [[Europa]] hag [[Amerika]]", dastumad
* ''Diatriba de amor contra un hombre sentado'', [[1984]] – "Areizh a garantez enep ur gwaz azezet", pezh-c'hoari
* ''Obra periodística 4: Por la libre (1974-1995)'', 1984 – "E-kerzh an ehan", dastumad
* ''El amor en los tiempos del cólera'', [[1985]] – "Ar garantez da vare ar c'holera", romant
* ''La aventura de Miguel Littín clandestino en Chile'', [[1986]] – "Abadenn Miguel Littín dirgel e Chile", kronik
* ''El general en su laberinto'', [[1989]] – "Ar jeneral en e vilendall", romant
* ''Obra periodística 5: Notas de prensa (1980-1984)'', [[1991]] – "Notennoù a-ziwar ar wask", dastumad
* ''Doce cuentos peregrinos'', [[1992]] – "Daouzek kontadenn pirc'hirin", dastumad kontadennoù
* ''Del amor y otros demonios'', 1994 – "A-zivout ar garantez ha gwallsperedoù all", romant
* ''Cuentos : 1947-1992'', [[1996]] – "Kontadennoù : 1947-1992", dastumad
* ''Noticia de un secuestro'', 1996 – "Keloù diwar-benn ur skrapadenn", romant
* ''Vivir para contarla'', [[2002]] – "Ar vuhez evit he danevellañ", emvuhezskrid
* ''Memoria de mis putas tristes'', [[2004]] – "Eñvorenn eus ma gisti trist", romant
;Dalif
* ''En agosto nos vemos'', [[2024]] – "Ken miz Eost", romant
== Notennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Marquez, Gabriel Garcia}}
[[Rummad:Skrivagnerien Kolombia]]
[[Rummad:Skrivagnerien spagnolek]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1927]]
[[Rummad:Marvioù 2014]]
[[Rummad:Priz Nobel al lennegezh]]
kffqjko03ci3d6vfv8kxkn6kqaw9jv0
Vladimir Nabokov
0
31506
2195227
2130766
2026-07-13T10:15:05Z
Dakbzh
58931
+ Kempenn.
2195227
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Skrivagner
| anv = Vladimir Nabokov
| skeudenn = Vladimir Nabokov 1973.jpg
| ment =
| alc'hwez = Vladimir Nabokov
| anv mat = Vladimir Vladimirovitch Nabokov
| anv pluenn = Nabokov, Sirin
| obererezh = [[Skrivagner]], [[Lepidoptera|skantaskellegour]],<br />saver kudennoù [[echedoù]]
| deiziad ganet = d'an [[22 a viz Ebrel]] [[1899]]
| lec'h ganet = e [[Sant-Petersbourg]], [[Impalaeriezh Rusia]]
| deiziad marv = d'an [[2 a viz Gouere]] [[1977]]
| lec'h marv = e [[Lausanne]], [[Suis]]
| yezh = [[rusianeg]], [[saozneg]], [[galleg]]
| luskad =
| rumm = [[Romant]]où, [[danevell]]où, [[skrid-arnod|skridoù-arnod]], [[barzhoniezh]], [[skridvarnerezh]]
| enorioù =
| oberennoù pennañ = * ''Дар'' (''Dar'', romant, 1938)
* ''Lolita'' (romant, 1955)
* ''Pale Fire'' (romant, 1962)
* ''Ada or Ardor: A Family Chronicle'' (romant, 1969)
| traoù ouzhpenn =
| sinadur = Vladimir Nabokov signature.svg
| ment sinadur =
| lec'hienn =
}}
'''Vladimir Vladimirovitch Nabokov''' (e [[rusianeg]]: Влади́мир Влади́мирович Набо́ков) a oa ur skrivagner rusian haa [[stadunanat]] ganet d'an [[22 Ebrel|22 a viz Ebrel]] [[1899]] e [[Sankt Peterbourg]] ([[Rusia]]) ha marvet d'an [[2 Gouere|2 a viz Gouere]] [[1977]] e [[Montreux]] ([[Suis]]). E [[rusianeg]] e voe skrivet e oberennoù kentañ, met skrivañ a reas e levrioù brudetañ e [[saozneg]].</br>Ganet e [[Sankt Peterbourg]] en ur familh nobl e voe rediet da dec'hout goude [[Dispac'h Here]]. En em staliañ a reas e [[Berlin]] ha neuze e [[Pariz]]. E [[1940]] e tivroas da [[Stadoù-Unanet Amerika]] ma krogas da labourat e [[saozneg]]. ''[[Lolita (romant)|Lolita]]'' eo e oberenn vrudetañ.
== Oberennoù ==
==== Romantoù ====
[[Restr:Nabokov sam.JPG|thumb|right|[[Samizdat]] Nabokov]]
===== Romantoù e [[rusianeg]] =====
* (1926) ''Mashen'ka'' (Машенька)
* (1928) ''Korol' Dama Valet'' (Король, дама, валет)
* (1930) ''Zashchita Luzhina'' (Защита Лужина)
* (1930) ''Sogliadatai'' (Соглядатай)
* (1932) ''Podvig'' (Подвиг )
* (1932) ''Kamera Obskura'' (Камера Обскура)
* (1936) ''Otchayanie'' (Отчаяние)
* (1938) ''Priglasheniye na kazn''' (Приглашение на казнь)
* (1938) ''Dar'' (Дар)
* (manet diembann, skrivet e 1939) ''Volshebnik'' (Волшебник)
===== Romantoù e [[saozneg]] =====
* (1941) ''[[The Real Life of Sebastian Knight]]''
* (1947) ''[[Bend Sinister]]''
* (1955) ''[[Lolita]]''
* (1957) ''[[Pnin]]''
* (1962) ''[[Pale Fire]]''
* (1969) ''[[Ada or Ardor: A Family Chronicle]]''
* (1972) ''[[Transparent Things (novel)|Transparent Things]]''
* (1974) ''[[Look at the Harlequins!]]''
* (1977) ''[[The Original of Laura]]'' (Unfinished/Unpublished)
==== Danevelloù ====
* (1929) ''Vozvrashchenie Chorba''
* (1947) ''[[Nine Stories (Nabokov)|Nine Stories]]''
* (1956) ''Vesna v Fial'te i drugie rasskazy''
* (1958) ''[[Nabokov's Dozen|Nabokov's Dozen: A Collection of Thirteen Stories]]''
* (1966) ''[[Nabokov's Quartet]]''
* (1968) ''[[Nabokov's Congeries]]''
* (1973) ''[[A Russian Beauty and Other Stories]]''
* (1975) ''[[Tyrants Destroyed and Other Stories]]''
* (1976) ''[[Details of a Sunset and Other Stories]]''
* (1995) ''[[The Stories of Vladimir Nabokov]]''
* (2005) ''[[Cloud, Castle, Lake]]''
==== Pezhioù c'hoariva ====
* (1938) ''Izobretenie Val'sa'' (''[[The Waltz Invention]]'')
* (1974) ''[[Lolita: A Screenplay]]''
* (1984) ''[[The Man from the USSR]] and Other Plays''
==== barzhonegoù ====
* (1916) ''Stikhi''
* (1918) ''Al'manakh: Dva Puti''
* (1922) ''Grozd'' ("The Cluster").
* (1923) ''Gornii Put''' ("The Empyrean Path").
* (1929) ''Vozvrashchenie Chorba''
* (1952) ''Stikhotvoreniia 1929–1951''
* (1959) ''[[Poems (books)|Poems]]''.
* (1969) ''[[Poems and Problems]]''
* (1979) ''Stikhi'' ("Poems").
==== Troidigezhioù ====
===== Eus ar galleg d'ar rusianeg =====
* (1922) ''Nikolka Persik'' .
===== Eus ar saozneg d'ar rusianeg =====
* (1923) ''[[Alice's Adventures in Wonderland]]'' (''Аня в стране чудес'')
===== Eus ar rusianeg d'ar saozneg =====
* (1945) ''Three Russian Poets: Selections from [[Aleksandr Sergeyevitch Pouchkin|Pushkin]], [[Lermontov]], and [[Tyutchev]]''.
* (1958) ''[[A Hero of Our Time]]'', by [[Mikhail Lermontov]].
* (1960) ''[[The Song of Igor's Campaign]]: An Epic of the Twelfth Century''
* (1964) ''[[Eugene Onegin]]'', gant [[Aleksandr Sergeyevitch Pouchkin|Aleksandr Pouchkin]],
=== Testennoù arall ===
* (1944) ''[[Nikolai Gogol]]''
* (1963) ''Notes on Prosody''
* (1980) ''Lectures on Literature''
* (1980) ''Lectures on [[Ulysses (novel)|Ulysses]]''.
* (1981) ''Lectures on Russian Literature''
* (1983) ''Lectures on [[Don Quixote]]''
==== Buhezskridoù ====
* (1951) ''Conclusive Evidence: A Memoir'' -
* (1954) ''Drugie Berega'' (Другие берега, "Other Shores")
* (1967) ''Speak, Memory: An Autobiography Revisited''
* (1973) ''[[Strong Opinions]]''.
* (1979) ''[[The Nabokov-Wilson Letters|The Nabokov–Wilson Letters]]''
* (1984) ''Perepiska s Sestroi'' (Переписка с Сестрой (Correspondence with the Sister))
* (1987) ''[[Carrousel (booklet)|Carrousel]]''.
* (1989) ''[[Selected Letters (Nabokov)|Selected Letters]]''
* (2001) ''Dear Bunny, Dear Volodya: The Nabokov–Wilson Letters, 1940–1971''.
==== Lepidoptered ====
* (2000) ''[[Nabokov's Butterflies]]''
== C'hoarier [[echedoù]] ==
C'hoari a rae an [[echedoù]] alies, e-giz kalz ag e dudennoù (Humbert Humbert, John Shade, Loujine).</br> En amzer e yaouankiz e savas kudennoù [[echedoù]] embannet er c'hazetennoù, un doare da zastum argant.
== Liammoù diavaez ==
* {{fr}} [https://www.vladimir-nabokov.org/ Société française Vladimir Nabokov]
{{DEFAULTSORT:Nabokov, Vladimir}}
[[Rummad:Skrivagnerien rusianek]]
[[Rummad:Skrivagnerien saoznek]]
[[Rummad:Skrivagnerien Rusia]]
[[Rummad:Skrivagnerien SUA]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù rusian]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1899]]
[[Rummad:Marvioù 1977]]
71z21q59pnfd77ndj0yi1rjkedid6tq
Maputo
0
36226
2195209
2019613
2026-07-12T19:42:10Z
InternetArchiveBot
61915
O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5
2195209
wikitext
text/x-wiki
[[Skeudenn:Maputo.jpg|thumbnail|dehou|350px|Maputo ([[2006]])]]
[[Skeudenn:Maputo city location.png|thumbnail|dehou|250px|Lec'hiadur Maputo]]
'''Maputo''' eo [[kêr-benn]] ha kêr vrasañ [[Mozambik]].
==Douaroniezh==
E kreisteiz ar vro emañ, war aod [[Meurvor Indez]].
==istor==
Savet e voe e [[1782]] gant trevadennerien eus [[Portugal]], hag anvet ''Lourenço Marques''. Da vare dizalc'hiezh Mozambik e [[1975]] e oa bet kemmet an anv-se ouzh ''Maputo''. Tremen ur milion a dud zo o chom enni.
== Liammoù diavaez ==
{{commons|Category:Maputo}}
* [https://web.archive.org/web/20131203020124/http://www.cmmaputo.gov.mz/ Lec'hienn ofisiel kumun Maputo] (e portugaleg)
* [https://web.archive.org/web/20160303202050/http://www.maputo.co.mz/ Portal Maputo] (e portugaleg)
[[Rummad:Kêrioù Mozambik]]
[[Rummad:Kêrioù-penn Afrika]]
l3awt96333dphmofub6985lf4r49e0j
Roll ar melestradurezhioù o deus embannet timbroù
0
42868
2195233
2194977
2026-07-13T10:55:59Z
Tanjee
563
/* Europa */
2195233
wikitext
text/x-wiki
Setu roll ar melestradurezhioù o deus embannet [[Timbr|timbroù]].
== [[Afrika]] ==
<div style="column-count:5;">
*[[Timbroù Tiriad gall pobloù Afar hag Issa|Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]]
*[[Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall|Afrika ar C'heheder C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall|Afrika ar C'hornaoueg C'hall]]
*[[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg Spagnol|Afrika ar C’hornaoueg Spagnol]]
*[[Timbroù Afrika bortugalek|Afrika bortugalek]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter alaman|Afrika ar Reter alaman]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter italian|Afrika ar Reter italian]]
*[[Timbroù Afrika ar Reter saoz|Afrika ar Reter saoz]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|La Agüera]]
*[[Timbroù Aljeria|Aljeria]]
*[[Timbroù Anjouan|Anjouan]]
*[[Timbroù Aod an Aour|Aod an Aour]]
*[[Timbroù Aod an Niger|Aod an Niger]]
*[[Timbroù Djibouti|Aod c'hall ar Somalianed]]
*[[Timbroù Ascension|Ascension]]
*[[Timbroù Basoutoland|Basoutoland]]
*[[Timbroù Bechuanaland|Bechuanaland]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Benghazi]]
*[[Timbroù Benin|Benin]]
*[[Timbroù Biafra|Biafra]]
*[[Timbroù Botswana|Botswana]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Cabo Juby]]
*[[Timbroù Cyrenaica|Cyrenaica]]
*[[Timbroù Benin|Dahomey]]
*[[Timbroù Diego-Suárez|Diego-Suárez]]
*[[Timbroù Djibouti|Djibouti]]
*[[Timbroù Egipt|Egipt]]
*[[Timbroù Egipt - Burevioù gall|Egipt - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco|Elobey, Annobón ha Corrisco]]
*[[Timbroù Enez ar Reünion|Enez ar Reünion]]
*[[Timbroù Enezeg an Azorez|Enezeg an Azorez]]
*[[Timbroù Eritrea|Eritrea]]
*[[Timbroù Fernando Poo|Fernando Poo]]
*[[Timbroù Fezzan Ghadames|Fezzan Ghadames]]
*[[Timbroù Gambia|Gambia]]
*[[Timbroù Ginea Frañs|Ginea Frañs]]
*[[Timbroù Griqualand|Griqualand]]
*[[Timbroù Ifni|Ifni]]
*[[Timbroù Inhambane|Inhambane]]
*[[Timbroù Itron Varia Madagaskar|Itron Varia Madagaskar]]
*[[Timbroù Joubaland|Joubaland]]
*[[Timbroù Kab ar Spi Mat|Kab ar Spi Mat]]
*[[Timbroù Su Kasaï|Su Kasaï]]
*[[Timbroù Katanga|Katanga]]
*[[Timbroù Kenya|Kenya]]
*[[Timbroù Kenya hag Ouganda|Kenya hag Ouganda]]
*[[Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika|Kenya Ouganda Tanganyika]]
*[[Timbroù Kionga|Kionga]]
*[[Timbroù Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika|Kompagnunezh Vreizh-Veur evit Su-Afrika]]
*[[Timbroù Kongo Frañs|Kongo Frañs]]
*[[Timbroù Kongo Grenn|Kongo Grenn]]
*[[Timbroù Kongo Velgia|Kongo Velgia]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Republik Demokratel Kongo]]
*[[Timbroù Kreizafrika saoz|Kreizafrika saoz]]
*[[Timbroù Lagos|Lagos]]
*[[Timbroù Lesotho|Lesotho]]
*[[Timbroù Lourenço Marques|Lourenço Marques]]
*[[Timbroù Maouritania|Maouritania]]
*[[Timbroù Maroko spagnol|Maroko spagnol]]
*[[Timbroù Mervent Afrika|Mervent Afrika]]
*[[Timbroù Moheli|Moheli]]
*[[Timbroù Mozambik|Mozambik]]
*[[Timbroù Postoù prevez Mozambik|Postoù prevez Mozambik]]
*[[Timbroù Namibia|Namibia]]
*[[Timbroù Natal|Natal]]
*[[Timbroù Niger|Niger]]
*[[Timbroù Nosy Be|Nosy Be]]
*[[Timbroù Nyasaland|Nyasaland]]
*[[Timbroù Obock|Obock]]
*[[Timbroù an Oubangi-Chari|Oubangi-Chari]]
*[[Timbroù Bro-Orañje|Bro-Orañje]]
*[[Timbroù Quelimane|Quelimane]]
*[[Timbroù Republik Nevez Suafrika|Republik Nevez Suafrika]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Rio de Oro]]
*[[Timbroù Rodezia|Rodezia]]
*[[Timbroù Rodezia an Norzh|Rodezia an Norzh]]
*[[Timbroù Rodezia ar Su|Rodezia ar Su]]
*[[Timbroù Rodezia ha Nyasaland|Rodezia ha Nyasaland]]
*[[Timbroù Ruanda-Urundi|Ruanda-Urundi]]
*[[Timbroù Sahara ar C'hornôg|Sahara ar C'hornôg]]
*[[Timbroù Sechelez|Sechelez]]
*[[Timbroù Senegal|Senegal]]
*[[Timbroù Senegal-Uhel ha Niger|Senegal-Uhel ha Niger]]
*[[Timbroù Senegambia ha Niger|Senegambia ha Niger]]
*[[Timbroù Somalia|Somalia]]
*[[Timbroù Somalia italian|Somalia italian]]
*[[Timbroù Somaliland saoz|Somaliland saoz]]
*[[Timbroù Soudan c'hall|Soudan c'hall]]
*[[Timbroù Stellaland|Stellaland]]
*[[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Stadoù emren Suafrika]]
*[[Timbroù Swaziland|Swaziland]]
*[[Timbroù Tanganyika|Tanganyika]]
*[[Timbroù Tchad|Tchad]]
*[[Timbroù Tete|Tete]]
*[[Timbroù Transvaal|Transvaal]]
*[[Timbroù Tripolitania|Tripolitania]]
*[[Timbroù Republik Demokratel Kongo|Zair]]
*[[Timbroù Zambezia|Zambezia]]
*[[Timbroù Zambia|Zambia]]
*[[Timbroù Zanzibar - Burevioù gall|Zanzibar - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Zanzibar|Zanzibar]]
*[[Timbroù Zimbabwe|Zimbabwe]]
*[[Timbroù Zoulouland|Zoulouland]]
</div>
== [[Amerika]] ==
<div style="column-count:5;">
*[[Timbroù Anguilla|Anguilla]]
*[[Timbroù Antigua|Antigua]]
*[[Timbroù an Antilhez Bihanañ saoz|Antilhez Bihanañ saoz]]
*[[Timbroù Antilhez Danmark|Antilhez Danmark]]
*[[Timbroù an Antilhez Nederlandat|Antilhez Nederlandat]]
*[[Timbroù Antilhez Spagn|Antilhez Spagn]]
*[[Timbroù Aruba|Aruba]]
*[[Timbroù Bahamas|Bahamas]]
*[[Timbroù Barbuda|Barbuda]]
*[[Timbroù Belize|Belize]]
*[[Timbroù Bermuda|Bermuda]]
*[[Timbroù Bolivia|Bolivia]]
*[[Timbroù Brunswick-Nevez|Brunswick-Nevez]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Caicos]]
*[[Timbroù Chile|Chile]]
*[[Timbroù Corrientes|Corrientes]]
*[[Timbroù Costa Rica|Costa Rica]]
*[[Timbroù Curaçao|Curaçao]]
*[[Timbroù Dominika|Dominika]]
*[[Timbroù an Douar-Nevez|Douar-Nevez]]
*[[Timbroù Inizi Grenadinez (norzh)|Inizi Grenadinez (norzh)]]
*[[Timbroù Inizi Grenadinez (su)|Inizi Grenadinez (su)]]
*[[Timbroù Greunland|Greunland]]
*[[Timbroù Guatemala|Guatemala]]
*[[Timbroù Gwadeloup|Gwadeloup]]
*[[Timbroù Gwiana c'hall|Gwiana c'hall]]
*[[Timbroù Gwiana saoz|Gwiana saoz]]
*[[Timbroù Honduras Breizh-Veur|Honduras Breizh Veur]]
*[[Timbroù Inini|Inini]]
*[[Timbroù Inizi Cayman|Inizi Cayman]]
*[[Timbroù Inizi Gwerc’h Breizh-Veur|Inizi Gwerc’h Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Inizi Maloù|Inizi Maloù]]
*[[Timbroù Jamaika|Jamaika]]
*[[Timbroù Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver|Kolombia Breizh-Veur hag Enez Vancouver]]
*[[Timbroù Martinik|Martinik]]
*[[Timbroù Montserrat|Montserrat]]
*[[Timbroù Nevis|Nevis]]
*[[Timbroù Panama|Panama]]
*[[Timbroù Paraguay|Paraguay]]
*[[Timbroù Perou|Perou]]
*[[Timbroù Enez ar Priñs-Edward|Enez ar Priñs-Edward]]
*[[Timbroù Sant Kitts|Sant Kitts]]
*[[Timbroù Sant Kitts ha Nevis|Sant Kitts ha Nevis]]
*[[Timbroù Santez-Lusia|Santez-Lusia]]
*[[Timbroù Sant-Martin|Sant-Martin]]
*[[Timbroù Sant-Pêr-ha-Mikelon|Sant-Pêr-ha-Mikelon]]
*[[Timbroù Sant Visant|Sant Visant]]
*[[Timbroù Skos Nevez|Skos Nevez]]
*[[Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia|Stadoù-Unanet Kolombia]]
*[[Timbroù Surinam|Surinam]]
*[[Timbroù Tobago|Tobago]]
*[[Timbroù Inizi Turks ha Caicos|Inizi Turks ha Caicos]]
</div>
== [[Antarktika]] hag all ==
<div style="column-count:5;">
*[[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Antarktika - Tiriad Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Antarktika – Tiriad Bro-C’hall|Antarktika - Tiriad Bro-C'hall]]
*[[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Antarktika - Tiriad Zeland-Nevez]]
*[[Timbroù Georgia ar Su|Georgia ar Su]]
*[[Timbroù Saint Helena|Saint Helena]]
*[[Timbroù Tristan da Cunha|Tristan da Cunha]]
</div>
== [[Azia]] ==
<div style="column-count:5;">
*[[Timbroù Abc'hazia|Abc'hazia]]
*[[Timbroù Afghanistan|Afghanistan]]
*[[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]]
*[[Timbroù Annam ha Tonkin|Annam ha Tonkin]]
*[[Timbroù Armenia|Armenia]]
*[[Timbroù Azerbaidjan|Azerbaidjan]]
*[[Timbroù Bahawalpour|Bahawalpour]]
*[[Timbroù Bangkok|Bangkok]]
*[[Timbroù Bamra|Bamra]]
*[[Timbroù Barwani|Barwani]]
*[[Timbroù Batoum|Batoum]]
*[[Timbroù Bhopal|Bhopal]]
*[[Timbroù Bhor|Bhor]]
*[[Timbroù Bijawar|Bijawar]]
*[[Timbroù Borneo an Norzh|Borneo an Norzh]]
*[[Timbroù Bouchir|Bouchir]]
*[[Timbroù Brunei|Brunei]]
*[[Timbroù Bundi|Bundi]]
*[[Timbroù Chamba|Chambâ]]
*[[Timbroù Datia|Datia]]
*[[Timbroù Dhâr|Dhâr]]
*[[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]]
*[[Timbroù Faridkot|Faridkot]]
*[[Timbroù Formoza (Taiwan)|Formoza (Taiwan)]]
*[[Timbroù Gwalior|Gwalior]]
*[[Timbroù Ginea-Nevez ar C'hornaoueg|Ginea-Nevez ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Holkar|Holkar]]
*[[Timbroù Hong Kong|Hong Kong]]
*[[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]]
*[[Timbroù Idar|Idar]]
*[[Timbroù Indez Breizh-Veur|Indez Breizh-Veur]]
*[[Timbroù Indez-Sina c'hall|Indez-Sina c'hall]]
*[[Timbroù India - Tiriadoù gall|India - Tiriadoù gall]]
*[[Timbroù Jaipour|Jaipour]]
*[[Timbroù Jammu-ha-Kachmir|Jammu-ha-Kachmir]]
*[[Timbroù Jasdan|Jasdan]]
*[[Timbroù Jhalawar|Jhalawar]]
*[[Timbroù Jhind|Jhind]]
*[[Timbroù Kambodja|Kambodja]]
*[[Timbroù Kazac'hstan|Kazac'hstan]]
*[[Timbroù Kedah|Kedah]]
*[[Timbroù Kiav-Tchou|Kiav-Tchou]]
*[[Timbroù Kirgizstan|Kirgizstan]]
*[[Timbroù Kishangârh|Kishangârh]]
*[[Timbroù Kochin|Kochin]]
*[[Timbroù Kochin-Sina|Kochin-Sina]]
*[[Timbroù Labuan|Labuan]]
*[[Timbroù Las Bela|Las Bela]]
*[[Timbroù Inizi Maldivez|Inizi Maldivez]]
*[[Timbroù Manchukuo|Manchukuo]]
*[[Timbroù Morvi|Morvi]]
*[[Timbroù Nabha|Nabha]]
*[[Timbroù Nandgam|Nandgam]]
*[[Timbroù Nowanuggur|Nowanuggur]]
*[[Timbroù Orcha|Orcha]]
*[[Timbroù Ouzbekistan|Ouzbekistan]]
*[[Timbroù Pakhoi|Pakhoi]]
*[[Timbroù Pakistan|Pakistan]]
*[[Timbroù Patiala|Patiala]]
*[[Timbroù Penang|Penang]]
*[[Timbroù Perak|Perak]]
*[[Timbroù Perlis|Perlis]]
*[[Timbroù Pounch|Pounch]]
*[[Timbroù Rajpipla|Rajpipla]]
*[[Timbroù RSKS Treuzkaokazek|RSKS Treuzkaokazek]]
*[[Timbroù Inizi Ryūkyū|Inizi Ryūkyū]]
*[[Timbroù Sabah|Sabah]]
*[[Timbroù Sarawak|Sarawak]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù alaman|Sina – Burevioù alaman]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù gall|Sina - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù italian|Sina - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Sina – Burevioù rusian|Sina – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Sina - Burevioù saoz|Sina - Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Sirmoor|Sirmoor]]
*[[Timbroù Soruth|Soruth]]
*[[Timbroù Tadjikistan|Tadjikistan]]
*[[Timbroù Tibet|Tibet]]
*[[Timbroù Timor ar Reter|Timor ar Reter]]
*[[Timbroù Touva|Touva]]
*[[Timbroù Travancore|Travancore]]
*[[Timbroù Turkmenistan|Turkmenistan]]
*[[Timbroù Viet Nam ar Su|Viet Nam ar Su]]
*[[Timbroù Wadhwan|Wadhwan]]
</div>
== [[Europa (kevandir)|Europa]] ==
<div style="column-count:5;">
*[[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh|Alamagn - Impalaeriezh]]
*[[Timbroù Alamagn - Republik Weimar|Alamagn - Republik Weimar]]
*[[Timbroù Alamagn - IIIde Reich|Alamagn - IIIde Reich]]
*[[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed|Alamagn – Prantad 1945-1949]]
*[[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg|Alamagn ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Alamagn ar Reter|Alamagn ar Reter]]
*[[Timbroù Aldernez|Aldernez]]
*[[Timbroù Allenstein|Allenstein]]
*[[Timbroù Andorra|Andorra]]
*[[Timbroù Arad|Arad]]
*[[Timbroù Fiume|(Inizi) Arbe ha Veglia]]
*[[Timbroù Asturiez ha Leon|Asturiez ha Leon]]
*[[Timbroù Aunus|Aunus]]
*[[Timbroù Baden|Baden]]
*[[Timbroù Barcelona|Barcelona]]
*[[Timbroù Bavaria|Bavaria]]
*[[Timbroù Belarus|Belarus]]
*[[Timbroù Bergedorf|Bergedorf]]
*[[Timbroù Berlin ar Reter|Berlin ar Reter]]
*[[Timbroù Bohemia ha Moravia|Bohemia ha Moravia]]
*[[Timbroù Bosnia ha Herzegovina|Bosnia ha Herzegovina]]
*[[Timbroù Brunswick|Brunswick]]
*[[Timbroù Campione|Campione]]
*[[Timbroù Danzig|Danzig]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Dedeagh]]
*[[Timbroù Elzas ha Loren|Elzas ha Loren]]
*[[Timbroù Epira|Epira]]
*[[Timbroù Eupen ha Malmedy|Eupen ha Malmedy]]
*[[Timbroù Euskal Herria|Euskal Herria]]
*[[Timbroù Fiume|Fiume]]
*[[Timbroù Galitsia|Galitsia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Gres - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Gwernenez|Gwernenez]]
*[[Timbroù Hamburg|Hamburg]]
*[[Timbroù Hannover|Hannover]]
*[[Timbroù Heligoland|Heligoland]]
*[[Timbroù Ikaria|Ikaria]]
*[[Timbroù Ingria|Ingria]]
*[[Timbroù an Inizi Åland|Inizi Åland]]
*[[Timbroù Inizi Mor Egea|Inizi Mor Egea]]
*[[Timbroù an Inizi Faero|Inizi Faero]]
*[[Timbroù Inizi Mor Ionian|Inizi Mor Ionian]]
*[[Timbroù Istria|Istria]]
*[[Timbroù Republik Sokial Italia|Republik Sokial Italia]]
*[[Timbroù Italia|Italia]]
*[[Timbroù Iwerzhon|Iwerzhon]]
*[[Timbroù Jerzenez|Jerzenez]]
*[[Timbroù Jibraltar|Jibraltar]]
*[[Timbroù Karelia|Karelia]]
*[[Timbroù Karintia|Karintia]]
*[[Timbroù Katalonia|Katalonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Kavala]]
*[[Timbroù Kengevread Norzh Alamagn|Kengevread Norzh Alamagn]]
*[[Timbroù Keoded Dieub Lubeck|Keoded Dieub Lubeck]]
*[[Timbroù Kiprenez|Kiprenez]]
*[[Timbroù Kreta|Kreta]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù aostrian|Kreta - Burevioù aostrian]]
*[[Timbroù Kreta - Burevioù gall|Kreta - Burevioù gall]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù italian|Kreta - Burevioù italian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù rusian|Kreta – Burevioù rusian]]
*[[Timbroù Kreta – Burevioù saoz|Kreta – Burevioù saoz]]
*[[Timbroù Kroatia|Kroatia]]
*[[Timbroù Lemnos|Lemnos]]
*[[Timbroù Liechtenstein|Liechtenstein]]
*[[Timbroù Lituania|Lituania]]
*[[Timbroù Bro-Ljubljana|Bro-Ljubljana]]
*[[Timbroù Rouantelezh Lombardia-Veneto|(Rouantelezh) Lombardia-Veneto]]
*[[Timbroù Makedonia|Makedonia]]
*[[Timbroù Manav|Manav]]
*[[Timbroù Marienwerder|Marienwerder]]
*[[Timbroù Mecklenbourg|Mecklenbourg]]
*[[Timbroù Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg|Mecklenbourg-Pomerania ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Lituania|Memel]]
*[[Timbroù Modena|Modena]]
*[[Timbroù Moldova|Moldova]]
*[[Timbroù Montenegro|Montenegro]]
*[[Timbroù Mytilíni|Mytilíni]]
*[[Timbroù Oldenburg|Oldenburg]]
*[[Timbroù Parma|Parma]]
*[[Timbroù Polonia|Polonia]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Port Lagos]]
*[[Timbroù Portugal|Portugal]]
*[[Timbroù Prusia|Prusia]]
*[[Timbroù Roenland-Pfalz|Roenland-Pfalz]]
*[[Timbroù Romagna|Romagna]]
*[[Timbroù Roumelia ar Reter|Roumelia ar Reter]]
*[[Timbroù Saarland|Saarland]]
*[[Timbroù Saksonia|Saksonia]]
*[[Timbroù Samos|Samos]]
*[[Timbroù Sardigna|Sardigna]]
*[[Timbroù Enez Saseno|(Enez) Saseno]]
*[[Timbroù Rouantelezh an Div Sikilia|(Rouantelezh) an Div Sikilia]]
*[[Timbroù Slovenia|Slovenia]]
*[[Timbroù Slovakia|Slovakia]]
*[[Timbroù Spagn|Spagn]]
*[[Timbroù Stadoù ar Pab|Stadoù ar Pab]]
*[[Timbroù Sveden|Sveden]]
*[[Timbroù Szeged|Szeged]]
*[[Timbroù Tiriad Dieub Trieste|Tiriad Dieub Trieste]]
*[[Timbroù Thessalia|Thessalia]]
*[[Timbroù Thüringen|Thüringen]]
*[[Timbroù Thurn ha Taksis|Thurn ha Taksis]]
*[[Timbroù Toskana|Toskana]]
*[[Timbroù Udine|Udine]]
*[[Timbroù Ukraina ar C'hornaoueg|Ukraina ar C'hornaoueg]]
*[[Timbroù Gres - Burevioù gall|Vathy]]
*[[Timbroù Venezia Giulia|Venezia Giulia]]
*[[Timbroù Wenden|Wenden]]
*[[Timbroù Württemberg|Württemberg]]
*[[Timbroù Zadar|Zadar]]
</div>
== [[Okeania]] ==
<div style="column-count:5;">
*[[Timbroù Aitutaki|Aitutaki]]
*[[Timbroù Aostralia ar Su|Aostralia ar Su]]
*[[Timbroù Inizi Cook|Inizi Cook]]
*[[Timbroù Inizi Fidji|Inizi Fidji]]
*[[Timbroù Gilbert hag Ellice|Gilbert hag Ellice]]
*[[Timbroù Enez ar Gouraleg Vras|Enez ar Gouraleg Vras]]
*[[Timbroù Guam|Guam]]
*[[Timbroù Hawaii|Hawaii]]
*[[Timbroù Hebridez-Nevez|Hebridez-Nevez]]
*[[Timbroù an Inizi Karolina|Inizi Karolina]]
*[[Timbroù Kiribati|Kiribati]]
*[[Timbroù Inizi Mariana|Inizi Mariana]]
*[[Timbroù Inizi Marshall|Inizi Marshall]]
*[[Timbroù Mikronezia|Mikronezia]]
*[[Timbroù Nauru|Nauru]]
*[[Timbroù Niue|Niue]]
*[[Timbroù Palau|Palau]]
*[[Timbroù Penrhyn|Penrhyn]]
*[[Timbroù Inizi Pitcairn|Inizi Pitcairn]]
*[[Timbroù Queensland|Queensland]]
*[[Timbroù Rarotonga|Rarotonga]]
*[[Timbroù Inizi Salomon|Inizi Salomon]]
*[[Timbroù Samoa ar C’hornaoueg|Samoa ar C’hornaoueg]]
*[[Timbroù Tahiti|Tahiti]]
*[[Timbroù Tasmania|Tasmania]]
*[[Timbroù Tiriadoù gall Okeania|Tiriadoù gall Okeania]]
*[[Timbroù Tuvalu|Tuvalu]]
*[[Timbroù Vanuatu|Vanuatu]]
*[[Timbroù Victoria|Victoria]]
*[[Timbroù Wallis-ha-Futuna|Wallis-ha-Futuna]]
*[[Timbroù Zeland-Nevez|Zeland-Nevez]]
</div>
== [[Reter-Kreiz]] ==
<div style="column-count:5;">
*[[Timbroù Abou Dhabi|Abou Dhabi]]
*[[Timbroù Aden|Aden]]
*[[Timbroù Sandjak Alexandretta|(Sandjak) Alexandretta]]
*[[Timbroù Arabia Saoudat|Arabia Saoudat]]
*[[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Arabia ar Su]]
*[[Timbroù Dubai|Dubai]]
*[[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Emirelezhioù Arab Unanet]]
*[[Timbroù Rouantelezh Hedjaz|Rouantelezh Hedjaz]]
*[[Timbroù Kastellórizo|Kastellórizo]]
*[[Timbroù Katar|Katar]]
*[[Timbroù Kilikia|Kilikia]]
*[[Timbroù Kurdistan|Kurdistan]]
*[[Timbroù Manama|Manama]]
*[[Timbroù Nedjed|Nedjed]]
*[[Timbroù Enez Rouad|Enez Rouad]]
*[[Timbroù ar Sav-Heol|Sav-Heol - Burevioù estren]]
*[[Timbroù Smyrna|Smyrna]]
*[[Timbroù Stadoù an Arsav-brezel|Stadoù an Arsav-brezel]]
*[[Timbroù Tiriad an Alawited|Tiriad an Alawited]]
*[[Timbroù Treuzjordania|Treuzjordania]]
*[[Timbroù Yemen|Yemen]]
*[[Timbroù Yemen an Norzh|Yemen an Norzh]]
*[[Timbroù Yemen ar Su|Yemen ar Su]]
</div>
== Pennad kar ==
*[[Istor an timbroù]]
[[Rummad:Timbrouriezh]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro| ]]
1llsisakc2xwv31es7ap7qj9pl2uugg
Lojbaneg
0
46427
2195205
2150813
2026-07-12T16:48:58Z
InternetArchiveBot
61915
O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5
2195205
wikitext
text/x-wiki
{{Yezh|anv=Lojbaneg|anveyezh=Lojban
|statud=Eil
|skeudenn=[[Restr:Lojban_logo.svg|center|200px|logo ar jubile.]]
|titl=
|broiou= er bed a-bezh
|rannved=Etrebroadel
|komzet= un nebeudig
|renkadur=
|livfamilh=Yezhsavet
|livlizherennou=white
|familh=[[Yezh savet a-ratozh]]
*'''Lojbaneg'''
|YezhOfisiel= neblec’h
|akademiezh=
|urzh=
|frammadur=
|iso1=jbo
|iso2=jbo
|lizherennoù=jbo
}}
Ur yezh kalvezadel krouet da vezañ reizhpoellek penn-da-benn hag hep forc'hellegezh eo al '''lojbaneg'''. Diazezet eo war al [[logbaneg]], ar yezh reizhpoellek orin krouet gant [[James Cooke Brown]].
== Liammoù diavaez ==
=== Dre vras ===
* [http://www.lojban.org Lojban.org]
* [http://community.livejournal.com/lojban/ le jbopre pe lj's Journal]
* [https://web.archive.org/web/20160110182311/http://rlnj.org/ International Lojban Enthusiasts Society]
=== Blogoù ===
* [https://web.archive.org/web/20071222235235/http://lambda.mit.edu/jboselfinti/ lo cunso selpeisku]
* [http://camgusmis.livejournal.com/ le karni be fi la camgusmis]
* [https://web.archive.org/web/20071222190651/http://www.nemorathwald.com/node/29 C.I.T.O.K.A.T.E.]
=== Kentelioù ===
==== Derez kentañ ====
* [https://web.archive.org/web/20080624083138/http://www.coirodo.com/english/ctuca/01.html Conversational Lojban]
* [http://neptune.spaceports.com/~words/lojban.html Lojban: A Logical Language] by Robin Turner
* [http://lojban.org/publications/level0/brochure/book1.html What is Lojban?] by John Cowan and Nick Nicholas
* [https://web.archive.org/web/20130515223701/http://www.tlg.uci.edu/~opoudjis/lojbanbrochure/lessons/book1.html Lojban For Beginners] by Robin Turner and Nick Nicholas
* [http://www.lojban.org/tiki/tiki-index.php?page=Everyday+Lojban+B01&bl Everyday Lojban] by Lojban.org
* [https://web.archive.org/web/20070314184918/http://ptolemy.tlg.uci.edu/~opoudjis/lojbanbrochure/lessons/book1.html Lojban Introductory Lessons]
* [http://www.lojban.org/jboski/ jboski]: an online Lojban-to-English translator by LLG
* [https://web.archive.org/web/20071223040328/http://www.lojban.org/tiki/tiki-index.php?page=PARALLEL+2&bl Parallel 2]: a free program for parallel reading and listening, based on the [[implicit learning|implicit learning approach]]
* [http://www.lojban.org/tiki/tiki-index.php?page=jMemorize+instructions&bl jMemorize]:
* [https://web.archive.org/web/20071022070918/http://digitalkingdom.org/~bjoern/Popup/ Popup.app]: a GNUstep based vocabulary learning tool that can use cmafi'e to extract the vocabulary from a given text.
* [http://quizlet.com/group/152/ Quizlet]:
* [https://web.archive.org/web/20090114120633/http://perpetuum-immobile.de/lojban_number.py Lojbanic Number Trainer]: a simple web tool
* [http://xahlee.org/lojban/lojban.html Xah's Logical Language Page]: A brief introduction + some word categories
* [http://www.lojban.org/tiki/tiki-index.php?page=Software+assisted+learning&bl Software Assisted Learning]: miscellaneous software listed on Lojban.org
* [[:jbo:pixra liste loi gismu|Basic Lojban picture wordlist]]: a list of picturable gismu on the Lojban Wikipedia
==== Eil derez ====
* [http://www.lojban.org/publications/wordlists/gismu.txt gimste]: a full list of Lojban gismu
* [http://www.lojban.org/publications/brochures/lojex.txt Diagrammed Summary of Lojban Grammar Forms with Example Sentences] by LLG
* [https://web.archive.org/web/20080225162802/http://www.lojban.org/tiki/tiki-download_wiki_attachment.php?attId=198&page=The%20Lojban%20Reference%20Grammar The Lojban Reference Grammar] by John Cowan
* [https://web.archive.org/web/20070927233908/http://www.lojban.org/tiki/tiki-download_wiki_attachment.php?attId=89 The Level 0 Booklet]
* [http://www.ibm.com/developerworks/rational/library/2740.html Using UML to understand Lojban]
* [http://www.lojban.org/jbovlaste/ jbovlaste]: an official Lojban dictionary project
{{Yezhoù savet a-ratozh}}
[[Rummad:Yezhoù kalvezadel]]
6cpz68gudbfg875sf8aqm517toj8qz3
Laou
0
52027
2195194
2187003
2026-07-12T12:47:23Z
InternetArchiveBot
61915
O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5
2195194
wikitext
text/x-wiki
'''Laou''' (ul '''laouenn''' pa ne vez nemet unan) zo '''[[amprevaned]]''' munut ha di[[askell]] a vev e [[blev]] al loened (bronneged ha laboused) hag an dud.
N'eus nemet nebeud eus al loened-se n'o devez ket laou, evel an [[askell-groc'hen|eskell-kroc'hen]], ha tud [[Japan]] n'o devez ket ivez a-hervez, hep ma oufed gwall vat perak.
3 000 spesad zo anezho.
[[File:Pediculus humanus capitis.png|thumb|Laou-korf spesad mab-den ''Pediculus humanus capitus'']]
Div izurzhiad a oa gwechall d'o c'hlenkañ: ar sunerien (''Anoplura'') hag ar chaokerien (''Mallophaga''). Hiriv en o renker e peder izurzhiad:
* an ''Anoplura'',
* ar ''Rhyncophthirina'', laou an olifanted,
* an ''Ischnocera'': laou ar [[yer]],
* an ''Amblycera'': ur rumm chaokerien.
== Laou an dud ==
[[Laou-korf]] a vez graet anezho (''Pediculus humanus capitis''e latin) d'o dishevelout diouzh ar re all, met aesoc'h ober un anv latin anezho eget kaout an dizober anezho ur wech ma vezont peg en ho [[krev]].
[[Nez]] eo an anv a vez graet eus o vioù.
== Gouennoù laou ==
Peurvuiañ e vez graet ar c'hemm etre teir [[gouenn]] laou da nebeutañ:
* -[[Laou-penn]], ''Pediculus capitis'', ar re a gaver e blev ar vugale ;
* -[[Laou-korf]], pe [[laou-kroc'hen]], ''Pediculus corporis'' ar re a beg e blev ar c'horf, pe ''Pediculus humanus humanus'';<br />
Er yezh pemdez e vez mesket alies an daou seurt-se.
* -[[Laou-faraon]], pe [[laou-pafalek]], a zo ''Pediculus pubis'', laou a beg er [[gaol|c'haol]], pe ''Phtirus pubis'', a vez kavet en-dro da reizh an dud a ankounac'ha bout naet da goulz an [[embarañ]].
== Laou all ==
Ouzhpenn e vez graet ''laou'' eus loened all:
* -[[Laou-dar]] pe ''Porcellio scaber'' a zo [[kresteneged]] a vev e lec'hioù gleb ha teñval.
* -[[Laou-koad]] pe ''Isoptera'', a zistruj [[arrebeuri]] ha [[koataj]] an [[ti]]er. Laou-koad a vez graet eus ar [[pugnez]] ivez.
{{Taxobox image | Lice image01.jpg | [[Laouenn diwar un dañvad]] }}
{{Taxobox image | Pthirus pubis.jpg | [[Laouenn-faraon]]}}
{{Taxobox fin}}
== Yezh ==
=== Gerioù deveret ===
* Ur '''sac'h laou''' zo un den laouek. Implijet e vez ar gerioù-se evel kunujenn.
* Ul ''laoueg'', pe ul ''laouegez'', a zo tud ''laouek'', pe ''laoueien'', pe a-wechoù tud paour hepken. Implijet e vez ar gerioù-se evel [[kunujenn]].
* [[Dilaouiñ]] a zo tennañ al '''laou''', eus penn ur bugel peurvuiañ, gant ur [[krib|grib]] alies.
* ''[[Kaoc'h]]-laou'' a vez lavaret eus ''kaoc'h-skouarn'' ivez.
* ''Morzhol(ig) al '''laou''''' a vez graet eus ar [[biz-meud]] a-wechoù.
=== Troioù-lavar ===
* ''Bezañ tost da douzañ ul laouenn-dar'' zo bezañ [[pizh]]-daonet
* ''Brochañ laou'', ''lazhañ laou evit gwerzhañ o c'hroc'hen'', ''spazhañ laou'', ''chikañ laou'', zo koll amzer.
* ''Chom d'ober laou'' zo kement ha ''chom d'ober teil tomm'', da lavarout eo chom er gwele,
* ''Derc'hel laou e penn ar vugale'', zo chom hep ober netra da zilaouiñ.
* ''Fritañ laou'' zo bevañ er baourentez
* ''Klask laou e-lec'h ma ne vez ket [[nez]]'' a zo klask abeg e-lec'h n'eus ket peadra.
=== Evel anv-gwan ===
* ''Un den laou, ur bourk laou'' a zo dister, paour.
* ''Tudjentil laou'' a zo peorien.
=== Krennlavaroù ===
* Gwir n'eo ket gaou, [[C'hwen]] n'int ket laou.
* An traoù gant an traoù, An [[nez]] gant al laou.
== Liammoù diavaez ==
*Penaos stourm ouzh al laou (e galleg) : [https://web.archive.org/web/20081104124546/http://www.servicevie.com/02Sante/Sante_enfants/Enfants12032001/enfants12032001.html Comment enrayer les poux de tête?]
*Yec'hed, nez ha laou (e galleg): [https://web.archive.org/web/20070429200515/http://santeaz.aufeminin.com/w/sante/s377/maladies/poux.html Poux, lentes, pédiculose : des réponses d'experts]
*E lec'hienn ar gouarnamant gall: [https://web.archive.org/web/20090223133306/http://www.sante.gouv.fr/htm/dossiers/poux/rapport.htm]
*Un ali all: [http://www.alternativesante.com/gazette/sections/section.asp?NoArticle=466&NoSection=5]
[[Rummad:Laou]]
jm9swgeny6tp6khijfbcx1jgr368zuk
Lammoù-dour Kalandula
0
54026
2195192
2019108
2026-07-12T12:10:06Z
InternetArchiveBot
61915
O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5
2195192
wikitext
text/x-wiki
[[Restr:Kalandula Falls C.jpg|thumb|250px|Lammoù-dour Kalandula]]
'''Lammoù-dour Kalandula''' zo [[lamm-dour|lammoù-dour]] war ar stêr [[Lucala]], e [[Malanje (proviñs)|proviñs Malanje]], en [[Angola]]. Lavaret e vez int an eil, pe an trede brasañ en [[Afrika]]. 104 m uhelder zo dezho. <br />
En amzer an [[Impalaeriezh trevadennel Portugal|trevadennerezh portugalat]] e oant anvet ''Quedas do Duque de Bragança'', ''Lammoù Dug Bragança'', diwar anv [[Dug Bragança]].
==Liammoù diavaez==
* [https://web.archive.org/web/20080724054430/http://www.infohub.com/attractions/kalandula_waterfalls_15852.html]
* {{pt}} [https://web.archive.org/web/20080914201647/http://www.malanje-angola.com/potencialidades_t.htm Malanje-Angola.com]
*[https://web.archive.org/web/20101201133341/http://world-waterfalls.com/waterfall.php?num=518 Kalandula Falls], el lec'had ''world-waterfalls.com''.
[[Rummad:Lammoù-dour Afrika]]
[[Rummad:Angola]]
2e24jjgo5hcr62vxymu87jwo1lfik6j
Lucas Cranach an Henañ
0
54776
2195193
1976653
2026-07-12T12:26:24Z
Oursana
26893
/* Poltredoù */ -+Cranach, Lucas I - Dr. Johannes Cuspinian - Sammlung Oskar Reinhart «Am Römerholz», Winterthur.jpeg
2195193
wikitext
text/x-wiki
:[[Restr:Disambiguation.svg|25px]] ''Ur pennad [[Lucas Cranach ar Yaouankañ]] zo ivez.''
[[Restr:Lucas_Cranach_d._Ä._063.jpg|thumb|Poltred Lucas Cranach an Henañ da 77 vloaz, savet gant e vab [[Lucas Cranach ar Yaouankañ]]]]
'''Lucas Müller''', lesanvet '''Lucas Cranach an Henañ''', ([[4 a viz Here]] [[1472]] e [[Kronach]] - [[16 a viz Here]] [[1553]] e [[Weimar]]) a oa ul livour hag un engraver eus an [[Azginivelezh]] [[Alamagn|alaman]]. Diwar anv e gêr c'henidik e teu e lesanv. Tad e oa da [[Lucas Cranach yaouank]] ([[1515]]-[[1586]]).
== E vuhez ==
Etre [[1501]] ha [[1504]] e veajas e traoñienn ar stêr [[Danav]] betek [[Vienna]], hag eno e tarempredas meur a lennegour. Hans Cranach ([[1503]]-[[1537]]), e dad, a gelennas dezhañ<ref>''Dictionnaire de l'art et des Artistes'', 1982 (Fernand Hazan)</ref>. Taolennoù levezonet gant ar [[relijion]] a livas d'ar mare-se (''Sant-Hieronymus'' e [[1502]], ''Kroazstagadur'' e [[1503]], ''An ehan e-kerzh an dec'hadenn da Egipt'' e [[1504]]) ha poltred ''Cuspinian hag e wreg'' — ul lenneg a Vienna — e [[1504]].
D'ar mare-se e oa damheñvel e oberennoù ouzh re [[Albrecht Dürer]] ha re [[Albrecht Altdorfer]] : gweledvaoù birvilh enno, livioù flamm, leun a vunudoù hag a arouezioù, tudennoù taolennet pizh, dezho neuzioù kevrinus.
E [[Wittenberg]] en em stalias e [[1505]] hag e teuas da vezañ livour lez ar priñs-dilenner Friedrich ar Fur a Sachsen. Noplaet e voe e [[1509]]. Ouzhpenn e lakaat da sevel sternioù-aoter ha poltredoù e felle d'e warezerien kaout peadra da ginklañ o ziez, neuze e kemmas e zoare da labourat. Aozañ a reas ur stal-labour, enni e labouras gant e zaou vab.<ref name="art58">''Les grands maîtres de la Renaissance allemande de Dürer à Holbein : Cranach l'Ancien, un parcours singulier'', Les dossiers de l'Art, niv. 148, p. 58.</ref>. Azalek ar mare-se e tilezas e zoare da livañ hag e tostaas d'ar vanieregezh : hiroc'h ha gwevnoc'h e teuas ar stummoù, an tudennoù o doe ur perzh brasoc'h keñveriet gant hini o endro, kenaozet pizh e oa an doare m'en em zalc'hent, koulz hag o dilhad. Lod arbennigourien a gav ez eo ar c'hemm-se penn-kentañ un diskar az eas war greñvaat goude [[1525]], re all a gav dezho e voe talvoudus ar pezh a savas etre [[1505]] ha [[1525]], daoust m'eo disheñvel-tre diouzh ar pezh a reas pa oa e [[Vienna]].<ref name="Vaisse">Pierre Vaisse, Pennad ''Cranach l'Ancien'', Encyclopaedia Universalis, DVD, 2007.</ref><br>
Dre ma'z ae doare e oberennoù war eeunaat e voe aesoc'h dezhañ eilañ anezho en e stal-labour<ref name="art58" />.Ur pimpatrom plac'h stilizet a grouas neuze, diazezet war bennaennoù ne oant ket klasel tamm ebet. Ar pimpatrom-se, skeudennet peurliesañ dre wagennadoù mistr (''Nimfenn ouzh un eienenn'', 1518 ; ''Lukres'',1532) a vez displeget alies evel ur badusted eus an arz gotek pe evel un doare da dostaat ouzh ar vanieregezh<ref name="art58" />. Dre e implij eus al livioù hag eus al linennoù kildroennek e teu oberennoù Cranach da vezañ hoalus<ref name="Vaisse" />. <br>
En e daolenn ''Gwener'' ([[1529]]) e livas Cranach un tem klasel eus an [[Azginivelezh]], hag ec'h ouzhpennas kalz a orgederezh ennañ. En he noazh emañ Gwener evel m'eo dleet, hag ur plac'h yaouank eo. Un dro-c'houzoug he deus evel ma vije ur serc'h, ha gant ur biz e tiskouez he forzh en ur sellout ouzh an arvesterien en un doare lorbus. An endro a denn da hini Alamagn ar mare-se<ref>''Les grands maîtres de la Renaissance allemande de Dürer à Holbein, p. 59.</ref>.
Er memes mare e kejas ouzh [[Martin Luther]] e [[Wittenberg]]. Mignoned e teujont da vezañ, ha Cranach a savas meur a boltred eus Luther. Sevel a reas Cranach a-du gant mennozhioù Luther, ha meur a hini eus an taolenn a livas a oa stag ouzh pennaennoù an [[Disivoud]], ha tennet eus an [[Testamant Kozh]] pe eus an hini nevez. Poltredoù ha taolennoù relijiel a livas ivez, hag en [[Europa]] a-bezh e voe brudet. Azalek [[1525]] e labouras muioc'h hag e voe sikouret gant e vibien, Hans ha [[Lucas Cranach ar Yaouankañ|Lucas]] o anvioù.
Perc'henn e oa war ur stal apotikerezh hag un ti-moullañ, ha teir gwech e voe dilennet da vourkmestr.
Yann-Friedrich a voe prizoniet goude [[Emgann Müehlberg]] ([[24 a viz Ebrel]] [[1547]]). Cranach a yeas d'e heul etre [[1550]] ha [[1552]], ha goude-se e tistroas da [[Weimar]]. Eno e varvas bloaz goude, goude bezañ savet ouzhpenn 400 oberenn. E vibien a gendalc'has neuze gant e stal.
== Oberennoù ==
[[Restr:Lucas Cranach d. Ä. 071.jpg|thumb|right|''Gwener'' (1532), Das Städel Museum, Frankfurt]]
* ''Kroazstagadur'', 1500. [[Kunsthistorisches Museum]], [[Vienna]])
* ''Kroazstagadur'', 1503, [[München]].
* ''Diskuizh ar familh santel'', 1504 eoullivadur war goad, 70,7 X 53. [[Berlin]], [[Staatliche Museen]], [[Gemäldegalerie (Berlin)|Gemäldegalerie]].
* ''Gwener en ur gweledva'', 1529, ([[Mirdi al Louvre]])
* ''Poltred ur plac'hig'', (1524-1530) (Mirdi al Louvre)
* ''Priñsezed Sachsen, Sibylle, Emilia ha Sidonia'' (1530-1535). [[Kunsthistorisches Museum]], [[Vienna]].
* ''An [[Teir Fulenn]]'', 1531.
* ''Adam hag Eva'', 1531, (117 x 80,5)
* ''Gwener'', (1532) ([[Das Städel Museum]], [[Frankfurt]])
* ''Oad an arc'hant'', 1535, (Mirdi al Louvre)
* ''Kroazstagadur'', 1538, Art Institute of Chicago
* ''An Iliz wirion hag an hini faos'', 1546 (pe 1547)
* ''Ar varnadenn ziwezhañ'', Pariz, [[Mirdi al Louvre]]
* ''Merzherinti Santez Katell''
* ''Ar vadeziant''
* ''Friko Herodez''
== Levrlennadur ==
* ''Les peintures de Lucas Cranach'' Max J. Friedlaender ha Jakob Rosenberg, Flammarion, 1978.
* Abadenn: ''Les dernières hallucinations de Lucas Cranach L'Ancien'', gant Patrick Bonté ha Nicole Mossoux, Tilburg, 1991.
== Taolennoù ==
===Poltredoù===
<gallery>
Image:Albrecht-von-Brandenburg-2.jpg|Poltred [[Albrecht von Brandenburg]]
Image:Lucas Cranach d. Ä. 040.jpg- [[Sybille von Kleve]], pried John Frederick Iañ
Image:Lucas Cranach d. Ä. 052.jpg|Poltred ur briñsez a Sachsen (marteze Elizabeth von Hessen, merc'h-kaer Georg von Sachsen
Image:Lucas Cranach d.Ä. - Porträt eines sächsischen Prinzen.jpg|Poltred ur priñs a Sachsen
Image:Katharina-v-Bora-1526-1.jpg|Poltred [[Katharina von Bora]] (tro [[1526]])
Image:Martin_Luther,_1529.jpg|Poltred [[Martin Luther]]
Image:Beardless young man 10 dm.jpg|Paotr yaouank divarv
Image:Cranach, Lucas I - Dr. Johannes Cuspinian - Sammlung Oskar Reinhart «Am Römerholz», Winterthur.jpeg|Poltred Johannes Cuspinian (tro [[1502]]-[[1503]])
Image:lucas%20cranach%20d.xn--%20-sla.%20036.jpg%7Cjohannes%20cuspinian%27s%20wife|
</gallery>
===Relijion===
<gallery>
File:Cranach, Lucas, d.Ä. - Die Heilige Dorothea - c. 1530.jpg| Santez [[Dorothea Caesarea]]
Image:Judith mit dem Haupt des Holofernes.jpg|[[Judit]] ha ganti penn [[Holofernes]]
File:Lucas Cranach d. Ä. - Samson's Fight with the Lion - WGA05717.jpg| Emgann Samzun hag al leon, 1525
Restr:Lucas_Cranach_d.Ä._-_Gastmahl_des_Herodes_(Wadsworth_Atheneum).jpg| Friko Herodez
</gallery>
===Mojennoù Hellaz===
<gallery perrow="4">
Image:Lucas Cranach d. Ä. 004.jpg|An oad arc'hantet
file:Lucas_Cranach_(I)_-_Adam_and_Eve-Paradise_-_Kunsthistorisches_Museum_-_Detail_Tree_of_Knowledge.jpg|Gwezenn ar ouiziegezh
Image:Cranach-Venus-Cupidon.jpg|Gwener ha Kupidon ([[1509]])
File:Lucas_Cranach_d.%C3%84._-_Drei_Grazien,_1531_(Mus%C3%A9e_du_Louvre).jpg |An [[An Teir Fulenn (Cranach an Henañ )|Teir Fulenn]], 1531.
Image:Gerechtigkeit-1537.jpg|Skeudennadur ar justis ([[1537]])
File:Lucas Cranach the Elder - Venus - Google Art Project.jpg|Venus
File:Lucas Cranach the Elder - Venus with Cupid Stealing Honey - Google Art Project.jpg|Venus hag [[Amourig]] o laerezh mel
File:Lucas Cranach (I) - Venus and Cupid (National Gallery, London).jpg|Amourig o klemm ouzh Venus
</gallery>
{{commons|Category:Lucas Cranach d. Ä.|Lucas Cranach an Henañ}}
== Notennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Cranach gozh, Lucas}}
[[Rummad:Livourien alaman ar XVIvet kantved]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1472]]
[[Rummad:Marvioù 1553]]
[[Rummad:Lucas Cranach kozh]]
rxckbxya0wtbxee7g4ef5e86kwof6zh
2195201
2195193
2026-07-12T13:10:37Z
Ar choler
52661
HTML, skeudenn doubl
2195201
wikitext
text/x-wiki
:[[Restr:Disambiguation.svg|25px]] ''Ur pennad [[Lucas Cranach ar Yaouankañ]] zo ivez.''
[[Restr:Lucas_Cranach_d._Ä._063.jpg|thumb|Poltred Lucas Cranach an Henañ da 77 vloaz, savet gant e vab [[Lucas Cranach ar Yaouankañ]]]]
'''Lucas Müller''', lesanvet '''Lucas Cranach an Henañ''', ([[4 a viz Here]] [[1472]] e [[Kronach]] - [[16 a viz Here]] [[1553]] e [[Weimar]]) a oa ul livour hag un engraver eus an [[Azginivelezh]] [[Alamagn|alaman]]. Diwar anv e gêr c'henidik e teu e lesanv. Tad e oa da [[Lucas Cranach yaouank]] ([[1515]]-[[1586]]).
== E vuhez ==
Etre [[1501]] ha [[1504]] e veajas e traoñienn ar stêr [[Danav]] betek [[Vienna]], hag eno e tarempredas meur a lennegour. Hans Cranach ([[1503]]-[[1537]]), e dad, a gelennas dezhañ<ref>''Dictionnaire de l'art et des Artistes'', 1982 (Fernand Hazan)</ref>. Taolennoù levezonet gant ar [[relijion]] a livas d'ar mare-se (''Sant-Hieronymus'' e [[1502]], ''Kroazstagadur'' e [[1503]], ''An ehan e-kerzh an dec'hadenn da Egipt'' e [[1504]]) ha poltred ''Cuspinian hag e wreg'' — ul lenneg a Vienna — e [[1504]].
D'ar mare-se e oa damheñvel e oberennoù ouzh re [[Albrecht Dürer]] ha re [[Albrecht Altdorfer]] : gweledvaoù birvilh enno, livioù flamm, leun a vunudoù hag a arouezioù, tudennoù taolennet pizh, dezho neuzioù kevrinus.
E [[Wittenberg]] en em stalias e [[1505]] hag e teuas da vezañ livour lez ar priñs-dilenner Friedrich ar Fur a Sachsen. Noplaet e voe e [[1509]]. Ouzhpenn e lakaat da sevel sternioù-aoter ha poltredoù e felle d'e warezerien kaout peadra da ginklañ o ziez, neuze e kemmas e zoare da labourat. Aozañ a reas ur stal-labour, enni e labouras gant e zaou vab.<ref name="art58">''Les grands maîtres de la Renaissance allemande de Dürer à Holbein : Cranach l'Ancien, un parcours singulier'', Les dossiers de l'Art, niv. 148, p. 58.</ref>. Azalek ar mare-se e tilezas e zoare da livañ hag e tostaas d'ar vanieregezh : hiroc'h ha gwevnoc'h e teuas ar stummoù, an tudennoù o doe ur perzh brasoc'h keñveriet gant hini o endro, kenaozet pizh e oa an doare m'en em zalc'hent, koulz hag o dilhad. Lod arbennigourien a gav ez eo ar c'hemm-se penn-kentañ un diskar az eas war greñvaat goude [[1525]], re all a gav dezho e voe talvoudus ar pezh a savas etre [[1505]] ha [[1525]], daoust m'eo disheñvel-tre diouzh ar pezh a reas pa oa e [[Vienna]].<ref name="Vaisse">Pierre Vaisse, Pennad ''Cranach l'Ancien'', Encyclopaedia Universalis, DVD, 2007.</ref><br>
Dre ma'z ae doare e oberennoù war eeunaat e voe aesoc'h dezhañ eilañ anezho en e stal-labour<ref name="art58" />.Ur pimpatrom plac'h stilizet a grouas neuze, diazezet war bennaennoù ne oant ket klasel tamm ebet. Ar pimpatrom-se, skeudennet peurliesañ dre wagennadoù mistr (''Nimfenn ouzh un eienenn'', 1518 ; ''Lukres'',1532) a vez displeget alies evel ur badusted eus an arz gotek pe evel un doare da dostaat ouzh ar vanieregezh<ref name="art58" />. Dre e implij eus al livioù hag eus al linennoù kildroennek e teu oberennoù Cranach da vezañ hoalus<ref name="Vaisse" />. <br>
En e daolenn ''Gwener'' ([[1529]]) e livas Cranach un tem klasel eus an [[Azginivelezh]], hag ec'h ouzhpennas kalz a orgederezh ennañ. En he noazh emañ Gwener evel m'eo dleet, hag ur plac'h yaouank eo. Un dro-c'houzoug he deus evel ma vije ur serc'h, ha gant ur biz e tiskouez he forzh en ur sellout ouzh an arvesterien en un doare lorbus. An endro a denn da hini Alamagn ar mare-se<ref>''Les grands maîtres de la Renaissance allemande de Dürer à Holbein, p. 59.</ref>.
Er memes mare e kejas ouzh [[Martin Luther]] e [[Wittenberg]]. Mignoned e teujont da vezañ, ha Cranach a savas meur a boltred eus Luther. Sevel a reas Cranach a-du gant mennozhioù Luther, ha meur a hini eus an taolenn a livas a oa stag ouzh pennaennoù an [[Disivoud]], ha tennet eus an [[Testamant Kozh]] pe eus an hini nevez. Poltredoù ha taolennoù relijiel a livas ivez, hag en [[Europa]] a-bezh e voe brudet. Azalek [[1525]] e labouras muioc'h hag e voe sikouret gant e vibien, Hans ha [[Lucas Cranach ar Yaouankañ|Lucas]] o anvioù.
Perc'henn e oa war ur stal apotikerezh hag un ti-moullañ, ha teir gwech e voe dilennet da vourkmestr.
Yann-Friedrich a voe prizoniet goude [[Emgann Müehlberg]] ([[24 a viz Ebrel]] [[1547]]). Cranach a yeas d'e heul etre [[1550]] ha [[1552]], ha goude-se e tistroas da [[Weimar]]. Eno e varvas bloaz goude, goude bezañ savet ouzhpenn 400 oberenn. E vibien a gendalc'has neuze gant e stal.
== Oberennoù ==
[[Restr:Lucas Cranach d. Ä. 071.jpg|thumb|right|''Gwener'' (1532), Das Städel Museum, Frankfurt]]
* ''Kroazstagadur'', 1500. [[Kunsthistorisches Museum]], [[Vienna]])
* ''Kroazstagadur'', 1503, [[München]].
* ''Diskuizh ar familh santel'', 1504 eoullivadur war goad, 70,7 X 53. [[Berlin]], [[Staatliche Museen]], [[Gemäldegalerie (Berlin)|Gemäldegalerie]].
* ''Gwener en ur gweledva'', 1529, ([[Mirdi al Louvre]])
* ''Poltred ur plac'hig'', (1524-1530) (Mirdi al Louvre)
* ''Priñsezed Sachsen, Sibylle, Emilia ha Sidonia'' (1530-1535). [[Kunsthistorisches Museum]], [[Vienna]].
* ''An [[Teir Fulenn]]'', 1531.
* ''Adam hag Eva'', 1531, (117 x 80,5)
* ''Gwener'', (1532) ([[Das Städel Museum]], [[Frankfurt]])
* ''Oad an arc'hant'', 1535, (Mirdi al Louvre)
* ''Kroazstagadur'', 1538, Art Institute of Chicago
* ''An Iliz wirion hag an hini faos'', 1546 (pe 1547)
* ''Ar varnadenn ziwezhañ'', Pariz, [[Mirdi al Louvre]]
* ''Merzherinti Santez Katell''
* ''Ar vadeziant''
* ''Friko Herodez''
== Levrlennadur ==
* ''Les peintures de Lucas Cranach'' Max J. Friedlaender ha Jakob Rosenberg, Flammarion, 1978.
* Abadenn: ''Les dernières hallucinations de Lucas Cranach L'Ancien'', gant Patrick Bonté ha Nicole Mossoux, Tilburg, 1991.
== Taolennoù ==
===Poltredoù===
<gallery>
Albrecht-von-Brandenburg-2.jpg|Poltred [[Albrecht von Brandenburg]]
Lucas Cranach d. Ä. 040.jpg- [[Sybille von Kleve]], pried John Frederick Iañ
Lucas Cranach d. Ä. 052.jpg|Poltred ur briñsez a Sachsen (marteze Elizabeth von Hessen, merc'h-kaer Georg von Sachsen
Lucas Cranach d.Ä. - Porträt eines sächsischen Prinzen.jpg|Poltred ur priñs a Sachsen
Katharina-v-Bora-1526-1.jpg|Poltred [[Katharina von Bora]] (tro [[1526]])
Martin_Luther,_1529.jpg|Poltred [[Martin Luther]]
Beardless young man 10 dm.jpg|Paotr yaouank divarv
Cranach, Lucas I - Dr. Johannes Cuspinian - Sammlung Oskar Reinhart «Am Römerholz», Winterthur.jpeg|Poltred Johannes Cuspinian (tro [[1502]]-[[1503]])
lucas%20cranach%20d.xn--%20-sla.%20036.jpg%7Cjohannes%20cuspinian%27s%20wife|
</gallery>
===Relijion===
<gallery>
Cranach, Lucas, d.Ä. - Die Heilige Dorothea - c. 1530.jpg| Santez [[Dorothea Caesarea]]
:Judith mit dem Haupt des Holofernes.jpg|[[Judit]] ha ganti penn [[Holofernes]]
Lucas Cranach d. Ä. - Samson's Fight with the Lion - WGA05717.jpg| Emgann Samzun hag al leon, 1525
Lucas_Cranach_d.Ä._-_Gastmahl_des_Herodes_(Wadsworth_Atheneum).jpg| Friko Herodez
</gallery>
===Mojennoù Hellaz===
<gallery perrow="4">
Lucas Cranach d. Ä. 004.jpg|An oad arc'hantet
Lucas_Cranach_(I)_-_Adam_and_Eve-Paradise_-_Kunsthistorisches_Museum_-_Detail_Tree_of_Knowledge.jpg|Gwezenn ar ouiziegezh
Cranach-Venus-Cupidon.jpg|Gwener ha Kupidon ([[1509]])
Lucas_Cranach_d.%C3%84._-_Drei_Grazien,_1531_(Mus%C3%A9e_du_Louvre).jpg |An [[An Teir Fulenn (Cranach an Henañ )|Teir Fulenn]], 1531.
Gerechtigkeit-1537.jpg|Skeudennadur ar justis ([[1537]])
Lucas Cranach the Elder - Venus with Cupid Stealing Honey - Google Art Project.jpg|Venus hag [[Amourig]] o laerezh mel
Lucas Cranach (I) - Venus and Cupid (National Gallery, London).jpg|Amourig o klemm ouzh Venus
</gallery>
{{commons|Category:Lucas Cranach d. Ä.|Lucas Cranach an Henañ}}
== Notennoù ==
{{Daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Cranach gozh, Lucas}}
[[Rummad:Livourien alaman ar XVIvet kantved]]
[[Rummad:Ganedigezhioù 1472]]
[[Rummad:Marvioù 1553]]
[[Rummad:Lucas Cranach kozh]]
tpum88cgw4vowxaih4izf668bd4ks3u
Polder
0
63411
2195225
2116156
2026-07-13T10:05:24Z
InternetArchiveBot
61915
O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5
2195225
wikitext
text/x-wiki
[[Restr:2012-05-13 Nordsee-Luftbilder DSCF8784.jpg|thumb|Polder <!--at [[Neßmersiel]], aerial view, May 2012-->]]
Ur '''polder''' zo un dachenn douar gounezet diwar-goust ar mor pe diwar-goust paludoù war an aod, bet disaniet ha deuet da vezañ un dachenn douar labouret. Ur ger [[nederlandeg|nederlandek]] eo ''polder'', pa gaver e-leizh a bolderioù en [[Izelvroioù]].
== Polderioù en [[Izelvroioù]] ==
[[Skeudenn:MolenVanafDijk.JPG|180px|thumb|right|[[Milin-avel]] e [[Noord-Holland]], gant ur chaoser da zisrannañ an dour diouzh ar polder zo izeloc'h.]]
[[Skeudenn:The_Netherlands_compared_to_sealevel.png|thumb|War ar gartenn-mañ e weler al lodennoù eus an Izelvroioù zo dindan live ar mor.]]
[[Skeudenn:Pionierspad.jpg|thumb|180px|right|Polder "modern", eus an XXvet kantved, e [[Flevoland]]. Kompesoc'h n'eus ket !]]
Er [[Krennamzer|Grennamzer]] e voe kroget da sevel polderioù a-hed aod [[Mor an Hanternoz]]. Gant menec'h alies a veze savet chaoserioù, kanolioù disaniañ, ha war-bouez [[skluz]]ioù e veze miret ouzh al lanv da bignat en douaroù a oa dindan live ar mor hogen gwarezet gant ar chaoserioù. Diwezhatoc'h, er {{XVIvet kantved}}, e voe ijinet doareoù da zisec'hañ ar polderioù gant riboulioù a yae en-dro war-bouez [[milin-avel|milinoù-avel]]. E-leizh a vilinoù-avel a weler evel-se hiziv en Izelvroioù.
Abatioù [[Ten Duinen]] e [[Koksijde]] ha [[Ter Doest]] e [[Lissewege]] (hiziv e [[Brugge]]) a reas kalz a labour ivez da c'hounit douaroù nevez war an aod. E korn-bro [[De Moeren (gwernioù)|De Moeren]], war harzoù [[Belgia]] hag ar Stad C'hall, e weler milinoù heñvel ouzh re an Izelvroioù.
Abaoe dibenn an {{XIXvet kantved}} ne reer ket gant milinoù-avel ken, met gant an tredan da riboulat an dour. Klask a reer mirout ar milinoù kozh avat : e [[Schermerhorn]] e kaver ur mirdi gant milinoù a ya en-dro e-giz gwechall.
Ul lodenn vat eus an Izelvroioù en em gavje hiziv dindan ar mor ma ne vije ket bet graet polderioù evel-se. Kompren a reer mat anv ar vro !
== Polderioù e [[Breizh]] ==
E broioù all e kaver polderioù ivez.
E Breizh ez eus polderioù kozh war aod [[Bro-Zol]], etre [[Lanwezoù]] ha genoù ar [[Kouenon|C'houenon]], e [[Bae Menez-Mikael]]. Savet e voent da vare Duged Breizh, el lec'h ma oa geunioù Dol<ref>[http://histogen.dol.free.fr/dol/com_ind/marais.htm Généalogie et Histoire en Pays Dolois : Le marais de Dol]</ref>. Ur chaoser anvet ''Chaoser an Dugez Anna''<ref>[http://patrimoine.region-bretagne.fr/sdx/sribzh/main.xsp?execute=show_document&id=MERIMEEIA35001376 Digue, dite Chaussée de la Duchesse Anne, Glad, le portail des patrimoines de Bretagne]</ref> en em astenn etre Lanwezoù ha [[Sant-Brewalaer]] ; unan all a voe savet diwezhatoc'h er reter da Sant-Brewalaer, betek ar C'houenon. Tamm-ha-tamm e voe savet polderioù er c'hreisteiz d'ar chaoserioù-se. Ha kemend-all a voe graet ivez e [[Normandi]] en tu all d'ar C'houenon.
Un tammig pelloc'h war-zu ar c'hornôg e kaver ur polder e [[Plouvalae]] : 70 hektar a voe gounezet war ar mor, pa voe savet ur chaoser er {{XVIIvet kantved}} hag en {{XVIIIvet kantved}}<ref>Savet e voe gant menec'h [[Sant-Yagu-an-Enez]]. Gwelout http://pagesperso-orange.fr/ecolepubliqueploubalay.polder/page14.htm ha https://web.archive.org/web/20120229205716/http://www.cote-emeraude.com/ccce.asp?idPage=9613&id=21274&appel=</ref>
Polderioù a reer ivez a-wechoù eus tachennoù gounezet diwar-goust ar mor, hep na vefent dindan live ar mor avat : ul lodenn vat eus porzh kenwerzh [[Brest]] en em gav evel-se war atredoù lakaet dirak aod kumun gozh Sant-Mark, abaoe an [[Eil Brezel-bed]].
==Notennoù==
<references/>
== Liammoù diavaez ==
*[https://web.archive.org/web/20110105134256/http://www.surf.to/museummolen Mirdi milinoù ar polderioù] (e nederlandeg, galleg, saozneg, alamaneg hag italianeg)
*[http://home.planet.nl/~farjo001/home_UK.htm Polder landscapes in the Netherlands within a northwest European context]
{{Patrom:Porched Izelvroioù}}
[[Rummad:Douaroniezh]]
[[Rummad:Douaroniezh an Izelvroioù]]
k8btujapg2oio5b766oacgvrp2cmbn5
Miro (meziant)
0
67480
2195216
1482293
2026-07-12T23:31:04Z
InternetArchiveBot
61915
O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5
2195216
wikitext
text/x-wiki
'''Miro''' (bet anvet '''Democracy Player''' pe '''DTV''' a-raok) a zo ur poellad evit ar skinwel dre internet, diorroet eo gant ar Participatory Culture Foundation. Ar meziant a c'hell pelgargañ videoioù ezotomatikel adalek "chadennoù" diazezet war [[RSS]], ha merañ anezho. Diazezet eo war [[XULRunner]] hag ur meziant [[Meziant dieub|dieub]] hag [[open source]].
Kavout a reer Miro war [[GNU]]/[[Linux]], [[Mac OS X]] ha [[Microsoft Windows|Windows]]. Stroller RSS, un arval [[BitTorrent]] ha [[VLC media player]] (pe [[Xine]] dindan GNU/Linux). Miro a zo ul lodenn eus ar savenn Democracy TV Plateform, gant Broadcast Machine ha Video Bomb da skouer.
=== Liamm diavaez ===
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20190809094302/http://www.getmiro.com/ Lec'hienn ofisiel]
[[Rummad:Meziantoù Mac OS]]
[[Rummad:Meziantoù Linux]]
[[Rummad:Meziantoù Windows]]
tgd1yutk3c7ea0wg226keclp68zzy67
Noli me tangere
0
68440
2195218
2186683
2026-07-13T03:09:51Z
InternetArchiveBot
61915
O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5
2195218
wikitext
text/x-wiki
{{Stumm an titl|''Noli me tangere''}}
[[Restr:Chapel of John the Baptist IMG 0480.JPG|thumb|<div class="center">Al lec'h ma vije bet distaget<br>''Noli me tangere''<br><small>Chapel Sant Yann-Vadezour, [[Iliz ar Bez Santel]], [[Jeruzalem]]</small></div>]]
[[Restr:Noli me tangere - Capella dei Scrovegni - Padua 2016.jpg|thumb|<div class="center">''Noli me Tangere''<br>[[Giotto di Bondone|Giotto]], ~[[1304]]<br><small>Chapel ar re Scrovegni, [[Padova]]</small></div>]]
[[Restr:Correggio Noli Me Tangere.jpg|thumb|<div class="center">''Noli me Tangere''<br>[[Antonio da Correggio]], ~[[1525]]<br><small>[[Mirdi ar Prado]], [[Madrid]]</small></div>]]
{{Commonscat|Noli me tangere}}
'''''Noli me tangere''''' zo ur frazenn [[latin]] hag a dalv "Na stok ket ouzhin". Lavaret eo bet gant [[Jezuz]] da [[Mari Madalen (santez)|Vari Madalen]] pa voe anavezet ganti, goude an [[Dasorc'hidigezh]], hervez a lenner en [[Aviel Yann]] (XX-17)<ref>[https://web.archive.org/web/20130428080736/http://speedbible.com/vulgate/B43C020.htm Ar Bibl latin]</ref>, hini ar ''[[Vulgat]]a'', troet e latin gant [[Hieronimos]] diwar an henc'hresianeg.
== Ster ha troidigezhioù ==
''Μή μου ἅπτου'' ''mê mou haptou'' eo ar bomm er skrid [[henc'hresianeg|henc'hresianek]] orin, ar pezh a dalvez kement ha ''diskrog diouzhin'' pe ''paouez a gregiñ ennon''<ref>[https://web.archive.org/web/20190406141809/http://www.dtl.org/bible/article/touch.htm ''Touch Me Not'', gant Gary F. Zeolla]</ref>{,}}<ref>[http://www.angelfire.com/nt/theology/greekverbs.html ''Greek Verbs'']</ref>.<br>E latin eo un urzh en unander : ''Arabat '''dit''' stekiñ ouzhin<ref>[http://lapoesieetsesentours.blogspirit.com/archive/2009/12/25/balise-55.html#ld Blog ''P/oésie'']</ref>.''<br>Diemglev zo e gwirionez war-sigur ster resis al lavarenn :
:• ha da Vari Madalen hepken e vefe bet distaget, ar pezh a glotfe gant an [[teal ha c'hwial|teal]] a zo kustum er [[yezhoù semitek]] ?
:• pe d'e heulierien e komzas Jezus-Krist, ar pezh a glotfe gant ar [[teal ha c'hwial|c'hwial]] ? Met n'eo ket al liester a zo nag er skrid henc'hresianeg nag er skrid latin.
Meur a droidigezh zo eta ; setu amañ un nebeud anezho :
=== E brezhoneg ===
* ''Ar Bibl'', Guillaume Le Coat, 1897 (nevesaet gant ''Unvaniezh ar Bibl en Anjev'', bloavezh ebet)<ref>[http://bibl.monsite-orange.fr/index.html Ar Bibl e brezhoneg]</ref> : "Na stok ket ennon".
* [https://web.archive.org/web/20220807221855/https://worldbibles.org/linkWindow.php?st=eng&language=bre&name=Breton&id=27592&url=http%3A%2F%2Fetabetapi.com%2Fread%2Fbrtg%2FMatt%2F1 ''World Bibles''] : "Na stok ket ennon".
=== E galleg ===
{| class="wikitable"
! Levr !! Troidigezh !! Bloavezh !! ''Noli me tangere''
|-
| ''La Bible''<ref>[http://www.e-rara.ch/gep_g/content/zoom/1965236 ''Bibliothèque de Genève'']</ref> || Pierre de Vingles || 1535 || ''Ne me touche point''
|-
| ''Le Nouveau Testament''<ref>[http://www.e-rara.ch/gep_g/content/zoom/1007755 ''Bibliothèque de Genève'']</ref> || [[Jean Calvin]] || 1562 || ''Ne me touche point''
|-
| ''La Bible, qui est toute la Saincte Escriture du Vieil & du Nouveau Testament''<ref>[http://www.e-rara.ch/gep_g/content/zoom/1007127 ''Bibliothèque de Genève'']</ref> || Jean Calvin || 1588 || ''Ne me touche point''
|-
| ''Le Nouveau Testament de Notre Seigneur Jésus-Christ''<ref>[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k106221h/f458.image ''Gallica'']</ref>|| Isaac Lemaistre de Sacy || 1667 || ''Ne me touchez pas''
|-
| ''Nouveau Testament''<ref>[http://books.google.fr/books?id=Qm0GAAAAQAAJ&pg=PP7#v=snippet&q=Chapitre%20XX&f=false ''Google Books'']</ref> || Isaac de Beausobre & Jacques Lenfant || 1718 || ''Ne me touchez point''
|-
| ''Les Évangiles''<ref>[http://books.google.fr/books?id=0mQNAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false ''Google Books'']</ref> || Félicité Robert de Lamennais || 1846 || ''Ne me touchez point''
|-
| ''La Sainte Bible''<ref>[http://books.google.fr/books?id=-olAAAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=snippet&q=Chapitre%20XX&f=false ''Google Books'']</ref> || Jean-Frédéric Osterwald || 1847 || ''Ne me touche point''
|-
| ''La Sainte Bible''<ref>[http://books.google.ca/books?id=K88WAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=true ''Google Books'']</ref> || David Martin || 1859 || ''Ne me touche point''
|-
| ''La Sainte Bible''<ref>[http://www.bibliquest.org/Bible/BibleJNDhtm-nt04-Jean.htm#nt04_20 ''BibliQuest'']</ref> || John Nelson Darby || 1872 || ''Ne me touche pas''
|-
| ''Le Nouveau Testament de Notre Seigneur Jésus-Christ''<ref>[http://archive.org/stream/LeNouveauTestamentDeNotreSeigneur/nt#page/n237/mode/2up ''Internet Archive'']</ref> || Hugues Oltramare || 1872 || ''Ne me touche pas''
|-
| ''La Bible française de Calvin''<ref>[http://archive.org/stream/labiblefranaise01reusgoog#page/n389/mode/1up ''American Libraries'']</ref>|| Jean Calvin|| 1897 || ''Ne me touche point''
|-
| ''La Sainte Bible''<ref>[https://web.archive.org/web/20130310110412/http://bible.catholique.org/evangile-selon-saint-jean/3283-chapitre-20 ''Catholique.org'']</ref> || Augustin Crampon || 1923 || ''Ne me touchez point''
|-
| ''La Sainte Bible commentée d'après la Vulgate et les textes originaux''<ref>[http://archive.org/stream/lasaintebibletex07fill#page/596/mode/2up ''Internet Archive'']</ref> || Louis-Claude Fillion || 1925 || ''Ne me touche pas''
|-
| ''Traduction Œcuménique de la Bible''<ref>[https://web.archive.org/web/20160304212711/http://lire.la-bible.net/index.php?reference=Jean%2020%3A1&versions%5B%5D=TOB ''Alliance biblique française'']</ref>|| (Labour a-stroll) || 1976 || ''Ne me retiens pas''
|-
| ''Bible de la liturgie catholique''<ref>[http://www.aelf.org/bible-liturgie/Jn/Evangile+de+J%C3%A9sus-Christ+selon+saint+Jean/chapitre/20 Association Épiscopale Liturgique pour les pays Francophones'']</ref> || (Labour a-stroll) || 1980 || ''Cesse de me tenir''
|-
| ''Évangiles de l'ACÉBAC''<ref name="Interbible">[http://www.interbible.org/interBible/ecritures/bu/index.php ''Interbible'']</ref>|| Éditions Bellarmin || 1983 || ''Ne me retiens pas''
|-
| ''La Bible en français courant''<ref name="Interbible"/>|| Société biblique française || 1997 || ''Ne me retiens pas''
|-
| ''Bible pastorale de Maredsous''<ref>[https://web.archive.org/web/20130316115247/http://www.knowhowsphere.net/Main.aspx?BASEID=marp ''Informatique et Bible'']</ref> || ''Abbaye de Maredsous'' || 1998 || ''Ne me retiens pas''
|-
| ''Bible à la Colombe''<ref>[https://web.archive.org/web/20160304212717/http://lire.la-bible.net/index.php?reference=Jean+20:1&versions%5B%5D=Colombe ''Alliance biblique française'']</ref> || ''American Bible Society'' || 2000 || ''Ne me touche pas''
|-
| ''La Nouvelle Bible Segond''<ref>[http://lire.la-bible.net/index.php?reference=Jean+20%3A1&versions%5B%5D=NBS ''Alliance biblique française'']</ref> || ''Société biblique française'' || 2002 || ''Cesse de t'accrocher à moi''
|-
| ''La bible de Jérusalem''<ref>[https://web.archive.org/web/20131228143950/http://bibliotheque.editionsducerf.fr/par%20page/84/TM.htm ''La Bible de Jérusalem'']</ref> || Éditions du Cerf || 2003 || ''Ne me touche pas''
|-
| ''La Bible Parole de Vie''<ref>[https://web.archive.org/web/20160304211725/http://lire.la-bible.net/index.php?reference=Jean%2020%3A1&versions%5B%5D=PDV ''Alliance biblique française]</ref> || ''Aliance biblique française'' || 2006 || ''Ne me retiens pas''
|-
| ''La Bible King James française''<ref>[https://web.archive.org/web/20120210182652/http://kingjamesfrancaise.net/la-bible-king-james-francaise/44-nouveau-testament/103-evangile-selon-saint-jean.html?start=19 ''King James Française'']</ref> || Nadine Stratford || 2006 || ''Ne me touche pas''
|-
| ''La Bible''<ref>[http://nachouraqui.tripod.com/id60.htm ''Le Pacte Neuf'']</ref> || André Chouraqui || 2007 || ''Ne me touche pas''
|}
== Skrid ar ''Vulgata'' ==
Setu amañ skrid latin ar ''Vulgata'', hag un droidigezh vrezhonek anezhañ.
{|
|+ <big>'''Arroudenn eus Aviel Yann, pennad XX : ar gwerzadoù 11-18'''</big>
|-
| valign="top" bgcolor="#F0FFFF" |
'''11.''' ''Maria autem stabat ad monumentum foris plorans dum ergo fleret inclinavit se et prospexit in monumentum''
| valign="top" bgcolor="#F5F5F5" |
Met edo Mari er-maez e-kichen ar bez, o ouelañ dourek, hag en ur ouelañ e stouas evit gwelet diabarzh ar bez
|-
| valign="top" bgcolor="#F0FFFF" |
'''12.''' ''et vidit duos angelos in albis sedentes unum ad caput et unum ad pedes ubi positum fuerat corpus Iesu''
| valign="top" bgcolor="#F5F5F5" |
ha hi gwelet daou ael gwisket e gwenn, azezet an eil ouzh ar penn hag egile ouzh an treid el lec'h ma oa bet lakaet korf Jezuz.
|-
| valign="top" bgcolor="#F0FFFF" |
'''13.''' ''dicunt ei illi mulier quid ploras dicit eis quia tulerunt Dominum meum et nescio ubi posuerunt eum''
| valign="top" bgcolor="#F5F5F5" |
Hag i ha lavaret dezhi, "Maouez, petra zo kaoz dit da ouelañ ?" Hi a lavaras dezho, "Abalamour m'o deus kemeret ma Aotrou, ha n'ouzon ket pelec'h o deus e lakaet".
|-
| valign="top" bgcolor="#F0FFFF" |
'''14.''' ''hæc cum dixisset conversa est retrorsum et videt Iesum stantem et non sciebat quia Iesus est''
| valign="top" bgcolor="#F5F5F5" |
Goude bezañ lavaret kement-se e troas hag e welas Jezuz en e sav, ha ne ouie ket e oa Jezuz.
|-
| valign="top" bgcolor="#F0FFFF" |
'''15.''' ''dicit ei Iesus mulier quid ploras quem quaeris illa existimans quia hortulanus esset dicit ei domine si tu sustulisti eum dicito mihi ubi posuisti eum et ego eum tollam''
| valign="top" bgcolor="#F5F5F5" |
Jezuz a lavaras dezhi, "Maouez, perak e ouelez ? Piv a glaskez ?" Hi, a soñje dezhi e oa-eñ al liorzhour, a lavaras dezhañ, "Aotrou, mard eo te en deus e gaset, lavar din pelec'h ec'h eus e lakaet, hag en e gemerin".
|-
| valign="top" bgcolor="#F0FFFF" |
'''16.''' ''dicit ei Iesus Maria conversa illa dicit ei rabboni quod dicitur magister''
| valign="top" bgcolor="#F5F5F5" |
Jezuz a lavaras dezhi, "Mari". Hi a droas hag a lavaras dezhañ, "Rabboni", ar pezh a dalvez « Mestr ».
|-
| valign="top" bgcolor="#F0FFFF" |
'''17.''' ''dicit ei Iesus '''noli me tangere''' nondum enim ascendi ad Patrem meum vade autem ad fratres meos et dic eis ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrum et Deum meum et Deum vestrum''
| valign="top" bgcolor="#F5F5F5" |
Jezuz a lavaras dezhi, "'''Na stok ket ouzhin''', rak n'on ket pignet davet ma Zad, met kae davet ma breudeur ha lavar dezho e pignan war-du ma Zad hag ho Tad ha ma Doue hag ho Toue".
|-
| valign="top" bgcolor="#F0FFFF" |
'''18.''' ''venit Maria Magdalene adnuntians discipulis quia vidi Dominum et haec dixit mihi''
| valign="top" bgcolor="#F5F5F5" |
Mont a reas Mari Madalen da gemenn d'an diskibien, "Gwelet em eus an Aotrou, ha setu ar pezh en deus lavaret din".
|-
|}
== ''Noli me tangere'' en arz ==
Meur a [[arz]]our zo bet awenet gant an darvoudenn a zo kontet en Aviel Yann :
* ''[[Mestr an Dasorc'hidigezh]]'', ul livour [[italia]]n dizanv eus skol [[Rimini]], a labouras etre [[1300]] ha [[1350]] — Mirdi ar Vatikan
* [[Duccio di Buoninsegna]] (~[[1255]]-[[1319]]), livour italian — ''Museo dell'Opera Metropolitana del Duomo'', [[Siena]] (~[[1310]])
* [[Giotto di Bondone]] ([[1267]]-[[1337]], livour ha kizellour italian — ''Cappella Scrovegni'', [[Padova]] ha penniliz ''San Francesco'' [[Assisi]] ([[1320]])
* [[Fra Angelico]] (~[[1400]]-[[1455]]), livour italian — Kouent San Marco, [[Firenze]] (~[[1441]])
* [[Hans Memling]] (~[[1437]]-[[1494]]), livour alaman — ''Alte Pinakothek'', München ([[1480]])
* [[Martin Schongauer]] (~[[1450]]-[[1491]]), livour hag engraver [[elzas]]at — ''[[Mirdi Unterlinden]]'', [[Colmar]] ([[1473]])
* [[Bramantino]] (~[[1450]]-~[[1530]], livour italian — ''Pinacoteca del Castello Sforzesco'', [[Milano]] (~[[1507]])
* [[Tilman Riemenschneider]] (~[[1460]]-[[1531]]), kizellour [[alaman]] — ''Staatliche Museum'', [[Berlin]] ([[1490]]-[[1492]])
* [[Jacob Cornelisz van Oostsanen]] (kent [[1470]]-[[1533]]), livour hag engraver flandrezat — ''Museumlandschaft Hessen'', [[Kassel (Alamagn)|Kassel]] ([[1507]])
* [[Hans Baldung]] (~[[1484]]-[[1545]]), livour hag engraver alaman — ''Hessisches Landesmuseum'', [[Darmstadt]] ([[1539]])
* [[Andrea del Sarto]] ([[1486]]-[[1531]]), livour italian — ''San Salvi Museo'', Firenze (~[[1510]])
* [[Tizian]] ([[1488]]-[[1576]]), livour italian — [[National Gallery, Londrez]] (~[[1514]])
* [[Antonio da Correggio]] (~[[1489]]-[[1534]]), livour italian — ''Museo del Prado'', [[Madrid]] (~[[1525]])
* [[Hans Holbein ar Yaouankañ]] ([[1497]]-[[1543]]), livour hag engraver alaman — ''Royal Collection - Hampton Court,'' Londrez ([[1524]])
* [[Agnolo Bronzino]] ([[1503]]-[[1572]]), livour italian — ''Casa Buonarroti'', Firenze ([[1531]])
* [[Lambert Sustris]] (~[[1515]]~[[1590]]), livour flandrezat — ''Musée des Beaux-Arts, [[Lille]] (etre [[1548]] ha [[1553]])
* [[Paolo Veronese]] ([[1528]]-[[1588]]), livour italian — ''Musée des Beaux-Arts'', [[Grenoble]] (~[[1580]])
* [[Federico Barocci]] ([[1535]]-[[1612]]), livour italian — ''[[Alte Pinakothek]]'', [[München]] ([[1590]]), hag Ofisoù [[Firenze]] (1590)
* [[Giovanni Paolo Lomazzo]] ([[1538]]-[[1592]]), livour italian — ''Pinacoteca Civica'', [[Venezia]] ([[1568]])
* [[Lavinia Fontana]] ([[1552]]-[[1614]]), livourez italian —, ''Galleria degli Uffizi'', Firenze ([[1581]])
* [[Pieter Brueghel yaouank]] ([[1565]]-[[1636]]), livour [[brabant]]at — ''Musée historique lorrain'', [[Nancy]] ([[1630]])
* [[Battistello Caracciolo]] ([[1578]]-[[1635]]), livour italian — ''Museo Civico'', [[Prato]] (~[[1620]])
* [[Nicolas Poussin]] ([[1594]]-[[1665]]), livour gall — ''Museo del Prado'', Madrid ([[1653]])
* [[Gian Lorenzo Bernini]] ([[1598]]-[[1680]]), livour ha kizeller italian — Iliz ''Santi Domenico e Sisto'', [[Roma]] ([[1649]] ; gant Bernini e voe treset ar c'hizelladur ''Noli me tangere'', hogen gant e zeskard E. Antonio Raggi e voe graet al labour<ref>[http://romanchurches.wikia.com/wiki/Santi_Domenico_e_Sisto ''Santi Domenico e Sisto'']</ref>.)
* [[Jan Brueghel yaouank]] ([[1601]]-[[1678]]), livour flamank — ''Musée des Beaux-Arts'', Nancy (~[[1620]])
* [[Alonso Cano]] ([[1601]]-[[1667]]), livour ha kizellour [[spagnol]] — ''Szépmûvészeti Múzeum'', [[Budapest]]'' (~[[1640]])
* [[Laurent de La Hyre]] ([[1606]]-[[1656]]), livour gall — ''Mirdi an Arzoù-Kaer'', Grenoble ([[1656]])
* [[Eustache Le Sueur]] ([[1616]]-[[1655]]), livour gall — ''[[Mirdi al Louvre]]'', [[Pariz]] ([[1651]])
* [[Gregorio de Ferrari]] (~[[1647]]-[[1726]]), livour italian — ''Galleria di Palazzo Bianco'', [[Genova]] (~[[1685]])
* [[William Etty]] ([[1787]]-[[1849]]), livour [[saoz]] — ''Tate Gallery'', London ([[1834]])
* [[Aleksandr Andreyevitch Ivanov]] ([[1806]]-[[1858]]), livour [[rus]] — ''Русский музей (ar Mirdi Rusian")'', [[Sant-Petersbourg]] ([[1835]])
* [[Maurice Denis]] ([[1870]]-[[1943]], livour hag engraver gall — (1895-1896, ''Musée du Prieuré'', [[Saint-Germain-en-Laye]] ([[1896]])
==Livadurioù==
<gallery>
Duccio di Buoninsegna 001.jpg|[[Duccio di Buoninsegna]], ~1310
Noli me tangere, fresco by Fra Angelico.jpg|[[Fra Angelico]], ~1441
Schongauer, Martin - Noli me tangere (detail).JPG|[[Martin Schongauer]], 1473
Botticelli, pala delle convertite, predella 01, noli me tangere.jpg|[[Sandro Botticelli]], 1491-93
Fra bartolomeo 09 Noli Me Tangere.jpg|[[Fra Bartolomeo]], ~1506
Tizian 050.jpg|[[Tizian]], ~1514
Noli me tangere by Pontorno - 2.jpg|[[Pontormo]], 1531
Noli me tangere by Hans Holbein d. J. - Hampton Court Palace.jpg|[[Hans Holbein ar Yaouankañ]], 1532-33
Hans Baldung 005.jpg|[[Hans Baldung]], 1539
Le Christ en jardinier apparaît aux trois Marie ou Noli Me tangere - Il Bronzino - Musée du Louvre Peintures INV 130 ; MR 79.jpg|[[Angelo Bronzino]], 1561
Paolo Veronese 015.jpg|[[Paolo Veronese]], ~1580
Alexander Ivanov - Christ's Appearance to Mary Magdalene after the Resurrection - Google Art Project.jpg|[[Aleksandr Ivanov]], 1835
</gallery>
==Lennegezh==
*''Noli me tangere'', romant [[spagnolek]] gant ar skrivagner [[Filipinez|filipina]]t [[José Rizal]] e [[1887]].
*''Noli me tangere'', sonedenn [[Sveden|svedek]] gant [[Carl Johan Gustaf Snoilsky]] ([[1841]]–[[1903]]).
== Sterioù deveret ''Noli me tangere'' ==
Meur a dra zo bet anvet diwar an droidigezh ''Na stok ket ouzhin''.
* Anv ur blantenn, ''Impatiens noli-tangere'', a vann hec'h hadoù pa vez stoket outi.
* Anv ul loen, ar fasm ("bazh-an-diaoul") ''Epidares nolimetangere'', a ya e darsonn p'en em sant an arvar<ref>[https://labibledesphasmes.wixsite.com/monsite/post/2019/01/17/epidares-nolimetangere ''Epidares nolimetangere'']</ref>.
* Anv ur c'hleñved, ''Noli me tangere'', a zo un angreizh kroc'henel a vez gwashaet gant forzh pe antred a lakaer warnañ<ref>Geriadur galleg ''Le Robert''.</ref>
==Banniel==
[[Restr:Flag of the Alabama Secession Convention (reproduction, reverse).svg|thumb|Tu gin banniel Alabama e 1861]]
E [[1861]] e voe graet ur banniel nevez da [[Alabama]], ha war an tu gin e oa skrivet ''Noli me tangere'' dindan ur barr [[kotoñs]].
== Levrlennadur ==
* Marianne Alphant & Daniel Arasse & Guy Lafon : ''L'apparition à Marie-Madeleine'', Desclée de Brouwer, 2001, 125 pajenn {{ISBN|978-2-220-04988-5}}
== Liammoù diavaez ==
* {{es}} [https://web.archive.org/web/20110308052743/http://www.gooachi.com/blog.php?fich=Maria_Magdalena Mari Madalen: Perak e c'houlennas Jezuz diganti choù hep stekiñ outañ?]
* {{es}} [http://www.historia-del-arte-erotico.com/arte_sacro/noli_me_tangere/home.htm Noli me tangere en arz]
== Daveennoù ==
{{Daveoù|bannoù=4}}
[[Rummad:Lavaroù latin]]
[[Rummad:Jezuz el livadurioù]]
[[Rummad:Vulgat]]
45pw05xdkipr6o3ajc0yz72e5opxz1b
Llanandras
0
82376
2195204
2139080
2026-07-12T16:08:12Z
InternetArchiveBot
61915
O saveteiñ 1 mammenn hag o tikedenniñ 0 evel marv.) #IABot (v2.0.9.5
2195204
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
[[Skeudenn:Presteigne.jpg|thumb|250px|right|Kreiz kêr Llanandras]]
'''Llanandras''' (''Presteigne'' e [[saozneg]]) zo ur gêr eus [[Kembre]], e [[Powys]], e kontelezh kozh [[Sir Faesyfed]], war harzoù Bro-Saoz.
E [[1402]] e voe trec’h arme [[Owain Glyndŵr]] war ar Saozon en [[Emgann Bryn Glas]], e-kichen Llanandras.
E 2011 e oa poblet gant 2710 a dud, ha 246 anezho (9,3%) a oa kembraegerien<ref>{{cite web| url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-unitary-authorities-in-wales/stb-2011-census-key-statistics-for-wales.html| title=''Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011''| publisher=Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (''The Office For National Statistics'')}}</ref>.
==Gevelliñ==
{{Gevelliñ|Legneg|Breizh|Brittany|bloavezh=2003}}
==Notennoù==
{{Daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* [https://web.archive.org/web/20210118134459/http://www.presteigne.org.uk/ Presteigne and Norton Website], e saozneg
{{Kêrioù_Powys}}
[[Rummad:Kêrioù Powys]]
[[Rummad:Kumuniezhoù Powys]]
407pui23vj161w4loitcw5mx37gcvrk
Bruay-sur-l'Escaut
0
83483
2195200
2178116
2026-07-12T13:06:13Z
Ar choler
52661
hizivaat
2195200
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="font-size:90%;"
|-bgcolor="#adafda"
! colspan="2" style="text-align:center; font-size:1.2em; color:#fff;" | Kumunioù Frañs
|-
! {{Infobox/Titl|Bruay-sur-l'Escaut|bbd068|talbenn map|000}}
|-
| colspan="2"| [[Restr:Blason de la ville de Bruay (59) Nord-france.svg|80px|center]]
----
|-
| colspan="2" style="text-align:center;"|[[Restr:Csm mairie d07c32e611.jpg|270px|center]] An ti-kêr
----
|-
|'''[[Riez]]'''||{{Frañs}}
|-
|'''[[Rannvro]]'''||{{FR-NPDC}}
|-
|'''[[Departamant]]'''||{{FR-Norzh}}
|-
|'''Bro hengounel'''||Ostrevent
|-
|'''[[Arondisamant]]'''||[[Arondisamant Valenciennes|Valenciennes]]
|-
|'''[[Kanton]]'''||[[Kanton Anzin|Anzin]]
|-
|'''[[Etrekumuniezh]]'''||Valenciennes Métropole
|-
|'''[[Kod INSEE]]'''||59112
|-
|'''[[Kod post]]'''||59860
|-
|'''Maerez'''
|Sylvia Duhamel<br>([[2026]]-[[2032]]
|- bgcolor="#bbd068"
! colspan="2"| <div class="center">Douaroniezh</div>
|-
! colspan="2" style="text-align:center;"| [https://fr.wikipedia.org/wiki/Bruay-sur-l%27Escaut#/maplink/1 50° 23′ 56″ N – 03° 32′ 25″ R]
----
|-
|'''Gorread'''||6,70 km²
|-
|'''Uhelderioù'''<br>• kreiz<br>• izelañ<br>• uhelañ||<br>25 m<br>17 m<br>34 m
|-
|'''Poblañs'''<br><small>hep kontoù doubl</small><br>||{{formatnum:11644}} (2023) [[File:Increase.svg|10px]]
|-
|'''Stankter'''||{{formatnum:1738}} den/km²
|-
| colspan="2"|
----
|-
|'''Internet''' || [https://www.bruaysurescaut.fr/ www.bruaysurescaut.fr]
|}
'''Bruay-sur-l'Escaut''' zo ur [[kumun c'hall|gumun]] e [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]].
== Douaroniezh ==
* War lez [[kanol (dour)|kanol]] an [[Escaut]] emañ Bruay-sur-l'Escaut.
== Istor ==
=== {{XXvet kantved}} ===
* [[Brezel-bed kentañ]] : distrujet e voe an [[iliz]]où [[katoligiezh|katolik]] ''Saint Adolphe'' e kêriadenn Thiers ha ''Sainte Pharaïde'' e bourc'h Bruay ha poull [[glaou]] Thiers gant al lu [[alaman]] e miz Here 1918.
* [[Eil Brezel-bed]] : d'an 2 a viz Gwenholon 1944 e voe dieubet Bruay gant lu [[SUA]].
== Monumantoù ha traoù heverk ==
<gallery mode="packed" heights="220px">
Bruay-sur-l'Escaut - Église Saint-Adolphe (10).JPG|Iliz ''Saint Adolphe''
Église Sainte-Pharaïlde, Bruay-sur-l'Escaut.jpg|Iliz ''Sainte Pharaïde''
</gallery>
== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}}
{{DilennadBremañ |Deroù= Meurzh 2014 |Penn= 2020 |Anv= Sylvia Duhamel|Strollad= digostezenn|Karg= }}
{{Dilennad |Deroù= 1988|Penn= Meurzh 2014|Anv= Jacques Marissiaux|Strollad= distroer er [[Strollad Sokialour Gall]] e 2007|Karg= Kuzulier-departamant [[Kanton Anzin]]}}
{{Dilennad |Deroù= 1975|Penn= 1988|Anv= Berthe Manouvrier |Strollad= [[Strollad Komunour Gall]]|Karg= }}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}
== Emdroadur ar boblañs 1800-2023 ==
<timeline>
Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9)
id:darkgrey value:gray(0.7)
id:sfondo value:rgb(1,1,1)
id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize = width:900 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:13000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:1800 text:1800
bar:1806 text:06
bar:1821 text:21
bar:1831 text:31
bar:1836 text:36
bar:1841 text:41
bar:1846 text:46
bar:1851 text:51
bar:1856 text:56
bar:1861 text:61
bar:1866 text:66
bar:1872 text:72
bar:1876 text:76
bar:1881 text:81
bar:1886 text:86
bar:1891 text:91
bar:1896 text:96
bar:1901 text:1901
bar:1906 text:06
bar:1911 text:11
bar:1921 text:21
bar:1926 text:26
bar:1931 text:31
bar:1936 text:36
bar:1946 text:46
bar:1954 text:54
bar:1962 text:62
bar:1968 text:68
bar:1975 text:75
bar:1982 text:82
bar:1990 text:90
bar:1999 text:99
bar:2006 text:2006
bar:2011 text:11
bar:2016 text:16
bar:2021 text:21
bar:2023 text:23
PlotData=
color:barra width:10 align:left
bar:1800 from:0 till: 1160
bar:1806 from:0 till: 1437
bar:1821 from:0 till: 1716
bar:1831 from:0 till: 1907
bar:1836 from:0 till: 1966
bar:1841 from:0 till: 2089
bar:1846 from:0 till: 2320
bar:1851 from:0 till: 2463
bar:1856 from:0 till: 2635
bar:1861 from:0 till: 3060
bar:1866 from:0 till: 3251
bar:1872 from:0 till: 3870
bar:1876 from:0 till: 4392
bar:1881 from:0 till: 4549
bar:1886 from:0 till: 4778
bar:1891 from:0 till: 4934
bar:1896 from:0 till: 6053
bar:1901 from:0 till: 7095
bar:1906 from:0 till: 7482
bar:1911 from:0 till: 7840
bar:1921 from:0 till: 7330
bar:1926 from:0 till: 9042
bar:1931 from:0 till: 9411
bar:1936 from:0 till: 9144
bar:1946 from:0 till: 9431
bar:1954 from:0 till: 10493
bar:1962 from:0 till: 12168
bar:1968 from:0 till: 12546
bar:1975 from:0 till: 12207
bar:1982 from:0 till: 11810
bar:1990 from:0 till: 11771
bar:1999 from:0 till: 11828
bar:2006 from:0 till: 11551
bar:2011 from:0 till: 12122
bar:2016 from:0 till: 11638
bar:2021 from:0 till: 11309
bar:2023 from:0 till: 11644
TextData=
fontsize:S pos:(50,10)
text:
</timeline>
* Mammennoù : Cassini<ref>{{fr}} [https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fcassini.ehess.fr%2Ffr%2Fhtml%2Ffiche.php%3Fselect_resultat%3D6107 Cassini]</ref> hag [[INSEE]]<ref>{{fr}} [https://www.insee.fr/fr/accueil INSEE]</ref>
== Gevelliñ ==
* {{Alamagn}} : [[File:DEU Waltershausen COA.svg|20px]] [[Waltershausen]] ([[Thüringen]]) abaoe [[1962]].
== Daveoù==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]]
hfc98f5kk1hwn69kcjc1wkbfbg0bn8f
Lallaing
0
84020
2195224
2030222
2026-07-13T08:59:28Z
JackyM59
87937
Photographs updated
2195224
wikitext
text/x-wiki
{{Labour zo}}
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width:300px; float:right; margin:0 0 1em 1em; background:#fafafa; border:1px #aaaaaa solid; border-collapse:collapse; font-size:95%;"
|+
! colspan="2" style="background-color: #adafda" |'''Kumunioù Bro-C'hall'''
|-
|- align="center"
|Anv
|'''Lallaing'''
|- align="center"
|Skoed
|[[Skeudenn:Blason ville fr Marpent (Nord).svg|90px]]
|- align="center"
|Lec'hiadur Lallaing en [[Arondisamant Douai]]
|[[Skeudenn:Lallaing.png|220px]]
|- align="center"
|[[Riez]]
|{{Bro-C'hall}}
|- align="center"
|[[Rannvro]]
|{{FR-NPDC}}
|- align="center"
|[[Departamant]]
|{{FR-Norzh}}
|- align="center"
|[[Bro hengounel]]
|
|- align="center"
|[[Arondisamant]]
|[[Arondisamant Douai|Douai]]
|- align="center"
|[[Etrekumuniezh]]
|Communauté d'agglomération du Douaisis
|- align="center"
|[[Kanton]]
|[[Kanton Douai-Norzh|Douai-Norzh]]
|- align="center"
|[[Kod INSEE]]
|59327
|- align="center"
|[[Kod-post]]
|59167
|- align="center"
|Maer
|Thierry Dancoine
|- align="center"
|Amzer-gefridi
|[[2008]]-[[2014]]
|- align="center"
|Gorread
|5,99 km²
|- align="center"
|Led
|50° 23' 27" Norzh
|- align="center"
|Hed
|03° 10' 09" Reter
|- align="center"
|Uhelder kreiz
|20 m
|- align="center"
|Uhelder bihanañ
|16 m
|- align="center"
|Uhelder brasañ
|30 m
|- align="center"
|Poblañs hep kontoù doubl
|6 533 <small>(2007)</small>
|- align="center"
|Stankter
|1 090 a./km²
|- align="center"
|Lec'hienn ar gumun
|[http://www.lallaing.fr/ Lallaing]
|-
|}
'''Lallaing''' a zo ur gumun eus [[departamant gall|departamant]] [[Norzh (departamant)|Norzh]] e [[Bro-C'hall]].
{|
|[[Restr:Mairie de Lallaing et ancienne entrée du château 03.jpg|kleiz|thumb|200x200px|An ti-kêr]]
|}
{|
|[[Restr:Lallaing - Albums de Croÿ.jpg|kleiz|thumb|232x232px|Lallaing er {{XVIvet}} kantved]]
|}
== Istor ==
=== {{XXvet}} kantved ===
== Monumantoù ha traoù heverk ==
{|
|[[Restr:Mairie de Lallaing et ancienne entrée du château 04.jpg|kleiz|thumb|180x180px]]
|}
* Ar c'hastell
== Armerzh ==
* Mengleuzioù glaou, serret.
== Douaroniezh ==
{|
|[[Skeudenn:Lallaing Pont de Germinies.JPG|left|thumb|200px|Pont Germinies]]
|}
* War lez ar stêr [[Scarpe]] emañ '''Lallaing'''.
== Emdroadur ar boblañs 1793-2007 ==
<timeline>
Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9)
id:darkgrey value:gray(0.7)
id:sfondo value:rgb(1,1,1)
id:barra value:rgb(0.7,0.9,0.7)
ImageSize = width:800 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:50
DateFormat = x.y
Period =from:0 till:8800
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:1791
bar:1792
bar:1793
bar:1794
bar:1795
bar:1796
bar:1797
bar:1798
bar:1799
bar:1800 text:1800
bar:1801
bar:1802
bar:1803
bar:1804
bar:1805
bar:1806
bar:1807
bar:1808
bar:1809
bar:1810
bar:1811
bar:1812
bar:1813
bar:1814
bar:1815
bar:1816
bar:1817
bar:1818
bar:1819
bar:1820 text:1820
bar:1821
bar:1822
bar:1823
bar:1824
bar:1825
bar:1826
bar:1827
bar:1828
bar:1829
bar:1830
bar:1831
bar:1832
bar:1833
bar:1834
bar:1835
bar:1836
bar:1837
bar:1838
bar:1839
bar:1840 text:1840
bar:1841
bar:1842
bar:1843
bar:1844
bar:1845
bar:1846
bar:1847
bar:1848
bar:1849
bar:1850
bar:1851
bar:1852
bar:1853
bar:1854
bar:1855
bar:1856
bar:1857
bar:1858
bar:1859
bar:1860 text:1860
bar:1861
bar:1862
bar:1863
bar:1864
bar:1865
bar:1866
bar:1867
bar:1868
bar:1869
bar:1870
bar:1871
bar:1872
bar:1873
bar:1874
bar:1875
bar:1876
bar:1877
bar:1878
bar:1879
bar:1880 text:1880
bar:1881
bar:1882
bar:1883
bar:1884
bar:1885
bar:1886
bar:1887
bar:1888
bar:1889
bar:1890
bar:1891
bar:1892
bar:1893
bar:1894
bar:1895
bar:1896
bar:1897
bar:1898
bar:1899
bar:1900 text:1900
bar:1901
bar:1902
bar:1903
bar:1904
bar:1905
bar:1906
bar:1907
bar:1908
bar:1909
bar:1910
bar:1911
bar:1912
bar:1913
bar:1914
bar:1915
bar:1916
bar:1917
bar:1918
bar:1919
bar:1920 text:1920
bar:1921
bar:1922
bar:1923
bar:1924
bar:1925
bar:1926
bar:1927
bar:1928
bar:1929
bar:1930
bar:1931
bar:1932
bar:1933
bar:1934
bar:1935
bar:1936
bar:1937
bar:1938
bar:1939
bar:1940 text:1940
bar:1941
bar:1942
bar:1943
bar:1944
bar:1945
bar:1946
bar:1947
bar:1948
bar:1949
bar:1950
bar:1951
bar:1952
bar:1953
bar:1954
bar:1955
bar:1956
bar:1957
bar:1958
bar:1959
bar:1960 text:1960
bar:1961
bar:1962
bar:1963
bar:1964
bar:1965
bar:1966
bar:1967
bar:1968
bar:1969
bar:1970
bar:1971
bar:1972
bar:1973
bar:1974
bar:1975
bar:1976
bar:1977
bar:1978
bar:1979
bar:1980 text:1980
bar:1981
bar:1982
bar:1983
bar:1984
bar:1985
bar:1986
bar:1987
bar:1988
bar:1989
bar:1990
bar:1991
bar:1992
bar:1993
bar:1994
bar:1995
bar:1996
bar:1997
bar:1998
bar:1999
bar:2000 text:2000
bar:2001
bar:2002
bar:2003
bar:2004
bar:2005
bar:2006
bar:2007
PlotData=
color:barra width:10 align:left
bar:1793 from:0 till: 1218
bar:1800 from:0 till: 1108
bar:1806 from:0 till: 1217
bar:1821 from:0 till: 1389
bar:1831 from:0 till: 1559
bar:1836 from:0 till: 1612
bar:1841 from:0 till: 1692
bar:1846 from:0 till: 1837
bar:1851 from:0 till: 1831
bar:1856 from:0 till: 1911
bar:1861 from:0 till: 1991
bar:1866 from:0 till: 2081
bar:1872 from:0 till: 2099
bar:1876 from:0 till: 2072
bar:1881 from:0 till: 2063
bar:1886 from:0 till: 2025
bar:1891 from:0 till: 2001
bar:1896 from:0 till: 2059
bar:1901 from:0 till: 2217
bar:1906 from:0 till: 2328
bar:1911 from:0 till: 2712
bar:1921 from:0 till: 2576
bar:1926 from:0 till: 3683
bar:1931 from:0 till: 3632
bar:1936 from:0 till: 3540
bar:1946 from:0 till: 3937
bar:1954 from:0 till: 4658
bar:1962 from:0 till: 7631
bar:1968 from:0 till: 8795
bar:1975 from:0 till: 8399
bar:1982 from:0 till: 8174
bar:1990 from:0 till: 8001
bar:1999 from:0 till: 6996
bar:2006 from:0 till: 6538
bar:2007 from:0 till: 6533
TextData=
fontsize:S pos:(50,10)
text:
</timeline>
<ref>Cassini hag [[EBSSA]]</ref>
== Melestradurezh ==
{{DilennadDeroù |Titl= Roll maered ar gumun}}
{{Dilennad |Deroù = [[1849]] | Penn = 1851 |Anv = François Philippe Joseph Houseaux|Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1857]] | Penn = 1870 |Anv = Félix Lambrecht |Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1871]] | Penn = 1871 |Anv = Félix Lambrecht|Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1872]] | Penn = 1872 |Anv = Édouard |Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1874]] | Penn = 1877 |Anv = Joseph Morel (tad) |Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1878]] | Penn = 1879 |Anv = Alexandre Delattre|Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1880]] | Penn = 1900 |Anv = Joseph Morel (tad) |Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1913]] | Penn = 1913 |Anv = Joseph Morel (mab) |Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1920]] | Penn = 1920 |Anv = Alphonse Caudron|Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1928]] | Penn = 1928 |Anv = Joseph Tredez|Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1944]] | Penn = 1944 |Anv = Théophile Caron|Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1945]] | Penn = 1950 |Anv = Alphonse Caudron|Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1955]] | Penn = 1955 |Anv = Alain Vandenabeele|Strollad = |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = [[1955]] | Penn = 1995 |Anv = Émile Roger|Strollad = [[Strollad Komunour Gall]] |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù =1995 | Penn =2001 |Anv = Roland Caron|Strollad =[[Strollad Komunour Gall]] |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = 2001 |Penn =2008 |Anv = Francis Dureux|Strollad = Tu-dehou, distrollad |Karg = }}
{{Dilennad |Deroù = 2008 |Penn = 2014|Anv = Thierry Dancoine|Strollad = [[Strollad Komunour Gall]] |Karg = }}
{{DilennadFedoù}}
{{DilennadPenn}}
== Tud ==
== Liammoù diavaez ==
== Dave ha notennoù==
<references/>
[[Rummad:Kumunioù an Norzh (departamant)]]
46ojbdievpg3lu134t1b7yovk5x9410
Yann an Toullgofer
0
99570
2195212
2187067
2026-07-12T20:57:17Z
Huñvreüs
54570
patrom
2195212
wikitext
text/x-wiki
'''Yann an Toullgofer''' ('''Jack the Ripper''' e [[saozneg]]) a veze graet eus ul [[lazher a steudad]] hag en devoa bevet e [[Londrez]] e dibenn an {{XIXvet}} kantved. Ul [[lesanv]] an hini eo dre ma ne oa ket bet kavet piv e oa ar muntrer-se e gwirionez : roet e oa bet dezhañ da-heul al lizher en devoa kaset d'an ajañs-kelaouiñ [[Central News]] m'en em ginnige evel-se ennañ. E-touez ar gisti a oa o labourat e ranngêr baour [[Whitechapel]] e tibabe e lazhidi ; pemp anezhe da nebeutañ a oa bet drouklazhet e [[1888]]. Ne oa ket bet diskoulmet an afer-se gant enklaskerien ar mare-se ha meur a aozer hag a arzour a oa bet broudet o awen abalamour da identelezh kuzh hag abegoù kevrinus al lazher pe... al lazherien.
== An afer e berr gomzoù ==
[[Restr:Whitechapel Spitalfields 7 murders.PNG|upright=2|thumb|Lec'hioù ar muntroù - ''Osborn Street'' ([[Emma Elizabeth Smith]]), ''George Yard'' ([[Martha Tabram]]), ''Durward Street'' ([[Mary Ann Nichols]]), ''Hanbury Street'' ([[Annie Chapman]]), ''Berner Street'' ([[Elizabeth Stride]]), ''Mitre Square'' ([[Catherine Eddowes]]), ''Dorset Street'' ([[Mary Jane Kelly]]).]]
Kroget e oa bet an afer pa voe kavet Mary Ann Nichols dic'hoûget ha toullgofet en ur straed
eus Whitechapel d'an [[31 a viz Eost]] [[1888]]. Achu e voe ar steudad muntroù gant hini Mary Jane Kelly bet adkavet gwall vuturniet en he c'hambr d'an [[9 a viz Du]] er memes bloaz.
Holl lazhidi Yann an Toullgofer a oa merc'hed hag a oa o labourat evel gisti bep ar mare en [[East End]], unan eus paourañ ranngêrioù Londrez. Estreget an hini ziwezhañ, 25 bloaz anezhi, an darn vrasañ anezhe a oa maouezed e-kreiz o brud, war-dro 40 vloaz.
An deiz a hiziv e chom an afer-se ur gwir luziadell c'hoazh : piv e oa an drouklazher, pe abegoù en devoa, abalamour da betra ez ae da c'histi nemetken, perak e oa paouezet a-daol-trumm, hag all... ?
== E zoare ober ==
Tri eus ar pemp muntr a oa c'hoarvezet e lec'hioù foran (straedoù) hag ur pevare e porzh ur savadur. D'an ampoent e oa boas ar gisti da labourat e ruioù dall ha straedoù enk hag a veze damsklêrijennet peurvuiañ, ma veze aes d'an drouklazher ober e vad eus ar saviad-se.
Dic'hoûget e oa bet al lazhidi da gentañ. Div anezhe a oa bet toullgofet : bet digoret o c'hof gant al lazher ha tennet ar [[flugez]] ([[bouzelloù]], [[lounezh]]i, [[mammoù]]) dioutañ, d'o lakaat war skoaz ar c'horfoù-marv pe d'o c'has gantañ. Kaset e oa bet ul lodenn eus ul lounezh-den da [[George Lusk]] (Prezidant ar C'homiteoù evezhiañs) zoken, a-gevret gant ul lizher o kemenn e oa bet lamet diouzh unan eus al lazhidi.
Elizabeth Stride a oa bet dic'hoûget hep bezañ toullgofet : tomm e oa he c'horf c'hoazh pa oa bet kavet<ref>{{en}} [http://www.casebook.org/victims/stride.html Afer Stride war casebook.org]</ref> ha direnket ar muntrer sur a-walc'h hep n'en dije ket bet tro da beurechuiñ e bezh-labour euzhus.
Mary Jane Kelly, bet lazhet e-barzh ar gambr a feurme e [[Dorset Street (Spitalfields)|Miller's Court]], a oa bet peurzivouzellaouet. Strewet e oa bet he flugez er pezh a-bezh dre m'en devoa bet Yann an Toullgofer amzer a-walc'h da ober evel ma plije dezhañ.
== Al lazhidi ==
* Ar re anataet :
:[[Mary Ann Nichols]], bet lazhet e-pad noz an [[31 a viz Eost]] [[1888]],
:[[Annie Chapman]], bet lazhet d'an [[8 a viz Gwengolo]] [[1888]] diouzh ar beure,
:[[Elizabeth Stride]], bet lazhet d'an [[30 a viz Gwengolo]] [[1888]],
:[[Catherine Eddowes]], bet lazhet d'an [[30 a viz Gwengolo]] [[1888]] (45 munutenn diwezhatoc'h),
:[[Mary Jane Kelly]], bet lazhet e-pad noz an [[9 a viz Du]] [[1888]].
* Ar re vartezeet :
:Alice McKenzie, « Clay Pipe » he lesanv, bet ganet e-tro [[1849]], adkavet dic'hoûget d'ar [[17 a viz Gouere]] [[1889]] e Castle Alley.
:Frances Coles, « Carrotty Nell » he lesanv, bet ganet e-tro [[1865]], adkavet troc'het he goûg d'an [[13 a viz C'hwevrer]] [[1891]] e Swallows Gardens.
:Martha Tabram, gast anezhi, adkavet drouklazhet e kentañ estaj ur savadur (Georges Yard Building) d'ar [[7 a viz Eost]] [[1888]] diouzh ar beure, teir sizhunvezh a-raok na c'hoarvezje ar c'hentañ muntr « ofisiel ». 39 zaol kontell he devoa gouzañvet kement hag ur c'hloaz all graet gant ur [[goustilh]] pe ur [[baionetez|vaionetez]]. Al lec'h ma oa bet kavet he c'horf a oa hogos e kreizig-kreiz lec'hioù ar pemp muntr all a oa bet lakaet war gont Yann an Toullgofer. Diouzh an danevell korfskej en devoa al lazher gwall foeltret ar c'hof, an divronn hag ar forzh. Padal, petra bennak ma soñje da bolis ar mare-se e oa Yann an Toullgofer pennkaoz d'an torfed-mañ ne oa prouenn ebet koulskoude.
* Reoù all :
:Annie Milwood, aet dezhi d'ar [[25 a viz C'hwevrer]] [[1888]], kaset d'an ospital hag aet da Anaon d'an [[3 a viz Meurzh]] [[1888]].
:Ada Wilson, aet dezhi d'an [[28 a viz Meurzh]] [[1888]] hep n'he dije kollet he buhez.
:Elizabeth Jackson, gast anezhi bet adkavet he c'horf dre dammoù en [[Tavoez]] etre an [[31 a viz Mae]] hag ar [[25 a viz Mezheven]] [[1889]].
=== Lazhidi anataet ===
==== Mary Ann Nichols, « Polly » he lesanv ====
[[Restr:Mary Ann 'Polly' Nichols.jpg|thumb|Luc'hskeudenn-kañv Mary Ann Nichols]]
Bet ganet Walker d'ar [[26 a viz Eost]] [[1845]] e Londrez, dimezet da William Nichols ha mamm pemp bugel, aet diouzh he gwaz abaoe [[1882]]. Lazhet e voe e-pad noz an [[31 a viz Eost]] [[1888]], d'he 43 bloaz ha douaret e ''London Cemetery and Crematorium'' d'ar [[6 a viz Gwengolo]] [[1888]], niverennet 210752 he bez.
Adkavet e oa bet he c'horf etre 3e30 ha 3e45 diouzh ar beure e Buck's Row, bet troc'het he goûg, diskolpet he zeod ha boulc'het he c'hof ; he forzh a oa bet boulc'het don ivez. Goude bezañ skejet he c'horf e voe stadet e oa bet taget da gentañ hag e oa kleiziat an drouklazher, ar pezh a voe dislâret diwezhatoc'h gant meur a skiantour barrek war an torfedoù<ref>{{cite book
|language=en|name1=Stewart Evans, Keith Skinner|title=The Ultimate Jack the Ripper Sourcebook|subtitle=An Illustrated Encyclopedia|publisher=Constable and Robinson|location=Londres|year=2000|page=35}}</ref>.
E-barzh kazetennoù ar mare-se e veze lennet sof-kont, ha kazi bemdez, pennadoù diwar-benn maouezed drouklazhet, muturniet pe zevet bev. N'eo ket souezh neuze e vije bet kavet « iskis » an darvoud-mañ gante petrak bennak m'o devoa sachet evezh o lennerien ouzh doare ober divoas al lazher en ur ober ''Hini doullgofet Buck's Row'' eus ar paourkaezh maouez.
==== Annie Chapman, « Dark Annie » he lesanv ====
[[Restr:Annie Chapman mortuary photo.jpg|left|thumb|Annie Chapman luc'hskeudennet goude bezañ bet drouklazhet]]
Bet ganet Eliza Ann Smith e miz Gwengolo [[1841]] e Londrez, dimezet da John Chapman e [[1869]] ha mamm div verc'h hag ur mab toc'h, lazhet e voe d'ar Sadorn [[8 a viz Gwengolo]] [[1888]] diouzh ar beure, e porzh diabarzh niverenn 29 Hanbury Street. Luduet e oa bet d'ar [[14 a viz Gwengolo]] [[1888]] e Manor Park.
Adkavet e oa bet en he gourvez, bet troc'het he goûg, peuzdistaget he fenn diouzh he c'horf. Digoret e oa bet he c'hof ha lakaet he bouzelloù war he skoaz dehou tra ma oa bet tennet he forzh, he c'hrozh hag an div drederenn eus he [[c'hwezigell (korfadurezh)|c'hwezigell]]. En he harz e oa un nebeud pezhioù moneiz hag ur golo paper skrivet deiziad an [[28 a viz Eost]] warnañ<ref>{{en}} [http://www.casebook.org/victims/chapman.html Goût hiroc'h diwar-benn Annie Chapman war al lec'hienn Casebook.org, rann ''Annie's Clothes and Possessions'']</ref>.
Disklêriet en devoa un test o chom er savadur en devoa klevet ur vaouez o huchal « ''nann'' » en ur anzav ne oa ket bet kalonek a-walc'h evit sellout dre ar prenestr. Antronoz, ur plac'h vihan a gelaouas ar polis he devoa gwelet ur boullenn wad un nebeud tiez pelloc'h ac'hane : evit ar bolised e oa sur a-walc'h ur roud lezet war e lerc'h gant al lazher tra m'edo o kas gantañ an organoù edo o paouez tennañ diouzh korf al lazhiad.
Un nebeud deizioù diwezhatoc'h e oa bet lakaet harz war ur c'higer yuzev hag a oa o terc'hel ur stal er c'harter, John Pizer e anv, war zigarez e vije bet kavet un tamm eus un davañjer lêr war lec'hioù ar muntr. Ken abred all e oa bet lakaet an tamm lêr-se e-maez ar jeu dre ma oa d'ur feurmer eus ar savadur : gwalc'het e oa bet gantañ ha lakaet da sec'hañ. Karc'hariet e oa bet Pizer daou zeiz-pad, amzer d'ar polis d'e zidamall ha da sioulaat ar mor a dud a felle dezhe linchañ anezhañ.
Diwar neuze e voe graet diskiant trelatet pe vaniak revel eus an drouklazher, diouiziek war ar gorfadurezh. An diluz nemetañ a oa bet degaset gant un nebeud testenoù bet disklêriet gante o devoa gwelet Annie Chapman o toullañ kaoz gant un den un tog chase war e benn hag ur vantell hir du en-dro dezhañ. Lâret e oa bet ivez e kamme.
==== Elizabeth Stride, « Long Liz » he lesanv ====
[[Restr:Elizabeth stride 100.jpg|thumb|upright| Luc'hskeudenn-kañv<br />Elizabeth Stride]]
Bet ganet Gustafsdotter d'ar [[27 a viz Du]] [[1843]] e [[Torslanda]], distrig [[Göteborg]] ([[Sveden]]), mamm daou vugel ha torrdimezet e [[1876]] diouzh John Thomas Stride. Adkavet e voe divuhez he c'horf d'an [[30 a viz Gwengolo]] [[1888]] e porzh ar C'hleub Berner gant ur seurtanvet Louis Diemschutz. Douaret e oa bet en ''East London Cemetery'' (bez n° 15509).
Ar savadur ma oa bet kavet Elizabeth Stride en e borzh a roe bod da Yuzevien hag Alamaned. Troc'het don e oa bet he goûg ha, diwar desteni ur paotr-karr, e tiwade c'hoazh pa oa bet kavet ar paourkaezh maouez gantañ<ref>Testeni Edward Spooner, meneget e-barzh ''[[The Times]]'', [[3 a viz Here]] [[1888]]</ref>. Graet e voe ''Lucky Lizbeth'' gant ar gazetennerien eus an hini n'en devoe ket amzer al lazher d'he zoullgofañ, direnket ma oa bet gant un test.
Diwar ali arbennigourien 'zo n'halle ket an torfed-mañ bezañ bet sevenet gant Yann an Toullgofer : re verr an amzer ha re bell diouzh al lec'h ma oa da vezañ graet ar muntr da-heul.
Ouzhpenn ne oa ket bet taget al lazhiad met dic'hoûget war-eeun gant ur gontell ledan, berr ha falllemmet he lavnenn, disheñvel-mik diouzh an hini bet graet ganti da geñver ar pevar muntr all. Gant ur gontell tanav, hir ha lemm he lavnenn e oa bet lazhet ha gwall vuturniet Catherine Eddowes war-dro pemp munutenn ha daou-ugent diwezhatoc'h. Graet en divije ar muntrer gant ar memes seurt arm a-benn an div wech kentañ a-raok kemm a-benn an drede hag adober gant ar gontell gentañ a-benn ar bevare (45 munutenn diwezhatoc'h) hag ar bempvet. Arvestet en devoa un test, Israel Schwartz e anv, ouzh an argadenn gant un den mezv hag en devoa he zaolet war al leur en ur zistagañ gerioù bras. Bet keñveriet an holl ditouroù dastumet gant ar polis e seblante an argader-mañ bezañ an drouklazher ivez.
==== Catherine Eddowes, « Kate Conway » he lesanv ====
[[Restr:Eddowes Mortuary Photo 2.jpg|thumb|upright|left|Kliched skej-korf<br />Catherine Eddowes]]
Bet ganet d'ar [[14 a viz Ebrel]] [[1842]] e [[Wolverhampton]] ([[Staffordshire]]), ur verc'h ha daou vab he devoa bet gant he fried kleiz Thomas Conway. Bet lazhet d'an [[30 a viz Gwengolo]] [[1888]] e oa bet muturniet hag adkavet e liorzh foran [[Mitre Square]].
Merzheriet e oa bet Catherine Eddowes, sur a-walc'h peogwir n'en devoa ket gallet Yann an Toullgofer kas e « labour » da benn gant Elisabeth Stride (mar bez lakaet e oa bet lazhet houmañ gantañ). Adkavet e oa bet en he gourvez en ur boullennad wad, digoret he c'hof ha peurfoeltret he dremm : he [[fri]] ha he [[skouarn]] dehou boulc'het, ur V ledan treset war he fas gant ur gontell. Peuzdibennet e oa, toullgofet « evel ur pemoc'h en ur stal giger », lakaet he [[stomok]] ha he bouzelloù war he skoaz dehou, hec'h [[avu]] troc'het, unan eus he lounezhi hag he c'hrozh tennet kuit.
==== Mary Jane Kelly, « Ginger » he lesanv ====
[[Restr:MaryJaneKelly Ripper.jpg|thumb|Luc'hskeudenn bolis Mary Jane Kelly tapet war lec'hioù ar muntr]]
Bet ganet e-tro [[1863]]-[[1864]] e kêr pe gontelezh [[Luimneach]] ([[Iwerzhon]]), intañvez Davies, e oa bet drouklazhet d'ar Gwener [[9 a viz Du]] [[1888]] e-tro teir eur diouzh ar beure e niverenn 13 Miller's Court. Douaret e oa bet e bered katolik Sant Padrig Londrez.
Diouzh danevell ar mezeg-lezenn e voe kalz euzhusoc'h an torfed-mañ eget ar re all :
''Emañ ar c'horf en e c'hourvez e kreiz ar gwele, troet ar penn war ar jod kleiz, an divskoaz a-blaen, ahel ar c'horf damstouet war an tu kleiz avat. En em gavout a ra ar vrec'h kleiz a-hed ar c'horf, an arvrec'h pleget a-skouer ha pozet a-dreuz ar c'hof. Ar vrec'h dehou, un tamm bennak distaget diouzh ar c'horf, a zo war ar vatarasenn, tra m'emañ an arvrec'h war ar c'hof, stardet ar bizied anezhi. Distok eo an divhar, ar vorzhed kleiz a-skouer gant ar c'horf bras tra ma tres ar vorzhed dehou ur c'horn anlemm gant ar [[moudenn|voudenn]]. Gorread diavaez a-bezh ar c'hof hag an divorzhed a zo bet diframmet tra m'eo bet tennet ar flugez diouzh kavenn ar c'hof. Troc'het eo bet an divronn adalek o diazezoù, muturniet an divrec'h gant meur a daol kontell dizingal ha n'haller ket anavezout an dremm. Gwiadoù ar goûg a zo bet troc'het betek an askorn. Strewet eo bet ar flugez a-stlabez : ar grozh, al lounezhi hag ur vronn a zo dindan ar penn ; ar vronn all e-kichen an troad dehou ; an avu etre an treid ; ar bouzelloù a-zehou d'ar c'horf ; ar [[felc'h]] a-gleiz d'ar c'horf ; berniet ez eus bet drailhennoù kig eus ar c'hof hag an divorzhed war un daol ; tennet eo bet ar [[kalon|galon]] ha n'eo ket bet adkavet''.
=== Lazhidi all hag a c'hallfe bezañ lakaet war gont Yann an Toullgofer ===
Meur a vaouez all a oa bet argadet pe lazhet dres d'ar mare m'edo Yann an Toullgofer oc'h ober d'ar spont ren e Londrez : a-wechoù e vez lakaet lod eus an torfedoù-mañ war e gont.
==== Annie Millwood ====
Bet ganet e-tro [[1850]], argadet d'ar [[25 a viz C'hwevrer]] [[1888]] e White's Row ha kaset d'an ospital abalamour ma oa bet gwall c'hloazet he c'horf ha he divhar : kuitaat a reas an ospital ha mont da Anaon d'an [[3 a viz Meurzh]] [[1888]].
==== Ada Wilson ====
Bet ganet e-tro [[1868]], argadet d'an [[28 a viz Meurzh]] [[1888]] en he zi (19, Maiden Street) hep na vije bet kollet he buhez ganti.
==== Martha Tabram « Emma Turner » he lesanv ====
Bet ganet White d'an [[10 a viz Mae]] [[1849]] e Londrez, dimezet hag aet digant Henry Samuel Tabram he devoa bet daou vab gantañ. Drouklazhet e oa bet d'ar [[7 a viz Eost]] [[1888]] e George Yard, 39 zaol kontell adkavet en he c'horf. En abeg d'al lec'h, d'an deiziad ha da zegouezhioù he marv e vez lâret gant arbennigourien 'zo e c'hallfe bezañ unan eus lazhidi Yann an Toullgofer. Padal, ne oa ket bet na dic'hoûget na toullgofet evel ma oa c'hoarvezet d'ar maouezed all (estreget Stride). Emdroadur grevusted gloazioù lazhidi Yann an Toullgofer – doare ober merkus al lazherien a steudad – a laka da vartezeañ e vije bet Martha Tabram drouklazhet gant lazher brudet Whitechapel.
==== Elizabeth Jackson « Lizzie » he lesanv ====
Korf ar gast-mañ eus [[Sloane Square]], bet ganet d'an [[18 a viz Meurzh]] [[1865]], a oa bet adkavet dre dammoù en [[Tavoez]] etre an [[31 a viz Mae]] hag ar [[25 a viz Mezheven]] [[1889]].
== Personelezh al lazher ==
=== Hervez Anderson ===
E pennad 9 ar c'hounskrid ofisiel - « ''The lighter side of my official life'' » - a oa bet savet gantañ e tispleg Sir [[Robert Anderson]] e oa an drouklazher, gouez dezhañ, ur « maniak revel eus ar re feulsañ », a orin eus [[Pologn]], bet desavet e renkad ar vicherourien hag o chom e-unan-penn en dachennad ma oa bet sevenet an torfedoù. E eiler, Donald Sutherland Swanson, en devoa skrivet e marz an diell : « ''Kosminski'' », oc'h ober dave d'ar [[skizofren]] [[Aaron Kosminski]] da vezañ an torfedour.
== Orin al lesanv ==
=== Al lesanv ===
[[Restr:DearBossletterJacktheRipper.jpg|thumb|''Dear Boss'', unan eus al lizhiri<br />a vije bet skrivet gant<br />Yann an Toullgofer]]
Gallout a ra al lesanv « Yann an Toullgofer » dont eus ur c'hazetenner bennak peotramant eus ar muntrer e-unan.
Kroget e oa istor al lesanv-se gant ul lizher, ''Dear Boss'' e anv, degemeret d'ar [[27 a viz Gwengolo]] [[1888]] gant ar [[Central News Agency]] ha sinet ''Yann an Toullgofer''. Ne oa ket bet gwiriekaet evel bezañ bet dornskrivet gant al lazher ; sellet e vez ouzh al lizher-mañ evel un taol-esae da reiñ muioc'h a vrud d'an afer pe evel…lost al leue.
Skrivet e vije bet al lizher gant ur c'hazetenner eus ar pemdezieg '' The Star'', [[Frederick Best]] e anv<ref>{{en}} [http://www.casebook.org/timeline.html Casebook:« The August 1966 edition of Crime and Detection includes an article which describes how a journalist for the Star (named Best) claimed to have written all the "Jack the Ripper letters" ever sent to the press and police »]</ref>, hag en devoa c'hoant d'ober d'e bennadoù bezañ « fetisoc'h » o reiñ un anv d'al lazher. Hanter-kant vloaz abretoc'h, ur ''Yann'' faltaziek all en devoa gounezet brud er memes kêr : [[Yann e seulioù war winterell]]. Oberourien 'zo evel [[Philip Sugden]] ha [[Lionel Fanthorpe]] o devoa skrivet en dije gallet awenañ lesanv « Yann an Toullgofer »<ref>Philip Sugden ''The Complete History of Jack the Ripper'' p.260, Lionel Fanthorpe ''The World's Most Mysterious Murders'' p.115</ref>.
Chomet e oa bet bev al lesanv-se dre ma voe eilembannet al lizher er c'hazetennoù gant [[Scotland Yard]] engortoz da vezañ anavezet an doare skrivañ gant unan bennak.
=== Brud ===
E-skoaz lazherien a steudad all en devoa Yann an Toullgofer graet nebeut a lazhidi. Gallout a ra meur a abeg displegañ e vrud. D'an ampoent edo an holl gazetennoù o tiorren ha gwall gevezerezh a veze kenetrezo o klask war-lerc'h an darvoudoù biskoazh sebezusoc'h. Ouzhpenn, arloup hag ampartiz al lazher a oa souezhus-eston ken e oa : dibaot ar re gouest da zic'hoûgañ, da zibennañ ha da doullgofañ ur vaouez gant kement a ouezoni ha resisted war un dro. Primded Yann an Toullgofer ne voe ket dister e kresk e vrud ivez.
Meur a elfenn all o doa graet d'an drouklazher-se mont tre en istor ar c'hrim hag ar memor stroll. Ar pep hervekañ eo implij ar mediaou gant an Toullgofer e-unan moarvat, ar pezh a oa nevez d'ar mare-se. Meur a lizher a oa bet degemeret gant ar c'hazetennoù ha gant ar polis kement ha ken bihan ma voe lakaet e dorfedoù war wel e-pad meur a viz. Ha seul ma c'hwite [[Scotland Yard]] war serriñ ar muntrer seul ma kreske entan ar bobl. Diwar neuze e tiskouez al lizhiri sinet 'Ho servijour uvel Yann an Toullgofer' gant lizherennoù gwad bezañ bet skrivet gant ar c'hazetenner Frederick Best evit ober da dennadennoù [[The Star]] kreskiñ.
Ne oa ket bet diluziet ar c'hevrin a guzhe personelezh Yann an Toullgofer : ne voe ket lakaet harz war ar muntrer gant polis Kêr-Londrez, na zoken war un den bennak diskred warnañ. Adalek ar c'hentañ deiz betek an deiz a hiziv n'eus ket bet ehan ebet gant ar martezeadennoù a bep seurt.
East End Londrez en devoa roet ul leurenn dic'hortoz d'ar muntroù gant e c'hardennoù teñval, kemmeskailhez e engroez born, e aer diyac'h mat da zegas kleñvedoù a bep seurt : paourañ ranngêr ur gêrbenn divent-mat da vare an [[Dispac'h greantel]].
== Diluzioù ==
=== Enskrivadur Goulston Street ===
[[Restr:The Juwes are the men that Will not be Blamed for nothing.JPG|thumb|Eilskeudenn an enskrivadur bet adkavet ouzh moger Goulston Street]]
Goude ma c'hoarvezas daou vuntr an [[30 a viz Gwengolo]] e voe ensellet al lec'hioù gant ar polis o klask war-lerc'h diluzioù pe destoù. E-tro teir eur diouzh ar beure e voe kavet e Goulston Street un tamm eus un davañjer gwad warnañ gant an enseller [[Alfred Long]], dek munutenn war droad eus ar plas ma oa bet lazhet Catherine Eddowes. O klask mont pelloc'h ganti e kavas Long un enskrivadur ouzh ur voger e-kichen an tamm tavañjer : « The Juwes are the men That Will not be Blamed for nothing » (« Ne vo ket tamallet ar Yuzeved evit netra » ur fazi er ger "juwes"). Goulakaet e oa bet e oa nevez an enskrivadur, anez e vije bet diverket gant unan eus an dud o chom er ranndioù nes. Kuit da voulc'hañ emsavioù enepyuzev e oa bet adskrivet a-raok bezañ skarzhet diouzh ar voger<ref>D. Rumbelow, "the complete Jack the Ripper", p.59-60</ref>.
Tud barrek war ar muntroù dre doullgofañ, [[Stephen Knight]]<ref>[[Stephen Knight]], ''Jack the Ripper: The Final Solution'', London: Bounty Books, (1976; rev. 1984; repr. 2000), ISBN 0-7537-0369-6</ref> en o zouez, o devoa kavet ur geñver iskis a-walc'h e skrivad direizh ar ger ''Juwes'' e-lec'h ''Jews'' (Yuzeved) hag anv ''Jubelo, Jubela ha Jubelum'', (drouklazherien e mojenn Hiram). Ar pezh a reas da Stephen Knight skrivañ e oa Yann an Toullgofer [[frañmason]], pe tomm e galon outo da nebeutañ.
== Notennoù ha deveennoù==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Yann an Toullgofer]]
[[Rummad:Lazherien a steudad]]
[[Rummad:Torfedourien Bro-Saoz]]
n3hx6zq3ji83ad6fotcd1g5l8mh7raw
Graham
0
111553
2195202
2146571
2026-07-12T13:37:41Z
Demonax
38411
/* Anv-tiegezh */
2195202
wikitext
text/x-wiki
{{Disheñvelout}}
'''Graham''', pe '''Graeme''', a zo un [[anv-bihan saoznek]], deuet da vout anv-tiegezh hag anv-lec'h.
==Gerdarzh==
Meur a orin a c'hall bezañ:
*diwar an anv-lec'h [[Grandham]];
== Anv-bihan ==
* [[Graeme Alright]], kaner gallek
* [[Graham Greene]], skrivagner saoz
* [[Graham Hill]] (1929-1975) sturier kirri saoz
* [[Graeme Obree]], marc'hhouarner skos, recordman an eur
* [[Graham T. Allison]] (g. e 1940), skiantour politikel ha kelenner stadunanat
* [[Graham Nash]] (g. e 1942), kaner-sonaozer saoz
== Anv-tiegezh ==
* [[Alan Robert Graham]] (ganet e 1942), politikour kanadian
* [[Andrew Graham]] (1815-1908) ur steredoniour iwerzhonat
* [[Arthur Graham]] (1952-) ur c'hoarier mell-droad skosat
* [[Benjamin Graham]] (1894-1976) un armerzhour ha postour amerikan
* [[Bill Graham]] (1931-1991) un aozer abadennoù hag ur gwazour arzel amerikan a orin alemanat
* [[William Graham|Bill Graham]] (ganet e 1939) bet politikour ha ministr e Bro-Ganada
* [[Billy Graham]] (ganet e 1918) teologour ha prezegour avielour amerikan
* [[Billy Graham (boxeur)|Billy Graham]] (ganet e 1922) bokser amerikan
* [[Billy Graham (catcheur)|Billy Graham]] (ganet e 1943) katchour amerikan
* [[Bob Graham]] (ganet e 1947) c'hoarier hockey war skorn kanadian
* [[Bruce Graham]] (1925-2010) saver tiez amerikan, bet graet gantañ tourioù evel an [[Tour Sears]]
* [[Caroline Graham]] (ganet e 1931) skrivvagnerez breizhveurat
* [[Currie Graham]] (ganet e 1967) un aktour kanadian
* [[Dan Graham]] (ganet e 1942) arzour a-vremañ amerikan
* [[David Graham]] (1925-) aktour saoz
* [[David Graham (rugbi)|David Graham]] (1935-) bet c'hoarier etrebroadel rugbi XV zelandneveziat
* [[David Graham (golfour)|David Graham]] (1946-) golfour aostralian
* [[David Graham (tennis)|David Graham]] (1962-) c'hoarier tennis aostralian
* [[Eve Graham]] (ganet e 1943) kanerez skosat eus ar strollad The New Seekers
* [[Frank Graham]] (1914-1950) un aktour amerikan
* [[Gerrit Graham]] (ganet e 1949) aktour amerikan
** [[George Graham (mell-droad)|George Graham]] (ganet e 1944) bet c'hoarier etrebroadel mell-droad skosat
** [[George Graham (horolajer)|Georges Graham]] (1674?-1751) horolajer ha kavadenner breizhveurat
** [[George Rex Graham]] (1813-1894) kazetenner, pennskridaozer ha penn bras ar wask er Stadoù-Unanet
* [[Greg Graham]] (ganet e 1970) c'hoarier ha gourdoner basket-ball amerikan
* [[Harry Graham]] (1910-1945) gwazadour ar [[Special Operations Executive|SOE]] e-pad an [Eil Breizel Bed]]
* [[Harry Graham (rugbi XV)|Harry Graham]] (1853-deiziad dianv) c'hoarier etrebroadel saos rugbi XV
* [[Heather Graham]] (ganet e 1970) aktourez ha produerez amerikan
** [[James Graham (markiz kentañ Montrose)|James Graham]] markiz kentañ Montrose (1612–1650)
* [[John Graham (livour)|John Graham]] (1886-1961) livour ha dastumer amerikan
* [[Katerina Graham]] (ganet e 1989) aktourez ha kanerez amerikan
* [[Katharine Graham]] (1917-2001) merourez wask amerikan (''[[The Washington Post]]'')
* [[Larry Graham]] (ganet e 1946) sonaozour ha sonour gitar-boud
* [[Lauren Graham]] (ganet e 1967) un aktourez amerikan
* [[Laurie Graham]] (ganet e 1960) ur skiourez ganadian
* [[Leona Graham]] (ganet e 1971) animatourez skingomz breizhveurat
* [[Lindsey Graham]] (1955-2026) politikour amerikan
* [[Lou Graham]] (1938) golfour a-vicher amerikan
* [[Martha Graham]] (1894-1991) dañsourez ha korollourez amerikan
** [[Paul Graham]] (ganet e 1964) stlennour ha poster e kevala-riskl breizhveurat
** [[Paul Graham (luc'hskeudenner)|Paul Graham]] (ganet e 1956) luc'hskeudenner breizhveurat
* [[Richard Graham]] (ganet e 1960), aktour breizhveurat
* [[Robert Graham]] (1786-1845) mezeg ha louzawour breizhveurat
* [[Rodney Graham]] (ganet e 1949) un arzour a-vremañ kanadian
* [[Ronald Graham]] (ganet e 1935) matematikour amerikan
* [[Shawn Graham]] (ganet e 1968) politikour kanadian ha Kentañ Ministr [[Brunswick-Nevez]]
* [[Stephen Graham]] (ganet e 1973) un aktour breizhveurat
** [[Thomas Graham (baron Lynedoch)|Thomas Graham]] {{1añ}} baron Lyndedoch (1748-1843), ur brientin eus Bro-Skos bet politikour ha soudard
** [[Thomas Graham (kimiour)|Thomas Graham]] (1805-1869) ur c'himiour breizhveurat
** [[Thomas Graham (politikour)|Thomas Graham]] (ganet e 1943) ezel eus Parlamant Breizh-Veur
** [[Thomas Graham (soner)|Thomas Graham]] (ganet e 1986) gitarour ar strollad aostralian [[The Impressions]]
** [[Thomas Graham (mell-droad)|Thomas Graham]] c'hoarier mell-droad etrebroadel saoz eus ar bloavezhioù 1930
** [[Thomas Graham (rugbi XV)|Thomas Graham]] (1866-1945) c'hoarier etrebroadel kembreat eus ar rugbi XV
* [[Yvonne Mai-Graham]] (ganet e 1965) atletourez eus Alamagn ar Reter deuet da vezañ jamaikan
* [[William A. Graham]] (ganet e 1933) ur saver ha produer abadennoù skinwel
* [[Winston Graham]] (1908-2003) ur skrivagner breizhveuriat
* [[Robert Klark Graham]] (1906-1997) ur genetikour hag un den a afer amerikan
== Tudennoù faltazi ==
* [[Ashley Graham]], un dudenn eus ar c'hoari video [[Resident Evil 4]]
* [[Roue Graham]] unan eus tudennoù pennañ an heuliad c'hoarioù troioù-kaer [[King's Quest]]
* Graham unan eus tudennoù pennañ ar film [[Sex, Lies, and Videotape]] c'hoariet gant [[James Spader]]
== Lec'hioù ==
==={{SUA}}===
* [[Graham (North Carolina)|Graham]], ur gêr eus [[North Carolina]]
* [[Graham (Texas)|Graham]], ur gêr eus [[Texas]]
* Meur a gontelezh er [[Stadoù-Unanet]], en o zouez [[kontelezh Graham (Arizona)]]
===Broioù all===
* Meur a '''[[Enez Graham]]''' (Graham Island) :
** [[Enez Graham (Nunavut)|enez Graham]], unan eus inizi [[enezeg arktek Kanada]]
** ''Enez Graham'', unan eus [[Inizi ar Rouanez Charlotte]], enezeg aod [[Kolombia Breizh-Veur]]
** ''enez Graham'', an anv bet roet gant ar Saozon e 1831 da [[Enez Ferdinandea]] p'he doa diveuzet ar menez-tan-mañ e Su Sikilia
* [[Douar Graham]], ur rannvro eus [[ledenez Antarktika]]
== A bep seurt ==
* [[Graham-Paige]] ur saver kirri amerikan eus [[Detroit]] etre 1928 ha 1940
* [[Clan Graham]] ur [[klann|c'hlann]] eus Bro-Skos
* [[Niver Graham]] brasañ [[niver naturel]] bet implijet e [[matematik]]
* [[Hentad Graham]] un algoritm jediñ [[goloenn geinek]] un toullad poentoù
* ''[[The Execution of Raymond Graham]]'' un telefilm kanadian
* [[Priz Duncan-Graham]] u priz kanadian e bed ar medisinerezh
6309ajba51hws2ygnjjjj10hw8esdsz
FN P90
0
131071
2195196
2195170
2026-07-12T12:50:16Z
Dishual
612
2195196
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox"
{{Infobox/Titl|FN P90|696969|talbenn defaut|FFF}}
|-
| colspan="2" style="text-align:center; line-height: 1.5em;" |[[Restr:P90--.png|frameless|280x280px]] <br /><br />Ur bistolenn-vindrailher '''FN P90''' hag he c'harger
|-
! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Kinnig
|-
! scope="row" |Bro
|{{Belgia}}
|-
! scope="row" |Doare
|[[Pistolenn-vindrailher]] damaotomatek/aotomatek
|-
! scope="row" |Mont en-dro
|[[Arm-tennata|Tennata]] dre argil simpl
|-
! scope="row" |[[Munision|Munision]]
|[[5,7 × 28 mm|5,7 × 28 mm FN]]
|-
! scope="row" |Produer
|[[FN Herstal]]
|-
! scope="row" |Bloavezh krouidigezh
|1990
|-
! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Perzhioù teknikel
|-
! scope="row" |Mas (hep kartouchenn)
|2,6 kg
|-
! scope="row" |Hirder
|505 mm
|-
! scope="row" |Hirder ar c'hanol
|264 mm
|-
{{Patrom:Infobox/Dispartier}}
|-
! scope="row" |Hed-tenn pleustrek
|200 m
|-
! scope="row" |Tizh ar boledoù V<sub>0</sub>
|715 m/s
|-
! scope="row" |Lusk-tennañ
|850 - {{formatnum:1100}} tenn/mn
|-
! scope="row" |Endalc'h
|Karger fiñv 50 kartouchenn
|-
! colspan="2" style="padding:4px; text-align:center; background-color:#696969; color:#FFF" |Lezenn
|-
! scope="row" |Rummad e Bro-C'hall
|A
|-
|}
An '''FN P90''', pe '''FN Project 1990''', a zo ur [[Pistolenn-vindrailher|bistolenn-vindrailher]] doare arm difenn personel ([[saozneg]] : ''[[Personal Defense Weapon|PDW, Personal Defense Weapon]]'') ijinet ha savet gant [[FN Herstal]] e Belgia.[[Restr:FAP fusil FN F2000.JPG|thumb|Soudardezed an [[Ejército del Perú]] o tibunañ gante FN P90|kleiz]]
== Istor ha deskrivadur ==
Savet e oa bet evel diskoulm d'ur goulenn a-berzh [[Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]] evit kemer plas an armoù [[9 × 19 mm Parabellum]]. Ar P90 a oa bet savet evel un arm berr-tre (505 mm) met gant ur galloud-tennañ kreñv (karger fiñv 50 kartouchenn<ref name=":0">{{En}} ''[https://fnherstal.com/en/defence/portable-weapons/fn-p90/ FN P90]'' war lec'hienn an FN Herstal (lennet d'ar 25/07/2024)</ref>, modoù tennañ damaotomatek pe aotomatek) evit bourzhidi karbedoù, soudarded an dafariñ, [[nerzhioù ispisial]] hag an [[enepsponterezh|unvezioù enepsponterezh]]<ref name=":1">{{Fr}} Mc NAB Chris, ''Armes à feu Encyclopédie visuelle'', L'Imprévu, 2022, p.234</ref>. Ur bizer optek a zo savet war an holl P90<ref name=":0" />.
Savet e oa bet asambles ar pistolennoù [[FN Five-seveN]] hag an FN P90 kement hag ar c'harger FN [[5,7 × 28 mm]]. Ar P90 a oa bet kinniget e 1990, hag ar Five-seven e 1998 evel ur [[Pistolenn|bistolenn]] dezhi ar memes kartouchennoù 5,7 × 28 mm, uheloc'h o galloud-toullañ evit hini an 9 mm Parabellum, er jiletennoù enepboled da skouer<ref name=":1" />. Ar c'halibr-mañ zo bremañ implijet en ur mod ofisiel gant an [[Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel|AFNA]].
== Daveennoù ==
{{Daveoù}}
{{Porched:Armoù-tan}}
[[Rummad:Pistolennoù-mindrailher]]
[[Rummad:Armoù Belgia]]
[[Rummad:Personal Defense Weapon]]
nvhp1hd1t6z1e7kndqbdr017utzvld7
Brezel diabarzh Bro-Saoz
0
137111
2195203
2176368
2026-07-12T14:59:25Z
Dishual
612
/* Trede Brezel Dibarzh Bro-Saoz */
2195203
wikitext
text/x-wiki
[[Restr:Battle of Naseby.jpg|thumb|300px|Trec'h arme ar Barlamanterien war hini ar Roueelourien en emgann Naseby d'ar 14 a viz Mezheven 1645.]]
[[Image:English civil war map 1642 to 1645.JPG|thumb|180px|Kartennoù eus an dachenn dalc'het gant ar roueelourien (ruz) hag ar barlamantourien (glas), 1642–1645]]
'''Brezel Diabarzh Bro-Saoz''' a reer eus an heuliad emgannoù a c'hoarvezas etre [[1642]] ha [[1651]], etre ar Barlamanterien (lesanvet ''[[Roundhead|Roundheads]]'', pennoù ront) hag ar Roueelourien (lesanvet ''[[Cavalier|Cavaliers]]'', marc'hegerien) da c'houzout penaos e vije renet gouarnamant Bro-Saoz. C'hoarvezout a reas ar brezel diabarzh abalamour d'an dizemglev etre ar roue Charlez I{{añ}} hag ar [[Parlamant ar Rouantelezh-Unanet|Parlamant]], diwar-benn gwirioù ar roue dreist-holl.
Er brezel kentañ (1642–1646) hag en eil (1648–1649) e voe emgannoù etre aduidi ar roue [[Charlez Iañ (Bro-Saoz)|Charlez I{{añ}}]] ha re ar Parlamant ; hag en trede brezel (1649–1651) e voe emgannoù etre aduidi ar roue [[Charlez II (Bro-Saoz)|Charlez II]] ha re ar Parlamant. Echuet e voe ar brezelioù-se gant trec'h ar Barlamanterien war ar Roueelourien en [[emgann Worcester]] d'an 3 a viz Gwengolo 1651.
Tri disoc'h a voe d'ar Brezel Diabarzh : ar roue Charlez I{{añ}} a voe barnet ha lakaet d'ar marv e 1649 ; mont a reas e vab, Charles II, d'an harlu e 1651 ; ha lakaet e voe fin d'ar rouantelezh e Bro-Saoz, pa voe kemeret he lec'h gant [[Kenglad Bro-Saoz|''Commonwealth of England'']] da gentañ (1649–1653), ha gant ar ''Protectorate'' (gwarezvro) da c'houde, renet gant [[Oliver Cromwell]] (1653–1658) hag e vab Richard war-lerc'h (1658–1659). Gant ar Brezel Diabarzh ivez e teuas un dra war wel : hiviziken e c'hallje ket ar roue ren e-unan, hep asant ar parlamant. Kement-se a voe lakaet splannoc'h c'hoazh un nebeud bloavezhioù diwezhatoc'h gant an [[Eil dispac'h saoz|Eil Dispac'h Saoz]] (an "Dispac'h Glorius") e 1688, hag a ziazezas da vat ar [[Monarkiezh vonreizhel|Vonarkiezh vonreizhel]].
[[Restr:Oliver Cromwell by Samuel Cooper.jpg|thumb|Oliver Cromwell]]
Sellet a reer ouzh Brezel Diabarzh Bro-Saoz alies evel ul lodenn eus an heuliad brezelioù a anver [[Brezelioù an Teir Rouantelezh]], asambles gant [[Brezel Diabarzh Bro-Skos]] (1644–1645) ha [[Brezel Kengevread Iwerzhon]] (1642–1649). Evit [[Kembre]], ne oa d'ar c'houlz-se nemet ul lodenn eus rouantelezh Bro-Saoz, pa oa bet lakaet enni gant Lezennoù Unaniñ 1535 ha 1542.
== Kentañ Brezel Dibarzh Bro-Saoz ==
Emgannoù a voe etre 1642 ha 1646, etre an div gostezenn. An emgannoù pennañ e vo [[Emgann Edgehill]], [[Emgann Marston Moor]] hag [[Emgann Naseby]]. Flastret e voe arme ar roue gant ar Barlamanterien e Naseby ha Langport. Tec'hout a reas ar roue da glask repu gant an arme skosat e Southwell, e [[Nottinghamshire]] e miz Mae 1646. Roet e voe ar roue dar nerzhioù ar Parlamant gant an arme skosat ha toullbac'het e voe. Echu e oa gant ar brezel kentañ.
== Eil Brezel Dibarzh Bro-Saoz ==
Dizemglev a oa c'hoarzh etre ar Parlamant hag ar roue bac'het. Pa glaskas hemañ ober emglev gant Skosiz da adpignat war an tron e tarzhas ar brezel en-dro. Trec'h e voe soudarded Cromwell war an emsavidi a-du gant ar roue, e Kembre, ha trec'h e voent ivez war an arme skosat en [[emgann Preston]] (Eost 1648). Barnet e voe ar roue, kondaonet e voe d'ar marv ha dibennet e voe d'an [[30 a viz Genver]] [[1649]].
== Trede Brezel Diabarzh Bro-Saoz ==
Tarzhañ a reas ar brezel adarre etre aduidi Charlez II, mab da Charlez I{{añ}}, hag ar Barlamanterien. Trec'h e voe nerzhioù ar Parlamant en [[Emgann Worcester]] (3 a viz Gwengolo 1651). Tec'hout a reas Charles II da Vro-C'hall ha daoust ma kendalc'has tammoù emgannoù bihan en Iwerzhon, e Bro-Skos hag en [[Inizi angl-ha-norman]], edo ar galloud hiviziken gant ar Parlamant.
Goude marv Cromwell, d'an 3 a viz Gwengolo 1658, avat, ez eas galloud ar Republik war ziskar. Kemeret e voe e lec'h e penn ar vro gant e vab, Richard Cromwell. Met ar mab, anvet er post-se gant e dad, ne voe ket evit derc'hel d'ar stur e-pad pell hag an arme n'he doa ket fiziañs ennañ. Bodet e voe ar Parlamant gant ar jeneral George Monck, ha votiñ a reas ar barlamanterien da adsevel ar rouantelezh, e 1660. Neuze e teuas Charles II eus an harlu en-dro, e miz Mae 1660, hag adlakaet e voe da roue.
[[Rummad:Brezelioù diabarzh|Bro-Saoz]]
[[Rummad:Istor Bro-Saoz er XVIIvet kantved]]
[[Rummad:Brezelioù Bro-Saoz|Diabarzh Bro-Saoz]]
[[Rummad:Brezelioù Iwerzhon]]
[[Rummad:Brezelioù Bro-Skos]]
[[Rummad:Brezelioù ar XVIIvet kantved]]
69imqkxxwfg1h3jrsep3nz9i09nb0b0
Ursule Thierrier
0
145665
2195215
1981447
2026-07-12T22:26:55Z
Ch. Rogel
46
Kempenn bras
2195215
wikitext
text/x-wiki
[[File:Montfort-l'Amaury (78), église Saint-Pierre, bas-côté nord, plaque commémorative pour Ursule Thierrier, guillotinée le 4 mai 1794.JPG|thumb|Plakenn e iliz Montfort-l'Amaury]]
'''Ursule Thierrier''' (Marie Catherine Ursule er marilhoù-kêr), ganet d'ar [[16 Eost]] [[1755]] e [[Montfort-l'Amaury]] ([[Yvelines]]), a oa ur vaouez [[Bro-C'hall|c'hall]] deuet da chom da [[Landreger]] war-dro dibenn an {{XVIIIvet kantved}}. Dimezet e oa da [[Pierre Taupin|Bierre Taupin]], un [[Norman]] hag a oa mestr ar servijerien da [[Augustin-René-Louis Le Mintier de Saint-André]] ([[1729]]-[[1801]]), [[eskob]] diwezhañ Landreger ; pemp bugel o devoa. Delc'her a rae-hi ur stal koñfizerezh.<br>
== Trubuilhoù an Dispac'h ==
E [[1791]], ma oa kalz Landregeriz a-du gant an [[Dispac'h gall]] e savas an eskob Le Mintier a-enep reolennoù nevez a lakae an Iliz hag e veleien dindan ur statud nevez. Ha hennezh a rankas mont da glask repu da [[Jerzenez]] hag ez eas e vevel bras gantañ d'e heul. Goude al lezennoù a-enep ar [[Beleg|veleien]] ne fellent ket dezho touiñ e chomfent feal d'ar Republik, lod a yaes da guzhat ha meur anezho a zeuas da vevañ e ti Ursule Taupin tro-ha-tro, pa oa bet seizet madoù ar priedaj diwar statud e wazh, ha Pierre Taupin lakaet da "[[zivroad|divroad]]".
== Harzidigezh ha kondaonidigezh ''Ursule Thierrier'' ==
Flatret e voe ar vaouez Taupin ha harzet, dre ma voe tamallet dezhi bezañ sikouret daou veleg da guzhat, André Le Gall ha François Lageat<ref>Mab d'an ostiz a zalc'he un ostaliri stok ouzh ti Ursule Thierrier. Rediet e voe an den-se kinnig ur banne d'ar bourev just a-raok dibennerezh ar beleg.</ref>. Ne glaskas ket digarezioù a c'hellfent he mirout ouzh ar gondaonidigezh d'ar marv, pa displegas e oa graet an dra "diwar abeg ar relijion hepken". Kondaonet e voe goude ur prosez e [[Lannuon]], ha dibennet e Landreger war blasenn ar Martred, tal ouzh he zi, he bugale o vezañ d'he selaou pa voe-hi o kanañ "[[Ave, Mari Stella]]", d'ar [[4 a viz Mae]] [[1794]].<br>
== Distro he fried ==
He fried, ganet d'an [[31 Meurzh]] [[1753]] en [[Omméel]] ([[Orne (departamant)|Orne]]) a zistroas eus an harlu da gas e zial da benn. Pa oa bet kavet [[korf marv]] prezidant lez-varn Lannuon, Charles Le Roux-Cheffdubois, d'an 30 a viz Mae 1796. Harzet e voe Pierre Taupin ur miz goude, met ne voe ket tamallet ar muntr dezhañ. Goude bezañ bet kondaonet da vezañ kaset d'ar galeoù er [[Gwiana c'hall|Wiana]].
Dont a reas a-benn da dec'hout ac'hann hag, ur wezh tizhet [[Bro-Dreger]] adarre, e savas ur bagad [[Chouanerezh|chouanted]].
Lazhet e voe d'an [[10 a viz C'hwevrer]] [[1800]] en eil emgann etre [[Republik]]aned [[Benac'h]] hag ar Chouaned e [[Treglañviz]].
==Koun==
[[Restr:Plaque commémorant l'éxecution d'Ursule Taupin sur la place du Martray.jpg|vignette|287x287px|Plakenn-goun ouzh moger ti Ursule Taupin e-ser he dibennerez war blasenn ar Martred e Landreger.]]
Ur blakenn-goun dezhi zo ouzh un ti e Landreger, hag unan all e Montfort-l'Amaury.
== Levrlennadurezh ==
* Georges Lenôtre, ''Bleus, Blancs & Rouges : récits d'Histoire révolutionnaire'', Pariz, Librairie académique Perrin, 1912.
* Hervé Pommeret, ''La Troisième Chouannerie'', Sant-Brieg, Société d'Émulation des Côtes-d-du-Nord, 1935.
* Ernest Renan, ''Souvenirs d'enfance et de jeunesse'', Pariz, Garnier-Flammarion, 1975. Meneget dibennerez Ursule Thierrier enni.
* Anne Bernet, ''Histoire Générale de la Chouannerie'', Librairie académique Perrin, 2000
* Nicolas de Beauregard et Sareph, Danevell-Destins trégorrois, Coop Breizh, 2018. {{ISBN|9782843468421}}
* Alain Tanguy, "Pierre Taupin ou la vengeance d'un Breton éploré". E-barzh ''Le Télégramme'', 12 Gouere 2026.
==Liammoù diavaez==
* [https://gw.geneanet.org/public/img/media/deposits/6c/61/16867992/medium.jpg Ur poltred anezhi]
== Pennadoù nes ==
* [[Pierre Taupin]]
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
{{DEFAULTSORT:Thierrier, Ursule}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1755]]
[[Rummad:Marvioù 1794]]
[[Rummad:Chouanerezh]]
[[Rummad:Tud Landreger]]
c7230ndw0936lvfxzjyhizw9iqfzjig
Kampionad izelvroat an echedoù
0
163765
2195223
2191536
2026-07-13T08:10:34Z
Dakbzh
58931
+ 2026.
2195223
wikitext
text/x-wiki
{{LabourAChom}}
'''Kampionad izelvroat an echedoù''' eo kampionad hiniennel broadel an [[echedoù]] en [[Izelvroioù]]. Krouet e voe ar c’hampionad ofisiel e [[1909]], c’hoariet e veze bep daou vloaz. Adalek [[1970]] e voe c’hoariet bep bloaz. E [[1935]] e voe krouet ar c’hampionad evit ar maouezi.
== Kampionoù diofisiel ==
{|
|- valign="top"
|
{| class="sortable wikitable"
|-
! # !! Bloaz !! Lec’h !! Kampion
|-
| 1 || 1873 || [[Den Haag]] || [[H.W.B. Gifford|Henry (H.W.B.) Gifford]]
|-
| 2 || 1874 || [[Amsterdam]] || Adrianus (A.A.G.) de Lelie
|-
| 3 || 1875 || [[Rotterdam]] || Henry (H.W.B.) Gifford
|-
| 4 || 1876 || [[Gouda]] || Julius (J.G.C.A.) de Vogel
|-
| 5 || 1877 || Den Haag || [[Ansel Polak Daniels]]
|-
| 6 || 1878 || Amsterdam || [[Maarten van 't Kruijs]]
|-
| 7 || 1879 || Rotterdam || Charles (C.E.A.) Dupré
|-
| 8 || 1880 || Gouda || [[Henry Edward Bird]]
|-
| 9 || 1881 || Den Haag || [[Levi Benima]]
|-
| 10 || 1882 || Den Haag || [[Christiaan Messemaker]]
|-
| 11 || 1883 || Rotterdam || Levi Benima
|-
| 12 || 1884 || Gouda || Christiaan Messemaker
|-
| 13 || 1885 || Den Haag || [[Dirk van Foreest]]
|-
| 14 || 1886 || [[Utrecht (kêr)|Utrecht]] || Dirk van Foreest
|-
| 15 || 1887 || Amsterdam || Dirk van Foreest
|-
| 16 || 1888 || Rotterdam || [[Rudolf Loman]]
|-
| 17 || 1889 || Gouda || [[Arnold van Foreest]]
|-
| 18 || 1890 || Den Haag || Rudolf Loman
|-
| 19 || 1891 || Utrecht || Rudolf Loman
|}
|
{| class="sortable wikitable"
|-
! # !! Bloaz !! Lec’h !! Kampion
|-
| 20 || 1892 || Amsterdam || [[Robbert van den Bergh]]
|- valign="top"
| 21 || 1893 || [[Groningen (kêr)|Groningen]] || Arnold van Foreest
Rudolf Loman
|-
| 22 || 1894 || Rotterdam || Rudolf Loman
|-
| 23 || 1895 || [[Arnhem]] || [[Adolf Georg Olland]]
|-
| 24 || 1896 || [[Leiden]] || [[Dirk Bleijkmans]]
|-
| 25 || 1897 || Utrecht || Rudolf Loman
|-
| 26 || 1898 || Den Haag || [[Jan Diderik Tresling]]
|-
| 27 || 1899 || Amsterdam || [[Henry Ernest Atkins]]
|-
| 28 || 1900 || Groningen || [[Gerard Oskam]]
|-
| 29 || 1901 || [[Haarlem]] || Adolf Georg Olland
|-
| 30 || 1902 || Rotterdam || Arnold van Foreest
|-
| 31 || 1903 || [[Hilversum]] || [[Paul Saladin Leonhardt]]
|-
| 32 || 1904 || [[Leeuwarden]] || [[Dirk Bleijkmans]]
|-
| 33 || 1905 || [[Scheveningen]] || [[Frank James Marshall]]
|-
| 34 || 1906 || Arnhem || [[Bernard Wolff Beffie]]
|-
| 35 || 1907 || Utrecht || [[Jan Willem te Kolsté]]
|-
| 36 || 1908 || Haarlem || [[Jan F. Esser]]
|}
|}
== Kampionadoù ofisiel ==
{|
|- valign="top"
|
{| class="sortable wikitable"
|-
! Bloaz !! Lec’h (gwazed) !! Kampion !! Kampionez
|-
| 1909 || Leiden || Adolf Georg Olland
|-
| 1912 || [[Delft]] || [[Rudolf Loman]]
|-
| 1913 || Amsterdam || Jan F. Esser
|-
| 1919 || Den Haag || [[Max Marchand]]
|-
| 1921 || [[Nijmegen]] || Max Euwe
|-
| 1924 || Amsterdam || Max Euwe
|-
| 1926 || Utrecht || Max Euwe
|-
| 1929 || Amsterdam || Max Euwe
|-
| 1933 || Den Haag || Max Euwe
|-
| 1935 || || || [[Catharina Roodzant]]
|-
| 1936 || Rotterdam || [[Salo Landau]] || Catharina Roodzant
|-
| 1937 || || || [[Fenny Heemskerk]]
|-
| 1938 || Amsterdam || Max Euwe || Catharina Roodzant
|- valign="top"
| 1939 || Krogad
Euwe - Landau
| Max Euwe || Fenny Heemskerk
|- valign="top"
| 1942 || Krogad
Euwe - van den Hoek
| Max Euwe
|-
| 1946 || || || Fenny Heemskerk
|-
| 1947 || || Max Euwe
|- valign="top"
| 1948 || Krogad
Euwe - van Scheltinga
| Max Euwe || Fenny Heemskerk
|-
| 1950 || Amsterdam || Max Euwe || Fenny Heemskerk
|-
| 1952 || [[Enschede]] || Max Euwe || Fenny Heemskerk
|-
| 1954 || Amsterdam || [[Jan Hein Donner]] || Fenny Heemskerk
|-
| 1955 || || Max Euwe
|-
| 1956 || || || Fenny Heemskerk
|-
| 1957 || Amsterdam || Jan Hein Donner
|-
| 1958 || Amsterdam || Jan Hein Donner || Fenny Heemskerk
|-
| 1960 || || || [[Corry Vreeken]]
|-
| 1961 || Den Haag || [[Hiong Liong Tan]] || Fenny Heemskerk
|-
| 1962 || || || Corry Vreeken
|-
| 1963 || Den Haag || [[Franciscus Kuijpers]]
|-
| 1964 || || || Corry Vreeken
|-
| 1965 || Den Haag || [[Lodewijk Prins]]
|-
| 1966 || || || Corry Vreeken
|-
| 1967 || [[Zierikzee]] || [[Hans Ree]]
|-
| 1968 || || || [[Ingrid Tuk]]
|-
| 1969 || Leeuwarden || Hans Ree
|-
| 1970 || Leeuwarden || [[Eddy Scholl]]|| Corry Vreeken
|-
| 1971 || Leeuwarden || Hans Ree || [[Rie Timmer]]
|-
| 1972 || Leeuwarden || [[Coen Zuidema]] || Rie Timmer
|-
| 1973 || Leeuwarden || [[Genna Sosonko]] || [[Ada van der Giessen]]
|-
| 1974 || Leeuwarden || [[Jan Timman]] || [[Cathy van der Mije]]
|-
| 1975 || Leeuwarden || Jan Timman || [[Erika Belle (c'hoarierez echedoù)|Erika Belle]]
|-
| 1976 || Leeuwarden || Jan Timman || [[Cathy van der Mije]]
|-
| 1977 || Leeuwarden || [[Viktor Korchnoi]] || Cathy van der Mije
|- valign="top"
| 1978 || Leeuwarden
|Jan Timman
Genna Sosonko
| Cathy van der Mije
|}
|
{| class="sortable wikitable"
! Bloaz !! Lec’h (gwazed) !! Kampion !! Kampionez
|-
| 1979 || Leeuwarden || [[Gert Ligterink]] || Cathy van der Mije
|-
| 1980 || Leeuwarden || Jan Timman || [[Erika Belle (c'hoarierez echedoù)|Erika Belle]]
|-
| 1981 || Leeuwarden || Jan Timman || Erika Belle
|-
| 1982 || Amsterdam || Hans Ree || [[Carla Bruinenberg]]
|-
| 1983 || Hilversum || Jan Timman || Carla Bruinenberg
|- valign="top"
| 1984 || Hilversum || [[John van der Wiel]] || Carla Bruinenberg
[[Heleen de Greef]]
|- valign="top"
| 1985 || Hilversum || [[Paul van der Sterren]] || Jessica Harmsen
[[Hanneke van Parreren]]
|-
| 1986 || Hilversum || John van der Wiel || Heleen de Greef
|-
| 1987 || Hilversum || Jan Timman || Jessica Harmsen
|-
| 1988 || Hilversum || [[Rudy Douven]] || Jessica Harmsen
|-
| 1989 || Hilversum || [[Marinus Kuijf]] || [[Mariette Drewes]]
|-
| 1990 || Hilversum || [[Jeroen Piket]] || [[Renate Limbach]]
|-
| 1991 || [[Eindhoven]] || Jeroen Piket || [[Anne Marie Benschop]]
|-
| 1992 || Eindhoven || Jeroen Piket || [[Erika Sziva]]
|-
| 1993 || Eindhoven || Paul van der Sterren || [[Iwona Bos-Swiecik]]
|-
| 1994 || Amsterdam || Jeroen Piket || Erika Sziva
|-
| 1995 || Amsterdam || [[Ivan Sokolov (c'hoarier echedoù)|Ivan Sokolov]] <ref>{{en}}[https://theweekinchess.com/html/twic38.html The Week in Chess - Kampionad izelvroat 1995]</ref>|| [[Marisca Kouwenhoven]]
|-
| 1996 || Amsterdam || Jan Timman <ref>[https://theweekinchess.com/html/twic88.html Kampionad izelvroat 1996]</ref>|| Erika Sziva
|-
| 1997 || Rotterdam || [[Predrag Nikolić]] || [[Peng Zhaoqin]]
|-
| 1998 || Rotterdam || [[Ivan Sokolov]] || Erika Sziva
|-
| 1999 || Rotterdam || Predrag Nikolić || Erika Sziva
|-
| 2000 || Rotterdam || [[Loek van Wely]] || Peng Zhaoqin
|-
| 2001 || Leeuwarden || Loek van Wely || Peng Zhaoqin
|-
| 2002 || Leeuwarden || Loek van Wely || Peng Zhaoqin
|-
| 2003 || Leeuwarden || Loek van Wely || Peng Zhaoqin
|-
| 2004 || Leeuwarden || Loek van Wely || Peng Zhaoqin
|-
| 2005 || Leeuwarden || Loek van Wely || Peng Zhaoqin
|-
| 2006 || Hilversum || [[Sergei Tiviakov]] || Peng Zhaoqin
|-
| 2007 || Hilversum || Sergei Tiviakov || Peng Zhaoqin
|-
| 2008 || Hilversum || Jan Smeets || Peng Zhaoqin
|-
| 2009 || [[Haaksbergen]] || [[Anish Giri]] || Peng Zhaoqin
|-
| 2010 || Eindhoven || Jan Smeets || Peng Zhaoqin
|-
| 2011 || [[Boxtel]] || Anish Giri || Peng Zhaoqin
|-
| 2012 || Amsterdam || Anish Giri || [[Tea Lanchava]]
|-
| 2013 || Amsterdam || [[Dimitri Reinderman]] || [[Lisa Schut]]
|-
| 2014 || Amsterdam || Loek van Wely || [[Anne Haast]]
|-
| 2015 || Amsterdam || Anish Giri || Anne Haast
|-
| 2016 || Amsterdam || [[Jorden van Foreest]] || Anne Haast
|-
| 2017 || Amsterdam || Loek van Wely || Anne Haast
|-
| 2018 || Amsterdam || Sergei Tiviakov || Peng Zhaoqin
|-
| 2019 || Amsterdam || [[Lucas van Foreest]] || [[Iozefina Păuleţ]]
|-
| 2021 ||[[Hoogeveen]]/Rotterdam||[[Max Warmerdam]]<ref>{{en}} {{Cite web|title=''Max Warmerdam wins Dutch Championship 2021'' |url=https://www.fide.com/news/1461 |accessdate=14/07/2023}}</ref> || Anne Haast<ref>{{en}} {{Cite web |title=''Dutch Championship: Anne Haast clinches fifth title'' |url=https://www.fide.com/news/1397 |accessdate=14/07/2023}}</ref>
|-
|2022 || [[Dieren]] || [[Erwin L'Ami]] || [[Machteld van Foreest]]
|-
|2023 || Utrecht || Anish Giri || [[Eline Roebers]]
|-
|2024 || [[Utrecht]] || [[Max Warmerdam]] || [[Maaike Keetman]]
|-
|2025 || [[Venlo]] || [[Jorden van Foreest]] || [[Machteld van Foreest]]
|-
|2026||[[Amsterdam]]||[[Sergey Tiviakov]]<ref>{{en}}[https://www.fide.com/2026-dutch-championships-sergey-tiviakov-and-machteld-van-foreest-claim-titles/?fbclid=IwY2xjawTBe_9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETBxRWcyQTE4MFBjRzY1NVR5c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHuzF5lNBwVI7JdqzfyL4ATT0mc9CKCgLIezPLMv2H7fMemUYDjnu8W6EQSvJ_aem_MhkI_TXGQGT7uX5rPzj4bw 2026 Dutch Championships: Sergey Tiviakov and Machteld van Foreest claim titles, FIDE, d'an 12 a viz Gouhere 2023]</ref>.
||[[Machteld van Foreest]]<ref>{{en}}[https://www.fide.com/2026-dutch-championships-sergey-tiviakov-and-machteld-van-foreest-claim-titles/?fbclid=IwY2xjawTBe_9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETBxRWcyQTE4MFBjRzY1NVR5c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHuzF5lNBwVI7JdqzfyL4ATT0mc9CKCgLIezPLMv2H7fMemUYDjnu8W6EQSvJ_aem_MhkI_TXGQGT7uX5rPzj4bw 2026 Dutch Championships: Sergey Tiviakov and Machteld van Foreest claim titles, FIDE, d'an 12 a viz Gouhere 2023]</ref>.
|-
|}
|}
==Levrlennadur==
*{{en}} Sunnucks, Anne . ''The Encyclopaedia of Chess''. Martin's Press, 1970, p. 318
*{{en}} Gaige, Jeremy. ''Chess Personalia, A Biobibliography''. McFarland, 1987 {{ISBN|0-7864-2353-6}}
*{{en}} Whyld, Ken. ''Chess: The Records''. Guinness Books, 1985, pp. 107-8 {{ISBN|0-85112-455-0}}
== Liammoù diavaez ==
*{{en}} {{cite web|url=https://web.archive.org/web/20100201122825/http://www.endgame.nl/dchamps.htm |title=''Dutch chess champions''|accessdate=14/07/2023}}
*{{en}} {{cite web|url=http://www.edochess.ca/Edo.players.html |title=''Edo Historical Chess Ratings''|accessdate=14/07/2023}}
*{{en}} {{cite web|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=4567 |title=''Jan Smeets wins the Dutch Championship 2008''|accessdate=14/07/2023}}
== Notennoù ==
{{daveoù}}
[[Rummad:Kampionadoù echedoù hervez ar vro|Izelvroioù]]
2iqqprrz4fcaxvdif5ehnqc2jh1e3vz
Timbroù hervez ar vro A...H
0
173798
2195234
2194727
2026-07-13T10:56:47Z
Tanjee
563
2195234
wikitext
text/x-wiki
__NOTOC__
[[File:UN-Chagall window-1967.jpg|dehou|400px]]
*Kavet e vo amañ ur '''roll eus an ensavadurioù o deus embannet timbroù-post''' e-pad ur mare bennak abaoe ma oa bet lakaet e gwerzh an timbroù kentañ e 1840. Er roll e kaver kement seurt ensavadurioù gouarnamant pe aozadurioù aotreet ent-ofisiel o deus embannet timbroù dibar evit ar postoù. En o zouez e kaver Stadoù dizalc’h, trevadennoù, proviñsoù, stadoù-kêr, burevioù-post er broioù estren, aozadurioù etrebroadel ha luskadoù dispac'hel.
*Statud pep hini anezho zo bet merket, ha resisaet emdroadur pep tiriad hervez red an istor.
*Ur pennger nevez zo kinniget evit doujañ ouzh an alc’hwez a gaver war an timbr, hag alies pa gemm statud ar vro (trevadenn deuet da Stad dizalc’h da skwer).
*An darn vrasañ eus an ensavadurioù-se a zo istorel ha lod anezho n'o deus bet nemet ur prantad berr tre. An dimbrawourien a ra alies « broioù marv » eus ar broioù dezho ensavadurioù na embannont ket mui timbroù.
*Ouzhpennet ez eus bet un * e fin anv ur vro pa c’hoarvezh dezhi bezañ hiziv er-maez reolennoù [[Unvaniezh Postoù ar Bed]] o vezañ n’eo ket anavezet ez-ofisiel he melestradurezh gant darn vrasañ Stadoù all ar Bed. Broioù zo o deus embannet o frankiz hep asant ar Stad a zalc’hont outañ (Somaliland, Abc’hazia…) hag an timbroù dindan o anv a vez implijet er vro hepken, ket evit kas lizhiri d’an estrenvro. Pennoù-bras an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]] ha katalogoù timbrawouriezh a embann n’int nemet falstimbroù, daoust d’o implij. N’eus ket kaoz avat eus an timbroù embannet gant forbaned pe emsaverien en harlu, pell-pell eus ar broioù int sañset bezañ bet implijet (Nagaland, inizi Skos, Republik Saharaoui…).
{| class="wikitable" style="margin:auto; margin-top:25px; font-size:1.2em; font-weight:bold;"
|-
| style="padding:10px;" | [[#A|A]] • [[#B|B]] • [[#C|C]] • [[#CH|CH]] • [[#C'H|C'H]] • [[#D|D]] • [[#E|E]] • [[#F|F]] • [[#G|G]] • [[#H|H]]
|}
== A ==
=== [[Timbroù Abc'hazia|Abc’hazia*]] ===
[[File:Stamp of Abkhazia - 1995 - Colnect 998470 - Flag of Abkhasia.jpeg|dehou|150px]]
*Statud : Tiriad disrannour Jorjia (abaoe 1992). Nann anavezet gant darn-vrasañ Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Nann ezel an [[Unvaniezh Postoù ar Bed|U.P.B.]].
* Er-maez al lezennoù etrebroadel eo an timbroù.
*Alc’hwez :
** Аԥсны Абхазия (abc’hazeg ha rusianeg) (1992-1994)
** Аԥсны (1994-2002)
** Аԥсны Republic of Abkhazia (abc’hazeg ha saozneg) (abaoe 2002)
=== [[Timbroù Abou Dhabi|Abu Dhabi]] ===
Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus Stad an [[Emirelezhioù Arab Unanet]] abaoe 1968.
*Alc’hwez (e lizherennoù latin hag arabek) :
** Abu Dhabi (1964-1972)
** Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet dreistmoullet <small>UAE</small> (1972)
*Pennad kar : [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet]]
[[File:Stamp of Aden - 1953 - Colnect 288544 - 1 - Map.jpeg|dehou|150px]]
=== [[Timbroù Aden|Aden]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1937-1963).
*Alc’hwez : Aden (1937-1964).
*Pennad kar : [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su]]
=== [[Timbroù Djibouti|Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]] ===
* Statud : Trevadenn Bro-C’hall dindan anv « Aod c'hall ar Somalianed » (1896-1967).
*Alc’hwez : Territoire français des Afars et des Issas (1967-1977)
*Pennad kar : [[Timbroù Obock]]
=== [[Timbroù Afghanistan|Afghanistan]] ===
[[File:Stamp of Afghanistan - 1970 - Colnect 431986 - Road Map of Afghanistan with Location of Sites.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Dizalc’h abaoe 1919, goude ur prantad-amzer dindan « levezon » Breizh-Veur. Rouantelezh (1870-1973). Republik (1973-1992). Brezel diabarzh (1992-1996). Republik islamek (1996-2001). Aloubadeg Stadoù-Unanet ha brezel diabarzh (2001-2021). Stad an dTalibaned (abaoe 2021)
*Alc’hwez :
** e yezh [[dari]] “Penn un tigr” (1870-1927)
** Afghan postage pe Postage afghan (1927)
** Postes afghanes pe Postes Afghanistan (1928-1951)
** Afghanistan (1953-1955)
** Postes afghanes (1956-1989)
** Afghan post (1989 ha 1996-2001)
=== [[Timbroù Afrika bortugalek|Afrika bortugalek]] ===
*Statud : Trevadennoù Portugal en Afrika.
*Alc’hwez :
** Timbroù Portugal dreistmoullet <small>AFRICA</small> (1898)
** Timbr-taos dreistmoullet <small>TAXA DE GUERRA</small>
=== [[Timbroù Afrika ar C’heheder C’hall|Afrika ar C’heheder C’hall]] ===
* Statud : Framm velestradurel a vode trevadennoù Bro-C’hall ([[Kongo Frañs]], [[Gabon]], [[Oubangi-Chari]] ha [[Tchad]]) etre 1936 ha 1958.
*Alc’hwez :
** Timbroù Kongo Frañs ha Gabon dreistmoullet « Afrique Equatoriale Française » (1936)
** AFRIQUE EQUale FRçaise (1937 ha 1941)
** Afrique Equatoriale Française (1937-1958)
=== [[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall|Afrika ar C’hornaoueg C’hall]] ===
[[File:AOFNigertimbre.jpg|dehou|150px]]
* Statud : Framm velestradurel a vode trevadennoù Bro-C’hall ( [[Aod an Olifant]], [[Dahomey]], [[Ginea Frañs]], [[Volta-Uhel]], [[Maoritania]], [[Niger]], [[Senegal]] ha [[Soudan c’hall]]) etre 1934 ha 1958.
*Alc’hwez :
** Timbroù Afrika c’hall ar C’heheder dreistmoullet gant “Afrique Occidentale Française” (1944-1945)
** Afrique Occidentale Française RF (1945-1959)
=== [[Timbroù Afrika ar C'hornaoueg Spagnol|Afrika ar C’hornaoueg Spagnol]] ===
* Statud : ramm velestradurel savet e 1946 a vode trevadennoù Spagn : [[La Aguëra]], [[Seguia el-Hamra]], [[Rio de Oro]], [[Ifni]] ha Sahara spagnol (Cabo Juby).
*Alc’hwez : Africa Occidental Española (1949-1951)
=== [[Timbroù Afrika ar Reter alaman|Afrika ar Reter alaman]] ===
*Statud : Trevadenn Alamagn (1880-1918). Aloubadeg Breizh-Veur ha [[Belgia]] (1916). Tiriadoù fiziet e Belgia, ar Rouantelezh-Unanet ha Portugal e 1918.
*Alc’hwez :
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant un talvoud-gwerzh e pesa pe « Deutsch-Ostafrika » (1893)
** Deutsch-Ostafrika (1900-1919)
** Timbroù Afrika ar Reter saoz dreistmoullet G.E.A. (1917-1921)
** Timbroù Kongo Velgia dreistmoullet Est Africain Allemand /Occupation Belge / Duitsch Oost Afrika / Belgische Bezettung (1916)
*Pennad kar : [[Timbroù Ruanda-Urundi]]
=== [[Timbroù Afrika ar Reter italian| Afrika ar Reter italian]] ===
[[File:ITA AOI MiNr0001 mt B002b.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Unvaniezh trevadennoù italian [[Eritrea]], [[Somalia italian]] hag [[Etiopia]].
*Alc’hwez :
** Africa Orientale Italiana (1938-1941)
** Timbroù-taos dreistmoullet A.O.I. (1941)
*Pennad kar : [[Timbroù Somalia italian]]
=== [[Timbroù Afrika ar Reter saoz|Afrika ar Reter saoz]] ===
*Statud : Kompagnunezh prevez (1888-1894). Tiriad gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet (gant Ouganda) (1895-1920). Trevadennoù Ouganda ha Kenya adalek 1920.
*Alc’hwez :
** Timbroù Breizh-Veur dreistmoullet <small>BRITISH EAST AFRICA COMPANY</small> (1890)
** Imperial British East Africa Company (1890-1894)
** Timbroù dreistmoullet <small>BRITISH EAST AFRICA</small> pe British East Africa (1895)
** British East Africa Protectorate (1897)
** Timbroù Zanzibar dreistmoullet gant « British East Africa » (1897)
** East Africa and Uganda Protectorates (1903-1922)
*Pennadoù kar: [[Timbroù Kenya]] [[Timbroù Ouganda]]
=== [[Timbroù Aitutaki|Aitutaki]] ===
[[File:Stamp of Aitutaki - 1920 - Colnect 430730 - Huts at Arorangi.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad dindan dalc’h [[Zeland Nevez]].
*Alc’hwez :
** Timbroù Zeland Nevez dreistmoullet gant <small>AITUTAKI</small> (1902-1919)
** Aitutaki (1920-1927
** Timbroù Inizi Cook dreistmoullet “Aitutaki” (1972)
**Aitutaki Cook Islands (abaoe 1972)
*Pennad kar : [[Timbroù Zeland Nevez]]
=== [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Ajman]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh Veur (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus Stad an Emirelezhioù Arab Unanet abaoe 1968.
** Alc’hwez (lizherenneg latin hag arabek) :
** Ajman عجمان (1964-1972)
=== [[Timbroù Alamagn - Impalaeriezh|Alamagn – Impalaeriezh]] ===
[[File:DR 1900 58 Germania Reichspost.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h (Impalaeriezh) etre 1870 ha 1918 savet gant unvaniezh rouantelezhioù ha dugelezhioù an tiriad alaman.
*Alc’hwez :
** Deutsche Reichs Post (1872-1900)
** Reichspost (1900)
** Deutsches Reich (1902-1919)
** Aloubadeg Frañs :
** Aloubadeg Belgia : Timbroù Belgia dreistmoullet <small>ALLEMAGNE DUITSCHLAND</small> (1919-1921)
[[Rummad:Istor Alamagn]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Alamagn – Impalaeriezh, Timbroù]]
=== [[Timbroù Alamagn - Republik Weimar|Alamagn - Republik Weimar ]] ===
*Statud : Stad dizalc’h (1919-1933) savet goude an Impalaeriezh alaman (1870-1919).
*Alc’hwez :
** Deutsche National Versammung (1919-1920)
** Deutsches Reich (1920-1933)
[[File:Nazitagderbriefmarke6+24pf1942.jpg|dehou|200px]]
=== [[Timbroù Alamagn - IIIde Reich|Alamagn - IIIde Reich]] ===
*Statud : Stad dindan dalc’h [[Hitler]] etre 1933 ha 1945.
*Alc’hwez :
** Deutsches Reich (1933-1943)
** Grossdeutsches Reich (1943-1945)
=== [[Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed|Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed]] ===
[[File:Allied occupation in Germany (1945-1949).png|dehou|200px]]
*Statud : Tiriadoù Alamagn dindan melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet, Stadoù-Unanet Amerika hag an Unvaniezh Soviedel (1946-1949)
*Alc’hwez : Deutsche post (1946-1948)
*Statud : Tiriadoù Alamagn dindan melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet ha Stadoù-Unanet Amerika (1945-1949).
*Alc’hwez :
** Deutschland (1945-1946)
** Deutsche post (1948-1949)
** 2 Berlin Steurmarke (1948-1949)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Berlin ar Reter]], [[Timbroù Berlin ar C’hornaoueg]], [[Timbroù Mecklembourg-Pomerania ar C'hornaoueg]], [[Timbroù Saksonia]]
*Statud : Tiriadoù Alamagn dindan melestradurezh Bro-C’hall (1945-1946)
*Alc’hwez : Zone Française Briefpost (1945-1946)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Baden]], [[Timbroù Wurttemberg]], [[Timbroù Roenland-Pfalz]]
=== [[Timbroù Alamagn ar C’hornaoueg|Alamagn ar C’hornaoueg ]] ===
*Statud : Stad dizalc’h (1949-1990) dindan anv [[Republik Kevreadel Alamagn]]. Kendeuzet e 1990 gant Alamagn ar Reter.
*Alc’hwez :
** Bundesrepublik Deutschland (1949)
** Deutsche Bundespost (1949-1994)
[[File:DDR 1959 Michel 726 Chemie.jpg|dehou|200px]]
=== [[Timbroù Alamagn ar Reter|Alamagn ar Reter]] ===
*Statud : Stad dizalc’h (1950-1994). Kendeuzet e 1990 gant Alamagn ar C’hornaoueg.
*Alc’hwez :
** Deutsche Demokratische Republik (1950-1960)
** DDR (1960-1990)
** Deutsche Post (1990)
=== [[Timbroù Alamagn|Alamagn]] ===
*Statud : Stad dizalc’h. Unvaniezh [[Republik Kevreadel Alamagn|Alamagn ar C’hornaoueg]] hag [[Alamagn ar Reter]] e 1991.
*Alc’hwez :
** Deutsche Bundespost (1991-1995)
** Deutschland (abaoe 1995)
[[File:Stamp of Finland - 1972 - Colnect 46638 - Map of Aland Coat of Arms.jpeg|dehou|200px]]
=== [[Timbroù an Inizi Åland|Åland]] ===
*Statud : Enezeg emren abaoe 1984, dindan dalc’h [[Finland]].
*Alc’hwez : Åland (abaoe 1984)
*Pennad kar : [[Timbroù Finland]]
=== [[Timbroù Albania|Albania]] ===
*Statud : Bro dindan dalc’h an [[Impalaeriezh Otoman]] betek 1912. Emerenerezh (1912-1914). Priñselezh (1914-1922). Melestradurezh [[Aostria-Hungaria]] (1919). Republik dizalc’h (1922-1928). Rouantelezh (1928-1939). Aloubadeg [[Italia]] (1939-1943). Aloubadeg [[Gres]] (1940). Aloubadeg [[Alamagn]] (1943). Republik Demokratel (1944-1946) ha Republik Poblek (1946-1991). Republik abaoe 1992.
[[File:Stamp of Albania - 2007 - Colnect 374166 - Albanian flag blowing in wind.jpeg|dehou|200px]]
*Alc’hwez :
** Timbroù Turkia dreistmoullet gant Shqipënia hag un ere daoubennek (1913)
** Siell gant « Postat e Qeverries sé Perkoheshme te shqipenies » (1913)
** Erer gant Postat e Qeverries sé Perkoheshme te shqipenies » (1913)
** Shqipënia e lire (1913)
** Korca (1914)
** Timbroù Epira dreistmoullet gant al lizherenn C (1916)
** Korcë (1917) ha dreistmoullet « Republika Shqipetare » (1917)
** Timbroù dreismoullet « Qarku Korces » (1918)
** Timbroù Aostria-Hungaria dreistmoullet « Posta e Shkodres SHQYPNIS » (1919)
** Timbroù Aostria-Hungaria dreistmoullet « POSTAT SHQIPTARE » (1919)
** SHQIËNIË dreistmoullet <small>SHKODRA</small>(1920)
** Poste Shqiptare (1920)
** Posta Shqiptare (1922)
** Rep. Shqiptare (1925)
** Timbroù dreistmoullet Mbretnia Shqiprare Zog I 1 IX 1928 (1928)
** Postat Shqiptare(1930)
** SHQIPNI (1937-1938)
** Timbroù dreistmoullet Mbledhja Kushtetuëse 12-IV-1939 XVII (1939)
** Timbroù Gres dreistmoullet gant ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔIOIKHCIC (1940)
** Mbretnija Shqiptare Postat (1939-1943)
** Timbroù dreistmoullet «14 Shator » 1943 (1943)
** Timbroù dreistmoullet « Qeverija demokratike e shqiperise » (1944)
** Shqipnija (1944)
** Qeveria demokratike e shqipnis (1946)
** Republika Popullore e Shqiperise pe Shqiperija (1946-1957)
** R.P. E Shqiperise pe Shqiperia pe Shqipëria (1957-1977)
** Republika popullore socialiste e shqiperise pe R.P.S. e Shqiperise (1977-1991)
** Posta Shqiptare (1991-1995)
** SHQIPERIA (abaoe 1995)
=== [[Timbroù Aldernez|Aldernez]] ===
*Statud : Tiriad-suj Kurunenn Breizh-Veur. Melestradurezh Gwernenez.
*Alc’hwez : Alderney Bailiwick of Guernesey (abaoe 1983)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Gwernenez]] [[Timbroù Jerzenez]]
=== [[Timbroù Sandjak Alexandretta|(Sandjak) Alexandretta]] ===
* Statud : Tiriad e Siria dindan dalc’h Bro-C’hall (1919-1938). Staget ouzh [[Turkia]] e 1939 dindan anv [[Hatai]].
*Alc’hwez :
** Burev Bro-C’hall (1853-1914)
** Timbroù Siria dreistmoullet « Sandjak d’Alexandrette » pe <small>SANDJAK D’ALEXANDRETTE</small> (1938)
** Timbroù Turkia dreistmoullet <small>HATAY DÊVLETI</small> (1939)
** Hatai Devleti (1939)
=== [[Timbroù Aljeria|Aljeria]] ===
[[File:Stamp of Algeria - 1965 - Colnect 325136 - Algerian princess and antelope.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (18301962). Stad dizalc’h abaoe 1962.
*Alc’hwez :
** Timbroù Bro-Frañs kachedet gant ur siell ispisial (niverenn ha goude deiziad) (1849-1924)
** Timbroù Bro-Frañs dreistmoullet gant « Algérie » (1924-1925)
** Timbroù Bro-Frañs (1958-1962)
** Timbroù Bro-Frañs dreistmoullet EA (‘’Etat algérien’’) (1962)
** Timbroù Bro-Frañs dreistmoullet « République algérienne » (e galleg hag en arabeg) (1962)
** Timbroù Bro-Frañs dreistmoullet « Algérie » (1963)
** Algérie الجزائر e galleg hag en arabeg (abaoe 1963)
=== [[Timbroù Allenstein|Allenstein]] ===
*Statud : Kêr eus [[Prusia]] ar Reter. Goude ur boblvouezhiadeg e voe staget ouzh Alamagn e 1920. Staget ouzh [[Polonia]] e 1945 (adanvet [[Olsztyn]]).
*Alc’hwez :
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Plébiscite Olsztyn Allenstein » (1920)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Commission d’administration et de plébiscite Olsztyn Allenstein Traité de Versailles Art. 94-98 » (1920).
=== [[Timbroù Âlwâr|Âlwâr]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950 (e Stad [[Rajasthan]])
*Alc’hwez : Goustilh (1877-1899)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]]
=== [[Timbroù Andorra|Andorra]] ===
*Statud : Stad dizalc’h. Melestradurezh Spagn ha melestradurezh Bro-C’hall
* Alc’hwez (melestradurezh Frañs) :
** Timbroù Bro-C’hall dreistmoullet <small>ANDORRE</small> (1931)
** Vallées d’Andorre (1932-1943)
** Andorre (1943-1974)
** Andorre [[Andorra]] (1975-1977)
** Principat d’Andorra (abaoe 1978)
*Alc’hwez (melestradurezh Spagn) :
** Timbroù Spagn dreistmoullet <small>CORREOS ANDORRA</small> (1928)
** Andorra (1929-1979)
** Principat d’Andorra (abaoe 1979)
=== [[Timbroù Enezeg an Azorez|Angra]] ===
*Statud : Kêr war enez Teircera (enezeg Azorez) dindan dalc’h [[Portugal]].
*Alc’hwez : Angra Portugal (1892-1905)
*Pennad kar : [[Timbroù Portugal]]
=== [[Timbroù Anguilla|Anguilla]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet abaoe 1650. Staget ouzh inizi [[Saint Kitts ha Nevis]] betek 1967. Tiriad tramor ar Rouantelezh-Unanet.
*Alc’hwez :
** Timbroù Saint-Kitts dreistmoullet gant « Independent Anguilla » (1967)
** [[Anguilla]] (abaoe1967)
=== [[Timbroù Anjouan|Anjouan]] ===
[[File:Stamp of Anjouan - 1900 - Colnect 215580 - Trype Groupe.jpeg|dehou|150px]]
*Statud : Enezenn warezet gant Bro-C’hall (1886-1912) evel inizi all Enez ar Gomorez. Staget e voe an enezeg ouzh trevadenn [[Madagascar]] (1912-1947). Tiriad tramor (1947-1974). Ul lodenn eus Stad Komorez abaoe 1974.
*Alc’hwez : Sultanat d’Anjouan (1892-1912)
*Pennadoù all : [[Timbroù Moheli]], [[Timbroù Mayotte]], [[Timbroù Komorez]]
=== [[Timbroù Annam ha Tonkin|Annam ha Tonkin]] ===
* Statud : Trevadenn Bro-C’hall. Ul lodenn eus Indez-Sina c’hall.
*Alc’hwez : Timbroù Trevadennoù gall dreistmoullet gant « A & T » (1888)
*Pennad kar : [[Timbroù Indez-Sina c’hall]]
=== [[Timbroù Antarktika -Tiriad Aostralia|Antarktika -Tiriad Aostralia]] ===
[[File:MAP OF ANTARCTICA - Australian Antarctic Territory postage stamp.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Tiriad-suj Aostralia.
*Alc’hwez : Australian Antarctic Territory (abaoe 1957)
=== [[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Antarktika - Tiriad Breizh-Veur]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Tiriad tramor ar Rouantelezh-Unanet abaoe 2002.
*Alc’hwez : British Antarctic Territory (abaoe 1962)
=== [[Timbroù Antarktika – Tiriad Bro-C’hall| Antarktika - Tiriad Bro-C’hall]] ===
*Statud : Tiriad tramor Bro-C’hall .
*Alc’hwez :
** Timbroù postoù dre-nij Madagaskar dreistmoullet gant <small>TERRE ADÉLIE DUMONT D’URVILLE 1840 </small>(1948)
** Timbroù Madagaskar dreistmoullet gant <small>TERRES AUSTRALES ET ANTARCTIQUES FRANCAISES</small> (1955)
** RF TERRES AUSTRALES ET ANTARCTIQUES FRANCAISES (abaoe 1956)
=== [[Timbroù Tiriad Zeland-Nevez|Antarktika – Tiriad Ross]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h Zeland-Nevez.
* Alc’hwez : Ross Dependency (abaoe 1957)
=== [[Timbroù Antigua|Antigua]] ===
[[File:Antigua 1867 1d vermillion imperf between ex Toeg.jpg|dehou|200px]]
*Statud : trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1862-1967).Ezel eus [[Kevread Indez ar C’hornaoueg]] (1958-1962). Stad kenstaget ouzh ar Rouantelezh-Unanet (1967-1981). Stad dizalc’h (abaoe 1981) dindan anv [[Antigua-ha-Barbuda]].
*Alc’hwez :
** Antigua (1862-1981)
** Antigua & Barbuda (abaoe 1981)
=== [[Timbroù an Antilhez Bihanañ saoz|Antilhez Bihanañ saoz]] ===
[[File:Five shilling stamp of the Leeward Islands.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Unvaniezh inizi dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet : [[Anguilla]], [[Antigua]], [[Barbuda]], [[Montserrat]],[[ Saint-Kitts]], [[Nevis]] hag an [[Inizi Gwerc’h]].
*Alc’hwez : Leeward Islands (1890-1954)
=== [[Timbroù Antilhez Danmark|Antilhez Danmark]] ===
*Statud : Trevadenn [[Danmark]] gwerzhet d’ar [[ Stadoù-Unanet]] e 1917.
*Alc’hwez :
** KGL (1855-1867)
** Dansk Westindien (1873-1903)
** Dansk Vest Indien (1856-1917)
[[File:Bijzondere Antilliaanse Postzegel "Dag van de Arbeid" - Special Antilian stamp for Labour Day (3490680943).jpg|180px|dehou]]
=== [[Timbroù an Antilhez Nederlandat|Antilhez Nederlandat]] ===
*Statud : Trevadennoù an Izelvroioù er Mor Karib : Inizi Bonaire, Curaçao, Sint Eustatius, Saba, lodenn greisteiz enez Sint-Maarten hag Aruba. Stad emren en Izelvroioù (1954-2010).
*Alc’hwez :
** Nederlandse Antillen (1949-2004)
** Ned. Antillen (1949 ha 1952)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Aruba]] [[Timbroù Curaçao]] [[Timbroù Sint-Maarten]]
=== [[Timbroù Antilhez Spagn|Antilhez Spagn]] ===
*Statud : Trevadennoù Spagn er Mor Karib : [[Cuba]], [[Republik Dominikana]] ha [[Porto Rico]].
*Alc’hwez :
** RL Plata F. (1855-1867)
** Ultramar (1868-1871)
=== [[Timbroù Aod an Aour|Aod an Aour]] ===
[[File:Gold Coast Stamp Elizabeth 1953 ½ d.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv Aod an aour (1821-1957) a voe adanvet [[Ghana]] pa voe ur Stad dizalc’h.
*Alc’hwez : Gold Coast (1875-1953)
*Pennad kar : [[Timbroù Ghana]]
=== [[Timbroù Aod an Niger|Aod an Niger]] ===
*Statud : Gwarezva ar Rouantelezh-Unanet dindan anv "Oil Rivers Protectorate" (1870-1893), adanvet e 1893. Dont a reas da vezañ ur rann eus Nigeria ar Su e 1900.
*Alc'hwez :
*British Protectorate Oil Rivers (1892)
*Niger Coast Protectorate (1893-1899)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Nigeria an Norzh]] [[Timbroù Nigeria ar Su]] [[Timbroù Nigeria]]
=== [[Timbroù Aod an Olifant|Aod an Olifant]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1868-1958). Republik emren (1958-1960). Stad dizalc’h abaoe 1960.
* Alc’hwez :
** Côte d'Ivoire (1892-1944)
** Timbroù Afrika ar C’hornaoueg C’hall (1944-1958)
** Republique de Côte d'Ivoire pe Republique de Côte-d’Ivoire (abaoe 1958)
=== [[Timbroù Djibouti|Aod c'hall ar Somalianed]] ===
[[File:RFSomaliTimbre.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Bro warezet gant Bro-C’hall (1894-1902). Trevadenn Bro-C’hall (1902-1967).
*Alc’hwez :
** Timbroù Obock dreistmoullet DJ pe Djibouti (1894-1902)
** Protectorat de la Côte des Somalis (1894-1900)
** Côte Française des Somalis (1902-1967)
** Djibouti RF (1943)
*Pennad kar : [[Timbroù Obock]]
=== [[Timbroù Aostralia|Aostralia]] ===
*Statud : Kengevredad savet gant unvaniezh stadoù aostralian bet dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet, d’ar 1añ a viz Genver 1901.
*Alc’hwez : Australia (abaoe 1912)
=== [[Timbroù Aostralia ar C’hornaoueg|Aostralia ar C’hornaoueg]] ===
[[File:Western Australia 1 penny Revenue stamp.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1826-1900). Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901.
*Alc’hwez : Western Australia (1854-1912)
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]
=== [[Timbroù Aostralia ar Su|Aostralia ar Su]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1836-1900). Ezel eus Kengevredad Aostralia abaoe 1901.
*Alc’hwez : South Australia (1855-1912)
*Pennad kar : [[Timbroù Aostralia]]
=== [[Timbroù Aostria|Aostria]] ===
*Statud : Tiriad an Impaleriezh Aostria-Hungaria betek 1918. Republik [[Aostria]] (1918-1938). Lodenn eus Alamagn (1938-1945). Aloubadeg gant ar Rouantelezh-Unanet, ar Stadoù-Unanet ha Bro-C’hall (1945) Republik Aostria abaoe 1945.
* Alc’hwez :
** KKpost-stempel (1850)
** Poltred an impalaer (1867-1880)
** Kais. Königl. Oesterr. Post (1883-1906)
** Kaiserliche königliche österreichische Post (1908-1917)
** Timbroù Aostria dreistmoullet gant “Deutsch österreich” (1918-1919)
** Deutsch österreich (1919-1921)
** Österreich (1921-1937 ha 1945)
** Timbroù Alamagn (IIIde Reich) (1938-1945)
** Timbroù Alamagn – Melestradurezh Kevredidi an Eil Brezel-bed (1945)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet gant “Österreich” (1945)
** Republik Österreich (1945-2001)
** Österreich (abaoe 2002)
=== [[Timbroù Aostria-Hungaria|Aostria-Hungaria]] ===
*Statud : Unvaniezh [[Aostria]] ha [[Hungaria]] (1867-1918) dindan beli un impalaer. Melestradurezhioù postel disheñvel nemet melestradurezh an armeoù : ''Kaiserliche und Koenigliche Feldpost'' (= Postoù impalaerel ha roueel ar brezeliadennoù)
*Alc’hwez :
** Timbroù [[Bosnia-Herzegovina]] dreistmoullet '''K.U.K. FELDPOST''' (1915)
** K.U.K. Feldpost (1915-1918)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Aostria]] [[Timbroù Hungaria]]
=== [[Timbroù Arad|Arad]] ===
*Statud : Kêr eus [[Transilvania]] aloubet gant arme Bro-C’hall e 1919. Staget ouzh [[Roumania]] e 1920.
*Alc’hwez : Timbroù [[Hungaria]] dreistmoullet gant <small>Occupation française</small> (1919).
=== [[Timbroù Arabia Saoudat|Arabia Saoudat]] ===
[[File:50th Anniversary of First Saudi Commemmorative Stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h bet anvet Rouantelezh Nedj ha Hedjaz (1926-1932).
*Alc’hwez :
** Royaume de l'Arabie saoudite (1934-1957)
** S.A.K. (1960-1961)
** Royaume de l'Arabie saoudite (1960-1966)
** Arabie saoudite (1963-1964)
** Kingdom of Saudi Arabia (1965-1971)
** Saudi Arabia (1965-1975)
** Saudi Arabia kingdom (1965-1975)
** SA (1966)
** K.S.A. (1974-1982)
** Skoed-ardamez (gwezenn-palm ha klezeoù kroazet) (abaoe 1982)
=== [[Timbroù Bro warezet Arabia ar Su|Arabia ar Su]] ===
*Statud : Rouantelezh gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet. Staget ouzh Yemen ar Su e 1967.
*Alc’hwez : Federation of South Arabia (1963-1966)
=== [[Timbroù Fiume|(Inizi) Arbe ha Veglia]] ===
*Statud : Inizi eus [[Dalmatia]] aloubet gant soudarded [[Gabriele D'Annunzio]] etre miz Du 1920 ha miz Genver 1921. Anvet [[Rab]] ha [[Krk]] hiriv, staget ouzh [[Kroatia]].
*Alc’hwez : Timbroù [[Fiume]] dreistmoullet gant <small>ARBE</small> pe <small>VEGLIA</small> (1920)
=== [[Timbroù Arc’hantina|Arc’hantina]] ===
[[File:1868 5C Argentina Rivadavia unused Mi20I.jpg|dehou|150px]]
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1853. Kengrevead (1861-1861). Republik abaoe 1862.
*Alc’hwez :
** Confecon Argentina (1858-1861)
** República Argentina (1862-1952 ha 1957 ha 1965-1994)
** Argentina (1952-1965)
** R. Argentina (1967-1968)
** Correo Argentino (1994)
** República Argentina (abaoe 1994)
=== [[Timbroù Armenia|Armenia]] ===
[[File:Stamp of Armenia - 2010 - Colnect 195435 - Day of IndependenceFlag of Armenia.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h (1918-1921). Republik ezel eus an [[Unvaniezh Soviedel]] betek 1992. Republik dizalc’h abaoe 1992.
*Alc’hwez :
** Timbroù Rusia dreistmoullet K 60 K (1919-1921)
** ՀԱՅԱՍՏԱՆՒ [[Armenia]] (1920)
** Հ ա չ ha ՌՈՒԲԼՒ (1921-1923)
** CCCP Timbroù Unvaniezh Soviedel (1923-1992)
** ՀԱՅԱՍՏԱՆ Armenia (abaoe 1992
=== [[Timbroù Stadoù an Arsav-brezel|Stadoù an Arsav-brezel]] ===
*Statud : Emirelezhioù [[Arabia ar Reter]] gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1892-1971) a voe unvanet dindan anv [[Emirelezhioù Arab Unanet]] e 1971
*Alc’hwez : Trucial States (1961)
*Pennad kar : [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet]].
=== [[Timbroù Republik Artsac'h|Republik Artsac'h*]] ===
[[File:Flag of Artsakh 1993 stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad disrannour Azerbaidjan (1991-2023). Anvet ivez Nagorno-Karabac’h. Nann anavezet gant Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Staget ouzh [[Azerbaidjan]] e 2023.
*Alc’hwez (lizherenneg latin hag armeniek) :
** ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ Republic of Mountainous Karabakh (1993-1996 ha 2017-2023)
** ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ (1996-1998)
** Republic of Nagorno-Karabakh (1998-2017)
** ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ REPUBLIC OF ARTSAKH
=== [[Timbroù Aruba|Aruba]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Antilhez Nederlandat (betek 1986). Stad emren e Rouantelezh an [[Izelvroioù]] abaoe 1986.
*Alc’hwez : Aruba (abaoe 1986)
=== [[Timbroù Ascension|(Enez) Ascension]] ===
[[File:Ascension 1938 4p ultramarine Green Mountain.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Tiriad tramor asambles gant [[Saint Helena (enezenn)|Saint Helena]] ha [[Tristan da Cunha]] abaoe 2002.
*Alc’hwez :
** Timbroù Saint-Helena dreistmoullet gant ASCENSION (1922)
** Ascension pe Ascension Island (abaoe 1922)
=== [[Timbroù Asturias ha Leon|Asturiez ha Leon]] ===
*Statud : Rannvroioù emren ar Stad spagnol.
*Alc’hwez : Consejo de Asturias y Leon pe Gobierno General pe Consejo Inter Provincial (1936-1937).
=== [[Timbroù Aunus|Aunus]] ===
*Statud : Kêr eus [[Karelia]] (Rusia) aloubet gant [[Finland]] e 1919.
*Alc’hwez : Aunus (1919)
[[File:Stamps of Azerbaijan, 1997-468.jpg|dehou|300px]]
=== [[Timbroù Azerbaidjan|Azerbaidjan]] ===
* Statud : Stad dizalc’h ezel eus « Republik dizalc’h Kaokaz » (1917-1921). Aloubadeg Unvaniezh Soviedel (1921). Ezel eus [[Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel]] (1922-1992). Stad dizalc’h abaoe 1992.
*Alc’hwez (e lizherennoù latin hag arabek :
** République d'Azerbaïdjan (1919)
** АЗЕРБАЙДЖАН pe АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ (1921-1923)
** CCCP (Timbroù Unvaniezh Soviedel betek 1992)
** Azärbaycan (1992)
**Azərbaycan (abaoe 1992)
=== [[Timbroù Enezeg an Azorez|Enezeg an Azorez]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h Portugal. Emren abaoe 1981.
*Alc’hwez :
** Timbroù Portugal dreistmoullet AÇORES (1868-1895 ha 1911-1932)
** Açores (1898-1911)
** Portugal Açores (abaoe 1980)
== B ==
=== [[Timbroù Baden|Baden]] ===
*Statud : Dugelezh-veur (1803-1918) ezel eus Kengevread Norzh-Alamagn hag eus Impalaeriezh Alamagn. Republik (1918) ezel eus Republik Weimar. Aloubadeg Bro-Frañs e Su Baden (1947-1949). Ul lodenn eus Alamagn abaoe 1949 (Land [[Baden-Wurtemberg]]).
*Alc’hwez :
** Baden Freimarke (1851-1868)
** Timbroù servij : Frei durch ablösung Deustsches Reich (1905)
** Baden (1947-1949)
=== [[Timbroù Bahamas|Bahamas]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1859-1973). Stad dizalc'h abaoe 1973.
*Alc'hwez : Bahamas
=== [[Timbroù Bahawalpour|Bahawalpour]] ===
[[File:Stamp of Bahawalpur - 1948 - Colnect 299932 - Nur Mahal Palace.jpeg|dehou|200 px]]
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[Pakistan]] abaoe 1947.
*Alc’hwez : Bahawalpur (1947-1949)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]], [[Timbroù Pakistan]]
=== [[Timbroù Bahrein|Bahrein]] ===
*Statud : Stad gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1914-1968). Ezel eus Kevread an [[Emirelezhioù Arab Unanet]] (1968-1971). Stad dizalc’h (abaoe 1971). Rouantelezh (abaoe 2002).
*Alc’hwez :
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant « [[Bahrain]] » (1933-1945)
** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet gant « Bahrain » (1948-1960)
** Barhain (1953-1970)
** State of Bahrain (1971-2003)
** Kingdom of Bahrain (abaoe 2003)
*Pennad kar: [[Timbroù an Emirelezhioù Arab Unanet]]
=== [[Timbroù Bamra|Bâmra]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :
** Bamra (1889)
** Bamra State (1890-1891)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]]
=== [[Timbroù Bangladesh|Bangladesh]] ===
*Statud : Ul lodenn eus trevadenn Indez Breizh-Veur betek 1947. Ul lodenn eus Stad [[Pakistan]] etre 1947 ha 1971 dindan anv “Pakistan ar Reter”. Ur Stad dizalc’h abaoe 1971.
*Alc’hwez :
** Bangla desh (1971)
** Bangladesh (abaoe 1972)
[[File:Stamp Barbados 1899 2p.jpg|dehou|150px]]
=== [[Timbroù Bangkok|Bangkok]] ===
*Statud : Keoded [[Thailand]]. Burev-post ar Rouantelezh-Unanet.
*Alc’hwez : Timbroù [[Malaka]] dreistmoullet gant al lizherenn « B » (1885)
=== [[Timbroù Barbados|Barbados]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (betek 1961). Emrenezereh (1961-1966). Stad dizalc’h abaoe 1966. Republik abaoe 2021.
*Alc’hwez : Barbados (abaoe 1852)
=== [[Timbroù Barbuda|Barbuda]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1859-1959), tiriad-suj [[Antigua]]. Ezel eus [[Kevread Indez ar C’hornaoueg]] (1958-1962). Tiriad kenstaget ouzh ar Rouantelezh-Unanet (1967-1981) gant Antigua. Emrenerezh (1976-1981) Stad dizalc’h gant enez Antigua (abaoe 1981) dindan anv [[Antigua-ha-Barbuda]].
*Alc’hwez :
** Timbroù Antilhez Bihanañ saoz (‘’’Leeward Islands’’’ e saozneg) dreistmoullet <small>BARBUDA </small>(1922)
** Timbroù Antigua hep meneg (1924-1968)
** Barbuda (1968-1981) pe timbroù Antigua dreistmoullet « Barbuda » (1973-2000).
=== [[Timbroù Barcelona|Barcelona]] ===
*Statud : Kêrbenn [[Katalonia]]. Timbroù lec’hel a ranke bezañ peget e-kichen re Spagn.
*Alc’hwez : Ayuntamiento de Barcelona (1929-1945)
=== [[Timbroù Barwani|Barwani]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Barwani State (1921-1938)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]], [[Timbroù India]]
=== [[Timbroù Basoutoland|Basoutoland]] ===
[[File:1959 Basutoland National Council stamps.jpg|dehou|500px]]
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1868-1965). Emrenerezh (1965-1966). Stad dizalc’h dindan anv [[Lesotho]] e 1966.
*Alc’hwez :
** Basutoland (1933-1966)
** Basutoland Lesotho (1965)
=== [[Timbroù Batoum|Batoum]] ===
*Statud : Kêr eus [[Jorjia]] aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet (1919-1920)
*Alc’hwez :
**Батумckаа почта (1919)
** Timbr 1919 dreistmoullet gant <small>BRITISH OCCUPATION</small> (1919)
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant <small>БАТУМЪ BRITISH OCCUPATION OБЛ</small> (1920)
=== [[Timbroù Bavaria|Bavaria]] ===
*Statud : Rouantelezh (1806-1918) ezel eus [[Kengevredad ar Roen]] (1806-1813), hag eus Impalaeriezh Alamagn (1870-1918). Republik (1918) ezel eus [[Republik Weimar]]. Aloubet gant armeoù ar [[Stadoù-Unanet]] e 1945. Ul lodenn eus Alamagn abaoe 1949 (Land Bavaria).
*Alc’hwez :
** Bayern (1849-1916 ha 1920)
** Timbroù Bavaria dreistmoullet Volkstaat Bayern pe Freistaat Bayern (1919).
** Timbroù Bavaria dresitmoullet Deutsches Reich
** Timbroù-servij dreistmoullet gant al lizherenn E (1908) pe toullouigoù e stumm E (1912).
*Pennad kar : [[Timbroù Alamagn]]
=== [[Timbroù Bechuanaland|Bechuanaland]] ===
[[File:1960 6d Bechuanaland Protectorate stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1888-1964). Bro emren (1965). Stad dizalc’h e 1966 dindan anv [[Botswana]].
*Alc’hwez :
** Timbroù Bechuanaland dreistmoullet Protectorate (1888)
** Timbroù Kab ar Spi mat dreistmoullet gant “Bechuanaland Protectorate” (1889)
** Timbroù Transavaal dreistmoullet gant “Bechuanaland Protectorate” (1889)
** Timbroù ar Rouantelezh-Unanet dreistmoullet gant “Bechuanaland Protectorate” (1898-1926)
** Bechuanaland Protectorate (1932-1964)
** [[Bechuanaland]] (1965)
*Pennad kar [[Timbroù Botswana]]
=== [[Timbroù Bechuanaland saoz|Bechuanaland saoz]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Staget e voe ar rann su ouzh trevadenn [[Kab ar Spi Mat]] e miz Du 1895.
*Alc’hwez :
** Timbroù Kab ar Spi mat dreistmoullet gant ‘’’British Bechuanaland’’’ (1886-1897)
** Timbroù Kab ar Spi mat dreistmoullet gant “British Bechuanaland Postage and Revenue” (1886-1897)
*Pennad kar : [[Timbroù Kab ar Spi Mat]]
=== [[Timbroù Belarus|Belarus (Bielorusia)]] ===
[[File:Stamp of Belarus - 2003 - Colnect 281025 - The poster.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Republik dizalc’h (1918-1922) dindan anv “Rusia Gwenn” pe [[Rutenia]]. Ezel eus [[Unvaniezh Soviedel]] (1922-1992). Stad dizalc’h (abaoe 1992).
*Alc’hwez :
** ACOБHbI ATPAД БHP (1920) (БHP = pennlizherennoù Belarossia Narodnaia Respoublika).
** CCCP Timbroù an Unvaniezh Soviedel (1922-1992)
** Беларусь Belarus (abaoe 1992)
=== [[Timbroù Belize|Belize]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv [[Honduras Breizh-Veur]] (1866-1964). Bro emren (1964-1981) ha dizalc’h abaoe 1981.
*Alc’hwez :
** Timbroù Honduras Breizh-Veur dreistmoullet gant « [[Belize]] » (1973-1974)
** Belize (abaoe 1974)
*Pennad kar :[[Timbroù Honduras Breizh-Veur]]
=== [[Timbroù Belize|Inizi (Cayes) Belize]] ===
*Statud : Tiriad-suj Belize.
*Alc’hwez : Cayes of Belize (1984-1985)
[[File:Timbre du Grand Orient de Belgique, datant de 1982..png|dehou|200px]]
=== [[Timbroù Belgia|Belgia]] ===
*Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh) abaoe 1831.
*Alc’hwez (e flandrezeg ha galleg) :
** Poltred ar roue (1849-1866)
** Skoed-ardamez (1866-1867)
** Belgique (1869-1891)
** Belgique Belgie (1893-1943)
** [[Belgique]] België (abaoe 1943)
=== [[Timbroù Cyrenaica|Benghazi]] ===
*Statud : Porzh eus [[Libia]] ([[Cyrenaica]]) dindan dalc’h Italia.
*Alc’hwez : Timbroù Italia dreistmoullet gant <small>BENGASI</small> (1901 ha 1911)
*Pennad kar : [[Timbroù Cyrenaica]]
=== [[Timbroù Benin|Benin]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Frañs (18502-1958) ezel eus Afrika ar C’hornaoueg c’hall dindan anv [[Dahomey]]. Stad emren (1958-1960) ha dizalc’h abaoe 1960.
*Alc’hwez :
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet <small>BENIN</small> (1892-1894)
** Golfe de Bénin (1893)
** Benin pe Bénin (1892-1894)
** Timbroù Afrika ar C’hornaoueg C’hall (1944-1960)
** Timbroù Dahomey (1960-1975)
** République populaire du Bénin (1976-1990)
** République du Bénin (abaoe 1990)
*Pennad kar [[Timbroù Dahomey]]
=== [[Timbroù Bergedorf|Bergedorf]] ===
*Statud : Kêr-dieub, ezel Kengevread alaman (1815-1866) ha Kengevread Norzh Alamagn (1867-1871). Staget ouzh Kêr Hambourg e miz Ebrel 1938.
*Alc’hwez : Bergedorf (1861)
=== [[Timbroù Berlin ar C’hornôg|Berlin ar C’hornôg]] ===
[[File:Stamps of Germany (Berlin) 1987, MiNr 775.jpg|dehou|200 px]]
*Statud : Lodenn eus kerbenn Alamagn aloubet gant armeoù ar Rouantelezh-Unanet, ar Stadoù Unanet ha Bro-C’hall goude an Eil Brezel-Bed. Ez-ofisiel, rannvro (Land) eus Alamagn ar C’hornaoueg (1949-1991). Kenteuzet gant Berlin ar Reter e 1990.
*Alc’hwez :
** Timbroù tachennoù an Tritiriad dreistmoullet gant BERLIN (1948 ha 1949)
** Deutsche post (1946-1954)
** Deutsche Post Berlin (1952-1954)
** Deutsche Bundespost [[Berlin]] (1955-1990)
=== [[Timbroù Berlin ar Reter|Berlin ar Reter]] ===
*Statud : Lodenn eus kerbenn Alamagn aloubet gant an Arme soviedel goude an Eil Brezel-Bed. Kerbenn Alamagn ar Reter (1949-1990). Kenteuzet gant Berlin ar C’hornaoueg e 1990.
*Alc’hwez : Stadt Berlin (1945)
*Pennad kar : [[Timbroù Alamagn ar Reter]]
=== [[Timbroù Bermuda|Bermuda]] ===
[[File:Stamp Bermuda 1936 2.5p.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn (1612-1968) ar Rouantelezh-Unanet. Emrenerezh (1968-2004). Tiriad tramor abaoe 2004.
*Alc’hwez : Bermuda (abaoe 1860)
=== [[Timbroù Bhopal|Bhopal]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :
** HH Nawab Shah Jahan (1876-1903)
** HH Nawab Sultan Jahan (1876-1903)
** Bhopal State (1908)
=== [[Timbroù Bhor|Bhor]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :
** Lizherennoù hindiek (1879)
** Bhor State (1901)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]], [[Timbroù India]]
=== [[Timbroù Bhoutan|Bhoutan]] ===
*Statud : Rouantelezh. Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1910-1949) ha gant India (1949-1971). Dizalc’h abaoe 1971.
*Alc’hwez : Bhutan (abaoe 1954)
=== [[Timbroù Biafra|Biafra]] ===
*Statud : Tiriad disrannour eus [[Nijeria]] (1967-1970). Nann anavezet gant darn-vrasañ Stadoù an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]].
*Alc’hwez :
** Biafra (1968)
** Republic of [[Biafra]] (1968-1969)
**Timbroù Nijeria dreistmoullet gant <small>SOVEREIGN BIAFRA</small> (1968)
*Pennad kar : [[Timbroù Nijeria]]
=== [[Timbroù Bijawar|Bijawar]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Bijwawar State (1935-1937)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]], [[Timbroù India]]
=== [[Timbroù Birmania (Myanmar)|Birmania (Myanmar)]] ===
*Statud : Ul lodenn eus Indez Breizh-Veur (1855-1937). Dominion ar Rouantelezh-Unanet (1937-1948). Aloubadeg Japan (1942-1944). Melestradurezh Lu Breizh-Veur (1945). Stad dizalc’h abaoe 1948, adanvet Unvaniezh [[Myanmar]] e 1990.
*Alc’hwez :
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet “Burma” (1937)
** Burma
** Timbroù Birmania dresitmoullet gant MILY ADM (1945)
** Timbroù Birmania dresitmoullet gant skeudennet ur paun (Lu dieubidigezh BIrmania) (1942)
** ビルマ州 (Stad Birmania e japaneg) (1942-1944)
** Union of Burma (lizherennoù latin ha birmanek) (1948-1974 ha 1989)
** Socialist republic of the union of Burma (1974-1989)
** Union of Myanmar (abaoe 1990)
=== [[Timbroù Bohemia ha Moravia|Bohemia ha Moravia]] ===
*Statud : “Bro-warezet” gant Alamagn (1939-1945). Ul lodenn eus [[Tchekoslovakia]] a-raok ha goude an [[Eil Brezel-bed]].
* Alc’hwez :
** Timbroù Tchekoslovakia dreistmoullet BÖHMEN u. MÄHREN (1939)
** Böhmen und Mähren Cechy a Morava (1939-1942)
** Deutsches Reich Böhmen und Mähren Cechy a Morava (1942-1943)
** Grossdeutsches Reich Böhmen und Mähren Cechy a Morava (1943-1944)
=== [[Timbroù Bolivia|Bolivia]] ===
[[File:Stamp of Bolivia - 1930 - Colnect 223085 - Map of Bolivia.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1867.
*Alc’hwez :
** Transacciones sociales Bolivia (1870)
** Correos Bolivia contrados (1867-1868)
** Republica boliviana (1912-1930)
** [[Bolivia]] (1957-1971)
** Correos de Bolivia (1867-1957) hag abaoe 1971
=== [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Bophuthatswana]] ===
*Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h hervez Gouarnamant Suafrika, nann-anavezet gant an [[Aozadur ar Broadoù Unanet|A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994.
*Alc’hwez : Bophutatswana (1977-1994)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Suafrika]] [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]
=== [[Timbroù Borneo an Norzh|Borneo an Norzh]] ===
*Statud : Dindan melestradurezh ur gompagnunezh prevez (1883-1893). Bro warerezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1901-1948). Aloubadeg ar Japan (1943-1945). Melestradurezh Lu Breizh-Veur (1948-1964). Ezel eus Kevread Stadoù Malaizia (abaoe 1964).
*Alc’hwez :
** North Postage Borneo pe North Borneo (1883-1886)
** British North Borneo (1886-1892)
** (The) State of North [[Borneo]] (1894-1895)
** State of North Borneo (lizherennoù latin, sinaek ha malaiziek (1897-1901 ha 1909-1941)
** Timbroù Borneo dreistmoullet <small>BRITISH PROTECTORATE</small> (1901-1912)
** Aloubadeg Japan : lizherennoù Japanek 北ボルネオ (1943-1945)
** Timbroù dreistmoullet gant B.M.A. (= British Military Administration (1945)
** Timbroù dreistmoullet gant tresadenn-arouez ar monarkiezh (1947)
** North Borneo (1948-1963)
=== [[Timbroù Bosnia ha Herzegovina|Bosnia ha Herzegovina]] ===
[[File:Stamp Bosnia 1912 3h.jpg|dehou|200px]]
* Statud : Ul lodenn eus an impalaeriezh ottoman (1863-1878). Ul lodenn eus an impalaeriezh Aostria-Hungaria (1878-1918). Ul lodenn eus Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1929) ha Rouantelezh Yougoslavia (1929-1941). Aloubadeg Alamagn e 1941. Dindan dalc’h Stad Kroatia (1941-1945). Ul lodenn eus [[Republik Kevreadel Sokialour Yougoslavia]] (1945-1992). Brezel diabarzh (1992-1995). Stad dizalc’h ha kevreadel (abaoe 2005) dindan anv Republik Bosnia ha Herzegovina gant teir framm : [[Kevread Bosnia ha Herzegovina]], [[tiriad Brčko]] ha [[Republik Srpska]].
*Alc’hwez :
**Skoed-ardamez an Impalaeriezh Aostria-Hungaria (1879-1900)
** Bosnien-Herzgowina (1906-1912)
** K.u.K. Militärpost Bosnien Herzegowina (1912-1918)
** Timbroù Rouantelezh Serbed, Kroated ha Slovened (1918-1929)
** Timbroù Rouantelezh Yougoslavia (1929-1941)
** Timbroù Kroatia (1941-1945)
** Timbroù Republik Yougoslavia (1945-1992)
** Republika Bosna i Hercegovina (abaoe 1993)
*Pennad kar : [[Timbroù Yougoslavia]]
=== [[Timbroù Bosnia - Herceg Bosna|Bosnia - Herceg Bosna]] ===
*Statud : Tiriad emren savet gant ar Groated e [[Bosnia ha Herzegovina]] etre 1992 ha 1996. Kenteuzet e Kevread Bosnia-ha-Herzegovina e 1996.
*Alc’hwez :
** Republika Bosna I Hercegovina Herceg Bosna (1993)
** Hrvatska Republika Herceg Bosna - Bosna I Hercegovina (1993-1994)
** H.R. Herceg Bosna - Bosna I Hercegovina (1994-1997)
** Bosna i Hercegovina (abaoe 1997)
=== [[Timbroù Bosnia - Republik Srpska|Bosnia - Republik Srpska]] ===
*Statud : Tiriad emren savet gant ar Serbed e [[Bosnia ha Herzegovina]] e 1992, anvet “Republik Serbed eus Bosnia ha Herzegovina”(1992 ) ha “Republik Srpska“ (abaoe 1992). Ul lodenn eus Stad Bosnia-ha-Herzegovina.
*Alc’hwez :
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant « Република Српска » (1992)
** Република Српска (1993)
** Република Српска hag skoed-ardamez (1994-2005)
** Босна и Херцеговина - Република Српска (abaoe 2005)
=== [[Timbroù Botswana|Botswana]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv Bechuanaland (1885-1965). Stad dizalc’h abaoe 1966.
* Alc’hwez :
** Timbroù Bechuanaland dreistmoullet gant <small>REPUBLIC OF BOTSWANA</small> (1966)
** Botswana
*Pennad kar : [[Timbroù Bechuanaland]]
=== [[Timbroù Bouchir|Bouchir]] ===
*Statud : Porzh eus [[Persia]] (Iran), aloubet gant ar Rouantelezh-Unanet e 1915.
*Alc'hwez : Timbroù Persia dreistmoullet gant "BUSHIRE Under British Occupation".
*Pennad kar : [[Timbroù Iran (Persia)]]
=== [[Timbroù Brazil|Brazil]] ===
[[File:Flags of Brazil on stamps (1968).jpg|dehou|200px]]
*Statud : Impalaeriezh (1822-1889). Republik (abaoe 1889).
*Alc’hwez :
** Sifroù bras hep meneg ar vro (1843-1861)
** Brazil (1866-1888 ha 1906-1917)
** E.U. do Brazil (1889-1906)
** Estados Unidos Brazil (1894-1904)
** Brasil (abaoe 1917)
*Postoù dre-nij :
*Kompagnunezh Condor
** Syndicato condor (1927-1930)
** Timbroù dreistmoullet gant « Graf Zeppelin » (1930)
*Kompagnunezh E.T.A. (« Empreza de Transportes Aereos »)
** EAT Brasil (1929)
*Kompagnunezh Varig (“Viacaos Aereos Rio Grande do Sul”)
** Timbroù dreistmoullet gant <small>VARIG</small> (1927-1931)
** Varig (1931-1934)
** Burevioù estren e Brazil : Bahia, Pernambouc ha Rio de Janeiro
** Burevioù ar Rouantelezh-Unanet : timbroù Bro-Saoz gant kachedoù « C81 », « C82 » ha « C83 » (1866-1874)
** Burevioù Bro-C’hall : timbroù Bro-C’hall gant ur c’hached e stumm ul lankell (1860)
=== [[Timbroù Brunei|Brunei]] ===
[[File:Brunei Coronation (1).jpg|dehou|200px]]
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1906-1959). Aloubadeg Japan (1942-1944). Bro emren (1959-1984). Sultanelezh dizalc’h (abaoe 1984).
*Alc’hwez :
** Timbroù Labuan dreistmoullet Brunei (1906)
** Brunei (1906-1984)
** Timbroù dreistmoullet gant letrennoù japaneg (1942-1944)
** Brunei Darussalam (abaoe 1984).
=== [[Timbroù Brunswick|Brunswick]] ===
*Statud : Dugelezh (1818-1870). Ezel eus Kengevread Norzh-Alamagn (1867-1870). Staget ouzh Alamagn e 1870.
*Alc’hwez : Braunschweig (1852-1866)
=== [[Timbroù Brunswick-Nevez|Brunswick-Nevez]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1784-1867). Ur proviñs eus Kanada baoe 1867.
*Alc’hwez : New Brunswick (1851-1861)
=== [[Timbroù Buenos Aires|Buenos Aires]] ===
*Statud : Stad Arc’hantina chomet er-maez Kenkevread Arc’hantina etre 1855 ha 1860. Proviñs Arc’hantina (aboe 1860).
*Alc’hwez : Correos Buenos Aires (1858-1862)
=== [[Timbroù Bulgaria|Bulgaria]] ===
[[File:Stamps of Bulgaria,1935-Balkan Cup.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Lodenn eus an impalaeriezh otoman (betek 1879). Priñselezh (1879-1909). Rouantelezh (1909-1944). Republik Poblel (1944-1989). Republik (abaoe 1989).
*Alc’hwez :
** БЪЛГАРСКА ПОЩА (1879-1910)
**БЪЛГАРИЯ (1911-1937 ha 1946)
** BULGARIE БЪЛГАРИЯ (1938)
** ЦАРСТВО БЪЛГАРИЯ (1937-1944)
** Bulgaria (1944-1946)
**НАРОДНА РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ (1946)
** РЕПУБЛИКА БЪЛГАРИЯ pe « Republika Bulgaria » (1948)
** H.P. БЪЛГАРИЯ (1949-1962 ha 1971-1988)
** H.P. БЪЛГАРИЯ pe N.R. BULGARIA (1962-1967)
** БЪЛГАРИЯ pe Bulgaria (1967)
** БЪЛГАРИЯ Bulgaria (abaoe 1989)
=== [[Timbroù Bundi|Bundi]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :
** Lizherennoù hindiek (1894-1930)
** Bundi State (1941-1947)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]]
=== [[Timbroù Burkina Faso|Burkina Faso]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Chall dindan anv « Volta Uhel » (1921-1946), tiriad tramor Bro-C’hall (1946-1958) hag Republik emren (1958-1960). Dont a ra da vezañ dizalc’h e 1960. Adanvet e voe [[Burkina Faso]] e 1984.
*Alc’hwez :
** République de Haute-Volta (1959-1984)
** Burkina Faso (abaoe 1984)
*Pennad kar : [[Timbroù Volta-Uhel]]
=== [[Timbroù Burundi|Burundi]] ===
[[File:1970 Stamp Burundi Waldecker 1937.png|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn Bro-Alamagn dindan anv [[Afrika ar reter alaman]] (1903-1916). Aloubadeg Bro-Veljia (1916-1922). Bro e fiziadur Beljia dindan anv Ruanda-Urundi (1922-1961). Stad dizalc’h : rouantelezh (1962-1966) ha republik (abaoe 1966).
*Alc’hwez :
** Timbroù Ruanda-Urundi dreistmoullet gant « Royaume du Burundi » (1962)
** Royaume du Burundi (1962-1966)
** Timbroù dreistmoullet gant « République du Burundi » (1967)
** République du Burundi (abaoe 1967)
*Pennad kar : [[Timbroù Ruanda-Urundi]]
=== [[Timbroù Busahir|Busahir]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Bussahir State (1895-1906)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]]
== C ==
=== [[Timbroù Campione|Campione]] ===
*Statud : Ur gumun eus Italia enklozet e [[Suis]] eo [[Campione d’Italia|Campione]].
*Alc’hwez : R.R. Poste Italiane Comune di Campione (1944)
=== [[Timbroù Sina - Burevioù gall|Canton]] ===
*Statud : Burevioù-post Indez-Sina (trevadenn c’hall) e [[Sina]] (1901-1922). Anvet eo Guangzhou Canton hiriv.
*Alc’hwez : Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant <small>CANTON</small> 州 廣 (1903-1919)
*Pennad kar : [[Timbroù Indez-Sina c'hall]]
=== [[Timbroù Inizi Cayman|Inizi Cayman]] ===
[[File:1950 one farthing Cayman Island postage stamp.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Trevadenn Breizh-Veur ha tiriad-suj Jamaïka betek 1962. Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1962- Tiriad tramor ar Rouantelezh-Unanet (''British Overseas Territory'') abaoe 2002.
*Alc’hwez : Cayman Islands (abaoe 1901)
=== [[Timbroù Sri Lanka (Ceylan|Ceylan (Sri Lanka)]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1802-1947). Dominion (1947-1972). Stad dizalc’h dindan anv [[Sri Lanka]] abaoe 1972.
*Alc’hwez : Ceylon (1855-1972)
=== [[Timbroù Stadoù emren Suafrika|Ciskei]] ===
*Statud : Tiriad (lesanvet Bantoustan) a voe dizalc’h (e 1981) hervez Gouarnamant Suafrika, nann-anavezet gant an [[A.B.U.]]. Kendeuzet e SuAfrika e miz Ebrel 1994.
*Alc’hwez : Ciskei (1981-1994)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Suafrika]] [[Timbroù Stadoù emren Suafrika]]
=== [[Inizi Cocos|Inizi Cocos (Keeling)]] ===
*Statud : Tiriad-suj Aostralia abaoe 1955.
*Alc’hwez : Cocos (Keeling) Islands (abaoe 1963)
=== [[Timbroù Inizi Cook|Inizi Cook]] ===
[[File:York hercegnője 1926.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1888-1900). Dindan dalc’h Zeland Nevez (1900-1960). Emrenerezh (1960-1965). Stad dizalc’h abaoe 1965.
*Alc’hwez : Cook islands (abaoe 1892)
=== [[Timbroù Cordoba|Cordoba]] ===
*Statud : Rannvro Arc’hantina.
*Alc’hwez :
** Córdoba (1858)
** Telégrafos provinciales (1891)
=== [[Timbroù Corrientes|Corrientes]] ===
*Statud : Rannvro Arc’hantina.
*Alc’hwez : Corrientes (1856-1877)
=== [[Timbroù Costa Rica|Costa Rica]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1821.
*Alc’hwez :
** Costa Rica (abaoe 1862)
** Postoù lec’hel : timbroù dreistmoullet gant [[Guanacaste]] (1885-1892)
=== [[Timbroù Curaçao|Curaçao]] ===
*Statud : Stad emren e Rouantelezh an Izelvroioù abaoe 1986. Ul lodenn eus an [[Antilhez Nederlandat]] betek 2010.
*Alc’hwez : [[Kòrsou|Curaçao]] (abaoe 2010)
=== [[Timbroù Cyrenaica|Cyrenaica]] ===
*Statud : Trevadenn Italia (1923-1950). Aloubadeg ar Rouantelezh-Unanet (1949-1951). Ul lodenn eus Stad [[Libia]] (abaoe 1951).
* Alc’hwez :
** Timbroù Italia dreistmoullet <small>CIRENAICA</small> (1923-1926 ha 1930)
** Timbroù Italia dreistmoullet « Cirenaica » (1926 ha 1926 ha 1930)
** Cirenaica (1928 1930 ha 1934)
** Cyrenaica pe Posts of Cyrenaica (1949)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Libia]]
== CH ==
=== [[Timbroù Chambâ|Chambâ]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :
** Timbroù India Breizh-Veur dreistmoullet gant <small>CHAMBA STATE</small> (1886-1939)
** Timbroù India Breizh-Veur dreistmoullet gant <small>CHAMBA</small> (1939-1948)
=== [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Charjah]] ===
[[File:Sharjah-expo70 stamp.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Emirelezh gwarezet gant Breizh Veur (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus Stad an [[Emirelezhioù Arab Unanet]] abaoe 1968.
*Alc’hwez :
** Sharjah and dependencies gant al lizherenneg latin hag arabek (1963)
** Sharjah and dependencies (Trucial states) (1964)
** Government of Sharjah and its dependencies (1965)
** Sharjah (1965-1972)
=== [[Timbroù Charkhârî|Charkhâri]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Charkhari State (1896-1946)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]]
=== [[Timbroù Chile|Chile]] ===
[[File:Centenario chile 5 centavos.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1810.
*Alc’hwez :
** Chile Correos (1853-1927)
** Chile (1927-1930)
** Correos de Chile (1930-1975)
** CHILE pe Chile Correos (abaoe 1975)
=== [[Timbroù Enez Christmas|Enez Christmas]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1888-1958). Aloubadeg Bro-Japan (1942-1945). Tiriad Aostralia (abaoe 1958)
*Alc’hwez :
** Christmas island Australia (1958)
** Christmas island (1963-1968)
** Christmas island Indian Ocean (1968-1993)
** Christmas island Australia (abaoe 1993)
== C'H ==
== D ==
=== [[Timbroù Benin|Dahomey (Benin)]] ===
*Statud : Statud : Trevadenn Bro-Frañs (1852-1958) ezel eus Afrika ar C’hornaoueg. Stad emren (1958-1960) ha dizalc’h abaoe 1960 dindan anv Benin.
*Alc’hwez :
** Dahomey et dépendances (1899-1905)
** Dahomey (1906-1944)
** Timbroù Afrika ar C’hornaoueg C’hall (1944-1960)
** République du Dahomey (1960-1975)
*Pennad kar : [[Timbroù Benin]]
=== [[Timbroù Danemark|Danmark]] ===
[[File:Stamp Denmark 1907 50o.jpg|dehou|200px]]
* Statud : Stad dizalc’h (rouantelezh).
*Alc’hwez :
** KGL FRM (ha kurunenn) (1854-1864)
** Danmark (abaoe 1870)
=== [[Timbroù Danzig|Danzig]] ===
*Statud : Kêr-stad e Prusia ar C’hornog dindan dalc’h [[Kevredigezh ar Broadoù]] e 1920. Aloubet gant Alamagn e 1939 ha staget ouzh an IIIde Reich (1939-1945). Staget ouzh Polonia e 1945 dindan anv Gdańsk.
*Alc’hwez :
** Timbroù Alamagn dreistmoulet Danzig (1920)
** Freie Stadt Danzig (1920-1939)
*Burevioù Polonia :
** Timbroù Polonia dreistmoullet gant <small>PORT GDANSK</small> (1925-1936)
** Poczta Polska Port Gdansk (1938)
=== [[Timbroù Datia|Datia]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez : Duttia State (1893-1919)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]]
=== [[Timbroù Gres - Burevioù gall|Dedeagh]] ===
* Statud : Porzh an Impalaeriezh Otoman. Staget ouzh Bro-C’hres e 1914, anvet [[Aleksandroupolis]] bremañ.
*Alc’hwez :
** Timbroù gall dreistmoullet gant “Dédéagh” (1893-1900)
** Dédéagh (1902-1911)
** Timbroù Bulgaria dreistmoullet gant ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔIOIKHΣIΣ ΔEΔEAΓATΣ ΔEKA ΔEΠTA (1913)
[[File:1900ca 1a Dhar Yv7b Mi7b violett.jpg|dehou|150px]]
=== [[Timbroù Dhâr|Dhâr]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
* Alc’hwez : Lizherennoù hindieg (1898-1900)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]] [[Timbroù India]]
=== [[Timbroù Diego-Suárez |Diego-Suárez]] ===
*Statud : Porzh e hanternoz Madagakar, trevadenn Bro-C’hall (1885-1960).
*Alc’hwez :
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet “15” (1890)
** Diego-Suarez Republique Française” (1890)
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet <small> 1891 DIEGO-SUAREZ</small> (1891)
** Diégo-Suarez & Dépendances (1892)
=== [[Timbroù Djibouti|Djibouti]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall dindan anv «Aod c'hall ar Somalianed » (1896-1967), ha « Tiriad gall pobloù Afar hag Issa » (1967-1977). Republik dizalc’h abaoe 1977.
*Alc’hwez :
** Timbroù « Territoire des Afars et des Issas » dreistmoullet gant <small>REPUBLIQUE DE DJIBOUTI </small> (1977)
** Republique de Djibouti (abaoe 1977) gant al lizherenneg latin hag arabeg.
** Pennadoù kar : [[Timbroù Aod c’hall ar Somalianed]] [[Timbroù Tiriad gall pobloù Afar hag Issa]].
=== [[Timbroù Dominika|Dominika]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1763-1968). Stad gevredet (1968-1978). Stad dizalc’h (abaoe 1978).
*Alc’hwez :
** [[Dominika (bro)|Dominica]] (1874-1978)
** Commonwealth of Dominica (abaoe 1979)
[[File:1900 stamp of Dominican Republic.jpg|dehou|250px]]
=== [[Timbroù Republik Dominikan|Republik Dominikan]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1844.
*Alc’hwez :
** Skoed-ardamez (1865-1874)
** Republica Dominicana (abaoe 1879)
=== [[Timbroù an Douar-Nevez|Douar-Nevez]] ===
*Statud : Dominion ar Rouanteleh-Unanet (1917-1949). Ezel eus [[Stad kevreadel Kanada]] abaoe 1949.
*Alc’hwez :
** St. John's Newfoundland ha Newfoundland (1857-1862)
** Newfoundland (1862-1949)
=== [[Timbroù Dubai|Dubai]] ===
*Statud : Bro warezet gant Breizh Veur (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus Stad an [[Emirelezhioù Arab Unanet]] abaoe 1968.
*Alc’hwez : Dubaï (1964-1972)
=== [[Timbroù Dungarpour|Dungarpour]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet Ul lodenn eus Republik [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :
** Dungrapur State (1923-1943)
** Dungarpur (1943-1946)
== E ==
=== [[Timbroù Egipt|Egipt]] ===
*Statud : Ul lodenn eus an Impalaerieh ottoman betek 1922. Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1915-1936). Stad dizalc’h abaoe 1936. Republik abaoe 1953. Unvanet gant [[Siria]] e savas ar Republik Arab Unvan (1958-1961)
[[File:Egypt stamp Tomb of aggressors (1957), Saladin.jpg|dehou|300px]]
*Alc’hwez (lizherennoù latin hag arabek) :
** Skeudenn ar Sfins ha testenn en arabeg (1866)
** Poste Khedevie e Giziane (1872-1875)
** Postes égyptiennes (1879-1906)
** Egypt Postage (1914-1922)
** Poltred ar roue (1923-1924)
** Royaume d'Égypte pe Egypte pe Postes d’Egypte (1925-1956)
** République d’Égypte (1954)
** Egypt (1957-1958)
** United Arab Republic pe UAR pe UAR Egypt (1958-1971)
** A.R. Egypt (1971-1975)
** Egypt (abaoe 1976)
=== [[Timbroù Egipt - Burevioù gall|Egipt – Burevioù gall]] ===
*Statud : Burevioù-post Bro-C’hall digor abaoe 1930 e kêrioù [[Aleksandria]], [[Porzh Saïd]]
*Alc’hwez :
** Timbroù gall dreistmoullet <small>ALEXANDRIE</small> (1899-1930)
** Timbroù gall dreistmoullet <small>PORT-SAÏD</small> (1889-1930)
=== [[Timbroù Ekuador|Ekuador]] ===
*Statud : Stad dizalc’h (Republik) abaoe 1822.
*Alc’hwez : Ecuador pe Correos del Ecuador (abaoe 1822)
=== [[Timbroù Elobey, Annobón ha Corrisco|Inizi Elobey, Annobón ha Corisco]] ===
*Statud : Trevadenn Spagn staget ouzh [[Ginea Spagn]] (1909-1959) ha [[Rio Muni]] (1960-1968). Ul lodenn eus [[Ginea ar C’heheder]] abaoe 1968.
*Alc’hwez :
** Annobón, Corisco y Elobey (1903-1908)
** Territorios Españoles del Africa Occidentale (1909)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Rio Muni]] [[Timbroù Ginea spagnol]] [[Timbroù Ginea ar C’heheder]]
=== [[Timbroù Elzas ha Loren|Elzas ha Loren]] ===
*Statud : Rannvroioù Bro-C’hall betek 1871. Aloubadeg Alamagn. Staget ouzh Impalaeriezh alaman (1871-1918). Adstaget ouzh Bro-C’hall (1918-1940). Aloubadeg Alamagn. Staget ouzh IIIde Reich alaman (1940-1944). Adstaget ouzh Bro-C’hall e 1944.
*Alc’hwez :
** Postes ha talvoud-gwerzh (1870)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet Elsass (1940)
** Timbroù Alamagn dreistmoullet Lothringen (1940)
[[File:Stamp of United Arab Emirates - 1973 - Colnect 336364 - Southern part of the Arabian Gulf region of the UAE drawn.jpeg|300px|dehou]]
=== [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet| Emirelezhioù Arab Unanet]] ===
*Statud : Unvaniezh sultanelezhioù arab (Ajman (ha Manama), Abou Dhabi, Dubaï, Fujeira, Ras al C’haima, Charjah hag Umm al-Qaywayn). Stad dizalc’h abaoe 1973.
*Alc’hwez : United Arab Emirates الإمارات العربية المتحدة (abaoe 1973)
=== [[Timbroù Epira|Epira]] ===
[[File:Stamp of Epirus - 1914 - Colnect 440457 - Chimarra.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Lodenn an Impalaeriezh Otoman betek 1913, pa voe staget div drederenn eus ar rannvro (er Su) ouzh Bro-C'hres ha Norzh [[Epira]] ouzh Albania. Embannet eo « [[Republik emren Norzh Epira]] » e miz C’hwevrer 1914. Staget e voe Epira an Norzh ouzh Gres e dibenn 1914.
*Alc’hwez :
** EΛΛ. AYTON. ΗΠΕΙΡΟΣ (1914)
** ΗΠΕΙΡΟΣ (1914) (« Epira »)
** ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ ΗΠΕΙΡΟΣ (1914)
** Timbroù Bro-C’hres dreistmoullet gant B ΗΠΕΙΡΟΣ (1915) (B = ΒΟΡΕΙΟΣ = « Norzh »).
** Aloubadeg Argyrocastro gant Bro-C’hres : Timbroù Turkia dreistmoullet gant <small>ΑΥΤΟΝΟΜΟΣ ΗΠΕΙΡΟΣ</small> (1914)
=== [[Timbroù Eritrea|Eritrea]] ===
*Statud : Trevadenn Italia (1889-1941). Melestradurezh ar Rouantelezh-Unanet (1941-1952). Stad emren e-barzh [[Etiopia]] ha staget ouzh Etioipia (1962-1991). Stad dizalc’h abaoe 1991.
*Alc’hwez :
** Timbroù Italia dreistmoullet gant “Colonia Eritrea” pe <small> COLONIA ERITREA</small> (1893-1908)
** Regno d’Italia Colonia Eritrea (1910)
** Timbroù Italia dreistmoullet gant <small> ERITREA</small> (1916-1926 ha 1930)
** Timbroù Somalia Italian dreistmoullet gant <small> ERITREA</small> (1922)
** Eritrea (1926)
** Colonia Eritrea Posta Italiane (1930-1931)
** Colonie Italiane Eritrea (1933-1934)
** Eritrea ኤርትሪያ (abaoe 1993)
=== [[Timbroù Estonia|Estonia]] ===
[[File:StampEstonia1924Michel56.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Ul lodenn eus Rusia betek 1918. Aloubadeg Alamagn (1916-1918). Republik dizalc’h (1918-1940). Aloubadeg Alamagn (1941-1945). Republik ezel eus an Unvaniezh Soviedel (1940-1990). Republik dizalc’h abaoe 1990.
*Alc’hwez :
** Timbroù Alamagn dreistmoullet « Postgebiet Ob.Ost » (1918)
** Timbroù Rusia dreistmoullet gant talvoud-gwerzh Pfennig « Pfg. » (Dorpat 1918)
** Estland Eesti (1941)
** Eesti (1918-1940 hag abaoe 1991)
** Timbroù Rusia dreistmoullet « Eesti Post » (1919)
=== [[Timbroù Eswatini|Estwatini]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv Swaziland (1933-1968). Stad dizalc’h dindan anv Swaziland (1968-2018). Stad dizalc’h (abaoe 2018).
*Alc’hwez : Eswaniti (abaoe 2018)
*Pennad kar : [[Timbroù Swaziland]]
=== [[Timbroù Etiopia|Etiopia]] ===
[[File:Sarsa Dengel stamp.webp|dehou|300px]]
*Statud : Stad dizalc’h. Aloubadeg Italia (1936-1941). Unvanet e voe Etiopia, Eritrea ha Somalia italian dindan anv [[Afrika ar Reter italian]]. Impalaeriezh (1894-1975). Republik abaoe 1975.
*Alc’hwez :
** Poltred ar roue Menelik II (1894)
** Poltred ar roue Menelik II dreismoullet gant Ethiopie (1894-1908)
** Postes Ethiopiennes (1909)
** Ethiopie ኢትዮጵያ (lizherenneg latin hag amharek) (1919-1936)
** Empire Ethiopie (1931)
** Etiopia (1936)
** Timbroù Afrika ar Reter italian (1936-1941)
** Ethiopie ኢትዮጵያ (1942-1949)
** Ethiopia ኢትዮጵያ (abaoe 1949)
=== [[Timbroù Eupen ha Malmedy|Eupen ha Malmedy]] ===
*Statud : kantonioù alaman betek 1919, staget ouzh Belgia (1920-1940). Aloubet gant an Trede Reich e 1940, staget ouzh Alamagn (1940-1945). Ul lodenn eus Belgi abaoe 1945.
*Alc'hwez :
** Timbroù Belgia dreistmoullet gant "EUPEN & MALMÉDY" (1920)
** Timbroù Belgia dreistmoullet gant "Eupen" (1920-21)
** Timbroù Belgia dreistmoullet gant "Malmédy" (1920-21)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Belgia]]
=== [[Timbroù Euska Herria|Euskal Herria]] ===
*Statud : Proviñs emren er Stad Spagn. E-pad [[Brezel ar garlouriezh]] e voe embannet timbroù gant skoazellerien Don Carlos.
*Alc’hwez : Poltred Don Carlos ha « FRANQUEO ESPAÑA » (1873-1874)
== F ==
=== [[Timbroù an Inizi Faero|Inizi Faero]] ===
[[File:Faroe stamp 394 Fossaverkid.jpg|dehou|200 px]]
*Statud : Tiriad emren dindan dalc’h Danmark.
*Alc’hwez :
** Timbroù Danmark (1851-1975), dreistmoullet e 1919 ha 1940.
** Føroyar (abaoe 1975)
*Pennad kar : [[Timbroù Danmark]]
=== [[Timbroù Faridkot|Faridkot]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Bro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :
** Lizherennoù hindiek (1879-1880)
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet <small>FARIDKOT STATE</small> (1886-1900)
=== [[Timbroù Fernando Poo|Fernando Póo]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Spagn (1867-1960). Proviñs Spagn (1960-1968). Asambles gant Rio Muni e sav Stad Ginea ar C’heheder e 1968. Anvet eo Bioko bremañ.
*Alc’hwez :
** Fernando Poo (1867-1960).
** Fernando Poo España (1960-1968).
*Pennad kar : [[Timbroù Ginea ar C’heheder]]
=== [[Timbroù Fezzan Ghadames|Fezzan Ghadames]] ===
*Statud : Tiriad dindand dalc’h Bro-C’hall (1943-1951). Gant unvaniezh tiriadoù [[Fezzan-Ghadames]], [[Cyrenaica]] ha [[Tripolitania]] e voe savet Stad dizalc’h [[Libia]] e 1951.
*Alc’hwez :
** Timbroù Italia dreistmoullet « FEZZAN Occupation Française » (1943).
** Fezzan Ghadamès Territoire militaire (1946)
** Territoire Militaire du Fezzan (1949-1951)
** Ghadamès Territoire Militaire (1949)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Cyrenaica]], [[Timbroù Tripolitania]], [[Timbroù Libia]]
=== [[Timbroù Inizi Fidji|Inizi Fidji]] ===
[[File:Fiji 1954 health stamp.jpg|dehou|250px]]
*Statud : Bro warezet (betek 1874) ha trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1874-1970). Stad dizalc’h abaoe 1970.
*Alc’hwez : Fiji (abaoe 1870).
=== [[Timbroù Filipinez|Filipinez]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-Spagn (betek 1896). Dindan melestradurezh Stadoù-Unanet Amerika (1896-1935). Emrenerezh (1935-1942). Aloubadeg Japan (1942-1945). Republik dizalc’h (abaoe 1946).
* Alc’hwez :
** Poltred ar Rouanez (1854-1874)
** Filipinas (1872-1897)
** FILIPinas (1898)
** Timbroù Stadoù-Unanet Amerika dreistmoullet gant <small>PHILIPPINES</small> (1894-1904)
** United States of America - Philippine Islands (1906-1935)
** Commonwealth of the Philippines (1935-1941)
** Timbroù gant al lizherenneg japanek (1942-1945)
** Kalayaan (1943)
** Republika de Philipinas (1944)
** Philippines (1946-1962)
** Republic of the Philippines (1947)
** Pilipinas (abaoe 1962)
** Gouarnamant dispac’hel Aguinaldo : Govno Revolucionario Filipina (1899)
=== [[Timbroù Finland|Finland]] ===
[[File:Stamp of Finland - 1976 - Colnect 46774 - Map of Finland with Dialect Areas.jpeg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad Impalaeriezh [[Rusia]] (1809-1917). Republik dizalc’h abaoe 1919.
*Alc’hwez :
** Skoed-ardamez (1860-1911)
** Suomi [[Finland]] (abaoe 1918).
=== [[Timbroù Fiume|Fiume]] ===
*Statud : Kêr-Stad dizalc’h etre 1920 ha 1924. Staget ouzh Italia e 1924 hag ouzh Yougoslavian (Kroatia) e 1947. Anvet [[Rijeka]] hiriv.
*Alc’hwez :
** Timbroù [[Hungaria]] dreistmoullet gant FIUME (1919)
** FIUME 1919
** Posta di Fiume (1919)
** Poste di Fiume (1920-1924)
*Aloubadeg Yougoslavia (Fiume ha Kupa) :
** Timbroù Yougoslavia dreistmoullet gant <small>ZONA OCCUPATA FIUMANO KUPA ZOFK</small> (1941)
=== [[Timbroù Formoza (Taiwan)|Formoza (Taiwan)*]] ===
*Statud : Proviñs Sina. Aloubadeg Japan (1945). Tiriad disrannour Sina (abaoe 1949) anvet ez-ofisiel “Republik Sina”. Nann anavezet gant darn-vrasañ Stadoù an [[A.B.U.]]. Nann ezel an [[U.P.B.]] .
*Alc’hwez :
** China Formosa (1888)
**Arouez Japan
** Timbroù Japan dreistmoullet
** Republik Sina harluet e Formoza (1949-1966)
** Republic of China - 中華民國 (1966-2007)
** Taïwan - 臺灣 (abaoe 2007)
*Pennad kar : [[Timbroù Sina]]
=== [[Timbroù Frañs|Frañs]] ===
[[File:Napoléon III timbre 5 francs 1869.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad dizalc’h. Republik (1849-1852). Impalaeriezh (1853-1870). Republik (1870-1940). “Etat français” (1940-1944). Republik abaoe 1945.
*Alc’hwez :
** Repub. franç. (1849-1852)
**Empire franç. hag Empire français (1853-1870)
** Repub. franç. (1870-1875)
** République française (1876-1941)
** RF (1930-1941)
** Postes françaises (1941-1943)
** France (1943-1944)
** France sur « Arc de Triomphe » (1944)
** RF ha République française (1944-1975)
**France (1975-1981)
** République française (1981-1999)
** RF (1999-2004)
** France (abaoe 2004)
*Aloubadeg Alamagn : timbroù Frañs dreistmoullet gant « Besetzes Gebiet Nordfrankreich » (1940)
=== [[Timbroù Emirelezhioù Arab Unanet|Fujairah]] ===
[[File:Stamp 1972 UAE FU MiNr1006A pm B002.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Bro warezet gant Breizh Veur (1920-1968), e-barzh « Stadoù an Arsav-brezel ». Ezel eus Stad an Emirelezhioù Arab Unanet abaoe 1968.
*Alc’hwez :
** Fujeira (1964-1972)
=== [[Timbroù Funchal|Funchal]] ===
*Statud : Kêrbenn enezeg Madeira. Tiriad-suj Portugal.
*Alc’hwez : Funchal Portugal (1892-1905)
== G ==
=== [[Timbroù Gabon|Gabon]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1886-1946). Kenteuzet gant Kongo Frañs (« Gabon-Kongo » e 1888 ha « Kongo C’hall » e 1898). Ezel eus Afrika c’hall ar C’heheder e 1910. Tiriad tramor (1946-1958). Stad dizalc’h (abaoe 1960).
*Alc’hwez :
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet GAB
** Gabon RF (1904-1936)
** Timbroù Afrika c’hall ar C’heheder (1936-1958)
** République gabonaise (abaoe 1959)
=== [[Timbroù Gagaouzia|Gagaouzia*]] ===
*Statud : Tiriad disrannour Moldova (1990-1994) nann anavezet gant an darn-vrasañ eus Stadoù an [[A.B.U.]]. Tiriad emren e Moldova abaoe 1994.
*Alc’hwez :
** Timbroù Unvaniezh Soviedel ha Moldova dreistmoullet gant « Gagausian Republic »
** Timbroù Unvaniezh Soviedel dreistmoullet gant Гагаузская Республика pe Республика Гагаузская
** Timbroù Moldova dreistmoullet gant “Komrat » pe Chadir Lunga
** Timbroù Moldova dreistmoullet gant “Gagausia Пошта Гагаузская »
** Republic Gagauzia
** Gagauzia Moldova (abaoe 1994)
=== [[Timbroù Galitsia |Galitsia]] ===
*Statud : Tiriad eus [[Ukraina]] aloubet gant [[Roumania]] e 1919.
*Alc’hwez : Timbroù [[Aostria]] dreistmoullet gant C.M.T. (1919)
[[File:Gambia 1953 stamps crop 4.jpg|dehou|200px]]
=== [[Timbroù Gambia|Gambia]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1869-1963). Bro emren (1963-1965). Stad dizalc’h (abaoe 1965).
*Alc’hwez :
** Gambia (1869-1965)
** The Gambia (abaoe 1965)
[[File:South Georgia 1963-1d.jpg|dehou|200 px]]
=== [[Timbroù Georgia ar Su|Georgia ar Su]] ===
*Statud : Tiriadoù dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet. Tiriadoù-suj an Inizi Maloù.
*Alc’hwez :
** Timbroù an Inizi Maloù dreistmoullet gant <small>SOUTH GEORGIA DEPENDENCY OF </small>(1944)
** South Georgia (1963-1979)
** Falkland Islands Depencencies (1980-1985)
** South Georgia and the South Sandwich Islands (abaoe 1986)
=== [[Timbroù Ghana|Ghana]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet dindan anv Aod an aour (1821-1957). Dominion ar Rouantelezh-Unanet (1957-1960) Republik dizalc’h abaoe 1960.
*Alc’hwez :
** Timbroù Aod an Aour dreistmoullet gant « Ghana Independence 6th March 1957 »
** Ghana (abaoe 1957)
*Pennad kar : [[Timbroù Aod an Aour]]
=== [[Timbroù Inizi Gilbert|Inizi Gilbert]] ===
*Statud : Inizi gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1892-1915) asambles gant an Inizi Ellice. Trevadenn (1912-1975). Emrenerezh (1976-1979). Stad dizalc’h e 1975 dindan anv Tuvalu.
*Alc’hwez :
** The Gilbert Islands (1976)
** Timbroù Inizi Gilbert hag Ellice dreistmoullet The Gilbert Islands (1976)
** Gilbert Islands (1976-1979)
=== [[Timbroù Inizi Gilbert hag Ellice|Inizi Gilbert hag Ellice]] ===
*Statud : Inizi gwarezet gant ar Rouantelezh-Unanet (1892-1915). Trevadenn (1912-1975). Emrenerezh an inizi Gilbert (1976-1979). Fiziet e voe Enez Tokelau e Zeland-Nevez hag dizalc’h e voe an Inizi Ellice e 1975 dindan anv Tuvalu. Dizalc’h e 1979 dindan anv [[Kiribati]].
*Alc’hwez :
** Timbroù Fidji dreistmoullet gant « Gilbert & Ellice Protectorate » (1911)
** Gilbert & Ellice Islands (1912-1975)
=== [[Timbroù Ginea-Bissau|Ginea-Bissau]] ===
*Statud : Trevadenn ar Portugal dindan anv Ginea Portugalek betek 1973. Stad dizalc’h abaoe 1973.
*Alc’hwez :
** Estado da Guiné-Bissau (1974-1976)
** Republica da Guiné-Bissau (1976-1985)
** Guiné-Bissau (abaoe 1985)
=== [[Timbroù Ginea ar C’hededer|Ginea ar C’hededer]] ===
[[File:Guinea Ecuatorial Exposicion de Coches de Epoca - 27433225352.jpg|dehou|300px]]
*Statud : trevadenn Spagn dindan anv [[Ginea spagnol]] (1885-1964). Emrenerezh (1964-1968). Stad dizalc’h abaoe 1968.
*Alc’hwez : Republica de Guinea ecuatorial (abaoe 1968)
=== [[Timbroù Ginea Frañs|Ginea Frañs]] ===
*Statud : Trevadenn Bro-C’hall (1891-1958). Ul lodenn eus Afrika ar C’hornaoueg C’hall (1944-1958). Stad dizalc’h abaoe 1958.
*Alc’hwez :
** Timbroù trevadenn ar Senegal (betek 1892)
** Guinée française (1892-1904)
** Guinée (1906-1939)
** Guinée Française pe « Guinée - Afrique occidentale française » (1939-1944)
** Timbroù Afrika ar C’hornaoueg (1945-1958)
** Timbroù Afrika ar C’hornaoueg dreistmoullet gant <small>REPUBLIQUE DE GUINÉE</small> (1958)
** République de Guinée (1958-1981 hag abaoe 1984)
** République populaire révolutionnaire de Guinée (1981-1984)
=== [[Timbroù Ginea spagnol|Ginea spagnol]] ===
*Statud : Trevadenn Spagn a voe tiriadoù [[Rio Muni]], inizi [[Annobón, Corisco hag Elobey]], ha [[Fernando Póo]] (1885-1968)
*Alc’hwez :
** Guinea española (1902)
** GUINEA CONTIal ESPAÑOLA (1903 ha 1907)
** Timbroù Elobey dreistmoullet gant <small>GUINEA CONTINENTAL</small> (1906)
** Territorios Españoles del Golfo de Guinea (1909-1924 ha 1931-1951)
** Timbroù Spagn dreistmoullet <small>GUINEA ESPAÑOLA </small> (1926) pe gant <small>GUINEA</small> (1929)
** Guinea Española (1951-1959)
=== [[Timbroù Ginea portugalek|Ginea portugalek]] ===
*Statud : Trevadenn ar Portugal betek 1955. Proviñs Portugal (1955-1973). Dizalc’h e 1973 dindan anv [[Ginea Bissau]].
*Alc’hwez :
** Timbroù Kab Glas dreistmoullet gant <small>GUINÉ</small> (1880-1884)
** Guiné Portugueza (1886)
** Guiné Portugal pe Guiné Republica Portuguesa (1893-1948)
** Guiné Portuguesa (1948-1954)
** Guiné Republica Portuguesa (1955-1973)
*Pennad kar : [[Timbroù Ginea Portugalek]]
=== [[Timbroù Ginea-Nevez ar C'hornaoueg|Ginea-Nevez ar C’hornaoueg]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h an Izelvroioù e-barzh trevadenn [[Indez Nederlandat ar Reter]] (1898-1962). Melestradurezh an [[A.B.U.]] (1962). Staget e voe [[Papoua ar C’hornaoueg|Ginea Nevez ar C’hornaoueg]] ouzh [[Indonezia]] e 1963.
*Alc’hwez :
** NIEUW GUINEA (1950-52)
** Nederlands Nieuw-Guinea (1954-1962)
** Ned. Nieuw Guinea (1957)
*Pennad kar : [[Timbroù Indez Nederlandat ar Reter]]
=== [[Timbroù Antarktika - Tiriad Breizh-Veur|Douar Graham]] ===
*Statud : Tiriad-suj an Inizi Maloù dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (betek 1962). Ul lodenn eus Tiriad Antarktika Breizh-Veur (abaoe 1962).
* Alc’hwez : Timbroù Inizi Malou dreistmoullet GRAHAM LAND DEPENDENCY OF (1944)
=== [[Timbroù Grenada|Grenada]] ===
[[File:Мисс мира Дженнифер Хостен. Почтовая марка Гренады. 1971.jpg|dehou|300px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1763-1961). Emrenerezh (1961-1974). Stad dizalc’h abaoe 1974
*Alc’hwez : Grenada (abaoe 1861)
=== [[Timbroù Inizi Grenadinez (norzh)| Inizi Grenadinez (norzh)]] ===
*Statud : Inizi e hanternoz an enezeg Tiriadoù-suj [[Sant-Visant]].
*Alc’hwez :
** Grenadines of St Vincent (abaoe 1974)
** Timbroù Sant Visant dreistmoullet gant <small>GRENADINES OF</small> (1974)
*Timbroù lec’hel :
** Bequia (1984)
** Union Island (1984-1985)
** Canouan (1998)
** Mustique (1998)
=== [[Timbroù Inizi Grenadinez|Inizi Grenadinez (su)]] ===
*Statud : Inizi e su an enezeg. Tiriadoù-suj Grenada.
*Alc’hwez :
** Timbroù Grenada dreistmoullet <small>GRENADINES</small> (1974)
** Grenadines (1974-1975)
** Grenada Grenadines (1975-1999)
** Grenada Carriacou & Petite Martinique (abaoe1999)
=== [[Timbroù Gres|Gres]] ===
*Statud :Stad dizalc’h abaoe 1830. Rouantelezh (1830-1973). Diktatouriezh (1936-1941). Aloubadeg Alamagn, Bulgaria hag Italia (1941-1945). Brezel diabarzh (1946-1949). Diktatouriezh (1967-1974). Republik abaoe 1974.
*Alc’hwez :
** Penn [[Hermes]] (1861-1882)
** ΕΛΛΑΣ (1886-1966)
** ΕΛΛΑΣ HELLAS (1966-1982)
** HELLAS ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ (abaoe 1982)
=== [[Timbroù Greunland|Greunland]] ===
[[File:1945gronland5kr.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Tiriad emren dindan dalc’h Danmark.
*Alc’hwez :
** Timbroù Danmark (1851-1938)
** Grønland KGL Post (1938-1969)
** Kalâtdlit Nunât Grønland (1969-1978)
** Kalaallit Nunaat Grønland (abaoe 1978)
*Pennad kar : [[Timbroù Danmark]]
=== [[Timbroù Griqualand|Griqualand]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet. Staget e voe ouzh trevadenn [[Kab ar Spi Mat]] e 1880.
*Alc’hwez :
** Timbroù Kab ar Spi mat dreistmoullet gant « G.W. » (1877)
** Timbroù Kab ar Spi mat dreistmoullet gant « G » (1877-1878)
*Pennad kar : [[Timbroù Kab ar Spi Mat]]
=== [[Timbroù Guam|Guam]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h ar Stadoù-Unanet.
*Alc’hwez :
** Timbroù ar Stadoù-Unanet dreistmoullet gant <small>GUAM</small> (1898)
*Postoù lec’hel :
** Timbroù ar Filipinnez dreistmoullet gant «Guam Guard Mail» (1930)
** Guam Guard Mail (1930)
[[File:Guatemala 1878 Sc13.jpg|dehou|150px]]
=== [[Timbroù Guatemala|Guatemala]] ===
*Statud : Stad dizalc’h abaoe 1821
*Alc’hwez : Guatemala pe Republica Guatemala (abaoe 1871)
=== [[Timbroù Guyana|Guyana]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1851-1966). Stad dizalc’h dindan abaoe 1966.
*Alc’hwez :
** Guyana South America (1966-1975)
** Guyana (abaoe 1975)
*Pennad kar : [[Timbroù Gwiana saoz]]
=== [[Timbroù Gwadeloup|Gwadeloup]] ===
[[File:Timbre Guadeloupe 20 Fr Mauve-Brun 1924.jpg|dehou|200px]]
* Statud : Trevadenn Bro-C’hall betek 1946. Departamant tramor (1946-2015. Emrenerezh abaoe 2015 (“Collectivité territoriale unique de Guadeloupe »).
*Alc’hwez :
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet gant G.P.E. (1884)
** Timbroù trevadennoù Bro-C’hall dreistmoullet gant <small>GUADELOUPE</small>. (1889-1891)
** Guadeloupe et dépendances (1892-1901)
** « G & D » pe « G et D » (1903)
** Guadeloupe République Française (1905-1927)
** Guadeloupe RF (1924-1940 ha (1945-1947)
** Guadeloupe Postes Françaises (1940-1944)
** Timbroù Frañs abaoe 1947.
=== [[Timbroù Gwalior|Gwâlior]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez (lizherennoù latin ha hindiek) :
** Timbroù Indez Breizh-Veur dreistmoullet gant <small>GWALIOR</small> ग्वालियर (1885-1949)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]], [[Timbroù India]]
=== [[Timbroù Inizi Gwerc’h Breizh-Veur| Inizi Gwerc’h Breizh-Veur]] ===
[[File:Stanley W Nibbs B.E.M Stamp.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet betek Tiriad tramor ar Rouantelezh-Unanet abaoe 2002.
*Alc’hwez : British Virgin Islands (abaoe 1866)
=== [[Timbroù Gwernenez|Gwernenez]] ===
*Statud : Tiriad-suj Roue Breizh-Veur hag emren. Ul lodenn eus [[Inizi Angl-ha-Normand]]
*Alc’hwez :
** Guernsey Bailiwick pe Bailiwick of Guernsey (1969-1981)
** Guernsey (abaoe 1982)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Jerzenez]], [[Timbroù Aldernez]]
=== [[Timbroù Gwiana c'hall| Gwiana c’hall]] ===
* Statud : Trevadenn Bro-C’hall betek 1946. Departamant tramor (1946-2015. Emrenerezh abaoe 2015 (“Collectivité territoriale unique de Guyane »).
*Alc’hwez :
** Timbroù trevadennoù gall dreistmoullet Guy Franç. (1886-1888)
** Timbroù trevadennoù gall dreistmoullet Guyane (1892)
** Guyane République Française Colonies (1892)
** Guyane Française (1904-1947)
** Timbroù-taos Bro-C’hall dreistmoullet Guyane Française (1925-1927)
** T.A.G. (Postoù dre-nij) (1921)
*Pennad kar : [[Timbroù Inini]]
=== [[Timbroù Gwiana saoz|Gwiana saoz]] ===
[[File:1934 6c BrGuiana Yv146.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1851-1966). Stad dizalc’h dindan anv [[Guyana]] (abaoe 1966).
*Alc’hwez : British Guiana (1851-1966)
*Pennad kar : [[Timbroù Guyana]]
== H ==
=== [[Timbroù Haiti|Haiti]] ===
[[File:Dessalines Stamp.jpg|thumb|right|200px]]
*Statud : Republik dizalc’h abaoe 1881.
*Alc’hwez : [[Haiti]] (abaoe 1881)
=== [[Timbroù Hamburg|Hamburg]] ===
*Statud : Keoded dieub (1815-1868). Ezel eus Kengevread Norzh Alamagn (1868-1871). Ul lodenn eus Impalaeriezh Alamagn goude 1871.
*Alc’hwez : Hamburg (1859-1866)
=== [[Timbroù Hannover|Hannover]] ===
*Statud : Rouantelezh (1814-1866). Staget ouzh Prusia e 1866. Ul lodenn eus Impalaeriezh Alamagn goude 1871.
*Alc’hwez : Hannover (1850-1864)
=== [[Timbroù Hawaii|Hawaii]] ===
[[File:Stamp Hawaii 1883 Kaleleonalani Sc49.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Rouantelezh dizalc’h betek 1893. Republik (1893-1898). Tiriad Stadoù-Unanet Amerika abaoe 1899.
*Alc’hwez :
** Hawaiian Postage (1851-1852)
** Honolulu Hawaiian Postage (1853-1867)
** [[Hawaii]] (1862-1891)
** Timbroù dreistmoullet “Provisional Govt. 1893 (1893)
** “HawaII Islands Postage” pe “Hawaii” pe “Republic of Hawaii” (1894-1899)
** Timbroù Stadoù-Unanet Amerika abaoe 1900
** Timbroù Stadoù-Unanet Amerika dreistmoullet <small>HAWAII</small> (1928 ha 1937)
=== [[Timbroù Hebridez-Nevez|Hebridez-Nevez]] ===
*Statud : Bro warezet gant Bro-C’hall hag ar Rouantelezh-Unanet (1887-1906). Condominium (1906-1980).Stad dizalc’h dindan anv [[Vanuatu]] abaoe 1980.
*Alc’hwez :
** Timbroù Kaledonia-Nevez dreistmoullet gant <small>NOUVELLES HÉBRIDES</small>(1908)
** Timbroù [[Fidji]] dreistmoullet gant <small>NEW HEBRIDES. CONDOMINIUM</small> (1908-1909)
** Timbroù Kaledonia-Nevez dreistmoullet gant <small>NOUVELLES HÉBRIDES condominium</small>(1910)
** Timbroù [[Fidji]] dreistmoullet gant <small>NEWHEBRIDES CONDOMINIUM</small> (1911)
** Nouvelles-Hébrides RF pe New Hebrides ER (1911-1950)
** Nouvelles-Hébrides Condominium RF pe New Hebrides ER Condominium (1950-1966)
** Condominium des Nouvelles-Hébrides Condominium RF pe New Hebrides ER Condominium (1966-1980)
*Pennad kar : [[Timbroù Vanuatu]]
=== [[Timbroù Rouantelezh Hedjaz|Rouantelezh Hedjaz]] ===
*Statud : Rouantelezh dizalc’h (1916-1925). Aloubadeg sultanelezh Nedj (1925-1926). Ul lodenn eus Rouantelezh Nedj ha Hedjaz (1926-1932) a voe Rouantelezh [[Arabia Saoudat]] adalek 1932.
* Alc’hwez :
** Alc’hwez en arabeg (1916-1925)
** Hedjaz & Nedjd pe Hejaz & Nejd (1929-1932)
*Pennad kar : [[Timbroù Arabia Saoudat]]
=== [[Timbroù Heligoland|Heligoland]] ===
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1867-1890). Roet da Alamagn (1890-1944). Dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet (1944-1952). Staget ouzh Alamagn ar C’hornaoueg (abaoe 1952).
*Alc’hwez : Heligoland (1867-1879)
=== [[Timbroù Holkar|Holkar]] ===
[[File:1927ca 1anna Indore Mi16 SG18.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :
** Holkar State Postage (1886-1948)
=== [[Timbroù Hoi Hao|Hoi Hao]] ===
*Statud : Burev-post [[Indez-Sina]] e [[Hoi-Hao]], war enezenn [[Hainan]] (Sina) etre 1876 ha 1922.
*Alc’hwez : Timbroù Indez-Sina c’hall dreistmoullet gant <small>HOI HAO</small> (1903-1904) pe <small>HOI-HAO</small> (1906-1919)
=== [[Timbroù Honduras|Honduras]] ===
*Statud : Republik dizalc’h abaoe 1821.
*Alc’hwez :
** Correos de Honduras
** Republica Honduras
** [[Honduras]] (abaoe 1866)
=== [[Timbroù Honduras Breizh-Veur|Honduras Breizh-Veur (Belize)]] ===
[[File:1962 4 cent stamp British Honduras.jpg|dehou|200 px]]
*Statud : Trevadenn ar Rouantelezh-Unanet (1866-1964). Anvet [[Belize]] e 1973
*Alc’hwez : British Honduras (1866-1973)
*Pennad kar : [[Timbroù Belize]]
=== [[Timbroù Hong Kong|Hong-Kong]] ===
*Statud : Tiriad dindan dalc’h Breizh-Veur (1862-1997). Melestradurezh [[Japan]] (1945). Staget ouzh [[Republik Pobl Sina]] e 1997 gant ur statud emrenerezh.
*Alc’hwez :
** [[Hong Kong]] (1862-1938)
** 香港 Hong Kong (1938-1999)
** 香港 中国 Hong Kong China (abaoe 1999)
*Pennad kar : [[Timbroù Sina]]
=== [[Timbroù Enezeg an Azorez|Horta]] ===
*Statud : Kêr war enez Fayal (enezeg [[Azorez]]) dindan dalc’h Portugal.
*Alc’hwez : Horta Portugal (1892-1899)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Portugal]]
=== [[Timbroù Hungaria|Hungaria]] ===
[[File:Hungary 5874.jpg|dehou|200px]]
*Statud : Unvaniezh Aostria hag Hungaria (1867-1918) dindan beli un impalaer hag a zo roue [[Hungaria]] ivez. Melestradurezhioù postel disheñvel en div vro. Stad dizalc’h e 1918 war-bouez an tiriadoù staget ouzh [[Tchekoslovakia]], ouzh Roumania ([[Treuzsilvania]]), ouzh [[Kroatia]], ouzh [[Italia]] ([[Fiume]]). Republik demokratel etre 1918 ha 1919, [[Republik Soviedel Hungaria]] etre 1919 ha 1920. Rouantelezh (1920-1945). Republik (1945-1949). Republik poblek etre 1949 ha 1989. Republik abaoe 1989.
*Alc’hwez :
** Timbroù Aostria (1850-1867). Talvoud-gwerzh e “Kreuzer”
** Poltred ar Roue (1867-1871). Talvoud-gwerzh e “Krajcar »
** Magyar Kir. Posta (= Postoù roue Hungaria) (1874-1918)
** Timbroù dreistmoullet gant <small>KOZTARSASAG</small> (=Republik) (1918)
** Magyar Posta (1919)
** Magyar tanácsköztársaság pe dreistmoullet gant « Magyar tanács köztársaság » (1919)
** Magyar Kir. Posta (1920-1921 ha 1923-1945)
** Magyarország (1923-1937)
** Magyar Posta (1945-1990)
** Magyarország (abaoe 1990)
*Aloubadeg Serbia :
** Timbroù Hungaria dreistmoullet gant « Banát-Bácska » (1919)
** Timbroù Hungaria dreistmoullet gant « 1919 Baranya » (1919)
*Aloubadeg Roumania (Cluj/Kolosvar ha Oradea/Nagyvarad) :
** Timbroù Hungaria dreistmoullet gant «Zona de Ocupatie - Romaniá» (1919)
*Aloubadeg Roumania ha Serbia e Temesvar/Timisiorra) :
** Timbroù Hungaria dreistmoullet (1919)
*Timbroù ar gouarnamant enep-komunour (e Szeged) :
** Timbroù Hungaria dreistmoullet gant “<small>MAGYAR NEMZETI KORMANY</small> (= Gouarnamant Broadel Hungaria – Szeged) (1919)
=== [[Timbroù Hyderabad|Hyderabad]] ===
*Statud : Stad-priñselezh Indez Breizh-Veur. Ul lodenn eus [[India]] abaoe 1950.
*Alc’hwez :
** Lizherennoù ourdoueg (?) (1869-1912 ha 1931)
** H.E.H. the Nizam’s Government (1927 ha 1937)
** [[Hyderbad]] (1946)
** H.E.H. the Nizam’s Government Postage (1947-1950)
*Pennadoù kar : [[Timbroù Indez Breizh-Veur]], [[Timbroù India]]
==Gwelet ivez==
*[[Timbroù hervez ar vro I...P]]
*[[Timbroù hervez ar vro Q...Z]]
[[Rummad:Timbrouriezh]]
c019saurj486yxotplbfca6c25kajhi
Skriv !
0
175745
2195235
2151440
2026-07-13T11:25:34Z
~2026-39598-34
92752
2195235
wikitext
text/x-wiki
'''Skriv !''', pe Emglev ar skrivagnerien vrezhonek, zo ur strollad tud divizet ganto treiñ skridoù brezhonek e [[galleg]], ha reiñ anezho da embann da [[Al Liamm]], un ti embann eus [[Kuzul ar Brezhoneg]].
Diazezet eo sez ar gevredigezh e Ti ar Vro, 6 plasenn Gwirioù Mab-den, 29270 Karaez.
== Oberennoù ==
* [[2026]] : ''Eost - Une anthologie bilingue de nouvelles du XXIe siècle en breton'', [[Roazhon]], [[Goater]]
== Liamm diavaez ==
* [https://skrivagnerienbzg.blogspot.com/ Load gwe Skriv !]
[[Rummad:Troourien c'hallek]]
ib7risni94tdymnfxwi0fg7nyhb4c92
2195236
2195235
2026-07-13T11:26:27Z
~2026-39598-34
92752
/* Oberennoù */
2195236
wikitext
text/x-wiki
'''Skriv !''', pe Emglev ar skrivagnerien vrezhonek, zo ur strollad tud divizet ganto treiñ skridoù brezhonek e [[galleg]], ha reiñ anezho da embann da [[Al Liamm]], un ti embann eus [[Kuzul ar Brezhoneg]].
Diazezet eo sez ar gevredigezh e Ti ar Vro, 6 plasenn Gwirioù Mab-den, 29270 Karaez.
== Oberennoù ==
* [[2026]] : ''Eost - Une anthologie bilingue de nouvelles du XXIe siècle en breton'', [[Roazhon]], [[Embannadurioù Goater|Goater]]
== Liamm diavaez ==
* [https://skrivagnerienbzg.blogspot.com/ Load gwe Skriv !]
[[Rummad:Troourien c'hallek]]
cts0qpl3di4onkc6hh7tv5s2fm49p9p
2195237
2195236
2026-07-13T11:29:43Z
~2026-39598-34
92752
/* Oberennoù */
2195237
wikitext
text/x-wiki
'''Skriv !''', pe Emglev ar skrivagnerien vrezhonek, zo ur strollad tud divizet ganto treiñ skridoù brezhonek e [[galleg]], ha reiñ anezho da embann da [[Al Liamm]], un ti embann eus [[Kuzul ar Brezhoneg]].
Diazezet eo sez ar gevredigezh e Ti ar Vro, 6 plasenn Gwirioù Mab-den, 29270 Karaez.
== Oberennoù ==
* [[2026]] : ''Eost - Une anthologie bilingue de nouvelles du XXIe siècle en breton'', [[Roazhon]], [[Embannadurioù Goater|Goater]]
* [[2025]] : ''Gwalarn - 100 vloaz / 100 ans - Danevelloù - Nouvelles'', [[Al Liamm]]
== Liamm diavaez ==
* [https://skrivagnerienbzg.blogspot.com/ Load gwe Skriv !]
[[Rummad:Troourien c'hallek]]
36bwsg5c19c0bw1d2h7gfth9vp3rgjy
Enepsponterezh
0
177001
2195197
2164908
2026-07-12T12:55:03Z
Dishual
612
2195197
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Enepsponterezh''', pe '''stourm ouzh ar sponterezh''', a vez graet eus hollad an obererezhioù, [[Kadoniezh milourel|kadoniezhoù milourel]], ha steuñvioù gant ar gouarnamantoù, ar [[polis]] ha [[Servij titouriñ|servijoù spierezh]] implijet evit talañ ouzh ar [[sponterezh]] hag an tuioù pellañ taer<ref>{{cite journal |last1=Stigall|first1=Dan E.|last2=Miller|first2=Chris|last3=Donnatucci|first3=Lauren|title=The 2018 National Strategy for Counterterrorism: A Synoptic Overview |journal=American University National Security Law Brief |date=7 a viz Here 2019 |ssrn=3466967 }}</ref>.
== Istor ==
Ar c'hentañ unvez enepsponterezh a oa bet ar [[Special Branch (Metropolitan Police)|skourr ispisial Iaerzhonat Special Irish Branch]] eus ar [[Metropolitan Police]], savet e 1883 a-benn talañ ouzh ar c'hampagn bombezadurioù gant ar [[Fenian]]. Diwezatoc'h e oa bet adanvet ''Special Branch'' dre ma oa bet ledanaet e zachenn evit talañ ouzh hollad obererezhioù an [[Republikanouriezh iwerzhonat|emsav Iwerzhonat]]. Nerzhioù polis Breizh-Veur ha broioù all o devoa savet unvezioù damheñvel.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1fqAZzIDlgYC|title=Dictionary of Policing|author=Tim Newburn, Peter Neyroud|year=2013|publisher=Routledge|page=262|isbn=9781134011551}}</ref>
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Enepsponterezh]]
[[Rummad:Surentez foran]]
3so5t48bewha2rqxzx14wdyfg4fra2v
2195198
2195197
2026-07-12T12:55:17Z
Dishual
612
2195198
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Enepsponterezh''', pe '''stourm ouzh ar sponterezh''', a vez graet eus hollad an obererezhioù, [[Kadoniezh milourel|kadoniezhoù milourel]], ha steuñvioù gant ar gouarnamantoù, ar [[polis]] ha [[Servij titouriñ|servijoù spierezh]] implijet evit talañ ouzh ar [[sponterezh]] hag an tuioù pellañ taer<ref>{{cite journal |last1=Stigall|first1=Dan E.|last2=Miller|first2=Chris|last3=Donnatucci|first3=Lauren|title=The 2018 National Strategy for Counterterrorism: A Synoptic Overview |journal=American University National Security Law Brief |date=7 a viz Here 2019 |ssrn=3466967 }}</ref>.
== Istor ==
Ar c'hentañ unvez enepsponterezh a oa bet ar [[Special Branch (Metropolitan Police)|skourr ispisial Iwerzhonat Special Irish Branch]] eus ar [[Metropolitan Police]], savet e 1883 a-benn talañ ouzh ar c'hampagn bombezadurioù gant ar [[Fenian]]. Diwezatoc'h e oa bet adanvet ''Special Branch'' dre ma oa bet ledanaet e zachenn evit talañ ouzh hollad obererezhioù an [[Republikanouriezh iwerzhonat|emsav Iwerzhonat]]. Nerzhioù polis Breizh-Veur ha broioù all o devoa savet unvezioù damheñvel.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1fqAZzIDlgYC|title=Dictionary of Policing|author=Tim Newburn, Peter Neyroud|year=2013|publisher=Routledge|page=262|isbn=9781134011551}}</ref>
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Enepsponterezh]]
[[Rummad:Surentez foran]]
68u1om897apd8lhiig1gmud8dmazcy7
2195199
2195198
2026-07-12T12:55:29Z
Dishual
612
/* Istor */
2195199
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Enepsponterezh''', pe '''stourm ouzh ar sponterezh''', a vez graet eus hollad an obererezhioù, [[Kadoniezh milourel|kadoniezhoù milourel]], ha steuñvioù gant ar gouarnamantoù, ar [[polis]] ha [[Servij titouriñ|servijoù spierezh]] implijet evit talañ ouzh ar [[sponterezh]] hag an tuioù pellañ taer<ref>{{cite journal |last1=Stigall|first1=Dan E.|last2=Miller|first2=Chris|last3=Donnatucci|first3=Lauren|title=The 2018 National Strategy for Counterterrorism: A Synoptic Overview |journal=American University National Security Law Brief |date=7 a viz Here 2019 |ssrn=3466967 }}</ref>.
== Istor ==
Ar c'hentañ unvez enepsponterezh a oa bet ar [[Special Branch (Metropolitan Police)|skourr ispisial Iwerzhonat]] eus ar [[Metropolitan Police]], savet e 1883 a-benn talañ ouzh ar c'hampagn bombezadurioù gant ar [[Fenian]]. Diwezatoc'h e oa bet adanvet ''Special Branch'' dre ma oa bet ledanaet e zachenn evit talañ ouzh hollad obererezhioù an [[Republikanouriezh iwerzhonat|emsav Iwerzhonat]]. Nerzhioù polis Breizh-Veur ha broioù all o devoa savet unvezioù damheñvel.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1fqAZzIDlgYC|title=Dictionary of Policing|author=Tim Newburn, Peter Neyroud|year=2013|publisher=Routledge|page=262|isbn=9781134011551}}</ref>
== Notennoù ha daveennoù ==
{{Daveoù}}
[[Rummad:Enepsponterezh]]
[[Rummad:Surentez foran]]
269rrlqvf3qoc6exw5r0ysmkm3ypov2
Dorren O'Siochrú
0
177213
2195210
2195188
2026-07-12T20:07:11Z
Ar choler
52661
2195210
wikitext
text/x-wiki
'''Dorren O'Siochrú''', bet ganet e 1950, a zo ur c'hoarierez [[echedoù]] [[iwerzhonat]]<ref>{{en}} [https://players.chessbase.com/en/player/o'siochru_dorren/188215 He fichenn e Chess Base]</ref>.
== Kevezadegoù ==
=== [[Kampionad iwerzhonat an echedoù|Kampionad iwerzhonat an echedoù (Maouezi)]] ===
Trec'h e voe e [[Dulenn]] e 1968 (5/5), e 1972 (3,5), e 1973 (6,5) hag e 1976 (5/6)<ref>{{en}} [https://irishchesshistory.wordpress.com/restricted/irish-womens-championship/ Irish Chess History]</ref>.
=== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ===
C'hoari a reas e skipailh [[Iwerzhon]]<ref>{{en}} [http://www.olimpbase.org/playersw/xx7dznth.html Dorren O'Siochrú, OlimpBase]</ref> :
* e 1972, ouzh an dablezenn gentañ er 5{{vet}} Olimpiad e [[Skopje]] ([[Yougoslavia]]), 3/8 (+1, =4, -3) ;
* e 1974, ouzh an dablezenn gentañ er 6{{vet}} Olimpiad e [[Medellín]] ([[Kolombia]]), 4/10 (+2, =4, -4).
== Notennoù ==
{{daveoù}}
== Liamm diavaez ==
* {{en}} [https://www.chessgames.com/player/pid/109705 He c'hoari e Chess Games]
* {{en}} [https://www.365chess.com/players/Dorren_O'Siochru He c'hoari e 365 Chess]
{{DEFAULTSORT:O'Siochrú, Dorren}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1950]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù iwerzhonat]]
p4a5ytgjutxc70xj5cwy5fi7en2e6b3
Spagn Frankoour
0
177432
2195220
2164534
2026-07-13T07:36:45Z
EmausBot
9831
Dresañ an adkas doubl da [[Spagn frankoour]]
2195220
wikitext
text/x-wiki
#ADKAS [[Spagn frankoour]]
ewrs8zdecjy0yce9mbt88u7rcpvg5qx
Wikipedia:Kumuniezh/An davarn/sizhunvezh 28, bloaz 2026
4
180653
2195226
2195136
2026-07-13T10:10:22Z
Antiquaire1
81263
/* Kemmadur */ Respont
2195226
wikitext
text/x-wiki
= 06/07/2026 — 12/07/2026 =
:[http://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_28,_bloaz_2026&action=edit Skrivañ un dra bennak en eizhvet sizhun warn-ugent eus 2026] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn|An davarn]] | [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_27, bloaz_2026|sizhun a-raok]] — [[Wikipedia:Kumuniezh/An_davarn/sizhunvezh_29, bloaz_2026|sizhun war-lerc’h]]
== Pajennoù merañ dizimplij ==
Kinnig a ran paouez da ober gant [[Wikipedia:Goulenn kemmañ ur bajenn bet prennet]], [[Wikipedia:Goulenn kendeuziñ istor div bajenn]] ha [[Wikipedia:Pajennoù da brennañ]] rak morse n’int bet implijet da vat hag a-wechoù e vezont implijet a-dreuz. Chom a raio [[Wikipedia:Goulenn ouzh ar verourien]] atav evel-just. {{ping|Kestenn}} mat eo dit? Re all a c’hall reiñ o ali evel-just. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 11:37 (UTC)
:Gwir eo ne vezont ket implijet. Mat eo din paouez d'ober gante. [[Implijer:Kestenn|Kestenn]] ([[Kaozeadenn Implijer:Kestenn|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 13:27 (UTC)
::Demat,
::Ar simplañ ar gwellañ. A-du.
::A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 20:45 (UTC)
== Degasadenn an deiz ==
Trugarez d’an implijer dizanv en deus graet [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Houarn&diff=prev&oldid=2194738 ar c’hemm-mañ], dilamet gantañ ur frazenn a oa chomet er pennad [https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Houarn&diff=1606878&oldid=1604117 abaoe 11 vloaz]. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 6 Gouere 2026 da 18:55 (UTC)
== Isdaveoù ==
Bremañ e c’hallomp ober gant isdaveoù. Setu amañ ur skouer :
: Glas eo ar mor<ref name="levrarmor" details="p. 23">''Ar mor'', Yann Dour, 1801.</ref>. En Egipt e c’hall bezañ ruz<ref name="levrarmor" details="p. 45"/>.
Aesoc’h eo evel-mañ adimplijañ ul levr pe ur vammenn all a zo hir a-walc’h. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 8 Gouere 2026 da 09:33 (UTC)
=== Daveoù ===
{{Daveoù}}
{{graet}} Dreist ! Notennet eo, trugarez dit --[[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 8 Gouere 2026 da 10:02 (UTC)
== Kemmadur ==
Demat deoc’h, ha gallout a rafe unan bennak kadarnaat ha rankout a reer skrivañ kroaz-'''v'''rezel ha n’eo ket kroaz-'''b'''rezel? Mard eo gwir e vo un nebeut rummadoù da adenvel. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 11 Gouere 2026 da 14:44 (UTC)
:Salud ivez, Kavout ar ger kevrennek ''kroaz-vrezel'' a c'heller e-barzh un niverenn eus ''Kroaz ar Vretoned'' embannet e 1917 (https://bibliotheque.idbe.bzh/data/kroaz_ar_vretoned/Kroaz_Ar_Vretoned_1917_.pdf). Ken aes all e vo kavet ''kroaz a vrezel'' e testennoù all. Hep ankouaat ''Kroaz ar brezel'', kinniget gant TermOfis OPaB. Perak 'ta ne vije ket eus ur c'hemmadur dre vlotaat b > v amañ, heñvel ouzh an hini a lenner e ''kiez-vleiz'' (https://devri.bzh/dictionnaire/k/kiez-1/) ? A galon. [[Implijer:Antiquaire1|Antiquaire1]] ([[Kaozeadenn Implijer:Antiquaire1|kaozeal]]) 13 Gouere 2026 da 10:10 (UTC)
4omx96srqwwb866cqt1yzhlzwspk7b3
Adele Rivero
0
180706
2195228
2195147
2026-07-13T10:24:50Z
Dakbzh
58931
+ Astenn.
2195228
wikitext
text/x-wiki
'''Adele Rivero''' (10 a viz Meurzh 1908 en [[Antwerpen]], [[Belgia]] – 5 a viz Mae 1992 e [[Williston]] [[Vermont]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ====
Trec'h e voe div wezh, e 1937, 8,5/9 (+ 8, = 1, -0)<ref>{{en}}[http://www.edochess.ca/batgirl/Women_in_Chess_2.html#3 Women in Chess - The Birth of a Championship 1937-1938]</ref> hag e 1940.<br/>Tapout a reas an deirvet plas, 7,5/10(+ 7, = 1, - 2) e miz Ebrel 1938 e [[New York]]<ref>{{en}}[http://www.edochess.ca/batgirl/Women_in_Chess_2.html#3 Women in Chess - The Birth of a Championship 1937-1938]</ref>.<br/>Koll a reas a-enep da v-[[Mona May Karff]] e 1942<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20131107190037/http://www.chess.com/blog/batgirl/adele Adele], e ''Le blog de la Batgirl'' e Chess.com</ref>.
==== Partiennoù ketkevret ====
E [[Bristol (Vermont)|Bristol]], [[Vermont]], e c'hoarias a-enep da 26 c'hoarierez, 25,5/26 (+ 25, = 1, - 0)<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20131107190037/http://www.chess.com/blog/batgirl/adele Adele], e ''Le blog de la Batgirl'' e Chess.com</ref>.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[http://www.edochess.ca/batgirl/Women_in_Chess_2.html#3 Women in Chess - The Birth of a Championship 1937-1938]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20131107190037/http://www.chess.com/blog/batgirl/adele Adele], e ''Le blog de la Batgirl'' in Chess.com
* {{en}}[https://worldchesshof.org/exhibit/her-turn-revolutionary-women-chess Her turn: Revolutionary Women of Chess]
{{DEFAULTSORT:Rivero, Adele}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1908]]
[[Rummad:Marvioù 1992]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
rga6t1exyhlsz9gfokwu3s001ek6acp
2195229
2195228
2026-07-13T10:25:04Z
Dakbzh
58931
/* Kampionad stadunanat (maouezi) */
2195229
wikitext
text/x-wiki
'''Adele Rivero''' (10 a viz Meurzh 1908 en [[Antwerpen]], [[Belgia]] – 5 a viz Mae 1992 e [[Williston]] [[Vermont]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]].
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ====
Trec'h e voe div wezh, e 1937, 8,5/9 (+ 8, = 1, -0)<ref>{{en}}[http://www.edochess.ca/batgirl/Women_in_Chess_2.html#3 Women in Chess - The Birth of a Championship 1937-1938]</ref> hag e 1940.<br/>Tapout a reas an deirvet plas, 7,5/10 (+ 7, = 1, - 2) e miz Ebrel 1938 e [[New York]]<ref>{{en}}[http://www.edochess.ca/batgirl/Women_in_Chess_2.html#3 Women in Chess - The Birth of a Championship 1937-1938]</ref>.<br/>Koll a reas a-enep da v-[[Mona May Karff]] e 1942<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20131107190037/http://www.chess.com/blog/batgirl/adele Adele], e ''Le blog de la Batgirl'' e Chess.com</ref>.
==== Partiennoù ketkevret ====
E [[Bristol (Vermont)|Bristol]], [[Vermont]], e c'hoarias a-enep da 26 c'hoarierez, 25,5/26 (+ 25, = 1, - 0)<ref>{{en}}[https://web.archive.org/web/20131107190037/http://www.chess.com/blog/batgirl/adele Adele], e ''Le blog de la Batgirl'' e Chess.com</ref>.
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[http://www.edochess.ca/batgirl/Women_in_Chess_2.html#3 Women in Chess - The Birth of a Championship 1937-1938]
* {{en}}[https://web.archive.org/web/20131107190037/http://www.chess.com/blog/batgirl/adele Adele], e ''Le blog de la Batgirl'' in Chess.com
* {{en}}[https://worldchesshof.org/exhibit/her-turn-revolutionary-women-chess Her turn: Revolutionary Women of Chess]
{{DEFAULTSORT:Rivero, Adele}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1908]]
[[Rummad:Marvioù 1992]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
pt6522gizta75dw6q71dw66ply7dlmr
Mona May Karff
0
180714
2195207
2195189
2026-07-12T19:27:13Z
Dakbzh
58931
+ Mestrez Etrebroadel.
2195207
wikitext
text/x-wiki
'''Mona May Karff''' (10 a viz Here 1908 e [[Sokyriany]], [[Besarabia]], [[Impalaeriezh rusian|Rusia]] – 10 a viz Genver 1998 e [[Manhattan]], [[New York]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]. Pa voe krouet an titloù FIDE e 1950 e voe roet hini Mestrez Etrebroadel (WIM) dezhi kerkent<ref>{{en}}[[Anne Sunnucks]], ''The Encyclopaedia of Chess'', St. Martin's Press, 1970, p. 243</ref>{{,}}<ref>{{en}}[http://uscf1-nyc1.aodhosting.com/CL-AND-CR-ALL/CL-ALL/1950/1950_08_2.pdf ''FIDE Assembly Makes Many Decisions At Successful Copenhagen Meeting'', pajennoù 1–2, [[Chess Life]], d'an 20 a viz Eost 1950]</ref>.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ====
Trec'h e voe seizh gwezh: 9,5/10(+ 9, = 1, - 0) e miz Ebrel 1938 e [[New York]]<ref>{{en}}[http://www.edochess.ca/batgirl/Women_in_Chess_2.html#3 Women in Chess - The Birth of a Championship 1937-1938]</ref>, e 1941, e 1942, e 1946, e 1948 (rampo gant [[Gisela Gresser]]), e 1953 hag e 1974.<br/>
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[SUA]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1974w/1974usa.html 6th Women's Chess Olympiad: Medellin 1974 - Olimp Base]</ref>.
{| class="wikitable"
!|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|Gwengolo-Here 1974||1||6||{{Kolombia}}, [[Medellín (Kolombia)|Medellín]]||6,5/11 (+ 6, = 1, - 4)||59,1||8||-||14||-
|-
|}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[http://www.edochess.ca/batgirl/Women_in_Chess_2.html#3 Women in Chess - The Birth of a Championship 1937-1938]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=72237 He c'hoari e Chess Games]
{{DEFAULTSORT:Karff, Mona May}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1908]]
[[Rummad:Marvioù 1998]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
szioclxa6mjanmuhlfznzudtkmbajqf
2195211
2195207
2026-07-12T20:07:27Z
Dakbzh
58931
2195211
wikitext
text/x-wiki
'''Mona May Karff''' (10 a viz Here 1908 e [[Sokyriany]], [[Besarabia]], [[Impalaeriezh rusian|Rusia]] – 10 a viz Genver 1998 e [[Manhattan]], [[New York]], [[SUA]]) a oa ur c'hoarierez [[echedoù]] [[stadunanat]]. Pa voe krouet an titloù FIDE e 1950 e voe roet hini Mestrez Etrebroadel (WIM) dezhi kerkent<ref>{{en}}[[Anne Sunnucks]], ''The Encyclopaedia of Chess'', St. Martin's Press, 1970, p. 243</ref>{{,}}<ref>{{en}}[http://uscf1-nyc1.aodhosting.com/CL-AND-CR-ALL/CL-ALL/1950/1950_08_2.pdf ''FIDE Assembly Makes Many Decisions At Successful Copenhagen Meeting'', pajennoù 1–2, [[Chess Life]], d'an 20 a viz Eost 1950]</ref>.
== Kevezadegoù ==
=== Kevezadegoù hiniennel ===
==== [[Kampionad stadunanat an echedoù (maouezi)|Kampionad stadunanat (maouezi)]] ====
Trec'h e voe seizh gwezh: 9,5/10 (+ 9, = 1, - 0) e miz Ebrel 1938 e [[New York]]<ref>{{en}}[http://www.edochess.ca/batgirl/Women_in_Chess_2.html#3 Women in Chess - The Birth of a Championship 1937-1938]</ref>, e 1941, e 1942, e 1946, e 1948 (rampo gant [[Gisela Gresser]]), e 1953 hag e 1974.<br/>
=== Kevezadegoù dre skipailh ===
==== [[Olimpiadoù echedoù|Olimpiadoù ar Maouezi]] ====
C'hoariet he deus ur wezh e skipailh [[SUA]]<ref>{{en}}[https://www.olimpbase.org/1974w/1974usa.html 6th Women's Chess Olympiad: Medellin 1974 - Olimp Base]</ref>.
{| class="wikitable"
!|Miz ha bloaz ||Tablezenn||Niverenn an Olimpiad (Maouezi)||Bro ha kêr||Poentoù||Dregantad efedusted||Renk hiniennel||Medalenn hiniennel||Renk he skipailh||Medalenn skipailh
|-
|Gwengolo-Here 1974||1||6||{{Kolombia}}, [[Medellín (Kolombia)|Medellín]]||6,5/11 (+ 6, = 1, - 4)||59,1||8||-||14||-
|-
|}
== Notennoù ha daveennoù ==
{{daveoù}}
== Liammoù diavaez ==
* {{en}}[http://www.edochess.ca/batgirl/Women_in_Chess_2.html#3 Women in Chess - The Birth of a Championship 1937-1938]
* {{en}}[https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=72237 He c'hoari e Chess Games]
{{DEFAULTSORT:Karff, Mona May}}
[[Rummad:Ganedigezhioù 1908]]
[[Rummad:Marvioù 1998]]
[[Rummad:C'hoarierien echedoù eus SUA]]
89ivfeuyw42yg051nu010hj611xibbp
Kaozeal:Yann an Toullgofer
1
180716
2195213
2026-07-12T20:58:11Z
Huñvreüs
54570
/* "Yann" */ rann nevez
2195213
wikitext
text/x-wiki
== "Yann" ==
E peseurt mammenn e reer ''Yann'' anezhañ e brezhoneg? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 12 Gouere 2026 da 20:58 (UTC)
30qwvxj97o3px97xyod905z37hhikg8
2195214
2195213
2026-07-12T21:22:50Z
Dishual
612
/* "Yann" */ Respont
2195214
wikitext
text/x-wiki
== "Yann" ==
E peseurt mammenn e reer ''Yann'' anezhañ e brezhoneg? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 12 Gouere 2026 da 20:58 (UTC)
:D'am soñj neblec'h met choazet ez eus bet Yann gant an aozour rak dianav e oa an den ha neuze war stumm ''yann e vil vicher'' eo bet graet.
:Met gwir eo n'eus mammenn all ebet nemet Wikipedia brezhoneg...
:A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 12 Gouere 2026 da 21:22 (UTC)
5rxdrup0mv85c8ajavvnlxqf034cta0
2195219
2195214
2026-07-13T07:28:18Z
Ar choler
52661
/* "Yann" */ Respont
2195219
wikitext
text/x-wiki
== "Yann" ==
E peseurt mammenn e reer ''Yann'' anezhañ e brezhoneg? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 12 Gouere 2026 da 20:58 (UTC)
:D'am soñj neblec'h met choazet ez eus bet Yann gant an aozour rak dianav e oa an den ha neuze war stumm ''yann e vil vicher'' eo bet graet.
:Met gwir eo n'eus mammenn all ebet nemet Wikipedia brezhoneg...
:A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 12 Gouere 2026 da 21:22 (UTC)
::Ur pennad [[Jack]] zo koulskoude. Moarvat e vefe ret mirout an anv-se. [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 13 Gouere 2026 da 07:28 (UTC)
t8haa5xeolfcbw6dpvsp9fnz0wmy52f
2195221
2195219
2026-07-13T07:48:21Z
Huñvreüs
54570
/* "Yann" */ Respont
2195221
wikitext
text/x-wiki
== "Yann" ==
E peseurt mammenn e reer ''Yann'' anezhañ e brezhoneg? [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 12 Gouere 2026 da 20:58 (UTC)
:D'am soñj neblec'h met choazet ez eus bet Yann gant an aozour rak dianav e oa an den ha neuze war stumm ''yann e vil vicher'' eo bet graet.
:Met gwir eo n'eus mammenn all ebet nemet Wikipedia brezhoneg...
:A galon [[Implijer:Dishual|Dishual]] ([[Kaozeadenn Implijer:Dishual|kaozeal]]) 12 Gouere 2026 da 21:22 (UTC)
::Ur pennad [[Jack]] zo koulskoude. Moarvat e vefe ret mirout an anv-se. [[Implijer:Ar choler|Ar choler]] ([[Kaozeadenn Implijer:Ar choler|kaozeal]]) 13 Gouere 2026 da 07:28 (UTC)
:::E gallek, alamanek… e reer gant ''Jack'' ha n’eo ket ''Jacques'', ''Jakob'', pe me oar. [[Implijer:Huñvreüs|Huñvreüs]] ([[Kaozeadenn Implijer:Huñvreüs|kaozeal]]) 13 Gouere 2026 da 07:48 (UTC)
jn5sjqpiiuw9o639dw685k68f6agias
Timbroù Asturiez ha Leon
0
180717
2195230
2026-07-13T10:54:19Z
Tanjee
563
Pajenn krouet gant : "[[File:Cosejo de Asturias y León.png|thumb|right|upright 1.0|Skoed-ardamez Cosejo de Asturias y León]] Kuzul Asturiez ha León (''Consejo Soberano de Asturias y León'' e [[spagnoleg]], ''Conseyu Soberanu d'Asturies y Llión'' en [[astureg]]) a oa ur Stad dianavezet a oa anezhi e-pad Brezel diabarzh Spagn. Disklêriet e voe d'ar 6 a viz Gwengolo 1936, ha disklêriet e voe hec'h aotrouniezh d'ar 24 a viz Eost 1937. Aloubet e voe ar rannvro d'an 20 a viz Here 1937..."
2195230
wikitext
text/x-wiki
[[File:Cosejo de Asturias y León.png|thumb|right|upright 1.0|Skoed-ardamez Cosejo de Asturias y León]]
Kuzul Asturiez ha León (''Consejo Soberano de Asturias y León'' e [[spagnoleg]], ''Conseyu Soberanu d'Asturies y Llión'' en [[astureg]]) a oa ur Stad dianavezet a oa anezhi e-pad Brezel diabarzh Spagn.
Disklêriet e voe d'ar 6 a viz Gwengolo 1936, ha disklêriet e voe hec'h aotrouniezh d'ar 24 a viz Eost 1937. Aloubet e voe ar rannvro d'an 20 a viz Here 1937 gant nerzhioù milourel [[Francisco Franco]].
Evit taliñ ouzh frejoù ar brezel ha « difenn an ezhommoù dic’hortoz » e voe savet timbroù 5 santim a ranke pep hini paeañ evit ar servijoù post ha pellgehenterezh.
Tresadenn an timbroù-se a zo bet savet gant [[Demetrio Díaz Gandara]] ha moullet eo bet en Asturian Graphic Arts Company e [[Gijón]], ma labouras eno evel tresour hag engraver. Ur milion a skouerennoù a oa bet moullet e stumm follennoù 50 timbr, ha gwerzhet buan.
Seizh timbr zo bet moullet e-pad ar prantad-amzer berr ma voe eus Kuzul Asturiez ha León. Diskouez a raent labouradegoù ha moged o tont er-maez eus siminalioù, un den o tec’hel ur fuzuilh (hag al lugan ''España prefiere morir de pie a vivir de rodillas'' (= ''Gwelloc'h eo da Spagn mervel war-sav eget bevañ war he daoulin''), kartenn Spagn hag un tour-tan, ha bigi a bep seurt (ur vag dre lien, ur vag besketa, ur garavellen…).
== Pennad kar ==
*[[Timbroù Spagn]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Asturiez ha Leon, Timbroù]]
[[Rummad: Spagn]]
2b7gtlag2zd79qczokemal6p814ls1y
2195231
2195230
2026-07-13T10:54:52Z
Tanjee
563
Tanjee en deus kaset ar bajenn [[Timbroù Asturias ha Leon]] da [[Timbroù Asturiez ha Leon]]
2195230
wikitext
text/x-wiki
[[File:Cosejo de Asturias y León.png|thumb|right|upright 1.0|Skoed-ardamez Cosejo de Asturias y León]]
Kuzul Asturiez ha León (''Consejo Soberano de Asturias y León'' e [[spagnoleg]], ''Conseyu Soberanu d'Asturies y Llión'' en [[astureg]]) a oa ur Stad dianavezet a oa anezhi e-pad Brezel diabarzh Spagn.
Disklêriet e voe d'ar 6 a viz Gwengolo 1936, ha disklêriet e voe hec'h aotrouniezh d'ar 24 a viz Eost 1937. Aloubet e voe ar rannvro d'an 20 a viz Here 1937 gant nerzhioù milourel [[Francisco Franco]].
Evit taliñ ouzh frejoù ar brezel ha « difenn an ezhommoù dic’hortoz » e voe savet timbroù 5 santim a ranke pep hini paeañ evit ar servijoù post ha pellgehenterezh.
Tresadenn an timbroù-se a zo bet savet gant [[Demetrio Díaz Gandara]] ha moullet eo bet en Asturian Graphic Arts Company e [[Gijón]], ma labouras eno evel tresour hag engraver. Ur milion a skouerennoù a oa bet moullet e stumm follennoù 50 timbr, ha gwerzhet buan.
Seizh timbr zo bet moullet e-pad ar prantad-amzer berr ma voe eus Kuzul Asturiez ha León. Diskouez a raent labouradegoù ha moged o tont er-maez eus siminalioù, un den o tec’hel ur fuzuilh (hag al lugan ''España prefiere morir de pie a vivir de rodillas'' (= ''Gwelloc'h eo da Spagn mervel war-sav eget bevañ war he daoulin''), kartenn Spagn hag un tour-tan, ha bigi a bep seurt (ur vag dre lien, ur vag besketa, ur garavellen…).
== Pennad kar ==
*[[Timbroù Spagn]]
[[Rummad:Timbroù hervez ar vro|Asturiez ha Leon, Timbroù]]
[[Rummad: Spagn]]
2b7gtlag2zd79qczokemal6p814ls1y
Timbroù Asturias ha Leon
0
180718
2195232
2026-07-13T10:54:52Z
Tanjee
563
Tanjee en deus kaset ar bajenn [[Timbroù Asturias ha Leon]] da [[Timbroù Asturiez ha Leon]]
2195232
wikitext
text/x-wiki
#ADKAS [[Timbroù Asturiez ha Leon]]
rt34d2eh9go57tcxvzcgl86engjdl9p