Wikimammenn brwikisource https://br.wikisource.org/wiki/Wikimammenn:Degemer MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikimammenn Kaozeadenn Wikimammenn Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad Meneger Kaozeadenn meneger Pajenn Kaozeadenn pajenn Oberour Kaozeadenn oberour TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 102 67227 210649 210511 2026-10-28T22:09:11Z Aveldro 601 210649 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> <poem style="margin-left:60%;">'''<big>Gwalarn</big>''' Niv. 44-45 8-vet Bloavez <big>GOUERE-EOST</big> 1932</poem> {{Kreizañ|KANNADIG GWALARN Priz ar c'houmanant-bloaz: DEK LUR<br> hag eur « prim » kaer<br> war ar marc’had<br> <small>●</small> d’ar c’henta a viz eost e oa<br> 115 koumananter<br> chom a ra da gavout<br> 885<br> ma karfe hol lennerien<br> e vefent kavet en eun devez !}}<noinclude><references/></noinclude> 1zc4rgsz0v4en8xzxsejh8g4p6cx28k 102 67228 210650 210565 2026-10-28T22:09:55Z Aveldro 601 210650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|E gwerz e ti « Gwalarn » :}} Meven Mordiern. — [[Istor ar bed - Levrenn genta|ISTOR AR BED, levrenn I]]. — 14 lur. Meven Mordiern. — [[Istor ar bed - Eil levrenn|ISTOR AR BED, levrenn II]]. — 10 lur.<noinclude><references/> {{Kreizañ|Pep gwir miret striz.}}</noinclude> kiuvtv5ln1m8ku4omzml0sjdoqezcb6 102 67232 210646 210516 2026-10-28T21:57:34Z Aveldro 601 210646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> GWALARN {{Kreizañ|Kelc’hgelaouenn lennegel miziek}} {{Kreizañ|krouet e 1925}} {{Kreizañ|Rener: Roparz Hemon}} ''Koumanantou :'' 30 lur ar bloaz (broiou estren : 35 lur). ''Chomlec’hiou :'' pep koumananter a gemm e chomlec’h e-doug e vloavez-koumanant a dle kas pevar real evit ar mizou. ''Dournskridou :'' an dournskridou a dle beza skrivet gant an dournskriverez pe skrivet spis-meurbet, war eun tu hepken eus ar follenn, gant kalz a lec’h etre al linennou. An dournskridou ne vezont ket kaset en-dro d’an oberourien. ''Kasadennou :'' pep tra, lizer, pakad pe arc’hant, - a dle beza kaset d’ar renerez pe d’ar mererez hep ano den ebet, ha d’ar chomlec’h-mañ hepken : GWALARN Boîte Postale 75 BREST (C.C. 96-38, Rennes) PRIZ 8 LUR<noinclude><references/></noinclude> r6z7hu4e5ftq0hy6ervsej4ka4pc70j 102 67233 210645 210615 2026-10-28T21:55:05Z Aveldro 601 210645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|EMBANNADURIOU GWALARN}} {{Kreizañ|1930}} Meven Mordiern. — ISTOR AR BED, levrenn II. — 10 lur. MARVAILHOU AR VRETONED. — Diviet. ENKLASK DIWAR-BENN STAD AR BREZONEG E 1928. — 4 lur. GERIADURIG ESPERANTEK-BREZONEK. — 4 lur. Roparz Hemon. — EUN DRO E KEMBRE (Gwalarn 24). — 2 lur 50. {{Kreizañ|1931}} Abeozen. — PEVAR MARVAILH (Gwalarn 28). — 3 lur. Roparz Hemon. — EUR BREIZAD OC’H ADKAVOUT BREIZ. — 15 lur. OWEN HA LUNET (Gwalarn 30). — 3 lur. DIARMUID HA GRAINNE (Gwalarn 32). — 5 lur. Tanguy Malemanche. — AR BAGANIZ (Gwalarn 34-35). — 10 lur. Sei Chonagon. — NOTENNOU AR GOUBENNER. — 3 lur. Roparz Hemon. — LINA. AN TAN E TI KERNASPREDEN (peziou-c’hoari). — 4 lur. {{Kreizañ|1932}} Meaven. — IWERZON DISHUAL. SKOL S. ENDA. — 4 lur. X. de Langlais. ― KANOU EN NOZ. ― 10 lur. D. K. Kongar. ― AR WAZIG. ― 3 lur. Y. Drezen. ― AN DOUR EN-DRO D’AN INIZI. ― 4 lur. Meavenn. ― PA C’HOUEZ AVEL WALARN. ― 5 lur. Moulerez, 4, str. ar C’hastell, Brest. ''Ar Merour'': {{sc|Y. Drezen}}.<noinclude><references/></noinclude> 0kqhg0nwjkkc7s2sm96tj5wlg19ur6h 102 67235 210652 210621 2026-10-28T22:11:36Z Aveldro 601 210652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br><br> {{Kreizañ|'''{{Ment|V. Derou an holoken :<br>Nevez-varevez ar maen|160}}'''}} War-lerc’h ar rannhoalad anvet pleistoken gant an douarourien, e teu ar rannhoalad holoken diforc’het dioutañ dre zazkemmaduriou en temz-amzer ha dre steuzidigez gouennou-loened ’zo. An temz-amzer yen ha sec’h a oa o ren en Europa e-pad an oadvez magdalenel a zeu en e lec’h eun temz-amzer klouar ha gleborek a ro tu d’an taouarc’hegi d’en em furmi ha d’ar c’hoaidou d’en em astenn dre c’hounit tachenn war ar steppennou. Ar c’haro-erc’h, o veza n’eo ket ar glebor dioutañ, a ya da get er pep brasa eus hon douar-bras, nemet er c’horn hanternosa anezañ <ref>Laponia-vremañ.</ref>. En hevelep koulz, ez a da get ivez loened an toundrennou ha loened ar steppennou. Steuzia a ra an olifant hirvlevek, ar frikorneg kreoñennek, gouennou an arzed meur hag ar c’hizier bras. Hiviziken, a-hed nevez-varevez ar maen penn-da-benn, e vezo gouennou-loened Europa ar re a gavor enni e derou an istorvez. E-keñver ijinerezou mab-den, e tenn c’hoaz kenta kevrenn ar rannhoalad holoken da oadvez ar<noinclude><references/></noinclude> ik6cvklpaefyb48vxbdwdsz3lbx7zvk 102 67238 210653 210625 2026-10-28T22:11:52Z Aveldro 601 210653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br><br> {{DilinennadNegativel|'''''Al lerc’h-ouz-lerc’h dre vras eus ijinerezou Europiz adal diwez hen-varevez ar maen betek oadvez ar metalou'''''}} Neblec’h n’en em ziskouez splannoc’h al lerc’h-ouz-lerc’h-se eget e taouarc’hegi Bro-Danmark, ar re anezo a zo anvet ''skovmoses'' « geuniou-koad » gant Skandinaviz&nbsp;<ref>Furchadennou a zo bet graet enno abaoe ar bloaz 1850 gant hendraourien ha ragistorourien an Hanternoz, Forchammer, Steenstrup ha Worsaae da genta.</ref>{{Reizh||.}} Ar gwiskad-barr en taouarc’hegou-se a zo anezañ dismantrou-plant diwar gouennou o veva bremañ c’hoaz er vro. Binviou ''houarn'' hepken a gaver er gwiskad-se. Er gwelead dindanañ, e teu ar binviou ''arem'' da gemer lec’h ar binviou houarn, hag an dero da gemer lec’h ar faou (ar faou eo an doare gwez a ra bremañ c’hoaz koadou an Danmark). Ragistorek end-eeun eo oadvez ar gwelead-se, peogwir na vez nepred meneg a goadou dero e kosa skridou ha hengouniou ar vro. A-is da welead an dero, e kaver eur gwelead all n’eus ennañ nemet ''pin''. Kevrenn uhela an trede gwelead-se a vez a-wechou enni binviou arem. E-barz ar gevrenn izela, n’eus nemet binviou ''maen'', darn anezo ''lufret dispar''&nbsp;<ref>Doktor R. Verneau, ''L’Homme préhistorique'', rakpennad d’an ''Histoire générale des Peuples, de l’Antiquité à nos jours'', embannet gant Larousse, I, 1925, p. II, bann 2. E gwirionez, e oa krog ar c’hoadou dero d’en em astenn ha da gemer lec’h ar c’hoadou pin e meur a gornad eus ar vro a-barz dibenn nevez-varevez ar maen, Oskar Montelius, ''les Temps préhistoriques en Suède et dans les autres pays scandinaves'', troet e galleg diwar ar saozneg gant Salomon Reinach, 1895, pp. 7-8.</ref>. Izeloc’h, e teu eur pevare gwelead gant ''nep'' ''roudenn a wez bras''. Eno, an taouarc’h a zo diwar<noinclude><references/></noinclude> bkwratm7dfpjtdudsxqqqusrdhwcc8g 102 67240 210654 210627 2026-10-28T22:12:11Z Aveldro 601 210654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br><br> {{DilinennadNegativel|'''''An ijinerezou-a-dremen etre hen-varevez ha nevez-varevez ar maen.'''''}} N’eo ket a-daol-trumm ez eo aet Europiz eus hen-varevez da nevez-varevez ar maen. Meur a ijinerez a anavezomp a-benn-bremañ oc’h ober ar pont etre an daou bennad-se eus ragistor Europa. Ar re benna anezo eo an ''ijinerez'' ''azilel, an ijinerez asturiel, an ijinerez maglemosel'', ''ijinerez dilerc’hiadou-kegin Bro-Danmark'', ''an ijinerez kampigniel'', ha, marteze ivez, ''an ijinerez tardenezel''. « Krenn-varevez ar maen » a vez graet gant ragistorourien ’zo eus an oadvez m’edo o ren an ijinerezou-se dre Europa&nbsp;<ref>J. de Morgan, ''Humanité préhistorique'', pp. 78-85.</ref>. 1° ''An ijinerez azilel''. — Dont a ra d’ezañ e ano eus keo ar Mas d’Azil, departamant an Ariège, Okitania. Eno eo e voe kavet evit ar wech kenta, etre gweleadou diwar oadvez ar C’haro-erc’h ha gweleadou diwar nevez-varevez ar maen, gweleadou all, binviou enno o tenna d’eun ijinerez-tremen etrezo. N’oa karo-erc’h ebet er gweleadou-se. Loened an oadvez azilel eo ar c’haro (stank-meurbet), ar yourc’h, an arz gell, an tourc’h-gouez, ar broc’h, an avank, hag all. Ar penna traezou oberiet oc’h arouezenna ijinerez an oadvez-mañ eo treantou<noinclude><references/></noinclude> puwyvb3gsuuel2ktvhf62kmiapf7qx6 102 67241 210629 210628 2026-10-28T21:12:22Z Aveldro 601 210629 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||11}}</noinclude>korn karo, stummet-plaen ha toullet o lost, ha biliennou, warno livet e ruz aroueziou a bep seurt : pikou, barrennou, kroaziou, skeuliou, aroueziou lizerennek, hag all. Ar mein-tan benet, hogos holl, a zo stumm magdalenel d’ezo. E gweleadou an oadvez azilel ne vez kavet na binviou maen lufret na poderez pri&nbsp;<ref>Déchelette, ''Manuel'', I, pp. 314-21 ; De Morgan, ''op. cit.'' pp. 80-1.</ref>. Ehanlec’hiou all heñvel eus an oadvez azilel a zo bet kavet e Kornog Europa, dreist-holl en Okitania, en Helvetia (keo Birseck, <ref>F. Sarasin, ''Die steinzeitlischen Stationen des Birtales zwischen Basel und Delsberg'', war ''Nouveaux Mémoires de la Société Helvétique des Sciences Naturelles'', Levrenn LIV, Eñvorenn 2, pp. 77-290 ; ''Anthr.'' 1924, pp. 126-8.</ref>) hag e Breiz-Veur (keo Viktoria e hanternoz Bro-Saoz, ha mougeviou Oban e Bro-Skos). An treant kavet e keo Viktoria a zo e korn karo-erc’h ha dre se kentazilel. E mouigeo an Tourasse, departamant ar Garona-Uhela, e-touez relegou stank diwar kirvi, yourc’hed, hag all, ez eus bet kejet ouz eun daou pe dri askourn karo-erc’h hag ouz eun dant-lagad diwar eul leon, o lakaat anat edo c’hoaz hiniennou eus ar seurt loened o veva er vro d’ar c’houlz-se. 2° ''An ijinerez asturiel''. — Kavet e vez dilerc’hiadou an ijinerez asturiel e berniou-kregin (concheros) war dreuzou-dor toullou-roc’h pe vougeviou aod provins Asturia (Bro-Spagn), m’eo stanket ganto a-wechou ar genou anezo. Ar binviou, aet kouarzell d’o ober, a zo anezo rakerou ha biliennou beget hir pe hiroc’h a dalveze da zistaga ar brinig diouz ar c’herreg. Traezou oberiet e korn karo hag en askourn a zo ivez. N’eus roudenn ebet diwar poderez pri ha loened doñv. Ar c’hregin, bet paredet en dour (ha neket suilhet), moarvat e listri prenn pe ler, a zo diwar brinig, Trochus, ''Cardium edule'', meskl, istr, kistin-mor. Meudou<noinclude><references/></noinclude> r3scee50wif9zp9mtonp6qk48zu2ijb 102 67242 210630 210530 2026-10-28T21:16:30Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210630 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|12||}}</noinclude>kankred a gaver ivez. Goude-azilel eo an ijinerez asturiel p’en em gav ar gweleadou anezañ a-led war-hed gweleadou azilel&nbsp;<ref>Vega del Sella, ''El Asturiense, nueva industria preneolitica'', war ''Comision de investigaciones paleontologicas y prehistoricas'', levrig 32, Madrid, 1923 ; ''Anthr.'' 1923, pp. 406-7 ; Jalnay, ''El Asturiense en Galicia'', war ''Boletin de la Comision de monumentos de Orense'', levrenn VII, niverenn 165, Du-Kerzu 1925 ; ''Anthr.'' 1927, pp. 178-9.</ref>. 3° ''An ijinerez maglemosel'' <ref>Eus Maglemose, taouarc’heg en enez Seeland, Bro-Danmark.</ref>. — Kempred a-walc’h gant an ijinerez azilel e vije bet an ijinerez maglemosel, a oa o ren e Bro-Danmark hag er broiou nesa (Sued, Norvej, Hanternoz an Alamagn). En annezlec’hiou maglemosel, e kaver an treantou korn karo stummet-plaen ha toull o lost, ha traezou oberiet all heñvel, damheñvel pe beurheñvel ouz oberiaduriou an ijinerez azilel. Eno, avat, ez eus bet miret d’imp ouspenn, gant an taouarc’h, traezou e prenn hag a zo ar re gosa bet kavet war hon douar-bras : peuliou, bataraziou, roeñvou, hag all. Ar relegou-loened a zo diwar ar gouennou a oa o veva e Danmark e-pad oadvez ar Pin : ar vaot dour-disall (''Emys orbicularis''), kilhog-gouez bras ar pinegi (''Tetrao urogallus''), an arz gell (''Ursus arctos''), an ejen-meur (''Bos urus'' pe ''B. primigenius''), ar c’haro-meur (''Alces jubata''), an avank (''Castor fiber''). An tri loen diweza-mañ, paot e Bro-Danmark e-pad oadvez ar Pin, a ya da get enni e-kerz lodenn genta nevez-varevez ar maen <ref>''Anthr.'' 1927, pp. 403-4.</ref>. En annezlec’hiou an oadvez maglemosel, evel e re an oadvez azilel, ne gaver na binviou e maen-lufret na poderez-pri. Hiniennou eus ar binviou maglemosel e korn karo (broudennou, bouc’hili) a zo ouz o c’haeraat linennaduriou treset ken tano ma ’z int hogos diwelus d’an daoulagad noaz. Eus ar binviou en askourn emañ bouc’hili, gouglezeier, broudennou gouzreinek, skoerou, lufrerou, nadoziou. Ar {{Tired|bin|viou}}<noinclude><references/></noinclude> l38exlwoussjsnco7cd0mskvs8aqzkk 102 67243 210631 210531 2026-10-28T21:19:21Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||13}}</noinclude>{{Tired2|bin|viou}} e maen-tan a zo anezo bouc’hili, pigou, kizellou, toullerou, rakerou, kontilli pe laonennou. Bez’ ez eus skilfou moc’h-gouez lakaet e kontilli, e dremmou-bouc’hal, e braoigou. Hemolc’herien dreist-holl e oa annezidi an Danmark d’ar c’houlz-se. Dont a raent da chom war enezennou izel ha leiz, e-kreiz lennou aet hizio da get. Bez’ e vevent diwar kig ar miled bras, karo, karo-meur, ejen, ha diwar loened bihanoc’h, evned, baoted ha pesked. Eur boued lipous ’oa d’ezo ar c’hraoñ-kelvez hag an had loa-zour. Bez’ o devoa eul loen doñv, ar c’hi (''Canis familiaris'')&nbsp;<ref>K. F. Johansen, ''Une station du plus ancien âge de la pierre dans la tourbière de Svaedborg'', war ''Mém. de la Soc. royale des Antiquaires du Nord'', Rummad nevez, 1918-1919 ; ''Anthr.'' 1922, pp. 301-4 ; C. Broholm, ''Nouvelles trouvailles du plus ancien âge de la pierre'', ''ibid.'', 1926-1927 ; ''Anthr.'' 1927, pp. 402-5 ; Erik Westerby, ''Stenalderbopladser Ved Klampenborg: Nogle bidrag til studiet af den mesolitiske periode'', Kjoebenhavn, 1927 ; ''Anthr.'' 1927, pp. 540-3 ; Haakon Shetelig, ''Primitive Tider i Norge'', Bergen, 1922 ; ''Anthr.'' 1924, pp. 109-18 ; ''Préhistoire de la Norvège'', Oslo, 1926 ; ''Anthr.'' 1927, pp. 400-2.</ref>. 4° ''Ijinerez dilerc’hiadou-kegin Bro-Danmark''. — An dilerc’hiadou-kegin-se a zo anezo krugadou kregin, drein-pesked hag eskern lezet war aod Bro-Danmark gant ar meuriadou pesketaerien ha hemolc’herien a oa o chom er vro en oadvez war-lerc’h hini Maglemos. Ar c’hrugadou a zo d’ezo peurliesa 2 pe 3 metrad uhelder ha 5 pe 6 metrad ledander. An hed anezo, bras-meurbet a-wechou, a zo etre 20 ha 400 metrad. Binviou hag oaledou-mein, enno ludu ha glaou-prenn, a zo bet dizoloet en o diabarz. Beziou zoken a oa enno <ref>Daniz a ra ''kjokkenmoddinger'' eus an dilerc’hiadou-se en o yez. ''Kjokken'' a dalv « poaza » ha ''moddinger'' (unander ''modding'') « dilerc’hiadou ». ''Skaldynger'' « berniou kregin » (e saozneg ''shellheaps'') a zo eun ano all d’ezo e daneg. Furchet ez int bet abaoe ar bloaz 1840. Ar berniad dilerc’hiadou-kegin en Ertebolle, dindanañ 314 metrad karrez a zouar, en deus daskoret en tu-hont da 86.000 a draezou oberiet hag 20.300 askourn-loen. Da zerou nevez-varevez ar maen e tenn an darnvuia eus dilerc’hiadou-kegin aod Bro-Danmark. Ker koz-se n’eo ket ar re all, p’o deus degaset eskern diwar loened doñv ha binviou d’ezo stumm ijinerez ar saverien taolion-maen.</ref>. Diwar istr dreist-holl eo ar c’hregin. Ar pep brasa eus an eskern a zo diwar elerc’h, houidi, skreved, moc’h-gouez, yourc’hed, kirvi. N’eus karo-erc’h ebet en dilerc’hiadou-se. Diank a-grenn, koulz lavarout, eskern ar c’haro-meur, an ejen-meur hag an avank. An dud o deus lezet dilerc’hiadou-kegin Bro-Danmark a oa ganto ar c’hi. Ar binviou diwar o dourn a zo anezo mein-tan benet a-skolpadou, d’ezo eur stumm diouto o-unan, tranchedou, korn {{Tired|ka|ro}}<noinclude><references/></noinclude> 3rq1o64e9aebn6nahuf6i65iswv7wp9 102 67244 210632 210532 2026-10-28T21:22:27Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|14||}}</noinclude>{{Tired2|ka|ro}} labouret ha darbodou diwar eur poderez-pri garo meurbet. Ar vouc’hal e maen-tan lufret a zo peurzianav d’an ijinerez-se&nbsp;<ref>E-maez Bro-Danmark, berniou kregin, o tenna da nevez-varevez ar maen peurliesa, a zo bet kavet war aodou kornok an Europ, adal hanternoz Bro-Chall betek ar Portugal. Bez’ ez eus re all war aodou ar Mor Kreizdouarek. Dre ar bed holl, Afrika, Azia, Amerika hag Okeania, an debrerien-pesked ha kregin o chom war an aodou-mor pe ouz o darempredi o deus lezet seurt berniou enno. Ezomm ebet da lavarout n’eus ket a gempredelez peurvuia etre an holl zilerchiadou-se ha re an Danmark, peogwir e tennont d’an holl amzerveziou, darn anezo zoken (en Amerika hag Okeania, da skouer) o veza diwar-lerc’h predou gouezidi hon amzervez.</ref>. 5° ''An ijinerez kampigniel'' <ref>Eus Campigny, e-kichen Blangy-sur-Bresle, departamant ar Sena-Izela, Bro-Chall.</ref>. — Kavet e vez oberiaduriou an ijinerez kampigniel e oaledou ha leuriou-logellou eus hanternoz Bro-C’hall. Ouspenn an doareou binviou hag a zo boutin etre holl oadveziou ar maen, evel ar c’hontilli pe laonennou, ar rakerou, an toullerou, hag all, e kejer amañ ouz daou venveg nevez, an tranched, peurheñvel ouz hini dilerc’hiadou-kegin Bro-Danmark, hag ar pig. Ar vouc’hal maen lufret a zo dibaot-tre&nbsp;<ref>Déchelette, pp. 326-32 ; De Morgan, pp. 83-5.</ref>. 6° ''An ijinerez tardenezel'' <ref>Eus La Fère-en-Tardenois, departamant an Aisne, Bro-C’hall.</ref>. — Ar penna traezou oberiet oc’h arouezenna an ijinerez-se eo ar meinigou-tan benet anvet, en abeg d’o stummder bihan, ''mein-tan pugmeel'', pe, en abeg d’o furm tric’hornek, gwerzidek, besk-karrezennek pe hantergelc’hiek, ''meinigou-tan mentoniel o zrolinennad''. Bez’ ez eus binviou all ouspenn hag a ro d’an ijinerez tardenezel eur stumm dioutañ e-unan. Nemet, o veza m’en em gav e meur a lec’h ar mein-tan benet tardenezel mesk-mesk gant re nevez-varevez ar maen, ez eus ragistorourien hag a nac’h e vije bet an ijinerez tardenezel tra eun oadvez-a-dremen etre hen-varevez ar maen ha nevez-varevez ar maen. Dre en em harpa, da genta war al lec’h ma kaver peurliesa ar mein-tan pugmeel (glann ar stêriou hag al lennou, aod ar mor), d’an eil war an dilerc’hiadou-pred a zo ouz o amheulia a-wechou (drein-pesked, kregin), e teuont hag o sellout evel roudou diwar reizou-pesketa a oa e<noinclude><references/></noinclude> og2z8lmhq6ipc7m5zvtmlotmhpd8s93 102 67245 210633 210533 2026-10-28T21:24:07Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||15}}</noinclude>boaz gant meuriadou pesketaerien o veva e-pad hen-varevez ar maen (oadvez ar C’haro-erc’h <ref>Keñveria E. Rahir, ''L’habitat tardenoisien des grottes de Remouchamps, Chaleux et Montaigle'' ; ''L’industrie tardenoisienne et son évolution en Belgique'', war ''Bull. de la Soc. d’Anthr. de Bruxelles'', 1921 ; ''Anthr.'' 1922, pp. 548-50.</ref>) ha nevez-varevez ar maen. Darn eus ar mein-tan pugmeel, ar re a zo stummet daou-vegek, a vije higennou. Kalz a re all a vije gouzrein diwar treantou prenn. Bez’ a-walc’h o dije hiniennou all c’hoaz talvezet da vinviou-tatoua, evit an tatoua dre vroudenni pe dre skeja&nbsp;<ref>Déchelette, pp. 336, 505-10. Diwar-benn an ijinerezou azilel, asturiel, maglemosel, hag all, tenn eveziadennou an abad Breuil war ''Anthr.'' 1921, pp. 349-54.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> bfzx04ymsoymizi0nh8ukptuwbakwx5 102 67246 210634 210534 2026-10-28T21:26:43Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210634 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{DilinennadNegativel|'''''Al lerc’h-ouz-lerc’h eus an ijinerezou e-pad nevez-varevez ar maen.'''''}} Arabat beza souezet gant an arvar a zo e spered ar ragistorourien diwar-benn al lec’h dalc’het gant an ijinerez tardenezel en amzeroniez ragistorvez Europa, pa n’int ket bet be- tek-hen evit kavout dre ar munud al lerc’h-ouz-lerc’h eus ijinerezou nevez-varevez ar maen, evel m’o deus gallet ober evit re hen-varevez ar maen. Sed amañ perak o deus c’houitet war an dirouestla-se : 1° A-skign en em gav peurliesa ar roudou diwar nevez-varevez ar maen e-lec’h beza a-weleadou evel ma tegouez alies gant roudou hen-varevez ar maen&nbsp;<ref>N’eus nemet en enez Kret ma’z eus bet kavet (dindan dismantrou ar paleziou minoel) roudou diwar nevez-varevez ar maen oc’h ober gweleadou, d’ezo etre 6 hag 8 metrad teoder, R. Dussaud, ''Les Civilisations préhelléniques'', eil mouladur, 1914, pp. 36-7 ; G. Glotz, ''La Civilisation égéenne'', 1923, pp. 34-6.</ref>. 2° Ar pep brasa eus ehanlec’hiou hag annezlec’hiou nevez-varevez ar maen a zo bet eilpennet ha preizataet en XIX{{vet}} kantved gant tud na oant ket e chal da zastum danvez-studia evit ar ragistorouriez. Dizouara ar muia ma c’hellent a hendraezou d’o rastellat ha d’ober anezo dastumadou pinvidik n’o doa ken mennad. Kollet eo bet gant-se evit ar ouiziegez kement sklerijenn a c’helle dont eus studia piz lec’h ar furchadennou hag an doare m’en em gave an hendraezou ennañ.<noinclude><references/></noinclude> ttlx08s1t7c8gu5ub12turmgifaswcd 210655 210634 2026-10-28T22:12:33Z Aveldro 601 210655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br><br> {{DilinennadNegativel|'''''Al lerc’h-ouz-lerc’h eus an ijinerezou e-pad nevez-varevez ar maen.'''''}} Arabat beza souezet gant an arvar a zo e spered ar ragistorourien diwar-benn al lec’h dalc’het gant an ijinerez tardenezel en amzeroniez ragistorvez Europa, pa n’int ket bet be- tek-hen evit kavout dre ar munud al lerc’h-ouz-lerc’h eus ijinerezou nevez-varevez ar maen, evel m’o deus gallet ober evit re hen-varevez ar maen. Sed amañ perak o deus c’houitet war an dirouestla-se : 1° A-skign en em gav peurliesa ar roudou diwar nevez-varevez ar maen e-lec’h beza a-weleadou evel ma tegouez alies gant roudou hen-varevez ar maen&nbsp;<ref>N’eus nemet en enez Kret ma’z eus bet kavet (dindan dismantrou ar paleziou minoel) roudou diwar nevez-varevez ar maen oc’h ober gweleadou, d’ezo etre 6 hag 8 metrad teoder, R. Dussaud, ''Les Civilisations préhelléniques'', eil mouladur, 1914, pp. 36-7 ; G. Glotz, ''La Civilisation égéenne'', 1923, pp. 34-6.</ref>. 2° Ar pep brasa eus ehanlec’hiou hag annezlec’hiou nevez-varevez ar maen a zo bet eilpennet ha preizataet en XIX{{vet}} kantved gant tud na oant ket e chal da zastum danvez-studia evit ar ragistorouriez. Dizouara ar muia ma c’hellent a hendraezou d’o rastellat ha d’ober anezo dastumadou pinvidik n’o doa ken mennad. Kollet eo bet gant-se evit ar ouiziegez kement sklerijenn a c’helle dont eus studia piz lec’h ar furchadennou hag an doare m’en em gave an hendraezou ennañ.<noinclude><references/></noinclude> f88oy9lihsk2sxpsauqo25cf3yzqdnz 102 67247 210635 210535 2026-10-28T21:29:36Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||17}}</noinclude><nowiki/> <br> Bezet a-walc’h ganimp, eta, eun eilranna dre vras eus nevez-varevez ar maen etre tri pe bevar ran- noadvez, diouz ar broiou. Er broiou skandinavek, e niverer pevar rannoad- vez : ''Rannoadvez kenta''. Bouc’hili benet ha bouc’hili lufret tric’hornek o stumm ha daou veg ojivennek gant an treuzskejad anezo. ''Eil rannoadvez''. Bouc’hili kentoc’h pevarc’hornek-reiz eget tric’hornek o stumm, ha reizkognek o c’heriou. Taoliou-maen hep hent-korriganed dirazo. ''Trede rannoadvez''. Bouc’hili teo reizkognek o c’heriou (hogos karrezek an treuzskejad anezo e-kreiz al laonenn). Kontilli kaer troadek e maen-tan, o tenna d’ar stumm hirvoan. Taoliou-maen hentou-korriganed outo. ''Pevare rannoadvez''. Bouc’hili-morzol lagadek. Kontilli kaer troadek e maen-tan o tenna d’ar stumm laonennet-ledan ha troadet-moan. Kestou-bezia maen. En Helvetia, tri rannoadvez <ref>Déchelette, p. 335. Pemp rannoadvez, hervez an Doktor Th. Ischer, ''Die Chronologie des Neolithikums der Pfahlbauten der Schweiz'', Bern, 1920 ; ''Anthr.'' 1923, pp. 409-10. Keñveria P. Vouga, ''Les stations lacustres du lac de Neuchâtel'', war ''Anthr.'' 1923, pp. 44-62.</ref> : ''Rannoadvez kenta''. Bouc’hili-maen stummet-bihan, damlufret, aet da zanvez d’ezo doareou- mein boutin er vro. Traezou e korn hag en askourn oberiet garo. Poderez-pri diaoz-meurbet <ref>Keñveria koulskoude P. Vouga, war ''Anthr.'' 1923, p. 50.</ref>. Kinkladurez ebet na war ar binviou na war ar podou. ''Eil rannoadvez''. Binviou stummet ampart. Bouc’hili kaer e maen lufret, lagadet aketus en o c’hreiz d’o zroada. Doareou-mein divoutin a ya alies d’ober an danvez anezo : lounezell, jadell,<noinclude><references/></noinclude> maj6hab3tmp17qdeg6u2u0o7i3zs0mv 102 67248 210636 210536 2026-10-28T21:31:27Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|18||}}</noinclude>gwerduell. Ar poderez a zo gwelloc’h aozet, oc’h ober gant kinkladuriou. ''Trede rannoadvez''. Bouc’hili-morzol peurglok an oberiadur anezo. Poderez stummet kaer. Peurreizder labour ar c’horn hag an askourn. Kalz a vinviou hag a vraoigou a zo e kouevr. En Okitania, Bro-C’hall, Belgia ha Breiz-Veur, tri rannoadvez : ''Rannoadvez'' kenta. Ijinerez nes a-walc’h d’an ijinerez kampigniel, nemet anavezet eo gantañ ar vouc’hal maen lufret hag ar broudennou-saez oc’h arouezenna nevez-varevez ar maen. Poderez garo. ''Eil rannoadvez''. Bouc’hili-morzol. Doareou-mein dibaot a ya da zanvez hiniennou anezo. Labour ar maen-tan a zo en e varr, peurreiz ma ’z eo deuet da veza. Poderez war wellaat. ''Trede rannoadvez''. Boaziet e vez ar c’houevr keñver-ha-keñver gant ar maen da zanvez ar binviou. Poderez en e wella. E Bro-Spagn, tri rannoadvez : ''Kenta rannoadvez''. Ijinerez istumm-koz. Eun traezou bennak e maen-lufret. ''Eil rannoadvez''. An oberia binviou maen lufret a zo en e varr. Poderez kinklet heñvel-meurbet dre an arz ha dre an oberia ouz poderez kêriou kosa Hissarlik (Azia-Vihana). ''Trede rannoadvez''. En e beurreisa eo labour ar maen-tan. Keñver-ha-keñver gantañ e vez boaziet ar c’houevr. En Italia hag e Bro-Hellaz, ez eo gwall zibaot pe zianav a-grenn zoken ar bouc’hili maen-tan lufret. Hogos holl ez int e doareou-mein kalet ha fetis&nbsp;<ref>J. de Morgan, pp. 92-6 ; Déchelette, I, p. 512.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> thh3bng683wl29al21enpsvizyrcxbv 102 67249 210637 210537 2026-10-28T21:33:29Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{DilinennadNegativel|'''''Labour ar maen gant Europiz e-pad nevez-varevez ar maen.'''''}} E-pad nevez-varevez ar maen eo ez eo bet tizet ar pal uhela gant labour ar maen. E-leiz a vinviou eus an oadvez-se a zo anezo peziou-micher e gwirionez, o teistenia eus ar brava aked hag ampartiz an dud o deus o savet. Graet o deus Europiz neuze gant mein a bep doare : maen-tan, krag kailhastrek, kouarz, kouarzell, maen-greunek, strink, gwer menez-tan, kallaïs (eun doare maen-turkez), jad, jadell, lounezell, gwerduell, saosurell, naerell, diorell, hag all. Ar maen-tan koulskoude, en abeg d’e berziou-dreist, a voe klasket dreist ar re all. 1° ''ar mengleuzia''. Deuet e oa an dud da anaout ez eo boukoc’h da vena ar maen-tan nevez-tennet eus doun an douar, p’emañ c’hoaz ennañ an dour-roc’h, eget pa vez aet abaoe pell da vili war ar barr. Gant pigou e maen-tan pe e korn-karo, e ouient kleuza puñsou da glask er gweleadou-kleiz an tolzennou maen-tan o doa ezomm da ober danvez o binviou. E Spiennes, e-kichen Mons (Belgia), ar puñsou bet toullet a-sounn gant nevez-oadvezidi ar maen a-dreuz d’ar gweleadou pevarhoaladel ha trihoaladel eus ar bluskenn-vaen o deus en tu-hont<noinclude><references/></noinclude> 0oje8hwp1jetqio0tzs1d2beak2wdt1 210651 210637 2026-10-28T22:11:17Z Aveldro 601 210651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br><br> {{DilinennadNegativel|'''''Labour ar maen gant Europiz e-pad nevez-varevez ar maen.'''''}} E-pad nevez-varevez ar maen eo ez eo bet tizet ar pal uhela gant labour ar maen. E-leiz a vinviou eus an oadvez-se a zo anezo peziou-micher e gwirionez, o teistenia eus ar brava aked hag ampartiz an dud o deus o savet. Graet o deus Europiz neuze gant mein a bep doare : maen-tan, krag kailhastrek, kouarz, kouarzell, maen-greunek, strink, gwer menez-tan, kallaïs (eun doare maen-turkez), jad, jadell, lounezell, gwerduell, saosurell, naerell, diorell, hag all. Ar maen-tan koulskoude, en abeg d’e berziou-dreist, a voe klasket dreist ar re all. 1° ''ar mengleuzia''. Deuet e oa an dud da anaout ez eo boukoc’h da vena ar maen-tan nevez-tennet eus doun an douar, p’emañ c’hoaz ennañ an dour-roc’h, eget pa vez aet abaoe pell da vili war ar barr. Gant pigou e maen-tan pe e korn-karo, e ouient kleuza puñsou da glask er gweleadou-kleiz an tolzennou maen-tan o doa ezomm da ober danvez o binviou. E Spiennes, e-kichen Mons (Belgia), ar puñsou bet toullet a-sounn gant nevez-oadvezidi ar maen a-dreuz d’ar gweleadou pevarhoaladel ha trihoaladel eus ar bluskenn-vaen o deus en tu-hont<noinclude><references/></noinclude> 8l99vobmufeotpisoegoysqz99yq19q 102 67250 210638 210539 2026-10-28T21:35:25Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210638 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|20||}}</noinclude>da 12 metrad dounder hag etre 0 m. 60 hag 0 m. 80 treuz. Tizet ganto ar gweleadou-kleiz, ar vengleuzierien o deus toullet drezo trepasiou ha riboullou a-blaen, d’ezo etre 0 m. 50 ha daou vetrad uhelder, hag 1 metrad pe 2 vetrad 50 ledander. Kavet ez eus bet e Spiennes roudou ouspenn 25 eus ar puñsou-se. Eur wech diviet enno maen-tan, e oa bet stanket pep puñs koz gant an atredou eus ar puñsou nevez-digoret. Mengleuziou all heñvel ouz hini Spiennes, anat dre ar pigou e maen-tan pe e korn-karo a veze enno, a zo bet kavet e Bro-C’hall, en Okitania, e Breiz-Veur, hag e broiou all. E Grime’s Graves, Bro-Saoz, ne oa ket nebeutoc’h eget 250 puñs toullet a-sounn, treuz-didreuz da weleadou maen-tan fall m’o doa graet fae warno ar vengleuzierien da dizout diounoc’h eur wazennad vat a oa bet gounezet ganto dre trepasiou toullet a-blaen&nbsp;<ref>Déchelette, pp. 355-8 ; De Morgan, pp. 154-6.</ref>. 2° ''al labouradegou''. N’eo ket hepken dre riboulou o mengleuziou ez anavezomp labour nevez-oadvezidi ar maen, hogen ivez dre roudou al labouradegou a voe savet neuze da bourchas dre ar c’henwerz binviou maen-tan d’ar pobladou n’o doa ket an doare-maen-se en o bro. E Spiennes, ez oa evel-se, en-dro d’ar puñsou-mengleuzia, eul labouradeg vras evit oberiaterez ar binviou : ar skolpadou hag an atredadou diwar al labour-bena a oa o ren enni a zo dindano war-dro 25 hektarad-douar. Ar benadegou (pe al labouradegou evit ar bena maen-tan) a vez kavet dreist-holl, reiz her gouzout, er broiou ma ’z eus gweleadou kleiz kailhastrek. Rouez a-walc’h en Okitania, rouesoc’h<noinclude><references/></noinclude> i8fkjjkbp77s0x7wh9bn6m4flbm2uke 102 67251 210639 210540 2026-10-28T21:37:23Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210639 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||21}}</noinclude>c’hoaz e Breiz, ez int stank e Bro-C’hall, e Belgia, e Bro-Saoz, en Hanternoz an Alamagn hag e Bro-Danmark. E darn eus al labouradegou-se, e veze oberiet binviou a veur a zoare. E re all, e veze oberiet eun doare hepken pe eun nebeud doareou binviou. E Kornog Europa, unan eus ar brasa benerezou maen-tan e oa hini ar Grand-Pressigny, e departamant an Indre-et-Loire, Bro-C’hall. Roudou al labouradeg-se en em astenn war eun hed a 12 kilometrad hag ez eus dindano douar meur a gumun eus departamantou an Indre-et-Loire hag ar Vienne. Eno, ouspenn binviou maen-tan peuraozet, ez eus bet kavet a-viliadou an tousou (tousennou, tolzennou) maen-tan ma veze distaget diouto an ulmiennadou hir a rae da laonennou <ref>''Nuclei'' (unander ''nucleus'') a vez lavaret eus an tousou maen-tan el levriou gallek a ragistorouriez. Tousou maen-tan Grand-Pressigny a vez graet livradou-amann anezo gant tud ar vro, en abeg d’o liou melen.</ref>, ar skoerou (anezo biliennou e maen kalet) a dalveze da zistaga diouz an dousenn lan ulmennadou, an anneviou (e maen-tan peurliesa) ma peurvened warno ar binviou, al lufrerou (e maen-krag alies) a dalveze da rei d’ezo al lufr dereat, hag all. Binviou maen-tan ar Grand-Pressigny, aes o anaout diouz o liou ha doare o gwiad, a veze skignet da bell dre ar c’henwerz. Kavet ez eus bet anezo betek e Breiz, e Belgia hag en Helvetia&nbsp;<ref>J. de Saint-Venant, ''Dissémination des produits des ateliers du Grand-Pressigny aux temps préhistoriques'', war ''Congrès international d’anthropol. et d’archéol.'' Paris, 1900, p. 280.</ref>. 3° ''ar binviou''. Daou rummad a c’heller ober eus ar binviou-maen deuet d’imp diwar dourn nevez-oadvezidi ar maen : rummad ar binviou benet a-skolpadou ha rummad ar binviou lufret. Er rummad kenta, e tegouez ar pep brasa eus an dafarou e boaz d’ar c’houlz-se : kontilli, gouglezier, broudou-goafiou, broudou-saeziou, tranchedou,<noinclude><references/></noinclude> n6v4xzhi8mnhhm8jqjndve56g4ts2b3 102 67252 210640 210541 2026-10-28T21:39:58Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|22||}}</noinclude>toullerou, rakerou, heskennou, bouc’hili (darn anezo), pigou, eilaozerou pe voustrerou. En eil rummad, hini ar binviou lufret, en em gav dreist-holl ar bouc’hili, ar c’heladuriou, ar c’hizellou, ar c’hizellou-kleuz, ar c’helc’hiou-bann <ref>Eur benveg-brezel e oa, heñvel ouz an hini a veze graet anezañ ''tchakra'' « kelch rod » gant Indeziz an istorvez. E dir e oa neuze, peurliesa, d’ezañ stumm eur gantenn, toull he c’hreiz ha lemm-trouchus hec’h erien. Bannet e veze gant ar brezelour dre e lakaat da drei a-herr bras en-dro d’e eil biz, e zourn savet a-zioc’h d’e benn. Gouest e oa an arm-se da laza pe da wall c’hloaza eun den war-hed pevar-ugent kamm. Gant meur a bobl eus an Hen-amzer eo bet e boaz ar c’helch-bann. Ouspenn Indeziz, Kambodjiz, Kaldeïz, Israeliz hag Ejiptiz o deus graet gantan, Ch. Butin, ''Les anneaux-disques préhistoriques et les tchakras de l’Inde'', Annecy, 1903 ; ''Anthr.'' 1904, p. 359 ; keñveria Déchelette, I, p. 522.</ref>, ar mein-toull boullheñvel, perheñvel, viheñvel pe gelc’hheñvel a yae d’ober penn bataraziou ’zo. Evel ma weler, boaz al lufra, a yae gant hen-oadvezidi ar maen evit ar c’horn, an askourn hag an olifant <ref>An doareou-mein strinkheñvel, stank en douaregi ma n’eus ket a vaen-tan, n’heller ket bena ervat a-skolpadou. Da stumma binviou enno, ez eo ret mont d’ezo dre ar morzol-flastra, ma flastrer gantañ ar gorread anezo a-daolicuigou skoet outo a-darz, ha lemma goude se an dremm anezo dre al lufra. Gant ar morzol-flastra e veze graet a-wechou e-pad hen-varevez ar maen, da skouer da stumma ar boullou maen a gaver stank e-touez oberiaduriou an ijinerez mousterel (da vein mala e talveze ar boullou-se, war a greder, evit brevi ar greun hag ar gwriziennou). Ar morzol-flastra a vez graet anezañ e briz-vrezoneg ''boucharda'', diouz ar galleg ''boucharder'' « labourat gant ar boucharde, gant ar morzol-flastra ».</ref>, ne voe lakaet gant nevez-oadvezidi ar maen nemet da stumma ''eun nebeud doareou binviou-maen'' ''hepken''. E-touez ar binviou maen-lufret, ar re a denn ar muia ar sellou eo ar bouc’hili-morzol hag ar bouc’hili diou-zremmek bet e boaz e dibenn nevez-varevez ar maen hag e derou oadvez an arem. Lagadet e oa ar bouc’hili-se da zegemer an troad prenn. Giziou all a veze da droada an doareou all a vouc’hili-maen hag o anavezout a reomp dre ma ’z eo bet miret d’imp an troadaduriou-se gant an taouarc’h, dreist-holl er bouc’haliou kavet e geuniou an Danmark hag e lennou Helvetia <ref>Sellout ouz Déchelette, I, p. 532, skeudenn 191 ; De Morgan, p. 104, sk. 40.</ref>. Onn pe zero a yae peurliesa da ober troad ar bouc’hili. Al lagadou evit an troada, er bouc’hili-morzol hag er bouc’hili diou-zremmek, a veze graet gant eun tamm prenn, korn pe askourn, a lakaed da drei pe etre an daouarn pe war-bouez korden eur wareg, ha gant traez ha dour ; pe, zoken, gant traez hepken, kuit a zour <ref>O. Montelius ha S. Reinach, ''Temps préhistoriques'', p. 15, notenn 1.</ref>. Gant an traez eo, reiz her gouzout, e veze graet ar pep brasa eus al labour-toulla. Da erbedi poan hag amzer, e veze<noinclude><references/></noinclude> jbtkpdfo1hqv52mhtziww1v7fhol9mp 102 67253 210641 210542 2026-10-28T21:41:23Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||23}}</noinclude>graet alies, evit ober al lagadou-se, gant eun as- kourn kleuz pe gant eur c’hrann kleuz e prenn pe e korn. Evel-se, ne veze ket ret ken lemel dre daravat an holl vaen oc’h ober kreizenn al lagad, hogen ar gelc’henn nemetken tro-war-dro d’ar vouedenn-greiz-se. Houmañ a goueze anezi hec’h-unan, eur wech peuruzet ar gelc’henn tro-dro&nbsp;<ref>Diwar-benn an troiou-micher a veze e boaz evit bena, lufra ha toulla ar maen, lenn Montelius-Reinach, ''op. cit.'' pp. 11-7 ; De Morgan, pp. 149-62, ha, dreist-holl, W. H. Holmes, ''Handbook of Aboriginal American Antiquities, Part I, Introductory: The lithic industries'', Washington, 1919. Eno, an doareou da labourat ar maen ha da stumma ennañ binviou a bep seurt a zo bet studiet war-eeun diouz oberiadur Indianed hon amzer. Lenn eveziadennou Boule, war ''Anthr.'' 1923, pp. 412-3.</ref>. Embreget gant brec’hiou kigennek ha nerzus e teue bouc’hili nevez-varevez ar maen da vinviou-brezel drastus-meurbet. Alies ez eus bet kavet e beredou an oadvez-se relegou tud bet lazet ganto. Da skouer, eur gest-vaen a Vro-Skos a oa enni relegenn eur gwaz bet peuzdistaget e vrec’h diouz e skoaz gant eun taol bouc’hal ; eun tamm eus houmañ a oa manet zoken sanket en askourn&nbsp;<ref>Montelius-Reinach, pp. 27-8.</ref>. En Europa, taoliou-micher ijinerez nevez-varevez ar maen a zo diwar dourn Skandinaviz. Gant an dud-se eo he deus oberidigez ar binviou-maen tizet ar bazenn uhela, ken evit peurreizder al labour, ken evit kened ar furmou.<noinclude><references/></noinclude> fqor8j3n8we39may9cudq4vztrhpcu4 102 67274 210647 210564 2026-10-28T21:58:27Z Aveldro 601 210647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|GWALARN}} {{Kreizañ|MEVEN MORDIERN}} {{Kreizañ|ISTOR AR BED}} {{Kreizañ|TREDE LEVRENN}} {{Kreizañ|NEVEZ-VAREVEZ}} {{Kreizañ|AR MAEN}} {{Kreizañ|EN EUROPA}} {{Kreizañ|44-45}} {{Kreizañ|GOURE-EOST}}<noinclude><references/></noinclude> 06grmesu0qzqh70beb9u2zp6mlpp89p 210648 210647 2026-10-28T22:04:45Z Aveldro 601 210648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|GWALARN}} <span style="color: #CD5C5C;">{{Kreizañ|MEVEN MORDIERN}} {{Kreizañ|ISTOR AR BED}} {{Kreizañ|TREDE LEVRENN}} {{Kreizañ|NEVEZ-VAREVEZ}} {{Kreizañ|AR MAEN}} {{Kreizañ|EN EUROPA}}</span> {{Kreizañ|44-45}} {{Kreizañ|GOURE-EOST}}<noinclude><references/></noinclude> nh0mtyq3g14jnhht2awp7rvlunmkrse 102 67316 210642 210616 2026-10-28T21:42:53Z Aveldro 601 210642 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|84||}}</noinclude><nowiki/> <br> (118) Schliz, war trede kevrenn levr R. R. Schmidt, ''Die diluviale Vorzeit Deutschlands'', Stuttgart, 1912 ; Boule, pp. 338-40. (119) A. Keith, war ''University of Bristol Proceedings of the Spelaeological Society'', levr II, kevrenn I ; ''Anthr.'' 1924, p. 604. (120) ''Anthr.'' 1924, p. 567. (121) An abad H. Breuil, da skouer, war ''Anthr.'' 1921, p. 352. (122) C. A. Nordmann, ''Some Baltic problems'', war ''Journ. of the Royal Anthr. Institute'', Levr LII, 1922, pp. 26-45 ; ''Anthr.'' 1924, pp. 565-8. (123) A. A. Mendes Correa, ''Origins of the Portuguese'', war ''American Journal of Physical Anthropology'', II, niv. 2, 1919 ; ''Anthr.'' 1922, pp. 133-4. (124) Taolit pled ne lavar ket « mongolheñvel » kement ha « mongoliat ». N’eo ket a-walc’h eun nebeud heñvelderiou e stummadur an dremm da verka ez eus kerentiez etre diou ouenn disrannet dre al lec’h hag an amzer. Bez’ ez eus hizio en Afrika, da skouer, gouennou Morianed ha d’ezo en o dremm stummadou mongolheñvel — eun diskianterez e vefe, evelato, dastum diwar se ez eo ar gouennou-se, hag i stummet da veva e broiou tomm-grizias, diwar an hevelep kef ha Mongoled steppennou yenskournec’hoañvek Kreiz Azia. Tuet eo eur rummad denoniourien da gredi ez eus eus ar stummadou mongolheñvel, morianheñvel hag europatheñvel stummadou-diazez e gouenn-veur mab-den. Diwar-bouez levezoniou ’zo e c’hellfe ar stummadou-se dont da ziwana ha d’en em skigna e gouennou-tud disheñvel. Diskleria a c’helled er c’hiz-se ar stummadou europatheñvel pe euraziatheñvel (dremm yuzev pe assiriat) a zo bet eur souez da ergerzourien genta Afrika o c’havout e-touez meuriadou Morianed o chom en tu-hont d’ar c’heheder, D. Livingstone, ''Explorations du Zambèse et de ses affluents'', 1866, pp. 107, 464 ; ''Dernier Journal'', 1876, I, pp. 144-5. Keñveria V. Suk, ''On face Types in Man'', war ''Anthropologia'', Praha, 1928, pp. 35-40 ; ''Anthr.'' 1928, pp. 413-4 ; Franz Weidenreich, ''Rasse und Kœrperbau'', Berlin, 1927 ; ''Anthr.'' 1927, pp. 190-1. (125) Rouez a-walc’h e oa koulskoude ar rakkarvanegez gant krennbenneien Kreiz Europa. (126) E. Cartailhac, ''Les Ages préhistoriques de l’Espagne et du Portugal'', 1886, pp. 52-3. (127) A-vec’h ma vez kavet hizio eun dervenn bennak o kreski anezi hec’h-unan en tu kreisteiz da ouarnamant Petrograd. (128) ''Sus scrofa ferus''. Ne vez ket kavet bremañ ar moc’h-gouez er rannvro-se. Aet int da get, a-gevret gant ar c’hoadou dero moarvat, pell kent derou an istorvez. Ret eo diskenn davet ar c’hreisteiz betek en tu-hont d’ar 55vet derez led hanternozel evit kavout moc’h-gouez e Rusia. (129) A. A. Inostranzef, ''Den ragistorek oadvez ar maen war glan Lenn Ladoga'' (e ruseg), Sant-Peterburg, 1882.<noinclude><references/></noinclude> tvsv7yitkywvz9ykylxymabplldvm4e 102 67317 210643 210617 2026-10-28T21:43:24Z Aveldro 601 210643 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" />{{Niv|||85}}</noinclude><nowiki/> <br> (130) Zupanic, ''Les premiers habitants des Pays yougo-slaves'', war ''Rev. anthropol.'' 1919, p. 32. (131) Anvet evel-se diouz ano mougeviou ar Balmaou-Tomm, e departamant Lozère, Okitania, a oa bet kemeret da garmel gant nevez-oadvezidi ar maen. Eskern a-ziwar kantadou a dud a oa enno, hag unouenn-meurbet e oa an dud-se, da zezvarn diouz an tri-ugent klopenn divoulch a zo bet gallet studia. Ar ger romanek ''balma'' (''balme'' e galleg koz, ''baume'' e galleg bremañ) a dalv « mougeo ». A ouenn geltiek e vije (Dottin, ''Langue gauloise'', 1920, p. 230). Kar e hañval beza d’ar ger henvrezonek ''bal'' « briell serz (eur stêr) », « rochell serz », kerneveg « mengleuz », d’ar ger iwerzonek ''baile'' « annezlec’h », lemañ o tont diwar eun hengaltek ''balion'' « annezlec’h », liester ''balia'' « bodad-tiez », « kêr », ''Rev. celt.'' 1922, pp. 56-7. (132) H. Vallois, ''Les ossements énéolithiques de l’Ombrive (Ariège)'', war ''Anthr.'' 1927, pp. 277-303, 473-89. (133) Hirbennek eo hizio c’hoaz an darnvuia eus ar boblañs e Breiz-Veur hag er Portugal.<noinclude><references/></noinclude> q10vk70gtb43jufpakb5g4t0vog6l5y 102 67319 210644 210619 2026-10-28T21:48:05Z Aveldro 601 210644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|Eur « prim » kaer a vez kinniget gant}} {{Kreizañ|KANNADIG GWALARN}} {{Kreizañ|●}} D’ar re a baeo o c’houmanant a-raok miz here, e vo kaset, dioustu, an niverenn vrao moulet e miz meurz, hag evel a « prim », evit netra ha war ar marc’had, unan eus al levriou-mañ da zibab : LEVR AL LOENED, TELENN ARVOR, GORSED DIGOR, TONKADUR BUGALE TUIHEANN, GRAMMAIRE BRETONNE, LA PRONONCIATION DU BRETON, L’ORTHOGRAPHE BRETONNE. Evit kaout KANNADIG GWALARN e-pad eur bloaz, kasit dek lur hag ar baperenn-mañ da : {{Kreizañ|Journal de GWALARN}} {{Kreizañ|Boîte Postale 75}} {{Kreizañ|BREST}} {{Kreizañ|(Kont Chek-postal: 96-38, Rennes).}} Ano Adres a c’houlenn kaout KANNADIG GWALARN e-pad eur bloaz. Kas a ran d’eoc’h DEK LUR. Setu amañ ano al levr a zibaban evel « prim » :<noinclude><references/></noinclude> 4r5tdaz7v6mr8h0nzt79d83tttgzq59