Wikimammenn brwikisource https://br.wikisource.org/wiki/Wikimammenn:Degemer MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikimammenn Kaozeadenn Wikimammenn Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad Meneger Kaozeadenn meneger Pajenn Kaozeadenn pajenn Oberour Kaozeadenn oberour TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 4 66941 210519 209910 2026-10-26T14:01:10Z MediaWiki message delivery 922 /* Kemm servijer - Ho wiki a vo tu da lenn nemetken a benn nebeut evit nebeut amzer. */ rann nevez 210519 wikitext text/x-wiki == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Editors on group 1 wikis, including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on '''October 5 at 07:00 UTC''' as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make higher-value changes easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project]] or [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]].<br/>Please reach out if you have any questions, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[Implijer:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Kaozeadenn Implijer:MediaWiki message delivery|kaozeal]]) 1 Here 2026 da 14:42 (CEST) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31106967 --> == Kemm servijer - Ho wiki a vo tu da lenn nemetken a benn nebeut evit nebeut amzer. == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lenn ar gemennadenn-mañ en ur yezh all]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Ar [[foundation:|Wikimedia Foundation]] a zo vont da gemmañ an neud etre ar c'hreizennoù titouroù. Kement-se evit bezañ sur e c'hello Wikipedia hag ar wikioù all war Wikimedia da chom enlinenn zoken goude ur gwallreuz. An holl red a gemmo adalek '''{{#time:j xg|2026-10-28|br}}'''. Ar c'hemm a grogo da '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''. Siwazh, dre lod bevennadurioù en [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], an holl kemmoù a ran paouez pa vez ar c'hemm servijer o vezañ. En em zigareziñ a reomp evit an ehan-se, ha labourat a reomp evit bihanaat anezhi en amzer da zont. Ur banell a vo diskouezet war an holl wikioù 30 munutenn a-raok ma krogfe an obererezh. Chom a raio ar bannel-se da vezañ gwelet betek fin an obererezh. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-10-28|en}}.</span> * Ma vez klasket kemmañ pe enrollañ ganeoc'h e-kerzh ar prantad-se, e vo gwelet ur gemennadenn fazi ganeoc'h. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">If you see the error message, then please wait until everything is back to normal.</span> Goude-se e voc'h sañset gellet enrollañ ho kemm. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.</span> ''Dilec'hioù all'': * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Background jobs will be slower and some may be dropped.</span> Al liammoù ruz na vint ket nevesaet ken buan evit boaz. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Some long-running scripts will have to be stopped.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">We expect the code deployments to happen as any other week.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.</span> * Na vo ket tu implij [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] e-pad 90 munutenn bennak. Ar steuñv-se a c'hell bezañ daleet ma vez ret. An tu a zo deoc'h gelet an deiziataer war [[wikitech:Switch_Datacenter|wikitech.wikimedia.org]] Ar c'hemmoù a vo kemennet war an deiziataer. '''Mar plij deoc'h da rannañ ar gemennadenn-mañ gant ho kumuniezh.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 26 Here 2026 da 15:01 (CET) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> 1ebgi6x3ludq0fjlvm6w9244emhhhqo 100 67226 210566 210518 2026-10-26T16:12:20Z Aveldro 601 210566 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |Type=journal |Title=[[Istor ar bed - Trede levrenn]] (Gwalarn 44-45) |Author=[[Oberour:Meven_Mordiern|Meven Mordiern]] |Translator= |Editor= |School=Gwalarn |Year=1932 |Publisher=[[Gwalarn]] |Address=Brest |Key=Istor ar bed - Trede levrenn |Source=djvu |Image=1 |Progress=C |Volumes=[[Meneger:Mordiern - Istor ar bed I, 1929.djvu|Levrenn gentañ]] [[Meneger:Mordiern - Istor ar bed 2, 1930.djvu|Eil levrenn]] |Pages=<pagelist 1=Golo 2to3=- 4=Titl 5=Taolenn 6=5 89to92=- /> |Remarks={{Pajenn:Mordiern - Istor ar bed 3, 1932.djvu/5}} }} m45yd1qsbgzd0gabkwittss8hv14o5n 102 67228 210565 210512 2026-10-26T16:10:27Z Aveldro 601 210565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|E gwerz e ti « Gwalarn » :}} Meven Mordiern. — [[Istor ar bed - Levrenn genta|ISTOR AR BED, levrenn I]]. — 14 lur. Meven Mordiern. — [[Istor ar bed - Eil levrenn|ISTOR AR BED, levrenn II]]. — 10 lur. {{Kreizañ|Pep gwir miret striz.}}<noinclude><references/></noinclude> 4litswp1t9pq58o6zrsossrbew4xxq2 102 67234 210520 2026-10-26T15:43:59Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> {{Kreizañ|TAOLENN}} ——————— {{Dehou| {{sc|Pajenn}}}} V. Derou an holoken. Nevez-varevez ar maen . . 5 Al lerc’h-ouz-lerc’h dre vras eus ijinerezou Europiz adal diwez hen-varevez ar maen betek oadvez ar metalou . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 An ijinerezou-a-dremen etre hen-varevez ha nevez- varevez ar maen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Al lerc’h-ouz-lerc’h eus an iji..." 210520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|TAOLENN}} ——————— {{Dehou| {{sc|Pajenn}}}} V. Derou an holoken. Nevez-varevez ar maen . . 5 Al lerc’h-ouz-lerc’h dre vras eus ijinerezou Europiz adal diwez hen-varevez ar maen betek oadvez ar metalou . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 An ijinerezou-a-dremen etre hen-varevez ha nevez- varevez ar maen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Al lerc’h-ouz-lerc’h eus an ijinerezou e-pad nevez- varevez ar maen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Labour ar maen gant Europiz . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Labour ar prenn, ar c’horn hag an askourn . . . . 24 Ar poderez-pri . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Al loened doñv. Magerez-chatal, hemolc’herez ha pesketaerez . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Ar plantennou gounezet. Gounidegez-douar ha kutuilherez . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Ar gwea hag ar gwiskamant . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 An emlivadur-korf hag an tatoua . . . . . . . . . . . . . 36 Braoigou ha kinkladuriou-korf . . . . . . . . . . . . . . . . 37 An ijinou-kaer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 An annezlec’hiou : tiez, keriadennou, kreñvlec’hiou 41 Ar c’hêriadennou-war-zour . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 Beziou, beredou ha karneliou. An trepanerez . . . . . 46 Ar mein-meur : taoliou-maen, mein-hir, kroummlec’hiou . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 Ar c’hredennou e-kerz nevez-varevez ar maen . . . . 54 Ar c’henwerz hag an darempredou etrevroadel . . 58 Ar verdeadurez . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 Gouennou-tud Europa e-pad nevez-varevez ar maen 62 Notennou . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74<noinclude><references/></noinclude> 3dxvx7kvfabtjdcb6q0tqy0q646mqse 210521 210520 2026-10-26T15:46:03Z Aveldro 601 210521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|'''{{Ment|TAOLENN|180}}'''}} {{-}} {{Dehou|{{sc|Pajenn}}}} V. Derou an holoken. Nevez-varevez ar maen 5 Al lerc’h-ouz-lerc’h dre vras eus ijinerezou Europiz adal diwez hen-varevez ar maen betek oadvez ar metalou 8 An ijinerezou-a-dremen etre hen-varevez ha nevez- varevez ar maen 10 Al lerc’h-ouz-lerc’h eus an ijinerezou e-pad nevez- varevez ar maen 16 Labour ar maen gant Europiz 19 Labour ar prenn, ar c’horn hag an askourn 24 Ar poderez-pri 25 Al loened doñv. Magerez-chatal, hemolc’herez ha pesketaerez 28 Ar plantennou gounezet. Gounidegez-douar ha kutuilherez 31 Ar gwea hag ar gwiskamant 35 An emlivadur-korf hag an tatoua 36 Braoigou ha kinkladuriou-korf 37 An ijinou-kaer 38 An annezlec’hiou : tiez, keriadennou, kreñvlec’hiou 41 Ar c’hêriadennou-war-zour 44 Beziou, beredou ha karneliou. An trepanerez 46 Ar mein-meur : taoliou-maen, mein-hir, kroummlec’hiou 49 Ar c’hredennou e-kerz nevez-varevez ar maen 54 Ar c’henwerz hag an darempredou etrevroadel 58 Ar verdeadurez 60 Gouennou-tud Europa e-pad nevez-varevez ar maen 62 Notennou 74<noinclude><references/></noinclude> 7riofy53znijskx8kis8pjq0twv7nbz 102 67235 210522 2026-10-26T15:48:26Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> {{Kreizañ|'''{{Ment|V. Derou an holoken :<br>Nevez-varevez ar maen|180}}'''}} War-lerc’h ar rannhoalad anvet pleistoken gant an douarourien, e teu ar rannhoalad holoken diforc’het dioutañ dre zazkemmaduriou en temz-amzer ha dre steuzidigez gouennou-loened ’zo. An temz-amzer yen ha sec’h a oa o ren en Europa e-pad an oadvez magdalenel a zeu en e lec’h eun temz-amzer klouar ha gleborek a ro tu d’an taouarc’hegi d’en em furmi ha d’a..." 210522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|'''{{Ment|V. Derou an holoken :<br>Nevez-varevez ar maen|180}}'''}} War-lerc’h ar rannhoalad anvet pleistoken gant an douarourien, e teu ar rannhoalad holoken diforc’het dioutañ dre zazkemmaduriou en temz-amzer ha dre steuzidigez gouennou-loened ’zo. An temz-amzer yen ha sec’h a oa o ren en Europa e-pad an oadvez magdalenel a zeu en e lec’h eun temz-amzer klouar ha gleborek a ro tu d’an taouarc’hegi d’en em furmi ha d’ar c’hoaidou d’en em astenn dre c’hounit tachenn war ar steppennou. Ar c’haro-erc’h, o veza n’eo ket ar glebor dioutañ, a ya da get er pep brasa eus hon douar-bras, nemet er c’horn hanternosa anezañ (1). En hevelep koulz, ez a da get ivez loened an toundrennou ha loened ar steppennou. Steuzia a ra an olifant hirvlevek, ar frikorneg kreoñennek, gouennou an arzed meur hag ar c’hizier bras. Hiviziken, a-hed nevez-varevez ar maen penn-da-benn, e vezo gouennou-loened Europa ar re a gavor enni e derou an istorvez. E-keñver ijinerezou mab-den, e tenn c’hoaz kenta kevrenn ar rannhoalad holoken da oadvez ar<noinclude><references/></noinclude> ijdyvqdb436kir3aovo3b93a84v35hb 210523 210522 2026-10-26T15:48:55Z Aveldro 601 210523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|'''{{Ment|V. Derou an holoken :<br>Nevez-varevez ar maen|160}}'''}} War-lerc’h ar rannhoalad anvet pleistoken gant an douarourien, e teu ar rannhoalad holoken diforc’het dioutañ dre zazkemmaduriou en temz-amzer ha dre steuzidigez gouennou-loened ’zo. An temz-amzer yen ha sec’h a oa o ren en Europa e-pad an oadvez magdalenel a zeu en e lec’h eun temz-amzer klouar ha gleborek a ro tu d’an taouarc’hegi d’en em furmi ha d’ar c’hoaidou d’en em astenn dre c’hounit tachenn war ar steppennou. Ar c’haro-erc’h, o veza n’eo ket ar glebor dioutañ, a ya da get er pep brasa eus hon douar-bras, nemet er c’horn hanternosa anezañ (1). En hevelep koulz, ez a da get ivez loened an toundrennou ha loened ar steppennou. Steuzia a ra an olifant hirvlevek, ar frikorneg kreoñennek, gouennou an arzed meur hag ar c’hizier bras. Hiviziken, a-hed nevez-varevez ar maen penn-da-benn, e vezo gouennou-loened Europa ar re a gavor enni e derou an istorvez. E-keñver ijinerezou mab-den, e tenn c’hoaz kenta kevrenn ar rannhoalad holoken da oadvez ar<noinclude><references/></noinclude> gtrbmfg8thh8308s4zwdwyh74z74zlq 102 67236 210524 2026-10-26T15:50:13Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "binviou e maen. Nemet, e-lec’h mont atao d’an dan- vez maenek dre ar bena a-skolpadou, e vez graet bremañ ouspenn gant al lufra. Ac’hano an eil ano roet gant ar ragistorourien da nevez-varevez ar maen : oadvez ar binviou maen lufret. En oberidigez ar binviou e maen-tan, n’eo tamm ebet al lufra eur wellaenn trec’h d’ar bena a-skol- padou, o veza ma ’z eo bras ar perz-mat ar maen- tan aet da venveg an dremmou trouc’hus-meurbet a furmer warnañ pa zisit..." 210524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>binviou e maen. Nemet, e-lec’h mont atao d’an dan- vez maenek dre ar bena a-skolpadou, e vez graet bremañ ouspenn gant al lufra. Ac’hano an eil ano roet gant ar ragistorourien da nevez-varevez ar maen : oadvez ar binviou maen lufret. En oberidigez ar binviou e maen-tan, n’eo tamm ebet al lufra eur wellaenn trec’h d’ar bena a-skol- padou, o veza ma ’z eo bras ar perz-mat ar maen- tan aet da venveg an dremmou trouc’hus-meurbet a furmer warnañ pa zisitager skolpadou dioutañ dre ar skei. Al lufra a zere hepken ouz an doareou mein fetis ha kalet : diabaz, mein-sklent amneu- zitik, hag all. Er broiou ma kemered ar seurt mein da zanvez ar binviou eo, hep mar ebet, e voe di- wanet boaz al lufra. Ac’hano ez eo en em ledet er broiou ma raed gant maen-tan, moarvat da heul ar spered a zrevezerez a zo e mab-den. Kalz eus an doareou binviou boaziet e-pad hen- varevez ar maen a zalclh’er ganto e-kerz nevez- varevez ar maen, a-wechou goude o zrei eun ne- beud en o stumm. Binviou nevez a weler o tont ivez, evel an tranched, ar pig, ar saez c’houzrei- nek, hag all. Brasoc’h eo ar c’hemmaduriou a c’hoarvezas e doare-beva an dud e-doug nevez-varevez ar maen. Diouezet ha doñvaet e vez neuze gouennou-loened- zo, hadet e vez plantennou, ha, tamm-ha-tamm, e teu an dud, eus hemolc’herien, pesketaerien ha kutuilherien ma ’z oant betek neuze, da vezan gou- nideien-douar ha mesaerien-loened. Ar sevel-cha- tal hag ar c’hounidegez-douar a ro tu d’an dud da baotaat ha d’ar boblañs da stankaat (2). E<noinclude><references/></noinclude> ecx316r0nmuescfbbaiykba1fdr9rwm 102 67237 210525 2026-10-26T15:50:40Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "lec’h n’edo o veva kent nemet rummadou dister a hemolc’herien hag a besketaerien a-skign e-kreiz gouelec’hiou, e sav poblou galloudekoc’h. Beva a reont a-gêriadennaidou e traonienn ar stêriou, war glann al lennou, e kement lec’h ma ’z eus douar- lec’hid strujus, aes da labourat. Karneliou bras a zo ganto ma sebeliont eskern o zud varo. War- dro diwez nevez-varevez ar maen, e reont e mein bras ha fraost savaduriou-meur, taoliou-maen, mein-hir, kroumml..." 210525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>lec’h n’edo o veva kent nemet rummadou dister a hemolc’herien hag a besketaerien a-skign e-kreiz gouelec’hiou, e sav poblou galloudekoc’h. Beva a reont a-gêriadennaidou e traonienn ar stêriou, war glann al lennou, e kement lec’h ma ’z eus douar- lec’hid strujus, aes da labourat. Karneliou bras a zo ganto ma sebeliont eskern o zud varo. War- dro diwez nevez-varevez ar maen, e reont e mein bras ha fraost savaduriou-meur, taoliou-maen, mein-hir, kroummlec’hiou, hag all, a ziskouez, neket hepken e oa stank en o zouez an divrec’hiou da labourat, hogen ez oa ivez ganto pennou doujet da renerien war al labouriou. E-kerz kevrenn di- weza nevez-varevez ar maen, e voe ganet ar broa- deleziou galloudek m’eo deuet diwarno ar poblou a welomp e derou an istorvez. Ar bobl indezeu- ropek, ma oa tonket d’he yez dont diouti yezou poblou brudeta an istorvez, a zo en em furmet e-pad kevrenn diweza nevez-varevez ar maen.<noinclude><references/></noinclude> lnhy801n3mldz7ckmuy49w4c31etggq 102 67238 210526 2026-10-26T15:51:16Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Al lerc’h-ouz-lerc’h dre vras eus ijinerezou Europiz adal diwez hen-varevez ar maen betek oadvez ar metalou Neblec’h n’en em ziskouez splannoc’h al lerc’h- ouz-lerc’h-se eget e taouarc’hegi Bro-Danmark, ar re anezo a zo anvet skovmoses « geuniou-koad » gant Skandinaviz (3) Ar gwiskad-barr en taouarc’hegou-se a zo ane- zañ dismantrou-plant diwar gouennou o veva bre- mañ c’hoaz er vro. Binviou houarn hepken a gaver er gwiskad-s..." 210526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Al lerc’h-ouz-lerc’h dre vras eus ijinerezou Europiz adal diwez hen-varevez ar maen betek oadvez ar metalou Neblec’h n’en em ziskouez splannoc’h al lerc’h- ouz-lerc’h-se eget e taouarc’hegi Bro-Danmark, ar re anezo a zo anvet skovmoses « geuniou-koad » gant Skandinaviz (3) Ar gwiskad-barr en taouarc’hegou-se a zo ane- zañ dismantrou-plant diwar gouennou o veva bre- mañ c’hoaz er vro. Binviou houarn hepken a gaver er gwiskad-se. Er gwelead dindanañ, e teu ar binviou arem da gemer lec’h ar binviou houarn, hag an dero da gemer lec’h ar faou (ar faou eo an doare gwez a ra bremañ c’hoaz koadou an Danmark). Ragis- torek end-eeun eo oadvez ar gwelead-se, peogwir na vez nepred meneg a goadou dero e kosa skri- dou ha hengouniou ar vro. A-is da welead an dero, e kaver eur gwelead all n’eus ennañ nemet pin. Kevrenn uhela an trede gwelead-se a vez a-wechou enni binviou arem. E- barz ar gevrenn izela, n’eus nemet binviou maen, darn anezo lufret dispar (4). Izeloc’h, e teu eur pevare gwelead gant nep roudenn a wez bras. Eno, an taouarc’h a zo diwar<noinclude><references/></noinclude> 3v5lid0nqn929cef3gw4qd6lm81mb5z 102 67239 210527 2026-10-26T15:51:36Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "dismantrou plantennou munut nemetken, en o zouez man ha touskan o tenna da ouennou na ve- zont ket kavet ken bremañ nemet er broiou tosta da benn-ahel hanternoz ar bed. Daskoret e vez gant ar gwelead-se binviou maen-tan benet a- skolpadou hag eskern karo-erc’h. Emañ ar pevare gwelead-se a-led war eur stra- dad traez pe c’hrozol diwar skournredennou, roud ebet ennañ a ijinerezou mab-den (5)." 210527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>dismantrou plantennou munut nemetken, en o zouez man ha touskan o tenna da ouennou na ve- zont ket kavet ken bremañ nemet er broiou tosta da benn-ahel hanternoz ar bed. Daskoret e vez gant ar gwelead-se binviou maen-tan benet a- skolpadou hag eskern karo-erc’h. Emañ ar pevare gwelead-se a-led war eur stra- dad traez pe c’hrozol diwar skournredennou, roud ebet ennañ a ijinerezou mab-den (5).<noinclude><references/></noinclude> cr7l2ke9nedpjmf7zftzoyjqq6fnrp2 102 67240 210528 2026-10-26T15:52:07Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> An ijinerezou-a-dremen etre hen-varevez ha nevez- varevez ar maen. N’eo ket a-daol-trumm ez eo aet Europiz eus hen-varevez da nevez-varevez ar maen. Meur a ijinerez a anavezomp a-benn-bremañ oc’h ober ar pont etre an daou bennad-se eus ragistor Europa. Ar re benna anezo eo an iji- nerez azilel, an ijinerez asturiel, an ijinerez ma- glemosel, ijinerez dilerc’hiadou-kegin Bro-Dan- mark, an ijinerez kampigniel, ha, marteze ivez, an ijin... 210528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> An ijinerezou-a-dremen etre hen-varevez ha nevez- varevez ar maen. N’eo ket a-daol-trumm ez eo aet Europiz eus hen-varevez da nevez-varevez ar maen. Meur a ijinerez a anavezomp a-benn-bremañ oc’h ober ar pont etre an daou bennad-se eus ragistor Europa. Ar re benna anezo eo an iji- nerez azilel, an ijinerez asturiel, an ijinerez ma- glemosel, ijinerez dilerc’hiadou-kegin Bro-Dan- mark, an ijinerez kampigniel, ha, marteze ivez, an ijinerez tardenezel. « Krenn-varevez ar maen » a vez graet gant ragistorourien ’zo eus an oadvez m’edo o ren an ijinerezou-se dre Europa (6). 1° An ijinerez azilel. — Dont a ra d’ezañ e ano eus keo ar Mas d’Azil, departamant an Ariège, Oki- tania. Eno eo e voe kavet evit ar wech kenta, etre gweleadou diwar oadvez ar C’haro-erc’h ha gwe- leadou diwar nevez-varevez ar maen, gweleadou all, binviou enno o tenna d’eun ijinerez-tremen etrezo. N’oa karo-erc’h ebet er gweleadou-se. Loe- ned an oadvez azilel eo ar c’haro (stank-meurbet), ar yourc’h, an arz gell, an tourc’h-gouez, ar broc’h, an avank, hag all. Ar penna traezou oberiet oc’h arouezenna ijinerez an oadvez-mañ eo treantou<noinclude><references/></noinclude> ne3ygzay6rttnutz3kc0twjq1ts5ove 102 67241 210529 2026-10-26T15:52:32Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "korn karo, stummet-plaen ha toullet o lost, ha bi- liennou, warno livet e ruz aroueziou a bep seurt : pikou, barrennou, kroaziou, skeuliou, aroueziou li- zerennek, hag all. Ar mein-tan benet, hogos holl, a zo stumm magdalenel d’ezo. E gweleadou an oadvez azilel ne vez kavet na binviou maen lufret na poderez pri (7). Ehanlec’hiou all heñvel eus an oadvez azilel a zo bet kavet e Kornog Europa, dreist-holl en Oki- tania, en Helvetia (keo Birseck, 8) hag... 210529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>korn karo, stummet-plaen ha toullet o lost, ha bi- liennou, warno livet e ruz aroueziou a bep seurt : pikou, barrennou, kroaziou, skeuliou, aroueziou li- zerennek, hag all. Ar mein-tan benet, hogos holl, a zo stumm magdalenel d’ezo. E gweleadou an oadvez azilel ne vez kavet na binviou maen lufret na poderez pri (7). Ehanlec’hiou all heñvel eus an oadvez azilel a zo bet kavet e Kornog Europa, dreist-holl en Oki- tania, en Helvetia (keo Birseck, 8) hag e Breiz- Veur (keo Viktoria e hanternoz Bro-Saoz, ha mou- geviou Oban e Bro-Skos). An treant kavet e keo Viktoria a zo e korn karo-erc’h ha dre se kentazilel. E mouigeo an Tourasse, departamant ar Garona- Uhela, e-touez relegou stank diwar kirvi, yourc’hed, hag all, ez eus bet kejet ouz eun daou pe dri askourn karo-erc’h hag ouz eun dant-lagad diwar eul leon, o lakaat anat edo c’hoaz hiniennou eus ar seurt loened o veva er vro d’ar c’houlz-se. 2° An ijinerez asturiel. — Kavet e vez dilerc’hia- dou an ijinerez asturiel e berniou-kregin (conche- ros) war dreuzou-dor toullou-roc’h pe vougeviou aod provins Asturia (Bro-Spagn), m’eo stanket ganto a-wechou ar genou anezo. Ar binviou, aet kouarzell d’o ober, a zo anezo rakerou ha bilien- nou beget hir pe hiroc’h a dalveze da zistaga ar brinig diouz ar c’herreg. Traezou oberiet e korn karo hag en askourn a zo ivez. N’eus roudenn ebet diwar poderez pri ha loened doñv. Ar c’hregin, bet paredet en dour (ha neket suilhet), moarvat e listri prenn pe ler, a zo diwar brinig, Trochus, Cardium edule, meskl, istr, kistin-mor. Meudou<noinclude><references/></noinclude> hlgx62u4iesb2m16hap7i7eyog8r5xm 102 67242 210530 2026-10-26T15:52:54Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "kankred a gaver ivez. Goude-azilel eo an ijinerez asturiel p’en em gav ar gweleadou anezañ a-led war-hed gweleadou azilel (9). 3° An ijinerez maglemosel (10). — Kempred a-walc’h gant an ijinerez azilel e vije bet an ijine- rez maglemosel, a oa o ren e Bro-Danmark hag er broiou nesa (Sued, Norvej, Hanternoz an Ala- magn). En annezlec’hiou maglemosel, e kaver an treantou korn karo stummet-plaen ha toull o lost, ha traezou oberiet all heñvel, damheñvel... 210530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>kankred a gaver ivez. Goude-azilel eo an ijinerez asturiel p’en em gav ar gweleadou anezañ a-led war-hed gweleadou azilel (9). 3° An ijinerez maglemosel (10). — Kempred a-walc’h gant an ijinerez azilel e vije bet an ijine- rez maglemosel, a oa o ren e Bro-Danmark hag er broiou nesa (Sued, Norvej, Hanternoz an Ala- magn). En annezlec’hiou maglemosel, e kaver an treantou korn karo stummet-plaen ha toull o lost, ha traezou oberiet all heñvel, damheñvel pe beur- heñvel ouz oberiaduriou an ijinerez azilel. Eno, avat, ez eus bet miret d’imp ouspenn, gant an taouarc’h, traezou e prenn hag a zo ar re gosa bet kavet war hon douar-bras : peuliou, bataraziou, roeñvou, hag all. Ar relegou-loened a zo diwar ar gouennou a oa o veva e Danmark e-pad oadvez ar Pin : ar vaot dour-disall (Emys orbicularis), kilhog-gouez bras ar pinegi (Tetrao urogallus), an arz gell (Ursus arctos), an ejen-meur (Bos urus pe B. primigenius), ar c’haro-meur (Alces jubata), an avank (Castor fiber). An tri loen diweza-mañ, paot e Bro-Danmark e-pad oadvez ar Pin, a ya da get enni e-kerz lodenn genta nevez-varevez ar maen (11). En annezlec’hiou an oadvez maglemo- sel, evel e re an oadvez azilel, ne gaver na binviou e maen-lufret na poderez-pri. Hiniennou eus ar binviou maglemosel e korn karo (broudennou, bouc’hili) a zo ouz o c’haeraat linennaduriou treset ken tano ma ’z int hogos di- welus d’an daoulagad noaz. Eus ar binviou en as- kourn emañ bouc’hili, gouglezeier, broudennou gouzreinek, skoerou, lufrerou, nadoziou. Ar bin-<noinclude><references/></noinclude> c4zusfqtepaxch7ss4ggwuyzoela99i 102 67243 210531 2026-10-26T15:53:15Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "viou e maen-tan a zo anezo bouc’hili, pigou, ki- zellou, toullerou, rakerou, kontilli pe laonennou. Bez’ ez eus skilfou moc’h-gouez lakaet e kontilli, e dremmou-bouc’hal, e braoigou. Hemolc’herien dreist-holl e oa annezidi an Dan- mark d’ar c’houlz-se. Dont a raent da chom war enezennou izel ha leiz, e-kreiz lennou aet hizio da get. Bez’ e vevent diwar kig ar miled bras, karo, karo-meur, ejen, ha diwar loened bihanoc’h, ev- ned, baoted ha pesked. Eu..." 210531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>viou e maen-tan a zo anezo bouc’hili, pigou, ki- zellou, toullerou, rakerou, kontilli pe laonennou. Bez’ ez eus skilfou moc’h-gouez lakaet e kontilli, e dremmou-bouc’hal, e braoigou. Hemolc’herien dreist-holl e oa annezidi an Dan- mark d’ar c’houlz-se. Dont a raent da chom war enezennou izel ha leiz, e-kreiz lennou aet hizio da get. Bez’ e vevent diwar kig ar miled bras, karo, karo-meur, ejen, ha diwar loened bihanoc’h, ev- ned, baoted ha pesked. Eur boued lipous ’oa d’ezo ar c’hraoñ-kelvez hag an had loa-zour. Bez’ o de- voa eul loen doñv, ar c’hi (Canis familiaris) (12). 4° Ijinerez dilerc’hiadou-kegin Bro-Danmark. — An dilerc’hiadou-kegin-se a zo anezo krugadou kregin, drein-pesked hag eskern lezet war aod Bro-Danmark gant ar meuriadou pesketaerien ha hemolc’herien a oa o chom er vro en oadvez war- lerc’h hini Maglemos. Ar c’hrugadou a zo d’ezo peurliesa 2 pe 3 metrad uhelder ha 5 pe 6 metrad ledander. An hed anezo, bras-meurbet a-wechou, a zo etre 20 ha 400 metrad. Binviou hag oaledou- mein, enno ludu ha glaou-prenn, a zo bet dizoloet en o diabarz. Beziou zoken a oa enno (13). Diwar istr dreist-holl eo ar c’hregin. Ar pep brasa eus an eskern a zo diwar elerc’h, houidi, skreved, moc’h- gouez, yourc’hed, kirvi. N’eus karo-erc’h ebet en dilerc’hiadou-se. Diank a-grenn, koulz lavarout, eskern ar c’haro-meur, an ejen-meur hag an avank. An dud o deus lezet dilerc’hiadou-kegin Bro- Danmark a oa ganto ar c’hi. Ar binviou diwar o dourn a zo anezo mein-tan benet a-skolpadou, d’e- zo eur stumm diouto o-unan, tranchedou, korn ka-<noinclude><references/></noinclude> p0fi7lpp6cgf59708q2af6wnob7ue2n 102 67244 210532 2026-10-26T15:53:33Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "ro labouret ha darbodou diwar eur poderez-pri garo meurbet. Ar vouc’hal e maen-tan lufret a zo peurzianav d’an ijinerez-se (14). 5° An ijinerez kampigniel (15). — Kavet e vez oberiaduriou an ijinerez kampigniel e oaledou ha leuriou-logellou eus hanternoz Bro-C’hall. Ous- penn an doareou binviou hag a zo boutin etre holl oadveziou ar maen, evel ar c’hontilli pe laonen- nou, ar rakerou, an toullerou, hag all, e kejer amañ ouz daou venveg nevez, an tran... 210532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>ro labouret ha darbodou diwar eur poderez-pri garo meurbet. Ar vouc’hal e maen-tan lufret a zo peurzianav d’an ijinerez-se (14). 5° An ijinerez kampigniel (15). — Kavet e vez oberiaduriou an ijinerez kampigniel e oaledou ha leuriou-logellou eus hanternoz Bro-C’hall. Ous- penn an doareou binviou hag a zo boutin etre holl oadveziou ar maen, evel ar c’hontilli pe laonen- nou, ar rakerou, an toullerou, hag all, e kejer amañ ouz daou venveg nevez, an tranched, peur- heñvel ouz hini dilerc’hiadou-kegin Bro-Danmark, hag ar pig. Ar vouc’hal maen lufret a zo dibaot- tre (16). 6° An ijinerez tardenezel (17). — Ar penna trae- zou oberiet oc’h arouezenna an ijinerez-se eo ar meinigou-tan benet anvet, en abeg d’o stummder bihan, mein-tan pugmeel, pe, en abeg d’o furm tric’hornek, gwerzidek, besk-karrezennek pe han- tergelc’hiek, meinigou-tan mentoniel o zrolinen- nad. Bez’ ez eus binviou all ouspenn hag a ro d’an ijinerez tardenezel eur stumm dioutañ e-unan. Nemet, o veza m’en em gav e meur a lec’h ar mein- tan benet tardenezel mesk-mesk gant re nevez-va- revez ar maen, ez eus ragistorourien hag a nac’h e vije bet an ijinerez tardenezel tra eun oadvez- a-dremen etre hen-varevez ar maen ha nevez-va- revez ar maen. Dre en em harpa, da genta war al lec’h ma kaver peurliesa ar mein-tan pugmeel (glann ar stêriou hag al lennou, aod ar mor), d’an eil war an dilerc’hiadou-pred a zo ouz o amheulia a-wechou (drein-pesked, kregin), e teuont hag o sellout evel roudou diwar reizou-pesketa a oa e<noinclude><references/></noinclude> gdefpud30z9kz25dpma1a1twto8vdsa 102 67245 210533 2026-10-26T15:53:53Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "boaz gant meuriadou pesketaerien o veva e-pad hen-varevez ar maen (oadvez ar C’haro-erc’h (18) ha nevez-varevez ar maen. Darn eus ar mein-tan pugmeel, ar re a zo stummet daou-vegek, a vije higennou. Kalz a re all a vije gouzrein diwar trean- tou prenn. Bez’ a-walc’h o dije hiniennou all c’hoaz talvezet da vinviou-tatoua, evit an tatoua dre vrou- denni pe dre skeja (19)." 210533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>boaz gant meuriadou pesketaerien o veva e-pad hen-varevez ar maen (oadvez ar C’haro-erc’h (18) ha nevez-varevez ar maen. Darn eus ar mein-tan pugmeel, ar re a zo stummet daou-vegek, a vije higennou. Kalz a re all a vije gouzrein diwar trean- tou prenn. Bez’ a-walc’h o dije hiniennou all c’hoaz talvezet da vinviou-tatoua, evit an tatoua dre vrou- denni pe dre skeja (19).<noinclude><references/></noinclude> 1efupx5h9r6yfeybowo6roc9qusdyyf 102 67246 210534 2026-10-26T15:54:26Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Al lerc’h-ouz-lerc’h eus an ijinerezou e-pad nevez- varevez ar maen. Arabat beza souezet gant an arvar a zo e spered ar ragistorourien diwar-benn al lec’h dalc’het gant an ijinerez tardenezel en amzero- niez ragistorvez Europa, pa n’int ket bet be- tek-hen evit kavout dre ar munud al lerc’h-ouz- lerc’h eus ijinerezou nevez-varevez ar maen, evel m’o deus gallet ober evit re hen-varevez ar maen. Sed amañ perak o deus c’houitet war an..." 210534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Al lerc’h-ouz-lerc’h eus an ijinerezou e-pad nevez- varevez ar maen. Arabat beza souezet gant an arvar a zo e spered ar ragistorourien diwar-benn al lec’h dalc’het gant an ijinerez tardenezel en amzero- niez ragistorvez Europa, pa n’int ket bet be- tek-hen evit kavout dre ar munud al lerc’h-ouz- lerc’h eus ijinerezou nevez-varevez ar maen, evel m’o deus gallet ober evit re hen-varevez ar maen. Sed amañ perak o deus c’houitet war an diroues- tla-se : 1° A-skign en em gav peurliesa ar roudou diwar nevez-varevez ar maen e-lec’h beza a-weleadou evel ma tegouez alies gant roudou hen-varevez ar maen (20). 2° Ar pep brasa eus ehanlec’hiou hag annezle- c’hiou nevez-varevez ar maen a zo bet eilpennet ha preizataet en XIXvet kantved gant tud na oant ket e chal da zastum danvez-studia evit ar ragis- torouriez. Dizouara ar muia ma c’hellent a hen- draezou d’o rastellat ha d’ober anezo dastumadou pinvidik n’o doa ken mennad. Kollet eo bet gant- se evit ar ouiziegez kement sklerijenn a c’helle dont eus studia piz lec’h ar furchadennou hag an doare m’en em gave an hendraezou ennañ.<noinclude><references/></noinclude> 2nnyk6p0ga4vkxpb74wlrmvuollp5yh 102 67247 210535 2026-10-26T15:55:01Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Bezet a-walc’h ganimp, eta, eun eilranna dre vras eus nevez-varevez ar maen etre tri pe bevar ran- noadvez, diouz ar broiou. Er broiou skandinavek, e niverer pevar rannoad- vez : Rannoadvez kenta. Bouc’hili benet ha bouc’hili lufret tric’hornek o stumm ha daou veg ojivennek gant an treuzskejad anezo. Eil rannoadvez. Bouc’hili kentoc’h pevarc’hor- nek-reiz eget tric’hornek o stumm, ha reizkognek o c’heriou. Taoliou-maen hep hent-kor..." 210535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Bezet a-walc’h ganimp, eta, eun eilranna dre vras eus nevez-varevez ar maen etre tri pe bevar ran- noadvez, diouz ar broiou. Er broiou skandinavek, e niverer pevar rannoad- vez : Rannoadvez kenta. Bouc’hili benet ha bouc’hili lufret tric’hornek o stumm ha daou veg ojivennek gant an treuzskejad anezo. Eil rannoadvez. Bouc’hili kentoc’h pevarc’hor- nek-reiz eget tric’hornek o stumm, ha reizkognek o c’heriou. Taoliou-maen hep hent-korriganed dirazo. Trede rannoadvez. Bouc’hili teo reizkognek o c’heriou (hogos karrezek an treuzskejad anezo e-kreiz al laonenn). Kontilli kaer troadek e maen- tan, o tenna d’ar stumm hirvoan. Taoliou-maen hentou-korriganed outo. Pevare rannoadvez. Bouc’hili-morzol lagadek. Kontilli kaer troadek e maen-tan o tenna d’ar stumm laonennet-ledan ha troadet-moan. Kestou- bezia maen. En Helvetia, tri rannoadvez (21) : Rannoadvez kenta. Bouc’hili-maen stummet- bihan, damlufret, aet da zanvez d’ezo doareou- mein boutin er vro. Traezou e korn hag en askourn oberiet garo. Poderez-pri diaoz-meurbet (22). Kin- kladurez ebet na war ar binviou na war ar podou. Eil rannoadvez. Binviou stummet ampart. Bou- c’hili kaer e maen lufret, lagadet aketus en o c’hreiz d’o zroada. Doareou-mein divoutin a ya alies d’ober an danvez anezo : lounezell, jadell,<noinclude><references/></noinclude> bcymfonm0mv94b4wegvha4a27fj38tj 102 67248 210536 2026-10-26T15:55:23Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "gwerduell. Ar poderez a zo gwelloc’h aozet, oc’h ober gant kinkladuriou. Trede rannoadvez. Bouc’hili-morzol peurglok an oberiadur anezo. Poderez stummet kaer. Peur- reizder labour ar c’horn hag an askourn. Kalz a vinviou hag a vraoigou a zo e kouevr. En Okitania, Bro-C’hall, Belgia ha Breiz-Veur, tri rannoadvez : Rannoadvez kenta. Ijinerez nes a-walc’h d’an ijinerez kampigniel, nemet anavezet eo gantañ ar vouc’hal maen lufret hag ar broudennou-saez... 210536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>gwerduell. Ar poderez a zo gwelloc’h aozet, oc’h ober gant kinkladuriou. Trede rannoadvez. Bouc’hili-morzol peurglok an oberiadur anezo. Poderez stummet kaer. Peur- reizder labour ar c’horn hag an askourn. Kalz a vinviou hag a vraoigou a zo e kouevr. En Okitania, Bro-C’hall, Belgia ha Breiz-Veur, tri rannoadvez : Rannoadvez kenta. Ijinerez nes a-walc’h d’an ijinerez kampigniel, nemet anavezet eo gantañ ar vouc’hal maen lufret hag ar broudennou-saez oc’h arouezenna nevez-varevez ar maen. Poderez garo. Eil rannoadvez. Bouc’hili-morzol. Doareou-mein dibaot a ya da zanvez hiniennou anezo. Labour ar maen-tan a zo en e varr, peurreiz ma ’z eo deuet da veza. Poderez war wellaat. Trede rannoadvez. Boaziet e vez ar c’houevr keñver-ha-keñver gant ar maen da zanvez ar bin- viou. Poderez en e wella. E Bro-Spagn, tri rannoadvez : Kenta rannoadvez. Ijinerez istumm-koz. Eun traezou bennak e maen-lufret. Eil rannoadvez. An oberia binviou maen lufret a zo en e varr. Poderez kinklet heñvel-meurbet dre an arz ha dre an oberia ouz poderez kêriou kosa Hissarlik (Azia-Vihana). Trede rannoadvez. En e beurreisa eo labour ar maen-tan. Keñver-ha-keñver gantañ e vez boaziet ar c’houevr. En Italia hag e Bro-Hellaz, ez eo gwall zibaot pe zianav a-grenn zoken ar bouc’hili maen-tan lufret. Hogos holl ez int e doareou-mein kalet ha fetis (23).<noinclude><references/></noinclude> eu4d48wuwyxh4ztfocx0hgaj9w4qhzb 102 67249 210537 2026-10-26T15:55:55Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Labour ar maen gant Europiz e-pad nevez-varevez ar maen. E-pad nevez-varevez ar maen eo ez eo bet tizet ar pal uhela gant labour ar maen. E-leiz a vinviou eus an oadvez-se a zo anezo peziou-micher e gwi- rionez, o teistenia eus ar brava aked hag ampartiz an dud o deus o savet. Graet o deus Europiz neuze gant mein a bep doare : maen-tan, krag kailhas- trek, kouarz, kouarzell, maen-greunek, strink, gwer menez-tan, kallaïs (eun doare ma... 210537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Labour ar maen gant Europiz e-pad nevez-varevez ar maen. E-pad nevez-varevez ar maen eo ez eo bet tizet ar pal uhela gant labour ar maen. E-leiz a vinviou eus an oadvez-se a zo anezo peziou-micher e gwi- rionez, o teistenia eus ar brava aked hag ampartiz an dud o deus o savet. Graet o deus Europiz neuze gant mein a bep doare : maen-tan, krag kailhas- trek, kouarz, kouarzell, maen-greunek, strink, gwer menez-tan, kallaïs (eun doare maen-turkez), jad, jadell, lounezell, gwerduell, saosurell, naerell, dio- rell, hag all. Ar maen-tan koulskoude, en abeg d’e berziou-dreist, a voe klasket dreist ar re all. 1° ar mengleuzia. Deuet e oa an dud da anaout ez eo boukoc’h da vena ar maen-tan nevez-tennet eus doun an douar, p’emañ c’hoaz ennañ an dour- roc’h, eget pa vez aet abaoe pell da vili war ar barr. Gant pigou e maen-tan pe e korn-karo, e ouient kleuza puñsou da glask er gweleadou-kleiz an tolzennou maen-tan o doa ezomm da ober dan- vez o binviou. E Spiennes, e-kichen Mons (Belgia), ar puñsou bet toullet a-sounn gant nevez-oadvezidi ar maen a-dreuz d’ar gweleadou pevarhoaladel ha trihoaladel eus ar bluskenn-vaen o deus en tu-hont<noinclude><references/></noinclude> 2kjdcwi1nf6r883atffyas0wokfr1ju 102 67250 210538 2026-10-26T15:56:15Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "20 da 12 metrad dounder hag etre 0 m. 60 hag 0 m. 80 treuz. Tizet ganto ar gweleadou-kleiz, ar vengleu- zierien o deus toullet drezo trepasiou ha riboullou a-blaen, d’ezo etre 0 m. 50 ha daou vetrad uhelder, hag 1 metrad pe 2 vetrad 50 ledander. Kavet ez eus bet e Spiennes roudou ouspenn 25 eus ar puñ- sou-se. Eur wech diviet enno maen-tan, e oa bet stanket pep puñs koz gant an atredou eus ar puñ- sou nevez-digoret. Mengleuziou all heñvel ouz hini Sp... 210538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>20 da 12 metrad dounder hag etre 0 m. 60 hag 0 m. 80 treuz. Tizet ganto ar gweleadou-kleiz, ar vengleu- zierien o deus toullet drezo trepasiou ha riboullou a-blaen, d’ezo etre 0 m. 50 ha daou vetrad uhelder, hag 1 metrad pe 2 vetrad 50 ledander. Kavet ez eus bet e Spiennes roudou ouspenn 25 eus ar puñ- sou-se. Eur wech diviet enno maen-tan, e oa bet stanket pep puñs koz gant an atredou eus ar puñ- sou nevez-digoret. Mengleuziou all heñvel ouz hini Spiennes, anat dre ar pigou e maen-tan pe e korn- karo a veze enno, a zo bet kavet e Bro-C’hall, en Okitania, e Breiz-Veur, hag e broiou all. E Grime’s Graves, Bro-Saoz, ne oa ket nebeutoc’h eget 250 puñs toullet a-sounn, treuz-didreuz da weleadou maen-tan fall m’o doa graet fae warno ar vengleu- zierien da dizout diounoc’h eur wazennad vat a oa bet gounezet ganto dre trepasiou toullet a-blaen (24). 2° al labouradegou. N’eo ket hepken dre ribou- lou o mengleuziou ez anavezomp labour nevez- oadvezidi ar maen, hogen ivez dre roudou al la- bouradegou a voe savet neuze da bourchas dre ar c’henwerz binviou maen-tan d’ar pobladou n’o doa ket an doare-maen-se en o bro. E Spiennes, ez oa evel-se, en-dro d’ar puñsou-mengleuzia, eul labou- radeg vras evit oberiaterez ar binviou : ar skolpadou hag an atredadou diwar al labour-bena a oa o ren enni a zo dindano war-dro 25 hektarad-douar. Ar benadegou (pe al labouradegou evit ar bena maen-tan) a vez kavet dreist-holl, reiz her gouzout, er broiou ma ’z eus gweleadou kleiz kail- hastrek. Rouez a-walc’h en Okitania, rouesoc’h<noinclude><references/></noinclude> erqjue2h73c8yuxpv4owqvcjb5kxaeu 210539 210538 2026-10-26T15:56:24Z Aveldro 601 210539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>da 12 metrad dounder hag etre 0 m. 60 hag 0 m. 80 treuz. Tizet ganto ar gweleadou-kleiz, ar vengleu- zierien o deus toullet drezo trepasiou ha riboullou a-blaen, d’ezo etre 0 m. 50 ha daou vetrad uhelder, hag 1 metrad pe 2 vetrad 50 ledander. Kavet ez eus bet e Spiennes roudou ouspenn 25 eus ar puñ- sou-se. Eur wech diviet enno maen-tan, e oa bet stanket pep puñs koz gant an atredou eus ar puñ- sou nevez-digoret. Mengleuziou all heñvel ouz hini Spiennes, anat dre ar pigou e maen-tan pe e korn- karo a veze enno, a zo bet kavet e Bro-C’hall, en Okitania, e Breiz-Veur, hag e broiou all. E Grime’s Graves, Bro-Saoz, ne oa ket nebeutoc’h eget 250 puñs toullet a-sounn, treuz-didreuz da weleadou maen-tan fall m’o doa graet fae warno ar vengleu- zierien da dizout diounoc’h eur wazennad vat a oa bet gounezet ganto dre trepasiou toullet a-blaen (24). 2° al labouradegou. N’eo ket hepken dre ribou- lou o mengleuziou ez anavezomp labour nevez- oadvezidi ar maen, hogen ivez dre roudou al la- bouradegou a voe savet neuze da bourchas dre ar c’henwerz binviou maen-tan d’ar pobladou n’o doa ket an doare-maen-se en o bro. E Spiennes, ez oa evel-se, en-dro d’ar puñsou-mengleuzia, eul labou- radeg vras evit oberiaterez ar binviou : ar skolpadou hag an atredadou diwar al labour-bena a oa o ren enni a zo dindano war-dro 25 hektarad-douar. Ar benadegou (pe al labouradegou evit ar bena maen-tan) a vez kavet dreist-holl, reiz her gouzout, er broiou ma ’z eus gweleadou kleiz kail- hastrek. Rouez a-walc’h en Okitania, rouesoc’h<noinclude><references/></noinclude> 3kmojrua8gmu1blg18xgeoqeifumex8 102 67251 210540 2026-10-26T15:56:40Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "c’hoaz e Breiz, ez int stank e Bro-C’hall, e Belgia, e Bro-Saoz, en Hanternoz an Alamagn hag e Bro- Danmark. E darn eus al labouradegou-se, e veze oberiet binviou a veur a zoare. E re all, e veze oberiet eun doare hepken pe eun nebeud doareou binviou. E Kornog Europa, unan eus ar brasa bene- rezou maen-tan e oa hini ar Grand-Pressigny, e departamant an Indre-et-Loire, Bro-C’hall. Roudou al labouradeg-se en em astenn war eun hed a 12 kilometrad hag ez... 210540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>c’hoaz e Breiz, ez int stank e Bro-C’hall, e Belgia, e Bro-Saoz, en Hanternoz an Alamagn hag e Bro- Danmark. E darn eus al labouradegou-se, e veze oberiet binviou a veur a zoare. E re all, e veze oberiet eun doare hepken pe eun nebeud doareou binviou. E Kornog Europa, unan eus ar brasa bene- rezou maen-tan e oa hini ar Grand-Pressigny, e departamant an Indre-et-Loire, Bro-C’hall. Roudou al labouradeg-se en em astenn war eun hed a 12 kilometrad hag ez eus dindano douar meur a gumun eus departamantou an Indre-et-Loire hag ar Vienne. Eno, ouspenn binviou maen-tan peurao- zet, ez eus bet kavet a-viliadou an tousou (tousen- nou, tolzennou) maen-tan ma veze distaget diouto an ulmiennadou hir a rae da laonennou (25), ar skoerou (anezo biliennou e maen kalet) a dalveze da zistaga diouz an dousenn lan ulmennadou, an anneviou (e maen-tan peurliesa) ma peurvened warno ar binviou, al lufrerou (e maen-krag alies) a dalveze da rei d’ezo al lufr dereat, hag all. Bin- viou maen-tan ar Grand-Pressigny, aes o anaout diouz o liou ha doare o gwiad, a veze skignet da bell dre ar c’henwerz. Kavet ez eus bet anezo betek e Breiz, e Belgia hag en Helvetia (26). 3° ar binviou. Daou rummad a c’heller ober eus ar binviou-maen deuet d’imp diwar dourn nevez- oadvezidi ar maen : rummad ar binviou benet a- skolpadou ha rummad ar binviou lufret. Er rummad kenta, e tegouez ar pep brasa eus an dafarou e boaz d’ar c’houlz-se : kontilli, gouglezier, broudou-goafiou, broudou-saeziou, tranchedou,<noinclude><references/></noinclude> oab7l1am2wvmkzn8robveax48xasolo 102 67252 210541 2026-10-26T15:56:58Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "toullerou, rakerou, heskennou, bouc’hili (darn ane- zo), pigou, eilaozerou pe voustrerou. En eil rummad, hini ar binviou lufret, en em gav dreist-holl ar bouc’hili, ar c’heladuriou, ar c’hi- zellou, ar c’hizellou-kleuz, ar c’helc’hiou-bann (27), ar mein-toull boullheñvel, perheñvel, viheñvel pe gelc’hheñvel a yae d’ober penn bataraziou ’zo. Evel ma weler, boaz al lufra, a yae gant hen-oadvezidi ar maen evit ar c’horn, an askourn hag an olifa..." 210541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>toullerou, rakerou, heskennou, bouc’hili (darn ane- zo), pigou, eilaozerou pe voustrerou. En eil rummad, hini ar binviou lufret, en em gav dreist-holl ar bouc’hili, ar c’heladuriou, ar c’hi- zellou, ar c’hizellou-kleuz, ar c’helc’hiou-bann (27), ar mein-toull boullheñvel, perheñvel, viheñvel pe gelc’hheñvel a yae d’ober penn bataraziou ’zo. Evel ma weler, boaz al lufra, a yae gant hen-oadvezidi ar maen evit ar c’horn, an askourn hag an olifant (28), ne voe lakaet gant nevez-oadvezidi ar maen nemet da stumma eun nebeud doareou binviou- maen hepken. E-touez ar binviou maen-lufret, ar re a denn ar muia ar sellou eo ar bouc’hili-morzol hag ar bouc’hili diou-zremmek bet e boaz e dibenn nevez- varevez ar maen hag e derou oadvez an arem. La- gadet e oa ar bouc’hili-se da zegemer an troad prenn. Giziou all a veze da droada an doareou all a vouc’hili-maen hag o anavezout a reomp dre ma ’z eo bet miret d’imp an troadaduriou-se gant an taouarc’h, dreist-holl er bouc’haliou kavet e geuniou an Danmark hag e lennou Helvetia (29). Onn pe zero a yae peurliesa da ober troad ar bou- c’hili. Al lagadou evit an troada, er bouc’hili-morzol hag er bouc’hili diou-zremmek, a veze graet gant eun tamm prenn, korn pe askourn, a lakaed da drei pe etre an daouarn pe war-bouez korden eur wareg, ha gant traez ha dour ; pe, zoken, gant traez hepken, kuit a zour (30). Gant an traez eo, reiz her gouzout, e veze graet ar pep brasa eus al labour-toulla. Da erbedi poan hag amzer, e veze<noinclude><references/></noinclude> prkz5d1btzd0ankcqkm3kpj3npoy3qp 102 67253 210542 2026-10-26T15:57:17Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "graet alies, evit ober al lagadou-se, gant eun as- kourn kleuz pe gant eur c’hrann kleuz e prenn pe e korn. Evel-se, ne veze ket ret ken lemel dre da- ravat an holl vaen oc’h ober kreizenn al lagad, hogen ar gelc’henn nemetken tro-war-dro d’ar voue- denn-greiz-se. Houmañ a goueze anezi hec’h-unan, eur wech peuruzet ar gelc’henn tro-dro (31). Embreget gant brec’hiou kigennek ha nerzus e teue bouc’hili nevez-varevez ar maen da vinviou- brezel drastus-m... 210542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>graet alies, evit ober al lagadou-se, gant eun as- kourn kleuz pe gant eur c’hrann kleuz e prenn pe e korn. Evel-se, ne veze ket ret ken lemel dre da- ravat an holl vaen oc’h ober kreizenn al lagad, hogen ar gelc’henn nemetken tro-war-dro d’ar voue- denn-greiz-se. Houmañ a goueze anezi hec’h-unan, eur wech peuruzet ar gelc’henn tro-dro (31). Embreget gant brec’hiou kigennek ha nerzus e teue bouc’hili nevez-varevez ar maen da vinviou- brezel drastus-meurbet. Alies ez eus bet kavet e beredou an oadvez-se relegou tud bet lazet ganto. Da skouer, eur gest-vaen a Vro-Skos a oa enni relegenn eur gwaz bet peuzdistaget e vrec’h diouz e skoaz gant eun taol bouc’hal ; eun tamm eus hou- mañ a oa manet zoken sanket en askourn (32). En Europa, taoliou-micher ijinerez nevez-varevez ar maen a zo diwar dourn Skandinaviz. Gant an dud-se eo he deus oberidigez ar binviou-maen tizet ar bazenn uhela, ken evit peurreizder al labour, ken evit kened ar furmou.<noinclude><references/></noinclude> trfryus6gel8rgxufzryq9vaurhpvua 102 67254 210543 2026-10-26T15:57:43Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Labour ar prenn, ar c’horn hag an askourn. Mirout d’imp en deus graet an taouarc’h e-leiz a zafarou prenn a-douez ar re ma rae ganto nevez- oadvezidi ar maen : bataraziou gouglezeier, gware- gou, podou, bizier-ribod, bagou-pil-prennek, kloue- dou, hag all. Prenn ivin eo ar bataraziou, ar gou- glezeier hag ar gwaregou kavet e kêriadennou- war-zour Helvetia. Broenn pe aoziilh eo ar c’hloue- dou. Gant ar rusk e veze graet danvez-dilhad... 210543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Labour ar prenn, ar c’horn hag an askourn. Mirout d’imp en deus graet an taouarc’h e-leiz a zafarou prenn a-douez ar re ma rae ganto nevez- oadvezidi ar maen : bataraziou gouglezeier, gware- gou, podou, bizier-ribod, bagou-pil-prennek, kloue- dou, hag all. Prenn ivin eo ar bataraziou, ar gou- glezeier hag ar gwaregou kavet e kêriadennou- war-zour Helvetia. Broenn pe aoziilh eo ar c’hloue- dou. Gant ar rusk e veze graet danvez-dilhad ha kerdin. Ar c’horn a yae d’ober troad binviou ’zo (rake- rou, engraverou, hag all), gouhinou-troada bou- c’hili, pigou-mengleuzia, bouc’hili-morzol, bouc’hili diou-zremmek, bataraziou, eilaozerou pe vous- terou, treantou plaen, diou rezad gouzrein d’ezo hag eun toull en o lost (heñvel-bras ouz treantou an oadvez azilel), minaouedou, higen- nou, podou bihan, braoigou (istribilhennou, hag all). An askourn a yae gant nevez-oadvezidi ar maen da zanvez pep seurt traezou : gouglezeier, minaoue- dou, broudou-saeziou ha broudou-goafiou-bann, kizellou, spilhou, nadoziou (n’eo ket oberiadur koulz ha bini nadoziou an oadvez magdalenel), kri- bou, braoigou, hag all.<noinclude><references/></noinclude> 5o54vz018ytgd7xhg1uoxk7safra5du 102 67255 210544 2026-10-26T15:58:11Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Ar poderez-pri. Dianav a-grenn e oa bet ar poderez-pri d’an dud o deus bevet en Europ e-pad ar pep brasa eus hen- varevez ar maen (33). E-kerz nevez-varevez ar maen, er c’hontrol, en em skign dre-holl an ijinerez-se. Darbodou a-gantadou a zo bet daskoret gant al leuriou-logellou ha listri en o fez gant ar beziou, an taoliou-maen dreist-holl. Kosa podou-pri Europa (o lakaat er-maez ar rou- dou arvarus kavet en oaledadou ’zo eus diben... 210544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Ar poderez-pri. Dianav a-grenn e oa bet ar poderez-pri d’an dud o deus bevet en Europ e-pad ar pep brasa eus hen- varevez ar maen (33). E-kerz nevez-varevez ar maen, er c’hontrol, en em skign dre-holl an ijinerez-se. Darbodou a-gantadou a zo bet daskoret gant al leuriou-logellou ha listri en o fez gant ar beziou, an taoliou-maen dreist-holl. Kosa podou-pri Europa (o lakaat er-maez ar rou- dou arvarus kavet en oaledadou ’zo eus dibenn oadvez ar C’haro-erc’h) a zo plaen o strad, o genou ledan ha war frankaat, stummet-direiz, mezet-fall ha hanter-boaz o danvez-pri. Diwezatoc’h, war- dro dibenn nevez-varevez ar maen ha derou oad- vez ar metalou, ez eas war liesaat ha war wellaat stumm ar podou hag ec’h en em ziskouezas kin- kladuriou warno. Diouz an troiou-micher ma veze graet ganto da dresa ar c’hinkladuriou war ar podou, diouz stumm ar c’hinkladuriou end-eeun ha diouz furm ar po- dou, e kouezer da lakaat listriaj ar c’houlzad-se eus nevez-varevez ar maen war bevar doare po- derez : 1° ar poderez kordennet : ar c’hinkladuriou war<noinclude><references/></noinclude> qwv8bqd60h1b1n8djt7zp1x1nmsjgj7 102 67256 210545 2026-10-26T15:58:30Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "ar podou a zo anezo enlouc’haduriou diwar kor- dennou a droed a-blaen tro-dro d’ar pod nevez- stummet. An enlouc’haduriou-se a zivoued linen- nou keneen o kelc’hia an diou drederenn eus uhel- der ar pod. Ar seurt poderez a vez kavet adalek Kreisteiz an Alamagn betek Ukrenia ha Hanternoz Rusia. 2° ar poderez kordennetheñvel : ar c’hinkladuriou a zo bet graet war-bouez an divrazer peurliesa (34), nemet e doare da beñvelout ar c’hinkladu- riou graet diw... 210545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>ar podou a zo anezo enlouc’haduriou diwar kor- dennou a droed a-blaen tro-dro d’ar pod nevez- stummet. An enlouc’haduriou-se a zivoued linen- nou keneen o kelc’hia an diou drederenn eus uhel- der ar pod. Ar seurt poderez a vez kavet adalek Kreisteiz an Alamagn betek Ukrenia ha Hanternoz Rusia. 2° ar poderez kordennetheñvel : ar c’hinkladuriou a zo bet graet war-bouez an divrazer peurliesa (34), nemet e doare da beñvelout ar c’hinkladu- riou graet diwar enlouc’ha kordennou. Al lestr- holl a vez goloet ganto. Podou kalirheñvel a reer eus oberiaduriou an ijinerez-se (35). Kejout outo a reer en Iberia, Okitania, Sardinia, Sikilia, Ita- lia, Kornog Bro-C’hall, Breiz, Breiz-Veur, Bro-Hol- land ha Stadou Kreiz an Europ. Podou ’zo oberiet e Bro Ejipt hag Azia-Vihana a zo heñvel a-walc’h outo dre o furm. 3° eur poderez hiron, koulz lavarout, kemmesket en oberiaduriou anezañ troiou-micher, stummou ha doareou an daou boderez emaomp o paouez envel. 4° ar poderez bandennet pe lietennet : ar c’hink- laduriou anezañ a zo eeunlinennek pe groummlinen- nek (troellennou, hag all). Bez’ ez int enskejet en- gravet pe livet, pe c’hoaz peget a-vosou. Kejout a reer ouz ar poderez-se en Iberia, Okitania, Bro- C’hall, Belgia, Alamagn, Stadou Kreiz an Europ, ledenez ar Balkanou ha betek en Azia-Vihana (bro-Droja ha Phrugia). Gwall-deñval eo c’hoaz amzeriadur ar pevar foderez-se, daoust d’an hendraourien da striva piz<noinclude><references/></noinclude> m3q646mzqdrqxb39jkje3psg2k0zgt5 102 67257 210546 2026-10-26T15:59:03Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||27}}</noinclude>d’e splannaat. Eun dra diarvar eo, da vihana, e tennont holl da zibenn nevez-varevez ar maen ha da zerou oadvez ar metalou (rannoadvez ar c’houevr, rannoadvez an arem).<noinclude><references/></noinclude> np9az8aaiwysrpypqjt475shib0mz24 102 67258 210547 2026-10-26T15:59:28Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Al loened-doñv. Magerez-chatal, hemolc’herez ha pesketaerez Al loened bet damesaet gant Europiz e-kerz ne- vez-varevez ar maen eo ar c’hi, an ejen, ar c’havr, an dañvad, ar pemoc’h hag ar marc’h. Ne voe ket damesaet ar c’houec’h gouenn-loened-se holl a- gevret, en hevelep pred hag en hevelep lec’h. E- pad an oadvez maglemosel hag e-doug oadvez an dilerc’hiadou-kegin e Bro-Danmark, n’oa ken a loened doñv nemet ar c’hi. An ejen..." 210547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Al loened-doñv. Magerez-chatal, hemolc’herez ha pesketaerez Al loened bet damesaet gant Europiz e-kerz ne- vez-varevez ar maen eo ar c’hi, an ejen, ar c’havr, an dañvad, ar pemoc’h hag ar marc’h. Ne voe ket damesaet ar c’houec’h gouenn-loened-se holl a- gevret, en hevelep pred hag en hevelep lec’h. E- pad an oadvez maglemosel hag e-doug oadvez an dilerc’hiadou-kegin e Bro-Danmark, n’oa ken a loened doñv nemet ar c’hi. An ejen a voe damesaet diwezatoc’h : heñ eo a reas ar pep brasa eus tro- pellou nevez-oadvezidi ar maen dre Europa dam- dost en he fez. Diwezatoc’h c’hoaz, e weler oc’h en em ziskouez, e tropellou Kreiz-Europa, ar c’havr da genta, ha, goude, an dañvad hag ar pemoc’h. Da ziweza-holl, er mare m’edo boaziet keñver-ha- keñver ar c’houevr hag ar maen da zanvez ar bin- viou, e teuas ar marc’h doñv (36). An holl loened- se, kavet an eskern anezo e dismantrou kêriaden- nou-war-zour Kreiz an Europ, a denn d’ar gouen- nou a oa o veva er vro ez gouez abaoe ar pleisto- ken : ar marc’h, da skouer, eo an doare mentet- bihan bet hemolc’het a-hed ar pleistoken-uhela gant Europiz. Pep tra, eta, a denn da lakaat da wir n’eo ket bet degaset en Europa al loened doñv eus<noinclude><references/></noinclude> flqbp9m099o2vhe2bx1441dhjfpid6q 102 67259 210548 2026-10-26T15:59:46Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "a ziabell, gant diavaezidi tont eus Azia (evel ma veze kredet ha kenteliet er c’hantved diweza), hogen ez int bet diouezet ha damesaet a-rummadou gant Europiz o-unan (37). Evito da gaout chatal, o deus Europiz nevez- varevez ar maen kendalc’het da c’houlenn digant an hemolc’h hag ar pesketa eul lodenn vras eus ar c’hig m’o devoa ezomm evit beva. Al lec’hidad diwar kêriadennou-war-zour Kreiz-Europa a zo ennañ, mesk-mesk gant eskern diwar chatal, esker... 210548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>a ziabell, gant diavaezidi tont eus Azia (evel ma veze kredet ha kenteliet er c’hantved diweza), hogen ez int bet diouezet ha damesaet a-rummadou gant Europiz o-unan (37). Evito da gaout chatal, o deus Europiz nevez- varevez ar maen kendalc’het da c’houlenn digant an hemolc’h hag ar pesketa eul lodenn vras eus ar c’hig m’o devoa ezomm evit beva. Al lec’hidad diwar kêriadennou-war-zour Kreiz-Europa a zo ennañ, mesk-mesk gant eskern diwar chatal, eskern all diwar loened gouez : pesked, evned, ha, dreist-holl, bronneged (karo, karo-meur, dremm, ejen-meur, tourc’h-gouez, avank, louarn, bleiz, broc’h, kaz-gouez, arz-gell, hag all). Eun dra, dreist-holl, a bouez da zigemma ar gouennou doñv diouz ar gouennou gouez en dilerc’hiadou-se : kavet e vez eskern diwar holl gevrennou ar c’horf pa vez ano a loened doñv, e-keit ha na gejer nemet ouz eskern eur gevrenn pe gevrenn pa vez keal a loened gouez, kement-se da heul ar boaz da zibezia al loened hemolc’het war dachenn an hemolc’h end-eeun ha da zegas d’ar gêr lodennou anezo nemetken, atao an hevelep re (38). Ar broudou-saeziou (boaziet kerkouls er brezel hag en hemolc’h) a zo e maen-tan peurliesa, benet aketus a-skolpadouigou, ha lies stumm d’ezo. Darn a zo dilost ha dic’houzrein. Re all a zo lostek ha gouzreinek. Bez’ ez eus ivez broudennou tran- chedheñvel. Unan eus ar stumm-mañ a zo bet kavet en eur c’heun daouarc’hek a Vro-Danmark, stag c’hoaz dre eur gordenig rusk tilh ouz eun tamm diwar he gwalenn brenn. Testeniou anat hon<noinclude><references/></noinclude> o5rv5y9isrglbfkz4vstkwilf4379a2 102 67260 210549 2026-10-26T16:00:04Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "eus eus nerz ar gwaregou ma rae ganto devez- oadvezidi ar maen : eskern-tud, mellou-kein ha gwerzidou-gar peurliesa, bet kavet en taoliou-maen hag er c’heviou-bezia, ha sanket-doun enno broudou-birou e maen-tan (39). Tammou diwar rouedou-pesketa a zo bet das- koret gant lec’hid ar c’hêriadennou-war-zour. Bez’ edo rouedou mailhet-striz ha re all mailhet- ledan (40). Prenn skañv, rusk pin peurliesa, a yae da spoueennou warno, ha biliennou-toull pe gan-... 210549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>eus eus nerz ar gwaregou ma rae ganto devez- oadvezidi ar maen : eskern-tud, mellou-kein ha gwerzidou-gar peurliesa, bet kavet en taoliou-maen hag er c’heviou-bezia, ha sanket-doun enno broudou-birou e maen-tan (39). Tammou diwar rouedou-pesketa a zo bet das- koret gant lec’hid ar c’hêriadennou-war-zour. Bez’ edo rouedou mailhet-striz ha re all mailhet- ledan (40). Prenn skañv, rusk pin peurliesa, a yae da spoueennou warno, ha biliennou-toull pe gan- tennouigou pri-poaz da bloumennou. Ouspenn ar rouedou, e rae devez-oadvezidi ar maen gant higennou ha treantou.<noinclude><references/></noinclude> 0sf401h9gmg13576md9i8irne5pf8iq 102 67261 210550 2026-10-26T16:00:31Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Ar plantennou gounezet. Gounidegez-douar ha ku- tuilherez. D’an imbourc’h graet e kêriadennou-war-zour Kreiz an Europ eo e tleomp, evit ar pep brasa, hon anaoudegez eus ar c’hounidegez-douar gant nevez-oadvezidi ar maen. Miret mat en deus lec’hid al lennou an danvezennou plantel aet krenn da get en annezlec’hiou all. Kêriadenniz war zour a hade tri seurt gwiniz, daou seurt heiz ha daou seurt mell tañvouezennek. Piz a c’hounezent (41... 210550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Ar plantennou gounezet. Gounidegez-douar ha ku- tuilherez. D’an imbourc’h graet e kêriadennou-war-zour Kreiz an Europ eo e tleomp, evit ar pep brasa, hon anaoudegez eus ar c’hounidegez-douar gant nevez-oadvezidi ar maen. Miret mat en deus lec’hid al lennou an danvezennou plantel aet krenn da get en annezlec’hiou all. Kêriadenniz war zour a hade tri seurt gwiniz, daou seurt heiz ha daou seurt mell tañvouezennek. Piz a c’hounezent (41) hag eun doare lin, al lin deliou-striz. E-touez an edou, ar re gosa gounezet ganto e oa an heiz c’houec’h regennad greun (Hordeum hexastichon) ha gwiniz bihan ar c’hêria- dennou-war-zour (Triticum vulgare antiquorum), hemañ aet da get ar ouenn anezañ. E dibenn nevez-varevez ar maen, e voe hadet ouspenn ganto kerc’h ha segal. Orin ar plant gounezet gant Europiz e-kerz nevez-varevez ar maen a zo savet rendael e-leiz diwar e benn e-touez ragistorourien hon amzer. Re dechet eo bet ar re-mañ peurliesa, touellet o spered d’ezo gant ar pennlavar fazius alies Ex Oriente lux (42), da glask ar vro c’henidik anezo<noinclude><references/></noinclude> s2ln1i0kcmnnl8lbgxztjliid4jcepk 102 67262 210551 2026-10-26T16:00:48Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "en Azia. Darn hepken eus ar plant-se a hañval beza bet degaset eus broiou ar c’hreisteiz pe ar gevred. Al lin deliou-striz (Linum angustifolium) a gresk anezañ e-unan tro-war-dro d’ar Mor Kreizdouarek. Ar gouennou-gwiniz n’int ket evit diwana anezo o-unan nemet er broiou di- c’hoañv (43), hag unan da vihana eus ar re gou- nezet gant kêriadenniz-war-zour Kreiz-Europa, ar gwiniz ejiptat (Triticum turgidum), a veze hadet gant glannidi an Nil e tarzág-tar... 210551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>en Azia. Darn hepken eus ar plant-se a hañval beza bet degaset eus broiou ar c’hreisteiz pe ar gevred. Al lin deliou-striz (Linum angustifolium) a gresk anezañ e-unan tro-war-dro d’ar Mor Kreizdouarek. Ar gouennou-gwiniz n’int ket evit diwana anezo o-unan nemet er broiou di- c’hoañv (43), hag unan da vihana eus ar re gou- nezet gant kêriadenniz-war-zour Kreiz-Europa, ar gwiniz ejiptat (Triticum turgidum), a veze hadet gant glannidi an Nil e tarzág-tarz an istorvez. Ar plantennou all, avat, piz, heiz, kerc’h ha segal, a zo plantennou hag a gresk anezo o-unan en Europa, el lodennou kreiz, hanternoz, kornok pe reterel anezi (44). Ouspenn greun diwar plant gounezet, lec’hid ar c’hêriadennou-war-zour en deus daskoret frouez gouez a veze kutuilhet gant kêriadenniz : kraoñ (Juglans regia), kraoñ-kelvez, irin, mouar-drez, si- vi, aval, per, kistin-douar, fion, mez, rezin (45). Da labourat douar, e rae peurliesa devez-oadve- zidi ar maen gant ar bigell brenn heñvel-mik ouz an hini a veze boaziet gant Ejiptiz e beure an istor- vez. Darn eus ar pigou e maen-tan pe e korn-karo, bet kavet en annezlec’hiou nevez-varevez ar maen, o deus talvezet ivez marteze da zigeri douar. An alar prenn ha dirod a zo bet e boaz e-tro diwez an oadvez-se. Kejet ez eus bet ouz peziou hir maen- tan benet a vez sellet evel souc’hou diwar eler koad (47). Souc’hou maen heñvel a zo bet kavet e ehanlec’hiou ragistorek en Ejipt. Beza a-walc’h e vefe bet stlejet da genta an alar-se gant tud (48) e-touez Europiz, evel ma veze c’hoaz en Ejipt, e<noinclude><references/></noinclude> nevk6st5f4s051wwxdi6vzxo3t3rtog 102 67263 210552 2026-10-26T16:01:06Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "derou an istorvez, e-touez al labourerien-douar vihan n’o doa ket a loened (49). Ejened a voe yeoet outañ diwezatoc’h. An eler dirod, ma weler ar skeudenn anezo en engravaduriou war roc’h eus oadvez an arem, e Scandinavia hag e Liguria, a zo stlejet gant pep a yeoad oc’hen (50). Da vedi an edou, e rae Europiz gant ar falz prenn klaouet an dremm anezi a vein-tan dentek (51). Boaziet e veze ivez ar benveg-se gant Ejiptiz ha Mezopotamiz e-kerz nevez-var... 210552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>derou an istorvez, e-touez al labourerien-douar vihan n’o doa ket a loened (49). Ejened a voe yeoet outañ diwezatoc’h. An eler dirod, ma weler ar skeudenn anezo en engravaduriou war roc’h eus oadvez an arem, e Scandinavia hag e Liguria, a zo stlejet gant pep a yeoad oc’hen (50). Da vedi an edou, e rae Europiz gant ar falz prenn klaouet an dremm anezi a vein-tan dentek (51). Boaziet e veze ivez ar benveg-se gant Ejiptiz ha Mezopotamiz e-kerz nevez-varevez ar maen hag e derou-kenta an istorvez (52). Gwirheñvel eo e veze a-benn neuze gant Euro- piz ar c’hiz a gaver diwezatoc’h, en Hen-amzer, gant pobladou en o zouez, da dirouc’ha en eur vedi nemet an tañvouezennou. Diwriziennet e veze ar soul da c’houde. Talvoudegez ar c’hiz-se e oa mi- rout en o fez ar soulennou pe da voued d’ar cha- tal pe da zanvez-toi d’an tiez (53). Ne c’houzomp dare penaos e veze kaset en-dro an dourna. Moarvat e veze dishiliet ar greun gant treid ar chatal evel en Ejipt (54), pe war-bouez ar goadenn veinet boaziet en Hen-amzer en Italia (55) ha bremañ c’hoaz gant ar Gabiled. An edennou a veze debret gant Europiz pe en o fez, goude o suilha, pe valet, lakaet da vleud. Gant ar bleud-se, e raent yod hag ivez eun doare bara tuzum a zo bet kavet torzennou anezañ e fank ar c’hêriadennou-war-zour. Da vala an edennou, e veze graet gant eur vreo eus an distera doare, anezi daou vaen, eur maen-diazez ledan ha plaen, hag eur maen-mala kalz bihanoc’h a<noinclude><references/></noinclude> 7c86mrp0a7qp8msvvtc5rdm5ch5w00g 102 67264 210553 2026-10-26T16:01:24Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "veze lakaet da ruilha pe da rikla warnañ war- bouez an daouarn (56). War ar merc’hed e oa al labour-mala. Er beredou bras eus nevez-varevez ar maen kavet en-dro da gêr Worms (Alamagn), ar beziou-merc’hed a oa enno pep a vreo ar seurt- se. Eur skleur nevez a zo bet taolet ouspenn war magadur devez-oadvezidi ar maen ha war ar gouennou-plant gounezet pe anavezet ganto dre eur gavadenn graet e keo an Adaoust (Okitania), bet annezet e-pad nevez-varevez ar... 210553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>veze lakaet da ruilha pe da rikla warnañ war- bouez an daouarn (56). War ar merc’hed e oa al labour-mala. Er beredou bras eus nevez-varevez ar maen kavet en-dro da gêr Worms (Alamagn), ar beziou-merc’hed a oa enno pep a vreo ar seurt- se. Eur skleur nevez a zo bet taolet ouspenn war magadur devez-oadvezidi ar maen ha war ar gouennou-plant gounezet pe anavezet ganto dre eur gavadenn graet e keo an Adaoust (Okitania), bet annezet e-pad nevez-varevez ar maen, hag oad- vez ar c’houevr. Podou, darbodou hag eskern di- zoloet eno a oa outo dilerc’hiadou meuzieu hag aozaduriou all a zo bet dizelfennet gant strilhourien ha studiet piz dre al lunedenn-greski. Ar studi-se he deus diskuliet roudou diwar kig, greun, frouez, yod heiz bha kerc’h. Roudou diwar lin, kouarc’h ha pastez a zo bet kavet ivez (57).<noinclude><references/></noinclude> iz4aqglllnrsyvf8imvj1j5jiy7i7yb 102 67265 210554 2026-10-26T16:01:53Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Ar gwea hag ar gwiskamant. Gant-se e oa anavezet ar c’houarc’h e dibenn nevez-varevez ar maen. E lec’hid ar c’hêriaden- nou-war-zour, ez eus bet kavet, a-hend-all, eun niver a draou o spisaat boazadur al lin hag ar gwea : lin tilhet, lin a neudennou hag a yarennou, kordenou ha gwiadou lin, darn eus ar re-mañ brouderez warno o testenia eur vras a ampartiz dourn. Ouspenn gwiadou-lin, e rae devez-oadvezidi ar maen gant gwiadou-gloan h... 210554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Ar gwea hag ar gwiskamant. Gant-se e oa anavezet ar c’houarc’h e dibenn nevez-varevez ar maen. E lec’hid ar c’hêriaden- nou-war-zour, ez eus bet kavet, a-hend-all, eun niver a draou o spisaat boazadur al lin hag ar gwea : lin tilhet, lin a neudennou hag a yarennou, kordenou ha gwiadou lin, darn eus ar re-mañ brouderez warno o testenia eur vras a ampartiz dourn. Ouspenn gwiadou-lin, e rae devez-oadvezidi ar maen gant gwiadou-gloan ha gant danvez-dilhad diwar rusk-gwez. N’eo ket da lavarout evit-se e oa bet paouezet a-grenn d’ober gant krec’hin da zanvez-dilhad, peogwir e voe kendalc’het ganto betek derou an istorvez, e-touez poblou hanter- noz Europa dreist-holl (58). Er C’hreisteiz, ar gwiskamant krec’hin blevek douget gant hinien- nou eus an dud, paotred ha merc’hed, skeudennet war geler livet Haghia-Triada, en enez Kret (oadvez an arem), a zo, hep mar ebet, eun herez diwar nevez-varevez ar maen (59). Eus furm ar gwiskamant, ne c’houzomp netra. Ret eo gortoz oadvez an arem a-benn kavout e beziou ’zo eus Hanternoz Europa, dilhad en o fez, bet miret betek ennomp gant kivij an archedou dero boaziet neuze da sebelia ar re varo.<noinclude><references/></noinclude> hy3kwsmqfvqhjs8k0b19lm8dn3y8v1w 102 67266 210555 2026-10-26T16:02:19Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> An emlivadur-korf hag an tatoua Dalc’het o deus Europiz devez-varevez ar maen d’an diou c’hiz-se bet heuliet gant o gourdadou e- doug hen-varevez ar maen. Gounezet o deus a- benn-se gweleadou pri ruz ha pri melen a gavent er broiou annezet ganto. Tolzennadou pri ruz a la- kaent er beziou hag alies e veze livet e ruz dremm ha korf ar re varo. Estreget an douarou priellek, e raent gant danveziou livus all, evel ar pastez, da skouer. D... 210555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> An emlivadur-korf hag an tatoua Dalc’het o deus Europiz devez-varevez ar maen d’an diou c’hiz-se bet heuliet gant o gourdadou e- doug hen-varevez ar maen. Gounezet o deus a- benn-se gweleadou pri ruz ha pri melen a gavent er broiou annezet ganto. Tolzennadou pri ruz a la- kaent er beziou hag alies e veze livet e ruz dremm ha korf ar re varo. Estreget an douarou priellek, e raent gant danveziou livus all, evel ar pastez, da skouer. Dremm an « idolou » eus devez-varevez ar maen, ha, dreist-holl, delwennouigou pri kavet e ledenez ar Balkanou, anezo skeudenn tud en noaz, peurc’holoet o c’horf a dresaduriou linennek, a ro d’imp eun alberz eus tatouadurez pe emlivadu- rez ar c’horf hag an dremm e-touez Europiz e-pad devez-varevez ar maen (60).<noinclude><references/></noinclude> cqjpaku8pd3bfa12peefasg40xfj2qe 102 67267 210556 2026-10-26T16:02:48Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Braoigou ha kinkladuriou-korf Bez’ ez oa anezo dreist-holl troiou-gouzoug ha troiou-brec’h graet a baterennou maen, kregin, as- kourn, goularz, koural, hag all, hag a ispilhennou, anezo dent-lagad moc’h-gouez, kion, bleizi, lern, broc’hed, arzed, mirc’hed, rakdent oc’hen, avanked (61), hag all. Dent-tud ivez a veze lakaet d’ober troiou-gouzoug. Gant skilfou moc’h-gouez strobet ha mein-sklent pe vein-raz stummmet e doare eun hanterge... 210556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Braoigou ha kinkladuriou-korf Bez’ ez oa anezo dreist-holl troiou-gouzoug ha troiou-brec’h graet a baterennou maen, kregin, as- kourn, goularz, koural, hag all, hag a ispilhennou, anezo dent-lagad moc’h-gouez, kion, bleizi, lern, broc’hed, arzed, mirc’hed, rakdent oc’hen, avanked (61), hag all. Dent-tud ivez a veze lakaet d’ober troiou-gouzoug. Gant skilfou moc’h-gouez strobet ha mein-sklent pe vein-raz stummmet e doare eun hantergelc’h pe eur palevarz-kelc’h, e rae devez- oadvezidi ar maen gwakoliou ha bruskwiskou evit kinkla ha diwall ivez marteze ar c’herc’henn. An danveziou all bet boaziet evit kinkla ar c’horf, pluennou, lerennou, bouchadou reun, n’o deus ket lezet a roudou er beziou. Ar c’habellou pluñv a zo bet e boaz e Kreisteiz Europa betek oadvez an arem (62). Heñvel a-walc’h e oant ouz ar re a veze gwisket, n’eus ket gwall-bell c’hoaz, gant Indianed Amerika.<noinclude><references/></noinclude> 7thndtepba7bia8q5rtbusemc7d4jkj 102 67268 210557 2026-10-26T16:03:12Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> An ijinou-kaer E-kerz devez-varevez ar maen, e tizeskas Euro- piz an arz skeudenna gwirion al loened dre al liva, an engravi hag ar c’hizella. E Kreisteiz ar Spagn, evit gwir, e voe dalc’het da liva war re- c’hell skeudennou-loened (kirvi ha kragvouc’hed peurliesa, 63), ha dreist-holl, skeudennou-tud. Ne- met pellaat muioc’h-mui a ra ar skeudennou-se diouz heñvelidigez an natur hag ar vuhez, hag e troont war al linennekaat betek hen... 210557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> An ijinou-kaer E-kerz devez-varevez ar maen, e tizeskas Euro- piz an arz skeudenna gwirion al loened dre al liva, an engravi hag ar c’hizella. E Kreisteiz ar Spagn, evit gwir, e voe dalc’het da liva war re- c’hell skeudennou-loened (kirvi ha kragvouc’hed peurliesa, 63), ha dreist-holl, skeudennou-tud. Ne- met pellaat muioc’h-mui a ra ar skeudennou-se diouz heñvelidigez an natur hag ar vuhez, hag e troont war al linennekaat betek hen tizout a- benn ar diwez. Mesket ez int, a-hend-all, a aroue- ziou peurlinennek : bandennou igwagennet, gour- gammou, kelc’hiou, pikou, heoliou, stered, hag all. Darn eus an aroueziou livet war biliennou ar Mas d’Azil, Okitania, ne dint nemet ar pal pella tizet gant ar furmou-tud linennekaet a weler war re- c’hell kreisteiz ar Spagn. An eil re hag ar re all a vije, war a greder, skeudennaduriou eus an anaon gourdadel. Diwezatoc’h, e dibenn devez-varevez ar maen hag e oadvez ar c’houevr, e teuas skeuden- nou nevez d’en em douezia gant ar re goz : kirri, idolou-doueezed, dremmou-tud, hag all. Ar skeu- dennou nevez-se a zo heñvel ouz re an taoliou- maen hag ar mein-hir, ouz idolou maen pe as-<noinclude><references/></noinclude> 8kdgogvru5x81somv919u8w5wvt3gm2 102 67269 210558 2026-10-26T16:03:33Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "39 kourn rannvro Almeria, ouz idolou maen-sklent ar Portugal, ouz kinkladurez ar podou, hag all (64). E Galisia hag er Portugal, e kejer ouz engravadu- riou war rec’hell dic’hioudor, o tenna, an darn vuia anezo, da zibenn devez-varevez ar maen (oadvez ar c’houevr). Rouez a-walc’h en o zouez ar skeuden- nou-loened (kirvi peurliesa), stank avat an aroue- ziou linennek (kelc’hiou kengreizennek, troellen- nou, hag all), ha, dreist-holl al linennekadurio... 210558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>39 kourn rannvro Almeria, ouz idolou maen-sklent ar Portugal, ouz kinkladurez ar podou, hag all (64). E Galisia hag er Portugal, e kejer ouz engravadu- riou war rec’hell dic’hioudor, o tenna, an darn vuia anezo, da zibenn devez-varevez ar maen (oadvez ar c’houevr). Rouez a-walc’h en o zouez ar skeuden- nou-loened (kirvi peurliesa), stank avat an aroue- ziou linennek (kelc’hiou kengreizennek, troellen- nou, hag all), ha, dreist-holl al linennekaduriou diwar furmou-tud. An hini souezusa eus ar re- mañ eo ar pevarc’horneg-reiz karrezennaouek, warnañ eur gouzoug hir hag eur penn kelc’hiek pe groazheñvel (65). A c’hoarvezas en Iberia a c’hoarvezas e kement bro all a Europa, en Norvej da skouer. Kavout a reer eno, engravet ha livet war rec’hell, skeuden- nou-loened (kirvi, kirvi-meur ha kirvi-erc’h peur- vuia) o tenna da zerou-kenta devez-varevez ar maen, pe, pa lavarfen gwell, d’an oadveziou-a- dremen etre hen-varevez ha devez-varevez ar maen. Heñvel-meurbet ez int ouz ar skeudennou bet treset gant Magdaleniz, en Okitania hag Ibe- ria, e-pad oadvez ar C’haro-erc’h. En o ment-na- tur emañ skeudennet al loened ha treset mat darn anezo. Nemet disleberi buan a reas, eno evel en Iberia, arz ar skeudennerez. War vihanaat ez eas ar skeudennou, war linennekaat ar furmou, ke- ment ha ken bihan ma na gejer ken a-benn ar fin nemet gant skeudennou garo meurbet a la- varfed ez int bet treset gant dourn dizampart bu- gale (66).<noinclude><references/></noinclude> k61gysgk4rnon1b9yfaf2n7y2p3kxin 210559 210558 2026-10-26T16:03:42Z Aveldro 601 210559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>kourn rannvro Almeria, ouz idolou maen-sklent ar Portugal, ouz kinkladurez ar podou, hag all (64). E Galisia hag er Portugal, e kejer ouz engravadu- riou war rec’hell dic’hioudor, o tenna, an darn vuia anezo, da zibenn devez-varevez ar maen (oadvez ar c’houevr). Rouez a-walc’h en o zouez ar skeuden- nou-loened (kirvi peurliesa), stank avat an aroue- ziou linennek (kelc’hiou kengreizennek, troellen- nou, hag all), ha, dreist-holl al linennekaduriou diwar furmou-tud. An hini souezusa eus ar re- mañ eo ar pevarc’horneg-reiz karrezennaouek, warnañ eur gouzoug hir hag eur penn kelc’hiek pe groazheñvel (65). A c’hoarvezas en Iberia a c’hoarvezas e kement bro all a Europa, en Norvej da skouer. Kavout a reer eno, engravet ha livet war rec’hell, skeuden- nou-loened (kirvi, kirvi-meur ha kirvi-erc’h peur- vuia) o tenna da zerou-kenta devez-varevez ar maen, pe, pa lavarfen gwell, d’an oadveziou-a- dremen etre hen-varevez ha devez-varevez ar maen. Heñvel-meurbet ez int ouz ar skeudennou bet treset gant Magdaleniz, en Okitania hag Ibe- ria, e-pad oadvez ar C’haro-erc’h. En o ment-na- tur emañ skeudennet al loened ha treset mat darn anezo. Nemet disleberi buan a reas, eno evel en Iberia, arz ar skeudennerez. War vihanaat ez eas ar skeudennou, war linennekaat ar furmou, ke- ment ha ken bihan ma na gejer ken a-benn ar fin nemet gant skeudennou garo meurbet a la- varfed ez int bet treset gant dourn dizampart bu- gale (66).<noinclude><references/></noinclude> jdpwpmlole38r52su44r0i0506gz3c2 102 67270 210560 2026-10-26T16:04:12Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Er-maez eus eun nebeud direizderiou (67), e tec’h an arz, e-kerz devez-varevez ar maen, diouz skeudenna ar vuhez. Bez’ en em ziskouez ar blaz d’ar Gened dre ar furmou kaer roet d’ar binviou, pe dre ar c’hinkladuriou eeunlinennek pe groumm- linennek a vez treset war ar podou (68)." 210560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Er-maez eus eun nebeud direizderiou (67), e tec’h an arz, e-kerz devez-varevez ar maen, diouz skeudenna ar vuhez. Bez’ en em ziskouez ar blaz d’ar Gened dre ar furmou kaer roet d’ar binviou, pe dre ar c’hinkladuriou eeunlinennek pe groumm- linennek a vez treset war ar podou (68).<noinclude><references/></noinclude> g8qr250zi0ee1p56k7dmitq87mvqluz 102 67271 210561 2026-10-26T16:04:42Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> An annezlec’hiou : tiez, keriadennou, kreñvlec’hiou Stank eo dre Europa a-bez al leuriou-logel- lou eus devez-varevez ar maen. Kelc’hiek ez int peurvuia, d’ezo etre 1 metrad 50 ha 6 metrad treuz, ha kleuzet a-is da varr an douar (69). Aet da liou an douar enno gant ludu an oaledou ha danveziou peurvevezet diwar buhezeged : eskern, drailhennou-kig ha dilerc’hiadou-kegin all. Mogeriou al logellou-se a oa anezo klouedou, ledet warno en... 210561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> An annezlec’hiou : tiez, keriadennou, kreñvlec’hiou Stank eo dre Europa a-bez al leuriou-logel- lou eus devez-varevez ar maen. Kelc’hiek ez int peurvuia, d’ezo etre 1 metrad 50 ha 6 metrad treuz, ha kleuzet a-is da varr an douar (69). Aet da liou an douar enno gant ludu an oaledou ha danveziou peurvevezet diwar buhezeged : eskern, drailhennou-kig ha dilerc’hiadou-kegin all. Mogeriou al logellou-se a oa anezo klouedou, ledet warno en daou du eun teo a wiskad-pri. Ka- vet ez eus bet tammou eus ar gwiskad-se, enlou- c’hadou enno diwar gwial ar c’hlouedou. Soul e oa an doenn, hep mar ebet. E meur a vro (Île-de-France, e Bro-C’hall, da skouer), e kaver logellou-annez ha logellou-ke- gin bodet a-zaouou. El logellou-annez, n’eus rou- denn ebet a ludu pe a c’hlaou : binviou a gaver enno. El logellou-kegin, ez eus oaledou, eskern, ha nebeut a vinviou pe benveg ebet (70). Kêriadenn Las Canteras (rannvro Almeria, Bro- Spagn) a oa anezi logellou kelc’hiek pe hirgel- c’hiek, 2 vetrad treuz, mogeriet gant peuliou prenn ha klouedou gwisket a bri. Bez’ e oa evit ar pour- veziou, e darn anezo, foziou bihan goloennet gant<noinclude><references/></noinclude> ntijmvqfjgeaxhd9ndhqmga8mbeyja6 102 67272 210562 2026-10-26T16:05:01Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "mein plaen. Logellou all o doa talvezet da labou- radegou, pe gentoc’h marteze (da sellout ouz bi- hander al logellou), da sanailhou klenka ar bin- viou-labour. Eul logell a oa enni dek breo. En unan all, e oa eul labouradeg evit ar binviou en askourn. En eun trede, en em gave eul laboura- deg evit oberidigez ar binviou e maen-tan (71). E lec’hiennou eus kreisteiz an Alamagn (Gross- gartach, Wurtemberg), ez eus bet kejet ouz lo- gellou pevarc’hornek... 210562 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>mein plaen. Logellou all o doa talvezet da labou- radegou, pe gentoc’h marteze (da sellout ouz bi- hander al logellou), da sanailhou klenka ar bin- viou-labour. Eul logell a oa enni dek breo. En unan all, e oa eul labouradeg evit ar binviou en askourn. En eun trede, en em gave eul laboura- deg evit oberidigez ar binviou e maen-tan (71). E lec’hiennou eus kreisteiz an Alamagn (Gross- gartach, Wurtemberg), ez eus bet kejet ouz lo- gellou pevarc’hornek ha daou-c’hombod : an eil, uhelaet al leurenn anezañ, a dalveze moarvat da gambr, egile da gegin. Ar mogeriou en tu diabarz anezo, bet gwennet gant raz o gwiskad-pri, a veze livet e ruz pe e melen. Unan eus an tiez-se a oa outañ eul livadur melen gant kebrennou ruz ha gwenn. Eur c’hraou a oa stag ouz tiez ’zo (72). Pevarc’hornek e oa ivez logellou ar c’hêriaden- nou kavet e Thessalia (73). Savet e veze alies kêriadennou devez-varevez ar maen war uhelennou pe e lec’hiou all aes da zi- fenn. Kreñvaet e vezent ouspenn peurliesa gant mogeriou-tro ha toufleziou. Ar mogeriou a zo anezo pe zouar hepken, pe mein diven ha douar mesk-mesk, hep priz-raz na simant. Kreñvlec’h ar Peu-Richard, departamant ar Charente-Izela, Bro-C’hall, a oa en-dro d’ezañ diou voger-dro ha diou douflez kleuzet er maen-raz. An douflez diavaez a oa d’ezi 7 metrad ledander ha 3 metrad 50 dounder. Eur c’hlasvezenn 10 metrad treuz a oa etrezi hag an eil touflez. War ar c’hlasvezenn- se e oa bet savet ar voger-dro gant an atredadur<noinclude><references/></noinclude> jstowr2pntwv2dn9fz3umjdyeuahnb7 102 67273 210563 2026-10-26T16:05:28Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "eus an diou douflez. E Kamp Catenoy, departa- mant an Oise, ar voger-dro a zo d’ezi 8 metrad uhelder ha dirazi ez eus eun douflez ledan-meur- bet. Mogeriou-difenn Kamp Chassey, Saône-et- Loire, o deus c’hoaz 14 metrad uhelder. Bras-meurbet eo a-wechou ar gorread-douar kelc’hiet gant an difennou-se. Kamp Catenoy a zo dindanañ 4 hektarad 63 arad douar ; hini Peu- Richard 6 hektarad ; 25 hektarad-douar eo ar gor- read kelc’hiet gant moger-dro kêriadenn... 210563 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>eus an diou douflez. E Kamp Catenoy, departa- mant an Oise, ar voger-dro a zo d’ezi 8 metrad uhelder ha dirazi ez eus eun douflez ledan-meur- bet. Mogeriou-difenn Kamp Chassey, Saône-et- Loire, o deus c’hoaz 14 metrad uhelder. Bras-meurbet eo a-wechou ar gorread-douar kelc’hiet gant an difennou-se. Kamp Catenoy a zo dindanañ 4 hektarad 63 arad douar ; hini Peu- Richard 6 hektarad ; 25 hektarad-douar eo ar gor- read kelc’hiet gant moger-dro kêriadenn Cissbu- ry, e kontelez Sussex, Bro-Saoz (74). Kalz a gêriadennou eus devez-varevez ar maen, hag a hañval d’imp beza bet dizifenn, a oa moar- vat en-dro d’ezo peulgaeou prenn pe girzier drei- nek ha n’o deus ket lezet a roudou.<noinclude><references/></noinclude> pgkx0v78msr4j08wg068hlztf06tslx 102 67274 210564 2026-10-26T16:09:23Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> {{Kreizañ|GWALARN}} {{Kreizañ|MEVEN MORDIERN}} {{Kreizañ|ISTOR AR BED}} {{Kreizañ|TREDE LEVRENN}} {{Kreizañ|NEVEZ-VAREVEZ}} {{Kreizañ|AR MAEN}} {{Kreizañ|EN EUROPA}} {{Kreizañ|44-45}} {{Kreizañ|GOURE-EOST}}" 210564 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|GWALARN}} {{Kreizañ|MEVEN MORDIERN}} {{Kreizañ|ISTOR AR BED}} {{Kreizañ|TREDE LEVRENN}} {{Kreizañ|NEVEZ-VAREVEZ}} {{Kreizañ|AR MAEN}} {{Kreizañ|EN EUROPA}} {{Kreizañ|44-45}} {{Kreizañ|GOURE-EOST}}<noinclude><references/></noinclude> rp30pndco2rdsj2p0u0ckjdac0kmobf 102 67275 210567 2026-10-26T17:50:48Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> ''Ar c’hêriadennou-war-zour'' Eun ano hennez ha na zerefe nemet a-^boan p'emañ an imbourc'hiou diweza o tenna da (»pisaat n'oa ket savet peftirliesa ar c'Jieriadeíi- nou-se (da vihana, re nevez-varevez ar maen) a-ius da zour al lennou hag ar stêriou;, bogen a-us da fank geuniou war o ribl (75). A» tiez, er seurd keriadennou, a veze gwin- tet al leurenn aneizo w(ar veg peuliou uhel. Pon- tennou ha treuzellennou jwenn o stage... 210567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> ''Ar c’hêriadennou-war-zour'' Eun ano hennez ha na zerefe nemet a-^boan p'emañ an imbourc'hiou diweza o tenna da (»pisaat n'oa ket savet peftirliesa ar c'Jieriadeíi- nou-se (da vihana, re nevez-varevez ar maen) a-ius da zour al lennou hag ar stêriou;, bogen a-us da fank geuniou war o ribl (75). A» tiez, er seurd keriadennou, a veze gwin- tet al leurenn aneizo w(ar veg peuliou uhel. Pon- tennou ha treuzellennou jwenn o stage ouz ar c'ha- led. E-leiz a draezou oberiet, bet kouezet a-ziwar leurenn an tiez, pe stlapet a-ratozí-kaer, a zo bet kavet e lec'Jiid ar c'hêriadiennou-war-zour. Mirout mal en deus graet an taouarc'h betek ar b^eska danvezennou, hag i aet da get en annezlec'hiou all : prenn, lin, torzennou bara, edennou, fioue- zennou, teil ha fank loened (76). Ar c'heriaidennou-war-zour o tenna da nevez- varevez ar maen a zo stank an dismantrou anezo e broiou Kreiz-Europa dreist-holl : Reter Bro- C'hall, Helvetia, Aostria, Mervent an Alamagn. Ar re a gaver er broiou all a zo nevesoc'h peur- liesa, p'emañ an darn vuia anezo eus oadvez an arem, ha, hiniennou zoken, eus oadvez an houarn.<noinclude><references/></noinclude> p964emhur6mthgc8zov9quq646mfjsx 210568 210567 2026-10-26T18:04:06Z Aveldro 601 210568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> ''Ar c’hêriadennou-war-zour'' Eun ano hennez ha na zerefe nemet a-boan p’emañ an imbourc’hiou diweza o tenna da spisaat n’oa ket savet peurliesa ar c’hêriadennou-se (da vihana, re nevez-varevez ar maen) a-us da zour al lennou hag ar stêriou, hogen a-us da fank geuniou war o ribl (75). An tiez, er seurd kêriadennou, a veze gwintet al leurenn anezo war veg peuliou uhel. Pontennou ha treuzellennou prenn o stage ouz ar c’halet. E-leiz a draezou oberiet, bet kouezet a-ziwar leurenn an tiez, pe stlapet a-ratoz-kaer, a zo bet kavet e lec’hid ar c’hêriadennou-war-zour. Mirout mat en deus graet an taouarc’h betek ar breska danvezennou, hag i aet da get en annezlec’hiou all : prenn, lin, torzennou bara, edennou, frouezennou, teil ha fank loened (76). Ar c’hêriadennou-war-zour o tenna da nevez-varevez ar maen a zo stank an dismantrou anezo e broiou Kreiz-Europa dreist-holl : Reter Bro-C’hall, Helvetia, Aostria, Mervent an Alamagn. Ar re a gaver er broiou all a zo nevesoc’h peurliesa, p’emañ an darn vuia anezo eus oadvez an arem, ha, hiniennou zoken, eus oadvez an houarn.<noinclude><references/></noinclude> l3y3lu20ybgwwwbzfnw8csv8tdmysd4 102 67276 210569 2026-10-26T18:04:30Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "Peuz-disheñvel diouz ar c’hêriadennou-war-zour eo prennegou Iwerzon ha Bro-Skos (77). Ar prennegou n’int ket bodadou tiez diazezet war peuliou, hogen fals-enezennou bihan bet savet e-kreiz al lennou dre zegas prenn, douar, mein hag atredou a bep seurt el lec’hiou dizoun anezo, peurliesa el lec’hiou a veze beuzet gant an doureier e-pad ar goañv ha diveuzet e-pad an hañv. War ar bern atredadur-se e veze savet tiez-annez gant eur peulgae tro-wardro. Hini... 210569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>Peuz-disheñvel diouz ar c’hêriadennou-war-zour eo prennegou Iwerzon ha Bro-Skos (77). Ar prennegou n’int ket bodadou tiez diazezet war peuliou, hogen fals-enezennou bihan bet savet e-kreiz al lennou dre zegas prenn, douar, mein hag atredou a bep seurt el lec’hiou dizoun anezo, peurliesa el lec’hiou a veze beuzet gant an doureier e-pad ar goañv ha diveuzet e-pad an hañv. War ar bern atredadur-se e veze savet tiez-annez gant eur peulgae tro-wardro. Hiniennou eus prennegou Iwerzon ha Bro-Skos a deu d’eomp marteze eus nevez-varevez ar maen. An darnvuia anezo, avat, a zo bet savet e-doug oadvez ar metalou, ha kalz anezo a oa annezet er Grenn-amzer (78).<noinclude><references/></noinclude> 7g4m36iau771e10nmi1bxqanf7b4dfv 102 67277 210570 2026-10-26T18:05:50Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Beziou, beredou ha karneliou. An trepanerez Lies doare a oa d’ar giziou-bezia e-pad nevez-varevez ar maen. Kavout a reer tud sebeliet e-kreiz an douar frank, tud beziet e mougeviou-natur, tud beziet e kaviou-bezia, tud douaret e taoliou-maen, tud archedet e kestou-maen. Ar c’horfou a zo bet douaret peurliesa divoulc’h hag en o fez ; dibaot a-walc’h ez eo bet graet gant an devi-korfou. Gourvezet ez int war o hed, war o c’hein pe war... 210570 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Beziou, beredou ha karneliou. An trepanerez Lies doare a oa d’ar giziou-bezia e-pad nevez-varevez ar maen. Kavout a reer tud sebeliet e-kreiz an douar frank, tud beziet e mougeviou-natur, tud beziet e kaviou-bezia, tud douaret e taoliou-maen, tud archedet e kestou-maen. Ar c’horfou a zo bet douaret peurliesa divoulc’h hag en o fez ; dibaot a-walc’h ez eo bet graet gant an devi-korfou. Gourvezet ez int war o hed, war o c’hein pe war o c’hostez, pe azezet, en o c’hoazez, en o c’hluch, pe zaougroummet en o bez pe e-barz jarlou bras (en Iberia nemetken, hag e lec’hiou ’zo eus Italia ha Gevred-Europa). Gwech e vezent digiget kent beza beziet ; gwechou all, muturniet, trouc’het o fenn outo, pe dichafrantet o c’harvan-draon (79). Brasa ha brudeta beredou en douar frank o skei d’an amzer-se eo re Worms (Alamagn). Ar mougeviou-natur o deus talvezet da vougeviou-bezia a zo anezo gwir garneliou, grounnet enno relegou diwar kantadou a dud a-wechou. Paot ez int en Okitania dreist-holl. Stanket e veze alies genou ar mougeviou-se gant eur bern rec’hell pe gant eur voger mein divañson. Ar re vrudeta en<noinclude><references/></noinclude> c4ore1li1vpeewfv1mmpoedw0cnql18 102 67278 210571 2026-10-26T18:06:20Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : " o zouez eo mougeo Aurignac, Garona-Uhela, ma veze gourvezet enni relegou nevez-oadvezidi ar maen war gweleadou-douar eus hen-varevez ar maen ; mougeo an Den-Maro (Lozera), bet sebeliet enni eun hanter-kantad a dud ; mougeo ar Balmaou-Tomm, enni tri-c’hant relegenn ; mougeo an Ombriv (Ariej), brasa karnel nevez-varevez ar maen marteze (80), ma oa sebeliet enni relegou diwar meur a gant a dud (81). Ar c’haviou-bezia, da lavarout eo ar mougeviou-ard be... 210571 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude> o zouez eo mougeo Aurignac, Garona-Uhela, ma veze gourvezet enni relegou nevez-oadvezidi ar maen war gweleadou-douar eus hen-varevez ar maen ; mougeo an Den-Maro (Lozera), bet sebeliet enni eun hanter-kantad a dud ; mougeo ar Balmaou-Tomm, enni tri-c’hant relegenn ; mougeo an Ombriv (Ariej), brasa karnel nevez-varevez ar maen marteze (80), ma oa sebeliet enni relegou diwar meur a gant a dud (81). Ar c’haviou-bezia, da lavarout eo ar mougeviou-ard bet kleuzet a-ratoz-kaer evit sebelia ar re varo, a vez kavet hepken er broiou ma vez gwak ar roc’h hag aes da doulla. An anavezeta anezo eo re draonienn ar Petit-Morin, departamant ar Marne, e Bro-C’hall. Ar c’haviou-se, toullet en eur gwelead kleiz, a vez alies en o raog eur rak-kao a dalveze da rak-kambr. Eun hent-keo a gase d’o genou. Stanket e oa hemañ gant mein-dar. Kempred eo kaviou-bezia ar Petit-Morin gant an taoliou-maen, evel m’hen laka anat o stumm a zegas da goun hini an hentou-korriganed, ha traou all c’hoaz. Relegou diwar daou viliad a dud a zo bet kavet enno (82). Pealec’h n’hon eus ket amañ da zisplega kement tra espar a zo bet diskuliet dre studi beziaduriou nevez-varevez ar maen ha da ziskouez ar skleur a deu diouto war giziou ha doare-spered Europiz an amzer-se. Envel a raimp hepken boaz an trepana. Kalz eus ar c’hlopennou kavet e beziou nevez-varevez ar maen a oa bet trepanet, ha, dre o studia piz, ez eus bet gallet diforc’ha enno daou seurt<noinclude><references/></noinclude> ncnwmru68t92xoldzvpjg75l1pguq10 102 67279 210572 2026-10-26T18:06:57Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "trepanadur : 1° an trepanadur graet war an den beo ; 2° an trepanadur graet war an den maro. An trepanadur diweza-mañ a veze graet kentoc’h war an dud a oa bet trepanet ez veo. Ar c’hiz souezjus-se a zo diwar veur a andon, moarvat. Merzet eo bet emañ a-skign bremañ giz an trepana e-touez ar ouezidi hag an hanter-sevenidi er broiou ma vez boaziet stank ar binviou-brezel moustrus : bataraziou ha talmou (Melanezia, Amerika) (83). Dre an trepana e veux g... 210572 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>trepanadur : 1° an trepanadur graet war an den beo ; 2° an trepanadur graet war an den maro. An trepanadur diweza-mañ a veze graet kentoc’h war an dud a oa bet trepanet ez veo. Ar c’hiz souezjus-se a zo diwar veur a andon, moarvat. Merzet eo bet emañ a-skign bremañ giz an trepana e-touez ar ouezidi hag an hanter-sevenidi er broiou ma vez boaziet stank ar binviou-brezel moustrus : bataraziou ha talmou (Melanezia, Amerika) (83). Dre an trepana e veux graet ouz an torraduriou-klopenn gant an armou-se. Kefridi an trepanerez a zo ouspenn parea kleñvedou ’zo a-ziabarz evel an droug-penn, an droug-sant ha glizi ar vugale (84), da heul an dreuzkredenn a laka ez int degaset dre zrouk-speredou aet e penn an den. E-touez Europiz nevez-varevez ar maen, e veze miret aketus evel hoalvadou ha traezou enep-hud ar ruilhennou-askourn diwar an trepanadur. An niver bras a drepanaduriou deuet da vat war an dud veo, e-doug nevez-varevez ar maen, a ziskouez anat ampartiz-dourn surjianed an amzer-se. An dra-mañ hen spisa ouspenn : anavezet eo bet, war lies askourn-den eus taoliou-maen Okitania, roudou diwar torraduriou grevus bet astellennet a-zoare ha pareet klok (85).<noinclude><references/></noinclude> brkjw5hzehozf4u0kkzyvy1fbrlgj41 102 67280 210573 2026-10-26T18:08:01Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Ar mein-meur : taoliou-maen, mein-hir, kroummlec’hiou War-dro dibenn nevez-varevez ar maen hag e-doug oadvez ar c’houevr ha derou-kenta oadvez an arem, e voe savet e meur a vro eus Europa, peurliesa da c’houdori poull-bez ar re varo, savaduriou e mein bras, diven ha fraost, hag a vez graet mein-meur anezo. Lies stumm a zo d’ar savaduriou-se. Ar re benna eo : — 1° ''An taoliou-maen''. Ar savaduriou mein-meur a roer d’ezo an ano-se,... 210573 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Ar mein-meur : taoliou-maen, mein-hir, kroummlec’hiou War-dro dibenn nevez-varevez ar maen hag e-doug oadvez ar c’houevr ha derou-kenta oadvez an arem, e voe savet e meur a vro eus Europa, peurliesa da c’houdori poull-bez ar re varo, savaduriou e mein bras, diven ha fraost, hag a vez graet mein-meur anezo. Lies stumm a zo d’ar savaduriou-se. Ar re benna eo : — 1° ''An taoliou-maen''. Ar savaduriou mein-meur a roer d’ezo an ano-se, en abeg d’o stumm, a zo anezo peurliesa eur maen ledan pe veur a hini dalc’het a-blaen a-zioc’h da c’horre an douar war-bouez mein bras all en o sav. Diforc’ha a reer an taoliou-maen krenn, aet eun nebeud mein bras d’o ober, diouz an hentou-korriganed a zo anezo eun niver bras a daoliou hag a vein-harp. Douaret eo a-wechou an taoliou-maen e-barz eur grugell. Gwechou all ez int digrugell, a-wel d’an holl war varr an douar. An hentou-korriganed, dreist-holl e rannvro an Ile-de-France, Bro-C’hall, a zo alies endounet dindan gorre an douar, hep na ve netra a-ziavaez o tiskuilha o bezañs (86). Taoliou-maen ha hentou-korriganed a zo anezo karneliou a dalveze da sebelia izili eur c’herentiad pe eur meuriad.<noinclude><references/></noinclude> ewiajrsiza05xjc2j8312nnfmkvqaof 102 67281 210574 2026-10-26T18:09:35Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> 2° ''Ar mein-hir''. « Mein-sounn » ha « peulvaniou » a vez graet anezo ivez. Troiou ’zo, e vezont kavet a-niver bras ha renket a-steudennadou hir hag eeun evel e Karnag, e Bro-Wened. Aliesoc’h e savont o-unan-penn. Lies kefridi a oa d’ezo. Darn a zo postou-arouez, o sevel en amezegiez beziou pe veredou, pe o spisa eul lec’h santel bennak, kreizenn eur vro (87), tachenn-emvodadeg eur meuriad. Mein-koun eo darn all, bet savet da eñvori d... 210574 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> 2° ''Ar mein-hir''. « Mein-sounn » ha « peulvaniou » a vez graet anezo ivez. Troiou ’zo, e vezont kavet a-niver bras ha renket a-steudennadou hir hag eeun evel e Karnag, e Bro-Wened. Aliesoc’h e savont o-unan-penn. Lies kefridi a oa d’ezo. Darn a zo postou-arouez, o sevel en amezegiez beziou pe veredou, pe o spisa eul lec’h santel bennak, kreizenn eur vro (87), tachenn-emvodadeg eur meuriad. Mein-koun eo darn all, bet savet da eñvori darvoudou bras. Re all a zo bet moarvat mein-bonn, o verka an harzou etre diou vro pe vevennou eur santual bennak (88). Doueou ha skeudennaduriou tud-veur aet da anaon ez eo bet re all c’hoaz. Ar pep brasa eus ar pikolou mein-hir a weler e Breiz-Vihan a zo bet sounnet e dibenn nevez-varevez ar maen hag e derou oadvez ar metalou. O saverien eo an dud end-eeun o deus savet taoliou-maen ar vro. Evit ar mein-hir a gaver e broiou all Europa, darn a zo eus an hevelep oadveziou ha re Vreiz-Vihan. Nevesoc’h eo ar re all. Er Sued hag en Norvej, da skouer, e voe dalc’het da sevel mein-hir betek ar Grenn-amzer. 3° ''Ar c’hroummlec’hiou''. Meur a vaen-hir renket a-gelc’h a ra ar pez a anver « kroummlec’h ». Dre astenn-ster, e roer ivez an ano-se da vein-hir o tresa war an douar furm eur pevarc’hornad. A-wechou ar c’hroummlec’hiou a zo lodenn er steudadegou. Gwechou-all e vezont kavet o-unan-penn. N’eo ket dre-holl en Europa e vez kavet ar mein-meur : taoliou-maen, hentou-korriganed, mein-hir<noinclude><references/></noinclude> 7mndebn3z2jcxq8em7oxo7e9ndw04k2 102 67282 210575 2026-10-26T18:10:30Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "ha kroummlec’hiou. Stank ez int er Portugal hag er Spagn (89), en Okitania, e Breiz, e Bro-C’hall, e Breiz-Veur, en Iwerzon, en Hanternoz an Alamagn (betek stêr Oder er reter), e Bro-Danmark, e kreisteiz ar Sued. Bez’ ez eus anezo e Korsika, e Tir Otranta, e Bulgaria hag e Krimea. Rouez ez int e Belgia hag e Bro-Holland, ha peuz-dianav en Norvej. Dianav a-grenn ez int e broiou Kreiz-Europa (Kreisteiz an Alamagn, Helvetia, Bohemia, Aostria, Hungaria) ;... 210575 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>ha kroummlec’hiou. Stank ez int er Portugal hag er Spagn (89), en Okitania, e Breiz, e Bro-C’hall, e Breiz-Veur, en Iwerzon, en Hanternoz an Alamagn (betek stêr Oder er reter), e Bro-Danmark, e kreisteiz ar Sued. Bez’ ez eus anezo e Korsika, e Tir Otranta, e Bulgaria hag e Krimea. Rouez ez int e Belgia hag e Bro-Holland, ha peuz-dianav en Norvej. Dianav a-grenn ez int e broiou Kreiz-Europa (Kreisteiz an Alamagn, Helvetia, Bohemia, Aostria, Hungaria) ; e Polonia, e Rusia (nemet Krimea), e gourenez ar Balkanou (nemet Bulgaria), er C’hres, en Italia (nemet Tir Otranta), e Sikilia hag e Sardinia. Ret eo lavarout, koulskoude, ez eus, en enezennou Balear, en Italia, er C’hres hag en Azia-Vihana, savaduriou e mein bras benet, o tenna da oadveziou ar c’houevr hag an arem, hag a hañval beza kar d’an taoliou-maen. A c’hellfe beza e vefe an hevelep andon d’an daou rummad savaduriou-se. Beziou kuklopel Azia-Vihana, kambrou-bezia ar C’hres hag enezennou ar Mor Kreizdouarek, evel taoliou-maen ar C’hornog hag an Hanternoz, a zo tiez goudori ar re varo savet moarvat diwar skouer tiez ar re veo, nemet gant danveziou padusoc’h. Patromou an eil re hag ar re all a dle beza klasket en tiez a veur a zoare a veze savet gant Europiz e-kerz nevez-varevez ar maen. Pell ’zo ez eo bet spisaet an heñvelderiou a stumm a zo etre an taoliou-maen krugellek hag an hentou-korriganed diouz eun tu, ha, diouz an tu all, an tiez dindan-douar annezet bremañ gant al Laponed, an Eskimoed ha pobladou ’zo eus menez Kaokaz (90). Bez’ e c’heller<noinclude><references/></noinclude> m7jlzsb3f0q4kzpb3azhst5uv7sgqkl 102 67283 210576 2026-10-26T18:11:16Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "bremañ staga ouz ar poblou-se Tibetiz Pan-Yu a zo bet gweladennet gant ar Gall D’Ollone o c’hêriadenn-c’hoañv, anezi tiez dindan-douar nemetken (91). N’eo ket da lavarout e vefe bet kerentiez a ouenn pe a vroadelez etre ar poblou-se ha saverien taoliou-maen Europa. Nann ! Nemet miret eo bet ganto betek hon amzer doareou tiez hag a zo bet skignet ledan dre Europa hag Azia e-pad ar ragistorvez. Eur morad sotoniou a zo bet dislonket diwar-benn mein-meur... 210576 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>bremañ staga ouz ar poblou-se Tibetiz Pan-Yu a zo bet gweladennet gant ar Gall D’Ollone o c’hêriadenn-c’hoañv, anezi tiez dindan-douar nemetken (91). N’eo ket da lavarout e vefe bet kerentiez a ouenn pe a vroadelez etre ar poblou-se ha saverien taoliou-maen Europa. Nann ! Nemet miret eo bet ganto betek hon amzer doareou tiez hag a zo bet skignet ledan dre Europa hag Azia e-pad ar ragistorvez. Eur morad sotoniou a zo bet dislonket diwar-benn mein-meur Europa. Touellet eo bet ganto ar speredou gwan d’Paper huñvreadennou diboell. Romantou ragistorek a zo bet savet en o divout, neket hepken gant tropellad ar fals-ouizieien, hogen, a-wechou ivez (a zo truezusoc’h !) gant gwir ouizieien trevariet o spered. Klasket ez eus bet o c’henstaga ouz ar mein-meur peurheñvel outo a gaver e kevrennou all ar bed (Berberia, Etiopia, Palestina, Dreist-Kaokazia, Hanternoz Persia, Indez, Korea, Japan, Madagaskar). Nemet mont da get a ra an holl follenteziou-se pa zeu anat ez eo bet savet ar savaduriou peurheñvel-se, da vareou disheñvel eus an amzervez gant poblou disheñvel-ouenn ha disheñvel-yez. Arabat ankounaat ez eo an taoliou-maen hag ar mein-hir savaduriou eus an izela doare. Bugale holl ouennou ar bed, en eur c’hoari gant biliennou, a c’hell sevel hag a sav taoliou-maen ha mein-hir bihan. Gant-se, e c’hell beza e vent bet ijinet gant meur a bobl, kuit a zarempred etrezo (92). Eun dra a-bouez da evesaat eo ne vez ket peurheñvel en-holl-d’an-holl an arrebeuri kavet e {{Tired|tao|liou-maen}}<noinclude><references/></noinclude> qvmw46h96a4sk6inhzgjol09myevc79 102 67284 210577 2026-10-26T18:11:42Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "{{Tired2|tao|liou-maen}} Kornog hag Hanternoz Europa. E taoliou-maen Iberia hag Okitania, e vez kavet, en eur gichen gant binviou-maen, braoigou e kouevr hag en arem. E taoliou-maen Breiz ha Bro-C’hall, e vez rouesoc’h pe zianav zoken ar metalou-se (braoigou aour a gaver e-wechou enno). E Breiz-Veur, en Iwerzon hag en Hanternoz Europa, ne vez kavet en taoliou-maen nemet traezou oberiet e maen (93)." 210577 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|tao|liou-maen}} Kornog hag Hanternoz Europa. E taoliou-maen Iberia hag Okitania, e vez kavet, en eur gichen gant binviou-maen, braoigou e kouevr hag en arem. E taoliou-maen Breiz ha Bro-C’hall, e vez rouesoc’h pe zianav zoken ar metalou-se (braoigou aour a gaver e-wechou enno). E Breiz-Veur, en Iwerzon hag en Hanternoz Europa, ne vez kavet en taoliou-maen nemet traezou oberiet e maen (93).<noinclude><references/></noinclude> 1hn5j8q9c107mcb49vd4bqv9xx7f1ht 102 67285 210578 2026-10-26T19:33:07Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> '''Ar c’hredennou e-kerz nevez-varevez ar maen''' N’omp ket evit gouzout petore kredennou a oa gant Europiz e-doug nevez-varevez ar maen. Abegou mat a zo da gredi n’oant ket gwall-disheñvel dre vras diouz ar re a oa o ren c’hoaz e-touez annezidi broiou ar Gevred pa darzas an istorvez ha marevez ar skridou. Taoliou-maen Breiz-Vihan a zo alies engravet warno skeudennou pe aroueziou hag o deus, hep mar ebet, eun dalvoudegez e-keñver kr... 210578 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> '''Ar c’hredennou e-kerz nevez-varevez ar maen''' N’omp ket evit gouzout petore kredennou a oa gant Europiz e-doug nevez-varevez ar maen. Abegou mat a zo da gredi n’oant ket gwall-disheñvel dre vras diouz ar re a oa o ren c’hoaz e-touez annezidi broiou ar Gevred pa darzas an istorvez ha marevez ar skridou. Taoliou-maen Breiz-Vihan a zo alies engravet warno skeudennou pe aroueziou hag o deus, hep mar ebet, eun dalvoudegez e-keñver kredenn (94). Bez’ ez eus (rouez a-walc’h) skeudennou-tud ha skeudennou-loened (oc’hen, naered, stioganed). Bez’ ez eus (stankoc’h o niver) skeudennou traezou oberiet : bouc’hili troadet pe zidroad, kammellou (a c’hell beza troadou bouc’hili), skoedou, yeoiou (a c’hell beza ivez bigi pe gerniel) kribou (?), kroaziou. Bez’ ez eus aroueziou all : kupulennou pe skudellou, heoliou, troellennou, hag all. An holl skeudennou-se a vez kavet e oadvez an arem, peurliesa gant eun dalvoudegez e-keñver kredenn, e-touez poblou raghellenek ar C’hres douar-brazel hag enezel (95). Bez’ ez eus, e taoliou-maen Breiz, engravaduriou ha n’heller ket diskleria. Mein-harp {{Tired|hent-kor|riganed}}<noinclude><references/></noinclude> 8dmplfto8t8tabwbliakqmgkvn0bzgh 102 67286 210579 2026-10-26T19:34:29Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "{{Tired2|hent-kor|riganed}} Gavriniz, e Bro-Wened, a zo peurc’holoet hogos holl a dresaduriou kroummlinennek a zo bet heñvelekaet ouz roufennouigou munut kroc’hen mab-den e penn ar bizied (96). Bez’ e c’hellfent beza kerkouls heñveladuriou diwar tatouaduriou (97). Skeudenn ar vouc’hal, troadet pe zidroad, a gaver ivez war hiniennou eus taoliou-maen an Ile-de-France ha war mogeriou rak-kambr kaviou-bezia traonienn ar Petit-Morin, e Bro-C’hall. Eur ske... 210579 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|hent-kor|riganed}} Gavriniz, e Bro-Wened, a zo peurc’holoet hogos holl a dresaduriou kroummlinennek a zo bet heñvelekaet ouz roufennouigou munut kroc’hen mab-den e penn ar bizied (96). Bez’ e c’hellfent beza kerkouls heñveladuriou diwar tatouaduriou (97). Skeudenn ar vouc’hal, troadet pe zidroad, a gaver ivez war hiniennou eus taoliou-maen an Ile-de-France ha war mogeriou rak-kambr kaviou-bezia traonienn ar Petit-Morin, e Bro-C’hall. Eur skeudenn denheñvel garo-meurbet a weler alies eno ivez, merket mat enni ar fri, an diou-wareg-abrant, an divronn hag an dro-c’houzoug. Livet e oa da genta ar skeudenn-se (unan anezo, er Petit-Morin, a zo c’hoaz livadur melen ouz he zro-c’houzoug, da arouezia moarvat an danvez anezi : aour pe c’hoularz !) hag e c’hellfe a-walc’h e vije bet treset dre al livadur aet da get al lodennou eus an dremm n’int ket bet engravet, evel an daoulagad hag ar genou. Déchelette a gave d’ezañ ez eo ar skeudenn-se hini eun doueez en he c’hefridi gwaredi ar re varo (98). Nemet n’eur ket evit diarvarusaat an diskleriadur-se a zo, a-hend-all, re gristen e andon. Diskleriaduriou all, gwirheñveloc’h dre ma toniont muioc’h gant tro-spered ar baganed, a c’heller da ginnig. En Okitania, e kaver mein-hir denheñvel, kizellet pe engravet garo-meurbet warno dremmiou, divronn, divrec’h, divesker ha darn eus ar gwiskamant : troiou-gouzoug, gourizou, bodriellou, hag all. Tatouadur an dremm a zo merket war hiniennou anezo. Ar mein-hir furm-den-se a veze savet war<noinclude><references/></noinclude> a222ij4rkdwlmopa01q39r9q31qtrjc 102 67287 210580 2026-10-26T19:34:57Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "veziou ha diarvar eo ez int skeudennou ar re varo ha neket skeudennou-doueed. Er Spagn, ez eo bet adimplijet eur maen-hir seurt-se gant oadvezidi ar c’houevr ha lakaet ganto da vaen-harp pa savjont hent-korriganed Soto. Nemet sounnet e voe ganto war eilpenn, ar penn e traoñ, ha kizellet e voe e-krec’h eun arouez denheñvel nevez. Taol-vaen Soto a oa seiz bez enni, hag en unan en em gave relegou eur vamm hag he bugel. Pep a vez a oa dirak mein-harp an... 210580 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>veziou ha diarvar eo ez int skeudennou ar re varo ha neket skeudennou-doueed. Er Spagn, ez eo bet adimplijet eur maen-hir seurt-se gant oadvezidi ar c’houevr ha lakaet ganto da vaen-harp pa savjont hent-korriganed Soto. Nemet sounnet e voe ganto war eilpenn, ar penn e traoñ, ha kizellet e voe e-krec’h eun arouez denheñvel nevez. Taol-vaen Soto a oa seiz bez enni, hag en unan en em gave relegou eur vamm hag he bugel. Pep a vez a oa dirak mein-harp an daol, ha kement maen-harp ma oa eur bez en e gichen a oa engravet warnañ eur skeudenn-den, nemet an hini a oa dirazañ bez ar vamm hag ar bugel : hemañ a oa warnañ diou skeudenn, unan vras hag unan vihan. A-walc’h eo da lakaat diarvar-anat ez eo ar skeudennou-se skeudennou an duden varo sebeliet en daol-vaen (99). Kefridi ar skeudennou-tud er savaduriou-bezia a oa moarvat staga outo ene digorfelet an hini maro evit mirout outañ da zont da drubuilha ar re veo. Ar gredenn-se, da vihana, a zo anezi bremañ c’hoaz e meur a vro ha gant tud a bep gouenn, adal Borneo ha Mongolia betek an Alamagn. An « idolou » e maen-sklent pe alabastr kavet e taoliou-maen Iberia a vije da veza diskleried er c’hiz-se, int-i ivez. A-hend-all, e welomp kredennou ha giziou nevez-oadvezidi ar maen e-keñver an anaon oc’h en em astenn a-dreuz da oadvez ar metalou betek an istorvez ha derou an amzervez kristen zoken. Er mein-hir furm-den emañ orin stelennou-bez kantheñvel Iberia hag Etruria, ar<noinclude><references/></noinclude> kx7g5q5wfly2v70rkh9b5i1ao7ps9hf 102 67288 210581 2026-10-26T19:40:01Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "c’hant er stelennou-se o tont eus penn kelc’hheñvel ar maen-hir furm-den (100). Eus an hevelep andon e teuas diwezatoc’h an delwennou brezelidi a veze savet war ar beziou gant Iberiz ar Spagn ha gant Kelted Kreisteiz Galia (101)." 210581 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>c’hant er stelennou-se o tont eus penn kelc’hheñvel ar maen-hir furm-den (100). Eus an hevelep andon e teuas diwezatoc’h an delwennou brezelidi a veze savet war ar beziou gant Iberiz ar Spagn ha gant Kelted Kreisteiz Galia (101).<noinclude><references/></noinclude> falvpztxc56uu5n575a3x8rif9hf21o 102 67289 210582 2026-10-26T20:03:12Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Ar c’henwerz hag an darempredou etrevroadel en Europa e-pad nevez-varevez ar maen N’eus arvar ebet e vije bet darempredou kenwerzel stank a-walc’h etre broadou Europa e-pad kevrennad diweza nevez-varevez ar maen (oadvez an taoliou-maen) (102). Anata testeniou hon eus a se eo : 1° Mein-tan eus benadegou ar Grand-Pressigny (departamant an Indre-et-Loire, Bro-C’hall) bet kavet a-skign e Breiz, e Belgia hag e Kornog Helvetia. 2° Doare... 210582 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Ar c’henwerz hag an darempredou etrevroadel en Europa e-pad nevez-varevez ar maen N’eus arvar ebet e vije bet darempredou kenwerzel stank a-walc’h etre broadou Europa e-pad kevrennad diweza nevez-varevez ar maen (oadvez an taoliou-maen) (102). Anata testeniou hon eus a se eo : 1° Mein-tan eus benadegou ar Grand-Pressigny (departamant an Indre-et-Loire, Bro-C’hall) bet kavet a-skign e Breiz, e Belgia hag e Kornog Helvetia. 2° Doareou-mein dibaot eus rummad ar mein-jad : jadell, lounezell, gwerduell, saosurell. Tennet e vezent gant kêriadenniz-war-zour Kreiz-Europa eus eun nebeud mengleuziou en Alpou. Ar bouc’hili kaer-dispar bet stummet ganto en danveziou-se a vez a-skign eun tammig dre-holl en Europa ha keit ha Breiz er C’hornog. 3° Gwer menez-tan enez Vilo, eun danvezenn kerkoulz hag ar maen-tan evit ober binviou trouc’hus pe doullus, a veze ermaeziet en holl vroiou tro-dro d’ar Mor Enezek. 4° Goularz, bet dastumet war aodou an Danmark hag Alamagn an Hanternoz goude oadvez an<noinclude><references/></noinclude> l4k0psu190nunzkbskigd4pj025t91f 102 67290 210583 2026-10-26T20:03:33Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "dilerc’hiadou-kegin (103), a zo stank a-walc’h e beziou Breiz-Veur. Rouez-meurbet pe zianav a-grenn eo e lec’h all. E Bro-C’hall, eur baterenn c’hoularz a zo bet kavet e kaviou-bezia ar Petit-Morin. 5° Olifant, eus Afrik an Hanternoz (104), stummet ennañ braoigou, hoalvadou pe traezou enep-hud, a zo bet kavet e mougeo-garnel an Tostal, e-kichen Narbonna, Okitania (105). Eun dro-vrec’h olifant a oa e-touez arrebeuri taol-vaen Matarrubilla, e-kichen Se... 210583 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>dilerc’hiadou-kegin (103), a zo stank a-walc’h e beziou Breiz-Veur. Rouez-meurbet pe zianav a-grenn eo e lec’h all. E Bro-C’hall, eur baterenn c’hoularz a zo bet kavet e kaviou-bezia ar Petit-Morin. 5° Olifant, eus Afrik an Hanternoz (104), stummet ennañ braoigou, hoalvadou pe traezou enep-hud, a zo bet kavet e mougeo-garnel an Tostal, e-kichen Narbonna, Okitania (105). Eun dro-vrec’h olifant a oa e-touez arrebeuri taol-vaen Matarrubilla, e-kichen Sevilla, Bro-Spagn (106). Ker spisaus-se n’eo ket ar skignidigez, e Kornog Europa, eus an doare maen-prizius a zo bet anvet kallaïs gant an hendraourien (107). Ne vez kavet aniver bras ar paterennou kallaïs nemet e teiar bro hepken : Bro-Wened e Breiz, ar Brovañs en Okitania, ar Portugal en Iberia. Rouez-meurbet ez int e broiou all ar C’hornog ha dianav a-grenn e Kreiz-Europa. E Bro-Wened, er Brovañs hag er Portugal, e vez kavet ar paterennou kallaïs, a-gevret gant paterennou aour stummet-heñvel outo, e beziou o tenna da zibenn nevez-varevez ar maen ha da zerou-kenta oadvez an arem. Ne c’houzer ket a belec’h e veze tennet ar seurt maen. Bez’ ez eus disheñvelderiou e liou ar c’hallaïs kavet en teir bro-se, ha disheñvel eo ivez furm ar paterennou diouz ar broiou. Naouez e vez sellet gant ar ragistorourien skignidigez an doare maen-se evel unan eus an traou o testenia bezañs eur c’henwerz dre vor e Kornog Europa e dibenn nevez-varevez ar maen.<noinclude><references/></noinclude> exvykyri82rh5osb0yog7j0o7fkodj7 102 67291 210584 2026-10-26T20:04:14Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Ar verdeadurez e-doug nevez-varevez ar maen Nevez-oadvezidi ar maen, ar re hena anezo zoken, ar re a veve e oadvez dilerc’hiadou-kegin Bro-Danmark, a oa ganto bagou bras ha kreñv a-walc’h da regi ar mor. Kavout a reer e dilerc’hiadou o fredou drein diwar gouennou-pesked na vezont kavet nemet pell diouz an aod, er c’heinvor. E oadvez an taoliou-maen, ez eus e-leiz a draou o testenia darempredou dre vor etre an Danmark ha Breiz-Veur,... 210584 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Ar verdeadurez e-doug nevez-varevez ar maen Nevez-oadvezidi ar maen, ar re hena anezo zoken, ar re a veve e oadvez dilerc’hiadou-kegin Bro-Danmark, a oa ganto bagou bras ha kreñv a-walc’h da regi ar mor. Kavout a reer e dilerc’hiadou o fredou drein diwar gouennou-pesked na vezont kavet nemet pell diouz an aod, er c’heinvor. E oadvez an taoliou-maen, ez eus e-leiz a draou o testenia darempredou dre vor etre an Danmark ha Breiz-Veur, etre Breiz-Veur hag an Arvorig, etre Iwerzon, an Arvorig, hag aodou hanternoz ha kornok Iberia, etre aodou kreisteiz ha reter Iberia hag hanternoz an Afrik, Italia, Korsika, Sardinia hag ar Baleariou. E broiou Gevred Europa, darempredou dre vor all a oa etre an douar-bras hag an enezennou, etre an enezennou hag aodou Azia-Vihana, Siria hag an Ejipt (108). N’eo ket souez kement-se. En eun amzer kalz tostoc’h d’imp, Poluneziz, tizet ganto damdost an hevelep pazennad-sevenadur hag Europiz nevez-varevez ar maen, a oa ganto bigi o deus roet tro d’ezo d’ober an treiz etre Malezia hag enezennou pella ar Mor Habask : Hawai, Markizez hag enez<noinclude><references/></noinclude> ogtc1ztxjfkjjekjjr9rwjptn8bhoxs 102 67292 210585 2026-10-26T20:04:44Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "Pask. A-drugarez d’ar bagou-se, o deus gallet tuda a-dost-da-dost holl enezennou Okeania, hag i koulskoude dic’houzvez eus an holl vetalou, oc’h ober hepken gant binviou maen, prenn hag askourn. Merdeadennou Europiz nevez-varevez ar maen a zo dister-dra, e gwirionez, p’o lakaer a-geñver gant ar re a zo bet kaset da benn gant Poluneziz a-dreuz da ec’honderiou bras-divent ar Mor Habask (109)." 210585 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>Pask. A-drugarez d’ar bagou-se, o deus gallet tuda a-dost-da-dost holl enezennou Okeania, hag i koulskoude dic’houzvez eus an holl vetalou, oc’h ober hepken gant binviou maen, prenn hag askourn. Merdeadennou Europiz nevez-varevez ar maen a zo dister-dra, e gwirionez, p’o lakaer a-geñver gant ar re a zo bet kaset da benn gant Poluneziz a-dreuz da ec’honderiou bras-divent ar Mor Habask (109).<noinclude><references/></noinclude> 482b5mgnxkna88nccu5j7ciceltzl8q 102 67293 210586 2026-10-26T20:05:29Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Gouennou-tud Europa e-pad nevez-varevez ar maen E-kerz nevez-varevez ar maen eo e weler o paotaat dre Europa ar gouennou-tud a zo bremañ c’hoaz oc’h ober ar pep brasa eus ar boblañs anezi. A-unvan eo an denoniourien peurvuia evit sellout Europiz-vremañ evel o tont dre vras eus teir gouenn diwar had an Den Gwenn (Homo sapiens albus) : 1° ar ouenn hanternoziat ; 2° ar ouenn greizdouaregat ; 3° ar ouenn alpat. 1° Ar ouenn hanternoziat... 210586 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Gouennou-tud Europa e-pad nevez-varevez ar maen E-kerz nevez-varevez ar maen eo e weler o paotaat dre Europa ar gouennou-tud a zo bremañ c’hoaz oc’h ober ar pep brasa eus ar boblañs anezi. A-unvan eo an denoniourien peurvuia evit sellout Europiz-vremañ evel o tont dre vras eus teir gouenn diwar had an Den Gwenn (Homo sapiens albus) : 1° ar ouenn hanternoziat ; 2° ar ouenn greizdouaregat ; 3° ar ouenn alpat. 1° Ar ouenn hanternoziat (Homo sapiens albus nordicus, pe, dre verr, Homo nordicus) : hirbennek, hirenebek, friet hir ha moan, elgezet-teo, glaslagadek, melenvlevek, uhelventek ha korfet-kreñv. Tremen a ra al liou-ken er ouenn-se eus ar peurwenn d’ar gwenn ruz-roz ha d’ar gwenn-ruz. Emañ stank bremañ an dud diwarni e broiou hanternoz Europa, dreist-holl war aodou ar mor Baltik ha mor ar Sterenn (110). 2° Ar ouenn greizdouaregat (Homo mediterraneus) : hirbennek, hirenebek, friet ledan a-walc’h, daoulagad du-pe-zuoc’h, bleo du pe c’hell-du, mentet-krenn pe verr, korfet-moan, kroc’hen gwenn-gell. Tud ar ouenn-se a zo stank bremañ dreist-holl e Kreisteiz Europa, er broiou tro-war-dro d’ar Mor<noinclude><references/></noinclude> fnaw110q6wyt73bgjnohmmmlb6hjv7t 102 67294 210587 2026-10-26T20:05:58Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "Kreizdouarek hag en enezennou strewet dre ar mor-se. Anezo ar pep brasa eus ar boblañs e Kreisteiz Italia, er Spagn hag er Portugal. O c’havout a reer a-rizennadou war aodou ar C’hornog (Bro-C’hall ha Breiz) hag a-dolpadou stank en enezennou ar Gwalarn, Breiz-Veur hag Iwerzon (111). 3° Ar ouenn alpat (Homo alpinus) : krennbennek, berr ha ledanenebek, friet ledan a-walc’h, daoulagad gell-isplann pe c’hell-du, bleo du pe c’hell-kistin, mentet krenn pe... 210587 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>Kreizdouarek hag en enezennou strewet dre ar mor-se. Anezo ar pep brasa eus ar boblañs e Kreisteiz Italia, er Spagn hag er Portugal. O c’havout a reer a-rizennadou war aodou ar C’hornog (Bro-C’hall ha Breiz) hag a-dolpadou stank en enezennou ar Gwalarn, Breiz-Veur hag Iwerzon (111). 3° Ar ouenn alpat (Homo alpinus) : krennbennek, berr ha ledanenebek, friet ledan a-walc’h, daoulagad gell-isplann pe c’hell-du, bleo du pe c’hell-kistin, mentet krenn pe verr, korfet torgosek. A-vras en em gav skignet bremañ tud ar ouenn-se dre holl vroiou Kreiz-Europa hag en em astenn a reont, etre ar ouenn hanternoziat hag ar ouenn greizdouaregat, adalek Rusia betek Breiz-Izel. Ar broiou m’emaint ar stanka eo Kreisteiz Rusia, gourenez ar Balkanou, Bohemia, Helvetia, Hanternoz Italia, Kornog an Alpou, menez Keven, Bro-Arvern, Argoad Breiz-Vihan, aod Kantabria (112). Bez’ en em gav gant an daolenn-ouennoniez-se an holl siou, mat ha fall (fall dreist-holl) a vez gant an taolennou krennet a reer ganto e displegadur ar skiantou, pa glasker berr-zastum traou ar vuhez da aesaiat labour an eñvor hag ar c’helenn. Al lodennig-wirionez a zo enni, pa seller ouz an traou a-bell ha dre vras, a steuz buan pa ’z aer d’ezo a-dost ha dre ar munud. Kalz luzietoc’h en em ziskouez kudenn ar gouennou europat d’an neb a studi piz an neuziou-tud, ken re an amzer-vremañ, ken re an amzer dremenet. Anat e teu d’ezañ n’eo ket ar ouenn greizdouaregat eur ouenn unvan, pa n’eo ket marteze zoken<noinclude><references/></noinclude> r5gr5qbj5z5c3p18qo9avcguxq7henc 102 67295 210588 2026-10-26T20:06:55Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "eur ouenn e gwirionez. Eur c’hejad a ouennou hirbennek eo kentoc’h, aet ennañ, evit eun darn, diskennidi diwar gouennou ar pleistoken-uhela, hiniennou eus ar re-mañ mentet-dreist ha frammet-nerzus (evel m’edo Kro-Magnoniz), diskennidi diwar gouennou derou-kenta an holoken, berroc’h mentet ha kalz skañvoc’h frammet, ha diskennidi diwar gouennou eus an istorvez (113). Kemend-all a c’heller lavarout eus ar ouenn alpat. Krenn pe verr-ventek eo dre vras, g... 210588 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>eur ouenn e gwirionez. Eur c’hejad a ouennou hirbennek eo kentoc’h, aet ennañ, evit eun darn, diskennidi diwar gouennou ar pleistoken-uhela, hiniennou eus ar re-mañ mentet-dreist ha frammet-nerzus (evel m’edo Kro-Magnoniz), diskennidi diwar gouennou derou-kenta an holoken, berroc’h mentet ha kalz skañvoc’h frammet, ha diskennidi diwar gouennou eus an istorvez (113). Kemend-all a c’heller lavarout eus ar ouenn alpat. Krenn pe verr-ventek eo dre vras, gwir eo. Ha coulskoude, bez’ ez eus enni eur stank a rummad-tud (a zo bet graet anezo gouenn dinarek pe adriatek) hag a zo hogos par dre o ment uhel ha frammadur nerzus o c’horf da ziskennidi rika ar ouenn hanternoziat ha da ouennou mentek ar pleistoken-uhela. N’eo ket unvan kennebeut al liou-ken er ouenn alpat-se, pa gaver enni strolladou-tud gwenn ruz-roz o c’hroc’hen, re-all gwenn-melen, ha re-all c’hoaz gwenn-gell (114). Splann eo hon eus d’ober amañ c’hoaz, neket d’eur ouenn unvan, bogen d’eur c’hemmesk gouennou n’o deus ken boutin etrezo nemet o c’hrennbennegez hag o ledanenebegez. Er ouenn hanternoziat ivez, an unvanded a stumm a weler ganti en daolenn a frailh a dammou pa zeuer d’ezi ez reiz. Disheñvelderiou bras a-walc’h a zo etre Hanternoziz, n’eo ket el liou-ken hepken ; el liou-bleo, e linennadur an dremm hag er vent eo o c’haver ivez. A-greiz an neuziou-gouenn bet digemmet evel-se e-touez Hanternoziz, eur meneg a ziforc’h a die beza graet eus ar ouenn daliat (gouenn faliat, faelische Rasse, hervez an denoniour alaman {{Tired|Guen|ther)}}<noinclude><references/></noinclude> rhm3chzjcopx16zte0ze3kpzfv7xcz3 102 67296 210589 2026-10-26T20:07:50Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "{{Tired2|Guen|ther)}}, p’emañ sellet an dud diwarni gant denoniourien ’zo evel an diskennidi an nebeuta disleberet a ve bremañ en Europa eus Kro-Magnoniz ar ragistorvez (115). Bez’ ez eus traou all hag a deu da rouestla c’hoaz ar gudenn, an daou-mañ dreist-holl : 1° En em gemmeska diehan-kaer o deus graet an holl ouennou-se abaoe ar ragistorvez, ma ’z eo aet hizio ar pep brasa eus Europiz da hironed, tud nep-gouenn. 2° Emañ o poueza pounneroc’h-po..." 210589 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|Guen|ther)}}, p’emañ sellet an dud diwarni gant denoniourien ’zo evel an diskennidi an nebeuta disleberet a ve bremañ en Europa eus Kro-Magnoniz ar ragistorvez (115). Bez’ ez eus traou all hag a deu da rouestla c’hoaz ar gudenn, an daou-mañ dreist-holl : 1° En em gemmeska diehan-kaer o deus graet an holl ouennou-se abaoe ar ragistorvez, ma ’z eo aet hizio ar pep brasa eus Europiz da hironed, tud nep-gouenn. 2° Emañ o poueza pounneroc’h-pounnera bemdez war boblañs Europa levezon an istor ha levezon ar sevenadurez drastus a vremañ a laka da sevel enni neuziou-gouenn nevez berr-badlus peurliesa, p’emañ atao an istor hag ar sevenadur o laborat da ziskar seul m’emaint o paouez sevel (116). Toullou bras a zo en hon anaoudegez eus gouennou Europa e-doug nevez-varevez ar maen. An darnvuia eus an dud o deus bevet d’ar c’houlz-se n’eo ket deuet betek ennomp o eskern. Eus ar relegou padet betek hon amzer, kalz a zo aet e poultrenn kerkent ha dizoloet. Ha stankoc’h c’hoaz ar re a zo aet da get dre zigasted, diouiziegez pe vandalerez an dud o dije gallet o mirout d’ar studi (117). N’eo ket gant denoniourien e vez renet peurliesa ar furchadennou ragistorek, hogen gant klaskerien-hendraezou, dic’houzvez a-grenn eus an denoniez, ha na reont forz eus koz eskern-tud. O stlepel a reont d’ar bern hag evel-se ez eo aet hag ez a bemdez da goll {{Tired|dan|veziou-studi}}<noinclude><references/></noinclude> rus40okt0zkt646fengrgde4yvbjlfi 102 67297 210590 2026-10-26T20:08:28Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "{{Tired2|dan|veziou-studi}} a vefe talvoudus-dreist evit skiant ar gouennou-tud. ''Gouennou an oadvez azilel''. — O anaout a reomp dreist-holl dre ar gavadenn graet en Ofnet, e-kichen Nordlingen, Bavaria, er bloaziou 1907-1908. Bez’ ez eus eno eur vougeo hag a oa bet leuniet a weleadou-douar eus oadvez ar C’haro-erc’h, ar gwelead-barr o vezia eus an oadvez azilel. Daou boull-bez bet kleuzet er gwelead-se a oa douaret enno, e-metou tolzennadou pri ruz... 210590 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|dan|veziou-studi}} a vefe talvoudus-dreist evit skiant ar gouennou-tud. ''Gouennou an oadvez azilel''. — O anaout a reomp dreist-holl dre ar gavadenn graet en Ofnet, e-kichen Nordlingen, Bavaria, er bloaziou 1907-1908. Bez’ ez eus eno eur vougeo hag a oa bet leuniet a weleadou-douar eus oadvez ar C’haro-erc’h, ar gwelead-barr o vezia eus an oadvez azilel. Daou boull-bez bet kleuzet er gwelead-se a oa douaret enno, e-metou tolzennadou pri ruz, teir c’hlopenn-den ha tregont, tro o dremm ouz ar c’huz-heol. Diwar merc’hed ha bugale e oa an darnvuia eus ar c’hlopennou-se. Ornaduriou-penn a zougent, graet gant kregin-toull ha dent-lagad kirvi. Ugent anezo a oa miret mat a-walc’h da veza studiet : pemp a oa hirbennek, eiz krennbennek, ar re-all pennet-etre. Aroueziadur-penn an ugent klopenn-se a yae eus 70 da 89. Hirenebek e oa ar c’hlopennou hirbennek, disheñvel er c’heñver-se diouz klopennou Kro-Magnoniz. Sellet e vezont gant an denoniourien evel o tenna d’ar ouenn greizdouaregat (118). Ar c’hlopennou krennbennek a zo heñvel ouz re ar ouenn alpat. Ar c’hlopennou pennet-etre a vije diwar hironed ganet eus paradur an diou ouenn-se. E Breiz-Veur, teir c’hlopenn o tenna d’an oadvez azilel a zo bet dizoloet e keo Aveline, e Burrington Coombe, kontelez Somerset. Hirbennek eo unan anezo, krennbennek an diou all. Daoust d’ar c’hemm-se etrezo, ha dre ma ’z int bolzet-uhel o-zeir, ez int bet sellet gant ar c’horfadurour saoz Arzur Keith evel o tont eus an hevelep<noinclude><references/></noinclude> g9ykrl40wb6fg7mhfm98ph8burbgrh1 102 67298 210591 2026-10-26T20:09:34Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "gouenn. O c’heñveria en deus graet ouz klopenn Chancelade hag ouz darn eus klopennou Solutré, Furfooz hag Ofnet. Kosa klopennou krennbennek kavet betek-hen e Breiz-Veur eo ar re-se (119). Gouennou an oadvez maglemosel. — Dianav ez int d’imp : Sellet e vez an ijinerez maglemosel gant an hendraourien evel deveret eus ijinerez an hemolc’herien kirvi-erc’h a deuas da chom en Hanternoz goude steuzidigez ar skournredennou, p’edo c’hoaz ar vro dindan toundr... 210591 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>gouenn. O c’heñveria en deus graet ouz klopenn Chancelade hag ouz darn eus klopennou Solutré, Furfooz hag Ofnet. Kosa klopennou krennbennek kavet betek-hen e Breiz-Veur eo ar re-se (119). Gouennou an oadvez maglemosel. — Dianav ez int d’imp : Sellet e vez an ijinerez maglemosel gant an hendraourien evel deveret eus ijinerez an hemolc’herien kirvi-erc’h a deuas da chom en Hanternoz goude steuzidigez ar skournredennou, p’edo c’hoaz ar vro dindan toundrennou pe steppennou. Darn eus ar ragistorourien a laka e oa deuet an hemolc’herien-se eus Okitania, o kemer da ziazez o martezead an heñvelderiou a zo etre an ijinerez maglemosel hag an ijinerez azilel : mar dint reiz, e ranke beza an enbroierien diwar ar gouennou a oa o ren neuze e Mervent Europa, ha Kro-Magnoniz a oa, hep mar, en o zouez (120). Ragistorourien all (121) a laka e teuas hendadou Maglemosiz eus Reter Europa (Rusia). Bez’ e vefent neuze eus ar ouenn hirbennek ha bleo melen a oa annezet ganti ar vro-se d’an ampoent. Kavadennou da zont a zirouestlo ar gudenn, dre ziskuilha moarvat e oa eul lodenn-wirionez e pep unan eus an daou veno gin-se. Eun dra splann eo o deus gallet tud dont da chom e Skandinavia kerkoulz eus Reter hag eus Kornog pe zoken eus Kreiz Europa, eur wech deuet kevannezus ar vro. A-viskoaz o deus an tachennou-hemolc’h nevez dedennet hemolc’herien eus ar peder avel. Gouennou oadvez an dilerc’hiadou-kegin. — Diskennidi Maglemosiz eo tud an {{Tired|dilerc’hiadou-|kegin}}<noinclude><references/></noinclude> bl3dk01gajrqercs887ku83z7jycifm 102 67299 210592 2026-10-26T20:10:25Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "{{Tired2|dilerc’hiadou-|kegin}} e Bro-Danmark. Re rouez ha re zarnaouet eo o relegou, avat, evit ma vije gallet anataat o gouennou. Kement a heller lavarout eo n’edont ket unouenn : hirbenneien ha krennbenneien a oa en o metou (122). Gouennou an oadvez tardenezel. — Mat o anavezomp dre relegou eun 200 den, merc’hed ha bugale peurvuia, kavet e dilerc’hiadou-kegin Mugem, war glann stêr Daj, er Portugal. Merket spis e hañval beza oad ar relegou dre an t... 210592 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|dilerc’hiadou-|kegin}} e Bro-Danmark. Re rouez ha re zarnaouet eo o relegou, avat, evit ma vije gallet anataat o gouennou. Kement a heller lavarout eo n’edont ket unouenn : hirbenneien ha krennbenneien a oa en o metou (122). Gouennou an oadvez tardenezel. — Mat o anavezomp dre relegou eun 200 den, merc’hed ha bugale peurvuia, kavet e dilerc’hiadou-kegin Mugem, war glann stêr Daj, er Portugal. Merket spis e hañval beza oad ar relegou dre an traezou oberiet o tenna d’an ijinerez tardenezel a zo bet kavet a-gevret ganto. Diwar veur a ouenn e oa ar relegou-se : 1° Gouenn Mugem (''Homo afer'' pe H. ''taganus'') : hirbennek, hirenebek, berr-ventek (entre 1 m. 56 hag 1 m. 60 ; bihanoc’h e oa ar merc’hed : 1 m. 44). Ar glopenn, er ouenn-se, a zo uhel, striz, bihan he dalc’h-diabarz. Balirek eo an diou-wareg-abrant gant ar wazed. Stouet war-dreñv a-wechou an tal. Balirek an elgez. Rakkarvanegez anat a zo. Berr-meurbet eo ar vrec’h e-keñver an arvrec’h. Kolonennek ar werzid-vorzed. Alies plaen e doare eul laonenn-sabrenn ar werzid-c’har. Morianheñvel, pe aostraliatheñvel zoken, eo darn eus ar stummadou-se. Naouez e vez sellet gouenn Mugem gant an darnvuia eus an denoniourien evel eur skourr koz-koz en em zistaget abred diouz ar c’hef m’eo deuet dioutañ ar ouenn greizdouaregat. E dilerc’hiadou-kegin an oadvez tardenezel er Portugal, relegou gouenn Mugem eo ar stanka. E-pad nevez-varevez ar maen, e tegouezas d’ar ouenn-se en em gemmeska gant gouennou<noinclude><references/></noinclude> 9z8bedibsivlv7lqolicy3u7ea0iwmo 102 67300 210593 2026-10-26T20:10:53Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "all gwelloc’h hag uheloc’h doareet egeti, ha heñveloc’h ouz Portugaliz-vremañ. Treuzvevadiuriou anezi a c’heller koulskoude da welout c’hoaz aman hag ahont er boblañs-vremañ (123). 2° Eur ouenn grennbennek, ledanenebek ha rakkarvanek, n’eo manet a-iziwar he lerc’h nemet eun nebeud pennou maro. Unan eus ar re-mañ, dremmet-plaen, rakkarvanek ha ledanenebek-dreist, a zo gantañ stummadou mongolheñvel (124). Kerentiet e hañval beza ar re-all ouz kre..." 210593 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>all gwelloc’h hag uheloc’h doareet egeti, ha heñveloc’h ouz Portugaliz-vremañ. Treuzvevadiuriou anezi a c’heller koulskoude da welout c’hoaz aman hag ahont er boblañs-vremañ (123). 2° Eur ouenn grennbennek, ledanenebek ha rakkarvanek, n’eo manet a-iziwar he lerc’h nemet eun nebeud pennou maro. Unan eus ar re-mañ, dremmet-plaen, rakkarvanek ha ledanenebek-dreist, a zo gantañ stummadou mongolheñvel (124). Kerentiet e hañval beza ar re-all ouz krennbenneien kosa nevez-varevez ar maen (125). Krugad dilerc’hiadou-kegin Mugem a oa anezañ eun niver bras-divent a gregin, en o mesk drein diwar eur peskedennou bennak, hag eskern bronneged (oc’hen, kirvi, kezeg). Da evesaat eo ne oa ket bet krignet an eskern, kement-se o tiskouez n’oa ket a chas gant an debrerien-gregin. A-hend-all, an holl gregin oc’h ober krugad Mugem a oa diwar gouennou na vezont ket kavet bremañ o veva en Taj el lec’h-se. D’o c’havout ez veo, ez eo ret diskenn gant red ar ster ha mont pell bras diouz Mugem betek tizout al lec’hidegou ma teu dour sall ar mor da geja gant dour ar stêr. Anat diwar-se edo, en amzer an debrerien-gregin, liveet-izeloc’h douar ar vro pa c’helle dour ar mor sevel dre naoz ar stêr betek Mugem. Kement-se ouz hor c’has d’eur maread-amzer gwall-goz, kosoc’h eget diweza uheladur aod ar Portugal (126). Gouenn krenn-varevez ar maen e Rusia. — An dek klopenn-dud kavadennet gant ar Profesor Inostranzef e gwiskadou-taouarc’h lenn Ladoga a denn d’ar meuriadiou o chom e kreizenn Rusia<noinclude><references/></noinclude> g4ksu2uqk5zle1009uwrjatv54ym2o3 102 67301 210594 2026-10-26T20:11:34Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "e-doug krenn-varevez ar maen. En hevelep gweleadou-taouarc’h ganto ez oa kefiou a-ziwar lerc’h eur c’hoadad a-bez a wez dero, eur ouenn-wez na gresk ken bremañ er vro (127). Ar meuriadou-se eus lenn Ladoga ne oa ganto loen doñv ebet nemet ar c’hi. Bez’ e renent an hevelep buhez hag Europiz all d’ar mare, o hemolc’hi kirvi ha moc’h-gouez (128), o laza ar pesked bras hag ar reuniged war-bouez treantou (ne raent ket gant rouedou, evel m’hen diskuilh a..." 210594 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>e-doug krenn-varevez ar maen. En hevelep gweleadou-taouarc’h ganto ez oa kefiou a-ziwar lerc’h eur c’hoadad a-bez a wez dero, eur ouenn-wez na gresk ken bremañ er vro (127). Ar meuriadou-se eus lenn Ladoga ne oa ganto loen doñv ebet nemet ar c’hi. Bez’ e renent an hevelep buhez hag Europiz all d’ar mare, o hemolc’hi kirvi ha moc’h-gouez (128), o laza ar pesked bras hag ar reuniged war-bouez treantou (ne raent ket gant rouedou, evel m’hen diskuilh an ezvezañs, en o reizou-pesketa, a bloumennou maen pe bri poaz), o kutuilh mouar-drez, flamboez ha kraoñ-kelvez o c’hoadou. Ober a raent gant bagou pilprennek prenn dero, gant podou pri garo-meurbet, dizourgenn, toullou-skourra enno, gant binviou askourn ha maen-sklent priellek lufret aketus (dibaot-kenañ ar maen-tan er vro). An dek klopenn mane a-ziwar o lerc’h a oa holl hirbennek ha hirenebek. Gant dremmadur unan anezo e oa stummadou mongolheñvel (129). Gouennou nevez-varevez ar maen (stricto sensu). — Evel ma weler dre ar pennadou a-raok, ar gouennou-tud krennbennek, dianav en Europa e-doug ar pleistoken-uhela, a crog d’en em ziskouez enni aman hag ahont e-kerz krenn-varevez ar maen. E-pad nevez-varevez ar maen, ez a war baotaat hogozik dre-holl ar grennbenneien, betek skuba an hirbenneien e broiou ’zo eus Kreiz Europa. E broiou all, e vez kavet an diou neuz-ouenn, pe gemmesket pe o veva kichen-ha-kichen. Diskennidi diwar hirbenneien ar pleistoken-uhela eo evit eun darn hirbenneien nevez-varevez<noinclude><references/></noinclude> tpzpw1wqizdlfq1g1cqvqbhpto6trrz 102 67302 210595 2026-10-26T20:12:13Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "ar maen. Hirbenneien ledanenebek ha mentet-uhel diwar gouenn Kro-Magnon a zo bet kavet e meur a lec’h o relegou e beziaduriou an amzer-se, da skouer en Arvorig (Sant-Urnel ha Roz an Tremen, Kerne), e taoliou-maen Bro-C’hall, e menez Keven, en Okitania, en Iberia (Oviedo, Segovia, Andalouzia, Portugal), hag ail. Stankoc’h c’hoaz marteze eo ar relegou diwar hirbenneien ledanenebek, nemet berr-ventek eo ar re-mañ, ma vezont sellet en abeg da se gant an d... 210595 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>ar maen. Hirbenneien ledanenebek ha mentet-uhel diwar gouenn Kro-Magnon a zo bet kavet e meur a lec’h o relegou e beziaduriou an amzer-se, da skouer en Arvorig (Sant-Urnel ha Roz an Tremen, Kerne), e taoliou-maen Bro-C’hall, e menez Keven, en Okitania, en Iberia (Oviedo, Segovia, Andalouzia, Portugal), hag ail. Stankoc’h c’hoaz marteze eo ar relegou diwar hirbenneien ledanenebek, nemet berr-ventek eo ar re-mañ, ma vezont sellet en abeg da se gant an denoniourien evel Kro-Magnoniz hironaet. Gouenn vorianheñvel Grimaldi a zo bet dizoloet pennou-maro diouti, pe korfou-eskern en o fez, e lies lec’h : e taol-vaen beg-douar Kongel hag en eur bez eus enezig Toull-Bras e Breiz-Vihan, e beziou Chamblandes (Helvetia), en Iliria hag e gourenez ar Balkaniou (130). An darnvuia avat eus an hirbenneien m’edo annezet ganto e-pad nevez-varevez ar maen Kornog ha Kreisteiz Europa a denn da ouennou hag a vez sellet gant an denoniourien evel penn-kef ar ouenn greizdouaregat a vremañ : gouenn Mugem er Portugal, hon eus komzet anezi uheloc’h, ha gouenn ar Balmaou-Tomm, houmañ kalz niverusoc’h ha ledanoc’h skignet. Sed amañ an arouezennadur anezi : Gouenn ar Balmaou-Tomm (131). Hirbennek ha kilpennek. Aroueziadur-penn o vont eus 64,3 betek 75,1. Dalc’had-klopenn bras. Dremm hir, striz ha sounngarvanek. Gwerzid-vorzed teo al linnenn-c’harv anezi. Gwerzid-c’har plaen. Eilwerzid-c’har garanet. Ment : 1 metrad 61 pe war-dro.<noinclude><references/></noinclude> g8039ljrkcgrbprvhmsw5pgfvbnn5jf 102 67303 210596 2026-10-26T20:12:54Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "<nowiki/> <br> Bihanoc’h kalz eget Kro-Magnoniz, e oa pell bras ivez tud gouenn ar Balmaou-Tomm diouz beza frammet ker kreñv ha kigennet ken nerzus hag i. N’heller ket zoken o lakaat e kemm, er c’heñveriou-se, gant gouennou berr-ventek ar pleistoken-uhela. Korfet-moan hag iziliet-skañv e oant peurliesa. War ar relegou anezo dizoloet e mougeo an Ombrive, e vez dister a-walc’h enlouc’hadur ar c’higennou, zoken war an eskern diwar gwazed (132). Gouenn... 210596 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> Bihanoc’h kalz eget Kro-Magnoniz, e oa pell bras ivez tud gouenn ar Balmaou-Tomm diouz beza frammet ker kreñv ha kigennet ken nerzus hag i. N’heller ket zoken o lakaat e kemm, er c’heñveriou-se, gant gouennou berr-ventek ar pleistoken-uhela. Korfet-moan hag iziliet-skañv e oant peurliesa. War ar relegou anezo dizoloet e mougeo an Ombrive, e vez dister a-walc’h enlouc’hadur ar c’higennou, zoken war an eskern diwar gwazed (132). Gouenn ar Balmaou-Tomm a zo bet kavet relegou diwarni dre Okitania a-bez, e Bro-C’hall, er Spagn hag er Portugal. An darn vuia eus an hirbenneien m’edo tudet ganto Breiz-Veur, Iwerzon, Italia, Aostria, Hungaria ha ledenez ar Balkaniou e-pad nevez-varevez ar maen a dtenne d’ezi hep mar ebet. A-unvan eo an denoniourien peurvuia evit sellout gouenn ar Balmaou-Tomm evel penn-kef ar ouenn greizdouaregat a-vremañ. Gouennou krennbennek neuez-uarevez ar maen. — Gouenn Grenelle, gouenn Furfooz, hag anoiou all a vez graet anezo a-wechou, diouz al lec’hiou m’eo bet kavet da genta o relegou. Evel ma ’z eus bet gwelet uheloc’h, ez oa e derou-kenta an holoken krennhenneien o veva a-hiniennou e pennou pella Europa war-du ar C’hornog : Portugal ha Breiz-Veur. N’eo ket ac’hano coulskoude ez int deuet d’en em fenna war ar peurrest eus hon douar-bras, pa ’z eo gwir e padas atao da veza rouez meurbet ar grennbennegez en diou vro-se (133). Gwir vammvro ar grennbenneien en Europa a hañval beza Helvetia. Eno o gweler o stankaat<noinclude><references/></noinclude> cmq21pqrpyarz0akslosn60pazsf2e2 102 67304 210597 2026-10-26T20:13:32Z Aveldro 601 /* Nann adlennet */ Pajenn krouet gant : "en amzer ar c’hosa kêriadennou-war-zour. Ac’hano en em strewont war Kornog an Alpou, Hanternoz Italia, kevrennou reter ha hanternoz Bro-C’hall betek Belgia e-lec’h ma ’z eo bet kavet o relegou e Furfooz, e ehanlec’hiou eus derou nevez-varevez ar maen (''lato sensu''). War-dro dibenn nevez-varevez ar maen ha derou oadvez an arem, en em astennont a rummadou stank betek Breiz-Izel er C’hornog ha menez Pirene er Mervent. Er grennbenneien-se eus nevez-vare... 210597 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>en amzer ar c’hosa kêriadennou-war-zour. Ac’hano en em strewont war Kornog an Alpou, Hanternoz Italia, kevrennou reter ha hanternoz Bro-C’hall betek Belgia e-lec’h ma ’z eo bet kavet o relegou e Furfooz, e ehanlec’hiou eus derou nevez-varevez ar maen (''lato sensu''). War-dro dibenn nevez-varevez ar maen ha derou oadvez an arem, en em astennont a rummadou stank betek Breiz-Izel er C’hornog ha menez Pirene er Mervent. Er grennbenneien-se eus nevez-varevez ar maen emañ penn-orin ar ouenn alpat a vremañ. ''Gouenn hirbennek, hirenebek ha mentet uhel an hanternoz''. — Diwar ar ouenn-mañ emañ an darn vuia eus ar relegou a zo bet kavet e Skandinavia ha hanternoz an Alamagn e beziou nevez-varevez ar maen. An antique hirbennek, hirenebek ha mentet-bras, anezi ar pep brasa eus poblañs Rusia en hevelep oadvez, a vez sellet evel o tevera eus ar ouenn-se ivez, kerkoulz hag an darnvuia eus an hirbenneien a oa o chom e Silezia, Bohemia ha kreisteiz an Alamagn. E dibenn nevez-varevez ar maen hag e-doug oadvez ar metalou, e teuas hirbenneien eus ar ouenn hanternoziat d’en em fenna war broiou Kornog ha Kreiz Europa. Kavet ez eus klopennou diouto e darn eus taoliou-maen Bro-C’hall.<noinclude><references/></noinclude> fmqg6u3d4t4rrqb08i9coknw38bcy7f 0 67305 210598 2026-10-26T20:15:02Z Aveldro 601 Pajenn krouet gant : "<pages index="Mordiern - Istor ar bed 3, 1932.djvu" header="Taolenn" from=4 to=74 /> {{DEFAULTSORT:Istor ar bed - Trede levrenn}} [[Rummad:Levrioù]] [[Rummad:Istor ar bed|*]] [[Rummad:1932]] [[Rummad:XXvet kantved]]" 210598 wikitext text/x-wiki <pages index="Mordiern - Istor ar bed 3, 1932.djvu" header="Taolenn" from=4 to=74 /> {{DEFAULTSORT:Istor ar bed - Trede levrenn}} [[Rummad:Levrioù]] [[Rummad:Istor ar bed|*]] [[Rummad:1932]] [[Rummad:XXvet kantved]] hbruh1c6xhxgo9d1thm6naykijowsfq