Wikimammenn brwikisource https://br.wikisource.org/wiki/Wikimammenn:Degemer MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Media Dibar Kaozeal Implijer Kaozeadenn Implijer Wikimammenn Kaozeadenn Wikimammenn Restr Kaozeadenn Restr MediaWiki Kaozeadenn MediaWiki Patrom Kaozeadenn Patrom Skoazell Kaozeadenn Skoazell Rummad Kaozeadenn Rummad Meneger Kaozeadenn meneger Pajenn Kaozeadenn pajenn Oberour Kaozeadenn oberour TimedText TimedText talk Modulenn Kaozeadenn modulenn Event Event talk 102 67274 210728 210648 2026-11-08T09:55:03Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|{{Ment|'''GWALARN'''|400}}}} <span style="color: #CD5C5C;">{{Kreizañ|{{Ment|'''MEVEN MORDIERN'''|200}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''ISTOR'''|400}} {{Ment|'''AR'''|200}} {{Ment|'''BED'''|400}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''TREDE LEVRENN'''|160}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''NEVEZ-VAREVEZ'''|160}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''AR MAEN'''|160}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''EN EUROPA'''|160}}}}</span> {{Kreizañ|{{Ment|'''44-45'''|300}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''GOURE-EOST'''|180}}}}<noinclude><references/></noinclude> fmja1g64152y41xna496ot4f5t7tpcn 210729 210728 2026-11-08T09:55:31Z Aveldro 601 210729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> {{Kreizañ|{{Ment|'''GWALARN'''|400}}}} <span style="color: #CD5C5C;">{{Kreizañ|{{Ment|'''MEVEN MORDIERN'''|200}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''ISTOR'''|400}} {{Ment|'''AR'''|200}} {{Ment|'''BED'''|400}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''TREDE LEVRENN'''|160}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''NEVEZ-VAREVEZ'''|160}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''AR MAEN'''|160}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''EN EUROPA'''|160}}}}</span> {{Kreizañ|{{Ment|'''44-45'''|300}}}} {{Kreizañ|{{Ment|'''GOUERE-EOST'''|160}}}}<noinclude><references/></noinclude> iyu9339gj9lhce79iwx5rjkxio2d4e0 102 67282 210715 210575 2026-11-08T09:29:28Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||51}}</noinclude>ha kroummlec’hiou. Stank ez int er Portugal hag er Spagn <ref>A-zivout taoliou-maen ar Spagn, lenn ''Anthr.'' 1922, pp. 308-13 ; 1923, p. 407 ; H. Obermaier, ''Die Dolmen Spaniens'', war ''Mitteilungen der Anthropologischen Gesellschaft in Wien'', 1920, pp. 107-32 ; ''Anthr.'' 1923, pp. 580-2.</ref>, en Okitania, e Breiz, e Bro-C’hall, e Breiz-Veur, en Iwerzon, en Hanternoz an Alamagn (betek stêr Oder er reter), e Bro-Danmark, e kreisteiz ar Sued. Bez’ ez eus anezo e Korsika, e Tir Otranta, e Bulgaria hag e Krimea. Rouez ez int e Belgia hag e Bro-Holland, ha peuz-dianav en Norvej. Dianav a-grenn ez int e broiou Kreiz-Europa (Kreisteiz an Alamagn, Helvetia, Bohemia, Aostria, Hungaria) ; e Polonia, e Rusia (nemet Krimea), e gourenez ar Balkanou (nemet Bulgaria), er C’hres, en Italia (nemet Tir Otranta), e Sikilia hag e Sardinia. Ret eo lavarout, koulskoude, ez eus, en enezennou Balear, en Italia, er C’hres hag en Azia-Vihana, savaduriou e mein bras benet, o tenna da oadveziou ar c’houevr hag an arem, hag a hañval beza kar d’an taoliou-maen. A c’hellfe beza e vefe an hevelep andon d’an daou rummad savaduriou-se. Beziou kuklopel Azia-Vihana, kambrou-bezia ar C’hres hag enezennou ar Mor Kreizdouarek, evel taoliou-maen ar C’hornog hag an Hanternoz, a zo tiez goudori ar re varo savet moarvat diwar skouer tiez ar re veo, nemet gant danveziou padusoc’h. Patromou an eil re hag ar re all a dle beza klasket en tiez a veur a zoare a veze savet gant Europiz e-kerz nevez-varevez ar maen. Pell ’zo ez eo bet spisaet an heñvelderiou a stumm a zo etre an taoliou-maen krugellek hag an hentou-korriganed diouz eun tu, ha, diouz an tu all, an tiez dindan-douar annezet bremañ gant al Laponed, an Eskimoed ha pobladou ’zo eus menez Kaokaz <ref>An hendraour suedat Sven Nilsson eo an hini kenta en deus diskouezet an heñvelderiou-se en e levr diwar-benn Kenta annezidi Skandinavia (troet e galleg, 1868). Gwelout ouspenn A. Bertrand, ''Archéologie celtique et gauloise'', eil mouladur reizet ha kresket, 1889, pp. 184-90, danevell ha skeudennou ; ''La Gaule avant les Gaulois'', eil mouladur, 1891, pp. 158-61, danevell ha skeudennou. Keñveria Frederik Whymper, ''Voyages et aventures dans l’Alaska'', troidigez c’hallek, 1871, pp. 207-9, danevell ha skeudenn (mouladur distag diwar ''Le Tour du Monde'', 1869).</ref>. Bez’ e c’heller<noinclude><references/></noinclude> oaqfkht2mki8zbso0c15667i1i9q82t 102 67283 210716 210576 2026-11-08T09:32:20Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|52||}}</noinclude>bremañ staga ouz ar poblou-se Tibetiz Pan-Yu a zo bet gweladennet gant ar Gall D’Ollone o c’hêriadenn-c’hoañv, anezi tiez dindan-douar nemetken <ref>Komandant D’Ollone, ''Les Derniers Barbares (Chine-Tibet-Mongolie), Mission D’Ollone, 1906-1909'', Paris, 1911, pp. 268-76.</ref>. N’eo ket da lavarout e vefe bet kerentiez a ouenn pe a vroadelez etre ar poblou-se ha saverien taoliou-maen Europa. Nann ! Nemet miret eo bet ganto betek hon amzer doareou tiez hag a zo bet skignet ledan dre Europa hag Azia e-pad ar ragistorvez. Eur morad sotoniou a zo bet dislonket diwar-benn mein-meur Europa. Touellet eo bet ganto ar speredou gwan d’Paper huñvreadennou diboell. Romantou ragistorek a zo bet savet en o divout, neket hepken gant tropellad ar fals-ouizieien, hogen, a-wechou ivez (a zo truezusoc’h !) gant gwir ouizieien trevariet o spered. Klasket ez eus bet o c’henstaga ouz ar mein-meur peurheñvel outo a gaver e kevrennou all ar bed (Berberia, Etiopia, Palestina, Dreist-Kaokazia, Hanternoz Persia, Indez, Korea, Japan, Madagaskar). Nemet mont da get a ra an holl follenteziou-se pa zeu anat ez eo bet savet ar savaduriou peurheñvel-se, da vareou disheñvel eus an amzervez gant poblou disheñvel-ouenn ha disheñvel-yez. Arabat ankounaat ez eo an taoliou-maen hag ar mein-hir ''savaduriou eus an izela doare''. Bugale holl ouennou ar bed, en eur c’hoari gant biliennou, a c’hell sevel hag a sav taoliou-maen ha mein-hir bihan. Gant-se, e c’hell beza e vent bet ijinet gant meur a bobl, kuit a zarempred etrezo&nbsp;<ref>Keñveria J. de Morgan, pp. 254-5.</ref>. Eun dra a-bouez da evesaat eo ne vez ket peurheñvel en-holl-d’an-holl an arrebeuri kavet e {{Tired|tao|liou-maen}}<noinclude><references/></noinclude> m5rx9bzqsxr5ce5brvns5pjeg50iluf 102 67284 210717 210577 2026-11-08T09:33:45Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||53}}</noinclude>{{Tired2|tao|liou-maen}} Kornog hag Hanternoz Europa. E taoliou-maen Iberia hag Okitania, e vez kavet, en eur gichen gant binviou-maen, braoigou e kouevr hag en arem. E taoliou-maen Breiz ha Bro-C’hall, e vez rouesoc’h pe zianav zoken ar metalou-se (braoigou aour a gaver e-wechou enno). E Breiz-Veur, en Iwerzon hag en Hanternoz Europa, ne vez kavet en taoliou-maen nemet traezou oberiet e maen&nbsp;<ref>Bez’ ez eus, e Kornog Europa, daou rummad taoliou-maen : 1° ar re a zo bet savet da nevez-varevez ar maen — er re-se eo ne vez kavet nemet binviou-maen ; 2° ar re a zo bet savet e-pad oadvez ar c’houevr ha derou-kenta oadvez an arem.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> nonswpaegr9z1xdnh678xvkbji6647e 102 67285 210718 210578 2026-11-08T09:36:59Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> '''''Ar c’hredennou e-kerz nevez-varevez ar maen''''' N’omp ket evit gouzout petore kredennou a oa gant Europiz e-doug nevez-varevez ar maen. Abegou mat a zo da gredi n’oant ket gwall-disheñvel dre vras diouz ar re a oa o ren c’hoaz e-touez annezidi broiou ar Gevred pa darzas an istorvez ha marevez ar skridou. Taoliou-maen Breiz-Vihan a zo alies engravet warno skeudennou pe aroueziou hag o deus, hep mar ebet, eun dalvoudegez e-keñver kredenn <ref>M. ha S.-J. Péquart ha Zakariaz ar Rouzig, ''Corpus des signes gravés des monuments mégalithiques du Morbihan'', 1927 ; ''Anthr.'' 1927, pp. 543-4.</ref>. Bez’ ez eus (rouez a-walc’h) skeudennou-tud ha skeudennou-loened (oc’hen, naered, stioganed). Bez’ ez eus (stankoc’h o niver) skeudennou traezou oberiet : bouc’hili troadet pe zidroad, kammellou (a c’hell beza troadou bouc’hili), skoedou, yeoiou (a c’hell beza ivez bigi pe gerniel) kribou (?), kroaziou. Bez’ ez eus aroueziou all : kupulennou pe skudellou, heoliou, troellennou, hag all. An holl skeudennou-se a vez kavet e oadvez an arem, peurliesa gant eun dalvoudegez e-keñver kredenn, e-touez poblou raghellenek ar C’hres douar-brazel hag enezel&nbsp;<ref>Gwelout R. Dussaud, ''Civilisations préhelléniques'', pp. 327-413 ; G. Glotz, ''Civilisation égéenne'', pp. 263-332 ; Sir J. G. Frazer, ''Le Rameau d’Or'', troidigez c’hallek gant R. Stiebel ha J. Toutain, teir levrenn, 1903-1911, ''passim'' (dreist-holl an trede levrenn : ''Cultes agraires et sylvestres'') ; ''Adonis, études de religions orientales comparées'', troidigez c’hallek gant Laidly Frazer, 1921, ''passim''.</ref>. Bez’ ez eus, e taoliou-maen Breiz, engravaduriou ha n’heller ket diskleria. Mein-harp {{Tired|hent-kor|riganed}}<noinclude><references/></noinclude> kczbcsij1n8k73xhq4gvkxaqkbaak6g 102 67286 210719 210579 2026-11-08T09:38:37Z Aveldro 601 210719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|hent-kor|riganed}} Gavriniz, e Bro-Wened, a zo peurc’holoet hogos holl a dresaduriou kroummlinennek a zo bet heñvelekaet ouz roufennouigou munut kroc’hen mab-den e penn ar bizied <ref>Dr Stockis, ''Les pétroglyphes de Gavrinis et leur interprétation'', war ''Anthr.'' 1921, pp. 1-36.</ref>. Bez’ e c’hellfent beza kerkouls heñveladuriou diwar tatouaduriou&nbsp;<ref>Keñveria tatouaduriou an delwennouïgou-pri kavet e Cucuteni, Roumania, Déchelette, I, p. 568, sk. 213.</ref>. Skeudenn ar vouc’hal, troadet pe zidroad, a gaver ivez war hiniennou eus taoliou-maen an Ile-de-France ha war mogeriou rak-kambr kaviou-bezia traonienn ar Petit-Morin, e Bro-C’hall. Eur skeudenn denheñvel garo-meurbet a weler alies eno ivez, merket mat enni ar fri, an diou-wareg-abrant, an divronn hag an dro-c’houzoug. Livet e oa da genta ar skeudenn-se (unan anezo, er Petit-Morin, a zo c’hoaz livadur melen ouz he zro-c’houzoug, da arouezia moarvat an danvez anezi : aour pe c’hoularz !) hag e c’hellfe a-walc’h e vije bet treset dre al livadur aet da get al lodennou eus an dremm n’int ket bet engravet, evel an daoulagad hag ar genou. Déchelette a gave d’ezañ ez eo ar skeudenn-se hini eun doueez en he c’hefridi gwaredi ar re varo <ref>I, pp. 584-603.</ref>. Nemet n’eur ket evit diarvarusaat an diskleriadur-se a zo, a-hend-all, re gristen e andon. Diskleriaduriou all, gwirheñveloc’h dre ma toniont muioc’h gant tro-spered ar baganed, a c’heller da ginnig. En Okitania, e kaver mein-hir denheñvel, kizellet pe engravet garo-meurbet warno dremmiou, divronn, divrec’h, divesker ha darn eus ar gwiskamant : troiou-gouzoug, gourizou, bodriellou, hag all. Tatouadur an dremm a zo merket war hiniennou anezo. Ar mein-hir furm-den-se a veze savet war<noinclude><references/></noinclude> nser5wt6ditz3p2rywr7aumfvwqorja 210721 210719 2026-11-08T09:40:36Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude>{{Tired2|hent-kor|riganed}} Gavriniz, e Bro-Wened, a zo peurc’holoet hogos holl a dresaduriou kroummlinennek a zo bet heñvelekaet ouz roufennouigou munut kroc’hen mab-den e penn ar bizied <ref>D^{<small>r</small>} Stockis, ''Les pétroglyphes de Gavrinis et leur interprétation'', war ''Anthr.'' 1921, pp. 1-36.</ref>. Bez’ e c’hellfent beza kerkouls heñveladuriou diwar tatouaduriou&nbsp;<ref>Keñveria tatouaduriou an delwennouïgou-pri kavet e Cucuteni, Roumania, Déchelette, I, p. 568, sk. 213.</ref>. Skeudenn ar vouc’hal, troadet pe zidroad, a gaver ivez war hiniennou eus taoliou-maen an Ile-de-France ha war mogeriou rak-kambr kaviou-bezia traonienn ar Petit-Morin, e Bro-C’hall. Eur skeudenn denheñvel garo-meurbet a weler alies eno ivez, merket mat enni ar fri, an diou-wareg-abrant, an divronn hag an dro-c’houzoug. Livet e oa da genta ar skeudenn-se (unan anezo, er Petit-Morin, a zo c’hoaz livadur melen ouz he zro-c’houzoug, da arouezia moarvat an danvez anezi : aour pe c’hoularz !) hag e c’hellfe a-walc’h e vije bet treset dre al livadur aet da get al lodennou eus an dremm n’int ket bet engravet, evel an daoulagad hag ar genou. Déchelette a gave d’ezañ ez eo ar skeudenn-se hini eun doueez en he c’hefridi gwaredi ar re varo <ref>I, pp. 584-603.</ref>. Nemet n’eur ket evit diarvarusaat an diskleriadur-se a zo, a-hend-all, re gristen e andon. Diskleriaduriou all, gwirheñveloc’h dre ma toniont muioc’h gant tro-spered ar baganed, a c’heller da ginnig. En Okitania, e kaver mein-hir denheñvel, kizellet pe engravet garo-meurbet warno dremmiou, divronn, divrec’h, divesker ha darn eus ar gwiskamant : troiou-gouzoug, gourizou, bodriellou, hag all. Tatouadur an dremm a zo merket war hiniennou anezo. Ar mein-hir furm-den-se a veze savet war<noinclude><references/></noinclude> n6jdeh2t1w4nmc4f7sf0933gvngg4i7 210722 210721 2026-11-08T09:40:47Z Aveldro 601 210722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||55}}</noinclude>{{Tired2|hent-kor|riganed}} Gavriniz, e Bro-Wened, a zo peurc’holoet hogos holl a dresaduriou kroummlinennek a zo bet heñvelekaet ouz roufennouigou munut kroc’hen mab-den e penn ar bizied <ref>D^{<small>r</small>} Stockis, ''Les pétroglyphes de Gavrinis et leur interprétation'', war ''Anthr.'' 1921, pp. 1-36.</ref>. Bez’ e c’hellfent beza kerkouls heñveladuriou diwar tatouaduriou&nbsp;<ref>Keñveria tatouaduriou an delwennouïgou-pri kavet e Cucuteni, Roumania, Déchelette, I, p. 568, sk. 213.</ref>. Skeudenn ar vouc’hal, troadet pe zidroad, a gaver ivez war hiniennou eus taoliou-maen an Ile-de-France ha war mogeriou rak-kambr kaviou-bezia traonienn ar Petit-Morin, e Bro-C’hall. Eur skeudenn denheñvel garo-meurbet a weler alies eno ivez, merket mat enni ar fri, an diou-wareg-abrant, an divronn hag an dro-c’houzoug. Livet e oa da genta ar skeudenn-se (unan anezo, er Petit-Morin, a zo c’hoaz livadur melen ouz he zro-c’houzoug, da arouezia moarvat an danvez anezi : aour pe c’hoularz !) hag e c’hellfe a-walc’h e vije bet treset dre al livadur aet da get al lodennou eus an dremm n’int ket bet engravet, evel an daoulagad hag ar genou. Déchelette a gave d’ezañ ez eo ar skeudenn-se hini eun doueez en he c’hefridi gwaredi ar re varo <ref>I, pp. 584-603.</ref>. Nemet n’eur ket evit diarvarusaat an diskleriadur-se a zo, a-hend-all, re gristen e andon. Diskleriaduriou all, gwirheñveloc’h dre ma toniont muioc’h gant tro-spered ar baganed, a c’heller da ginnig. En Okitania, e kaver mein-hir denheñvel, kizellet pe engravet garo-meurbet warno dremmiou, divronn, divrec’h, divesker ha darn eus ar gwiskamant : troiou-gouzoug, gourizou, bodriellou, hag all. Tatouadur an dremm a zo merket war hiniennou anezo. Ar mein-hir furm-den-se a veze savet war<noinclude><references/></noinclude> 4dt2a1pxv4iqoqgmwuaet9s2ik4exel 102 67287 210723 210580 2026-11-08T09:42:02Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|56||}}</noinclude>veziou ha diarvar eo ez int skeudennou ar re varo ha neket skeudennou-doueed. Er Spagn, ez eo bet adimplijet eur maen-hir seurt-se gant oadvezidi ar c’houevr ha lakaet ganto da vaen-harp pa savjont hent-korriganed Soto. Nemet sounnet e voe ganto war eilpenn, ar penn e traoñ, ha kizellet e voe e-krec’h eun arouez denheñvel nevez. Taol-vaen Soto a oa seiz bez enni, hag en unan en em gave relegou eur vamm hag he bugel. Pep a vez a oa dirak mein-harp an daol, ha kement maen-harp ma oa eur bez en e gichen a oa engravet warnañ eur skeudenn-den, nemet an hini a oa dirazañ bez ar vamm hag ar bugel : hemañ a oa warnañ diou skeudenn, unan vras hag unan vihan. A-walc’h eo da lakaat diarvar-anat ez eo ar skeudennou-se skeudennou an duden varo sebeliet en daol-vaen&nbsp;<ref>H. Obermaier, ''El dolmen de Soto (Trigueros, Huelva)'', war ''Boletin de la Sociedad española de Excursiones'', 1924, pp. 1-31 ; ''Anthr.'' 1924, pp. 434-5.</ref>. Kefridi ar skeudennou-tud er savaduriou-bezia a oa moarvat staga outo ene digorfelet an hini maro evit mirout outañ da zont da drubuilha ar re veo. Ar gredenn-se, da vihana, a zo anezi bremañ c’hoaz e meur a vro ha gant tud a bep gouenn, adal Borneo ha Mongolia betek an Alamagn. An « idolou » e maen-sklent pe alabastr kavet e taoliou-maen Iberia a vije da veza diskleried er c’hiz-se, int-i ivez. A-hend-all, e welomp kredennou ha giziou nevez-oadvezidi ar maen e-keñver an anaon oc’h en em astenn a-dreuz da oadvez ar metalou betek an istorvez ha derou an amzervez kristen zoken. Er mein-hir furm-den emañ orin stelennou-bez kantheñvel Iberia hag Etruria, ar<noinclude><references/></noinclude> tlw7ur2t300ybfwrs2perh0ld9qkb2e 102 67288 210724 210581 2026-11-08T09:43:08Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||57}}</noinclude>c’hant er stelennou-se o tont eus penn kelc’hheñvel ar maen-hir furm-den <ref>Ar pouezusa labour-skrid war ar poent-se eo hini F. Frankowski, ''Estelas discoideas de la Peninsula iberica'', war ''Comision de Investigaciones paleontologicas y prehistoricas'', Niverenn 25, Madrid, 1920 ; ''Anthr.'' 1922, pp. 305-7.</ref>. Eus an hevelep andon e teuas diwezatoc’h an delwennou brezelidi a veze savet war ar beziou gant Iberiz ar Spagn ha gant Kelted Kreisteiz Galia&nbsp;<ref>Diwar-benn an delwennou-bez o skeudenna brezelidi geltiat, lenn labour-skrid Paol Couissin, ''Le Gaulois de Montdragon'', war ''Rev. Archéol.'' 1923, II, pp. 213-21.</ref>.<noinclude><references/></noinclude> du96ddw2qskhvqeyrwt7dlgd9fpc3ae 102 67289 210725 210582 2026-11-08T09:44:27Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" /></noinclude><nowiki/> <br> '''''Ar c’henwerz hag an darempredou etrevroadel en Europa e-pad nevez-varevez ar maen''''' N’eus arvar ebet e vije bet darempredou kenwerzel stank a-walc’h etre broadou Europa e-pad kevrennad diweza nevez-varevez ar maen (oadvez an taoliou-maen) <ref>En oadvez ar C’haro-erc’h, ehanlec’hiou e-kreiz an douarou, evel mougeviou-annez stêr Vezera, a oa enno, en eur gevred, kregin eus ar mor Kreizdouarek, kregin eus ar mor Bras, ha kregin all, kentvedel ar re-se, bet dastumet e traezegou en Touren hag ar Poatou. En arrebeuri mougeo-annez Thayngen, e-kichen Schaffhouse, Helvetia, e oa fosilennou miokenel a oa bet degaset di eus bannleo Wien (Aostria). Nemet n’heller ket dastum diwar ar c’havadennou-se e vije bet a-benn neuze kenwerz etre ar meuriadou. Hemolc’herien ha pesketaerien nemetken a oa en Europa d’ar c’houlz-se hag ec’hon-meurbet eo an dachennad-douar ergerzet gant ar seurd pobladou. E nevez-varevez ar maen er c’hontrol emañ stag an dud ouz o c’hornad dre al labour-douar.</ref>. Anata testeniou hon eus a se eo : 1° Mein-tan eus benadegou ar Grand-Pressigny (departamant an Indre-et-Loire, Bro-C’hall) bet kavet a-skign e Breiz, e Belgia hag e Kornog Helvetia. 2° Doareou-mein dibaot eus rummad ar mein-jad : jadell, lounezell, gwerduell, saosurell. Tennet e vezent gant kêriadenniz-war-zour Kreiz-Europa eus eun nebeud mengleuziou en Alpou. Ar bouc’hili kaer-dispar bet stummet ganto en danveziou-se a vez a-skign eun tammig dre-holl en Europa ha keit ha Breiz er C’hornog. 3° Gwer menez-tan enez Vilo, eun danvezenn kerkoulz hag ar maen-tan evit ober binviou trouc’hus pe doullus, a veze ermaeziet en holl vroiou tro-dro d’ar Mor Enezek. 4° Goularz, bet dastumet war aodou an Danmark hag Alamagn an Hanternoz goude oadvez an<noinclude><references/></noinclude> 7r0d9t2t6k2jazuf2fpyckobt4wg6zh 102 67290 210726 210583 2026-11-08T09:49:11Z Aveldro 601 /* Adlennet */ 210726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||59}}</noinclude>dilerc’hiadou-kegin <ref>Tud an dilerc’hiadou-kegin na raent ket gant goulard.</ref>, a zo stank a-walc’h e beziou Breiz-Veur. Rouez-meurbet pe zianav a-grenn eo e lec’h all. E Bro-C’hall, eur baterenn c’hoularz a zo bet kavet e kaviou-bezia ar Petit-Morin. 5° Olifant, eus Afrik an Hanternoz <ref>Olifanted, o tenna d’ar ouenn afrikat a vremañ, o deus padet da veva e Berberia betek amzer an impalaerded roman, E. F. Gautier, ''Le Sahara'', 1923, pp. 50-1.</ref>, stummet ennañ braoigou, hoalvadou pe traezou enep-hud, a zo bet kavet e mougeo-garnel an Tostal, e-kichen Narbonna, Okitania <ref>P. Héléna, ''Les grottes sépulcrales des Monges, à Narbonne'', Toloza, 1925 ; ''Anthr.'' 1927, pp. 174-7.</ref>. Eun dro-vrec’h olifant a oa e-touez arrebeuri taol-vaen Matarrubilla, e-kichen Sevilla, Bro-Spagn&nbsp;<ref>H. Obermaier, ''El dolmen de Matarrubilla'', war ''Comision des Investigaciones paleontologicas y prehistoricas'', levrig 26, Madrid, 1919 ; ''Anthr.'' 1922, pp. 311-3.</ref>. Ker spisaus-se n’eo ket ar skignidigez, e Kornog Europa, eus an doare maen-prizius a zo bet anvet ''kallaïs'' gant an hendraourien <ref>An ano-se eo an hini a veze roet, en amzer ar Romaned, d’eun doare maen-prizius, heñvel a-walc’h ouz ar maen-turkez, a veze kavet e Karamania hag er C’haokaz. Kemeret eo bet gant hendraourien an XIX{{vet}} kantved da envel ar maen nevez dianav kavadennet ganto en taoliou-maen. E gwirionez, kalaïs ar Romaned, ar maen prizius anvet kalaïs gant ar ragistorourien hag ar maen-turkez a zo tri seurt mein disheñvel.</ref>. Ne vez kavet aniver bras ar paterennou kallaïs nemet e teiar bro hepken : Bro-Wened e Breiz, ar Brovañs en Okitania, ar Portugal en Iberia. Rouez-meurbet ez int e broiou all ar C’hornog ha dianav a-grenn e Kreiz-Europa. E Bro-Wened, er Brovañs hag er Portugal, e vez kavet ar paterennou kallaïs, a-gevret gant paterennou aour stummet-heñvel outo, e beziou o tenna da zibenn nevez-varevez ar maen ha da zerou-kenta oadvez an arem. Ne c’houzer ket a belec’h e veze tennet ar seurt maen. Bez’ ez eus disheñvelderiou e liou ar c’hallaïs kavet en teir bro-se, ha disheñvel eo ivez furm ar paterennou diouz ar broiou. Naouez e vez sellet gant ar ragistorourien skignidigez an doare maen-se evel unan eus an traou o testenia bezañs eur c’henwerz dre vor e Kornog Europa e dibenn nevez-varevez ar maen.<noinclude><references/></noinclude> d0vktwmgzq327x7zu44qmabkehbwgu1 102 67313 210720 210700 2026-11-08T09:39:32Z Aveldro 601 210720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|||81}}</noinclude>''l’étude de la pathologie comparative'', 1930 (''Anthr.'' 1930, pp. 308-11). (86) N’hellomp ket displega amañ dre ar munud kement stumm a vez kavet gant an taoliou-maen hag an hentou-korriganed. Da glevout hiroc’h war gement-se, lenn Déchelette, I, pp. 390-429. (87) Keñveria J. Loth, ''L’omphalos chez les Celtes'', war ''Rev. des Études anciennes'', 1915, pp. 193-206 ; ''Lia Fail ou Pierre de Fal, pierre d’intronisation ou d’épreuve des rois d’Irlande à Tara'', ''id.'' 1917, pp. 35-8. (88) Keñveria J. Loth, ''Fanum et Simulacrum dans la Vie la plus ancienne de Saint Samson, minihi breton et nemed irlandais'', war ''Rev. Archéol.'' 1924, II, pp. 49-63. (89) A-zivout taoliou-maen ar Spagn, lenn ''Anthr.'' 1922, pp. 308-13 ; 1923, p. 407 ; H. Obermaier, ''Die Dolmen Spaniens'', war ''Mitteilungen der Anthropologischen Gesellschaft in Wien'', 1920, pp. 107-32 ; ''Anthr.'' 1923, pp. 580-2. (90) An hendraour suedat Sven Nilsson eo an hini kenta en deus diskouezet an heñvelderiou-se en e levr diwar-benn Kenta annezidi Skandinavia (troet e galleg, 1868). Gwelout ouspenn A. Bertrand, ''Archéologie celtique et gauloise'', eil mouladur reizet ha kresket, 1889, pp. 184-90, danevell ha skeudennou ; ''La Gaule avant les Gaulois'', eil mouladur, 1891, pp. 158-61, danevell ha skeudennou. Keñveria Frederik Whymper, ''Voyages et aventures dans l’Alaska'', troidigez c’hallek, 1871, pp. 207-9, danevell ha skeudenn (mouladur distag diwar ''Le Tour du Monde'', 1869). (91) Komandant D’Ollone, ''Les Derniers Barbares (Chine-Tibet-Mongolie), Mission D’Ollone, 1906-1909'', Paris, 1911, pp. 268-76. (92) Keñveria J. de Morgan, pp. 254-5. (93) Bez’ ez eus, e Kornog Europa, daou rummad taoliou-maen : 1° ar re a zo bet savet da nevez-varevez ar maen — er re-se eo ne vez kavet nemet binviou-maen ; 2° ar re a zo bet savet e-pad oadvez ar c’houevr ha derou-kenta oadvez an arem. (94) M. ha S.-J. Péquart ha Zakariaz ar Rouzig, ''Corpus des signes gravés des monuments mégalithiques du Morbihan'', 1927 ; ''Anthr.'' 1927, pp. 543-4. (95) Gwelout R. Dussaud, ''Civilisations préhelléniques'', pp. 327-413 ; G. Glotz, ''Civilisation égéenne'', pp. 263-332 ; Sir J. G. Frazer, ''Le Rameau d’Or'', troidigez c’hallek gant R. Stiebel ha J. Toutain, teir levrenn, 1903-1911, ''passim'' (dreist-holl an trede levrenn : ''Cultes agraires et sylvestres'') ; ''Adonis, études de religions orientales comparées'', troidigez c’hallek gant Laidly Frazer, 1921, ''passim''. (96) D^{<small>r</small>} Stockis, ''Les pétroglyphes de Gavrinis et leur interprétation'', war ''Anthr.'' 1921, pp. 1-36.<noinclude><references/></noinclude> ofarpko9x0tuadpuptlhh3xi7xldwrn 102 67314 210727 210701 2026-11-08T09:49:39Z Aveldro 601 210727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aveldro" />{{Niv|82||}}</noinclude><nowiki/> <br> (97) Keñveria tatouaduriou an delwennouïgou-pri kavet e Cucuteni, Roumania, Déchelette, I, p. 568, sk. 213. (98) I, pp. 584-603. (99) H. Obermaier, ''El dolmen de Soto (Trigueros, Huelva)'', war ''Boletin de la Sociedad española de Excursiones'', 1924, pp. 1-31 ; ''Anthr.'' 1924, pp. 434-5. (100) Ar pouezusa labour-skrid war ar poent-se eo hini F. Frankowski, ''Estelas discoideas de la Peninsula iberica'', war ''Comision de Investigaciones paleontologicas y prehistoricas'', Niverenn 25, Madrid, 1920 ; ''Anthr.'' 1922, pp. 305-7. (101) Diwar-benn an delwennou-bez o skeudenna brezelidi geltiat, lenn labour-skrid Paol Couissin, ''Le Gaulois de Montdragon'', war ''Rev. Archéol.'' 1923, II, pp. 213-21. (102) En oadvez ar C’haro-erc’h, ehanlec’hiou e-kreiz an douarou, evel mougeviou-annez stêr Vezera, a oa enno, en eur gevred, kregin eus ar mor Kreizdouarek, kregin eus ar mor Bras, ha kregin all, kentvedel ar re-se, bet dastumet e traezegou en Touren hag ar Poatou. En arrebeuri mougeo-annez Thayngen, e-kichen Schaffhouse, Helvetia, e oa fosilennou miokenel a oa bet degaset di eus bannleo Wien (Aostria). Nemet n’heller ket dastum diwar ar c’havadennou-se e vije bet a-benn neuze kenwerz etre ar meuriadou. Hemolc’herien ha pesketaerien nemetken a oa en Europa d’ar c’houlz-se hag ec’hon-meurbet eo an dachennad-douar ergerzet gant ar seurd pobladou. E nevez-varevez ar maen er c’hontrol emañ stag an dud ouz o c’hornad dre al labour-douar. (103) Tud an dilerc’hiadou-kegin na raent ket gant goulard. (104) Olifanted, o tenna d’ar ouenn afrikat a vremañ, o deus padet da veva e Berberia betek amzer an impalaerded roman, E. F. Gautier, ''Le Sahara'', 1923, pp. 50-1. (105) P. Héléna, ''Les grottes sépulcrales des Monges, à Narbonne'', Toloza, 1925 ; ''Anthr.'' 1927, pp. 174-7. (106) H. Obermaier, ''El dolmen de Matarrubilla'', war ''Comision des Investigaciones paleontologicas y prehistoricas'', levrig 26, Madrid, 1919 ; ''Anthr.'' 1922, pp. 311-3. (107) An ano-se eo an hini a veze roet, en amzer ar Romaned, d’eun doare maen-prizius, heñvel a-walc’h ouz ar maen-turkez, a veze kavet e Karamania hag er C’haokaz. Kemeret eo bet gant hendraourien an XIX{{vet}} kantved da envel ar maen nevez dianav kavadennet ganto en taoliou-maen. E gwirionez, kalaïs ar Romaned, ar maen prizius anvet kalaïs gant ar ragistorourien hag ar maen-turkez a zo tri seurt mein disheñvel. (108) Montelius-Reinach, p. 29 ; Déchelette, I, pp. 425, 595-601, 619-30 ; R. Dussaud, p. 282. (109) A-zivout merdeadennou Poluneziz, lenn levriou A. de Quatrefages, ''Les Polynésiens et leurs migrations'', 1866 ; ''{{Tired|Hom|mes}}''<noinclude><references/></noinclude> 8dmbgecjper8kufsv60n7qcff3tvxrt