Wikipedia bxrwiki https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%8E%D1%83%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Меди Тусхай Хэлэлсэхэ Хэрэглэгшэ Хэрэглэгшые хэлэлсэхэ Википеэди Википеэди тухай хэлэлсэхэ Файл Файл хэлэлсэхэ MediaWiki MediaWiki хэлэлсэхэ Загбар Загбар хэлэлсэхэ Туһаламжа Туһаламжа хэлэлсэл Категори Категори хэлэлсэхэ TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 4343 74616 73460 2026-05-08T00:37:02Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74616 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс һуурин |name = Улаан Баатар |official_name = |other_name = |native_name = Улаанбаатар |native_name_lang = mn |nickname = <center>УБ, Нийслэл, Хот</center> |settlement_type = [[Монголой аймагнууд|Муниципалитет]]<!--such as Town, Village, City, Borough etc.--> |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = |image_skyline = UlaanBaatar-2009.jpg |imagesize = 300px |image_caption = Улаан Баатар хото |image_flag = Flag of Ulaanbaatar, Mongolia.svg |flag_size = 150px |image_seal = |seal_size = |image_shield = Ulanbataar.svg |shield_size = 100px |image_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=8|frame-lat=47.90|frame-long=107.05}} |pushpin_map = Mongolia |pushpin_map_caption= |pushpin_relief = 1 |subdivision_type = Улас |subdivision_name = [[Монгол]] |subdivision_type1 = |subdivision_name1 = |governing_body = Эрхэтэн' </br>Ниислэл Хотоной Хуралай Түлөөлэгшэд |leader_title = Ниислэл Хотоной губернатор ба Улаан Баатарай хотын дарга |leader_name = [[Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар]] ([[Монголой Арадай Нам|МАН]])<ref>{{cite news |last1=Sh |first1=Chimeg |title=Шинэ хотын даргад боломж, хариуцлагыг нь үүрүүл! |url=https://news.mn/r/2364501/ |agency=News.mn |date=2020-10-26 |accessdate=2021-06-12 |archivedate=2023-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230406215335/https://news.mn/r/2364501/ }}</ref> |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = Үргөө байгуулагдаһан |established_date = 1639 |established_title2 = Ехэ Хүреэ болоһон |established_date2 = 1709 |established_title3 = Мүнөөнэй байдаг газар |established_date3 = 1778 |established_title4 = Ниислэл Хүреэ болоһон |established_date4 = 1911 |established_title5 = Улаан Баатар болоһон |established_date5 = 1924 |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 4704.4 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = 1816.3 |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |population_as_of = 2020 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 1,466,125<ref name="1212.mn">{{cite web |url=https://www.1212.mn/BookLibraryDownload.ashx?url=Ulaanbaatar_XAOCT_Negdsen_dun.pdf&ln=Mn |title=Хүн ам, орон сууцны 2020 оны улсын ээлжит тооллого - Нийслэлийн нэгсэн дүн |publisher=1212.mn |access-date=2021-04-24}}</ref> |population_density_km2 = 311 |population_density_sq_mi = 807 |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |blank_name_sec1 = [[Human Development Index|HDI]] (2018) |blank_info_sec1 = 0.810<ref>{{cite web |last1=Sub-national HDI |title=Area Database – Global Data Lab |url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/MNG/?levels=1%2B4&interpolation=0&extrapolation=0&nearest_real=0&years=2018 |website=hdi.globaldatalab.org |language=en}}</ref> – <span style="color:#090;">маша үндэр</span> |timezone = H |utc_offset = +08:00 |coordinates = {{coord|47|55|13|N|106|55|02|E|region:MN|display=it}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 1350 |elevation_ft = 4429 |postal_code_type = Почтын индекс |postal_code = 210 xxx |blank1_name_sec1 = Уласай дугаар |blank1_info_sec1 = УБ, УН |blank2_name_sec1 = [[ISO 3166-2]] |blank2_info_sec1 = MN-1 |website = {{URL|http://www.ulaanbaatar.mn/}} }} '''Улаан Баатар''' ([[Монгол хэлэн|монг.]] ''Улаанбаатар'') — [[Монгол Улас]]ай ниислэл хото. Улаанбаатар хото Монголой түб хэһэгтэ, урданай Алтан хонхорто, мүнөө Туул-Сэлби голой хонхорто, далайн нюрууһаа 1300-1350 метр үндэртэ оршодог, Богдохаан, Сонгинохайрхан, Шэнгэлтэй ба Баянзүрхэн гэжэ дүрбэн хада уулануудаар хүреэлэгдэнхэй. 4 704,4 км² талмайтай. 1693 он соо Шэрээтэ сагаан нуурта Үндэр Гэгээниие залажа ордон үргөө босоhон сагhаа эхилэн ниислэл хотой түүхые тоолоно. 1778 он соо газарhаа нүүлэгүй тогтобо. Урид сагта шажан, худалдаанай түб байhан бол 1911 онhоо уласай ниислэл хото боложо, ХХ зуунда үндэр барилганууд баригдажа, үйлэдбэрилэл эхилээ. Улаанбаатар хото хадаа МУ-ай улас түрэ, эдэй засаг, эрдэм болбосоролой түб ха юм. == Нэр == 1639 он соо Шэрээтэ сагаан нуурай газар Занабазарийе бурханай шажанай богдо гэжэ үргэмжилжэ ордон үргөө бариhан сагhаа томо болсоор Улаанбаатар хото болоо. Түүхэн соо олон нэрые солиhон байна. 1639 онhоо Үргөө (ᠥᠷᠭᠦᠭᠡ), 1651 онhоо Номой хүреэн (ᠨᠣᠮ ᠤᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠨ), 1706 онhоо Ехэ хүреэн (ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠨ), 1912 онhоо Ниислэл хүреэн (ᠨᠡᠶᠢᠰᠯᠡᠯ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠨ) гэжэ байгаад 1924 онhоо мүнөөдэр хүртэр Улаан Баатар (ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ) гэжэ нэрлэжэ байна. 20-р зуунай эхин соо Богдой хүрээ, Да хүрээ, Хүреэн гэжэ ойлгодог байhан шэнги одоо УБ, Ниислэл гэжэ бэшэхэ, Хото гэжэ хөөрэлдэхэдэ тодорхой мэдэдэг болжээ.  === Гадаада орон соо === Европо зүгэй хэлэн соо түрүүшын удаа Урга ''(Urga)'' гэжэ байhан бол одоо Улан-Батор ''(Ulan Bator)'' гэхэ маягаар галиглажа нэрлэн байна. Һүүлын үедэ ''Ulaanbaatar'' гэжэ нэрлэжэ байна. ==Түүхэ== Монголой нюуса товчоогой мэдээсэһээр, «XII зуун жэлэй хоёрдохи хахадта Хэрэйдүүдэй ударидагша Тоорил хаанай гэр Туул хара бутаг гэжэ газарта оршодог байгаа» гэжэ шэнжэлэгшэдэй тоосоогоор мүнөөнэй хонхорто Улаанбаатар оршодог. Агууехэ Монголой эзэнтэ гүрэнэй түрүүшын ниислэл Хархорум Орхон голой хонхорто баригдажа, Юань уласай һандарһанай һүүлдэ Миниин добтололгоһоо хоёр дахин шатаһан. Тэрээнһээ хойшо монголшууд үнинэй нүүдэлшэ, нүүдэлшэ болоод, хото бодхоохоёо оролдонгүй, гэртээ, хари гүрэндэ дайлалдаа. Тэрэнэй үрэ дүндэ монголшуудай хото нютагуудые бариха ажаябуулга һэргэжэ, түрүүшын Абтай Зайн хаан Хар Хорумой захада Эрдэнэ дасан бодхообо. Түшээт хаан Гомбодоржиин хүбүүн Занабазар 1639 ондо түрүүшын Богд Жавзандамбын ноён гэжэ хүндэлэгдэһэн, 1639 ондо Ехэ Монголой хормойдо Ширээт Сагаан нуурай эрьедэ, Доодо Монголой хада уулануудай ара талада мүнөө үеын Уворхангай аймагай Бурд Сүмын дэбисхэр, хожомынь «Шара бүһын хото» гэжэ алдаршаһан, мүнөөнэй һуури болоһон юм. 1639—1778 онуудай хоорондо Орхон, Тамир, Туул голой хонхорнуудаар 28 дахин нүүжэ ябаһанай удаа энэ бүлэ 1778 ондо мүнөө байһан газартаа түбхинэжэ, Их Хрэмэ гэжэ нэрэтэй болоһон юм. Иигэжэ Эрдэнэ зуун дасанай досоо мүнхэ галтай Баруун байшан гаргажа, Занабазарай байшантай нэгэдэжэ, Ширээ Сагаан нуур абаашагдаа. Баруун байшан гүрэнэй гал гуламтын һүлдэ тэмдэг байгаа. Гүрэнэй болон шажанай гол үнэтэ зүйлнүүдые нэгэдхэжэ, ниислэл байгуулагдаһан гэжэ үзэдэг. 1756 ондо түрүүшын «Цаниг» гэһэн шажанай һургуули байгуулагдажа, 1786 онһоо хойшо Сэцэн хаан, Түшээт хаан хоёр Манж Амбандта можо ударидажа байгаа. 1780—1870 онуудай хоорондо 70 гаран тогтомол дугангууд, дасангууд баригдаһан, илангаяа мүнөөнэй Гандантэченлин дасан 1809 ондо, Дамбадаржаалин дасан. 1861 ондо Ородой консулын газар байгуулагдаа. Хүрэйн хүн зон олошоржо, 1910 ондо 50 мянга гаран хүрэбэ == Зүүлтэ == <references /> == Холбооһон == * [http://www.infomongolia.com/ct/ci/208/137/Ulaanbaatar%20General%20Information/ Ulaanbaatar] General Information about Ulan-Bator, Up-to-date {{en icon}} * [http://map.gogo.mn/en/ Digital map of Ulan Bator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916172821/http://map.gogo.mn/en/ |date=2008-09-16 }} yurt districts including {{en icon}} * [http://www.iras.ucalgary.ca/~volk/sylvia/Pozdneyev.htm «Urga or Da Khuree»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051124235219/http://www.iras.ucalgary.ca/~volk/sylvia/Pozdneyev.htm |date=2005-11-24 }} from A. M. Pozdneyev’s ''Mongolia and the Mongols'' * [http://ulaanbaatar.mn Ulaanbaatar.mn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120806195622/http://ulaanbaatar.mn/ |date=2012-08-06 }} — Улаанбаатар хотын албан ёсны вэбсайт * [http://www.citycouncil.mn/ Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509103300/https://citycouncil.mn/ |date=2021-05-09 }} — албан ёсны сайт * [http://www.mayor.mn/ Хотын дарга] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130118133949/http://mayor.mn/ |date=2013-01-18 }} — албан ёсны сайт ;Бусад * [http://map.gogo.mn/ Улаанбаатар хотын газрын зураг] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920001144/http://map.gogo.mn/ |date=2012-09-20 }} {{commons|Ulan Bator|Улаан Баатар}} [[Категори:Улаан Баатар]] [[Категори:Азиин ниислэлнүүд]] [[Категори:1639 ондо үүдхэн байгуулагдаhан һуурин]] th9t056tvj7mp0ktnuxckx3xb8nxztt 0 4664 74615 73433 2026-05-07T22:37:41Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74615 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс улас | common_name = Нэгэдэһэн Хаанта Улас | conventional_long_name = Ехэ Британиин ба Хойто Ирландын </br>Нэгэдэһэн Хаанта Улас | image_flag = Flag of the United Kingdom.svg | image_coat = Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg | flag_type = [[Нэгэдэһэн Хаанта Уласай Туг|Туг]] | symbol_type = [[Нэгэдэһэн Хаанта Уласай Хаанай Һүлдэ|Һүлдэ]] | alt_flag = A flag composed of a red cross edged in white and superimposed on a red saltire, also edged in white, superimposed on a white saltire on a blue background | other_symbol = [[File:Royal Coat of Arms of the United Kingdom (Scotland).svg|x100px]] | other_symbol_type = [[Шотландын Хаанай Һүлдэ#Мүнөөнэй ашаглалга|Шотландын Хаанай Һүлдэ]]: | national_anthem = "[[God Save the Queen]]" <br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]</div> | image_map = File:Europe-UK (orthographic projection).svg | map_caption = {{map_caption|countryprefix=|location_color=тодо ногоон|region=Европо|region_color=тодо боро}} | capital = [[Лондон]] | coordinates = {{coord|51|30|N|0|7|W|type:city}} | largest_city = capital | languages_type = Албан хэлэн<br /> {{nobold|ба үндэһэнэй хэлэн}} | languages = [[Англи хэлэн|Англи]]<!--Note: Just English, don't add "British English"--> | languages2_type = Нютагай ба </br>Үсөөнхиин </br>хэлэнүүд | languages2 = [[Скотс хэлэн|Скотс]]{{·}}[[Ольстерэй Скотс диалект|Ольстер Скотс]]{{·}}</br>[[Уэльс хэлэн|Уэльс]]{{·}}[[Корн хэлэн|Корн]]{{·}}[[Ирланд хэлэн|Ирланд]]{{·}}</br>[[Шотланд кельт хэлэн|Шотланд Кельт]]{{·}}</br>[[Британиин Дохёоной Хэлэн|Дохёоной Хэлэн]] | ethnic_groups = 87.1% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Сагаан хүнүүд|Сагаан]]</br>7.0% [[Британиин Ази хүнүүд|Ази]]</br>3.0% [[Хара Британишууд|Хара]]</br>2.0% [[Холимог (Нэгэдэһэн Хаанта Уласай этническын категори)|Холимог]]</br>0.9% Бусад | ethnic_groups_year = [[2011 оной Нэгэдэһэн Хаанта Уласай хүн зоной бэшэлгэ|2011]] | religion = <!-- direct figures from ReligionUNdata reference -->{{Unbulleted list|item_style=white-space:nowrap; |{{#expr:(37583962/63182178)*100 round 1}}% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Христосой шажан|Христос]] |{{#expr:(16221509/63182178)*100 round 1}}% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Шажангүйн үзэл|Шажангүй]] |{{#expr:(2786635/63182178)*100 round 1}}% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Лалын шажан|Лалын]] |{{#expr:(835418/63182178)*100 round 1}}% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Индуизм|Индуизм]] |{{#expr:(432429/63182178)*100 round 1}}% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Сикх шажан|Сикх]] |{{#expr:(269568/63182178)*100 round 1}}% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Иудаизм|Иудаизм]] |{{#expr:(261584/63182178)*100 round 1}}% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Буддын шажан|Буддизм]] |{{#expr:(262750/63182178)*100 round 1}}% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Шажан|Бусад]] |{{#expr:(4528323/63182178)*100 round 1}}% Харюулагүй }} | religion_year = [[2011 оной Нэгэдэһэн Хаанта Уласай хүн зоной бэшэлгэ|2011]]<ref name="ReligionUNdata">{{Cite web|title=UNdata {{!}} record view {{!}} Population by religion, sex and urban/rural residence|url=http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode:28;countryCode:826&c=2,3,6,8,10,12,14,15,16&s=_countryEnglishNameOrderBy:asc,refYear:desc,areaCode:asc&v=1|access-date=13 October 2018|website=data.un.org}}</ref><ref name="Philby">{{Cite news|last=Philby|first=Charlotte|date=12 December 2012|title=Less religious and more ethnically diverse: Census reveals a picture of Britain today|work=[[The Independent]]|location=London|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/less-religious-and-more-ethnically-diverse-census-reveals-a-picture-of-britain-today-8406506.html}}</ref> | p1 = Ехэ Британиин ба Ирландын Нэгэдэһэн Хаанта Улас{{!}}Ехэ Британиин ба Хойто Ирландын</br>Нэгэдэһэн Хаанта Улас | demonym = [[Британишууд]] | membership = [[Англи]] </br>[[Шотланд]] </br>[[Уэльс]] </br>[[Хойто Ирланд]] | membership_type = Оролсоһон </br>уласууд | government_type = [[Нэгэдэһэн улас|Нэгэдэһэн]]<br />[[Үндэһэн хуулита хаанта засагта улас|үндэһэн хуулита </br>хаанта улас]] | leader_title1 = [[Нэгэдэһэн Хаанта Уласай Монархи|Монарх]] | leader_name1 = [[III Чарльз]] | leader_title2 = [[Нэгэдэһэн Хаанта Уласай Юрэнхы Сайд|Юрэнхы Сайд]] | leader_name2 = [[Кир Стармер]] | legislature = [[Нэгэдэһэн Хаанта Уласай Парламент|Парламент]] | upper_house = [[Лордын танхим]] | lower_house = [[Нэгэдэһэн Хаанта Уласай Ниитын танхим|Ниитын танхим]] | sovereignty_type = [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас Байгуулгын Түүхэ|Түүхэ]] | established_event1 = [[Уэльс дэхи Хуулиин Актууд|Уэльсын Хуулиин </br>Актууд]] | established_date1 = 1535 ба 1542 | established_event2 = [[Титимнүүдэй Холбоон|Титимнүүдэй </br>Холбоон]] | established_date2 = 3 һарын 24, 1603 | established_event3 = [[1707 оной Холбооной Акт|Англи ба Шотландын </br>Холбооной Актууд]] | established_date3 = 5 һарын 1, 1707 | established_event4 = [[1800 оной Холбооной Акт|Ехэ Британи </br>ба Ирландын </br>Холбооной Акт]] | established_date4 = 1 һарын 1, 1801 | established_event5 = [[Ирландын Сүлөөтэ Уласай Үндэһэн Хуулиин Акт|Ирландын Сүлөөтэ </br>Уласай Үндэһэн </br>Хуулиин Акт]] | established_date5 = 12 һарын 5, 1922 | area_km2 = 242495 | area_footnote = <ref>{{Cite report|year=2012|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf|publisher=United Nations Statistics Division|access-date=9 August 2015}}</ref> | area_rank = 78 | area_sq_mi = 93628 | percent_water = 1.51 (2015)<ref>{{Cite web|title=Surface water and surface water change|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)}}</ref> | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} 67,081,000<ref name="pop_estimate">{{Cite web|title=Office for National Statistics|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/|website=ons.gov.uk}}</ref> | population_census = 63,182,178<ref name="pop_census">{{Cite web|title=2011 UK censuses|url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html|access-date=17 December 2012|publisher=Office for National Statistics|accessdate=12 November 2013|archivedate=31 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160131125807/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html}}</ref> | population_estimate_year = 2020 | population_estimate_rank = 21 | population_census_year = 2011 | population_census_rank = 22 | population_density_km2 = 270.7 | population_density_sq_mi = 701.2 | population_density_rank = | GDP_PPP = {{increase}} $3.276&nbsp;ехэ наяд<ref name="IMFWEOUK">{{Cite web|date=October 2021|title=World Economic Outlook database: April 2021|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=112,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPRPPPPC,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2021&ey=2021&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|publisher=[[International Monetary Fund]]}}</ref> | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = 10 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $48,693<ref name="IMFWEOUK" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 28 | GDP_nominal = {{increase}} $3.108&nbsp;ехэ наяд<ref name="IMFWEOUK" /> | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_rank = 5 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $46,200<ref name="IMFWEOUK" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 22 | Gini = 36.6 | Gini_year = 2019 | Gini_change = increase | Gini_ref = <ref>{{cite web|title=Inequality - Income inequality|url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm|website=us.oecd.org|publisher=[[OECD]]|access-date=25 July 2021}}</ref> | Gini_rank = 33 | HDI = 0.932<!--number only--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web|date=15 December 2020|title=Human Development Report 2020|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=15 December 2020|publisher=[[United Nations Development Programme]]}}</ref> | HDI_rank = 13 | currency = [[Фунт &nbsp;стерлинг]] | currency_code = GBP | utc_offset = {{sp}} | time_zone = [[Гринвичэй Дундажа Саг|Гринвичэй </br>Дундажа Саг]], [[Баруун Европын Саг|WET]] | utc_offset_DST = +1 | time_zone_DST = [[Британиин Зунай Саг|Британиин </br>Зунай Саг]], [[Баруун Европын Зунай Саг|WEST]] | DST_note = {{efn|Also in observed by the [[Crown dependencies]], and in the two British Overseas Territories of [[Gibraltar]] and [[Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]] (though in the latter, without daylight saving time). For further information, see [[Time in the United Kingdom#British territories]].}} | date_format = {{abbr|dd|day}}/{{abbr|mm|month}}/{{abbr|yyyy|year}}<br />{{abbr|yyyy|year}}-{{abbr|mm|month}}-{{abbr|dd|day}}&nbsp;([[Anno Domini|AD]]) | electricity = [[Сетиин напряжени улас уласаар|230 В–50 Гц]] | drives_on = зүүн{{efn|Except two overseas territories: [[Gibraltar]] and the [[British Indian Ocean Territory]].}} | calling_code = [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Телефоной номер|+44]]{{efn|[[Telephone numbers in the United Kingdom#Telephone numbers in Overseas Territories|Excludes most overseas territories]].}} | cctld = [[.uk]]{{efn|The [[.gb]] domain is also reserved for the UK, but has been little used.}} | flag_p1 = Flag of the United Kingdom.svg | today = }} '''Ехэ Бритаани''' (''Great Britain'') али '''Ехэ Бритааниин болон Хойто Ирландын Холбооной Хаан Улас''' (''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'') — баруун [[Европо|Европын]] аралай [[улас]] юм. Газар нютагань [[Ехэ Британи арал]], [[Ирланд арал]]ай зүүн хойто хэһэг, бусад жижиг аралуудһаа тогтоно. [[Хойто Ирланд]] дангаараа өөр уластай газараар хилэлэдэг. Энэ хилые эһэн тоособол Ехэ Британиинь [[Атлантын далай]], [[Хойто тэнгис]], [[Ла-Маншай хоолой]], [[Ирландын тэнгис|Ирландын тэнгисээр]] хүрээлэгдэнэ. Хамагай томо арал болохо Ехэ Британиинь [[Ла-Маншай хонгил]]ой авто замаар [[Франци]]тай холбогдодог. Нэгэдэһэн Хаанта Улас [[Англи]], [[Шотланд]], [[Уэльс]], [[Хойто Ирланд]] гэһэн 4 уласаар бүрдэһэн нэгэдэһэн улас юм. Энэ улас парламентай системээр ударидуулдаг болон засагай газар ниислэл [[Лондон]]до оршодог. Мүн [[Үндэһэн хуулида хаанта засагта улас]] болон түрын тэргүүн Хатан хаан [[II Елизавета|II Элизабет]] юм. [[Һубагай аралууд]] болон [[Мэн арал]]һаа тогтоһон [[Титэмэй газарууд]] (''Crown Dependencies'') албан ёһоор уласай эзэмшил болобошье Нэгэдэһэн Хаанта Уласай хэһэг бэшэ, харин түүнтэй холбоо үүһэгэдэг. Нэгэдэһэн Хаанта Улас хуушин Британиин эзэнтэ гүрэнэй хэһэгүүд байһан, 14 гадаад харъяата газартай. [[Британиин эзэнтэ гүрэн]] дэлхэйн хуурай газарай бараг дүрбэнэй нэгые эзэлжэ, түүхэндэхэ хамагай томо [[эзэнтэ гүрэн]] байжаа. Энэ гүрэнһээ шууд шалтгаалжа [[Канада]], [[Австрали]], [[Шэнэ Зеланд]], [[Энэдхэг]], [[Пакистан]], [[Урда Африка]], [[Сингапур]], [[Шри Ланка]], [[АНУ]] гэхэ мэтэ уласуудта Британиинь ехэд нүлөөлжэ, нүлөөлэл тэдэгээрэй хэлэн, соёл уралага зэргэдэ ажиглагдана. Хатан хаан II Елизавета [[Үндэһэтэнүүдэй Хамтын Нүхэрлэл]]эй (''Commonwealth of Nations'') тэргүүн хэбээр үлдэһэн болон гишүүн оронуудай [[түрын тэргүүн]] юм. Нэгэдэһэн Хаанта Улас үндэр хүгжэлтэй орон болон [[эдэй засаг]] дэлхэйдэ зургаад (худалдан абаха шадбарай паритетаар тоосоһон [[ҮНБ]]) эсэбэл табда (номиналь ҮНБ) ороно. 19 ба 20-р зуунай эхэн үедэ дэлхэйн хамагай хүсэрхэг гүрэн байһан болобошье [[дэлхэйн хоёрдугаар дайн]], 20-р зуунай һүүлэ үедэ тохёолдоһон эзэнтэ гүрэнэйхэнь задарал зэргэһээ шалгаалжа дэлхэйн ажал хэрэгтэ тэргүүлэгшэ байр һууритай оролсохо ябадал багаһашаа. Гэлээшье гэһэн [[эдэй засаг]], [[соёл урлага]], [[сэрэг арми]], [[улас түрэ|улас түрын]] нүлөөнь ехэ болон ядерно зэбсэгтэй орон юм. Нэгэдэһэн Хаанта Уласай сэрэг, хамгаалалтанда зарсуулха мүнгэнэй хэмжээнь дэлхэйдэ хоёрто эсэбэл гурбада (тоосоолхо аргаһаа шалтгаална) ороно. [[НҮБ]]-ын [[НҮБ-ын аюулгүйн зүблэл|аюулгүйн зүблэл]]эй байнгын гишүүн болон [[Европын холбоо]], [[Ехэ Найман]], [[НАТО]], [[Дэлхэйн худалдаанай байгуулалга]], [[Үндэһэтэнүүдэй Хамтын Нүхэрлэл]] зэргэ байгуулгануудай гэшүүн мүн. === Канал & радио === Канау луд ов Вообще. Енайто канал ну удавэһэг ничего 304944 канал Ехэ Британи & Ирландцы. 304941 радио Ехэ Британи & Ирландцы. вариант твоэ насһаауухдд. Если не будет дождя енота арал. Есть вариант коаһ. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} {{G8}} {{Европо}} {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Ехэ Британи|*]] [[Категори:Европын уласууд]] d5l3ag6519i7blf2phik5yz1g8ntm6c 0 7237 74619 73903 2026-05-08T05:56:06Z Ffheekffheek 16898 74619 wikitext text/x-wiki {{Хиид | img = Ivolga.jpg | img_size = 300 | img_capt = [[Этигэлэй Дашадоржо|Этигэл Хамбын]] сүмэ | native_name = དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཁོར | name = Түгэс Баясхалантай Үлзы Номой Хүрдын Хиид |denomination = [[Гэлүг]] |founded = 1945 |founder = [[Дармын Лубсан Нима]] |abbot = [[Аюшын Дамба]] |address = |coordinates = {{Coord|51|45|30|N|107|12|12|E||display=}} |country = {{flag|Буряад}} }} '''Түгэс Баясхалантай Үлзы Номой Хүрдын Хиид''' ({{lang-bod|དགའ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་འཁོར}}) гү, али '''Эбилгын дасан''' — томо сүмэ хиидэй согсолбор, [[Ородой Бурханай шажанай уламжалалта бүлгэм]]эй түб, хамагай томо [[Буряад орон|Буряад ороной]] Буддын шажанай бүлгэм, [[түүхын]], [[уран барилга|уран барилгын]] дурсагал<ref>[http://www.minkultrb.ru/files/documents/OKN%20Ivolginskiy%20r-n.doc Список памятников истории и архитектуры Иволгинского района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140415104019/http://www.minkultrb.ru/files/documents/OKN%20Ivolginskiy%20r-n.doc |date=2014-04-15 }} Бүгэдэ Найрамдаха Буряад Уласай соёлой яам</ref>. [[Бүгэдэ Найрамдаха Буряад Улас]]ай [[Дээдэ Эбилгэ]] һуурида байрладаг. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} [[Категори:Дасангууд]] 7pogz9j26voj0fadmova3jy98eymi53 0 7629 74614 71912 2026-05-07T22:29:40Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74614 wikitext text/x-wiki [[Файл:El Beso (Pinacoteca de Brera, Milán, 1859).jpg|мини|''[[Үндэлтэ]]'', [[Франческо Хайес]], 1859]] '''Хайра дуран''' гэжэ хэн нэгэндэ маша хүсэтэй татагдажа бай [[мэдэрэмжэ]]<ref>[http://www.ozhegov.ru/slovo/21805.html Любовь] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102042606/http://www.ozhegov.ru/slovo/21805.html |date=2012-11-02 }} // Толковый словарь Ожегова ([http://lib.ru/DIC/OZHEGOW/ozhegow_e_l.txt копия])</ref><ref name="BSE1">''[[Аверинцев, Сергей Сергеевич|Аверинцев С. С.]], [[Спиркин, Александр Георгиевич|Спиркин А. Г.]]'' [http://bse.sci-lib.com/article071981.html Любовь] // [[БСЭ]]</ref><ref>Love // [[Oxford English Dictionary]]. — [[Oxford University Press]], 2008</ref><ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/love Love] // Merriam-Webster Dictionary</ref>, үүнһээ улбаалан гаража бай сэдьхэл хүдэлэлые хэлэнэ. Дуран гэдэг үгые маша олон улас үндэһэтэн, [[шажан]]ай номдо янза янзаар тайлбарилһан байдаг. [[Эртэнэй Грек]], [[Хитад]], [[Япон]], эсэбэл [[лалын шажан]], [[энэдхэгэй шажан]], [[Буддын шажан]], [[Христосой шажан]]да хайра дурые хэд хэдэн бүлэгтэ хубаажа ангилаад тус бүридэнь тайлбарилһан байдаг. Энэ бүгэдэһээ хүн хүнээ дураха дурые онсолжо хэлэбэл, [[гэр бүлэ]] ([[аба]], [[эжи]], [[аха дүү]]нэр), найза нүхэд, хосуудын гэжэ байжа болоно. Хайра бол олон янза. Энэ бүгэдэһээ бидэ эгэлгүй зүйлые оложо абадаг. Хайратай хүнээ аза жаргалтай байхые харахань хайралжа бай хүнэй аза жаргал болодог. [[Европо]]до улаан зүрхые дуранай бэлгэдэл болгодог. Энэ мүнөөе хүрэтэр бүхы дэлхэйн [[хүн түрэлхитэн]]эй хайрын бэлэгдэл болоһоор ерэһэн. Хүндэ дүрбэн һараһаа үлүү хугасаанда һайн байхань түүндэ хайратай болоһоной шэнжэ. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == {{commonscat|Love}} * {{SEP|http://plato.stanford.edu/entries/love/ || Bennett Helm}} * {{IEP|http://www.iep.utm.edu/l/love.htm|Philosophy of Love|Alexander Moseley}} * Denis de Rougemont: [http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist/uvaBook/tei/DicHist3.xml;chunk.id=dv3-13;toc.depth=1;toc.id=dv3-13;brand=default Love]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, in: [[Dictionary of the History of Ideas]] {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Сэдьхэл зүй]] 69n3j7fzriteqjyryj1hm2fb8lfwgil 0 7745 74617 74209 2026-05-08T00:57:56Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74617 wikitext text/x-wiki [[Файл:Etchedwafer.jpg|мини|Хахад дамжуулагша ''вафер'' — микросхемэтэй монокристаллтай [[сахюур]] диск]] '''Хахад дамжуулагша''' ({{mongolUnicode|ᠬᠠᠭᠠᠰ ᠳᠠᠮᠵᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠴᠢ|h}}; ХД тэмдэглэгдэһэн) — [[сахилгаан гүйдэл]] һайн дамжуулдаг дамжуулагша ба сахилгаан дамжуулдаггүй тусгаарлагша хоёрой дундаха һаармаг шэнжэ шанарые үзүүлдэг материал юм. Хахад дамжуулагшын [[сахилгаан]] дамжуулха шадабаринь оршоной сахилгаан орон болон дулаанай хэмһээ шалтагаалжа өөршэлэгдэжэ байдаг. Энэ хомор шэнжэ шанарынь мүнөөнэй сахилгаан түхеэрэмжэдэ шухала хэрэгсээтэй болоод [[диод]], [[транзистор]] зэргэ [[электроникэ|электроникын]] һуури элемэнтнүүдынь үүн дээрэ үндэһэлэгдэһэн болоно.<ref>{{книга|автор=Н. С. Зефиров (гл. ред.).|заглавие=Химическая энциклопедия|место=Москва|издательство=Большая Российская Энциклопедия|год=1995|том=4|страницы=55|страниц=639|isbn=5-85270-092-4|тираж=20&nbsp;000}}</ref> [[Металл]] дамжуулагшада электронэй урасхал дангаараа сахилгаан дамжалжуулдаг бол, хахад дамжуулагшын хубида элелектронһоо гадна эергэ сэнэгтэй "нүхэн"эй урасхалшье гэһэн сахилгаан дамжуулалтанда оролсоно. Нүхэниинь электронтой адли бэетэ зүйл бэшэ юм. Юрэнхыдөө бол хаа нэгэ газарһаа электрон ниидэн одоход орондонь үлэхэ эергэ сэнэгтэй хооһон орон зайе нүхэн гэжэ хэлэжэ байгаа юм. Нүхэниинь электронтой адли, хахад дамжуулагша дундуур сүлөөтэй хүдэлхэ боломжотой тула нүхэнэй урасхалынь эергэ сэнэгтэй сахилгаан урасхалые бии болгоно. Хахад дамжуулагшын гол [[түүхэй эд]]ынь [[сахюур]] ба түүнһээ гадна [[германи]] болон бусад олон түрэлэй ниилмэл материалнуудаар хэгдэдэг. == Хахад дамжуулагша доторхи сахилгаан гүйдэл == {{Сахилгаан суранзан}} #Хахад дамжуулагшын бүтэcэ, өөрын [[сахилгаан дамжуулал|дамжуулал]] #Холисото хахад дамжуулал #Электрон нүхэнэй шэлжэлтэ #Хахад дамжуулагша диодые хэрэглэхэ Сахилгаан дамжуулалай хубида дамжуулагша, хүндырүүлэгшэ хоёрой забаһариин байра эзэлдэг бодосые хахад дамжуулагша гэжэ ангилдаг. Байгаалида хахад дамжуулагша ехэ элбэг, газарай хүрһэндэ оршохо бүхы бодосой дэлэнхинь хахад дамжуулагша байдаг. [[Сахюур]], [[селен]]иинь хахад дамжуулагшада ороно. Хахад дамжуулагшын [[сахилгаан дамжуулал]]ынь [[температура]]һаа онсогой хамаардаг шэнжэ шанараараа металлһаа илгаатай. Хахад дамжуулагшын температура нэмэгдэхэд эсэргүүсэл огсом бууржа сахилгаан дамжуулалынь металлайхатай ойролсоо болодог. Харин бага температурата бараг хүндырүүлэгшэ болодог. [[Германи (хими)|Германи]] бол 4 валентатай элемент. Түүнэй атом гадна бүрхөөл дотороо, сүмтэйгээ туйлын һула холбоотой 4 элекронтой. Хүршэ зэргэлдээ оршохо 2 атом хоорондоо хос элекроноор харилсан үйлэшэлнэ. Энэниие [[хос электронто холбооһон|хос электронто (ковалент) холбооһон]] гэнэ. Уг холбооһон үүдэхэд атом бүридэ нэгэ электрон оролсоно. Үгэхэ хос электрон холбооһон тасархад һула электрон үүдэнэ. Халааха гэрэлээр үйлэшэлүүлхэ зэргэдэ хахад дамжуулагшын валентын электронуудай [[кинетик энерги]] нэмэгдэжэ, электроной холбооһон таһаржа валентын зарим, электрон һула болоно. Һула элэктроной байранда түүнтэй тэнсүү <math>(+)</math> сэнэгтэй нүхэн үлдэнэ. Энэниие [[сахилгаан орон]]до оруулбал электрон, нүхэн харилсан эсэргүү шэглэлдэ хүдэлнэ. Энэниие хахад дамжуулагша доторхи [[сахилгаан гүйдэл]] гэнэ. Сэбэр хахад дамжуулагша доторхи электрон, нүхэнэй тоотой тэнсүү. Иимэдэ хахад дамжуулагшань электрон нүхэн гэһэн хоёр сэнэгтэй. Сэбэр хахад дамжуулагшын сахилгаан дамжуулалые түүниин [[өөрын дамжуулал]] (индукци) гэнэ. === Холисон дамжуулал === {{Multiple image|align=right|direction=vertical|width=230 |image1=N type semiconductor.png |alt1=refer to caption |caption1=n-маягын хахад дамжуулагша |image2=P type semiconductor.png |alt2=Map of temperature changes across the world |caption2=p-маягын хахад дамжуулагша }} Сэбэр хахад дамжуулагшын электрон нүхэнэй тоо сөөхэн байдаг ушар дамжуулал муутай байдаг. Гэбэш холисо нэмэгдэхэд дамжуулалынь сайжардаг онсолготой. Хэрбэ хахад дамжуулагша бодосто, түүнһээ олон валентатай элементые холибол валентын дутуу электроной уламһаа сүлөөтэ электроной тоо, ехэдшье электрон дамжуулал замхарна. Иимэ холисые донор холисо гэдэг. Донор холисотой хахад дамжуулагшые '''n-маягай хахад дамжуулагша''' гэдэг. Хэрбэ хахад дамжуулагшые бодосто түүнһээ сөөн валленттай элементые холибол валлентын дутуу электроной уламһаа сүлөөтэ нүхэнэй тоо ехэджэ нүхэн дамжуулал зонхилно. Иимэ холисые акцентор холисо гэнэ. Акцентор холисотой хахад дамжуулагшые '''р-маягай хахад дамжуулагша''' гэнэ. [[үелхэ системэ|Менделеевэй үелхэ системын]] 5 бүхын [[фосфор]], [[арсеник]] донор, холисо бүлэгэй инди боронь акцентор холисо n- ба р-маягай хахад дамжуулагшын дамсжуулалые холисон дамжуулал гэнэ. N-маягай хахад дамжуулагшын үндэһэн сэнэг зөөгшэнь электрон, үндэһэн бэшэ сэнэг зөөгшэнь нүхэн байна. Харин р-маягай хахад дамжуулагшын үндэһэн сэнэг зөөгшэнь нүхэн, үндэһэн бэшэ сэнэг зөөгшэнь электрон байна. Өөр түрэлэй дамжуулалтай хоёр хахад дамжуулагшын хоорондохи контактикые электрон нүхэнэй шэлжэл гү, али р → n шэлжэлтэ гэнэ. р → n шэлжэлтэ [[сахилгаан гүйдэл]]ые шууд шэглэлдэ һайн дамжуулдаг. Энэ шэнжэ шанарые [[диод]], [[транзистор]] зэргэ хахад дамжуулагша багажада хэрэглэдэг. Нэгэ р-n шэлжэлтэ бүхы хахад дамжуулагшые багажын диод гэнэ. Хахад дамжуулагшые диодые [[германи (хими)|германи]], [[сахюур]] зэргэ бодосоор хэдэг. Германиие бүрижэ түүниин гадаргын оршомдо Р түрэлэй дамжуулалтай можо үүдхэнэ. Германи катод инди анод болоно. Үүнһээ гадна p-n хоёр шэлжэлтэ бүхы хахад дамжуулагша багажа транзистор гэжэ байдаг. Үндэһэн сэнэг зөөгшын үүдхэһэн гүйдэлые диодой [[шууд гүйдэл]] гэнэ. Сахилгаан суранзан хэлбэлзэлые үдхэхэ, түүниие гарган абахад хахад дамжуулагшын электрон-нүхэн шэлжэлтын гол шэнжэ шанарые ашаглана. Оршон үедэ энэ зорилгоор хахад дамжуулагша триод гү, али транзесторые үргэн хэрэглэжэ байна. Хахад дамжуулагшын эсэргүүсэл [[температура]]һаа ехэ хамаардаг. Энэ шэнжэ шанарые хахад дамжуулагша бүхы хэлхээгээр гүйхэ гүйдэлэй хүсэнэй хэмжээе ашиглан [[температура|температурые]] хэмжэдэг. Иимэ багажые терморезистор гэнэ. Терморезистор бол хамагай хилбарихан хахад дамжуулагша багажа юм. Терморезисторые хэдэн микрометрһээ хэдэн см хүрэтэр хэмжээтэй болоод дугы, цилиндр сабха мэтын олон хэлбэритэй хэдэг. Ехэнхи терморезисторынь 170 К — 570 К хоорондохи температурые хэмжэдэг. Мүн асар үндэр (≈1300 К) асар бага ( -4-80 К) температурые хэмжэдэг терморезистор байдаг. Үүниин туһаламжатайгаар алас зайда оршох юумэнэй температурые хэмжэдэг. Хахад дамжуулагшые гэрэлээр гэрэлтүүлхэд сахилгаан дамжуулалынь нэмэгдэдэг. Мүн эсэргүүсэлынь өөршэлэгдэнэ. Тиимэ эсэргүүсэлые фоторезистор гэнэ. Хүхэрлиг [[кадми]]һаа тогтодог гэрэл мэдрэмдхые нингэн дабхарга юм. == Шэнжэ шанар == [[Файл:Monokristalines Silizium für die Waferherstellung.jpg|мини|120px|Монокристаллтай [[сахюур]] — [[үйлэдбэри]]дэ эгээл ойро хэрэглэгдэһэн хахад дамжуулагша бодос]] Дамжуулагша, хахад дамжуулагша, тусгаарлагша гурбын сахилгаан дамжуулха шадабаринь энергиин бүһын бүтэсэтэйнь нягта холбоотой. Дан атом дахи электрониинь тодорхой хэдэн таһаралтатай энергиин удхыел абажа болодог. Харин маша олон атомууд хоорондоо холбогдон [[металл]], хахад дамжуулагша мэтын хатуу бэетэ үүдхэхэ үедэ, тэдэгээрэй энергиин түбшингүүдшье гэһэн маша олоноороо хоорондоо холбогдон хэд хэдэн энергиин можые үүдхэнэ. Гэбэшье бэетын атомай бүтэсэһээ шалтагаалан эдэгээр энергиин можонуудой хоорондо забаһари үүдэхэ ба үүниие хорёотой бүһэ гэнэ. Өөрөөр хэлэбэл хорёотой бүһэнь электрон энергиин абажа болохогүй удхын можо юм. Электрон агуулха хамагай үндэр энергиин можые валентын бүһэ гэхэ ба металлын хубида валентын бүһэнь тала дунда хүрэтэрээ электроноор дүүрэһэн байна. Иимэдэ, валентын бүһэ дэхи электронууд сүлөөтэй хүдэлжэ сахилгаан гүйдэлые һайн дамжуулна. Харин хахад дамжуулагша болон тусгаарлагшын хубида, валентын бүһэнь һула зайгүй болотороо электроноор дүүрэһэн байна. Энэ хэбээригээ бол эдэгээр материалнуудта сүлөөтэй электрон байхагүй боложо сахилгаан гүйдэл дэмжэхэгүй. Гэбэшье валентын бүһын дээрэхи хорёотой бүһэнь хахад дамжуулагшада харисангүй нам байдаг ушар, валентын бүһэһээ сөөн тооной элетронууд дулаан болон гэрэлэй энергигээр хорёотой бүһые гаталжа дээдэ талын хооһон энергиин бүһэдэ орожо ерэнэ. Энэ бүһые дамжуулалтын бүһэ гэнэ. Энэ үедэ валентын бүһэдэ эдэгээр электроной орондо адли тооной нүхэн үүдэхэ ба дамжуулалтын бүһэ дэхи электрон, валентын бүһэ дэхи нүхэнүүдынь хахад дамжуулагша дотор сүлөөтэй хүдэлжэ сахилгаан дамжуулна. === Элементнүүдэй [[үелхэ системэ]] дотор хахад дамжуулагшын түрэлнүүд === {| cellpadding="0" cellspacing="0" style="text-align:center" |style="width:5em"| '''Бүлэг''' |style="width:4em"| '''IIB''' |style="width:4em"| '''IIIA''' |style="width:4em"| '''IVA''' |style="width:4em"| '''VA''' |style="width:4em"| '''VIA''' |- | '''{{үнгэ|red|Үе}}''' |- | '''{{үнгэ|red|2}}''' | |bgcolor="#cccc99"| 5 [[бор (химиин элемент)|B]] |bgcolor="#a0ffa0"| 6 [[нүүрһэнтүрэгшэ|C]] |bgcolor="#a0ffa0"| 7 [[азот|N]] |- | '''{{үнгэ|red|3}}''' | |bgcolor="#cccccc"| 13 [[Хcolorн сагаан|Al]] |bgcolor="#cccc99"| 14 [[Кремни|Si]] |bgcolor="#a0ffa0"| 15 [[Фосфор|P]] |bgcolor="#a0ffa0"| 16 [[Хүхэр|S]] |- | '''{{үнгэ|red|4}}''' |bgcolor="#ffc0c0"| 30 [[сахюур|Zn]] |bgcolor="#cccccc"| 31 [[галли|Ga]] |bgcolor="#cccc99"| 32 [[германи (хими)|Ge]] |bgcolor="#cccc99"| 33 [[арсеник|As]] |bgcolor="#a0ffa0"| 34 [[селен|Se]] |- | '''{{үнгэ|red|5}}''' |bgcolor="#ffc0c0"| 48 [[кадми|Cd]] |bgcolor="#cccccc"| 49 [[инди|In]] |bgcolor="#cccccc"| 50 [[Сагаан туулган|Sn]] |bgcolor="#cccc99"| 51 [[Антимон|Sb]] |bgcolor="#cccc99"| 52 [[теллур|Te]] |- | '''{{үнгэ|red|6}}''' |bgcolor="#ffc0c0"| 80 [[Мcolorнэй уһан|Hg]] |} == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == *[http://science.howstuffworks.com/diode.htm Howstuffworks' semiconductor page] *[http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/solids/semcn.html Semiconductor Concepts at Hyperphysics] *Calculator for the [http://www.stevesque.com/calculators/intrinsic-carrier-concentration/ intrinsic carrier concentration] in silicon *Semiconductor OneSource [http://www.semi1source.com/shof/ Hall of Fame] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091009135303/http://www.semi1source.com/shof/ |date=2009-10-09 }}, [http://www.semiconductorglossary.com/ Glossary] *[http://ece-www.colorado.edu/~bart/book/book/ Principles of Semiconductor Devices] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213122751/http://ece-www.colorado.edu/~bart/book/book/ |date=2009-02-13 }} by Bart Van Zeghbroeck, [[University of colorado at Boulder|University of colorado]]. An online textbook *[http://www.tpub.com/content/neets/14179/index.htm US Navy Electrical Engineering Training Series] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040606111842/http://www.tpub.com/content/neets/14179/index.htm |date=2004-06-06 }} *[http://www.ioffe.rssi.ru/SVA/NSM/Semicond/index.html NSM-Archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090306114230/http://www.ioffe.rssi.ru/SVA/NSM/Semicond/index.html |date=2009-03-06 }} Physical Properties of Semiconductors *[http://www.semiconductor-scout.com/manufacturer/semiconductor-manufacturer.html Semiconductor Manufacturer List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090826143426/http://www.semiconductor-scout.com/manufacturer/semiconductor-manufacturer.html |date=2009-08-26 }} *[http://nanohub.org/topics/EduSemiconductor ABACUS] : Introduction to Semiconductor Devices – by [[Gerhard Klimeck]] and Dragica Vasileska, online learning resource with simulation tools on [[nanoHUB]] *[http://www.organicsemiconductors.com Organic Semiconductor page]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.doitpoms.ac.uk/tlplib/semiconductors/index.php DoITPoMS Teaching and Learning Package- "Introduction to Semiconductors"] *[http://www.etsp-engineering.com/1330022518orv_Semiconductor_Hubs_2012.pdf Semiconductor R&D Talent Locations report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150718024529/http://www.etsp-engineering.com/1330022518orv_Semiconductor_Hubs_2012.pdf |date=2015-07-18 }} {{1000 үгүүлэл}} {{Featured article}} [[Категори:Электродинамика]] bh3l1l0bed0aqv1sj6z0o3b70959wr8 0 7998 74620 39347 2026-05-08T06:33:52Z Ffheekffheek 16898 74620 wikitext text/x-wiki [[Файл:ёхор.jpg|right|thumb|[[2012 он]]ой [[Алтаргана]] баярда хатарһан ёохор, [[Ага һуурин]]]] '''Ёохор''' — [[буряад яһатан]]ай дуулан бүжэглэхэ [[бүжэг]]; элдэб янзаар гар гараа барилсажа, дүхэриг болоод, [[дуун]]ай [[аялга]]да тааралдуулан түргэн, удаанаар дэбхэрэн, үгышье һаа, юрэ тойролдон ябажа, [[дуун|дуу]] дуулалдаха.<ref>Бабуев С.Д., Бальжинимаева Ц.Ц. (2004) ''Буряад зоной урданай hyyдал байдалай тайлбари толи.'' Улаан-Үдэ: «Бэлиг» хэблэл. 92 х.</ref> [[Хүгжэм]]эй аясынь 2/4. == Үгэ == {| cellpadding=6 ![[Хори]] буряадуудай ёохор !Нэшүү ёохор |- style="vertical-align:top; white-space:nowrap;" | nowrap="nowrap" | :Арбан сагаан хургаяа :Адхан байжа хатарая :Аман соохи зуугаагаа :Хэлэһэн байжа хатарая :Гэрэй шэнээн газарта :Гэшхэй байжа хатарая :Гэзхэй дээрэхи гоёлтоо :Хангир янгир хатарая :Хада дээгүүр ябахадаш :Хандагайн түбэрэн дуулдана :Хандагай гэртээ ерэхэдэш :Нааданай туборон гарана. :Тохой зандан эмэлэ-эмэлэ, :Тохыш сааган мориндо-мориндо, :Тойроод байһан залуушуул-залуушуул, :Ерыт нааша наадан даа, наадан даа. | :Урдаха гараһан үүлэниинь урагшаа хойшо тахарна :Үрдөөр һууһан залуушуул ерыт нааша нааданда ''Дабталга:'' :Нэшүү, нэшүү, нэшүү, нэш! :Нэшүү, нэшүү, нэшүү, нэш! |} == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} [[Категори:Буряад]] hbiztn63uh8n1okjcle4msdgzw1r6wa 0 8019 74613 70188 2026-05-07T21:27:53Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74613 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс UK country | image_flag = Flag of England.svg | flag_alt = Vertical red cross on a white background | image_coat = Royal Arms of England.svg | symbol_width = x100px | flag_type = [[Англиин Туг|Туг]] | symbol_type = [[Англиин Хаанай Һүлдэ|Һүлдэ]] | image_map = England_in_the_UK_and_Europe.svg | national_motto = | englishmotto = | national_anthem = [[Англиин Үндэһэнэй Түрын Дуулал|Ондо ондоо]]<br />Үлүү "[[God Save the Queen]]"<br />{{smaller|([[Бурхан хатан хааные авраарай#Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Ашаглалга|Нэгэдэһэн Хаанта Уласай Түрын Дуулал]])}} | status = [[Ехэ Британиин Уласууд|Улас]] | capital = [[Лондон]] | religion = {{unbulleted list |item_style=white-space:nowrap; | 59.4% [[Christianity in the United Kingdom|Christianity]] | 24.7% [[Irreligion in the United Kingdom|No religion]] | 5.0% [[Islam in the United Kingdom|Islam]] | 1.5% [[Hinduism in the United Kingdom|Hinduism]] | 0.5% [[Buddhism in the United Kingdom|Buddhism]] | 1.7% [[Religion in England|Other]] | 7.2% Not stated }} | religion_ref = <ref>{{cite web|title=2011 Census: KS209EW Religion, local authorities in England and Wales|url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks209ew.xls|publisher=ons.gov.uk|access-date=18 December 2012|accessdate=2 July 2022|archivedate=26 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130126035854/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks209ew.xls}}</ref> | religion_year = [[2011 оной Нэгэдэһэн Хаанта Уласай хүн зоной бэшэлгэ|2011]] | demonym = [[Англишууд]] | coordinates = {{coord|51|30|N|0|7|W|type:city|display=inline}} | largest_city = Лондон | languages_type = Үндэһэнэй хэлэн | languages = [[Англи дахи Англи хэлэн|Англи]] | languages2_type = Нютагай&nbsp;хэлэн | languages2 = [[Корн хэлэн|Корн]] | legal_jurisdiction = [[Англи ба Уэльс]] | government_type = [[Үндэһэн хуулита хаанта улас]]ай хэсэг, Нэгэдэһэн Хаанта Уласай засагай газар шууд ударидадаг | monarch = [[III Чарльз]] | number_of_mps = 533 | ethnic_groups = 85.4% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Сагаан хүнүүд|Сагаан]]</br>7.8% [[Британиин Ази хүнүүд|Ази]]</br>3.5% [[Хара Британишууд|Хара]]</br>2.3% [[Холимог (Нэгэдэһэн Хаанта Уласай этническын категори)|Холимог]]</br>1.0% Бусад | ethnic_groups_ref = <ref>{{cite web |title=2011 Census: KS201EW Ethnic group: local authorities in England and Wales |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks201ew.xls |publisher=Office for National Statistics |access-date=18 April 2014 |accessdate=2 July 2022 |archivedate=26 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226065719/https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rft-table-ks201ew.xls%20 }}</ref> | ethnic_groups_year = [[2011 оной Нэгэдэһэн Хаанта Уласай хүн зоной бэшэлгэ|2011]] | established_event1 = [[Этельстан#Англиин хаан|Англи, Саксууд ба Данишуудай нэгэдэлгэ]] | established_date1 = 927 оной 7 һарын 12 | established_event2 = [[1707 оной Холбооной Акт|Шотландтай холбоон]] | established_date2 = 1707 оной 5 һарын 1 | area_rank = | area_sq_mi = 50301 | area_km2 = 130279 | area_footnote = <ref name=ONSCOUNTRYPROFILES>[http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-325257 Region and Country Profiles, Key Statistics and Profiles, October 2013], ONS. Retrieved 9 August 2015.</ref> | area_label = Газар нютаг | percent_water = | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_census = {{increaseNeutral}} 56,489,800<ref>{{cite web | url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/latest | title=Population and household estimates, England and Wales - Office for National Statistics }}</ref> | population_census_year = 2021 | population_density_mi2 = auto | population_density_km2 = 434 | population_density_rank = | pop_den_footnote = | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_year = | GDP_nominal_per_capita = | GVA = £1.859 ехэ наяд <br/>([[EUR|€]]2.09 ехэ наяд)<ref>{{cite web|title=Regional economic activity by gross domestic product, UK: 1998 to 2020|url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/bulletins/regionaleconomicactivitybygrossdomesticproductuk/1998to2020|first=Trevor |last=Fenton|website=www.ons.gov.uk}}</ref> | GVA_rank = | GVA_year = 2020 | GVA_per_capita = £32,866<br/>(€36,941) | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = <!--number only--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI_year = | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI = <!--number only--> | HDI_ref = | HDI_rank = | patron_saint = [[Saint George]] | cctld = | footnote_a = }} {{Улас орон |буряад_нэрэ = Англи орон |уугуул_нэрэ = England |статус = [[Ехэ Британи]]ин орон |дуулал = [[God Save the Queen]]<br />Бурхан, Хатан хааные абраарай!<br /><center>[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg]]</center> |туг = Flag of England.svg |тугай_бэшэлгэ = [[Англиин туг|туг]] |һүлдэ = Royal Arms of England (1198-1340).svg |һүлдын_бэшэлгэ = [[Англиин һүлдэ|Түрын һүлдэ]] |газарай_зураг = England in the UK and Europe.svg |хэмжээ = |бэшэлгэ = [[Ехэ Британи]]да Англиин байра |уряа = ''[[Dieu et mon droit]]''<br/><small>''"Бурхан ба минии эрхэ һүрэ"''</small> |ниислэл = [[Лондон]] |хэлэн = [[Англи хэлэн|Англи]], [[Корнуолл хэлэн|Корнуолл]] |мүнгэн_тэмдэгтэ = [[фунт стерлинг]] (GBP) |дополнительный_параметр = Сахюусан |содержимое_параметра = [[Гэгээн Георги]] |газар_нютаг = 130,395 км2 |хүн_ама = 53,013,000<ref name=2011census>[http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_270487.pdf 2011 Census - Population and household estimates for England and Wales, March 2011]. Accessed 16 July 2012</ref> }} '''Англи''' ({{lang-en|England}}) — [[Ехэ Британи]]ин бүридүүлэгшэ үндэһэн дүрбэн ороной нэгэн. Англи орон [[Ехэ Британи (арал)|Ехэ Британи аралай]] үмэнэ, зүүн, түб бэе дээрэ [[Шотланд]], [[Уэльс]] хоёртой газараар хэлэлжэ, [[Хойто тэнгис|Хойто]], [[Ирландиин тэнгис|Ирланд]], [[Кельтын тэнгис|Кельтын]] гэхэ гурбан тэнгисээр хүрээлүүлжэ оршодог. Мүн зүүн урда талаараа [[Ла-Маншын хоолой]] (англяар ''English Channel'' - Англи һубаг)-гоор [[Европ]]ын эхэ газарһаа тусгаарлагдан байдаг. Ехэ Британи аралые тойроһон 100 гаран бишыхан арал Англида харьяалагдана. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} [[Категори:Англи| ]] [[Категори:Ехэ Британи]] [[Категори:Европо]] {{Европо}} {{stub}} 6cs2mznut1ewlsu1j0gjgu2xrsfijra 0 13861 74618 74513 2026-05-08T01:04:44Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 74618 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс UK country | native_name = {{native name|ga|Tuaisceart Éireann|nbsp=omit}}</br>''Norlin Airlann'' ([[Ольстер-Скотсын диалект|Ольстер-Скотс]]) | national_anthem = [[Хойто Ирландын Үндэһэнэй Дуулал|Ондоо]] | image_map = Northern_Ireland_in_the_UK_and_Europe.svg | motto = | status = [[Ехэ Британиин Уласууд|Улас]]<br />([[Засаг захиргаанай хубаалга|бүридүүлһэн нэгэн]]) | capital = [[Белфаст]] | coordinates = {{Coord|54|36|N|5|55|W|type:city}} | largest_city = Белфаст | languages_type = [[Хойто Ирландын Хэлэнүүд|Хэлэнүүд]]{{ref label|footnote_b|b}} | languages = [[Һиберно-Англи хэлэн|Англи]] | languages2_type = Нютагай хэлэнүүд | languages2_sub = yes | languages2 = [[Ирланд хэлэн|Ирланд]]{{·}}</br>[[Ольстер-Скотсын диалект|Ольстер-Скотс]] | ethnic_groups = 98.2% [[Сагаан хүнүүд|Сагаан]] </br>1.1% [[Британиин Ази хүнүүд|Ази]] </br>0.3% [[Холимог (Нэгэдэһэн Хаанта Уласай этническын категори)|Холимог]] </br>0.2% [[Хара Британишууд|Хара]] </br>0.1% Бусад | ethnic_groups_ref = <ref>{{cite web |url=https://www.nisra.gov.uk/sites/nisra.gov.uk/files/publications/2011-census-results-key-statistics-northern-ireland-report-11-december-2012.pdf |title=Northern Ireland Census 2011 Output |publisher=[[Northern Ireland Statistics and Research Agency]] |date=11 December 2012 |page=15 |access-date=7 October 2019 |archive-date=16 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716033045/https://www.nisra.gov.uk/sites/nisra.gov.uk/files/publications/2011-census-results-key-statistics-northern-ireland-report-11-december-2012.pdf |url-status=live |accessdate=10 February 2022 |archivedate=16 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210716033045/https://www.nisra.gov.uk/sites/nisra.gov.uk/files/publications/2011-census-results-key-statistics-northern-ireland-report-11-december-2012.pdf }}</ref> | ethnic_groups_year = 2011 | demonym = | religion = 82.3% [[Христосой шажан|Христос]] </br>10.1% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Шажангүйн үзэл|Шажангүй]] </br>0.8% [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Шажан|Бусад]] </br>6.8% Харюулагүй | religion_ref = <ref>{{cite web |title=Northern Ireland Neighbourhood Information Service |url=http://www.ninis2.nisra.gov.uk/Download/Census%202011_Excel/2011/QS218NI.xls |access-date=22 July 2014 |archive-date=10 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110173315/http://www.ninis2.nisra.gov.uk/Download/Census%202011_Excel/2011/QS218NI.xls |url-status=live |accessdate=10 February 2022 |archivedate=10 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110173315/http://www.ninis2.nisra.gov.uk/Download/Census%202011_Excel/2011/QS218NI.xls }}</ref> | religion_year = 2011 | politics_link = Politics of Northern Ireland | legal_jurisdiction = [[Хойто Ирландын Хуули|Хойто Ирланд]] | government_type = [[Нэгэдэһэн улас|Нэгэдэһэн]] [[Үндэһэн хуулита хаанта засагта улас|үндэһэн </br>хуулита хаанта </br>улас]]дахи </br>[[Консоционализм|Консоциональна]] </br>[[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Деволюци|дамжуулһан]]&nbsp;</br>хуули гаргадаг </br>орган | monarch = [[II Елизавета]] | first_minister = Сүлөөтэй | deputy_first_minister = Сүлөөтэй | secretary_of_state = [[Брэндон Льюис]] | number_of_mps = 18 | sovereignty_type = [[Хойто Ирландын Түүхэ|Деволюци]] | established_event1 = [[1920 оной Ирландын Засагай Газарай Акт|Ирландын Засагай </br>Газарай Акт]] | established_date1 = 5 һарын 3, 1921 | established_event2 = {{nowrap|[[1973 оной Хойто Ирландын Үндэһэн хуулиин Акт|Үндэһэн хуулиин Акт]]}} | established_date2 = 7 һарын 18, 1973 | established_event3 = {{nowrap|[[1974 оной Хойто Ирландын Акт|Хойто Ирландын Акт]]}} | established_date3 = 7 һарын 17, 1974 | established_event4 = {{nowrap|[[1998 оной Хойто Ирландын Акт|Хойто Ирландын Акт]]}} | established_date4 = 11 һарын 19, 1998 | legislature = [[Хойто Ирландын Ассамблей|Хойто Ирландын </br>Ассамблей]] | area_rank = | area_km2 = 14,130 | area_footnote = <ref name="ONS Countries">{{cite web |title=The Countries of the UK |url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |website=ons.gov.uk |publisher=Office for National Statistics (United Kingdom) |ref=ONS Countries |access-date=7 July 2015 |url-status=live |archive-url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20150511003245/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html |archive-date=11 May 2015 |accessdate=10 February 2022 |archivedate=5 January 2016 |archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/geography/beginner-s-guide/administrative/the-countries-of-the-uk/index.html }}</ref> | area_sq_mi = 5456 | percent_water = | population_estimate = {{increaseNeutral}} 1,900,000<ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates |title=Population estimates – Office for National Statistics |website=www.ons.gov.uk |access-date=18 July 2020 |archive-date=16 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210816195117/https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/ |url-status=live}}</ref> | population_estimate_rank = | population_estimate_year = 2019 | population_census = 1,810,863<ref name="Norther Ireland Statistics & Research Agency 2012">{{cite web |title=Census 2011 Key Statistics for Northern Ireland |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |access-date=14 January 2013 |author=Northern Ireland Statistics & Research Agency |date=December 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archive-date=24 December 2012}}</ref> | population_census_year = 2011 | population_density_km2 = 133 | population_density_sq_mi = 345 | population_density_rank = | GVA_year = 2018 | GVA = £49 тэрбум<ref>{{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/bulletins/regionaleconomicactivitybygrossdomesticproductuk/1998to2018/pdf |title=Regional economic activity by gross domestic product, UK: 1998 to 2018 |publisher=[[Office for National Statistics]] |date=2019 |access-date=24 December 2019 |archive-date=24 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224103937/https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/bulletins/regionaleconomicactivitybygrossdomesticproductuk/1998to2018/pdf |url-status=live}}</ref> | GVA_per_capita = £26,000 | GVA_rank = | HDI_year = 2019 | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.899<!--number only--> | HDI_ref = <ref>{{Cite web |url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/GBR/?levels=1%2B4&interpolation=0&extrapolation=0&nearest_real=0&years=2018&colour_scales=national |title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab |website=hdi.globaldatalab.org |access-date=2021-07-21 |archive-date=17 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210817071140/https://globaldatalab.org/shdi/shdi/GBR/?levels=1%2B4&interpolation=0&extrapolation=0&nearest_real=0&years=2018&colour_scales=national |url-status=live}}</ref> | HDI_rank = | calling_code = [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас дахи Телефоной номер|+44]]{{ref label|footnote_c|c}} }} [[File:Northern Ireland - Counties.png|thumb|alt=Northern Ireland – Counties|The traditional counties of Northern Ireland]] '''Хойто Ирланд''' ({{lang-ga|Tuaisceart Éireann}} {{IPA-ga|ˈt̪ˠuəʃcəɾˠt̪ˠ ˈeːɾʲən̪ˠ||Tuaisceart_Eireann.ogg}};<ref>[https://www.dfa.ie/ie/nuacht-agus-na-meain/tags/browsebyregion/tuaisceart-%C3%A9ireann/ Tuaisceart Éireann] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815035945/https://www.dfa.ie/ie/nuacht-agus-na-meain/tags/browsebyregion/tuaisceart-%C3%A9ireann/ |date=15 August 2021 }}. DFA.ie. Retrieved 27 March 2016.</ref> {{lang-sco|label=[[Ulster Scots dialect|Ulster-Scots]]|Norlin Airlann}}), болбол [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас]]<nowiki/>ай нэгэ [[Нэгэдэһэн Хаанта Уласай Уласууд|хэсэг]] ба улас, можо, нютаг гэжэ [[#Тодорхойлолтууд|янза бүрээр нэрлэдэг]].<ref name="ONS Countries" /><ref>{{cite web|title=Northern Ireland|url=https://www.britannica.com/place/Northern-Ireland|website=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=11 October 2015|archive-date=14 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814153402/https://www.britannica.com/place/Northern-Ireland|url-status=live}}</ref><ref name="alphabeticalNI">{{citation|author1=S. Dunn|author2=H. Dawson|year=2000|title=An Alphabetical Listing of Word, Name and Place in Northern Ireland and the Living Language of Conflict|publisher=Edwin Mellen Press|location=Lampeter|quote=One specific problem – in both general and particular senses – is to know what to call Northern Ireland itself: in the general sense, it is not a country, or a province, or a state – although some refer to it contemptuously as a statelet: the least controversial word appears to be jurisdiction, but this might change.}}</ref><ref name="interpretingNI">{{citation|author1=J. Whyte|author2=G. FitzGerald|year=1991|title=Interpreting Northern Ireland|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|quote=One problem must be adverted to in writing about Northern Ireland. This is the question of what name to give to the various geographical entities. These names can be controversial, with the choice often revealing one's political preferences. ... some refer to Northern Ireland as a 'province'. That usage can arouse irritation particularly among nationalists, who claim the title 'province' should be properly reserved to the four historic provinces of Ireland-Ulster, Leinster, Munster, and Connacht. If I want to a label to apply to Northern Ireland I shall call it a 'region'. Unionists should find that title as acceptable as 'province': Northern Ireland appears as a region in the regional statistics of the United Kingdom published by the British government.}}</ref><ref name="placeApart">{{citation|author=D. Murphy|year=1979|title=A Place Apart|publisher=Penguin Books|location=London|quote=Next – what noun is appropriate to Northern Ireland? 'Province' won't do since one-third of the province is on the wrong side of the border. 'State' implies more self-determination than Northern Ireland has ever had and 'country' or 'nation' are blatantly absurd. 'Colony' has overtones that would be resented by both communities and 'statelet' sounds too patronizing, though outsiders might consider it more precise than anything else; so one is left with the unsatisfactory word 'region'.}}</ref> [[Ирланд арал]]<nowiki/>ай зүүн-хойто хэсэгтэ оршохо, Хойто Ирланд нь урда ба баруун талаараа [[Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Улас]]<nowiki/>тай [[Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Улас–Нэгэдэһэн Хаанта Уласай хилэ|хилэлдэг]]. [[2011 оной Нэгэдэһэн Хаанта Уласай хүн зониие бэшэлгэ|2011 ондо]], тэрэнэй хүн зон 1,810,863,<ref name="Norther Ireland Statistics & Research Agency 2012" /> байһан нь аралай хүн зоной 30%, [[Ехэ Британиин Хүн Зон#Хүн зон|Ехэ Британиин хүн зон]]<nowiki/>ой 3 оршон хубиие бүридүүлдэг. == Зүүлтэ == <references responsive="" /> [[Категори:Хойто Ирланд| ]] [[Категори:Англи хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютагууд]] [[Категори:Хойто Ирландын Түүхэ]] [[Категори:Ирланд дахи Өөрын захиргаан|Ирланд, Хойто]] [[Категори:Аралай уласууд]] [[Категори:1921 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг]] [[Категори:Нэгэдэһэн Хаанта Улас улас уласаар]] [[Категори:1921 ондо Хойто Ирландта байгуулагдаhан]] jp55ttqvnvhogiod1ak6ilv5mf9ht0o