Wikipedia bxrwiki https://bxr.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%8E%D1%83%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Меди Тусхай Хэлэлсэхэ Хэрэглэгшэ Хэрэглэгшые хэлэлсэхэ Википеэди Википеэди тухай хэлэлсэхэ Файл Файл хэлэлсэхэ MediaWiki MediaWiki хэлэлсэхэ Загбар Загбар хэлэлсэхэ Туһаламжа Туһаламжа хэлэлсэл Категори Категори хэлэлсэхэ TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk Адыгея Улас 0 1950 75051 72238 2026-11-07T23:19:44Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75051 wikitext text/x-wiki {{Оросой холбоото уласай нютаг можо тухай мэдээн | OfNm1 = Адыгэ Республик | OfNm1code = ady | RuNm = Республика Адыгея | FSFlag = [[File:Flag of Adygea.svg|right|170px]] | FSCoA = [[File:Coat of arms of Adygea.svg|right|100px]] | FlagLnk = Адыг туг | CoALnk = Адыг гүрэнэй һүлдэ | FSMapName = Map of Russia - Republic of Adygea (2008-03).svg | FSCtrWhat = [[Ниислэл]] | FSCtrNm = [[Майкоп]] | AreaRnk = 80 | WaterPrcnt = 5.7 | PopRnk = 74 | FedDistrNm = Южный | EcRegNm = Северо-Кавказский | CadNo = 01 | LangLangs = s | OfLangs = [[адыг хэлэн|адыг]], [[ород хэлэн|ород]] | HeadTtl = [[{{SIL|Президент}}]] | HeadNm = {{s|[[Тхакушинов, Аслан Китович|Аслан Китович Тхакушинов]]}} | ViceTtl = [[{{SIL|Премьер-министр}}]] | ViceNm = {{s|[[Кумпилов, Мурат Каральбиевич|Мурат Каральбиевич Кумпилов]]}} | LegislTtl = [[{{SIL|Глава законодательной власти}}]] | LegislNm = {{s|[[Иванов, Анатолий Георгиевич|Анатолий Георгиевич Иванов]]}} | FSAnthem = [[Адыг Республикын дуулал]] | MSKS = 0 }} [[File:Adygea02.png|right|thumb|300px|Карта]] '''Адыг Республика''' ({{lang-ru|Республика Адыгея|Respublika Adygeya|p=ɐdɨˈɡʲejə}}; {{lang-ady|Адыгэ Республик }}, ''Adıgə Respublik'') — [[Оросой холбоото улас]]ай [[нютаг можо]]. Ниислэл — [[Майкоп]]. == Газар зүй == == Хотонууд == # хото [[Майкоп]] # хото [[Адыгейск]] # [[Гиагинский район Адыгеи|Гиагинский район]] # [[Кошехабльский район Адыгеи|Кошехабльский район]] # [[Красногвардейский район Адыгеи|Красногвардейский район]] # [[Майкопский район Адыгеи|Майкопский район]] # [[Тахтамукайский район Адыгеи|Тахтамукайский район]] # [[Теучежский район Адыгеи|Теучежский район]] # [[Шовгеновский район Адыгеи|Шовгеновский район]] == Демокраати == == Уласууд == == Яһатанууд == {| class="standard" !Народ ||Численность в [[2002]] году, тыс. ([http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 *] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010063451/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 |date=2011-10-10 }}) |- |[[Ородууд]]|| 288,3 (64,5 %) |- |[[Адыгууд]]|| 108,1 (24,2 %) |- |Эрмээнууд|| 15,3 (3,4 %) |- |[[Украинууд]]|| 9,1 (2 %) |- |Курдууд|| 3,6 |- |[[Татаарууд]]|| 3,5 |- |Туркууд|| 3,4 |- |[[Белоросууд]]|| 1,9 |- |Сыгаанууд|| 1,8 |- |Грекууд|| 1,7 |- |Азербайджанууд|| 1,4 |- |Немцууд|| 1,2 |- |[[Сэсэнууд]]|| 1,1 |- |} == Холбооһон == {{Commonscat|Adygea}} * [http://www.adygheya.ru/ Официальный сайт Pеспублики Адыгея] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515161545/http://www.adygheya.ru/ |date=2011-05-15 }} {{rus icon}} * [http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=1 Республика Адыгея в справочнике-каталоге "Вся Россия"] {{rus icon}} * [https://web.archive.org/web/20240225162122/http://adigeya.spektr.info/ Республика Адыгея на Открытом портале Юга России] {{rus icon}} * [http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnadyghea.html История национального состава Адыгеи] {{rus icon}} * [http://AdygaAbaza.ru/ Всемирные Абаза-Адыгские (Черкесские) сайты] {{rus icon}} {{rus-el}} {{Южный федеральный тойрог}} {{Оросой холбоото улас}} <!-- Categories --> [[Категори:Адыг Республика| ]] {{stub}} <!-- Interwikis --> c9yti732lks98meetc1t4l0awvyz3js Чечня 0 2669 75072 73167 2026-11-08T00:41:32Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75072 wikitext text/x-wiki {{Оросой холбоото уласай нютаг можо тухай мэдээн| | OfNm1 = Нохчийн Пачхьалкх | OfNm1code = ce | RuNm = Чеченская Республика | FSFlag = [[File:Flag of the Chechen Republic.svg|right|120px]] | FSCoA = [[File:Coat of Arms of Chechnya (2020-).svg|right|100px]] | FlagLnk = Чечнягай туг | CoALnk = Чечнягай гүрэнэй һүлдэ | FSMapName = Map of Russia - Chechen Republic (2008-03).svg | FSCtrWhat = [[Ниислэл]] | FSCtrNm = [[Грозный]] | AreaRnk = 75 | WaterPrcnt = 0.8 | PopRnk = 44 | FedDistrNm = Северо-Кавказский | EcRegNm = Северо-Кавказский | CadNo = 20, 95 | LangLangs = s | OfLangs = [[Чечен хэлэн|Чечен]], [[Ород хэлэн|ород]] | HeadTtl = [[{{SIL|Глава республики}}]] | HeadNm = {{s|[[Рамзан Кадыров]]}} | ViceTtl = [[{{SIL|Председатель правительства}}]] | ViceNm = {{s|[[Байсултанов, Одес Хасаевич|Одес Байсултанов]]}} | LegislTtl = [[{{SIL|Председатель парламента}}]] | LegislNm = {{s|[[Абдурахманов, Дукуваха Баштаевич|Дукваха Абдурахманов]]}} | FSAnthem = [[Чечнягай дуулал]] | MSKS = 0 }} [[File:Map of Chechnya.svg|right|thumb|300px|Карта]] '''Чечня''' ({{lang-ru|Чечня́|Chechnyá}}; {{lang-ce|Нохчийчоь|Noxçiyçö}}), албан ёһоор '''Бүгэдэ Найрамдаха Чечня Улас''' ({{lang-ru|Чече́нская Респу́блика|Chechenskaya Respublika}}; {{lang-ce|Нохчийн Республика|Noxçiyn Respublika}}), болбол [[Оросой холбоото улас]]ай нютаг можо. Ниислэл — [[Грозный]]. == Газар зүй == == Хотонууд == == Демокраати == == Уласууд == == Яһатанууд == {| class="standard" !Арад түмэн ||Хүнэй тоо 2020 оной тоололгын соо, мян. хүн |- |Чеченууд|| 1 456 (96,42%) |- |[[Ородууд]]|| 18,2 (1,21%) |- |Кумыгууд|| 12,1 (0,81 %) |- |Аваарууд|| 4,1 (0,27 %) |- |Ногайнууд|| 2,8 (0,19 %) |- |Табасаран|| 1,9 (0,13 %) |- |Ондоо хүнүүд|| 14,7 (0,97 %) |} == Ажаглалата == <references/> == Холбооһон == {{Commonscat|Чечня}} * [http://chechnya.gov.ru/ Президент и Правительство Чеченской Республики] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030807164429/http://chechnya.gov.ru/ |date=2003-08-07 }} ({{rus icon}}) * [http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=20 Республика Чечня в справочнике-каталоге «Вся Россия»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504040817/http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&id=20 |date=2008-05-04 }} ({{rus icon}}{{rus icon}}) * [http://www.minfinchr.ru/ Министерство финансов Чеченской Республики] ({{rus icon}}) * [https://web.archive.org/web/20220630214936/http://chechnya.spektr.info/ Чеченская республика на Открытом портале Юга России] ({{rus icon}}) * [http://www.chechenpress.info/ichkeria/history/big/glava_4.shtml История Чечено-Ингушетии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212072726/http://chechenpress.info/ichkeria/history/big/glava_4.shtml |date=2009-02-12 }} ({{rus icon}}) * [http://aksakal.info/news/view/2378.html Интервью Президента Чеченской Республики Р.Кадырова агентству «Аксакал»] ({{rus icon}}) {{Кавказ}} {{Сэсэн Республика}} {{Северо-Кавказский федеральный тойрог}} {{Оросой холбоото улас}} {{Конфедерация горских народов Кавказа}} {{rus-el}} <!-- Categories --> [[Категори:Сэсэн Республика| ]] {{stub}} <!-- Interwikis --> bf2icpcx28ov2igfmce1un5cjn0yndc Селена Гомес 0 3539 75066 74956 2026-11-08T00:24:03Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75066 wikitext text/x-wiki {{Алдартай хүн |нэрэ = Селена Мари Гомес}} '''Селена Мари Гомес''' ({{lang-en|Selena Marie Gomez}}, 1992 оной 7 һарын 22-ндо түрэһэн) нь Америкийн дуушан, зүжэгшэ юм. Багадаа “Барни ба түүний найзууд”-д тоглодог байхдаа жүжиглэх тухай бүхнийг сурч авсан гэж тэрээр ярьдаг. Магадгүй түүний ээж нь жүжигчин байсан учир тэр жүжигчин болохыг илүү их хүссэн байх. 5 настайд нь ээж аав 2 нь салж, 2006 онд ээж нь дахин гэрлэсэн байна. Селена тусламжийн зүйл их хийдэг. Саяхан 4 орон гэргүй нохой үрчилж авсан, мөн тэр [[ЮНИСЕФ]]-ийн хамгийн залуу элч билээ. Хамгийн сайн найз Демитэйгээ хамт "Demi and Selena show" гэсэн сериал хийж байсан. Мөн тэр [[Тэйлор Свифт]]тэй салшгүй сайн найзууд юм. Селена өөрийн гэсэн "Selena Gomez and the Scene" гэсэн хамтлагтай. 2009 оны дундуур "Kiss and Tell" хэмээх анхны цомгоо гаргасан. Одоогоор бөмбөр, гитар, төгөлдөр хуур тоглохыг сурч байгаа, бас хоолойны хичээл авч байгаа юм байна. Селена үргэлж гоё хувцасладаг хүмүүсийн жагсаалтыг тэргүүлдэг. 2008 онд Ник Жонастай болзож байгаад 12 сард салсан байна.<ref>[[:ru:Гомес, Селена]]</ref><ref>[[:mn:Селена Гомес]]</ref> == Тоглосон кинонууд == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;"|Кино |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! align="center"| Он ! width="240"| Кино ! width="150"| Дүр ! Тайлбар |- |2003 |''[[Spy Kids 3-D: Game Over]]'' |Waterpark Girl |Анхны дүр |- |2008 |''[[Horton Hears a Who! (film)|Horton Hears a Who!]]'' |Helga |Дуу оруулсан |- |2009 |''[[Arthur and the Vengeance of Maltazard]]'' |Princess Selenia |Дуу оруулсан <small>([[Мадонна]]гийн оронд)</small> |- |2010 |''[[Ramona and Beezus]]''<ref>{{cite web |url=http://fatfreeart.com/2009/10/04/selena-gomez-joey-king-are-beezus-and-ramona/ |title=Selena Gomez, Joey King Are Beezus and Ramona |publisher=Artistdirect.com |date= |accessdate=2009-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241206134150/http://fatfreeart.com/2009/10/04/selena-gomez-joey-king-are-beezus-and-ramona/ |archivedate=2024-12-06 }}</ref> |[[Беатрис Бийзус Күимби]] |rowspan="2"|Гол дүр |- |2011 |''[[Монте Карло (2011 оны кино)|Монте Карло]]''<ref>http://www.imdb.com/title/tt1067774/</ref> |Грэйс |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;"|Телевизийн кино |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! Он ! Нэр ! Дүр ! Тайлбар |- |2005 |''Walker, Texas Ranger: Trial by Fire'' |Жули | |- |2006 |''Brain Zapped'' |Эмили Грэйс Гарсиа | |- | rowspan=2 | 2009 |''[[Гүнж нарыг хамгаалах ажиллагаа]]'' |Картэр Мэйсон |rowspan=2 | [[Дисней сувгийн кино]]; Гол дүр |- |''[[Wizards of Waverly Place: The Movie]]'' |[[Алекс Руссо]] |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;"|DVD-гээр гарсан |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! Он ! Нэр ! Дүр ! Тайлбар |- |2008 |''[[Another Cinderella Story]]'' |Мэри Мантьяго |Гол дүр |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;"|Олон ангит кино |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! Он ! Нэр ! Дүр ! Тайлбар |- |2002–2003 |''[[Барни ба түүний найзууд]]'' |Жанна |Энэ улирлынх нь гол дүр |- |2007–оноос хойш |''[[Wizards of Waverly Place]]'' |Алекс Руссо |Гол дүр |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;"|Олон ангит кинонд зочноор тоголсон |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! Он ! Нэр ! Дүр ! Тайлбар |- |2006 |''[[The Suite Life of Zack & Cody]]'' |Гвэн |(улирал 2, анги 22) "[[List of The Suite Life of Zack & Cody episodes#ep48|Зун дундахь хардарж]]" |- |2007–2008 |''[[Hannah Montana]]'' |Микайла |(улирал 2, анги 13) "[[List of Hannah Montana episodes#ep39|Би чамайг намайг ...Флорида луу яаваасай гэж хүсэхийг хүсч байна]]"<br /> (улирал 2, анги 18) "[[List of Hannah Montana episodes#ep44|Найзууд vvний толоо байдаг гэж vv?]]"<br />(улирал 2, анги 22) "[[List of Hannah Montana episodes#ep49|(Биднийг уучлаарай) Эрл ах]]" (uncredited) |- |rowspan=2 | 2009 |''[[Sonny With a Chance]]'' |өөрийн |(улирал 1, анги 13) "[[List of Sonny With a Chance episodes#ep13|Оддын тулалдаан]]" |- |''[[The Suite Life on Deck]]'' |Алекс Руссо |(улирал 1, анги 21) "[[List of The Suite Life on Deck episodes#ep21|Давхар-сүлжилдсэн]]" |- ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Клип |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Он ! style="background: #CCCCCC;" | Нэр ! style="background: #CCCCCC;" | Хамтлаг Дуучин ! style="background: #CCCCCC;" | Бусад |- | 2008 | "[[Burnin' Up]]" | [[Жонасын ах дүүс]] | Ник Жонасын сайн охин |} == Цомог == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !rowspan="2"| Он !rowspan="2"| Цомгийн тухай !colspan="10"| Чартад эзэлсэн байрууд !rowspan="2"| [[List of music recording certifications|Certifications]] |- style="font-size:smaller;" ! width="30"| [[Биллборд 200|АНУ]]<br /><ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/search/?keyword=Selena+Gomez#/artist/selena-gomez/chart-history/1011432?f=305&g=Albums|title=Selena Gomez Album & Song Chart History - Billboard 200|publisher=Billboard|accessdate=2010-02-04}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ! width="30"| [[ARIA Charts|AUS]]<br /><ref name="australia">{{cite web|url=http://www.australian-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Selena+Gomez|title=australian-charts.com - Hung Medien|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|accessdate=2010-02-04}}</ref> !width="30"|[[International Federation of the Phonographic Industry|AUT]]<br /><ref name="austria">{{cite web|url=http://austriancharts.at/showinterpret.asp?interpret=Selena+Gomez|title=Discographie Selena Gomez & The Scene|publisher=austriancharts.at. Hung Medien|language=German|accessdate=2010-09-05}}</ref> ! width="30"|[[Canadian Albums Chart|CAN]]<br /><ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/search/?keyword=Selena+Gomez#/artist/selena-gomez/chart-history/1011432?f=305&g=Albums|title=Selena Gomez Album Chart History|publisher=Billboard|accessdate=2010-09-27}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !width="30"|[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<br /><ref name="france">{{cite web|url=http://lescharts.com/showinterpret.asp?interpret=Selena+Gomez|title=Discographie Selena Gomez & The Scene|publisher=lescharts.com. Hung Medien|accessdate=2010-09-05|language=French}}</ref> !width="30"|[[Media Control|GER]]<br /><ref>{{cite web|url=http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Gomez%2CSelena+%26+The+Scene/?type=longplay|title=Chartverfolgung / Selena Gomez & the Scene / Longplay|publisher=musicline.de. Phononet|language=German|accessdate=2010-09-05|archivedate=2012-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120928063836/http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Gomez%2CSelena+%26+The+Scene/?type=longplay}}</ref> !width="30"|[[Irish Albums Chart|IRE]]<br /><ref name="ireland">{{cite web|url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Selena+Gomez|title=Discography Selena Gomez & the Scene|publisher=irish-charts.com. Hung Medien|accessdate=2010-09-05|archivedate=2018-11-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181130123629/http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Selena+Gomez}}</ref> !width="30"|[[Recording Industry Association of New Zealand|NZ]]<br /><ref name="newzealand">{{cite web|url=http://charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Selena+Gomez+%26+The+Scene&titel=Kiss+%26+Tell&cat=s|title=Discography Selena Gomez & the Scene|publisher=charts.org.nz. Hung Medien|accessdate=2010-09-28|archivedate=2012-02-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120206175346/http://charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Selena+Gomez+%26+The+Scene&titel=Kiss+%26+Tell&cat=s}}</ref> !width="30"|[[Swiss Music Charts|SWI]]<br /><ref>{{cite web|url=http://swisscharts.com/search.asp?cat=a&artist=selena+gomez&artist_search=starts&title=&title_search=starts|title=Extended Search: Selena Gomez & the Scene albums|publisher=swisscharts.com. Hung Medien|language=German|accessdate=2010-09-05}}</ref> !width="30"|[[UK Albums Chart|UK]]<br /><ref name="ukcharts">{{cite web|url=http://www.chartstats.com/artistinfo.php?id=12559|title=Chart Stats - Selena Gomez &amp; The Scene|publisher=[[The Official Chart Company]]|accessdate=2010-09-05|archiveurl=https://archive.ph/20121206024303/http://www.chartstats.com/artistinfo.php?id=12559|archivedate=2012-12-06}}</ref> |- |2009 |align="left"| '''''[[Kiss & Tell (Selena Gomez & the Scene album)|Kiss & Tell]]''''' * Released: September 29, 2009 * Label: [[Hollywood Records|Hollywood]] * Formats: [[Compact Disc|CD]], [[Music download|digital download]] | 9 | — | 4 | 22 | 24 | 19 | 14 | 21 | 36 | 12 |align="left"| * [[Recording Industry Association of America|US]]: Gold<ref name="riaacertifications">[http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&table=SEARCH_RESULTS&action=&title=&artist=selena&format=&debutLP=&category=&sex=&releaseDate=&requestNo=&type=&level=&label=hollywood&company=&certificationDate=&awardDescription=&catalogNo=&aSex=&rec_id=&charField=&gold=&platinum=&multiPlat=&level2=&certDate=&album=&id=&after=on&before=on&startMonth=1&endMonth=9&startYear=2000&endYear=2010&sort=Artist&perPage=25 Gold &amp; Platinum - Selena Gomez & the Scene] [[Recording Industry Association of America]]. Retrieved 2010-09-05.</ref> |- |2010 |align="left"| '''''[[A Year Without Rain]]''''' * Гарсан: 09.17.2010 * Label: Hollywood * Formats: CD, digital download | 4<ref>http://www.billboard.com/news/zac-brown-band-bows-at-no-1-on-billboard-1004117424.story?tag=hpfeed#/news/zac-brown-band-bows-at-no-1-on-billboard-1004117424.story?tag=hpfeed</ref> | — | — | 6<ref>http://www.billboard.com/charts/canadian-albums#/charts/canadian-albums</ref> | — | — | — | — | 37<ref>http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=Selena+Gomez+%26+The+Scene&titel=A+Year+Without+Rain&cat=a</ref> | — |align="center"| — |- |} == Сингл == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2"| Он ! rowspan="2"| Сингл ! colspan="10"| Чартад эзэлсэн байрууд ! rowspan="2" | Цомог ! rowspan="2" | [[Music recording sales certification|Certifications]]<br /><small>([[List of music recording sales certifications|sales thresholds]])</small> |- style="font-size:smaller;" ! width="30"| [[Billboard Hot 100|US]]<br /><ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/search/?keyword=Selena+Gomez#/artist/selena-gomez/chart-history/1011432?f=379&g=Singles|title=Selena Gomez Album & Song Chart History - Hot 100|publisher=Billboard|accessdate=2010-02-04}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://acharts.us/song/49198|title=Selena Gomez & The Scene - Falling Down - Music Charts|publisher=acharts.us|accessdate=2010-02-05}}</ref> ! width="30"| [[ARIA Charts|AUS]]<br /><ref name="australia"/> !width="30"|[[International Federation of the Phonographic Industry|AUT]]<br /><ref name="austria"/> ! width="30"|[[Canadian Hot 100|CAN]]<br /><ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/search/?keyword=Selena+Gomez#/artist/selena-gomez/chart-history/1011432?f=793&g=Singles|title=Selena Gomez Album & Song Chart History - Canadian Hot 100|publisher=Billboard|accessdate=2010-02-04}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !width="30"|[[Media Control|GER]]<br /><ref>{{cite web|url=http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/title/Gomez%2CSelena+%26+The+Scene/Naturally+%282-track%29/single|title=Chartverfolgung / Selena Gomez & the Scene / Single|publisher=musicline.de. Phononet|language=German|accessdate=2010-09-05|archivedate=2017-03-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170315001546/http://musicline.de/de/chartverfolgung_summary/title/Gomez%2CSelena+%26+The+Scene/Naturally+%282-track%29/single}}</ref> !width="30"|[[Irish Singles Chart|IRE]]<br /><ref name="ireland"/> !width="30"|[[Recording Industry Association of New Zealand|NZ]]<br /><ref name="newzealand"/> !width="30"|[[Swiss Music Charts|SWI]]<br /><ref>{{cite web|url=http://swisscharts.com/search.asp?cat=s&artist=selena+gomez&artist_search=starts&title=&title_search=starts|title=Extended Search: Selena Gomez & the Scene singles|publisher=swisscharts.com. Hung Medien|language=German|accessdate=2010-09-05}}</ref> !width="30"|[[UK Singles Chart|UK]]<br /><ref name="ukcharts"/> !width="30"|[[IFPI|SK]]<br /><ref>http://www.ifpicr.cz/hitparadask/index.php?a=titul&hitparada=18&titul=146012&sec=ea3510b9b49e5ed47e3671d4dd51d45c</ref> |- | 2009 | align="left"| "[[Falling Down (Selena Gomez & the Scene song)|Falling Down]]" | 82 | — | — | 69 | — | — | — | — | — | — |rowspan="2"|''Kiss & Tell'' | — |- | rowspan="3"| 2010 | align="left"| "[[Naturally (Selena Gomez & the Scene song)|Naturally]]" | 29 | 46 | 37 | 18 | 14 | 7 | 20 | 54 | 7 | 2 |align="left"| * [[Recording Industry Association of America|US]]: Platinum<ref name="riaacertifications" /> * [[Canadian Recording Industry Association|CAN]]: Platinum<ref name="criacertifications">{{cite web|url=http://cria.ca/gold/0410_g.php|title=(CRIA): Gold &amp; Platinum - January 2005|publisher=[[Canadian Recording Industry Association]]|accessdate=2010-09-05}}</ref> |- | align="left"| "[[Round & Round (Selena Gomez & the Scene song)|Round & Round]]" | 24 | — | — | 51 | — | — | — | — | — | 39 |rowspan="2" | ''A Year Without Rain'' | — |- | align="left"| "[[A Year Without Rain (song)|A Year Without Rain]]" | 35 | — | — | 30 | — | — | — | — | — | — | — |- | colspan="19" style="font-size:10pt"| <small>"—" denotes releases that did not chart</small> |- |} == Бусад == {| class="wikitable" |- ! Он ! Дуу ! Цомог |- | 2009 |"[[Winter Wonderland]]" | ''[[All Wrapped Up Vol. 2]] |- | rowspan="1"| 2010 |"[[Ramona and Beezus#Soundtrack|Live Like There's No Tomorrow]]" | rowspan="1"| ''[[Ramona and Beezus#Soundtrack|Ramona and Beezus OST]]'' |- |} == Клип == {| class="wikitable" |- ! Он ! Видео ! Найруулагч |- | rowspan="2"| 2009 | "Falling Down" | rowspan="2"| Крис Дүүли |- | "Naturally" |- | rowspan="2"| 2010 | "Round & Round" | Филип Андельман<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.partizan.com/partizan/musicvideos/?philip_andelman |accessdate=2012-11-04 |archivedate=2006-05-05 |archiveurl=https://archive.today/20060505235734/http://www.partizan.com/partizan/musicvideos/?philip_andelman }}</ref> |- | "A Year Without Rain" | Крис Дүүли<ref>[http://tvbythenumbers.com/2010/08/27/disney-channel-to-present-premiere-of-selena-gomez-the-scenes-music-video-a-year-without-rain-friday-september-3/61274 Disney Channel to Present Premiere of Selena Gomez & The Scene’s Music Video “A Year Without Rain,” Friday, September 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100829092613/http://tvbythenumbers.com/2010/08/27/disney-channel-to-present-premiere-of-selena-gomez-the-scenes-music-video-a-year-without-rain-friday-september-3/61274 |date=2010-08-29 }}. TV by the Numbers. August 27, 2010. Retrieved August 27, 2010.</ref> |- | 2011 | "Who says" |- |} == Ажаглалата == <references/> == Холбооһон == {{Commonscat|Selena Gomez}} * [http://www.selenagomez.com/ Официальный сайт] {{stub}} b6ghgeujkw9baub87lj0t2lxh9ph9rr IPhone 0 4391 75050 74939 2026-11-07T23:17:51Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75050 wikitext text/x-wiki [[File:IPhone models.jpg|300px|thumb|iPhone 15, iPhone 15 Pro]] iOS 2.2.1 үйлэдэлэй системэтэй '''iPhone''' (<small>IPA:</small> {{IPA|[ˈaɪfoʊn]}}) - ой буряад тобшолуур.<ref>[http://buryadxelen.com/download/ Татаса]</ref> == Түүх == Утасны анхны төсөл болох "Purple 1" кодчлолыг хийж дуусаагүй байна. Apple-ийн дараагийн алхам бол 2005 оны 9-р сард зах зээлд нэвтэрсэн Motorola ROKR гар утсыг бүтээхэд оролцох явдал байв. Төхөөрөмж нь тоглогчийн хувьд байрласан бөгөөд iTunes тоглуулагчтай нягт уялдаатай байв. Утсан дахь тоглогчийн интерфэйсийг Apple компани бүтээсэн бөгөөд iPod-ийн интерфейстэй төстэй байв. Гэсэн хэдий ч дизайн муутай, ажиллагаа муутайгаас болж утас нь хэзээ ч өргөн тархаагүй бөгөөд жилийн алдаа гэж нэрлэдэг байв. Motorola ROKR-ийн амжилтанд хүрээгүй ч 2005 оны 2-р сард Стив Жобс гар утасны оператор Cingular-тай хоер талын түншлэлийн хэлэлцээр байгуулж, Түүний компани боломжтой бөгөөд өөрийн төхөөрөмжийг нэвтрүүлэх бодолтой байгаагаа мэдэгдэв. IPhone-ийн хөгжил нь хатуу нууцын уур амьсгалд явагдсан. Бүтээгдэхүүний янз бүрийн эд анги (Програм хангамж, техник хангамж) дээр ажилладаг инженерүүд хоорондоо харилцах боломжгүй байв. Cingular-тай хэлэлцээ хийхийн тулд Apple-ийн төлөөлөгчид түнш компани Infineon-ийн ажилчдын нэрээр бүртгүүлсэн. Төсөл нь "Нил ягаан 2"гэсэн дотоод нэртэй байв. 2006 оны 12-р сарын 18-нд ижил нэртэй Cisco VoIP утсыг гаргасны дараа олон хүмүүс Apple-ийн гар утас хэзээ ч бүтэхгүй гэж бодож байсан. Энэ үед Apple-ийн инженерүүд утас эсвэл наад зах нь ажлын прототипийг заасан хугацаанд гаргана гэж найдаж үргэлжлүүлэн ажилласаар байв. == Характеристик == * [[GSM]]/[[EDGE]]: 850/900/1800/1900 * [[Wi-Fi]] 802.11b/g * [[Bluetooth]] 2.0 + EDR * [[USB]] 2.0 === iPhone 3G, 3GS === * [[GSM]]/[[EDGE]]: 850/900/1800/1900 * [[UMTS]]/[[HSDPA]]: 850/1900/2100 * [[Wi-Fi]] 802.11b/g * [[Bluetooth]] 2.0/2.1 + EDR * [[GPS]] * [[A-GPS]] * [[USB]] 2.0<ref>{{cite web | url = http://www.apple.com/quicktime/qtv/mwsf07/ | title = MacWorld San Francisco 2007 Keynote Address | publisher = Apple | description = Видеозапись презентации | lang = en | accessdate = 14 апреля 2010 | deadlink = 404 }}</ref> === iPhone 4 === [[File:IPhone 4 Black.jpg|180px|right|iPhone 4]] * [[GSM]]/[[EDGE]]: 850/900/1800/1900 * [[UMTS]]/[[HSDPA]]/[[HSUPA]]: 850/900/1900/2100 * [[Wi-Fi]] 802.11b/g/n * [[Bluetooth]] 2.1 + EDR * [[GPS]] * [[A-GPS]] * [[USB]] 2.0<ref name='iphone4_specs'>{{cite web |url = http://www.apple.com/iphone/specs.html |title = iPhone 4 Technical Specifications |date = 7 июня 2010 |accessdate = 7 июня 2010 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120905110317/http://www.apple.com/iphone/specs.html |archivedate = 2012-09-05 }}</ref> === iPhone 4S === [[File:IPhone 4S No shadow.png|90px|right|iPhone 4S]] * [[GSM]]/[[EDGE]]: 850/900/1800/1900 * [[UMTS]]/[[HSDPA]]/[[HSUPA]]: 850/900/1900/2100 * [[CDMA]] * [[Wi-Fi]] 802.11b/g/n * [[Bluetooth]] 4.0 * [[GPS]] * [[A-GPS]] * [[USB]] 2.0<ref name="iP4S US unlocked">{{cite web|title=iPhone 4S – Apple Store (U.S.)|url=http://store.apple.com/us/browse/home/shop_iphone/family/iphone/iphone4s?mco=MjU5MTk4NzE|publisher=Apple Inc|accessdate=October 7, 2011|archivedate=June 26, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120626100950/http://store.apple.com/us/browse/home/shop_iphone/family/iphone/iphone4s?mco=MjU5MTk4NzE}}</ref><ref name=dan>{{Cite web |title=iPhone 4S Pre-Orders Begin, by Daniel Ionescu, PC World, October 7, 2011 |url=http://www.pcworld.com/article/241372/iphone_4s_preorders_begin.html |accessdate=September 1, 2012 |archivedate=February 22, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120222204728/http://www.pcworld.com/article/241372/iphone_4s_preorders_begin.html }}</ref><ref>{{Cite web |title=AT&T: Initial demand for iPhone 4S 'extraordinary', The Associated Press, Oct. 7, 2011 |url=http://www.sacbee.com/2011/10/07/3968450/att-initial-demand-for-iphone.html |accessdate=2012-09-01 |archivedate=2011-10-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111010162520/http://www.sacbee.com/2011/10/07/3968450/att-initial-demand-for-iphone.html}}</ref> === iPhone 5 === 2012 оны 9-р сарын 12-нд Калифорни мужийн Сан Франциско хотод зургаа дахь үеийн iPhone, iPhone 5-ыг танилцууллаа. ==== Гол шинэчлэл ==== * Том 4 инчийн дэлгэц (хуучин загвар нь 3.5 инч харьцуулахад) * 1.3 GHz-ийн цаг хурд нь хоер цөмт Apple-ийн A6 процессор * RAM 1 GB нэмэгдсэн * IOS 6 үйлдлийн системийг шинэчилсэн * "Нано-сим" стандартын сим картуудын дэмжлэг» * Шинэ Lightning Dock Холбогч * 4G LTE сүлжээг дэмжих ==== Шүүмжлэл ==== * 6.0 индекс бүхий iOS-ийн шинэ хувилбарыг нэгэн зэрэг гаргахад дагалдаж байсан iPhone 5-ийн борлуулалт эхэлснээс хойш хэрэглэгчид дараах жижиг асуудлуудыг тодорхойлсон байна: * Дэлгэц нь асуудал. Бараг тэр даруй борлуулалт эхэлснээс хойш зарим хэрэглэгчид гялалзах талаар гомдол хүлээн авч эхлэв. Хэрэглэгчид мөн "bubble effect" гэж нэрлэгддэг бөгөөд дэлгэц дээрх дүрс нь хүрч хэлбэрээ алддаг талаар гомдоллов. * Зураг дээр толбо. Зарим зурагнууд нь харанхуй өрөөнд тод гэрлийн эх үүсвэрийн хажууд ягаан өнгийн halo-ийн нөлөөг харуулдаг. Хэрэглэгчдийн үзэж байгаагаар энэ нь камерын линзийг гэмтээхээс хамгаалахад ашигладаг индранил болортой холбоотой байж магадгүй юм. * Хамрах хүрээний асуудал. Хөнгөн цагаан хайрцаг нь Зураас, чипэнд өртөмтгий байдаг, ялангуяа төхөөрөмжийн булан, хажуугийн нүүрнээс тоосжилт арилдаг. Энэ асуудал нь хар хамгийн эхний бичил хэсгүүд нь төхөөрөмжийг худалдан авсан хэрэглэгчид тулгарч байна, Цагаан iPhone 5 Энэ асуудал байхгүй байна. * Хурдан зай урсах. Зарим хэрэглэгчдийн үзэж байгаагаар ухаалаг гар утасны батерей нь унтах горимд байхдаа нэг цагийн дотор цэнэгийнхээ 10-15% - ийг алдсан байна. Хамгийн магадлалтай нь энэ асуудал iOS 6 үйлдлийн системийн шинэ хувилбартай холбоотой бөгөөд дараагийн iOS шинэчлэлтүүдэд шийдэгдсэн байна. === iPhone 5С === 2013 оны 9-р сарын 10-нд ирүүлсэн. Энэ нь таван өнгөөр хийгдсэн (цэнхэр, ногоон, ягаан, шар, цагаан). Энэ нь iOS 7 үйлдлийн систем дээр ажилладаг, Apple A6 процессорыг агуулдаг бөгөөд ерөнхийдөө Iphone 5-ийн тоног төхөөрөмжийн чадвартай ойролцоо байдаг. Утасны хайрцаг нь поликарбонатаар хийгдсэн (илүү үнэтэй iPhone 5S нь хөнгөн цагаан, шил ашигладаг). "C "дагавар нь англи өнгө — "өнгө"гэсэн утгатай. === iPhone 5s === 2013 оны 9-р сарын 10-нд ирүүлсэн. ==== Гол шинэчлэл: ==== * IOS 7 үйлдлийн системийг шинэчилсэн * Шинэчлэгдсэн Apple A7 64 битийн процессор * Нэмэгдсэн Apple M7 coprocessor * Нэмэгдсэн Touch ID хурууны хээ нь скан хийгчийн * "Сансрын саарал", алт, харин уламжлалт хар арилгаж байна: тохиолдолд өнгө дизайны шинэ Сонголт нэмэгдсэн * Сайжруулсан арын болон урд камер (арын-8 УИХ-ын гишүүн, урд-1.2 УИХ-ын гишүүн), секундэд 120 хүрээнд видео бичлэг нэмж, олон удаагийн горим * LTE давтамжийн өргөтгөсөн хүрээ, ОХУ-ын хүмүүсээ зэрэг * Siri бета туршилтын байдал гарч ирээд, ийм гэрэлтэйгээр өөрчлөх гэх мэт хэд хэдэн онцлог, сурсан * Iphone 3GS ба iPhone 4s-ээс ялгаатай нь iPhone 5s-д " s " гэсэн дагавар нь аюулгүй байдал (аюулгүй байдал), өөрөөр хэлбэл Touch ID байгаа гэсэн үг юм. === iPhone 6 болон iPhone 6 Plus === 2014 оны 9-р сарын 9-нд ирүүлсэн. ==== Гол шинэчлэл ==== * Дэлгэцийн диагоналийг эрс нэмэгдүүлсэн-iPhone 6-ийн хувьд 4.7 инч, iPhone 6 Plus-ийн хувьд 5.5 инч хүртэл * IOS 8 үйлдлийн системийг шинэчилсэн * Шинэчлэгдсэн 64 битийн Apple A8 процессор * Шинэчлэгдсэн Apple M8 Coprocessor * Сайжруулсан арын камер * Нэмэгдсэн NFC модуль болон Apple-ийн Pay програмыг ашиглан худалдан авалт төлөх чадвар * iPhone 6s болон iPhone 6S Plus * 2015 оны 9 дүгээр сарын 9-ний өдөр ирүүлсэн. === iPhone 6s болон iPhone 6S Plus === ==== Гол шинэчлэл: ==== * RAM 2 GB болж нэмэгдсэн * Apple Watch-тай төстэй 3d мэдрэгчтэй дэлгэцийн хүч таних систем * Шинэчлэгдсэн Apple A9 процессор * Шинэчлэгдсэн Apple M9 coprocessor * Сайжруулсан үндсэн камер, 12 УИХ-ын гишүүн нь тогтоол хүлээн авсан * Сайжруулсан урд талын камер, 5 УИХ-ын гишүүн нь тогтоол хүлээн авсан * Шинэчлэгдсэн Touch ID 2 бүр ч хурдан зөвшөөрөл нь * IOS 9 системийг шинэчилсэн * Олон шинэ програм хангамжийн онцлог * Iphone 3GS, iPhone 4s, iPhone 5s-ээс ялгаатай нь iPhone 6s болон iPhone 6S Plus загварын нэрс нь 7000 Цуврал Хөнгөн цагааны хайлшийг ашигладаг тул" s " дагаварыг хүчтэй ашигладаг === iPhone SE тохиолдолд. === 2016 оны 3 дугаар сарын 21-ний өдөр ирүүлсэн. Нэрээр SE нь "тусгай хэвлэл" гэсэн утгатай. Ижил төстэй iPhone 5s-ээс ялгаатай нь Аноджуулсан Хөнгөн цагаанаар хийсэн өндөр чанартай биетэй, тоног төхөөрөмжийн шинэчилсэн платформтой. ==== Гол шинэчлэл: ==== * IPhone 6s нь "дүүргэлт". * IPhone 5S-ийн загвар, өнгөт схемийн шинэ хувилбар "rose gold". === iPhone 7 болон iPhone 7 Plus === 2016 оны 9-р сарын 7-нд танилцуулж, A10 Fusion процессор болон M10 копроцессорыг хүлээн авсан<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609061939/https://ifix.ua/blog/remont-iphone-7-plus-s-mnozhestvennymi-problemami/ |archivedate=2021-06-09 |title=iPhone 7 Plus засварын онцлог |url=https://ifix.ua/blog/remont-iphone-7-plus-s-mnozhestvennymi-problemami/ |accessdate=2021-06-09}}</ref>. ==== Гол шинэчлэл: ==== * Ямар ч 3.5 мм-ийн аудио Жак (мини Жак). Чихэвчийг холбоход аянга холбогч, TRS 3.5 мм адаптертай аянга, эсвэл утасгүй чихэвч (ялангуяа Apple AirPods) санал болгодог. * Тал дээр стерео чанга яригч ашиглах (доод ба дээд). * 16 ба 64 гигабайт хувилбаруудыг орхих. * IP67 стандартын дагуу ус, тоосны хамгаалалт. === iPhone 8, iPhone 8 Plus ба iPhone X === 2017 оны 9-р сарын 12-нд танилцуулж, Apple A11 Bionic процессор болон M11 копроцессорыг хүлээн авсан. * "Арав" - ын гол шинэлэг зүйл бол дэлгэцийн доод хэсэгт байрлах Home товчлуур байхгүй (одоо фрэймгүй болсон), босоо хос камер, диагональ бүхий OLED дэлгэц 5.8 инч болж нэмэгдсэн, шинэ түгжих технологи бөгөөд үүнийг Face ID гэж нэрлэдэг. * IPhone 8/8 Plus нь өмнөхүүдээсээ (iPhone 7 болон iPhone 7 Plus) ялгаатай нь хэргийн материалын өөрчлөлт (арын самбар нь одоо шилээр хийгдсэн) ба шинэ A11 процессор юм. == Лавлах бичиг == <references/> == Хэтдээ унших == * ''Д. Пог''. iPhone 3G. Недостающая инструкция. — М.: «ЭКОМ», 2009. — 368 с. ISBN 978-5-9790-0082-4. * ''П. Макфедрис, Д. Пабиан''. Все секреты iPhone 3G . — М.: «[[Эксмо]]», 2009. — 272 с. ISBN 978-5-699-33298-4. * ''Дж. Здзиарски''. iPhone. Разработка приложений с открытым кодом. — СПб.: «[[БХВ-Петербург]]», 2009. — 368 с. ISBN 978-5-9775-0397-6. * ''К. Брин''. iPhone. Полный карманный справочник. — СПб.: «[[Символ-Плюс]]», 2008. — 240 с. ISBN 5-93286-120-7. * ''Дж. Здзиарски''. iPhone SDK. Разработка приложений. — СПб.: «БХВ-Петербург», 2010. — 506 с. ISBN 978-5-9775-0178-1. * ''П. Бакли, Д. Кларк''. iPhone. Руководство к самому технологичному телефону в мире . — М.: «[[АСТ (издательство)|АСТ]]», 2008. — 384 с. ISBN 978-5-17-054756-2. * ''Брайан Чен''. Всегда на связи. Как iPhone навсегда изменил нашу жизнь. — М.: «[[Манн, Иванов и Фербер]]», 2011. — 208 с. ISBN 978-5-91657-273-5. == Холбооһон == {{commons|IPhone}} * [http://www.apple.com/ru/iphone/ iPhone] на официальном сайте Apple ({{ref-ru}}) * [[:ru:iPhone 4s|iPhone 4s]] * [[:ru:iPhone 5|iPhone 5]] * [https://isupport.kz/remont-iphone-almaty/iphone-12pro iPhone 12 Pro] {{stub}} 7yepfsvtsnfx22h4sixh6rzjclqpf9o Намиби 0 4401 75064 74932 2026-11-08T00:09:20Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75064 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс улас | conventional_long_name = Бүгэдэ Найрамдаха Намиби Улас | common_name = Намиби | native_name = {{collapsible list |titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:85%; |title = Нэрэ үндэһэнэй хэлэнүүдээр | <center>{{Infobox | subbox=yes | bodystyle=font-size:78%;font-weight:normal; | rowclass1 = mergedrow | label1 = [[Африкаанс]]: | data1 = {{lang|af|Republiek van Namibië}}<ref>{{cite web |url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Afrikaans.pdf |title=Communal Land Reform Act, Afrikaans |publisher=Government of Namibia |access-date=18 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160225105003/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Afrikaans.pdf |archive-date=25 February 2016 |url-status=dead |accessdate=12 August 2021 |archivedate=25 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160225105003/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Afrikaans.pdf }}</ref> | rowclass2 = mergedrow | label2 = [[Германи хэлэн|Германи]]: | data2 = {{lang|de|Republik Namibia}}<ref>{{cite web |url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_German.pdf |title=Communal Land Reform Act, German |publisher=Government of Namibia. |access-date=18 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191009105727/https://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_German.pdf |archivedate=9 October 2019 |accessdate=18 February 2016 }}</ref> | rowclass3 = mergedrow | label3 = [[Нама хэлэн|Нама]]: | data3 = {{lang|naq|Namibiab Republiki dib}}<ref>{{cite web |url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Nama.pdf |title=Communal Land Reform Act, Khoekhoegowab |publisher=Government of Namibia |access-date=18 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160225104943/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Nama.pdf |archive-date=25 February 2016 |url-status=dead |accessdate=12 August 2021 |archivedate=25 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160225104943/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Nama.pdf }}</ref> | rowclass4 = mergedrow | label4 = [[Гереро хэлэн|Очигереро]]: | data4 = {{lang|hz|Orepublika yaNamibia}}<ref>{{cite web |url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Herero.pdf |title=Communal Land Reform Act, Otjiherero |publisher=Government of Namibia |access-date=18 February 2016 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | rowclass5 = mergedrow | label5 = [[Ошивамбо]]: | data5 = {{lang|kj|Orepublika yaNamibia}}<ref>{{cite web |url=http://baslerafrika.ch/wp-content/uploads/Neuerwerbungsliste-2013.pdf |title=Communal Land Reform Act, Oshiwambo |publisher=Government of Namibia |access-date=18 February 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160301124906/http://baslerafrika.ch/wp-content/uploads/Neuerwerbungsliste-2013.pdf |archive-date=1 March 2016 |accessdate=12 August 2021 |archivedate=1 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160301124906/http://baslerafrika.ch/wp-content/uploads/Neuerwerbungsliste-2013.pdf }}</ref> | rowclass6 = mergedrow | label6 = [[Квангали хэлэн|РуКвангали]]: | data6 = {{lang|kwn|Republika zaNamibia}}<ref>{{cite web |url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Rukwangali.pdf |title=Communal Land Reform Act, Rukwangali |publisher=Government of Namibia |access-date=18 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160225104955/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Rukwangali.pdf |archive-date=25 February 2016 |url-status=dead |accessdate=12 August 2021 |archivedate=25 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160225104955/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Rukwangali.pdf }}</ref> | rowclass7 = mergedrow | label7 = [[Тсвана хэлэн|Сетсвана]]: | data7 = {{lang|tn|Rephaboliki ya Namibia}}<ref>{{cite web |url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Setswana.pdf |title=Communal Land Reform Act, Setswana |publisher=Government of Namibia |access-date=18 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160225105008/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Setswana.pdf |archive-date=25 February 2016 |url-status=dead |accessdate=12 August 2021 |archivedate=25 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160225105008/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Setswana.pdf }}</ref> | rowclass8 = mergedrow | label8 = [[Лози хэлэн|сиЛози]]: | data8 = {{lang|loz| Namibia ye Lukuluhile}}<ref>{{cite web |url=http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Lozi.pdf |title=Communal Land Reform Act, Lozi |publisher=Government of Namibia |access-date=18 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160225104949/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Lozi.pdf |archive-date=25 February 2016 |url-status=dead |accessdate=12 August 2021 |archivedate=25 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160225104949/http://209.88.21.36/opencms/export/sites/default/grnnet/MLRR/DocArchive/Land-Reform/Communal_Land_Reform_Act_Lozi.pdf }}</ref> }}</center> }} | image_flag = Flag of Namibia.svg | image_coat = Coat of arms of Namibia.svg | flag_type = [[Намибиин Түрын туг|Түрын туг]] | symbol_type = [[Намибиин Түрын һүлдэ|Түрын һүлдэ]] | national_motto = "Нэгэдэл, Эрхэ сүлөө, Үнэн зүб" | national_anthem = </br>"[[Намиби, Зоригтой Хүнүүдэй Нютаг]]" <div class="center" style="padding-top:0.5em;"> </div> | image_map = {{Switcher|[[File: Namibia (orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Namibia AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Africa|default=1}} | map_caption = | capital = [[File:Windhoek_COA.svg|21px]] [[Виндхук]] | coordinates = {{Coord|22|34|S|17|5|E|type:city_region:NA}} | largest_city = capital | official_languages = [[Англи хэлэн|Англи]] | national_languages = [[Африкаанс]] </br>[[Германи хэлэн|Германи]] </br>[[Гереро хэлэн|Очигереро]] </br>[[Нама хэлэн|Нама]] </br>[[Ошивамбо]] </br>[[Квангали хэлэн|РуКвангали]] </br>[[Тсвана хэлэн|Сетсвана]] </br>[[Лози хэлэн|сиЛози]] | regional_languages = [[!Кунг хэлэн|!Кунг]] </br>[[Дирику хэлэн|Дирику]] </br>[[Мбукушу хэлэн|Мбукушу]] | ethnic_groups = 49.5% [[Овамбо арад|Овамбо]]</br> 9.2% [[Каванго]]</br> 8.0% Холимог</br> 7.0% [[Гереро|Гереронууд]]</br>7.0% [[Дамара|Дамаранууд]]</br>7.0% [[Сагаан Намибишууд|Сагаан]]</br>4.7% [[Нама арад|Нама]]</br>3.5% [[Лози арад|Лози]] </br>3.0% [[Сан арад|Сан]]</br>0.6% [[Тсвана арад|Тсвана]]</br>0.5% Бусад | ethnic_groups_year = 2014 | religion = 87.9% [[Христосой шажан|Христосой]] </br>10.2% [[Африкын заншашаһан шажанууд|Заншашаһан </br>этигэлүүд]] </br>1.6% Шажангүй </br>0.3% Бусад | religion_year = 2013 | religion_ref = <ref>{{Cite web | title=Namibia Demographic and Health Survey 2013 | publisher=The Namibia Ministry of Health and Social Services (MoHSS) and ICF International | date=September 2014 | url=https://dhsprogram.com/pubs/pdf/FR298/FR298.pdf | accessdate=5 July 2021 | page=30}} Only people between 15 and 49 years of age were surveyed.</ref> | demonym = |government_type = [[Нэгэдэмэл улас|Нэгэдэмэл]] </br>[[Хахад-Юрэнхылэгшын систем|Хахад</br>Юрэнхылэгшын]]</br> [[Үндэһэн хуули|үндэһэн хуулита]] </br>[[бүгэдэ найрамдаха улас|бүгэдэ найрамдаха </br>улас]]<ref name="Draft" /><ref name="Dual" /> | leader_title1 = [[Намиби уласай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]] | leader_name1 = [[Һаге Гейнгоб]] | leader_title2 = [[Намиби уласай Вице-Юрэнхылэгшэ|Вице-Юрэнхылэгшэ]] | leader_name2 = [[Нанголо Мбумба]] | leader_title3 = [[Намиби уласай Юрэнхы сайд|Юрэнхы сайд]] | leader_name3 = [[Саара Куугонгельва-Амадхила|Саара Куугонгельва-</br>Амадхила]] | leader_title4 = [[Вице-Юрэнхы сайд|Вице-Юрэнхы </br>сайд]] | leader_name4 = [[Нетумбо Нанди-Ндайтва|Нетумбо Нанди-</br>Ндайтва]] | legislature = [[Намибиин Парламент|Парламент]] | upper_house = [[Үндэһэнэй Зүблэл (Намиби)|Үндэһэнэй Зүблэл]] | lower_house = [[Үндэһэнэй Ассамблей (Намиби)|Үндэһэнэй Ассамблей]] | sovereignty_type = Түүхэ | established_event1 = [[Намибиин Үндэһэн хуули|Үндэһэн хуули]] | established_date1 = 1990 оной 2 һарын 9 | established_event2 = Тусгаар тогтонол | established_date2 = 1990 оной 3 һарын 21 | area_km2 = 825,615 | area_rank = 34 | area_sq_mi = 318,696 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = үсөөхэн | population_estimate = 2,550,226 | population_census = 2,113,077<ref>{{cite web |url=https://cms2.my.na/assets/documents/p19dmlj9sm1rs138h7vb5c2aa91.pdf |title=Census data |website=cms2.my.na |access-date=2020-10-01 |accessdate=2021-08-12 |archivedate=2019-07-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190710101819/https://cms2.my.na/assets/documents/p19dmlj9sm1rs138h7vb5c2aa91.pdf }}</ref> | population_estimate_year = 2020 | population_estimate_rank = 140 | population_census_year = 2011 | population_density_km2 = 3.2 | population_density_sq_mi = 6.6 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 235 | GDP_PPP = $23.855 тэрбум<ref name="imfna">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Countries/NAM|title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=29 April 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = $9,542<ref name=imfna/> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $10.927 тэрбум<ref name=imfna/> | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_per_capita = $4,371<ref name=imfna/> | Gini = 59.1 <!-- number only --> | Gini_year = 2015 | Gini_change = <!-- increase/decrease/steady --> | Gini_ref = <ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=NA |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=[[World Bank]] |website=data.worldbank.org |access-date=20 January 2019}}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.646 <!-- number only --> | HDI_year = 2019 <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase <!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=December 15, 2020|access-date=December 15, 2020}}</ref> | HDI_rank = 130 | currency = [[Намиби доллар]] <br /> (NAD) <br /> [[Урда Африкын рэнд]] </br>(ZAR) | time_zone = [[Түб Африкын Саг|CAST]] | utc_offset = +2 | drives_on = | calling_code = [[+264]] | cctld = [[.na]] | footnote_a = |today=}} '''Намиби''' гү, али '''Намиби Орон''' (нама: ''Namibia'', {{lang-af|Republiek van Namibië}}, Ярмаан: {{Audio|De-Republik Namibia.ogg|Republik Namibia}}) — Африкийн улас юм.<ref name=CIA>{{cite web |author=Central Intelligence Agency |authorlink=CIA |publisher=[[The World Factbook]] |title=Namibia |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html |year=2009 |accessdate=January 23, 2010 |archivedate=April 23, 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200423100756/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wa.html }}</ref><ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=728&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=37&pr.y=2 |title=Namibia|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}</ref> Хүн зон — 2 171 916 хүн.<ref name=2011PrelimCensus>{{cite news |url=http://www.namibian.com.na/news-articles/national/full-story/archive/2012/april/article/namibias-population-hits-21-million/ |title=Namibia’s population hits 2.1 million |last=Smit |first=Nico |date=12 April 2012 |work=[[The Namibian]] |archiveurl=https://archive.ph/20121205061700/http://www.namibian.com.na/news-articles/national/full-story/archive/2012/april/article/namibias-population-hits-21-million/ |archivedate=5 December 2012 |accessdate=8 November 2012 }}</ref> Газар 825 418 км². == Газар зүй == Намибынь дарааха улсуудтай хил залгана (сагай зүүнэй эсрэгээр, баруун-хойто зүгhөө зүүн-үмэнэдэ зүг рүү): [[Ангола]], [[Замби]], [[Ботсвана]], [[Урда Африкын Улас|Урда Африк]]. Мүн харисангы бага уhаар [[Атлантын далай]] ойролсоо. {{Geographic location |Centre = {{Flag icon|Namibia}} Намиби |North = {{Flag icon|Angola}} Ангола |Northeast = {{Flag icon|Zambia}} Замби / {{Flag icon|Zimbabwe}} Зимбабве |East = {{Flag icon|Botswana}} Ботсвана |Southeast = |South = {{Flag icon|South Africa}} Өмнөд Африк |Southwest = |West = Атлантын далай |Northwest = }} == Уласууд == [[Файл:Namibia Regions numbered.png|left]] # [[Каприви]] # [[Эронго]] # [[Хардап]] # [[Карас (Намиби)|Карас]] # [[Окаванго (Намиби)|Окаванго]] # [[Кхомас]] # [[Кунене (Намиби)|Кунене]] # [[Охангвена]] # [[Омахеке]] # [[Омусати]] # [[Ошана]] # [[Ошикото]] # [[Очосондьюпа]] == Хотонууд == Ниислэл хото — [[Виндхук]]. {|class="wikitable" style="text-align:left" !Colspan=6|Намибийн хотонууд (2010 жэл) |- ! Зураг: | [[Файл:Windhoek-Skyline.jpg|150px]] | [[Файл:Ozzys Beerhouse and Eugen Kakukuru Street in Rundu, Namibia, March 2006.jpg|150px]] | [[Файл:Walvis Bay aerial.jpg|150px]] | [[Файл:Oshakati street market.JPG|150px]] | [[Файл:Swakopmund (Namibia).jpg|150px]] |- ! Нэрэ: | [[Виндхук]] (01) | [[Рунду]] (02) | [[Уолфиш-Бей]] (03) | [[Ошакати]] (04) | [[Свакопмунд]] (05) |- ! Хүн зон:<br />(2010 жэл) | 315 932 | 81 501 | 67 201 | 39 679 | 34 326 |- ! Зураг: | [[Файл:DF-ST-90-10118.jpg|150px]] | [[Файл:SchuckmannsburgMap.png|150px]] | [[Файл:Bahnhof Okahandja 1903.jpg|150px]] | [[Файл:Otji-skyline.jpg|150px]] | [[Файл:Rehoboth Namibia 1908.jpg|150px]] |- ! Нэрэ: | [[Хрутфонтейн]] (06) | [[Катима Мулило]] (07) | [[Окаханджа]] (08) | [[Очиваронго]] (09) | [[Рехобот]] (10) |- ! Хүн зон:<br />(2010 жэл) | 28 999 | 27 861 | 25 309 | 22 964 | 20 912 |} == Демокраати == == Яһатанууд == == Мүн үзэхэ == * [[Ород хэлэн]] * [[Ородууд]] * [[Оросой холбоото уласай холбооной тойрогууд]] * [[Оросой холбоото уласай нютаг можонууд]] == Зүүлтэ == <references/> <references group="К"/> == Холбооһон == {{Spoken Wikipedia|Namibia spoken word.ogg|2009-08-31}} {{commons|Namibia|Намиби}} * [http://www.krugosvet.ru/enc/strany_mira/NAMIBIYA.html Намибия, энциклопедия Кругосвет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100610003839/http://krugosvet.ru/enc/strany_mira/NAMIBIYA.html |date=2010-06-10 }} * [https://web.archive.org/web/20121204101417/http://www.grnnet.gov.na/ Government of Namibia] Правительственный портал * [http://www.windhoekcc.org.na/ Windhoek City Council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201119115836/http://www.windhoekcc.org.na/ |date=2020-11-19 }} Мэрия Виндхука * http://www.embnamibia.at - EMBASSY / PERMANENT MISSION OF THE REPUBLIC OF NAMIBIA in Austria * [http://www.republikein.com.na Die Republikein] Газета на африкаанс * [http://www.az.com.na/ Allgemeine Zeitung] Единственная в Африке газета на немецком языке * [http://www.namibian.com.na/ The Namibian] Газета на английском, ндонга, а также португальском языках * [http://www.newera.com.na/ New Era] Газета на английском и ряде африканских языков * [http://www.radiokudu.com.na/ Radio Kudu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060516032337/http://www.radiokudu.com.na/ |date=2006-05-16 }} Радиостанция, вещание на английском языке, новости также на африкаанс * [http://www.radiowave.com.na/ Radiowave 96,7 FM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618121837/http://www.radiowave.com.na/ |date=2012-06-18 }} Музыкальная радиостанция * [http://www.nbc.com.na/ Namibian Broadcasting Corporation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100315082134/http://www.nbc.com.na/ |date=2010-03-15 }} Государственная радио- и телекомпания * [http://www.hengs.ru/interesting/namib.html Намиб — последняя пустыня Африки] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110203044031/http://www.hengs.ru/interesting/namib.html |date=2011-02-03 }} * [http://www.opec.ru/1318269.html Статистика экономического и политического состояния Намибии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120508071136/http://opec.ru/1318269.html |date=2012-05-08 }} * [http://sov-art.ru/categories.php?cat_id=324 Природа и животный мир Намибии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305235009/http://sov-art.ru/categories.php?cat_id=324 |date=2016-03-05 }} (рус.) * [http://www.klausdierks.com/ Библиотека Клауса Диркса] * [http://genocide.ru/lib/genocides/herero-nama.htm Уничтожение коренных народов Намибии в 1904—1907 гг.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170926230145/http://genocide.ru/lib/genocides/herero-nama.htm |date=2017-09-26 }} * [http://www.trubagaz.ru/gkm/gazovoe-mestorozhdenie-kudu-namibija/ Запасы природного газа Намибии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140904010219/http://www.trubagaz.ru/gkm/gazovoe-mestorozhdenie-kudu-namibija/ |date=2014-09-04 }} * [http://www.namrus.com Namibian Russian Development Close Company — Союз Намибии и России] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120825225725/http://www.namrus.com/ |date=2012-08-25 }} {{Африк}} [[Категори:Африка]] {{stub}} 1971o1335m2v2gjjvtx82dpn9kywfeu Алжир 0 4491 75053 74467 2026-11-07T23:21:24Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75053 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс улас | conventional_long_name = Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалаһан </br>Алжир Арад Улас | name = الجمهورية الجزائرية الديمقراطية<br /> الشعبية ([[Араб хэлэн|Араб]])<br />{{resize|80%|{{transliteration|ar|al-Jumhūriyya al-Jazāʾiriyya ad-Dīmuqrāṭiyya aš{{nbh}}Šaʿbiyya}}}}</br>{{midsize|{{native name|fr|République algérienne démocratique et populaire|nbsp=omit}}}} | common_name = Algeria | image_flag = Flag of Algeria.svg | flag_type = [[Алжир уласай туг|Туг]] | image_coat = National Emblem of Algeria (bronze effect).svg | symbol_type = [[Алжир уласай һүлдэ|Һүлдэ]] | national_motto = {{lang|ar|بالشعب وللشعب}}<br />("Арадһаа ба арадай түлөө")<ref name="CONST-AR">{{cite web|url=http://www.el-mouradia.dz/arabe/symbole/textes/constitution96.htm |title=Constitution of Algeria, Art. 11 |id= language: France and Arabic (government language); people of Algeria speak Arabic and Berber|publisher=El-mouradia.dz |access-date=17 January 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718124116/http://www.el-mouradia.dz/arabe/symbole/textes/constitution96.htm |archive-date=18 July 2012 }}</ref><ref name="CONST-EN">{{cite web |url= http://www.apn-dz.org/apn/english/constitution96/titre_01.htm |title=Constitution of Algeria; Art. 11 |publisher=Apn-dz.org |date=28 November 1996 |access-date=17 January 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725130249/http://www.apn-dz.org/apn/english/constitution96/titre_01.htm |archive-date=25 July 2013 }}</ref> | national_anthem = ''[[Кассаман]]''<br />({{lang-en|"We Pledge"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:National anthem of Algeria, by the U.S. Navy Band.oga]]}}</div> | image_map = Algeria (centered orthographic projection).svg | map_caption = {{map caption |location_color=тодо ногоон || | |}} | image_map2 = | capital = [[Алжир (хото)|Алжир]] | coordinates = {{Coord|36|42|N|3|13|E|type:city_region:DZ}} | largest_city = capital | religion = 99% [[Алжир дахи Лалын шажан|Сунни]]</br>([[Гүрэнэй шажан|албан]]) </br>1% бусад </br>([[Алжир дахи Христосой шажан|Христ]] ба [[Алжириин еврейшүүдэй түүхэ|Еврей]])<ref name="CIA">{{cite web|title=The World Factbook – Africa – Algeria|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/|publisher=CIA|access-date=20 March 2021|accessdate=10 May 2022|archivedate=4 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210104184359/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/}}</ref> | official_languages = {{Plainlist| * [[Араб хэлэн|Араб]] * [[Бербер хэлэн|Бербер]] }} | languages_type = Бусад хэлэнүүд | languages = [[Алжириин Араб хэлэн|Алжириин Араб]] <br />(Дариджа) <br />[[Франци хэлэн|Франци]]<ref name="CIA" /><!--end nowrap:--> | ethnic_groups = {{vunblist |{{nowrap|[[Arab-Berber]] 99%<ref name="CIA" />{{efn|The ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]]'' states that about 15% of Algerians, a minority, identify as Berber even though many Algerians have Berber origins. The Factbook explains that of the approximately 15% who identify as Berber, most live in the [[Kabylia]] region, more closely identify with Berber heritage instead of Arab heritage, and are Muslim.}}<!--end nowrap:-->}} | 1% others<ref name="CIA" />}} | demonym = [[Алжирай хүн зон|Алжиршууд]] | government_type = {{nowrap|[[Нэгэдэмэл улас|Нэгэдэмэл]] </br>[[Хахад-Юрэнхылэгшын систем|Хахад</br>Юрэнхылэгшын]]</br> [[бүгэдэ найрамдаха улас|БНУ]]}} | leader_title1 = [[Алжир уласай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]] | leader_name1 = [[Абдельмаджид Теббун|Абдельмаджид </br>Теббун]] | leader_title2 = [[Алжир уласай Юрэнхы сайд|Юрэнхы сайд]] | leader_name2 = [[Аймен Бенабдеррахман|Аймен </br>Бенабдеррахман]] | leader_title3 = [[Үндэһэтэнэй Зүблэлэй даргын жагсаалта (Алжир)|Зүблэлэй Дарга]] | leader_name3 = [[Салах Гуджил]] | leader_title4 = [[Үндэһэнэй Арадай Шуулган даргын жагсаалта (Алжир)|Шуулганай Дарга]] | leader_name4 = [[Ибраһим Бугали]] | legislature = [[Алжирай Парламент|Парламент]] | upper_house = [[Үндэһэтэнэй Зүблэл]] | lower_house = [[Үндэһэнэй Арадай Шуулган|Үндэһэнэй Арадай </br>Шуулган]] | sovereignty_type = [[Алжирай Түүхэ|Түүхэ]] | established_event1 = [[Нумидиин хаанта улас|Нумиди]] | established_date1 = МЭҮ 202 | established_event2 = [[Рустамидууд]] | established_date2 = 776 | established_event3 = [[Зиридууд]] | established_date3 = 972 | established_event4 = [[Хаммадидууд]] | established_date4 = 1015 | established_event5 = [[Тлемсенэй хаанта улас|Зьяны Улас]] | established_date5 = 1236 | established_event6 = [[Османай Алжир]] | established_date6 = 1516 | established_event7 = [[Франциин Алжир|Франциин </br>эзэмдэлгэ]] | established_date7 = [[1830 оной Алжирай эзэмдэлгэ|7 һарын 5, 1830]] | established_event8 = [[Алжирай Дайн|Тусгаар </br>тогтонол]] | established_date8 = 7 һарын 5, 1962 | area_km2 = 2381741 | area_rank = 10 | area_sq_mi = 919595 | percent_water = 1.1 | population_estimate = 44,700,000<ref name="ONS 2020">{{cite web | title=Démographie | website=Office National des Statistiques | date=18 May 2020 | url=http://www.ons.dz/IMG/pdf/demographie2019_bis.pdf | language=fr | trans-title=Demography | access-date=3 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200721155425/http://www.ons.dz/IMG/pdf/demographie2019_bis.pdf | archive-date=21 July 2020 | url-status=live }}</ref> | population_estimate_year = 2021 | population_estimate_rank = 32 | population_census_year = | population_density_km2 = 17.7 | population_density_sq_mi = 47 | population_density_rank = 168 | GDP_PPP = {{increase}} $581.189 тэрбум<ref name="IMFWEOAG">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=612,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPPPPC,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database |website=IMF.org |publisher=[[International Monetary Fund]] |access-date=22 October 2021}}</ref></br> | GDP_PPP_year = 2022 | GDP_PPP_rank = 43 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $13,002<ref name="IMFWEOAG"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 111 | GDP_nominal = {{increase}} $191.941 тэрбум<ref name="IMFWEOAG"/></br> | GDP_nominal_year = 2022 | GDP_nominal_rank = 58 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $4,294<ref name="IMFWEOAG"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 130 | Gini = 27.6 | Gini_year = 2011 | Gini_ref = <ref>{{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |title=Distribution of Family Income&nbsp;– Gini Index |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=1 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613005439/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |archive-date=13 June 2007 |url-status=live |accessdate=8 January 2014 |archivedate=13 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090513124910/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html }}</ref><ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=DZ |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=World Bank |access-date=24 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118143415/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=DZ |archive-date=18 November 2018 |url-status=live }}</ref> | HDI = 0.748<!-- number only --> | HDI_year = 2019 <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = 91 | currency = [[Алжирай динар]] | currency_code = DZD | time_zone = [[Түб Европын Саг|CET]] | utc_offset = +1 | date_format = үү/һһ/жжжж | drives_on = баруун | calling_code = [[Алжир дахи Телефониин дугаар|+213]] | cctld = [[.dz]]<br />الجزائر. | today = }} '''Алжир''' ([[Араб хэлэн|Араб]]: الجزائر, ''Al Jaza’ir'' ([[IPA:ɛlʤɛˈzɛːʔir]]), [[Бербер хэлэн|Бербер]]: [[Файл:Algeria in Tifinagh.svg]], ''Dzayer''), албан ёһоор '''Бүгэдэ Найрамдаха Арадшалаһан Алжир Арад Улас''' — хойто [[Африка]]да оршохо улас юм. Газар нютагаараа түбидээ хоёрто, дэлхэйдэ 11-дэ жагсадаг. Зүүн хойто талаараа [[Тунис]], зүүн талаараа [[Ливи]], зүүн урда талаараа [[Нигер]], баруун урда талаараа [[Мали]], [[Мавритани]], баруун хойто талаараа [[Марокко]] уласуудтай тус тус хилэлэнэ. Баруун талада маргаантай газар нютаг болохо [[Баруун Сахара]] оршохо болоод хойто талада [[Газар дундын тэнгис]] байрлана. Алжир [[НҮБ]], [[Африкын холбоо]], [[Арабын Барилдалга]], [[ОПЕК]] зэргэ байгуулгануудай гэшүүн орон юм. Мүн Магрибай Араб холбоое байгуулхада ехэ хуби нэмэри үзүүлһэн. Алжир үндэһэн хуулиндаа [[Лалын шажан|Лалын]], [[Араб]], ба [[Амазиг]] (Бербер) улас гэжэ тодорхойлогдоһон байдаг. == Нэрын гарал == Тус уласай нэрэ Алжир хотын нэрэһээ гаралтай. Харин хотын нэрэ jazā’ir banī mazghanā (арабаар «(Берберын аймаг) Аит Мазганнагийн аралнууд» гэһэн үгэ) гэхэ хотын хуушин нэрэнэй тобшолһон хэлбэри ''Al-jazā’ir'' гэһэн үгэһөө гаралтай. Дунда зуунай эхин үеын газарзүйшэд ''al-Idrisi'' болон ''Yaqut al-Hamawi'' гэжэ бэшэһэн байдаг. Һунгадаг үедэ Алжирай хойто нютагай [[Нумиди]] гэдэг байһан болоод мүнөөнэй [[Тунис]]ай баруун нютаг, [[Марокко]]гой зүүн нютаг хамарагдадаг байгаа. == Түүхэ == === Эртэнэй түүхэ === [[Файл:Roman Arch of Trajan at Thamugadi (Timgad), Algeria 04966r.jpg|thumb|left|Алжирай Тамугади дахи Римэй Траяанай хаалга]] [[Бербер]]шүүд доро хаяжа {{МЭҮ}} 10000 онһоо Алжирда нютаглажа байгаа.<ref>{{Cite web |title=TripAtlas.com — About Algeria<!-- Bot generated title --> |url=http://tripatlas.com/Algeria |accessdate=2014-01-08 |archivedate=2010-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100213145852/http://tripatlas.com/Algeria }}</ref><ref>{{Cite web |title=Arab Index — Country Info<!-- Bot generated title --> |url=http://www.arab-index.net/CountryInfo.aspx?ID=21 |accessdate=2014-01-08 |archivedate=2009-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090210020932/http://arab-index.net/CountryInfo.aspx?ID=21 }}</ref><ref>[http://www.africa-investor.com/article.asp?id=5197 Africa-Investor.com — News<!-- Bot generated title -->]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928141614/http://grconsultants.org/Country/Algeria_Expat_Relocation_Mobility_Management_GRC_2009.pdf |archivedate=2013-09-28 |title=Archive copy |url=http://www.grconsultants.org/Country/Algeria_Expat_Relocation_Mobility_Management_GRC_2009.pdf |accessdate=2014-01-08}}</ref><ref>[http://www.sheppardsoftware.com/Africaweb/snapshot/Algeria.htm Snapshot, Africa: Algeria<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Algeria at AllExperts<!-- Bot generated title --> |url=http://en.allexperts.com/e/a/al/algeria.htm |accessdate=2014-01-08 |archivedate=2010-01-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100111025002/http://en.allexperts.com/e/a/al/algeria.htm }}</ref><ref>{{Cite web |title=VOYAGES — Small ship expeditions to historic shores of Africa<!-- Bot generated title --> |url=http://www.alvoyages.com/articles/africa/algeria.html |accessdate=2014-01-08 |archivedate=2009-12-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091221075812/http://www.alvoyages.com/articles/africa/algeria.html }}</ref> {{МЭҮ}} 1000 онһоо хойшо [[карфаген]]шүүд эргын дагуу һуурин байгуулжа эхилһэн. Бербершүүд [[Пүниин дайн]]аар үүһэһэн боломжиие ашиглан Карфагенһаа тусгаар тогтоножо, бербер хаанта уласууд үүһэжэ эхилээ. Эднһээ хамагай алдартай Нумиди юм. Гэбэшье {{МЭҮ}} 200 ондо бербершүүд дахин эзлэгдэбэ. Энэ удаада [[Римэй бүгэдэ найрамдаха улас]] тэдэниие харьяандаа оруулаа. [[Баруун Римэй эзэнтэ улас]] задаран унахадаа бербершүүд олон газар дахин тусгаар тогтониһон уласаа байгуулһан бол үлэһэн хэһэгтэ вандалнууд хиналтаяа тогтоожо, [[Византиин эзэнтэ гүрэн|Византиин]] эзэн хаан [[I Юстиниан]]ай сэрэгтэ сохигдон хөөгдэхэ хүрэтэрээ тэндээ байгаа. Византиин эзэнтэ гүрэн уламаар тус ороной зүүн хэһэгые VIII зуунда арабшууд ерэхэ хүрэтэр хатуу шанга гарай доро барижа байба. === Дундада зуун === Хоёр һалбари болохо Санхаджа болон Заната саашаа олон аймагта хубаагдажа байһан болоод Магрибиин бүһэ бүрэ хэдэ хэдэн аймагһаа бүрдэжэ байба.<ref name="William MacGuckin">Histoire des Berbères et des dynasties musulmanes de l’Afrique Septentrionale De Ibn Khaldūn, William MacGuckin</ref><ref>{{cite book|url=http://books.google.fr/books?id=H3RBAAAAIAAJ&pg=PR2&dq=in+khaldoun#PPR15,M1 |title=Histoire des Berbères et des dynasties musulmanes de l'Afrique Septentrionale Par Ibn Khaldūn, William MacGuckin Slane |language=French |pages=XV |publisher=|date=|accessdate=2009-02-28}}</ref> Дундада зуунай үедэ берберай хэдэ хэдэн династи үүһэн гаража ерэжэ байгаа.<ref name="William MacGuckin"/><ref>{{cite web|url=http://books.google.fr/books?id=H3RBAAAAIAAJ&pg=PR115&dq=ibn+khaldoun#PPR10,M1 |title=Histoire des Berbères et des dynasties musulmanes de l'Afrique Septentrionale Par Ibn Khaldūn, William MacGuckin Slane |language=French |pages=X |publisher=|date=|accessdate=2009-02-28}}</ref> === Лалын шажан нэбтэрһэн === [[Файл:Grande mosquée d'Alger.jpg|thumb|left|Алжирай ехэ [[мечеть]]]] Лалын шажанта арабын арминууд Алжирые байлдан дагуулжа, бербер ударидагшадые мохотгожо, Умайяд арабын династи задран унаһанай дараа маша олон династи бүрэлдэн бии болоо. Эдэгээр династиин дотор [[Альмохад]], [[Альморавид]], [[Египет]]ай Фатимид, Абдэлвадид хамагай алдартай юм. Кабилиин Кутамаг өөрын үйлэ хэрэгтээ урбуулһан лалын шиит шажанда [[Фатимид]]ууд [[Рустамид]]ые түлхэн унагажа, Египетые эзэлжэ, Алжир, Тунисые Зирид угсаанай вассалнууддаа үлөөбэ. Зиридүүд боһолго гарахада Фатимид династи хүн зон олонтой арабын нэгэн аймаг болохо Бану Хилалые эльгээжэ тэдэнэй хүсэниие һулараа. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} {{Африка}} {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Алжир| ]] [[Категори:Хойто Африкын улас]] [[Категори:Магрибай улас]] [[Категори:Сахарын улас]] [[Категори:Арабай БНУ]] [[Категори:Бүгэдэ Найрамдаха Уласууд]] [[Категори:Араб хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютаг]] [[Категори:Бербер хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютаг]] [[Категори:Франци хэлээр хэлэлсэдэг уласууд ба газар нютаг]] [[Категори:Ехэ арбан табанай уласууд]] [[Категори:ОПЕК-ын гэшүүн улас]] [[Категори:Африкын Холбооной гэшүүн улас]] [[Категори:Арабай Лигын гэшүүн улас]] [[Категори:НҮБ-эй гэшүүн уласууд]] [[Категори:1962 ондо байгуулагдаhан улас ба газар нютаг]] [[Категори:1962 ондо Алжирда байгуулагдаhан]] [[Категори:1962 ондо Африкада байгуулагдаhан]] [[Категори:Африкын улас]] 4je5vieygcaocn4n3fj346h3bka7prv Урда Африка (улас) 0 4528 75068 72050 2026-11-08T00:31:43Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75068 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс улас | conventional_long_name = Урда Африкын Бүгэдэ </br>Найрамдаха Улас | common_name = | native_name = {{collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size;90% | title = 10 бусад албан нэрэнүүд<ref name="constitution">{{cite book|url=https://www.concourt.org.za/images/phocadownload/the_text/english-2013.pdf|title=The Constitution of the Republic of South Africa|publisher=Constitutional Court of South Africa|year=2013|edition=2013 English version}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180823174423/https://www.concourt.org.za/images/phocadownload/the_text/english-2013.pdf |date=2018-08-23 }}</ref> | <center>{{Infobox | subbox=yes | bodystyle=font-size:77%;font-weight:normal; | rowclass1 = mergedrow | label1 = [[Зулу хэлэн|Зулу]]: | data1 = {{lang|zu|iRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika}} | rowclass2 = mergedrow | label2 = [[Коса хэлэн|Коса]]: | data2 = {{lang|xh|iRiphablikhi yoMzantsi-Afrika}} | rowclass3 = mergedrow | label3 = [[Африкаанс]]: | data3 = {{lang|af|Republiek van Suid-Afrika}} | rowclass4 = mergedrow | label4 = [[Хойто Сото хэлэн|Педи]]: | data4 = {{lang|nso|Repabliki ya Afrika-Borwa}} | rowclass5 = mergedrow | label5 = [[Тсвана хэлэн|Тсвана]]: | data5 = {{lang|tn|Rephaboliki ya Aforika Borwa}} | rowclass6 = mergedrow | label6 = [[Сото хэлэн|Урда&nbsp;Сото]]: | data6 = {{lang|st|Rephaboliki ya Afrika Borwa}} | rowclass7 = mergedrow | label7 = [[Тсонга хэлэн|Тсонга]]: | data7 = {{lang|ts|Riphabliki ya Afrika Dzonga}} | rowclass8 = mergedrow | label8 = [[Свати хэлэн|Свати]]: | data8 = {{lang|ss|iRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika}} | rowclass9 = mergedrow | label9 = [[Венда хэлэн|Венда]]: | data9 = {{lang|ve|Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe}} | rowclass10 = mergedrow | label10 = [[Урда Ндебеле хэлэн|Урда&nbsp;Ндебеле]]: | data10 = {{lang|nr|iRiphabliki yeSewula Afrika}} }}</center> }} | image_flag = Flag of South Africa.svg | alt_flag= | flag2_border= | flag_type = {{nowrap|[[Урда Африка уласай туг|Түрын туг]]}} | image_coat = Coat of arms of South Africa (heraldic).svg | alt_coat= | symbol_type = {{nowrap|[[Урда Африка уласай һүлдэ|Түрын һүлдэ]]}} | national_motto = <center>"{{lang|xam|ǃke e꞉ ǀxarra ǁke}}"&nbsp;([[Цъхам хэлэн|Цъхам]])<br />"[[Элдэб зон нэгэдхэнэ]]"</center> | national_anthem = "[[Урда Африкын Түрын Дуулал]]" <div style="padding-top:0.5em;" class="center">[[File:South Africa National Anthem.ogg]]</div> | image_map = {{Switcher|[[File:South Africa (orthographic projection).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location South Africa AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Africa|default=1}} | map_caption = | image_map2 = | capital = [[Претори]] (захиргаан)<ref name="Britannica South Africa">{{cite web |title=South Africa {{!}} History, Capital, Flag, Map, Population, & Facts |url=https://www.britannica.com/place/South-Africa |website=Encyclopedia Britannica |access-date=15 June 2020 |language=en}}</ref></br>[[Кейптаун]] </br>(хуули тогтоохо)<ref name="Britannica South Africa" /></br>[[Блумфонтейн]] </br>(сүүд)<ref name="Britannica South Africa" /><ref name="South Africa at a glance | South African Government">{{cite web |title=South Africa at a glance {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/about-sa/south-africa-glance |website=www.gov.za |access-date=18 June 2020}}</ref> | largest_city = {{nowrap|[[Йоханнесбург]]<ref>{{cite web |url=http://www.citypopulation.de/World.html |title=Principal Agglomerations of the World |publisher=Citypopulation.de |access-date=30 October 2011}}</ref><!--end nowrap:-->}} | population_estimate = 60,142,978<ref>{{Cite web|url=http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022021.pdf|title=Mid-year population estimates|date=19 July 2021|publisher=Statistics South Africa|access-date=19 July 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729223342/http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022019.pdf|archive-date=29 July 2019}}</ref> | population_census = 51,770,560<ref name=cib11/>{{rp|18}} | population_estimate_year= 2021 | population_estimate_rank= 23 | population_census_year = 2011 | population_density_km2 = 42.4 | population_density_sq_mi= | population_density_rank = 169 | ethnic_groups_year = 2019<ref>{{Cite web|url=http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022019.pdf|title=Mid-year population estimates|date=29 July 2019|publisher=Statistics South Africa|access-date=29 July 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190729223342/http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022019.pdf|archive-date=29 July 2019}}</ref> | official_languages = '''[[Урда Африкын Хэлэнүүд|11 хэлэнүүд]]'''<ref name="constitution" /> {{plainlist | * [[Англи хэлэнэй Урда Африка вариант|Англи]] * [[Зулу хэлэн|Зулу]] * [[Коса хэлэн|Коса]] * [[Африкаанс]] * [[Хойто Сото хэлэн|Сепеди]] * [[Тсвана хэлэн|Сетсвана]] * [[Сото хэлэн|Сесото]] * [[Тсонга хэлэн|Тсонга]] * [[Свати хэлэн|сиСвати]] * [[Венда хэлэн|Тсхивенда]] * [[Урда Ндебеле хэлэн|исиНдебеле]] }}<br/>{{collapsible list |titlestyle = background:transparent;text-align:left;padding-left:0.5em;font-size:100%;<!--size of [show]/[hide] link--> |liststyle = text-align:left;white-space:nowrap; |title=Тусхай статустай </br>хэлэнүүд<ref name="constitution.1.6">ch.1, s.6</ref>|[[Кхое хэлэнүүд]]| [[Нама хэлэн|Нама]] | [[Койсан хэлэнүүд]]|[[Урда Африкын Зангалгын Хэлэн]]|[[Германи хэлэн|Германи]]|[[Грек хэлэн|Грек]]|[[Гуджарати хэлэн|Гуджарати]]| [[Хинди хэлэн|Хинди]]| [[Португал хэлэн|Португал]]|[[Телугу хэлэн|Телугу]]|[[Тамил хэлэн|Тамил]]|[[Урду хэлэн|Урду]]| [[Араб хэлэн|Араб]] | [[Иврит]]| [[Самгарди хэлэн|Санскрит]]}} | regional_languages= | languages2_type= | languages2= | ethnic_groups = {{nowrap|80.7% [[Урда Африкын Банту хүнүүд|Африка]]}} </br>8.8% Холимог </br>7.9% [[Урда Африкадахи Сагаанхүнүүд|Сагаан]] </br>2.6% [[Урда Африкын Ази хүнүүд|Ази]] | religion = 78.0% [[Христосой шажан|Христос]] </br>10.9% Шажангүй </br>4.4% [[Африкын заншашаһан шажанууд|Заншашаһан </br>этигэлүүд]] </br>1.6% [[Лалын шажан|Лалын]] </br>1.0% [[Энэдхэгэй шажан|Индуизм]] </br>2.7% Бусад </br>1.4% Мэдэгдээгүй | religion_year = 2016 | religion_ref = <ref>{{Cite web|url=https://www.datafirst.uct.ac.za/dataportal/index.php/catalog/611|title=South Africa – Community Survey 2016|website=www.datafirst.uct.ac.za|access-date=25 November 2018}}</ref> | demonym = | government_type = [[Нэгэдэмэл улас|Нэгэдэмэл]] нэгэ </br>намын [[парламентай систем|Парламентай]] </br>[[Бүгэдэ Найрамдаха Улас|Бүгэдэ Найрамдаха </br>Улас]] | leader_title1 = [[Урда Африка уласай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]] | leader_name1 = [[Сирил Рамафоса]] | leader_title2 = [[Урда Африка уласай Вицэ-Юрэнхылэгшэ|Вицэ-Юрэнхылэгшэ]] | leader_name2 = [[Дэвид Мабуза]] | legislature = [[Урда Африкын Парламент|Парламент]] | upper_house = [[Провинциин Үндэһэнэй Зүблэл|Үндэһэнэй Зүблэл]] | lower_house = [[Урда Африкын Үндэһэнэй Ассамблей|Үндэһэнэй Ассамблей]] | sovereignty_type = Түүхэ | sovereignty_note = | established_event1 = [[Урда Африкын Холбоон|Холбоон]] | established_date1 = 1910 оной 5 һарын 31 | established_event2 = [[1931 оной Вестминстерэй тогтоол|Өөрын захиргаан]] | established_date2 = 1931 оной 12 һарын 11 | established_event3 = [[1960 оной Урда Африкын бүгэдэ найрамдаха уласай референдум|БНУ]] | established_date3 = 1961 оной 5 һарын 31 | established_event4 = [[1994 оной Урда Африкын парламентын һунгуули|Демократизаци]] | established_date4 = 1994 оной 4 һарын 27 | established_event5 = [[Урда Африкын Үндэһэн Хуули|Мүнөөнэй </br>Үндэһэн Хуули]] | established_date5 = 1997 оной 2 һарын 4 | area_km2 = 1,221,037 | area_footnote= | area_rank = 24 | area_sq_mi = 471,443 | percent_water = 0.380 | GDP_PPP = {{increase}} $748 тэрбум<ref name="IMF 2020">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=199,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2018&ey=2025&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook Database, October 2020|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date=21 March 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = 32 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $12,351<ref name="IMF 2020"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 96 | GDP_nominal = {{increase}} $317 тэрбум<ref name="IMF 2020"/> | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_rank = 35 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $5,236<ref name="IMF 2020"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 89 | Gini = 63.0 <!--number only--> | Gini_year = 2014 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref =<ref name="wb-gini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=ZA |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=25 September 2018}}</ref> | Gini_rank = <!-- 2nd --><!-- hid rank as source not clear --> | HDI = 0.709 <!--number only--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=December 15, 2020|access-date=December 15, 2020}}</ref> | HDI_rank = 114 | currency = [[Урда Африкын рэнд]]</br> | currency_code = ZAR | time_zone = [[Урда Африкын Стандарт Саг|SAST]] | utc_offset = +2 | utc_offset_DST= | DST_note= | time_zone_DST= | antipodes= | date_format = | drives_on = | calling_code = [[+27]] | iso3166code=ZA | cctld = [[.za]] |today=}} '''Урда Африка''', албан ёһоор '''Урда Африкын Бүгэдэ Найрамдаха Улас''' ({{lang-af|Republiek van Suid-Afrika}}, {{lang-en|Republic of South Africa}}) — [[Африка|Африкын]] [[Урда Африка (нютаг)|урда үзүүрые]] эзэлэн оршохо [[улас]]. Урда Африкын эрьень 2,798 км үргэлжэлхэ болоод [[Атлантын далай|Атлантын]], [[Энэдхэгэй далай]]нуудтай хилэлнэ. Урда Африкын хойто талада [[Намиби]], [[Ботсвана]], [[Зимбабве]], [[Мозамбик]], [[Эсватини]] уласууд оршодог болон доторынь [[Лесото|Лесотын хаанта улас]] оршодог. Урда Африка хүн зонхи олон янза байдалаараа алдартай болон Үндэһэн Хуулидань 11 албан ёһоной хэлэниие зааһан байдаг. Албан ёһоной үйлэ хэрэг болон худалдаа, аралжаанда [[англи хэл]] эгээн ехэ хэрэглэгдэдэг болобошье гэртэ хөөрэлдэхэ хэлээрээ табадал жагсадаг. Урда Африкань [[Сагаан арһатан|сагаан]], энэдхэгхи, холимог шуһата хүн зоноороо Африкада тэргүүлдэг. Хэдыгээр хүн зонойхинь 79.5% [[хара арһатан|хара арһатай]] болобошье энэ ангилалда олон үндэһэтэн багтадаг. Албан ёһоной 11 хэлэнэй 9 Африкын хэлэнүүд юм. 2006 оной байдалаар Урда Африка хүн зониие 47.4 сая гэжэ тоособо. == Түүхэ == Мүнөөнэй Урда Африка нютагта оршон үеын хүнүүд 100,000 үлүү жэлэй турша оршон һууһан. Харин [[Һайн Найдалай хушуун]]аар үнгэрхэ замые оложо нээһэнээр [[Голландын Зүүн Энэдхэг Компани]] мүнөөнэй [[Кейптаун]] болохо газарта 1652 ондо амарха зогсоолые байгуулба. Кейптаун 1806 ондо [[Британи]]ин колони болоһтон байна. 1820-оод оной үедэ [[Европо]]шуудай һууришил улам тэлэһэн болоод тэрэнэй ушарынь [[Бурнууд]] (анханай Голландиин һуугшанар) болон Британишууд уласай хойто, зүүн хэһэгэй газарай болгон абаа. Үрэ дүндэ тэдэ болон нютагай унаган зон болохо Коса, Зулушууд хоорондо мүргэлдөөн бии болоһон байна. Хожомынь [[алмаз]] олдоһоноор Британи, Буршууд Урда Африка кристалл бодосой нөөсые өөртөө абаха гэжэ [[Англи-Бур дайн]] болобо. Хэдыгээр Буршууд илагдаһан болобошье 1910 ондо Британиин эрхэ мэдэл дооро Урда Африкада хизгаарлагдамал тусгаар тогтонолые үгэһэн байна. Британида эсэргүү бодолгонууд бүрин тусгаар тогтониһон дээрэ тулгуурилжа байһан болоод 1961 ондо Урда Африка бүгэдэ найрамдаха улас болоһон бэлэй. Иигээд тэригүүлэгшэ Үндэһэнэй нам [[апартеид]] гэжэ тусгаарлалтые зүбшөөрһэн хуулиие тогтообо. Гэбэш энэнь дотоодо, гадаадаһаа шүүмжэлэл хүртэжэ байһан болоод 1990 ондо хуушан юрэнхылэгшэ [[Фредерик Виллем де Клерк]] энэ хуулиие буулгажа эхилжэ, 1994 ондо анханай арадшалһан һунгуули ябагдаһан байна. Энэхүү һунгууляар [[Нельсон Мандела]] болон мүнөө ударидагша нам, [[Африкын Үндэһэнэй Конгресс]]ые эрхэ мэдэлдэ хүргэбэ. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == * [http://www.gov.za/ Сайт правительства ЮАР] {{ref-en}} * [http://www.saembassy.ru/ Сайт посольства Южно-Африканской Республики в Российской Федерации] * [http://www.vokrugsveta.ru/country/?vs=1&country_id=287 Всё о ЮАР] Подборка статей и сюжетов на сайте журнала «Вокруг Света» * [http://www.velesova-sloboda.org/right/zhukov-aparteid.html Дмитрий Жуков. Апартеид. История режима] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530094903/http://www.velesova-sloboda.org/right/zhukov-aparteid.html |date=2013-05-30 }} * [http://proyuar.ru Про ЮАР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100311051103/http://proyuar.ru/ |date=2010-03-11 }} * [http://venus.unive.it/riccardozipoli/demo/galleries_collections.php?a=165&n=12&d=SOUTHAFRICA&pagine=1&paginazione=3 Фотогалерея] * [http://www.capetownru.com/ ЮАР] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140829122043/http://capetownru.com/ |date=2014-08-29 }} Для путешественников * Русскоязычный форум [http://talk.yuar.ru ЮАР] {{Африка}} {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Африка]] 13qijn8d92e788vigp3toz37ldjsgqx Исланд 0 4562 75061 70876 2026-11-07T23:46:08Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75061 wikitext text/x-wiki {{About|уласай|Исланд}} {{Инфобокс улас | conventional_long_name = Исланд | common_name = Исланд | native_name = {{native name|is|Ísland|paren=no}} | image_flag = Flag of Iceland.svg | image_coat = Coat of arms of Iceland.svg | flag_type = [[Исландын Туг|Туг]] | symbol_type = [[Исландын Һүлдэ|Һүлдэ]] | national_anthem = "[[Исланд уласай түрын дуулал|Lofsöngur]]"</br><div style="display:inline-block; margin-top:0.4em;">[[File:Lofsöngur.ogg|center]]</div> | image_map = File:Island (orthographic projection).svg | image_map2 = | map_width = 220px | capital = [[Рейкьявик]] | coordinates = {{coord|64|08|N|21|56|W|type:city}} | largest_city = capital | languages_type = Албан хэлэн<br />{{nobold|ба үндэһэнэй хэлэн}} | languages = [[Исланд хэлэн|Исланд]] | ethnic_groups = 89%&nbsp;[[Исландшууд]] </br>5%&nbsp;[[Исланд дахи Польшо иммигрантууд|Полягууд]] </br>1%&nbsp;[[Литвашууд]] </br>5%&nbsp;Бусад | ethnic_groups_ref = {{efn|By country of citizenship}}<ref>{{cite web |url=http://px.hagstofa.is/pxen/sq/2d0c4509-de1f-4ad6-a3f5-72d5c2d77ee0 |title=Population by country of citizenship, sex and age (2018) |publisher=[[Statistics Iceland]] |access-date=6 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240610032724/http://px.hagstofa.is/pxen/pxweb/en/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__3_bakgrunnur__Rikisfang/MAN04103.px/table/tableViewLayout1/?loadedQueryId=2d0c4509-de1f-4ad6-a3f5-72d5c2d77ee0&timeType=from&timeValue=2018 |archivedate=10 June 2024 |accessdate=11 September 2022}}</ref> | ethnic_groups_year = 2018 | religion = 75.1% [[Христосой шажан|Христос]] </br>—63.5% [[Исландын Церковь|Исландын </br>Церковь]] </br>—11.6% Бусад </br>[[Христосой шажанай конфессиин жагсаалта|Христос]] </br>21.5% Шажангүй </br>1.3% [[Асатру Ассоциаци|Ásatrúarfélagið]] </br>2.1% Бусад | religion_year = 2020 | religion_ref = <ref>{{Cite web|url=https://px.hagstofa.is/pxen/pxweb/en/Samfelag/Samfelag__menning__5_trufelog/MAN10001.px/|title=Populations by religious and life stance organizations 1998-2021|website=PX-Web|accessdate=2021-05-21|archivedate=2022-01-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127015955/http://px.hagstofa.is/pxen/pxweb/en/Samfelag/Samfelag__menning__5_trufelog/MAN10001.px}}</ref> | demonym = [[Исландын Хүн Зон|Исландшууд]] | government_type = [[Нэгэдэһэн улас|Нэгэдэһэн]] [[Парламентын бүгэдэ найрамдаха улас|бүгэдэ </br>найрамдаха улас]] | leader_title1 = [[Исланд Уласай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]] | leader_name1 = {{nowrap|[[Гвюдни Йоуханнессон|Гвюдни Т. </br>Йоуханнессон]]}} | leader_title2 = [[Исланд Уласай Юрэнхы Сайд|Юрэнхы Сайд]] | leader_name2 = [[Катрин Якобсдоуттир]] | legislature = [[Альтинг]] | sovereignty_type = [[Исландын Түүхэ|Түүхэ]] | established_event1 = [[Исландын Һуурин|Һуурин]] | established_date1 = 9-р зуун | established_event2 = [[Исландын Хамтын Нүхэрлэл|Хамтын Нүхэрлэл]]<br />{{nowrap|{{small|[[Альтинг|Альтингын]] Байгуулга}}}} | established_date2 = 930–1262 | established_event3 = {{nowrap|[[Норвегиин хаанта улас (872–1397)|Норвегитэй Нэгэдэһэн]]}}<br />{{nowrap|{{small|[[Хуушан Хэрээ (Исланд)|Хуушан Хэрээ]]}} }} | established_date3 = 1262–1397 | established_event4 = [[Кальмарай Холбоо]] | established_date4 = 1397–1523 | established_event5 = [[Дани–Норвеги]] | established_date5 = 1523–1814 | established_event6 = {{nowrap|[[Килиин Хэрээ]]}}<br />{{nowrap|{{small|Данида шэлжэһэн}}}} | established_date6 = 1 һарын 14, 1814 | established_event7 = [[Исландын Үндэһэн Хуули|Үндэһэн Хуули]] ба </br>хизаарлагданги </br>[[өөрын захиргаан]]<br />{{nowrap|{{small|[[Исландын Сайд]] </br>томилогдоһон}}}} | established_date7 = 1 һарын 5, 1874 | established_event8 = Үргэдхэһэн </br>өөрын захиргаан | established_date8 = 2 һарын 1, 1904 | established_event9 = [[Суверенитет]]<br />{{nowrap|{{small|[[Дани–Исландын Холбооной Акт|Дани–Исландын </br>Холбооной Акт]]}}}} | established_date9 = 12 һарын 1, 1918 | established_event10 = [[1944 оной Исландын үндэһэн хуулиин референдум|БНУ]] | established_date10 = 6 һарын 17, 1944 | area_km2 = 102,775<ref name="ruv20150226">{{cite web |url=http://www.ruv.is/frett/island-er-minna-en-talid-var |title=Ísland er minna en talið var |publisher=RÚV |date=26 February 2015 |access-date=10 March 2015 |language=is |archive-url=https://web.archive.org/web/20150315001109/http://www.ruv.is/frett/island-er-minna-en-talid-var |archive-date=15 March 2015 |url-status=dead}}</ref> | area_rank = 106 | area_sq_mi = 39,699 | percent_water = 2.07 (2015)<ref>{{cite web |title=Surface water and surface water change |access-date=11 October 2020 |publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD) |url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = 371,580<ref name="Population January 1">{{cite web|url=https://px.hagstofa.is/pxen/pxweb/en/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__1_yfirlit__yfirlit_mannfjolda/MAN00000.px|title=Population - key figures 1703-2021 |website=www.hagstofa.is |publisher=Statistics Iceland |access-date=19 June 2021}}</ref> | population_census = 315,556<ref name="2011 census">{{cite web |url=https://statice.is/publications/news-archive/inhabitants/census-2011-main-results/ |title=Census 2011 - Main results |date=1 January 2020 |website=www.statice.is |publisher=Statistics Iceland |access-date=27 May 2020}}</ref> | population_estimate_year = <!--1 January-->2021 | population_estimate_rank = 179 | population_census_year = 2011 | population_density_km2 = 3.5 | population_density_sq_mi = 9.2 | population_density_rank = | GDP_PPP = $19.8&nbsp;тэрбум<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2020/October/weo-report?c=176,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Iceland |publisher=International Monetary Fund}}</ref> | GDP_PPP_year = 2020 | GDP_PPP_rank = 142 | GDP_PPP_per_capita = $54,482<ref name="imf2"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 16 | GDP_nominal = $20.8&nbsp;тэрбум<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_year = 2020 | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_per_capita = $57,189<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 5 | Gini = 23.2 | Gini_year = 2018 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=9 August 2021}}</ref> | Gini_rank = 2 | HDI = 0.949<!--number only, between 0 and 1--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = 4 | currency = [[Исландын крона]] | currency_code = ISK | time_zone = [[Гринвичэй Дундажа Саг|GMT]]/[[Баруун Европын Саг|WET]] | utc_offset = | date_format = dd.mm.yyyy | drives_on = баруун | calling_code = [[Исланд дахи Телефоной номер|+354]] | patron_saint = [[Saint Thorlak]] | cctld = [[.is]] }} '''Исланд''' ({{lang-is|Ísland}}; {{IPA-is|ˈistlant||Is-Ísland.ogg}}) болбол [[Атлантын далай|Хойто Атлантын далай]] дахи [[Хойто Европын Уласууд|Хойто зүгэй]] [[аралай улас]] ба Европын хамагай һиирэг хүн зонтой улас юм.<ref name="Statice">{{cite web|title=Statistics Iceland|work=Government|publisher=The National Statistical Institute of Iceland|date=14 September 2008|url=http://www.statice.is#Govt|access-date=14 September 2008}}</ref> [[Ниислэл]] ба хамагай томо хотонь [[Рейкьявик]] юм. Рейкьявик ба уласай баруун-урда хэсэгтэ оршохо хажуудахи нютагуудта хүн зоной гурбанай хоёрһоо үлүү хубинь амидардаг. == Тэмдэглэл == {{notelist|refs=}} == Зүүлтэ == <references /> {{stub}} {{Европо}} [[Категори:Исланд| ]] [[Категори:Европын уласууд]] bqd0wo7awjlqi5fmh7mtfs5jpx0dmln Финланд 0 4587 75069 71837 2026-11-08T00:33:19Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75069 wikitext text/x-wiki {{Улас |буряад_нэрэ = '''Бүгэдэ Найрамдаха Финланд Улас''' |уугуул_нэрэ = '''Suomen tasavalta'''<br />'''Republiken Finland''' |богони_нэрэ = Финланд |һүлдын_зураг = Coat of arms of Finland.svg |тугай_зураг = Flag of Finland.svg |газарай_зураг = EU-Finland.svg |түрын_уряа = |түрын_дуулал = «Maamme / Vårt land»<br/><center>[[File:United States Navy Band - Maamme.ogg]]</center> |засаглалай_хэлбэри = [[парламент]]-[[юрэнхылэгшэ|юрэнхылэгшын]]<br>[[бүгэдэ найрамдаха улас|бүгэдэ найрамдаха засаг]] |албан_ёһоной_хэлэн = [[Фин хэлэн|фин]], [[Швед хэлэн|швед]] |үндэһэ_язгуур = |үндэс_язгуур_он = |оршин_тогтнолын_утга = Түүхэ |тогтносон_үйл_явдал1 = [[1917 он]]ой [[12 һарын 6]] |үйл_явдалын_огноо1 = [[Зүблэлтэ Орос]]һоо тусгаар тогтониһон |тогтносон_үйл_явдал2 = |үйл_явдалын_огноо2 = |газар_нютаг_км2 = 338 400 |уһанай_процент = 10,21 |хуули_тогтоогшо = [[Эдускунта]] |ниислэл_хото = [[Файл:Helsinki.vaakuna.svg|18px]] [[Хельсинки]]<ref name="atlas">{{книга|заглавие=Атлас мира: Максимально подробная информация|ответственный=Руководители проекта: А. Н. Бушнев, А. П. Притворов|место=Москва|издательство=АСТ|год=2017|страницы=8|страниц=96|isbn=978-5-17-10261-4}}</ref> |тэргүүнэй_класс1 = [[Юрэнхылэгшэ]] |тэргүүнэй_класс2 = [[Юрэнхы сайд]] |тэргүүнэй_нэрэ1 = [[Саули Нийнистё]] |тэргүүнэй_нэрэ2 = [[Юха Сипиля]] |хүн_амай_тоосоо = {{increase}} 5 560 000<ref name="2015-12-31">{{cite web|url=http://vrk.fi/default.aspx?docid=8899&site=3&id=0|title=Väestötietojärjestelmä rekisteritilanne 31.12.2015|accessdate=2016-01-26|publisher=Väestörekisterikeskus|lang=fi|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201152948/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8899&site=3&id=0|archivedate=2016-02-01}}</ref> |хүн_ам_тооцоолсон_он = 2015 |хүн_амын_тоогоор_эрэмбэ_дэс = 114 |хүн_амын_тооллого = |хүн_ам_тоолсон_он = |хүн_амын_тооллого_эрэмбэ_тоологдсоноор = |хүн_амын_нягтрал_нэгж_км2 = 16 |хүн_амын нягтрал_эрэмбэ_дэс = |ДНБ_ХАЧ = $240 ехэ наяд<ref name="imf.org">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=52&pr1.y=16&c=172&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |website=Imf.org |date=2006-09-14 |accessdate=2015-04-26}}</ref> |ДНБ_ХАЧ_он                   = 2017 |ДНБ_ХАЧ_эрэмбэ               = 62 |ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд = $34 401 |ДНБ_ХАЧ_Нэг_хүнд_эрэмбэ = |ДНБ_нэрлэсэн = $276 ехэ наяд<ref name="imf.org"/> |ДНБ_нэрлэсэн_он = 2014 |ДНБ_нэрлэһэн_эрэмбэ = 41 |ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд = |ДНБ_нэрлэсэн_нэг_хүнд_эрэмбэ = |ХТББИ = {{increase}}25,6<ref>{{cite web|url=http://www.stat.fi/til/tjkt/2010/tjkt_2010_2011-12-16_tie_001_en.html |title=Statistics Finland - Total statistics on income distribution 2010 |website=Stat.fi |date=2011-12-16 |accessdate=2015-04-26}}</ref> |Илтгэлцүүр_он = 2014 |Илтгэлцүүр_ангилал = |Илтгэлцүүр_эрэмбэ = |ХХИ                           ={{increase}} 0,895 <ref name="HDI">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/2016-report |title=Human Development Report 2016|year=2016|format=|publisher=United Nations|accessdate=}}</ref> |ХХИ_он =2016 |ХХИ_ангилал =<span style="color:#090;">маша һайн</span> |ХХИ_эрэмбэ =23 |мүнгэн_тэмдэгтэ = Евро |мүнгэн_тэмдэгтэ_код = EUR |интернет_домэйн                   = [[.fi]], [[.ax]] ([[Аландын аралнууд]]) |телефоной_код = +358 |сагай_бүһэ = +2 ([[Зүүн Европын саг]]) |зүүлтэ = }} '''Финланд Улас''' ({{lang-fi|Suomi}}, {{lang-sv|Finland}}) хадаа [[Европо|Хойто Европодо]] байрладаг [[парламент]]тай [[бүгэдэ найрамдаха улас]] болон 1995 онһоо [[Европын холбоон]]ой гэшүүн орон юм. Баруун талаараа [[Швеци]]тэй, зүүн талаараа [[Оросой холбоото улас]]тай, хойто талаараа [[Норвеги]]тэй, урда талаараа [[Финэй булан|Финэй булангаар]] [[Эстони]]той тус тус хилэлнэ<ref name="atlas"/>. Ниислэл хотонь — [[Хельсинки]]. [[Буряад Улас]]тай шахуу адли талмайтай Финланд улас 5,5 оршом сая ажаһуугшадтайгаар Европын эгээн һиирэг ажаһуугшадтай оронуудай нэгэ болоно<ref>{{cite web |url=http://www.vaestorekisterikeskus.fi/vrk/home.nsf/pages/index_eng |title=The current population of Finland |work=Population Register Center. |date= |accessdate=2007-08-16 |archivedate=2009-04-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090415225037/http://www.vaestorekisterikeskus.fi/vrk/home.nsf/pages/index_eng }}</ref>. Хүн зонойнгоо диилэнхи хуби ниислэл хото Хельсинки байрладаг урда зүгтээ түблэрнэ. Уласай хоёр албан ёһоной хэлэнүүдынь [[Фин хэлэн|фин]] ба [[швед хэлэн]]. Хүн зоной 88,7 % [[финууд|фин яһатан]] болоод, 5,3 % [[шведүүд|швед яһатан]] юм.<ref>[http://stat.fi/til/vaerak/2015/vaerak_2015_2016-04-01_tau_002_fi.html Tilastokeskus] – Bevölkerung nach Sprache. Abgerufen am 20. Dezember 2016.</ref> Швед хэлэтэн [[Аландын аралнууд]] өөрын засаха үргэн [[автономи|автономиин статустай]] байна<ref>{{cite web |url=http://yle.fi/uutiset/osasto/novosti/premer-ministr_yukha_sipilya_net_nikakogo_povoda_k_izmeneniyu_statusa_alandskikh_ostrovov/9238349 |title=Премьер-министр Юха Сипиля: нет никакого повода к изменению статуса Аландских островов |author= |date= |work= |publisher=[[YLE]] |accessdate=2016-10-18 |lang=}}</ref>. Балар эртэ үеһөө хойшо һиирэг хүн зонтой байһан Финландын орон XII зуун жэлдэ Швециин эзэнтэ гүрэндэ ороһоной һүүлдэ Финландын түүхын үе мандаба. Олон зуун жэлэй туршаа Финланд Швециин шухала хэһэг байгаад, 1809 ондо [[Оросой эзэнтэ гүрэн]]эй мэдэлдэ орожо [[үндэһэтэн]]ээр дэбжэһэн байгаа. 1917 ондо Оросһоо тусгаар амяарлажа бэеэ даанги улас болобо. == Газар зүй == Финланд 338 432 км² талмайтайгаараа Буряад Уласһаа нэгэ жаа бага байна (351 300 км²<ref>{{Cite web |title=«Территория, число районов, населённых пунктов и сельских администраций по субъектам Российской Федерации» |url=http://perepis2002.ru/ct/html/TOM_01_03.htm |accessdate=2017-11-02 |archivedate=2018-12-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225132216/http://perepis2002.ru/ct/html/TOM_01_03.htm%0A }}</ref>). Финланд 60-аад ба 70-оод [[үргэриг]]эй хоорондо байрлажа дэлхэйн эгээн хойто улас оронуудай нэгэ мүн. Финландын гурбанай нэгэ хуби [[туйлай сахариг]]һаа хойто байрлана. Финландын хойтоһоо урда болотор үргэлжэлгэнь 1160 км ([[Нуоргам]]һаа [[Ханко хахад арал]]), баруунһаа зүүн руу эгээн утань 540 км ([[Иломантси]]һаа [[Нерпес]] хүрэтэр). Финландын улас орониие хубаа хадаа [[Оулуярви нуур]]ай хүрэтэр ([[Каяани]] хотын болотор) газар нютагые «Хойто Финланд» нэрлэнэ. Ушар дээрэһээ Финландын шууд дундада байрладаг [[Оулу]] хотые хойто Финландын хото гэгдээд, оронойнгоо урда хэһэгтэ байрладаг [[Йювяскюля]] хотын һуури байрые «Дунда Финланд» гэнэ. Финландын эгээн ута хилэнь 1 269 км Оростой хилэ мүн. Хойтодоо Норвеги 716 км хилэ, баруун хойтодоо 536 км ута Швеци хилэ нэгэтэй. Баруун тээ ба урда тээ Финланд [[Балтиин тэнгис]], баруун зүгтэ [[Ботниин булан]], урда зүгтэ [[Финэй булан]] байрлана. Финландын бүхы шахуу гол мүрэд ба нуурнууд Балтиин тэнгисэй һабада хамаатай байхашье һаа, гансал [[Маанселькя]] оршомой эгээн гадаада хойто хэһэг [[Хойто мүльһэн далай]]н һуба уһална. Бага зэргын шэргэлгэ ба эдэбхи сэнгэг уһанай нэмэлгын шалтагаанһаа Финландын тэнгисэй уһан дэлхэйн уһанһаа бага дабһатай байна. Газар зүйн онсо нуурнуудай баялигтай байдаг ушарһаа Финландые «мянган нууртай орон» гэнэ. Албан ёһоной тоосоогоор минимум 5 [[ар]] талмайтай сүнхэригые нуур гээд, Финландта 187 888 оршом нуурнуудые тоолоно; эдэнһээ нэгэ гектарһаа томо 56 000 шахуу нуурнууд байдаг.<ref>[http://www.ymparisto.fi/default.asp?node=8103&lan=fi ''Suomen Järvet''] – Финландын байгаалиин яаман.</ref> Финландын нуурнуудай эрьеын утань нэн бага 186 700 км, дотоодо аралнуудай тоо 98 050 аралнууд юм.<ref>{{Cite book|Author = M. Raatikainen und E. Kuusisto|title = The Number and Surface Area of the Lakes in Finland|compilation = Terra|volume = Vl. 102|number = 2|pages=97–110}}</ref> === Уларил === Уларилынь [[дунда зэргэ уларил|дунда зэргэ]], [[Далайн уларил]]һаа [[эхэ газарай уларил]]аар шилжэдэг, хойто талануудаар эхэ газарай уларилтай юм. Хойто һуури байратай хэдышье Финланд [[Атлантын далай]]һаа халуунай нүлөөтэй байна. Жэлэй дундуур орондоо ходо циклонтой баруун һалхин диилэнэ. Зүүн Финландын ехэ һургуулиин ба Метеорологиин хүреэлэнэй шэнжэлгын ёһоор, һүүлшын 166 ондо Финландта дундажа температурын нэмэлгэ 2,3 градус болобо<ref>Изменения климата: к чему это может привести и почему мы должны об этом знать. // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 7 декабря 2015.</ref><ref>↑ Исследование: в Финляндии среднегодовая температура растет быстрее, чем где-либо в мире. // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 22 декабря 2014.</ref>. === Байгаали === Финландта амитадай, ургамалай ба һархяаг байдаг ушарһаа 42.000 зүйлнүүд байна.<ref name="Virtual Finland Natur">{{Webarchive | url=http://virtual.finland.fi/netcomm/news/showarticle.asp?intNWSAID=25727&intSubArtID=14721 | wayback=20071013173841 | text=Virtual Finland: ''Die Natur und Landschaft Finnlands''}}</ref> Финландын зүйлнүүдэй элдэб урда зүгэй оронуудһаа бага байдагшье, харин Финландын нютаг Европын бусад оронуудта үгы боложо байдаг олон янзын амитадта амидаралай оршом болоно. Финланд болбол Европын эгээн ойгоор баян орон мүн: нютаг дэбисхэрэй 86% ойгоор бүрхөөһэн байна.<ref>{{Literatur|Autor = Ekkehard Militz|Titel = Finnland|Seiten = 67}}</ref> Энэ гадна хойто зүгһөө урда руу гурбан ургамалай бүһэнүүд бии. Финландын диилэнхи хуби [[тайга]] болоно. Онсогой шэнжэнь богони ургаха үе, модон удаан ургадаг хүнэһэн тээжэлээр ядуу хүрьһэн, голдуу [[шэлбэһэн|шэлбэһэтэ]] модод ба модон зүйлнүүдэй бага тоо юм. [[Нарһан]] (50 %) ба [[хасуури]] (30 %) диилэнхи байгаад, набшатай мододой дунда эгээн таархаһан зүйл хадаа [[хуһан модон]] юм (16,5 %).<ref>[http://www.metla.fi/suomen-metsat/index-de.htm Metla (Finnisches Institut für Waldforschung)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070820100938/http://www.metla.fi/suomen-metsat/index-de.htm |date=2007-08-20 }}.</ref> Хүрьһэн [[нэрһэн|нэрһээр]] ба [[хүбхэн|хүбхээр]] хушаатай, хойто зүгтэ баһал [[хаг үбһэн]] бии. Эдэбхи агнуури байбашье Финландын бүхэндэ [[хандагай]] маша олон байна. Жэл бүри хандагайн гурбанай нэгэ хуби аладагшье һаа, агнууриин үе дүүргэһэнэй һүүлдэ популяцинь бата 100 000 үлүү байна.<ref> 2004 оной байдал, эшэ һорболжо: {{Webarchive | url=http://www.rktl.fi/riista/riistavarat/hirvikannan_koko_vasatuotto_1.html | wayback=20070712135147 | text=Forschungsinstitut für Wild- und Fischwirtschaft (finnisch)}}</ref> 2013 ондо [[цаа буга|цаа бугын]] тоо унаба<ref>[https://yle.fi/uutiset/osasto/novosti/novosti/article6917838.html Шеф-поварам не хватает мяса северного оленя] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200926161334/https://yle.fi/uutiset/osasto/novosti/novosti/article6917838.html |date=2020-09-26 }} // Сайт телерадиокомпании Yleisradio Oy. Служба новостей Yle. — 2013 оной 11 һарын 5.</ref>. {|class="graytable" style="text-align:center" |+ |width="25%"|[[Файл:Lake Vuoksa 1.jpg|center|240px]] |width="25%"|[[Файл:Kivenlahti ilmasta.jpg|center|240px]] |- |[[Вуокса]] нуур |[[Эспоо]] хотын хажууда Финэй булан |} === Сагай бүһэ === 1921 онһоо хойшо Финланд бүһын сагые хэрэглэнэ. Мүнөө үедэ уласайнгаа бүхы нютаг дэбисхэр UTC+2 (EET) гэжэ тэмдэглэһэн Зүүн Европын сагай бүһэдэ байрлана. UTC-һаа +2:00 (юрын саг) ба +3:00 (зунай саг) шэлжэлтэтэй. Улас гүрэндэ нажарта сагые шэлжэлнэ. Финландын саг үбэлдөө Москвагай сагһаа −1 сагай илгаатай байгаад зундаа адли байна. Финландтай адлихан сагай бүһэдэ Балтиин оронууд [[Латви]], [[Литва]], [[Эстони]] байрлана. == Түүхэ == === Эртэ үе === [[Файл:Astuvansalmi hirvia.jpg|мини|250px|{{МЭҮ|3000—2500 оной}} Астувансалми зураг]] Археологиин шэнжэлэгын ёһоор, түрүүшын һуурин газарнууд мүльһэн галабай эсэстэ Финландын нютаг дэбисхэртэ бии болобо. {{МЭҮ|8500 оной оршом}} Финландын хүн зон шулуун зэбсэгые хэрэглэһэн [[аншан суглуулагша]]д байгаа. [[Һам ваарай соёл]] зүүнһээ ерэһээр түрүүшын [[Шабар эдлэл бүтээлгэ|шабар ваарай эдлэлнүүд]] {{МЭҮ|3 мянган жэлдэ}} бии болобо<ref name="Hist-Fin-Geo">[https://web.archive.org/web/20020210163438/http://www.geocities.com/ojoronen/EARLYFIN.HTM История Финляндии и финского народа от каменного века до Второй мировой войны]</ref>. [[Байлдаанай һүхын соёл]] Финландын урда эрьедэ {{МЭҮ|XXXII зуун жэлдэ}} ерэһээр газар таряалалга бии болобо<ref name="Virt-Mino">Профессор Франк Хорн для сайта Virtual Finland: [http://virtual.finland.fi/netcomm/news/showarticle.asp?intNWSAID=26470 статья «Национальные меньшинства Финляндии»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611022047/http://virtual.finland.fi/netcomm/news/showarticle.asp?intNWSAID=26470 |date=2008-06-11 }}</ref>. Хариншье һаа, хойто ба зүүн хэһэгэй хүн зоной ажамидаралда ан ба загаһа агнуури шухала һуури эзэлбэ. Манай эринэй эхиндэ зүүнһээ нүүжэ ерэһэн фин яһатан мүнөө үеын Финландын урда нютагта һуурижажа уугуул зонтой холибо. Эртэ үеын фин-угор нүүдэлшэдэй аша гуша болохо [[саами]] яһатан хойто зүг руу нүүдэбэ. Мүнөөгэй финуудай уг [[бөө мүргэл]]тэн нүүдэлшэ ан ба загаһан ангуушад байгаа. Баруун-урдада суоми омог, түбдэ хяме омог, зүүндэ карьяла омогууд һууба. Һүүлдэ «суоми» гэһэн нэрэ хамаг финуудай нэрэ болобо. Финууд [[Скандинави хахад арал]]ай зүүн хэһэгтэ ажаһууһан [[шведүүд|швед]] омогуудтай холбоо барижа, тэдэнэй газар нютагуудые добтолбо. === Швециин ноерхол === XI-XII зуун жэлдэ Финландта швед, новгородойхид, герман ба дани зон орожо финуудые хүсөөр хэрээснэг болгоно. Эрьегээр шведүүд һуурижажа аажам аажамаар Финланд Швеци хаанта уласай нэгэ хуби болобо. 1323 ондо Швеци ба Новгородой хоорондо [[Нотебургын хэрээ]] бэшэжэ, Финланд болон Орос хоорондо хилэ хизаар табиба. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} [[Категори:Финланд]] {{Европо}} 79en5bfswpv1t2r5doxibr4wa0zrlkr Канада 0 4635 75062 74837 2026-11-07T23:53:16Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75062 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс улас | conventional_long_name = Канада<!--The official state name of Canada is ''Canada''. The term "Dominion of Canada" was frequently used to describe the Canadian state until the [[Patriation]] of the Canadian constitution in 1982. See|Name of Canada--> | image_flag = Flag of Canada (Pantone).svg | flag_type= [[Канада уласай Туг|Түрын туг]] | alt_flag = A vertical triband design (red, white, red) with a red maple leaf in the center. | image_coat = Royal Coat of arms of Canada.svg | symbol_type= [[Канада уласай Һүлдэ|Түрын һүлдэ]] | alt_coat = At the top there is a rendition of St. Edward's Crown, with the crest of a crowned gold lion standing on a twisted wreath of red and white silk and holding a maple leaf in its right paw underneath. The lion is standing on top of a helm, which is above the escutcheon, ribbon, motto and compartment. There is a supporter of either side of the escutcheon and ribbon; an English lion on the left and a Scottish unicorn on the right. | national_motto = ''[[A mari usque ad mare]]'' ([[Лата хэлэн|Лата]])<br/>"Далайһаа Далай хүрэтэр" | national_anthem = "[[Канадын Түрын Дуулал|O Canada]]"<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:"O Canada", performed by the United States Third Marine Aircraft Wing Band.oga]]</div> | image_map = CAN orthographic.svg | map_width = 220px | alt_map = A projection of North America with Canada highlighted in green | capital = [[File:Blason_ville_ca_Ottawa_(Ontario).svg|19px]] [[Оттава]] | coordinates = {{Coord|45|24|N|75|40|W|type:city}} | largest_city = [[Торонто]] | official_languages = [[Англи хэлэнэй Канада хубилбари|Англи]] {{*}} [[Франци хэлэнэй Канада хубилбари|Франци]] | ethnic_groups_year = 2016 | ethnic_groups_ref = <ref name="autogenerated1">{{Cite web |date=October 25, 2017 |title=2016 Census of Population—Ethnic Origin, Catalog no. 98-400-X2016187 |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=110528&PRID=10&PTYPE=109445&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2017&THEME=120&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026161129/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=110528&PRID=10&PTYPE=109445&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2017&THEME=120&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= |archive-date=October 26, 2017 |publisher=Statistics Canada}}</ref> | ethnic_groups = {{Collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;font-size:100%; | title = Жагсаалта:| 72.9% [[Европо Канадшууд|Европшууд]] | 17.7% [[Ази Канадшууд|Ази]] | 4.9% [[Канададахи Түрэлхи Америкынхид|Түрэлхи Америкынхид]] | 3.1% [[Хара Канадшууд|Африк]] | 1.3% [[Латин Америкэ Канадшууд|Латин Америкынхид]] | 0.2% Бусад}}<!-- Percentages total over 100% due to multiple responses --> | religion_year = 2011 | religion_ref = <ref name="statcan1">{{Cite web |date=May 8, 2013 |title=2011 National Household Survey |url=https://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/130508/dq130508b-eng.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515212448/http://statcan.gc.ca/daily-quotidien/130508/dq130508b-eng.htm |archive-date=May 15, 2013 |publisher=Statistics Canada}}</ref> | religion = {{Collapsible list |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;font-size:100%; |title = Жагсаалта:|67.2% [[Христосой шажан|Христосой]] |23.9% Шажангүй|3.2% [[Лалын шажан|Лалын]]|1.5% [[Энэдхэгэй шажан|Индуизм]] |1.4% [[Канададахи Сикх шажан|Сикхизм]] |1.1% [[Канададахи Буддын шажан|Буддизм]] |1.0% [[Канададахи Еврейшүүдэй Түүхэ|Иудаизм]] |0.6% Бусад}} | demonym = | government_type = {{nowrap|[[Федерализм|Холбооной]] <br/>[[Парламентын систем|парламентын]] [[Үндэһэн хуулита хаанта засагта улас|үндэһэн </br>хуулита хаанта засаг]]<ref name="DowdingDumont2014">{{Cite book |last1=Dowding |first1=Keith |url=https://books.google.com/books?id=AClHBAAAQBAJ&pg=PT395 |title=The Selection of Ministers around the World |last2=Dumont |first2=Patrick |publisher=Taylor & Francis |year=2014 |isbn=978-1-317-63444-7 |page=395}}</ref>}} | leader_title1 = [[Канадын Монархи|Хаан]] | leader_name1 = [[III Чарльз]] | leader_title2 = {{nowrap|[[Канадын Амбан Захирагша|Амбан Захирагша]]}} | leader_name2 = [[Мэри Саймон]] | leader_title3 = [[Канада Уласай Юрэнхы Сайд|Юрэнхы Сайд]] | leader_name3 = [[Джастин Трюдо]] | legislature = [[Канадын Парламент|Парламент]] | upper_house = [[Канадын Сенат|Сенат]] | lower_house = [[Канадын Ниитын Танхим|Ниитын Танхим]] | sovereignty_type = [[Канадын Түүхэ|Түүхэ]] | established_event1 = [[Канадын Конфедераци|Конфедераци]] | established_date1 = 1867 оной 7 һарын 1 | established_event2 = [[1931 оной Вестминстерэй тогтоол|Вестминстерэй </br>тогтоол]] | established_date2 = 1931 оной 12 һарын 11 | established_event3 = [[Канадын эрхэ сүлөөнэй харти|Эрхэ сүлөөнэй </br>харти]] | established_date3 = 1982 оной 4 һарын 17 | area_km2 = 9,984,670 | area_label = Бүхэлидөө | area_rank = 2 | area_sq_mi = 3,854,085<!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | percent_water = 11.76 (2015)<ref>{{Cite web |title=Surface water and surface water change |url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER# |access-date=October 11, 2020 |publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)}}</ref> | area_label2 = Ниитэ газарай </br>талмай | area_data2 = 9,093,507 км2 | population_estimate = {{increase neutral}} 38,131,104 <ref>{{Cite web|last=Government of Canada|first=Statistics Canada|date=June 17, 2021|title=The Daily — Canada's population estimates, first quarter 2021|url=https://www150.statcan.gc.ca/n1/daily-quotidien/210617/dq210617c-eng.htm|access-date=August 5, 2021|website=www150.statcan.gc.ca}}</ref> | population_census = 35,151,728<ref>{{Cite web |date=February 8, 2017 |title=Population size and growth in Canada: Key results from the 2016 Census |url=https://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/170208/dq170208a-eng.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170210133245/https://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/170208/dq170208a-eng.htm |archive-date=February 10, 2017 |publisher=Statistics Canada |access-date=February 8, 2017}}</ref> | population_estimate_year = Q1 2021 | population_census_year = 2016 | population_estimate_rank = 37 | population_density_km2 = 3.92 | population_density_sq_mi = 10.15<!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | population_density_rank = 185 | GDP_PPP = {{increase}} {{nowrap|$1.979&nbsp;</br>триллион<!--end nowrap:-->}}<ref name="IMFWEOCA">{{Cite web |date=April 2021 |title=World Economic Outlook Database |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=156,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPRPPPPC,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2015&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |access-date=April 6, 2020 |publisher=[[International Monetary Fund]]}}</ref> | GDP_PPP_year = 2021 | GDP_PPP_rank = 15 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $51,713<ref name="IMFWEOCA" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 20 | GDP_nominal = {{increase}} {{nowrap|$1.883{{nbsp}}</br>триллион}}<ref name="IMFWEOCA" /> | GDP_nominal_year = 2021 | GDP_nominal_rank = 9 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $49,222<ref name="IMFWEOCA" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 18 | Gini = 30.3 <!--number only--> | Gini_year = 2018 | Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref>{{Cite web |title=Income inequality |url=https://data.oecd.org/chart/5OdN |access-date=July 16, 2021 |publisher=[[OECD]] |accessdate=August 28, 2021 |archivedate=February 6, 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200206153745/https://data.oecd.org/chart/5OdN }}</ref> | HDI = 0.929 <!--number only--> | HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |year=2020 |title=Human Development Report 2020 |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en |access-date=December 15, 2020}}</ref> | HDI_rank = 16 | currency = [[Канадын доллар]] ($)</br> | currency_code = CAD | utc_offset = −3.5 — −8 | utc_offset_DST = −2.5 — −7 | date_format = {{abbr|жжжж|жэл}}-{{abbr|һһ|һара}}-{{abbr|үү|үдэр}}&nbsp;([[Манай эрин|AD]])<ref>The [[Government of Canada]] and [[Standards Council of Canada]] prescribe [[ISO 8601]] as the country's official all-numeric date format: {{Cite book |author=Public Works and Government Services Canada Translation Bureau |author-link=Public Services and Procurement Canada |url=https://archive.org/details/canadianstylegui0000unse/page/97 |title=The Canadian style: A guide to writing and editing |year=1997 |publisher=Dundurn Press |isbn=978-1-55002-276-6 |edition=Revised |page=[https://archive.org/details/canadianstylegui0000unse/page/97 97] |chapter=5.14: Dates |chapter-url=http://www.btb.termiumplus.gc.ca/tcdnstyl-chap?lang=eng&lettr=chapsect5&info0=5.14}} The {{abbr|dd|day}}/{{abbr|mm|month}}/{{abbr|yy|year}} and {{abbr|mm|month}}/{{abbr|dd|day}}/{{abbr|yy|year}} formats also remain in common use; see [[Date and time notation in Canada]].</ref> | drives_on = баруун | calling_code = +1 | cctld = [[.ca]] | royal_anthem = "[[Бурхан хатан хааные авраарай|God Save the Queen]]"<ref>{{Cite web |title=Royal Anthem |date=August 11, 2017 |url=https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/royal-symbols-titles/royal-anthem.html |access-date=December 18, 2020 |publisher=Government of Canada |accessdate=August 28, 2021 |archivedate=December 6, 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206190257/https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/royal-symbols-titles/royal-anthem.html }}</ref> <div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg]]</div> |today=}} '''Канада''' ({{lang-en|Canada}}) — [[Хойто Америкэ|Хойто Америкын]] хойто хэһэгэй ехэнхи нютаг дэбисхэрые эзэлэн оршодог. Зүүн талаараа [[Атлантын далай]], баруун талаараа [[Номгон далай]], хойто талаараа [[Хойто мүльһэн далай]]нуудаар тус тус хүреэлэгдэнэ. Нютаг дэбисхэрээрээ дэлхэйдэ хоёрто ородог<ref name="cia_factbook">{{cite web |author=Central Intelligence Agency |publisher=Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html |title=The World Factbook: Canada |date=[[2006-05-16]] |accessdate=2007-05-06 |archivedate=2019-04-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190430234227/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ca.html }}</ref>. Канада баруун хойто ба урда талаараа АНУ-тай хилэ залгана. Мүнөөнэй Канадын нютаг дэбисхэртэ олон мянган жэлэй турша олон обог аймагай [[Унаган Америкынхид|унаган эрхэтэд]] амидаржа байгаа. XV зуунай һүүлһээ [[Британи]], [[Франци]]ин аялагша, шэнжэлэгшэнэр Атлантын далайн эрьеэ шудалжа, һүүлдэ һуурижаба. [[Долоон жэлэй дайн]]ай дараа [[1763 он]]до Франци өөрынгөө Хойто Америкэдэхи колонинудаа бараг бүгэдые алдаһан байна. [[1867 он]]до Британиин гурбан колони холбоо үүсхэһэнээр Канада дүрбэн можоһоо тогтоһон холбооной эзэмшэл газар болобо.<ref>{{cite web | title = Territorial evolution | work = Atlas of Canada | publisher = Natural Resources Canada | url = http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/reference/anniversary_maps/terr_evol | format = html/pdf | accessdate = 2007-10-09 | quote = In 1867, the colonies of Canada, Nova Scotia and New Brunswick are united in a federal state, the Dominion of Canada.... | archivedate = 2007-08-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070809154930/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/reference/anniversary_maps/terr_evol }}</ref><ref>{{cite web| title = Canada: History| work = Country Profiles | publisher = Commonwealth Secretariat | url =http://www.thecommonwealth.org/YearbookInternal/145152/history/ | format = html/pdf | accessdate = 2007-10-09| quote = The British North America Act of 1867 brought together four British colonies&nbsp;... in one federal Dominion under the name of Canada.}}</ref><ref>{{cite web | last = Hillmer | first = Norman | authorlink = | coauthors = W. David MacIntyre | title = Commonwealth | work = Canadian Encyclopedia | publisher = Historica Project | url = http://thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001798 | format = html | accessdate = 2007-10-09 | quote = With CONFEDERATION in 1867, Canada became the first federation in the British Empire&nbsp;... | archivedate = 2005-03-28 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20050328234643/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001798 }}</ref> Холбоондо бусад можо, нютаг бага багаар нэмэгдэн орһоноор [[1931 он]]ой Вестминстерэй тогтоолоор Канада Нэгэдэһэн Хаанта Уласһаа автономито байдалаа улам нэмэгдүүлээ. [[1982 он]]до Канадын актаар Британиин парламентһаа хуули зүйн хамааралаа бүрин таһалаа. Канада арбан можо, гурбан хизгаарһаа тогтоһон холбооной улас болоод парламентын засаглалтай арадшалһан, үндэһэн хуулита хаанта улас юм. Түрын тэргүүниинь Хатан хаан [[II Елизавета]]. [[Англи хэлэн|Англи]], [[франци хэлэн|франци]] гэһэн албан ёһоной хоёр хэлэтэй болоод олон үндэһэтэн угсаатан амидардаг. Канада технологиин хубида үндэр хүгжөөһэн, ажаүйлэдбэрижэлһэн орон болоод юрэнхыдөө өөрын байгаалиин баялиг, мүн [[АНУ]]-тай хэдэг худалдаан дээрээ тулгуурилһан [[эдэй засаг]]тай юм. == Нэрын гаралга == [[Изображение:Jacques Cartier 1851-1852.jpg|мини|слева|[[Жак Картье]]]] ''Канада'' гэһэн нэрэ [[Гэгээн Лаврентиин гол|Гэгээн Лаврентиин]] [[ирокезууд]]ай хэлэнэй «тосхон» гү, али «һуурин» гэһэн удхатай ''каната'' гэһэн үгэһөө гаралтай. 1535 ондо мүнөөнэй [[Квебек хото|Квебек хотын]] бүһэ нютагта амидаржа байһан оршон һуугшад шэнжэлэгшэ [[Жак Картье]]да Стадакона тосхон хүрэхэ замые заахадаа энэ үгые хэрэглэбэ.<ref>{{cite book | first = Bruce G. |last = Trigger | coauthors = Pendergast, James F. | year = 1978 |chapter=Saint-Lawrence Iroquoians | title = Handbook of North American Indians Volume 15 | location= Washington |publisher= Smithsonian Institution | pages= pp. 357–361 | id = OCLC 58762737}}</ref> Картьер 'Канада' гэдэг үгые хэрэглэхэдээ зүбхэн тэрэ тосхониие буса Стадаконагай ахалагша Доннаконада харьяалагдаха бүхы нютаг дэбисхэртэ хамаатуулжа хэрэглэбэ. 1545 он гэхэдэ Европын ном, газарай зураг дээрэ энэ бүһэ нютагые Канада гэжэ бэшэжэ эхилхэ болобо.<ref>{{cite web | url = http://www.gutenberg.org/files/12356/12356-h/12356-h.htm | title = Relation originale de Jacques Cartier | publisher = Tross (1863 edition) | author = Jacques Cartier | date = 1545 | accessdate = 2007-02-23}}</ref> Франциин [[Шэнэ Франци|Канадын]] колони гэжэ Гэгээн Лаврентиин голой уташань оршохо Шэнэ Франциин хэһэг болон [[Ехэ Нуурнууд]]ай хойто эрьеэ хэлэжэ байба. Һүүлдэ энэ газар [[Дээдэ Канада]], [[Доодо Канада]] гэһэн Британиин хоёр колони болон хубаагдаһан болоод 1841 ондо Британиин Канада можо болон нэгдэбэ. 1867 ондо [[Канадын Холбоо]] байгуулагдахада ''Канада'' гэһэн нэрэ бүхэли уласта хэрэглэгдэхэ болоһон болон ''[[Доминион]]'' гэһэн нэрые тус уласай титул болгон олгобо.<ref>J. E. Hodgetts. 2004. «Dominion». ''Oxford Companion to Canadian History'', Gerald Hallowell, ed. (ISBN 0-19-541559-0) Toronto: Oxford University Press; p. 183: «The title conferred on Canada by the preamble to the Constitution Act, 1867, whereby the provinces declare 'their desire to be federally united into one Dominion under the Crown of the United Kingdom'.»</ref> 1950-яад он хүрэтэр тус уласые ''Канадын Доминион'' гэхэ түгээмэл байгаа. Канада Британиһаа улас түрын автономито байдалаа баталгаажуулжа абаһанаар холбооной засагай газар хуулиин баримта бэшэг, хэрээнүүдтэ ''Канада'' гэһэн нэрые улам бүри ехэ хэрэглэхэ болоһон. 1982 оной [[Канадын акт]]да зүбхэн «Канада» нэрлэжэ байха болоод энэ нэрэнь одоо ганса хуули ёһоной (хоёр хэлэн дээрэхи) нэрэ болоһон. 1982 ондо тус уласай үндэһэнэй баяр Доминионой үдэрые [[Канадын үдэр]] болгон нэрыень хубилгаһанаар энэ нэрые батадхаһан юм. == Түүхэ == === Анханай үндэһэтэн === [[Изображение:Voyageur canoe.jpg|мини|слева|Ангай арһанай худалдаан XIX зуун хүрэтэр Канадын эгээн шухала һалбари байгаа]] [[Унаган америкынхид|Анханай үндэһэтэн]] ба [[инуитууд]]ай уламжалалаар унаган эрхэтэд саг хугасаанай эхин үеһөө хойшо нютагтаа оршон һууһаар ерээ һэн. Археологиин шудалгаһаа үзэхэдэ 26,500 жэлэй урда хойто [[Юкон]]до, 9,500 жэлэй үмэнэ урда [[Онтарио]]до хүн байһаниие баталдаг.<ref>{{cite journal | last = Cinq-Mars | first = J. | year = 2001 | title = On the significance of modified mammoth bones from eastern Beringia | journal = The World of Elephants&nbsp;– International Congress, Rome | url = http://www.cq.rm.cnr.it/elephants2001/pdf/424_428.pdf | accessdate = 2006-05-14 | archiveurl = http://web.archive.org/web/20050105035411/http://www.cq.rm.cnr.it/elephants2001/pdf/424_428.pdf | archivedate = 2005-01-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050105035411/http://www.cq.rm.cnr.it/elephants2001/pdf/424_428.pdf |date=2005-01-05 }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.cq.rm.cnr.it/elephants2001/pdf/424_428.pdf |accessdate=2015-04-20 |archivedate=2005-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050105035411/http://www.cq.rm.cnr.it/elephants2001/pdf/424_428.pdf }}</ref><ref>{{cite web |author=Wright, J.V |publisher= Canadian Museum of Civilization Corporation |url=http://www.civilization.ca/archeo/hnpc/npvol04e.html |title=A History of the Native People of Canada: Early and Middle Archaic Complexes|date=[[2001-09-27]]|accessdate=2006-05-14}}</ref> МЭ 1000 оной оршомдо [[викингүүд]] Л’Анс-о-Медоузда богони хугасаагаар һуурижаха үедэ европынхид түрүүшынхиеэ Америкэдэ хүл табяа. Канадын Атлантын далайн эрьеэ дараань 1497 ондо [[Жон Кабот]] [[Англи]]ин түлөө нээжэ шудалһан бэлэй<ref>{{cite encyclopedia |year= |title = John Cabot = |encyclopedia= Encyclopædia Britannica Online |publisher= Encyclopædia Britannica | url = http://www.britannica.com/eb/article-9018457/John-Cabot}}</ref> болон 1534 ондо [[Жак Картье]] Франциин түлөө шудалһан.<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia= World book Encyclopedia |title= Cartier, Jacques |accessdate=2007-09-01 |publisher= World Book, Inc.|id= ISBN 0-7166-0101-X }}</ref> Нэгэ зуунай турша [[баск]]ын халим агнуушад болон загаһашад [[Ньюфаундлэндын ехэ эрье|Ехэ эрье]], Квебекэй [[Тадуссак]]ай хоорондохи бүһэ нютагые уларилай шанартай ашаглажа байгаа.<ref>{{cite encyclopedia |year= 2007 |title= Basques |encyclopedia= The Canadian Encyclopedia |publisher= Historica |url= http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0000550 }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0000550 |accessdate=2015-04-20 |archivedate=2011-10-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111014061733/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0000550 }}</ref> === Шэнэ Франци === Франциин шэнжэлэгшэ [[Самюель де Шамплен]] 1603 ондо ерэжэ, 1605 ондо [[Шэнэ Шотланд]]иин [[Порт Рояль]] хото, 1608 ондо [[Квебек хото|Квебек хотын]] һууриие тус тус табижа Европын анханай байнгын һуурин газарнуудые байгуулаа. Эдэнь һүүлдэ [[Акади]] ба Канадын ниислэл хотонууд болоһон. Шэнэ Франциин франциинхи колонизаторнууд болохо ''Canadiens'' [[Гэгээн Лаврентиин гол]]ой нугада олоноор һуурижаһан болбол акадишууд мүнөөнэй [[Далайн можонууд]]та нютаглаһан. Энэнэй зэргэсээ Франциин үһэтэй арһанай худалдаашад ба [[Рене-Робер Кавелье де Ла Саль]] мэтэ католик миссионернүүд Ехэ Нуурнууд, [[Гудзон булан]], [[Миссисипи мүрэн|Миссисипиин уһанай хагалбариһаа]] эхилээд [[Луизиана|Шэнэ Франциин Луизиана]] хүрэтэр газар нютагые нээн шудалаа һэн. Үһэтэй арһанай худалдаанда табиха хиналтаһаа боложо [[Франци-Индеецүүдэй дайн]] дэгдэһэн юм. === Британиин захиргаан === [[Файл:Benjamin West 005.jpg|thumbnail|right|[[Франци-Индеецүүдэй дайн|Долоон жэлэй дайнай]] нэгэ хэһэг болохо 1759 ондо Квебек хотодо болоһон Авраамын талын тулалдааниие харуулһан ''«Генерал Вольфын үхэл»'' зураг]] Англишууд 1610 оной оршом [[Ньюфаундленд арал|Ньюфаундлендтэ]] загаһан агнууриин һуурингууд байгуулжа, урда зүгтэ [[арбан гурбан колони]]ие колонизировалжа эхилһэн. 1689—1763 ондо [[Франци-Индеецүүдэй дайн|колони хоорондын дайн]] дүрбэн удаа гараһан. Эхэ газарай [[Шэнэ Шотланд]] 1713 оной Утрехтын хэрээгээр Британиин захиргаанда шэлжэһэн; [[Франци-Индеецүүдэй дайн|Долоон жэлэй дайнай]] дараа [[1763 оной Парисай хэрээ]]гээр Канада болон Шэнэ Франциин ехэнхи хэһэгые [[Британиин эзэнтэ гүрэн|Британида]] табижа үгэбэ. 1763 оной эзэн хаанай тунхаглалаар Шэнэ Франциһаа [[Квебек]] можые таһадан абажа, [[Кейп-Бретон арал|Кейп-Бретон арaлые]] Шэнэ Шотландтай нэгэдхэбэ. Мүн тэрэшэлэн энэ тунхаглалаар [[франкоканадынхид]]ай хэлэн, шажан шүтэлгын эрхые хизгаарлаһан байна. 1769 ондо Сен-Жан арал ({{lang-fr|Ile Saint-Jean}}, мүнөөнэй [[Принц Эдвардын арал]]) тусдаа колони болоһон. Квебектэ хэрэлдээн гарахаһаа һэргылжэ, 1774 ондо «Квебек тухай хуули» гаргажа Квебекэй нютаг дэбисхэрые Ехэ нуурнууд болон [[Огайо|Огайо голой хүнды]] хүрэтэр тэлэжэ, [[франци хэлэн]], [[католик шажан]], Франциин эрхэтэнэй эрхэ зүйе Квебектэ һэргэбэ. Энэ арга хэмжээ Арбан гурбан колониин олон ажаһуугшадай уур хилэн бусалгажа, [[Америкын хубисхал]] гарахада түлхэсэ болоһон юм.<ref>{{cite web | author= |publisher= |title= Wars on Our Soil, earliest times to 1885 |accessdate=2006-08-21 |url=http://www.civilization.ca/cwm/gallery1/revolution2_e.html}}</ref> [[Парисай хэрээ (1783)|1783 оной Парисай хэрээгээр]] Америкын тусгаар тогтонолые хүлеэн зүбшөөржэ, Ехэ нуурнуудһаа урдахи нютаг дэбисхэрые [[Америкын Нэгэдэһэн Улас]]та үгэбэ. 50,000 оршом Ехэ Британиин [[роялизм|лоялистууд]] АНУ-һаа тэрьелжэ Канада руу гараба.<ref name="moore">{{cite book |first= Christopher |last=Moore |year=1994 |title=The Loyalist: Revolution Exile Settlement |url= https://archive.org/details/loyalists00chri |publisher=McClelland & Stewart |location= Toronto |id=ISBN 0-7710-6093-9}}</ref> [[Далайн можонууд]]тахи лоялистуудай һуурингуудые дахин зохёон байгуулха хүреэндэ [[Нью-Брансуик]]ые Шэнэ Шотландһаа һалгаһан. Квебек можодохи англи хэлэтэ лоялистуудай сэдьхэл һанаае түбшэдхэхын тулада, 1791 оной Үндэһэн хуулиин актаар тус можые франци хэлэтэ [[Доодо Канада]], англи хэлэтэ [[Дээдэ Канада]] гэжэ хубаажа, тус бүридэнь өөрынгөө хуули тогтоохо хуралтай байха эрхые олгобо. === XIX зуун === [[Файл:Fathers of Confederation LAC c001855.jpg|right|200px|thumbnail|«Холбооной эсэгэнэр», зурааша Роберт Харрис, Шарлоттаунай хурал ба Квебекэй хуралай нэгэдэл]] Канада (Дээдэ, Доодо) АНУ болон Британиин эзэнтэ гүрэнэй хоорондо дэгдэһэн [[Англи-америкын дайн|1812 оной дайнай]] гол фронт болоһон. Канадые хамгаалһан Британиин Хойто америкынхидай дунда эб нэгэдэлэй мэдэрэмжэ түрүүлбэ. 1815 ондо Британи болон [[Ирланд]]һаа маша олон сагаашад Канада руу субаха болобо. XIX зуунай эхиндэ [[Модо бэлэдхэл|модоной ажахы]] ажа холбогдолоороо ангай арһанай худалдаанһаа дабажа гараһан байгаа. Харюусалгатай засагай газарые хүсэжэ байһан тула 1837 оной буһалгаан дарагдахада хүрэбэ. Даремэй тайланда ({{lang-en|Durham Report}}) харюусалгатай засагай газарые байгуулжа, франкоканадынхидые Британиин соёлдо хамтадхахые зүблэһэн ажа.<ref name="ce_durhamreport">{{cite web |author=David Mills |publisher= Historica Foundation of Canada |url=http://www.canadianencyclopedia.ca/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0002473 |title=Durham Report |accessdate=2006-05-18}}</ref> 1840 оной Холбооной акт Канада можонуудые Канадын нэгэдэһэн можодо нэгэдхэһэн. Англо-, франкоканадынхид францишуудай эрхые һэргээхын түлөө ассемблейда хамтадаа ажаллажа байба. 1849 он гэхэдэ Британиин Хойто Америкын бүхы можын хэмжээндэ харюусалгатай засагай газар байгуулагдаба. 1846 ондо Британи, АНУ хоёр [[Орегоной хэрээ]]дэ гарай үзэг зураһанаар Орегоной хилын маргааниие эцэс болгожо, хилые баруун зүгтэ 49-р үргэригэй утаашань тогтоожо, [[Ванкувер арал|Ванкувер аралай колони]] болон [[Британиин Колумби|Британиин Колумбиин колонидохи]] Британиин колонинуудта зам гаргаһан бэлэй. Канада Рупертын газар болон [[Хойто мүльһэн далай]]н бүһэ нютагые эзэмшэхын тулада баруун зүгтэ хайгуулын субарал экспедици эльгэбэ. Түрэлтын хуби үндэр байһан тула Канадын хүн зон хурдан ехэдхэһэн. Харин Британиһаа ерэжэ байһан сагаашадай тоо [[Америкын Нэгэдэһэн Улас]] уруу гараха сагаашад, илангаяа [[Шэнэ Англи]] руу нүүжэ байһан франкоканадынхидай тоогоор тэглэгдэжэ байба. [[Файл:Canada provinces evolution.gif|thumbnail|left|250px|Холбоо байгуулагдаһанһаа хойшохи Канадын нютаг дэбисхэрэй хубилалтын харуулһан хүдэлөөнтэй газарай зураг]] Үндэһэн хуулиин хэд хэдэн хуралай дараа, 1867 оной Үндэһэн хуулиин актаар 1867 оной долодугаар һарын 1-ндэ Канада нэрын доро [[Онтарио]], [[Квебек]], [[Шэнэ Шотланд]], [[Нью-Брансуик]] гэһэн дүрбэн можо бүхы нэгэ Доминион байгуулан Холбооной үндэһэн һууриие табиһан бэлэй.<ref>{{cite book | last=Farthing |first= John |title= Freedom Wears a Crown |location= Toronto |publisher=Kingswood House |date=1957 |id = ASIN B0007JC4G2}}</ref> Канада Рупертын газар болон Баруун хойто нютагые хиналтадаа абажа, [[Баруун Хойто Нютаг дэбисхэр]]ые байгуулһан болоод тэндэхиин [[Канадын метисүүд|метисүүдэй]] (Métis) гомдол [[Улаан голой бодолго]] гарахада хүргэһэн болоод энэ бодолгын дүндэ 1870 оной долодугаар һарада [[Манитоба]] можые байгуулба. Британиин Колумби ба Ванкувер арал (1866 ондо нэгэдэжэ Ванкувер арал ба Британиин Колумбиин Нэгэдэһэн колонинууд болоһон бэлэй), [[Принц Эдвардын арал]]ай колони 1871, 1873 ондо тус тус Холбоондо нэгэдхэһэн. [[Канадын юрэнхы сайд|Юрэнхы сайд]] [[Джон Александер Макдональд|Джон А. Макдональдын]] ударидаһан [[Канадын Консерватив нам|консерватив нам]] дүнгэжэ бии боложо байһан Канадын үйлэдбэрилэлэй һалбариие хамгаалхын тулада тарифай үндэһэнэй бодолго хэрэгжүүлһэн. Баруунай нээхын тулада засагай газар түби дамнаһан гурбан түмэр замай (эгээн алдартайнь [[Канадын Номгон Далайн түмэр зам]]) барилгын ажалые санхүүжүүлжэ, Доминионой «Газар тухай акт» гарган эрьедтэ тала нютагта һуурижаха боломжые нээжэ үгэһэн болоод энэ нютаг дэбисхэртэ эрхэ мэдэлээ батадхахын тулада [[Канадын эзэн хаанай морито сагдаа|Баруун-Хойто нютаг дэбисхэрэй морито сагдаа]] байгуулба. 1898 ондо Баруун Хойто нютаг дэбисхэртэ гараһан [[Клондайкай алтанай халуурал|Клондайкын алтанай халуурал]] дараа Канадын засагай газар [[Юкон]]ой нютаг дэбисхэрые байгуулһан. [[Канадын Либерал нам|Либерал]] [[Канадын юрэнхы сайд|юрэнхы сайд]] [[Уилфрид Лорье]]гэй ударидалга доро Европын эхэ газарай сагаашад тала нютагта һуурижаһан аад 1905 ондо [[Альберта]], [[Саскачеван]] можонууд байгуулагдаба. === Автономито Канада === [[Изображение:Canadian tank and soldiers Vimy 1917.jpg|мини|слева|1917 ондо Канадын сэрэгүүд [[Вими шэлын тулалдаан]]да илалта байгуулһан юм.]] 1914 ондо Британи дайн зарлахада Канада Дэлхэйн нэгэдүгээр дайнда автоматаар орожо, һайн дурынхидые (волонтёрнүүдые) Урда фронт руу эльгээһэн [[Вими шэлын тулалдаан]]да томохон үүргэ гүйсэдхээ һэн. Канадын консерватив Юрэнхы сайд [[Роберт Борден]] франци хэлэтэ квебекшүүдэй эсэргүүсэлые үлэ хайхаран сэрэгэй албые заабал хааха алба болгоһоноор [[1917 оной сэрэг таталгын хёморол]]ые дэгдээбэ. 1919 ондо Канада Британиһаа тусдаа [[Үндэһэтэнүүдэй лигэ]]дэ оролсууһан болон 1931 ондо [[Вестминстерэй тогтоол]]оор Канадын тусгаар тогтонолые баталгаажуулаа һэн. [[Ехэ уналта]] Канадын бүхы нютагта эдэй засагай хүндэрэл асарба. Энэнэй харюуд [[Альберта]], [[Саскачеван]]дахи [[Хоршоололой Хамтын Нүхэрлэлэй Холбоо]] (ХХНХ) 1940-1950-яад ондо Томми Дугласай анха һанаашалһан халамжын уласые анха зүгнөө. [[Дэлхэйн хоёрдугаар дайн]]ай үеэр Британи Германида дайн зарлаһанһаа хойшо гурба хоногой дараа Канада Либерал Юрэнхы сайд [[Уильям Лайон Макензи Кинг]]ын ударидалга доро Германида хараата бусаар дайн зарлаһан. Канадын армиин түрүүшын анги нэгэдхэлнүүд 1939 оной арбанхоёрдугаар һарада Британида ерэсхээһэн юм.<ref name="stacey">{{cite book | last = Stacey |first= C.P.| authorlink =C.P. Stacey | title=History of the Canadian Army in the Second World War | publisher = Queen's Printer | year= 1948}}</ref> Канадын сэрэг [[Атлантын Далайн тулалдаан (1939-1945)|Атлантын Далайн тулалдаан]], нуран унаһан 1942 оной Францидахи [[Дииппиин добтолго]], [[Холбоотоной Италиие эзэлхэ ажаллалга]], D-үдэрэй Нормандиин буулга, [[Нормандиин тулалдаан]], 1944 оной [[Шэлдтын тулалдаан]] зэргэдэ шухала үүргэ гүйсэдхэбэ. Нидерландые эзэлэгдэһэнэй дараа дайнай үеэр тус уласай хаанай гэр бүлые орогнуулжа байһанайхинь түлөө [[Нидерланд]] Канадада талархал хүргэһэн болон Нидерландые [[Нацис Германи]]һаа сүлөөлхэдэ манлайлжа, томохон хуби нэмэри оруулһанайхи түлөө талархаһанаа элирхылһэн. Канадын ажаүйлэдбэри Канада, Британи, Хитад, [[Зүблэлтэ Холбоо]]до зорюулан сэрэгэй зорюулалтатай техника, хэрэгсэл үйлэдбэрилжэ байһан тула эдэй засаг сэсэглэн хүгжөө һэн. Квебектэ [[1944 оной сэрэг таталгын хёморол|сэрэг таталгын хёморол]] дахин дэгдэһэншье гэһэн Канада дэлхэйдэ томдоо орохо зэбсэгтэ хүсэнтэйгээр дайниие дүүргэгдэһэн.<ref name="stacey"/> 1945 ондо дайнай үеэр Канада [[Нэгэдэһэн Үндэһэнэй Байгуулга]]да оруулсаһан анханай уласуудай нэгэ болоһон. 1949 ондо [[Ньюфаундленд ба Лабрадор|Ньюфаундленд]] Холбоондо нэгэдээ. Дайнай дараа Канада сэсэглэн хүгжэжэ, эдэй засаг үргэжэжэ тэлэһэнээр [[Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай дараахи түрэлтын орьёл үе|хүүгэд олоноор түрэжэ]], дайнай хүлдэ нэрбэгдэһэн Европын уласуудһаа сагаашадай татаха болобо.<ref>{{cite web | author= Harold Troper |publisher= Ontario Institute for Studies in Education |url=http://ceris.metropolis.net/Virtual%20Library/Demographics/troper1/troper1.html |title=History of Immigration to Toronto Since the Second World War: From Toronto 'the Good' to Toronto 'the World in a City' |date=2000-03 |accessdate=2006-05-19}}</ref> === Мүнөө үе === [[Лестер Пирсон]], [[Пьер Трудо]] хоёрой дараалан гаража ерэһэн [[Канадын либерал нам|Либерал]] засагай газарнуудай ударидалга доро Канадын шэнэ онсолиг сарай бүрилдэн бии болобо. Канада мүнөөнэй [[Канадын далбаа|агша модоной набшата далбаагаа]] 1965 ондо баталһан. Үлүү хатуу байра һууритай франци хэлэтэ Квебекэй харюуда холбооной засагай газар [[1969 оной Канадын албан ёһоной хэлэнүүд тухай акт]]аар албан ёһоной хоёр хэлэтэй болобо. 1967, 1976 ондо илгабарилан гадуурхаха үзэлгүй [[Канададахи сагаашалал|сагаашалалай хуулинууд]] баталжа, 1971 ондо олон соёлһоо бүридэһэн улас болохо бодолго ябуулжа эхилһэнээр; Европо буса сагаашадай дабалгаа тус уласай нюур сарайе хубилаа һэн. [[Медикэр (Канада)|Ниитын элүүр мэндын үйлэшэлгэ]], [[Канадын тэдхэбэриин түлэблэлгэ]], [[Канадын оюутанай зээл]], [[Канадын хүрэнгэ оруулалга|Гадаадын хүрэнгэ оруулалгые хинаха алба]], [[Үндэһэнэй эршэм хүсэнэй хүтэлбэри]] зэргэ социал-демократ хүтэлбэринүүд 1960-1970-аад ондо бии болоһон болобошье можын засагай газарнууд, илангаяа Квебек, Альбертагай засагай газарнууд эдэнэй олонхиие өөрһэдын харьяалха асуудалда хамааралсалгаһаа оролсоһон ябадал гэжэ үзэжэ эсэргүүсэһэн байна. Эсэстэнь Юрэнхы сайд Трудогоор ударидуулһан үндэһэн хуулиин хуралнууд боложо, эдэнэй үрэ дүндэ үндэһэн хууляа Британиһаа тусгаарлан 1982 оной Үндэһэн хуулиин актда хуби хүнэй эрхэ дээрэ тулгуурилһан [[Канадын эрхэ сүлөөнэй харти]]ие гаргаһан ажа һэн. Канадашууд ниитын элүүр мэндын үйлэшэлгын тогтолсоогоороо, тэрэшэлэн олон соёл, хүнэй эрхэдэ уялгатай байдагаараа бахархадаг.<ref name="bickerton">{{cite book |author=Bickerton, James & Gagnon, Alain-G & Gagnon, Alain (Eds). |title=Canadian Politics |publisher=Broadview Press |edition=4th edition |location=Orchard Park, NY |id=ISBN 1-55111-595-6 |year=2004}}</ref> Квебек 1960-аад оной [[Аргаахан хубисхал]]ай ябасада ниигэм, эдэй засагай маша ехэ хубилалтада ороһон. [[Жан Лесаж]]ай ударидаһан [[Квебекэй үндэһэнэй үзэл]]тэнүүд автономи эрхые үргэжүүлхэ шахалта үзүүлжэ эхилһэн.<ref name = "QR">{{cite web |last= Bйlanger |first= Claude |publisher= Marionopolis College, Montreal |url= http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/quebechistory/events/quiet.htm |title= Quiet Revolution |work= Quebec History |date= 2000-08-03 |accessdate= 2008 |archivedate= 2008-02-02 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080202045040/http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/quebechistory/events/quiet.htm }}</ref> Радикал үзэлтэй [[Квебекэй сүлөөлхэ фронт]] 1970 ондо Квебекэй бэе даанги байдалые шаардажа бүмбэгэ дэлбэлжэ, хүн хулгайлһанаар [[арбадугаар һарын химарал]]ые дэгдээһэн. Үлүү аядуу үзэлтэй [[Рене Левеск]]ын [[Квебекэй нам]] (''Parti québécois'') 1976 ондо түрын эрхэдэ гаража, 1980 ондо Квебекэй [[бүрин эрхэтэ улас|бүрин эрхэтэ байдалай]] талаар бүхы ниитын һанал хураалта ябуулһан болобошье амжалта олоогүй юм. [[Брайан Малруни]]ин [[Канадын дэбжэлтэтэ консерватив нам|дэбжэлтэтэ консерватив намай]] засагай газар 1989 ондо [[Мич нуурай зүбшэлсэл]]өөр Квебекые "онсолиг ниигэм" гэһэн үндэһэн хуулида хүлеэн зүбшөөрхые оролдоһон болобошье амжалтагүй болоо һэн. Үндэһэн хуулиин маргаанаар дэгдэһэн бүһын хурсадамал байдал бүһын шэнэхэн намууд болохо [[Люсиан Бушар]]аар ударидуулһан [[Квебекэй блок]] (''Bloc québécois'') болон Баруун Канадын [[Престон Мэннинг]]ээр ударидуулһан [[Канадын Шэнэшлэлэй нам]]да Дэбжэлтэтэ консерватившуудые 1993 оной холбооной һунгууляар табадугаар байра руу ухарааха боломжо үгөө. 1995 ондо ябагдаһан [[1995 оной Квебекэй бүхы ниитын һанал асуулга|Квебекэй бүрин эрхэтэ байдал тухай хоёрдохи удаанай бүхы ниитын һанал асуулга]] 50,6 : 49,4 гү, али маша үсөөхэн хубяар татгалзаһан дүн гараа.<ref name="dickinson">{{cite book |first= John Alexander |last=Dickinson |coauthors=Young, Brian |year=2003 |title=A Short History of Quebec |url= https://archive.org/details/shorthistoryofqu0000dick_z9p8 |publisher=McGill-Queen's University Press |edition=3rd edition |location= Montreal |id=ISBN 0-7735-2450-9}}</ref> 1997 ондо Канадын Дээдэ Шүүхэ али нэгэ можо дангаараа тусгаарлахые үндэһэн хуулида ниисэхэгүй гэһэн шиидбэри гаргаһан болоод Жан Шретианай Либерал засагай газар хэлэлсэн тохирһон тусгаарлалтын нүхэсэлые зааһан "[[Тодорхой байдалай акт]]" гаргаба.<ref name="dickinson" /> Шэнэшлэлэй нам [[Канадын эбсэл]] болон үргэжэжэ, Дэбжэлтэтэ консерватившуудтай нэгдэн [[Канадын Консерватив нам]]ые 2003 ондо байгуулаа. 2006 оной холбооной һунгууляар Консерватившууд [[Стивен Харпер]]ай ударидалга доро үсөөнхиин засагай газар байгуулхаар һуудалтай һунгагдаһан. Тэрэ жэлэйнгээ һүүлээр Канадын парламент Канадын дотор Квебекшүүд үндэһэтэн гэһэн хүлеэн зүбшөөрхээр [[Квебекшүүд үндэһэтэнэй һанал|бэлэгдэлэй һаналые]] баталаа һэн.<ref>{{cite web | url = http://www.cbc.ca/canada/story/2006/11/22/harper-quebec.html | title = Quebecers form a nation within Canada: PM | publisher = Canadian Broadcasting Corporation | date = 2006-11-22 | accessdate = 2008-07-27 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061206004618/http://www.cbc.ca/canada/story/2006/11/22/harper-quebec.html | archivedate = 2006-12-06 }}</ref> [[File:Oui1995referendum.jpg|thumb|1995 оной Квебекэй бүрин эрхэтэ байдал тухай хоёрдохи удаагай бүхы ниитын һанал асуулга]] Засагай газарай агентлигууд олон жэлэй турша хайхархагүй, зүй бусаар харисажа байһанай уламһаа унаган [[Индеецүүд|Анханай Үндэһэтэнүүд]] 1960-аад ондо холбооной шүүхэдэ [[Унаган эрхэтэдэй газарай нэхэмжэлэл|газар нэхэмжэлжэ]] үргэдэл гаргахада хүргэһэн болоод уламаар түүхэн хэрээнэй эрхүүдээ хүлеэн зүбшөөрүүлхээр холбооной болон можын засагай газарнуудтай хэлэлсээ хэжэ эхилээ. 1990-ээд ондо хэлэлсээнэй удаан ябасада дурагүйсэһэн дурагүйсэлһээ боложо хүсэн хэрэглэһэн мүргэлдөөнүүд гараһан. Тухайлбал [[Окагиин химарал]], [[Иппервошиин химарал]], [[Густафсен нуурай эсэргүүсэл]] гараһан. Гэхыдээ 1999 онд Канада [[Нунавут]]ые байгуулжа [[инуитууд]]ай автономито эрхые хүлеэн зүбшөөрһэн болон [[Британиин Коламби]]дахи [[Нисга'агай эсэсэй хэлэлсээр|Нисга'агай нэхэмжэлэлые]] шиидбэрилбэ. 2008 ондо Канадын засагай газар унаган эрхэтэдые соёлой хубида уусхахын тулада дотуур байртай һургуулинууд байгуулһанайнгаа түлөө албан ёһоор уушалал гуйһан. == Засагай газар ба улас түрэ == [[File:Canadian parliament MAM.JPG|thumb|alt=A building with a central clocktower rising from a block|Канадын [[Оттава]] ниислэл хотодохи Парламентын гүбээ]] Канада [[үндэһэн хуулита хаанта засаг]]тай болон Канадын Хатан хаан [[II Елизавета]] түрын тэргүүн болон [[Канадын Юрэнхы сайд]] засагай газарай тэргүүн юм.<ref>{{cite web |author=Heritage Canada |authorlink=Department of Canadian Heritage |publisher=Heritage Canada |url=http://www.pch.gc.ca/royalvisit2005/53_e.cfm |title=The Queen and Canada: 53 Years of Growing Together |date=[[2005-04-21]] |accessdate=2006-05-14 |archivedate=2008-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080921072211/http://www.pch.gc.ca/royalvisit2005/53_e.cfm }}</ref><ref>{{cite web |author=Governor General of Canada |authorlink=Governor General of Canada |publisher=Governor General of Canada |url=http://www.gg.ca/gg/rr/index_e.asp |title=Role and Responsibilities of the Governor General |date=[[2005-12-06]] |accessdate=2006-05-14 |archivedate=2007-12-11 |archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20071211191052/http://www.gg.ca/gg/rr/index_e.asp }}</ref> Тус улас парламентын засаглалтай холбооной тогтолсоо, арадшалалай хүсэтэй уламжалал бүхы парламентын арадшалһан улас юм. Гүйсэдхэхэ эрхэ мэдэл албан ёһоор, үндэһэн хуулиин ёһoop хатан хаанда хамаардаг.<ref name="DJC">{{cite web|title=Canada's System of Justice: The Canadian Constitution|publisher=Department of Justice Canada|url=http://www.justice.gc.ca/eng/dept-min/pub/just/05.html|quote=The executive power in Canada is vested in the Queen. In our democratic society, this is only a constitutional convention, as the real executive power rests with the Cabinet.|accessdate=2015-05-04|archivedate=2012-12-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121226090927/http://www.justice.gc.ca/eng/dept-min/pub/just/05.html}}<br />{{cite web|title=''Constitution Act 1867''; III.9|publisher=Queen's Printer for Canada|url=http://laws.justice.gc.ca/en/const/index.html|quote=The Executive Government and Authority of and over Canada is hereby declared to continue and be vested in the Queen.|accessdate=2015-05-04|archivedate=2006-04-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060427011140/http://laws.justice.gc.ca/en/const/index.html}}<br />{{cite web|title=''By Executive Decree'': The Governor General|publisher=Library and Archives Canada|url=http://www.collectionscanada.gc.ca/executive-decree/023004-2020-e.html|quote=The governor general holds formal executive power within the Queen's Privy Council for Canada, and signs orders-in-council.}}</ref> Гэхыдээ үндэһэн хуулиин концепциин ёһoop хатан хаан ба тэрэнэй томилһон түлөөлэгшэ болохо Канадын Амбан захирагша ехэ түлэб ёһололой шэнжэтэй, улас түрын буса үүргэ гүйсэдхэдэг болон гүйсэдхэхэ эрхэ мэдэлые хэрэгжүүлхэ эрхэ Канадын засагай газарай танхимда байдаг.<ref name="CSPS">{{cite web|title=Responsible Government: Clarifying Essentials, Dispelling Myths and Exploring Change|publisher=Canada School of Public Service|url=http://www.ccmd-ccg.gc.ca/Research/publications/html/resgov/rg5_e.html|quote=Under the constitutional convention of responsible government, the powers of the Crown are exercised by Ministers, both individually and collectively.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071125125433/http://www.ccmd-ccg.gc.ca/Research/publications/html/resgov/rg5_e.html|archivedate=2007-11-25|accessdate=2008-10-01}}</ref><ref>{{cite web|author=Ray T. Donahue|title=Diplomatic Discourse: International Conflict at the United Nations|work=|publisher=Greenwood Publishing Group|url=http://books.google.ca/books?id=zolqhgKCQ5IC&pg=PA204&lpg=PA204&dq=%22symbolic+power%22+monarch+canada&source=web&ots=IXqQnZ7Hg8&sig=afyqd8EUlF4YUlhr5kNKqkYHAtM&hl=en|quote=As Head of State ... Elizabeth II has no political power, only symbolic power}}<br />{{cite web|author=David Stewart|title=Introduction: Principles of the Westminster Model of Parliamentary Democracy|work=Module on Parliamentary Democracy|publisher=Commonwealth Parliamentary Association, Athabasca University|url=http://www.athabascau.ca/govn/parliamentary_democracy/chapters/index.html|quote=the Crown now serves as the ceremonial executive|accessdate=2015-05-04|archivedate=2011-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615165652/http://www.athabascau.ca/govn/parliamentary_democracy/chapters/index.html}}<br />{{cite web|title=''By Executive Decree'':|publisher=Library and Archives Canada|url=http://collectionscanada.gc.ca/executive-decree/index-e.html|quote=As Canada is a constitutional monarchy, the symbolic head of the executive is the governor general.|accessdate=2015-05-04|archivedate=2016-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160215180143/http://www.collectionscanada.gc.ca/executive-decree/index-e.html}}</ref> Засагай газар һунгууляар гаража ерэдэг [[Канадын Ниитын Танхим]]ай урда харюусалга хүлеэдэг сайднарһаа бүридэдэг болон Юрэнхы сайд засагай газарые тэргүүлдэг. Юрэнхы сайд голдуу Ниитын Танхимай этигэлые хүлеэһэн намай дарга байдаг. Тиимэһээ Засагай газарые гүйсэдхэхэ эрхэ мэдэлые эдибхэтэй хэрэгжүүлэгшэ байгуулга гэжэ үзэдэг.<ref>{{cite book|last=McWhinney|first=Edward|title = ''The Governor General and the Prime Ministers''|url=https://archive.org/details/governorgeneralp0000mcwh|publisher = Ronsdale Press|date = 2005|location = Vancouver|pages = [https://archive.org/details/governorgeneralp0000mcwh/page/25 25]|isbn = 1-55380-031-1}}<br />{{cite web|title=''By Executive Decree'': The Cabinet|publisher=Library and Archives Canada|url=http://www.collectionscanada.gc.ca/executive-decree/023004-2040-e.html|quote=The Cabinet as selected and directed by the prime minister constitutes the active seat of executive power in Canada.}}<br />{{cite web|author= Joseph Magnet|title= Separation of Powers in Canada|work= Constitutional Law of Canada|publisher= University of Ottawa Faculty of Law|url= http://www.uottawa.ca/constitutional-law/Division%20of%20Powers%20Topics%20-%20Separation%20of%20Powers.htm|quote= ... democratic principles dictate that the bulk of the Governor General's powers be exercised in accordance with the wishes of the leadership of that government, namely the Cabinet. So the true executive power lies in the Cabinet.|accessdate= 2015-05-04|archivedate= 2014-09-15|archiveurl= https://web.archive.org/web/20140915035150/http://www.uottawa.ca/constitutional-law/Division%20of%20Powers%20Topics%20-%20Separation%20of%20Powers.htm}}<br />{{cite web|title=''By Executive Decree'': The Cabinet|publisher=Library and Archives Canada|url=http://www.collectionscanada.gc.ca/executive-decree/023004-2040-e.html|quote=The Cabinet as selected and directed by the prime minister constitutes the active seat of executive power in Canada.}}<br />{{cite web|author=W.A. Matheson|title=Prime Minister|work=The Canadian Encyclopedia|publisher=|url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0006474|quote=The prime minister is the chief minister and effective head of the executive in a parliamentary system ...|accessdate=2015-05-04|archivedate=2011-11-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111105053737/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0006474}}<br />{{cite web|author=|title=The Prime Minister|work=By Executive Decree|publisher=National Archives of Canada|url=http://www.collectionscanada.gc.ca/executive-decree/023004-2030-e.html|quote=While the modern governor general has only a nominal influence on the operation of the Canadian government, the prime minister's influence is decisive.}}</ref><ref name="DJC"/> Харюусалгатай засагай газарай заршамуудһаа гаража ерэһэн энэ зохисуулалта<ref>{{cite web|title=Canadian Cofederation: Responsible Government|publisher=Library and Archives Canada|url=http://www.collectionscanada.gc.ca/confederation/023001-2974-e.html|quote=The Executive Council would be governed by the leader of the political party that held an elected majority in the Legislative Assembly. That same leader would also appoint the members of the Executive Council. The governor would therefore be forced to accept these "ministers", and if the majority of the members of the Legislative Assembly voted against them, they would have to resign. The governor would also be obliged to ratify laws concerning the internal affairs of the colony once these laws had been passed to the Legislative Assembly.}}<br />{{cite web|title=''The Canadian Encyclopedia'': Responsible Government|publisher=Historica Foundation of Canada|url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0006792|quote=This key principle of responsibility, whereby a government needed the confidence of Parliament, originated in established British practice. But its transfer to British N America gave the colonists control of their domestic affairs, since a governor would simply follow the advice (ie, policies) of responsible colonial ministers.|accessdate=2015-05-04|archivedate=2011-12-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111217060429/http://thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0006792}}<br />{{cite web|author=|title=Responsible Government and Checks and Balances: The Crown|work=|publisher=|url=http://www.ccmd-ccg.gc.ca/Research/publications/html/resgov/rg9_e.html#crown|quote=Responsible government means that the Crown no longer has the prerogative to select or remove Ministers. They are selected and removed by the first Minister—the Prime Minister.|accessdate=2015-05-04|archivedate=2008-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202014226/http://www.ccmd-ccg.gc.ca/Research/publications/html/resgov/rg9_e.html#crown}}</ref><ref name="CSPS" /> засагай газарай тогтоборитой байдалые хангажа, Засагай газарай танхимай бусад гэшүүд, сенаторнар, холбооной шүүхын шүүгшэд, хатан хаанай корпорацинууд, засагай газарай агентлигуудай тэргүүнүүд, холбооной болон можын түлөөлэгшэдые томилхоор һунгадаг Юрэнхы сайдай албые тус тогтолсооной эгээн хүсэтэй байгуулгануудай нэгэ болгодог.<ref>{{cite web |author= |title=Responsible Government and Checks and Balances: The Crown |work=Responsible Government: Clarifying Essentials, Dispelling Myths and Exploring Change |publisher=Canada School of Public Service |url=http://www.ccmd-ccg.gc.ca/Research/publications/html/resgov/rg9_e.html#crown |quote=Ministers are thereby accountable to the Prime Minister who, in the Canadian tradition, has the sole power to appoint and dismiss them. |accessdate=2015-05-04 |archivedate=2008-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202014226/http://www.ccmd-ccg.gc.ca/Research/publications/html/resgov/rg9_e.html#crown }}</ref> Гэхыдээ хатан хаан ба Амбан захирагша үндэһэн хуулиин химарал гараһан онсогой нүхэсэлдэ онсо эрхээ хэрэгжүүлхэ эрхэтэй юм.<ref name="Forsey">{{cite web|last=Forsey|first=Eugene|title=''How Canadians Govern Themselves'': Parliamentary Government (pg. 2)|publisher=Queen's Printer for Canada|url=http://www.parl.gc.ca/information/library/idb/forsey/parl_gov_02-e.asp|quote=In very exceptional circumstances, the Governor General could refuse a request for a fresh election.}}<br />{{cite web|last=Forsey|first=Eugene|title=''How Canadians Govern Themselves'': The Institutions of Our Federal Government (pg. 2)|publisher=Queen's Printer for Canada|url=http://www.parl.gc.ca/information/library/idb/forsey/institutions_02-e.asp|quote=But they almost invariably must act on their Ministers’ advice, though there may be very rare occasions when they must, or may, act without advice or even against the advice of the Ministers in office.}}<br />{{cite web|last=Forsey|first=Eugene|title=''How Canadians Govern Themselves'': Canadian and American Government (pg. 2)|publisher=Queen's Printer for Canada|url=http://www.parl.gc.ca/information/library/idb/forsey/can_am_gov_02-e.asp|quote=Yes: in Canada, the head of state can, in exceptional circumstances, protect Parliament and the people against a Prime Minister and Ministers who may forget that "minister" means "servant," and may try to make themselves masters. For example, the head of state could refuse to let a Cabinet dissolve a newly elected House of Commons before it could even meet, or could refuse to let Ministers bludgeon the people into submission by a continuous series of general elections.}}<br />{{cite web|last=Zolf|first=Larry|title=CBC News: ''Boxing in a Prime Minister''|publisher=CBC News|date=2002-06-28|url=http://www.cbc.ca/news/viewpoint/vp_zolf/20020628.html|quote=The Governor General must take all steps necessary to thwart the will of a ruthless prime minister prematurely calling for the death of a Parliament.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040412233634/http://www.cbc.ca/news/viewpoint/vp_zolf/20020628.html|archivedate=2004-04-12|accessdate=2015-05-04}}<br />{{cite web|title=''By Executive Decree'': The Governor General|publisher=Library and Archives Canada|url=http://www.collectionscanada.gc.ca/executive-decree/023004-2020-e.html|quote=In exceptional circumstances, the governor general may appoint or dismiss a prime minister.}}<br />{{cite web|title=Governor General of Canada: Role and Responsibilities of the Governor General|publisher=Office of the Governor General of Canada|url=http://www.gg.ca/gg/rr/index_e.asp|quote=One of the governor general’s most important responsibilities is to ensure that Canada always has a prime minister and a government in place. In the case of the death of a prime minister, it is the governor general’s responsibility to ensure the continuity of government.|accessdate=2015-05-04|archivedate=2007-12-11|archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20071211191052/http://www.gg.ca/gg/rr/index_e.asp}}<br />{{cite book|last=McWhinney|first=Edward|title = ''The Governor General and the Prime Ministers''|url=https://archive.org/details/governorgeneralp0000mcwh|publisher = Ronsdale Press|date = 2005|location = Vancouver|pages = [https://archive.org/details/governorgeneralp0000mcwh/page/16 16]-17; 34|isbn = 1-55380-031-1}}<br />[http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/fr-rf/couronne_crown_canada/06-600crown_of_maples_e.pdf MacLeod, Kevin S.; ''A Crown of Maples: Constitutional Monarchy in Canada''; The Queen in Right of Canada; 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081102014353/http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/fr-rf/couronne_crown_canada/06-600crown_of_maples_e.pdf |date=2008-11-02 }}</ref> [[File:Cansenate.jpg|thumb|Сенат танхимай хуралдаанай танхим]] Хоёрдохи олон һуудал абаһан намай дарга һөөргэ хүсэнэй ударидагша болодог болон засагай газарые хинажа байдаг парламентын сэсэ буляалдаанай тогтолсоодо нэгэ гол үүргэ гүйсэдхэдэг. 2007 оной юһэдүгээр һарын 27-һоо хойшо [[Микаэль Жан]] Канадын Амбан захирагшын алба, 2006 оной хоёрдугаар һарын 6-һаа хойшо [[Канадын Консерватив нам]]ай дарга [[Стивен Харпер]] Юрэнхы сайдай алба хашажа байгаа бол, 2006 оной арбанхоёрдугаар һарын 2-һоо хойшо [[Канадын Либерал нам]]ай дарга [[Стефан Дион]] һөөргэ хүсэнэй ударидагшын үүргэ гүйсэдхэжэ байна. [[Канадын парламент|Холбооной парламент]] Хатан хаан (Амбан захирагшаар түлөөлүүлһэн) болон хоёр танхимһаа бүридэдэг. Ниитын танхим һунгууляар бүрилдэдэг бол [[Канадын Сенат]]ай гэшүүд томилогдодог юм.<ref>{{cite web|title=Constitution Act, 1867; IV|publisher=Queen's Printer for Canada|url=http://laws.justice.gc.ca/en/const/c1867_e.html#legislative|quote=There shall be One Parliament for Canada, consisting of the Queen, an Upper House styled the Senate, and the House of Commons.|accessdate=2015-05-04|archivedate=2006-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060614091739/http://laws.justice.gc.ca/en/const/c1867_e.html#legislative}}</ref><ref>{{cite web|title=Parliament of Canada: About the Governor General of Canada|publisher=Queen's Printer for Canada|url=http://www2.parl.gc.ca/Parlinfo/pages/govgeneral.aspx?Language=E&Menu=GG|quote=Parliament is the legislative branch of Government, composed of the Sovereign (represented by the Governor General), the Senate and the House of Commons.}}</ref> Ниитын танхимай гэшүүн бүри һунгуулиин тойрргуудһаа энгын олонхиин һаналаар һунгагдадаг. Юрэнхы һунгуули тогтоһон хугасаанай дагуу дүрбэн жэл тутамда нэгэ удаа болодог гү, али Ниитын танхимай Засагай газарта этигэл үзүүлхэ үгы, гү талаархи һанал хураалтаар Засагай газар этигэл хүлеээгүй тохёолдолдо (ганса үсөөнхиин засагай газар байгуулагдаһан үедэл боломжотой) ээлжэтэ буса һунгуули зарлажа болоно. Һуудалыень бүһэ бүһээр хубаарилһан Сенатай гэшүүдые Юрэнхы сайд һунгажа, Амбан захирагша албан ёһоор томилдог ба тэдэ 75 наһа хүрэтэрээ энэ албые хашадаг. 2006 оной һунгуулиһаа хойшо холбооной парламентда табан нам түлөөлэлтэй байна. Тухайлбал: [[Канадын Консерватив нам]] (эрхэ баригша нам), [[Канадын Либерал нам]] (албан ёһоной һүргэ хүсэн), [[Шэнэ Арадшалһан нам]] (ШАН), ''[[Блок Квебекуа]]'', [[Канадын Ногоон нам]]. Парламентда һуудал абажа байһан бүхы улас түрын намуудай жагсаалта нэлээд ута болоно. Канадын холбооной бүтэсын дамжан үндэһэн хууляар засагай газарай харюусалгые холбооной засагай газар ба арбан можодо хубаарилһан. Эдэ можын нэгэ танхимта хуули тогтоохо байгуулгануудынь холбооной Ниитын танхимтай адли парламентын хэлбэреэр үйлэ ажаллалга ябуулдаг. Канадын гурбан нютаг дэбисхэр мүн хуули тогтоохо байгуулгатай болобошье үндэһэн хуулиин харюусалга можынхиһаа бага болоод бүтэсын хубида зарим талаар өөр (жэшээлбэл Нунавутын хуули тогтоохо хуралда улас түрын намууд байхагүй болон зүбшэлсэлэй үндэһэн дээрэ ажалладаг). == Засаг захиргаанай хубаари == Канада арбан можо, гурбан нютаг дэбисхэрһээ бүридхэһэн холбооной улас болон эдэ бүһэшэлжэ болодог. Баруун Канадын [[Британиин Колумби]] болон [[Канадын тала|тала нютагай гурбан можоһоо]] ([[Альберта]], [[Саскачеван]], [[Манитоба]]) бүридэнэ. [[Түб Канада]] [[Квебек]], [[Онтарио]] можонуудһаа бүридэнэ. [[Канадын Атлантын Далайн Бүһэ]] далайн эрьеын гурбан можо ([[Нью-Брансвик]], [[Принц Эдвардын арал]], [[Шэнэ Шотланд]]), болон [[Ньюфаундленд ба Лабрадор]]һоо бүридэнэ. [[Зүүн Канада]] гэжэ Түб Канада, Канадын Атлантын Далайн Бүһые хамтадань хэлэдэг. Гурбан нютаг дэбисхэр ([[Юкон]], [[Баруун Хойто нютаг дэбисхэр]], [[Нунавут]]) Хойто Канадые бүридүүлдэг. Можонууд нютаг дэбисхэрһээ үлүү ехэ өөртөө засаха эрхтэй. Можо, нютаг дэбисхэр бүри өөрын бэлэг тэмдэгтэй. Можонууд Канадын ниигэмэй ехэнхи хүтэлбэриие (тухайлбал элүүр мэндэ, болбосорол, халамжа) харюусадаг болон хамтадаа холбооной засагай газарһаа ехэ оролго суглуулдаг дэлхэйдэ бараг ганса бүтэсэ юм. Холбооной засагай газар зарсуулха эрхэ мэдэлээ ашаглан Канадын элүүр мэндэ тухай акт зэргэ үндэһэнэй бодолгые можонуудта хэрэгжүүлжэ болоно. Можонууд эдэ хамрагдахагүй байхаар шиидэжэ болохо болобошье практикада иигэхэ хобор байдаг. Баян, ядуу можонуудай хоорондо үйлэшэлгэ, татабариин харисангы жэгдэ стандартые хангахын тулада холбооной засагай газар тэгшэ байдалые хангаха мүнгэ олгодог. Бүхы можонууд дан танхимта парламенттай болон Канадын Юрэнхы сайдай нэгэн адли һунгагдаһан Юрэнхы сайдаар ударидуулһан, һунгууляар гаража ерэдэг хуули тогтоохо байгуулгатай. Можо бүридэ Хатан хааные түлөөлхэ Канадын Амбан Захирагшатай адли Дэд Захирагша һуудаг. Дэд Захирагша Канадын Юрэнхы Сайдай зүблэһэнөөр томилогдодог болобошье һүүлшын жэлнүүдтэ можын засагай газарнуудтай зүбшэлдэжэ байжа энэ албанда томилхонь улам ехэдхэжэ байна. <center> {| class="wikitable" |- ! colspan="2" | Канадын засаг захиргаанай хубаари |- align=center | colspan="2" | [[Файл:Map Canada political ru.png|700px|безрамки]] |-align="left" | style="margin:auto;" style="padding-right:1em; vertical-align:top;" | <div class="center">'''Можонууд <sup>(1)</sup>'''</div> ---- #  [[Файл:Flag of British Columbia.svg|border|22x20px]] [[Британиин Колумби]] #  [[Файл:Flag of Alberta.svg|border|22x20px]] [[Альберта]] #  [[Файл:Flag of Saskatchewan.svg|border|22x20px]] [[Саскачеван]] #  [[Файл:Flag of Manitoba.svg|border|22x20px]] [[Манитоба]] #  [[Файл:Flag of Ontario.svg|border|22x20px]] [[Онтарио (можо)|Онтарио]] #  [[Файл:Flag of Quebec.svg|border|22x20px]] [[Квебек]] #  [[Файл:Flag of New Brunswick.svg|border|22x20px]] [[Нью-Брансуик]] #  [[Файл:Flag of Prince Edward Island.svg|border|22x20px]] [[Принц Эдвардын арал]] #  [[Файл:Flag of Nova Scotia.svg|border|22x20px]] [[Шэнэ Шотланд]] #  [[Файл:Flag of Newfoundland and Labrador.svg|border|22x20px]] [[Ньюфаундленд ба Лабрадор]] | style="padding-right:1em; vertical-align:top;" | <div class="center">'''Нютаг дэбисхэрнүүд <sup>(1)</sup>'''</div> ---- #  [[Файл:Flag of Yukon.svg|border|22x20px]] [[Юкон]] #  [[Файл:Flag of the Northwest Territories.svg|border|22x20px]] [[Баруун Хойто нютаг дэбисхэр]] #  [[Файл:Flag of Nunavut.svg|border|22x20px]] [[Нунавут]] |-align="left" | colspan="2" | ''<small><sup>(1)</sup>зүүн зүгһөө баруун зүг руу</small>'' |} </center> == Зурагай сомог == <gallery> Cntower2.jpg|Торонто, Канадын хамагай томо хото TeslinRiverYukon.jpg|Тэслин гол, Юкон Canada-Hirsche.JPG|Буга </gallery> == Холбооһон == {{commonscat|Canada}} == Зүүлтэ == {{Reflist}} {{G8}} {{Америк}} {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Канада| ]] [[Категори:Хойто Америкэ]] [[Категори:Британиин хамтын нүхэрлэл]] ewn16d42tyuztl55ctjky5eubkv8xjc Анциклопедиа 0 5908 75055 74593 2026-11-07T23:25:29Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75055 wikitext text/x-wiki '''Анциклопеэди''' ({{lang-en|Unciklopedia}}) — [[нэбтэрхы толи]] бэшэг нь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй һайн дурын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм. Вэб сайт - http://en.uncyclopedia.co. Хэншье оролсожо баяшуулжа болохо, хамагай баялиг, олон хэлэн дээрэхи нэбтэрхэй толиин түсэл, нэбтэрхэй толи. Тухайн мэдээллые өөршэлхэ, баяшуулха боломжо хүн бүридэ нээлтэтэй байдаг. Энэнь өөрын мэдэлээ бусадтай хубаалсаха үргэн боломжые хүн бүхэндэ олгожо байха юм. ==Хэлэнууд== {|border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 80%;" |- |colspan=8 align="center"|'''Uncyclopædia''' - дэмжэдэг хэлэнүүд |- align="center" |colspan=2|'''Код'''||'''Хостинг'''||'''Нэрэ'''||'''Хэлэн'''||'''Орон'''||''' үгүүллүүд'''||'''URL''' |- |colspan=2 align="center"|ar||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||اللاموسوعة||العربية||[[wikipedia:{{countryname|ar}}|{{countryname|ar}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|ar}}||<span class="plainlinks">http://beidipedia.wikia.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205040805/http://beidipedia.wikia.com/ |date=2008-12-05 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|ast||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Nunyepedia||Asturianu||[[wikipedia:{{countryname|ast}}|{{countryname|ast}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|ast}}||<span class="plainlinks">http://nunyepedia.wikia.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013205152/http://nunyepedia.wikia.com/ |date=2008-10-13 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|bg||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Оксипедия||Български||[[wikipedia:{{countryname|bg}}|{{countryname|bg}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|bg}}||<span class="plainlinks">http://bg.oxypedia.net/</span> |- |colspan=2 align="center"|bn||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||আনসাইক্ল<br />োপিডিয়া||বাংলা||[[wikipedia:{{countryname|bn}}|{{countryname|bn}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|bn}}||<span class="plainlinks">http://bn.uncyc.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205060439/http://bn.uncyc.org/ |date=2008-12-05 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|bs||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Neciklopedija||Bosanski||[[wikipedia:{{countryname|bs}}|{{countryname|bs}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|bs}}||<span class="plainlinks">http://bs.neciklopedija.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|ca||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Valenciclopèdia||Català||[[wikipedia:{{countryname|ca}}|{{countryname|ca}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|ca}}||<span class="plainlinks">http://valenciclopedia.wikia.com/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |align="center"|cmn||align="center"|zh-tw||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||偽基百科||正體中文||[[wikipedia:{{countryname|cmn}}|{{countryname|cmn}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|zhtw}}||<span class="plainlinks">http://uncyclopedia.tw/</span> |- |colspan=2 align="center"|cs||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Necyklopedie||Česky||[[wikipedia:{{countryname|cs}}|{{countryname|cs}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|cs}}||<span class="plainlinks">http://necyklopedie.wikia.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517150121/http://necyklopedie.wikia.com/ |date=2008-05-17 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|cy||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Celwyddoniadur||Cymraeg||[[wikipedia:{{countryname|cy}}|{{countryname|cy}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|cy}}||<span class="plainlinks">http://cy.uncyclopedia.org.uk/{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|da||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Spademanns Leksikon||Dansk||[[wikipedia:{{countryname|da}}|{{countryname|da}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|da}}||<span class="plainlinks">http://spademanns.wikia.com/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|de||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Uncyclopedia.de||Deutsch||[[wikipedia:{{countryname|de}}|{{countryname|de}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|de}}||<span class="plainlinks">http://de.uncyclopedia.wikia.com/{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|el||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Φρικηπαίδεια||Ελληνικά||[[wikipedia:{{countryname|el}}|{{countryname|el}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|el}}||<span class="plainlinks">http://frikipaideia.wikia.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706064714/http://frikipaideia.wikia.com/ |date=2008-07-06 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|en||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Uncyclopedia||English||[[wikipedia:{{countryname|en}}|{{countryname|en}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|en}}||<span class="plainlinks">http://en.uncyclopedia.co/</span> |- |colspan=2 align="center"|eo||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Neciklopedio||Esperanto||[[wikipedia:{{countryname|eo}}|{{countryname|eo}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|eo}}||<span class="plainlinks">http://neciklopedio.wikia.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012123749/http://neciklopedio.wikia.com/ |date=2008-10-12 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|es||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Inciclopedia||Español||[[wikipedia:{{countryname|es}}|{{countryname|es}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|es}}||<span class="plainlinks">http://inciclopedia.wikia.com/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|et||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Ebatsüklopeedia||Eesti||[[wikipedia:{{countryname|et}}|{{countryname|et}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|et}}||<span class="plainlinks">http://ebatsuklopeedia.org/</span> |- align="center" |colspan=2|'''Код'''||'''Хостинг'''||'''Название раздела'''||'''Язык'''||'''Страна'''||'''Статей'''||'''URL''' |- |colspan=2 align="center"|fa||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||نانشنامه||فارسی||[[wikipedia:{{countryname|fa}}|{{countryname|fa}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|fa}}||<span class="plainlinks">http://fa.uncyc.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|fi||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Hikipedia||Suomi||[[wikipedia:{{countryname|fi}}|{{countryname|fi}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|fi}}||<span class="plainlinks">http://hikipedia.info/</span> |- |colspan=2 align="center"|fr||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Désencyclopédie||Français||[[wikipedia:{{countryname|fr}}|{{countryname|fr}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|fr}}||<span class="plainlinks">http://desencyclopedie.wikia.com/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|ga||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Frithchiclipéid||Gaeilge||[[wikipedia:{{countryname|ga}}|{{countryname|ga}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|ga}}||<span class="plainlinks">http://ga.uncyc.org/{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|ge||align="center"|<span style="color:#002bb8">Викия</span>||Anciklopedia||ქართული||[[wikipedia:http://en.wikipedia.org/wiki/Georgia (country)|Georgia]]||{{Uncyclopedia pagecount|Georgia}}||<span class="plainlinks">http://anciklopedia.wikia.com/{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|gl||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Desgalipedia||Galego||[[wikipedia:{{countryname|gl}}|{{countryname|gl}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|gl}}||<span class="plainlinks">http://desgalipedia.org/{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|got||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Unsaiklopedia||𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺‬||[[wikipedia:{{countryname|got}}|{{countryname|got}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|got}}||<span class="plainlinks">http://unsaiklopedia.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190610010714/http://www.unsaiklopedia.org/ |date=2019-06-10 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|he||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||אנציקלופדיה||עברית||[[wikipedia:{{countryname|he}}|{{countryname|he}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|he}}||<span class="plainlinks">http://eincyclopedia.wikia.com/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|hr||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Neciklopediju||Hrvatski‬||[[wikipedia:{{countryname|hr}}|{{countryname|hr}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|hr}}||<span class="plainlinks">http://hr.neciklopedija.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|hu||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Unciklopédia||Magyar‬||[[wikipedia:{{countryname|hu}}|{{countryname|hu}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|hu}}||<span class="plainlinks">http://unciklopedia.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|hy||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Անգրագ<br />իտարան||Հայերեն‬||[[wikipedia:{{countryname|hy}}|{{countryname|hy}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|hy}}||<span class="plainlinks">http://angragitaran.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190515011942/http://angragitaran.org/ |date=2019-05-15 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|id||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Tolololpedia||Bahasa Indonesia||[[wikipedia:{{countryname|id}}|{{countryname|id}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|id}}||<span class="plainlinks">http://tolololpedia.wikia.com/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|it||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Nonciclopedia||Italiano||[[wikipedia:{{countryname|it}}|{{countryname|it}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|it}}||<span class="plainlinks">http://nonciclopedia.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|ja||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||アンサイクロペディア||日本語‬||[[wikipedia:{{countryname|ja}}|{{countryname|ja}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|ja}}||<span class="plainlinks">http://ansaikuropedia.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|jv||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Ndhablek||Basa Jawa||[[wikipedia:{{countryname|jv}}|{{countryname|jv}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|jv}}||<span class="plainlinks">http://ndhablek.wikia.com/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- align="center" |colspan=2|'''Код'''||'''Хостинг'''||'''Название раздела'''||'''Язык'''||'''Страна'''||'''Статей'''||'''URL''' |- |colspan=2 align="center"|ka||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||ანციკლ<br />ოპედია||ქართული||[[wikipedia:{{countryname|ka}}|{{countryname|ka}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|ka}}||<span class="plainlinks">http://anciklopedia.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190611001133/http://anciklopedia.org/ |date=2019-06-11 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|km||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Uncyclopedia.km||ភាសាខ្មែរ||[[wikipedia:{{countryname|km}}|{{countryname|km}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|km}}||<span class="plainlinks">http://km.uncyclopedia.info/</span> |- |colspan=2 align="center"|ko||align="center"|<span style="color:#ff00ff" title="Независимый хостинг">Незав.</span>||백괴사전||한국어‬||[[wikipedia:{{countryname|ko}}|{{countryname|ko}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|ko}}||<span class="plainlinks">http://uncyclopedia.kr/</span> |- |colspan=2 align="center"|la||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Necyclopædia/Uncapædia||Latina||[[wikipedia:{{countryname|la}}|{{countryname|la}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|la}}||<span class="plainlinks">http://uncapaedia.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|lb||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Kengencyclopedia||Lëtzebuergesch||[[wikipedia:{{countryname|lb}}|{{countryname|lb}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|lb}}||<span class="plainlinks">http://kengencyclopedia.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140616061618/http://kengencyclopedia.org/ |date=2014-06-16 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|li||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Kwatsjpedia||Limburgs||[[wikipedia:{{countryname|li}}|{{countryname|li}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|li}}||<span class="plainlinks">http://kwatsjpedia.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025002006/http://kwatsjpedia.org/ |date=2020-10-25 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|lo||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||ວິກິພີເດຍ||ລາວ||[[wikipedia:{{countryname|lo}}|{{countryname|lo}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|lo}}||<span class="plainlinks">http://lo.uncyclopedia.info/</span> |- |colspan=2 align="center"|lt||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Juokopedija||Lietuvių||[[wikipedia:{{countryname|lt}}|{{countryname|lt}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|lt}}||<span class="plainlinks">http://juokopedija.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|lv||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Neciklopēdija||Latviešu||[[wikipedia:{{countryname|lv}}|{{countryname|lv}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|lv}}||<span class="plainlinks">http://lv.neciklopedija.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|mg||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Hatsiklopedia||Malagasy||[[wikipedia:{{countryname|mg}}|{{countryname|mg}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|mg}}||<span class="plainlinks">http://hatsiklopedia.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191216183934/http://hatsiklopedia.org/ |date=2019-12-16 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|mk||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Википедија||Македонски||[[wikipedia:{{countryname|mk}}|{{countryname|mk}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|mk}}||<span class="plainlinks">http://mk.neciklopedija.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|mo||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Uichipedia||Молдовеняскэ||[[wikipedia:{{countryname|mo}}|{{countryname|mo}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|mo}}||<span class="plainlinks">https://web.archive.org/web/20191210052439/http://www.uichipedia.net/</span> |- |colspan=2 align="center"|ms||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Bodohpedia||Bahasa Melayu||[[wikipedia:{{countryname|ms}}|{{countryname|ms}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|ms}}||<span class="plainlinks">http://bodohpedia.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210315112619/http://bodohpedia.org/ |date=2021-03-15 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|nl||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Oncyclopedia||Nederlands||[[wikipedia:{{countryname|nl}}|{{countryname|nl}}]]/[[wikipedia:{{countryname|be}}|{{countryname|be}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|nl}}||<span class="plainlinks">http://oncyclopedia.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|nn||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Ikkjepedia||Nynorsk||[[wikipedia:{{countryname|nn}}|{{countryname|nn}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|nn}}||<span class="plainlinks">http://ikkjepedia.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|no||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Ikkepedia||Norsk||[[wikipedia:{{countryname|no}}|{{countryname|no}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|no}}||<span class="plainlinks">http://ikkepedia.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|oc||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Oisquipèdia||Occitan||[[wikipedia:{{countryname|oc}}|{{countryname|oc}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|oc}}||<span class="plainlinks">http://oisquipedia.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201028061350/http://oisquipedia.org/ |date=2020-10-28 }}</span> |- align="center" |colspan=2|'''Код'''||'''Хостинг'''||'''Название раздела'''||'''Язык'''||'''Страна'''||'''Статей'''||'''URL''' |- |colspan=2 align="center"|pl||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Nonsensopedia||Polski||[[wikipedia:{{countryname|pl}}|{{countryname|pl}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|pl}}||<span class="plainlinks">http://nonsensopedia.wikia.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070106142723/http://www.nonsensopedia.wikia.com/ |date=2007-01-06 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|pt||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Desciclopédia||Português||[[wikipedia:{{countryname|pt}}|{{countryname|pt}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|pt}}||<span class="plainlinks">http://desciclopedia.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|ro||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Neciclopedie||Română||[[wikipedia:{{countryname|ro}}|{{countryname|ro}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|ro}}||<span class="plainlinks">http://uncyclopedia.ro/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812123618/https://uncyclopedia.ro/ |date=2020-08-12 }}</span> |-style="font-weight: bold;" |colspan=2 align="center"|ru||align="center"|<span style="color:#ff00ff" title="Независимый хостинг">Незав.</span>||Абсурдопедия||Русский||[[wikipedia:{{countryname|ru}}|{{countryname|ru}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|ru}}||<span class="plainlinks">http://absurdopedia.net/</span> |- |colspan=2 align="center"|sco||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Scotypedia||Scots||[[wikipedia:{{countryname|sco}}|{{countryname|sco}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|sco}}||<span class="plainlinks">http://scotypedia.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200209052705/https://scotypedia.org/ |date=2020-02-09 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|sk||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Necyklopedia||Slovenčina||[[wikipedia:{{countryname|sk}}|{{countryname|sk}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|sk}}||<span class="plainlinks">http://necyklopedia.wikia.com/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|sl||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Butalopedija||Slovenščina||[[wikipedia:{{countryname|sl}}|{{countryname|sl}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|sl}}||<span class="plainlinks">http://butalopedija.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106073127/http://butalopedija.org/ |date=2009-01-06 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|sr||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Нециклопедија||Српски||[[wikipedia:{{countryname|sr}}|{{countryname|sr}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|sr}}||<span class="plainlinks">http://sr.neciklopedija.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090108003553/http://sr.neciklopedija.org/ |date=2009-01-08 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|su||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||Goblogpedia||Basa Sunda||[[wikipedia:{{countryname|su}}|{{countryname|su}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|su}}||<span class="plainlinks">http://su.goblogpedia.wikia.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820005209/http://su.goblogpedia.wikia.com/ |date=2008-08-20 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|sv||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Psyklopedin||Svenska||[[wikipedia:{{countryname|sv}}|{{countryname|sv}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|sv}}||<span class="plainlinks">http://psyklopedin.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|th||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||ไร้สาระนุกรม||ไทย||[[wikipedia:{{countryname|th}}|{{countryname|th}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|th}}||<span class="plainlinks">http://th.uncyclopedia.info/</span> |- |colspan=2 align="center"|tl||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Pekepedia||Tagalog||[[wikipedia:{{countryname|tl}}|{{countryname|tl}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|tl}}||<span class="plainlinks">http://pekepedia.net/{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |colspan=2 align="center"|tr||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Yansiklopedi||Türkçe||[[wikipedia:{{countryname|tr}}|{{countryname|tr}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|tr}}||<span class="plainlinks">http://yansiklopedi.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|uk||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Інциклопедія||Українська||[[wikipedia:{{countryname|uk}}|{{countryname|uk}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|uk}}||<span class="plainlinks">http://inciklopedia.org/</span> |- |colspan=2 align="center"|yi||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||קיינציקלאָפעדיע||יידיש||[[wikipedia:{{countryname|yi}}|{{countryname|yi}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|yi}}||<span class="plainlinks">http://keinziklopedie.wikia.com/{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |- |align="center"|yue||align="center"|zh-hk||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||偽基百科||香港語||[[wikipedia:{{countryname|yue}}|{{countryname|yue}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|zhhk}}||<span class="plainlinks">http://uncyclopedia.hk/</span> |- |colspan=2 align="center"|zh||align="center"|<span style='color: #002bb8'>Викия</span>||伪基百科||汉语||[[wikipedia:{{countryname|zh}}|{{countryname|zh}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|zhcn}}||<span class="plainlinks">http://zh.uncyclopedia.wikia.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080704064323/http://zh.uncyclopedia.wikia.com/ |date=2008-07-04 }}</span> |- |colspan=2 align="center"|zombie||align="center"|<span style="color:#ff0000">UnMeta</span>||Zombiepedia||Zombie||[[wikipedia:{{countryname|zombie}}|{{countryname|zombie}}]]||{{Uncyclopedia pagecount|zombie}}||<span class="plainlinks">http://zombie.pedia.ws/{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</span> |} {{stub}} ex5w2ichfvsrw0ree3elndjo0bnlfz6 Дэлхэйн эгээн хүн зонтой хотонуудай жагсаалта 0 6000 75059 75002 2026-11-07T23:42:44Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75059 wikitext text/x-wiki {| class="sortable wikitable" |- !Гарал !Хото !Хүн зон !Можо !Газар нютагай хэмжээ(км²) !Хүн зоной нягтарал (чел./км²) !Улас |- |1 |[[Шанхай]] | {{nts|17836133}}<ref name="GeoHive"/> |Түб + хото шадар | {{nts|6340.5}} | {{nts|3600}} | {{Flagcountry|Хитад}} |- |2 |[[Мумбай]] | {{nts|12478447}}<ref name="GeoHive">{{cite web|url=http://www.geohive.com/earth/cy_notagg.aspx|title=Cities: largest (without surrounding suburban areas)|publisher=GeoHive|accessdate=22012-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111004065149/http://www.geohive.com/earth/cy_notagg.aspx|archivedate=2011-10-04}}</ref> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|603}} | {{nts|22937}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |3 | [[Сан-Паулу]] | {{nts|11244369}}<ref name="Бразилия2010"/> | [[Нютаг захиргаан]] | {{nts|1523}} | {{nts|8963}} | {{Flagcountry|Бразил}} |- |4 | [[Стамбул]] | {{nts|11369613}}<ref name="GeoHive"/> | [[Нютаг захиргаан|Городской Нютаг захиргаан]] | {{nts|5343}} | {{nts|2481}} | {{Flagcountry|Түрэг}} |- |5 | [[Карачи]] | {{nts|12991000}}<ref name="GeoHive"/> | Городской тойрог | {{nts|3527}} | {{nts|3683}} | {{Flagcountry|Пакистан}} |- |6 |[[Москва]] | {{nts|11911100}}<ref name="Москва 1 сент 2012">{{Cite web |title=Социально-экономическое положение в г.Москве в январе-сентябре 2012г. |url=http://moscow.gks.ru/newsDoc/soc_ekon_01-09_2012.doc |accessdate=2013-01-20 |archivedate=2013-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130120053852/http://moscow.gks.ru/newsDoc/soc_ekon_01-09_2012.doc }}</ref> | [[Холбооной хото]] | {{nts|2511}}<ref>{{Cite web |title=С.Собянин выступление в Московской городской Думе "Отчёт о результатах деятельности Правительства Москвы за 2011-2012 годы" |url=http://s.mos.ru/common/upload/Book_11.pdf |accessdate=2013-01-17 |archivedate=2013-05-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130514123032/http://s.mos.ru/common/upload/Book_11.pdf }}</ref> | {{nts|4554.1}} | {{RUS}} |- |7 | [[Дели]] | {{nts|11007835}}<ref name="GeoHive"/> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|431.09}}<ref name="urbanFlagcountry|Энэдхэгia">{{cite web|url=http://urbanFlagcountry|2=Энэдхэгia.nic.in/theministry/subordinateoff/tcpo/AREA_POP/CHAPTER-4.PDF|title=CHAPTER IV Area and Density – Metropolitan Cities|publisher=Ministry of Urban Development. Government of Flagcountry|5=Энэдхэгia|accessdate=2009-11-08}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | {{nts|29149}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |8 | [[Сеул]] | {{nts|9708483}}<ref name="Корея2010">[http://www.geohive.com/cntry/southFlagcountry|Урда Солонгосea.aspx Города Южной Кореи согласно переписи 1 ноября 2010 года.]</ref> | Онсогой хото | {{nts|605.25}}<ref name="seoul1">{{cite web|url=http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=412|title=Seoul Statistics (Land Area)|publisher=Seoul Metropolitan Government|accessdate=24 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131019175850/http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=412|archivedate=2013-10-19}}</ref> | {{nts|17288}} | {{Flagcountry|Урда Солонгос}} |- |9 | [[Бээжэн]] | {{nts|11716000}}<ref name="GeoHive"/> | Түб + хото шадар | {{nts|1368.32}} | {{nts|7400}} | {{Flagcountry|Хитад}} |- |10 | [[Джакарта]] | {{nts|9588198}}<ref name="Индонезия 2010">[http://www.geohive.com/cntry/Flagcountry|Энэдхэгonesia.aspx Города Индонезии согласно переписи 1 мая 2010 года.]</ref> | Столичный тойрог | {{nts|662.33}} | {{nts|14476}} | {{Flagcountry|Индонези}} |- |11 | [[Рио-де-Жанейро]] | {{nts|6323037}}<ref name="Бразилия2010">[http://www.geohive.com/cntry/Flagcountry|Бразилzil.aspx Города Бразилии согласно переписи населения 1 августа 2010 г.]</ref> | [[Нютаг захиргаан]] | {{nts|1182}} | {{nts|7584}} | {{Flagcountry|Бразил}} |- |12 | [[Токёо]] | {{nts|8945695}}<ref name="Япония2010">[http://www.geohive.com/cntry/japan.aspx Города Японии согласно переписи населения 1 октября 2010 г.]</ref> | [[Нютаг захиргаан]] | {{nts|617.18}} | {{nts|14400}} | {{JPN}} |- |13 | [[Мехико]] | {{nts|8873017}}<ref name="Мексика2010">[http://www.geohive.com/cntry/Flagcountry|Mexico.aspx Города Мексики согласно переписи 31 мая 2010 года.]</ref> | [[Холбооной тойрог]] | {{nts|1499}} | {{nts|5919}} | {{Flagcountry|Мексикэ}} |- |14 | [[Киншаса]] | {{nts|10076099}}<ref name=UN/> | Город-Можо<ref>Excluding the rural commune of MalFlagcountry|Ехэ Британиu</ref> | {{nts|2016}} | {{nts|4342}} | {{Flagcountry|Democratic Republic of the Congo}} |- |15 | [[Нью-Йорк]] | {{nts|8175133}}<ref name="США 2010">[http://www.geohive.com/cntry/Mexico.aspx Города США согласно переписи 1 апреля 2010 года.]</ref> | [[Хото]] | {{nts|789.4}} | {{nts|10452}} | {{USA}} |- |16 | [[Лагос]] | {{nts|8048430}}<ref name=Metropolitan_Lagos_population>Summing the 16 LGAs making up Metropolitan Lagos (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Lagos Island, Lagos Mainland, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) as Flagcountry|Перу: [http://www.geohive.com/cntry/nigeria.aspx?levels=Lagos]</ref> | Статистикын талмай | {{nts|999.6}} | {{nts|7938}} | {{Flagcountry|Нигери}} |- |17 | [[Лондон]] | {{nts|7753600}}<ref>[http://www.geohive.com/cntry/gb-eng.aspx Flagcountry|Ехэ Британи Office of National Statistics — mid-2009 population estimate for London region]</ref> | [[Ехэ Лондон]]<ref>Composed of 32 [[London boroughs]]</ref> | {{nts|1572}} | {{nts|4863}} | {{Flagcountry|Ехэ Британи}} |- |18 | [[Лима]] | {{nts|8481415}}<ref>[http://www.geohive.com/cntry/Flagcountry|Перуu.aspx Flagcountry|Перуu population 2012-06-30 projection]</ref> | Можо<ref>Composed of 43 Flagcountry|Энэдхэгependent districts</ref> | {{nts|2670.4}} | {{nts|2848}} | {{Flagcountry|Перу}} |- |19 | [[Богота]] | {{nts|7050133}}<ref name="DANEproj20052009">[http://www.dane.gov.co/files/investigaciones/poblacion/proyepobla06_20/ProyeccionMunicipios2005_2009.xls population 2007-06-30 estimate]</ref> | Столичный тойрог | {{nts|1590}} | {{nts|4566}} | {{Flagcountry|Колумби}} |- |20 | [[Тегеран]] | {{nts|8293140}}<ref name="Иран2011">[http://www.geohive.com/cntry/iran.aspx Перепись населения Ирана 24 октября 2011 года.]</ref> | [[Хото]] | {{nts|760}} | {{nts|10359}} | {{Flagcountry|Иран}} |- |21 | [[Хошимин]] | {{nts|7521100}}<ref name="Gso.gov.vn">{{cite web|url=http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=467&idmid=3&ItemID=12941|title=Area, population and population density in 2011 by Можо|publisher=Gso.gov.vn|date=|accessdate=2012-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121113160917/http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=467&idmid=3&ItemID=12941|archivedate=2012-11-13}}</ref> | Можо зэргын Нютаг захиргаан | {{nts|2095.6}} | {{nts|3589}} | {{Flagcountry|Вьетнам}} |- |22 | [[Хонконг]] | {{nts|7106577}}<ref name="HongKongPop">[http://www.censtatd.gov.hk/hong_kong_statistics/statistics_by_subject/Flagcountry|Энэдхэгex.jsp?subjectID=1&charsetID=1&displayMode=T Census and Statistics Department, Hong Kong; Population and Vital Events]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Retrieved on 2009-08-05. Estimated population on 2008-12-31. Including 'usual' and 'mobile' residents, but excluding temporary visitors.</ref> | [[Захиргаанай тусхай бүһэ]] | {{nts|1092}} | {{nts|6434}} | {{Flagcountry|Хитад}} |- |23 | [[Бангкок]] | {{nts|8249117}}<ref name="Таиланд2010">[http://www.geohive.com/cntry/Flagcountry|Thailand.aspx Перепись населения Таиланда 1 сентября 2010 года.]</ref> | Administrative area | {{nts|1568,74}} | {{nts|5258}} | {{Flagcountry|Тайланд}} |- |24 | [[Дакка]] | {{nts|7423137}}<ref name="Бангладеш2011">[http://www.geohive.com/cntry/bangladesh.aspx Перепись населения Бангладеш 15 марта 2011 года.]</ref> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|360}}<ref name="dhaka1">{{cite web|url=http://www.dhakacity.org/Page/About_us/About/Category/2/About_us_info|title=Dhaka Area|publisher=Dhaka City Corporation|accessdate=6 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130511112639/http://www.dhakacity.org/Page/About_us/About/Category/2/About_us_info|archivedate=2013-05-11}}</ref> | {{nts|19447}} | {{Flagcountry|Бангладеш}} |- |25 | [[Каир]] | {{nts|8659333}}<ref name="Египет2011">[http://www.geohive.com/cntry/egypt.aspx Оценка численности населения Египта на 1 июля 2011 года]</ref> | Можо | {{nts|214}} | {{nts|40464}} | {{Flagcountry|Египет}} |- |26 | [[Ханой]] | {{nts|6699600}}<ref name="Gso.gov.vn"/> | Можо зэргын Нютаг захиргаан | {{nts|3328,9}} | {{nts|2013}} | {{Flagcountry|Вьетнам}} |- |27 | [[Лахор]] | {{nts|7743129}}<ref name="GeoHivePunjabLahore">[http://www.geohive.com/cntry/Flagcountry|Пакистанistan.aspx?levels=Punjab GeoHive, Flagcountry|Пакистанistan — The Punjab — Administrative units] 1998 Census result for Lahore District. Accessed on 2008-09-28. The UN estimated the population of Lahore to be 6,577,000 in 2007. However, Flagcountry|That estimate is based on now obsolete administrative boundaries for the Lahore Metropolitan Corporation. The administrative boundaries for Lahore was changed in 2001, when it was transformed from Metropolitan Corporation into a City District. The City District includes the old Metropolitan Corporation as well as the surrounding district. The District of Lahore had a total of 6,318,745 inhabitants in 1998, compared to 5,143,495 for the Metropolitan Corporation. Current, but vague, estimates puts the population of the district at somewhere between 7.5 and 10 millions.</ref> | Городской тойрог | {{nts|1772}} | {{nts|3566}} | {{Flagcountry|Пакистан}} |- |28 | [[Чунцин]] | {{nts|7457600}}<ref>[http://www.geohive.com/cntry/cn-50.aspx Chongqing Shi. The 9 central urban districts aka "Metropolitan Developed Economic Circle".]</ref> | Түб тойрог<ref name=nbsurban/> | {{nts|608,09}} | {{nts|12264}} | {{Flagcountry|Хитад}} |- |29 | [[Бангалор]] | {{nts|8425970}}<ref name="Индия2011">[http://www.geohive.com/cntry/Flagcountry|Энэдхэгia.aspx Города Индии согласно переписи 1 марта 2011 года]</ref> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|709.5}} | {{nts|11876}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |30 | [[Тяньцзинь]] | {{nts|11090314}}<ref>[http://www.geohive.com/cntry/cn-12.aspx Тяньцзинь, перепись 2011 года]</ref> | Түб тойрог + inner suburbs<ref name=nbsurban/> | {{nts|2057}} | {{nts|2820}} | {{Flagcountry|Хитад}} |- |31 | [[Багдад]] | {{nts|6204187}}<ref name=WG/> | [[Хото]] | {{nts|1134}} | {{nts|4064}} | {{Flagcountry|Ирак}} |- |32 | [[Эр-Рияд]] | {{nts|5188286}}<ref name="SaudiCensus2010">[http://www.cdsi.gov.sa/pdf/census31-prim-05.pdf Central Department of Statistics and Information, Saudi Arabia; Population of cities with at least 5,000 inhabitants, at the 2010 Population Census ('''pdf, in arabic''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311140301/http://www.cdsi.gov.sa/pdf/census31-prim-05.pdf |date=2012-03-11 }} Retrieved on 2010-12-13.</ref> | [[Хото]] | {{nts|800}} | {{nts|6485}} | {{Flagcountry|Саудай Араб}} |- |33 | [[Калькутта]] | {{nts|15414859}}<ref name=WG/> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|185}} | {{nts|27774}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |34 | [[Сингапур]] | {{nts|4987600}}<ref name="Mid-2010 Singapore population">[http://www.singstat.gov.sg/stats/keyFlagcountry|Энэдхэг.html#popnarea Statistics Singapore, Population (Mid-Year Estimates)] Retrieved on September 23, 2010. Estimated population on Mid-2010, including Singapore residents plus non-residents. Population of Singapore citizens and residents was 3,642,700 on 2008-06-30.</ref> | Хото-улас | {{nts|710.2}} | {{nts|7147}} | {{Flagcountry|Сингапур}} |- |35 | [[Сантьяго]] | {{nts|5012973}}<ref name="ChileProjProv">[http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/DatProv/SalProvUsuarios-T13OK.xls Instituto Nacional de Estadística, Chile; Proyecciones de población al 30 de Junio 1990—2020, Region Metropolitana de Santiago; Provincias ('''excel-file''')] Retrieved on 2009-08-05. Projected population on 2009-06-30.</ref> | [[Можо]]<ref>Composed of 32 Flagcountry|Энэдхэгependent municipalities</ref> | {{nts|2030}} | {{nts|2469}} | {{Flagcountry|Чили}} |- |36 | [[Санкт-Петербург]] | {{nts|6230498}}<ref name="RusEst2011"/> | [[Холбооной хото]] | {{nts|1399}}<ref name="RusArea2009"/> | {{nts|4849}} | {{RUS}} |- |37 | [[Сурат]] | {{nts|4786002}}<ref name="SuratMunPop">[http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/stmt13.shtml Surat Municipal Corporation; Mid-Year Population Estimates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110412045406/http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/stmt13.shtml |date=2011-04-12 }} Retrieved on 2010-09-23. Projected population as of 2010 (Mid-year population estimate), including areas within the new and extended city boundaries.</ref> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|326.515}}<ref>{{Cite web |title=Demographics: Surat Municipal Corporation |url=http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/demographics.shtml |accessdate=2013-01-17 |archivedate=2009-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090404112933/http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/demographics.shtml }}</ref> | {{nts|14658}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |38 | [[Ченнай]] | {{nts|8865197}}<ref name=WG/> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|187}} | {{nts|24688}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |39 | [[Янгон]] | {{nts|5990318}}<ref name=UN/> | [[Хото]] | {{nts|598.75}}<ref>[http://www.uncrd.or.jp/env/3rd-regional-est-forum/doc/23_Myanmar.pdf Third Regional EST Forum, Presentation of Myanmar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226114154/http://www.uncrd.or.jp/env/3rd-regional-est-forum/doc/23_Myanmar.pdf |date=2009-02-26 }}. Retrieved 6 June 2009.</ref> | {{nts|6828}} | {{Flagcountry|Мьянма}} |- |40 | [[Гуанчжоу]] | {{nts|13438972}}<ref name="guangzhou">[http://data.gzstats.gov.cn/gzStat1/yearqueryAction.do?method=displayRpt&ACTFLAG=3&FID=21901&RPTID=TJ_RPT_984248444736412557&RPTNAME=%CD%C1%B5%D8%C3%E6%BB%FD%BA%CD%C8%CB%BF%DA%C3%DC%B6%C8&FLTITLE=%B9%E3%D6%DD%CD%B3%BC%C6%D7%CA%C1%CF%282008%C4%EA%29 Statistics Bureau of Guangzhou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150323054815/http://www.blayney.nsw.gov.au/ArticleDocuments/329/3h%20-%20Hobbys%20Yards%20Heritage%20Items.pdf.aspx |date=2015-03-23 }}. Sum of the population of the following districts: Yuexiu, Liwan, Haizhu, and Tianhe. Population as of the end of 2008.</ref> | Түб тойрог<ref name=nbsurban/> | {{nts|280}}<ref name="guangzhou"/> | {{nts|15220}} | {{Flagcountry|Хитад}} |- |41 | [[Александри]] | {{nts|4110015}}<ref name="Capmas2006"/> | Можо | {{nts|2680}} | {{nts|1611}} | {{Flagcountry|Египет}} |- |42 | [[Мүгдэн]] | {{nts|7760371}}<ref name=statfi>[http://pxweb2.stat.fi/Database/Kansainvalisen%20tiedon%20tietokanta/vrm/Kaupungit/hallintokaupungit_en.htm City and region database of Statistics Finland]</ref> <small>(2006-12-31)</small> | Түб тойрог | {{nts|3495}} | {{nts|1173}} | {{Flagcountry|Хитад}} |- |43 | [[Хайдарабад]] | {{nts|7903286}}<ref name=WG/> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|621.48}}<ref name="Hyd1">{{cite web|url=http://www.ghmc.gov.in/greaterhyd.asp|title=Greater Hyderabad Municipal corporation 2010|publisher=GHMC|accessdate=12-04-2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225201010/https://www.ghmc.gov.in/greaterhyd.asp|archivedate=2018-12-25}}</ref> | {{nts|6546}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |44 | [[Ахмадабад]] | {{nts|6482539}}<ref name=WG/> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|204}} | {{nts|19944}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |45 | [[Анкара]] | {{nts|3901201}}<ref name=turkey><!--Do not replace with 12,915,158. Flagcountry|That’s for the Можо of Istanbul, not for the city. Also do not replace with 12,782,960, as Flagcountry|That’s the total population of district centers within the Можо and not the city.-->{{cite web|url=http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=turkiye_ilce_koy_sehir.RDF&p_il1=34&p_kod=1&p_yil=2009&p_dil=1&desformat=pdf&ENVID=adnksdb2Env |title=Address-based population registration system: Inside-Outside District Centers Population By Можо And Sex And Population Density 2007 |accessdate=2010-07-22 |author=TUIK |publisher= TUIK}}</ref> | [[Метрополи нютаг захиргаан]] | {{nts|2516}} | {{nts|1551}} | {{Flagcountry|Түрэг}} |- |46 | [[Йоханнесбург]] | {{nts|6267167}}<ref name=ZA/> | [[Метрополи нютаг захиргаан (South Africa)]] | {{nts|1644.96}} | {{nts|2364}} | {{Flagcountry|Урда Африка}} |- |47 | [[Ухань]] | {{nts|9738581}}<ref>[http://www.whtj.gov.cn/documents/tjnj2009/1/1-1.htm Wuhan Statistical Yearbook 2009]. Retrieved on 2010-04-27. Total population as of 2008-12-31 of the following districts: Jiang’an, Jianghan, Qiaokou, Hanyang, Wuchang, and Qingshan</ref> | Түб тойрог<ref name=nbsurban/> | {{nts|379.4}} | {{nts|10036}} | {{Flagcountry|Хитад}} |- |48 | [[Лос-Анджелес]] | {{Nts|3792621}}<ref name="autogenerated1">{{cite web|title=Population and Housing Occupancy Status: 2010 - State -- Place more information 2010 Census Redistricting Data (Public Law 94-171) Summary File (California)|url=http://factfFlagcountry|inder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_PL_GCTPL2.ST13&prodType=table|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=10 March 2011|archiveurl=http://www.webcitation.org/65Voyz4cd|archivedate=2012-02-17}}</ref> | [[Хото]] | {{nts|1290}} | {{nts|2940}} | {{USA}} |- |49 | [[Ёкоһама]] | {{nts|3680267}}<ref name="StatJapMonthlyCityYokohama">[http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html Official monthly estimated de jure population by the Kanagawa Prefectural Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424041142/http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html |date=2012-04-24 }} (in Japanese). Population estimate on 2010-06-01.</ref> | [[Cities of Japan|Хото]] | {{nts|437.38}} | {{nts|8414}} | {{JPN}} |- |50 | [[Абиджан]] | {{nts|3660682}}<ref name=abidjan>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241217095327/https://abidjan-da.ci/Accueil/Presentation/Abidjan/Flagcountry%7C%D0%AD%D0%BD%D1%8D%D0%B4%D1%85%D1%8D%D0%B3ex.html |archivedate=2024-12-17 |title=Abidjan District estimate for 2003 |url=http://www.abidjan-da.ci/Accueil/Presentation/Abidjan/Flagcountry{{!}}Энэдхэгex.html |accessdate=2017-10-11}}</ref> | Тойрог | {{nts|2119}} | {{nts|1728}} | {{Flagcountry|Кот д'Ивуар}} |- |51 | [[Пусан]] | {{nts|3600381}}<ref name="busan1">{{cite web|url=http://english.busan.go.kr/01_about/03_02.jsp|title=Busan: Population and area of Administrative units|publisher=Busan Метрополи хото|accessdate=12 February 2011|deadlink=404}}</ref> | Метрополи хото | {{nts|766.12}}<ref name="busan1"/> | {{nts|4666}} | {{Flagcountry|Урда Солонгос}} |- |52 | [[Кейптаун]] | {{nts|3497097}}<ref name=ZA>[http://www.statssa.gov.za/Publications/P03011/P030112007.pdf Statistics South Africa, Community Survey, 2007, Basic Results Municipalities ('''pdf-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825124835/http://www.statssa.gov.za/Publications/P03011/P030112007.pdf |date=2013-08-25 }} Retrieved on 2008-03-23.</ref> | [[Метрополи нютаг захиргаан (South Africa)]] | {{nts|2454.72}} | {{nts|1424}} | {{Flagcountry|Урда Африка}} |- |53 | [[Дурбан]] | {{nts|3468086}}<ref name=ZA/> | Метрополи нютаг захиргаан | {{nts|2291.89}} | {{nts|1513}} | {{Flagcountry|Урда Африка}} |- |54 | [[Пуна]] | {{nts|3446330}}<ref name=WG/> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|450.69}} | {{nts|7647}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |55 |[[Джидда]] |{{nts|3430697}}<ref name="SaudiCensus2010" /> | [[Хото]] |{{nts|1230}} |{{nts|2789}} |{{Flagcountry|Саудай Араб}} |- |56 | [[Берлин]] | {{nts|3426354}}<ref>{{cite web|url=http://www.statistik-berlin-Flagcountry|Бразилndenburg.de/Publikationen/Otab/2008/ot_a01-01-00_124_200807_be.pdf|title=Bevölkerungsstand im Land Berlin|work=Amt für Statistik Berlin-Flagcountry|Бразилndenburg|accessdate=2008-07-31|archiveurl=http://www.webcitation.org/65VozQya8|archivedate=2012-02-17}}</ref> | Газар можо | {{nts|892}} | {{nts|3842}} | {{DEU}} |- |57 | [[Пхёнъян]] | {{nts|3255388}}<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Flagcountry|Урда Солонгосea/2008_North_Flagcountry|Урда Солонгосea_Census.pdf United Nations Statistics Division; Preliminary results of the 2008 Census of Population of the Democratic People’s Republic of Flagcountry|Урда Солонгосea conducted on 1-15 October 2008 ('''pdf-file''')]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Retrieved on 2009-03-01.</ref> | [[Шууд захирагдаха нютаг захиргаан]] | {{nts|3194}} | {{nts|1019}} | {{Flagcountry|Хойто Солонгос}} |- |58 | [[Канпур]] | {{nts|3221435}}<ref name=WG/> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|267}} | {{nts|12065}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |59 | [[Мадрид]] | {{nts|3213271}}<ref>[http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fe260&file=inebase&L= INE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208094936/http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fe260&file=inebase&L= |date=2013-12-08 }} (2008)</ref> | Нютаг захиргаан | {{nts|698}} | {{nts|4604}} | {{Flagcountry|Испани}} |- |60 | [[Джайпур]] | {{nts|3210570}}<ref name=WG/> | Нютаг захиргаанай корпораци | {{nts|485}} | {{nts|6620}} | {{Flagcountry|Энэдхэг}} |- |61 |[[Найроби]] |{{nts|3138369}}<ref name="Kenya2009">[http://www.knbs.or.ke/Census%20Results/Presentation%20by%20Minister%20for%20Planning%20revised.pdf Minister of State for Planning, National Development and Vision 2030; 2009 Population and Housing Census Results ('''pdf''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101210081530/http://www.knbs.or.ke/Census%20Results/Presentation%20by%20Minister%20for%20Planning%20revised.pdf |date=2010-12-10 }} Retrieved on 2010-12-13.</ref> | [[Можо]] |{{nts|696}} |{{nts|4509}} |{{Flagcountry|Кени}} |} == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == * [https://web.archive.org/web/20010309110056/http://world-gazetteer.com/ World Gazetteer (последнее обновление — 2010-01-01)]{{ref-en}} [[Категори:Хотонууд]] tnvyai7zwarukiamylqlwj1jrdk468h Цэрэнэй Цэрэнжабай Бабаасан 0 6068 75071 74639 2026-11-08T00:41:23Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75071 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс хувь хүн | нэр = Цэрэнэй Цэрэнжабай Бабаасан | file = | зурагны_дэвсгэр_тайлбар = Бабасан Цыренжапович Цыренов | тайлбар = | төрсөн_огноо = [[1910 жэл]] | төрсөн_газар = Бүрдэ, [[Буряад Орон]] | нас_барсан_огноо = [[Хяагта]] | нас_барсан_газар = | үндэстэн = буряад | бусад_нэр = | алдаршсан_хувь_нэмэр = | ажил_мэргэжил = Эхэ ороной Ехэ дайнда 1938—1945 оной Финландын Фронтһоо эхилжэ ябаһан байна }} '''Цэрэнэй Цэрэнжабай Бабаасан''' ({{lang-ru|Бабаасан Цэрэнжапович Цэрэнов}}, [[1910 жэл]], Бүрдэ, [[Буряад Орон]] — [[1987 жэл]], [[Хяагта]]) болбол Эхэ ороной [[Дэлхэйн 2-дугаар дайн|Ехэ дайнда 1938—1945]] оной Финландын Фронтһоо эхилжэ ябаһан байна. == Намтар == Буряад Уласай Хяагта аймагай [[Бүрдэ]] һууринда [[1910 он]]до түрэһэн. Сэрэгэй албанда [[1938 он]]ой [[9 һарын 6]]-нда Хяагтын РВК-һаа татагдаһан. [[1939 он]]ой 9 һараһаа 4 һара хүртэр 68-дугаар служихэ соо 68 полк. Соо апрель [[1939 он]]ой тэр сургууль бишыхан авиаци специалистууд, энэ закончихэ соо май [[1940 он]]ой. Май 1940 оной — май [[1941 он|1941 оной]] служихэ стрелок-радист — 215 авиаци полк холо али холын хэх, дайна соо 32 авиаци отряд, 42 авиаци полк холын хэх. Байха нэрэ «старший сержант». Соо ассух, бэшэг эскадрилия командир, социалис улас герой Ф. Я. Брысев руу [[21 сентябрь]] [[1944 он]]ой, хэлэхэ, γтэлхэ сержант Б. Ц. Цыренов <blockquote> …в период с [[22 июня]] [[1941 год]]а по август [[1944 год|1944]] совершил в качестве воздушного стрелка 144 боевых вылета, из них днём-6, ночью-138 боевых вылета. </blockquote> Байха бүх дайной нүргээн 650 цагууд. Ялаа соо мөнгөгүй болох төмөр замууд, нисэх буудал блокууд, алаха скопления войск и 2 раза на территорию [[Герман|Ярмаан]] для уничтожения военно-промышленных объектов: г. Тильзит −20.04.1943, г. Инстенбург-23.04.1943 г. [[1942 он]]ой 9 һарада ниидэхэ онгосонь эсэргүү талын нютаг дэбисхэр болохо [[Финланд]]ада совершил вынужденную посадку на территории противника в . В октябре [[1943 год]]а в Белоруссии <blockquote> .. самолёт шатаа, экипажынь десантлажа амиды гараа… </blockquote> Бабаасан өөрын бэеэр германай [[МЕ-109]], [[МЕ-110]] гэһэн 2 һүнөөгшэ онгосо усадхаһан байна. Дайнай үедэ [[1943 он]]до, 1943 оной 10 һарада болон [[1944 он]]ой 3 һарада тус тус гурба шархатуулһан байна. Һүүлшынхиеэ эмнэлгэдэ хэбтэжэ гараад, авиациин байршалай 93-дугаар районой аэродромой үйлэшэлгын 121-дүгээр батальондо шэлжүүлэгдээ. Тэрэ үедэ штабай дарга ахамад Галкин байһан. Участвовал в обороне Советского Заполярья: (Подушенное-африканда- продвижение морских караванов союзников в Северные порты СССР. Начальник штаба 109-го БАП гвардии майор Никитин, подполковник Должиков. С [[1941 год]] по 1945 гг. летал с лётчиком-лейтенантом, позже ставшим майором, Героем Советского Союза Ф. Я. Брысевым, жившем после войны в г. Москва. По завершении конфликта, а также в его течении, его наградили рядом медалей и орденов. В послевоенное время Бабасан жил в городе [[Кяхта]] Республики Бурятия. Умер в [[1987 год]]у в возрасте 76 лет после продолжительной болезни<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230416011011/http://www.people.su/121510 |archivedate=2023-04-16 |title=Бабасан Цыренжапович Цыренов биография |url=http://www.people.su/121510 |accessdate=2013-01-29}}</ref>. == Шагнал == === Одон === * Эхэ ороной дайнай 1-р зэргын хоёр одон. === Медаль === * За отвагу; * За боевые заслуги; * За оборону Сталинграда; * За оборону Ленинграда; * За оборону Советского Заполярья; * Победа над Германией; * Доблесть и отвага в Великой Отечественной войне. === Дайнай һүүлээрхи шагнал === * Илалтын 25 жэлэй ой; * Илалтын 30 жэлэй ой; * ЗСБНХУ-ай Зэбсэгтэ хүсэнэй 50 жэлэй ой<ref>{{Cite web |title=Сайт бурятского народа — Форум — Военная элита нашего народа 18-21 вв. |url=http://www.buryatia.org/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&t=12875&start=315&sid=cf808c99b85abeb2322051ea38022820 |accessdate=2013-01-29 |archivedate=2015-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923195325/http://www.buryatia.org/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&t=12875&start=315&sid=cf808c99b85abeb2322051ea38022820 }}</ref> == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} [[Категори:Буряад орондо түрэһэн]] [[Категори:Буряад орондо наһа бараһан]] [[Категори:Эхэ ороной дайнда ябаһан]] [[Категори:Хүнүүд]] d0a5fo9df3awn4b86riit057sknk1xn Гэлүгбэ 0 7154 75057 74527 2026-11-07T23:37:30Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75057 wikitext text/x-wiki [[Файл:Tsongkhapa.Kumbum.jpg|thumb|right|238px|[[Күмбүм]] хиидэй Зонхобын шуумал]] '''Гэлүгбэ''' ({{lang-bod|དགེ་ལུགས་པ}} ''dge lugs pa'') гү, али '''Шарын шажан''' гэдэг боло [[Түбэдэй Буддын шажан|Түбэдэй Бурханай шажанай]] сэдьхэгшэ, шэнэшэлгэшэ [[Зонхобо]] (1357—1419)-ын һургаалаар үүсэһэн Түбэдэй Буддын шажанай хамагай һүүлын шэнэ урсагал юм. == Нэрэ == Шарын шажанай Түбэд гаралтай нэрэ «Гэлүгбэ» гэдэг манай [[Монгол хэлэн]]дэ '''Буянай ёһон''' гэһэн удхатай. Зонхобо Түбэдэй үмэнэдэ нютагай нэгэн агуйда шара малгай үмэһэн удтал даяаншалан һууһан тула тэрэнэй бии бологоһон шажанай урасхал ''шара малгайтан'', ябаһаар монголдо шарын шажан гэжэ нэрлээгдэһэн байна.<ref>{{Cite web |title=Баабарын хэлснээр |url=http://www.bolod.mn/modules.php?name=News&nID=9553 |accessdate=2013-12-14 |archivedate=2016-03-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160309142503/http://www.bolod.mn/modules.php?name=news&nid=9553 }}</ref> Энэнь 1577 ондо [[Түмэд]]эй [[Алтан хан]] энэ урсагалай тэргүүн [[5-р Далай Лама|Содном Жамсодо]] [[Далай лама]] алдар үргэмжэлһэнһөө хойшо Түбэдэй шажанай хуушан урсагалуудһаа (''улаан малгайтан'') үлүү ноёлжо, түгэн дэлгэрһэн байна. Иимһээ шарын шажан 1500 гаад оной үедэ манайда орож ерэжэ түгэн дэлгэрһэн харын шажан юм. == Түүхэ == Түбэд бурханай шажаниинь [[Сажаба]] ёһо, [[Гаржүдба]] ёһо, [[Гаадамба]] ёһо, [[Нинмаба]] ёһо, Ошор хүлэгэтнэй ёһо гэхэ зэргэ хэдэ хэдэн урсагал хэлбэряар дэлгэрһэн юм. Эдгээрһээ Гаадамбын һалбариинь ХI зуунай хоёр хахад [[Түбэд]] орондо үүһэһэн болоод тэрэниие дэлгэрүүлхэ, хэлбэрижүүлхэд Энэдхэгһээ залагдажа ерэһэн лама [[Адиша|Зова Адиша]] [982-1054] зохихо нүлөө үзүүлээ. Адиша Түбэд зүбхэн бурханай шажанай үзэл һурталые дэлгэрүүлһэн түдыгүй сүмэ хиидэй амидаралые зохёон байгуулха, бурханай шажанай ёһо дэглэм, хурал номын ёһониие тогтоон хэрэгжүүлэхэд ехэ үүрэе гүйсэдхэнхэй. Адиша, бурханай шажанай нэрэ хүндые Түбэдтэ сэргээн босгоход шэглүүлэн хубараг лама нарын сахил санбаар хүртэхэ ёһо болон заабал бэелүүлбэл зохихо шажанай ёһоной хэм хэмжээе мүрдүүлбэ. Адишагай үндэһэлэһэн Гаадамбын тус ёһон хожом [[Богдо Зонхобо|Богдо Зонхобын]] үндэһэлэһэн һалбарида үлэмжэ нүлөөлһэн юм. Адишагай дарааха үедэ Түбэд орондо бурханай шажаниие [[ниигэм]] [[эдэй засаг]]ай байдалда зохисуулан саашид дэлгэрүүлһэн хүн боло түүхэндэ шарын шажанай «эзэн» гэжэ алдарһан Зонхобо Лубсандагба [1357-1419] гэгшэ хүн мүн. Зонховын намтар түүхэ болон һорболжо эхэ бэшэг, шудалһан эрдэмтэн мэргэдэй һаналые үндэһэн болгон үзэхэдэ тэрэ Түбэдтэхи ниигэм түүхын тодорхой нүхэсэлэй дотор дэлгэржэ байһан бурханай шажанай ёһо номлолые гүнзэгырүүлхэдэ хүсэтэй нүлөө үзүүлһэншье һаа, бурханай шажанай номлолые Түбэд орон тухайн нүхэсэлдэ тохируулан хэрэглэһэниинь тэрэнэй нэрын шүтэлгэтэн олоной дотор алдаршуулхада хүргэбэ. Мүн саашалан шажанай ажаябуулагшанарай бэшэһэн түүхэ шастирта хэтэ үргэмжэлхэ, тэнгэри бурханай хубилгаан дүрэ болгон магтан, сайшааха зэргээр һурталшалһаар эсэсэй эсэстэ үльгэр домогой «гайхамшагта» эди шэдитэн мэтэ боложо уламаар хоёрдогшо бурхан багша гэһэн сүсэгтэнэй дотор үргэмжэлэгдэһэн байгаа. Бурханай шажан {{МЭҮ}} VI зуунай үедэ Энэдхэгтэ үүсээд манай ээрын VII зуунай үедэ Түбэдтэ нэбтэрбэ. ХIV зуунай һүүлһээ эхилэн шара малгайтанай болон улаан малгайтанай хоёр урасхал һалан тус тусай нүлөө дэлгэрүүлхээр өрсөлдсөнөөс Төвдөд шарын шашин маш хурдан дэлгэрэв. Бурхны шашинд шинэчлэлт хийж шар малгайтны гү, али Шарын шашныг үндэслэгч нь Төвд лам Зонхав [1357-1419] болно. Тиймээс шарын шашныг Зонхавын шашин ч гэдэг. Монгол оронд буддын шашин нийт гурван удаа нэвтэрсний гуравдах тохиолдол нь үлүү их амжилтыг олон дэлгэрчээ. Өмнө нь хоёр ч удаа нэвтрээд төрийн шашин болж Их хаадын дэмжлэгийг олж байсан ч хаад язгууртны орд өргөөнөөс төдий л хальж чадаагүй байна. ХYI зууны хоёрдугаар хагасаас Монголд бурханы шашны шарын урсгал хүчтэй нэвтрэн дэлгэрлийг олнхэй. Шарын шашин чухам яагаад энэ үед хүчтэй дэлгэрэх болов гэвэл тухайн үеийн нийгэм, улс төрийн байдал Монгол, Төвд хоёр улсын ашиг сонирхол нэгдэн нийлснээс болнхэй. Үүнд хэд хэдэн хүчин зүйл нөлөөлнхэй. === Монгол улас === Эв нэгдлийнхээ хүчээр дэлхийг нэгтгэж байсан Монголчууд өөр хоорондоо нэгдэж чадахаа болив. Тиймээс улс орны нэгдмэл байдлыг сэргээн бэхжүүлэх үүднээс Монгол нутгийн эрх баригчид Төвдтэй холбоо тогтоон шашин дэлгэрүүлж оюун санааны хувьд нэгтгэх бодлого явуулсан гэлцэх. Харь оронд бусдыг дарангуйлан сууж байсан ноёд, сурвалжтанууд нутагтаа ирж эзэмшил нутаг, албат харьяат эд баялаг эрх мэдлээ булаалдан хоорондоо ширүүн тэмцэлдсэн нь жирийн олон түмнийг дайн дажнаар залхаах тайван амьдралыг хүсэх болсонтой бурханы шашны гол номлол тохирсон байх тал бий. Улсын зүгээс лам нарын эрх дархыг хуульчлан биелүүлж дэмжих бодлого явуулсан. Лам нарын зүгээс жирийн олон түмнийг бурханы шашинд оруулахын тулд эдийн засгийн урамшуулал үзүүлсэн нь шашин дэлгэрэх чухал хөшүүрэг болов. Бөөгийн хойллоглох ёсыг халж хүн нас барахад хүн амьтны амь таслахыг хориглосон нь олныг татсан гэдэг. === Түбэд улас === Төвдийн эрх баригчид Хятадаас өөрийн улс орон тусгаар тогтнолоо хамгаалахад Монголоос цэрэг улс төрийн дэмжлэг авах зорилгоор өөрсдийн шашныг дэлгэрүүлж Монголчуудтай холбоо тогтоох сонирхолтой байсан байна. Төвд дэх бурханы шашны улаан ба шарын урсгалын эрх баригчдын аль аль нь монголчуудаас цэрэг зэвсгийн дэмжлэгэ авч төвд дахь ноёрхох байр сууриа бэхжүүлэхийг хүсэмжилж байнхэй. Монголчуудыг шашиндаа оруулснаас сүсэгтнийхээ тоог нэмэгдүүлж нөлөөллийнхөө хүрээг тэлж төвд улс азийн улс төрийн тавцанд өөрийн эзлэх байр суурь, нэр хүндийг өсгөх зорилготой байв. == Шарын шажанай ехэ хүлгэн сударнууд == [[Файл:Ladakh Horn Players 0032 tiny.jpg|мини|[[Ладакх]]ай ламанар]] Шарын шажаниинь өөрын үзэл номлол юртэмсые үзэхэ үзэлын үндэһые болобоһоруулжа тэлжэ ерэһэн түүхэн үзэл, тэрээй номлолой [[мүн шанар]], ушар шалтгаантай согсо шажан бэлэй. Шарын шажанай ёһо зүйн һургаал дотороо һанбаартан нарын ёһо һуртахуун, мүргэлэй ёһо һуртахуун, сүсэгтэнэй ёһо һуртахуун, тэрэшлэн бурханай шажанай доторхи томохон шэглэлээрээ эхэ хүлэгэнэй бага хүлэгэнэй, ошорто хүлэгэнэй ёһо һургаал гэгшэлэн ялгабарладаг. Бурханай шажаниинь 2500 гаруй жэлын турша өөрын үзэл һургаалые багтааһан номын эхэ соморлиг үб сан үлдээһэн болоод иинхүү номой эхэ сан хүмрэг анха [[Энэдхэг]] орондо «Гурбан аймаг һабай ном» гэһэн нэрээр алдаршаба. Гурбан аймаг һабай номой сомирлогой доторһоо хамагай эртын номготголой аймаг һаб гэгшье болоод тус сударта бурханай шажанай ёһоной субарга гэлэн, гэлэмаа сахилтанай даган мүрдэхэ, сахил санбаарай горим дэглэмые нарииһаган заахан хамта сахил санбаар тус бүрые алдажа гажуудуулха ябадалда тохирохо гэһэгээл залхаһаа бүхэниие энгын хэб хэмжээ шардлагаһаа эхилэн бүхээл бүтэн тогтолсоо хүрэтэр багтаан оруулжаа. тэрээй юртэмсые үзэхэ үзын гол үндэһые бэшэһэнэй хамта энэдхэгэй зан заншал арадай уламжлалта шажанай олон шиглэлэй тухай мэдэлэгые багтааһан олон судар оруулжоо. Мүн бурханай шажанай үндэһэн номлол тогтоһон таалалые гүнзгырүүлэн судар тарни болон ёһо ябадалай шиглэлын гол үзэл һурталые дэлгэрэнгүй һурталжалжаа. Гурбан аймаг һабай номой хамагай һүүлшын гудхаар соморлиг «Илта номой аймаг сан» мүн болоно. Иимэ илта номой аймаг сан боло һаб шимын юртэмсэ, һайн муу сэдьхэл, сансар, нирвана, юртэмсын тогтосо, зохёон байгуулалта зэргэые 4 үнэнэй ялгабраар нарыбшлан үзүүлһэн шажан, гүн ухаанай номой соморлиг ажаа. Бурханай шажан [[Түбэд]] орондо дэлгэршэ эхилхэ саг мүшһөө эхилэн Түбэдэй шажанай олон урсгалынхан Бурханай шажанай номлол һургаалые өөр өөрынхөөрөө олон түмэн инзаар хэсэгшэлэн оршуулжа байһан болоод тэрэнь саашадаа бурханай шажанай номлолой үндэһэ һанаа, агуулга, үгэ үзэгые ойлгомжо согсо, нэгэдмэл хэбээр үлдээхэдэ бэрхэшээлтэй болгожоо. Шухам энэ үедэ [[Түбэд хэлэн]]ээ оршуулһан бурханай шажанай зохёолуудые схемшлэн ангилха оролдологые хэжэ эхилһэн байна. Түбэд хэлэндэ оршуулһан бурханай шажанай бүхэ ном зохёолые түбэдэй эрдэмтэн [[Будом Ринчендүбэ]] (1290—1364) тэргүүн ХIY зуунай үедэ эмхэтгэн суглуулжа [[Ганжуур]], [[Данжуур]] гэжэ хоёр эхэ соморлиг болгоһон байдаг. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == {{commonscat|Gelug|Шарын шажан}} * [http://www.dalailama.com/ Дээрхийн Гэгээн Далай лам] * [https://web.archive.org/web/20110727110130/http://www.namgyalmonastery.org/ Дээрхийн Гэгээн Далай ламын Намгял хийд] [[Категори:Буддын шажан]] fyzv20kvc65ge3icf2n76rt5gu2rrff Мүнгэн (металл) 0 7266 75063 74953 2026-11-08T00:08:55Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75063 wikitext text/x-wiki {{Химиин элемент |Нэрэ = Мүнгэн (Ag) |Атомай дугаар = 47 |Атомай масса = 107.8682 |Үнгэ = Гилагар сагаан (мүнгэлиг) |Электроной бүридэл = &#91;[[криптон|Kr]]&#93; 4d<sup>10</sup> 5s<sup>1</sup> |Электроной тоо = 2, 8, 18, 18, 1 |Түлэб = [[Хатуу бодос|Хатуу]] |Нягта = 10.49 |Хайлаха Т = (961.78 °C, 1763.2  °F), 1234.93 |Бусалха Т = (2162 °C, 3924 °F), 2435 |Хайлалтын дулаан = 11.28   |Ууралталгын дулаан = 250.58 |Дулаан багтаамжа = (25 °C) 25.350 |Сингони = Таладаа түбтэй куб |Эһэлдэлтэ = 1, 2, 3 |Ионизациин энерги = 731.0 |Атомай радиус = 160 |Ковалентай радиус = 153 }} {| style="text-align: left; background-color: pink; width: 100px; height: 100px;" border="0" cellpadding="4" cellspacing="0" | style="width: 50%; color: rgb(255, 255, 255);" | <big><big><big><big>Ag</big></big></big></big> | style="width: 50%; text-align: right; color: rgb(255, 255, 255);" | <big><big>47</big></big> |- style="color: rgb(255, 255, 255);" align="right" | colspan="2" | '''107,8682''' |- style="color: rgb(255, 255, 255);" | colspan="2" | '''[Kr]4d<sup>10</sup>5s<sup><nowiki>1</nowiki></sup>''' |- style="color: rgb(255, 255, 255);" align="center" | colspan="2" | <big>'''Мүнгэн'''</big> |} {{Хадамал |монгол_бэшэг = [[Файл:Мөнгө.png|35px]] |кирилл_буряад = Мүнгэн |кирилл_монгол = Мөнгө |кирилл_хальмаг = Мөңгн }} '''Мүнгэн''' ({{lang-la|Argentum}} үгэһээ ''''Ag'''' гэжэ тэмдэглэгдэдэг) — гилагар сагаан [[үнэтэ металл]] юм. [[Атомай дугаар]] 47. Байгаалиин мүнгэн [[алтан]] болон [[металл|бусад металлуудай]] шудхамал буюу минераллуудта (жэшээнь аргентит ба хлораргирит) оршодог. == Түүхэ == Хүн түрэлхитэн эртын үеһээ мүнгые хэрэглэнэ. Мүнгэн гоёл шэмэглэлдэ, амһарта, аяга шанага, худалдаанай хубида мянга мянган жэлэй турша ашаглажа, мүнгэн олон системуудай хубида һуури бологон байна. Мүнгэнэй үнэтэ металлай шанарууд уртань зүбхэн алтанай хоёрдахи абажа үзэһэн юм. [[Ассири]] болон [[Вавилон|Вавилонда]] мүнгэн гэжэ арюун нангин металл мүн [[һара|һарын]] бэлиг тэмдэг боложо байһан юм. [[Дундада зуун]]ай үедэ, мүнгэн, алхимикууд хороондо олондо алдаршаһан байба. [[Дэлхэйн хоёрдугаар дайн|Дэлхэйн II дайнай]] үедэ [[зэд]]эй, [[сагаан туулган]]ай богони ниилүүлэлтэ ушарһаа олон үйлэдбэрилэлэй хэрэглээндэ мүнгые һолихо хүргэһэн. [[АНУ]]-ай засаглал [[Уэст Поинт]]да байһан өөрын ехэ нөөсэһээ үйлэдбэрилэлэй хэрэглэгшэдта мүнгые гаража зээлһэн.<ref name="worldwar2">{{cite web | title = Coinflation: 1942–1945 Silver Jefferson Nickel Value | url = http://www.coinflation.com/coins/1942-1945-Silver-War-Nickel-Value.html | accessdate = 11 March 2013 }}</ref> == Бодос зүйн шанар == [[Файл:SilverUSGOV.jpg|мини|left|Мүнгэнэй сула]] Энэ зөөлэн, ялагар сагаан, дабтагдасатай металл металлуудай дунда хамагай ехэ [[сахилгаанай дамжуулха шадбар]]тай (20 °C температурада 1,59·10−8 Ом·м [[сахилгаанай эсэргүүсэл|хубита сахилгаанай эсэргүүсэлтэй]]) болон хамагай ехэ [[дулаан дамжуулха шадбар]]тай (300 K температурада 429 Вт/(м·К)). Нэбтэ гэрэлдэ нимгэн мүнгэнэй ялтас нил ягаан үнгэтэй байна. Нилээд хайласагүй металл, 962 ° C хайлаха температуратай. == Химиин шанарууд == Мүнгэн гэдэг үнэтэ металл, тиихэдэнь нилээд набтар нүлөөлэлсэлгын шадабаритай, [[дабһанай хүшэл|дабһанай]] ба уһа холиһон [[хүхэрэй хүшэл|хүхэрэй]] хүшэлнуудта хайланагүй. Гэбэшье мүнгэн [[эһэл]]эй оршондо ([[азотой хүшэл|азотой]], халуун сугларуулагдаһан хүхэрэй хүшэлдэ, мүн сүлөөтэ [[хүшэлтүрэгшэ]]тэй дабһанай хүшэлдэ) хайладаг: :<math>\mathsf{Ag + 2HNO_{3(conc)} = AgNO_{3} + NO_{2} {\uparrow} + H_{2}O}</math> [[Түмэрэй (III) хлорид]]та хайладаг: :<math>\mathsf{Ag + FeCl_{3} = AgCl + FeCl_{2}}</math> Мүнгэн [[мүнгэнэй уһан|мүнгэнэй уһанда]] хүгэнөөр хайлаад, [[амальгама|амальгамые]] (мүнгэнэй уһан болон мүнгэнэй шэнгэн шудхамал) байгуулдаг. Мүнгэн [[хүшэлтүрэгшэ]]һээ эһэнэгүй. Нойтон агаарда [[мүнгэнэй сульфид|мүнгэнэй сульфидые]] байгуулна: :<math>\mathsf{4Ag + 2H_{2}S + O_{2} = 2Ag_{2}S + 2H_{2}O}</math> Хүшэлтүрэгшэ үгы байгаад: :<math>\mathsf{2Ag + H_{2}S = Ag_{2}S + H_{2} {\uparrow}}</math> Сүлөөтэ галогенууд мүнгые эһэгдэнэ: :<math>\mathsf{2Ag + I_{2} = 2AgI}</math> Хүхэрые болон мүнгые хамтараа халаад сульфид байгуулна. :<math>\mathsf{2Ag + S = Ag_{2}S}</math>. Мүнгэн [[Хаанай уһан|хаанай уһада]] (Aqua regis) хайланагүй. Мүнгэнэй хамагай тогтууритай эһэлдэлтын зэрэг +1 юм. [[Аммиак]] байхада мүнгэн (I) уһада хайладаг [Ag(NH<sub>3</sub>)<sub>2</sub>]<sup>+</sup> байгуулна. Мүн мүнгэн [[Цианид|цианидууд]], [[натриин тиосульфат|тиосульфатууд]] хамтар һуурие байгуулна. Мүнгэнэй үндэр эһэлдэлтын зэрэгууд (+2, +3) ганса [[хүшэлтүрэгшэ|хүшэлтүрэгшын]] нэгэдэл (AgO, Ag<sub>2</sub>O<sub>3</sub>) болон [[фтор]]ой нэгэдэл (AgF<sub>2</sub>, AgF<sub>3</sub>) байгуулна. Нитрат, перхлорат, фторидһаа ондоо мүнгэнэй (I) дабһанууд уһада хайладаггүй. == Гарадаг газарууд == Мүнгэнэй ехэ гарадаг газарууд удаахи улас орондо байна: [[Германи]], [[Испани]], [[Перу]], [[Чили]], [[Мексик]]а, [[БНХАУ]], [[Канада]], [[АНУ]], [[Австрали]], [[Польш]], [[ОХУ]], [[Казахстан]], [[Румын]], [[Швед]], [[Чехи]], [[Словаки]], [[Австри]], [[Унгар]], [[Норвеги]]<ref>{{Cite web |title=Про серебро " месторождения<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://www.proserebro.com/ag/mestorozhdeniya |accessdate=2014-01-27 |archivedate=2010-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100907062259/http://www.proserebro.com/ag/mestorozhdeniya }}</ref>. Мүн [[Армени|Арменида]], [[Кипр (арал)|Кипр]] аралда болон [[Сардини|Сардинида]] мүнгэтэй газарууд байна<ref>{{Cite web |title=Про серебро " История серебра<!-- Заголовок добавлен ботом --> |url=http://www.proserebro.com/istoriya-serebra |accessdate=2014-01-27 |archivedate=2010-02-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100213082809/http://www.proserebro.com/istoriya-serebra }}</ref>. [[2008 он]]до<ref name="Sum2009">{{Cite web |title=MINERAL COMMODITY SUMMARIES 2009 |url=http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/mcs/2009/mcs2009.pdf |accessdate=2014-01-27 |archivedate=2011-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806161651/http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/mcs/2009/mcs2009.pdf }}</ref> хамтар мүнгэнэй 20 900 тонно малтажа абаһан. Малтажа абалгын ударидагшууд: * {{flagicon|Peru}} [[Перу]] (3600 т) * {{flagicon|Mexico}} [[Мексик]]а (3000 т) * {{flagicon|PRC}} [[БНХАУ]] (2600 т) * {{flagicon|Chile}} [[Чили]] (2000 т) * {{flagicon|Australia}} [[Австрали]] (1800 т) * {{flagicon|Poland}} [[Польша]] (1300 т) * {{flagicon|United States}} [[АНУ]] (1120 т) * {{flagicon|Canada}} [[Канада]] (800 т) {| class="wikitable" |+ 6 хамагай ехэ мүнгэнэй шахтанууд<ref>{{cite book|last=CPM Group|title=The CPM Silver Yearbook 2011|year=2011|publisher=Euromoney Books|location=New York, NY|isbn=978-0-9826741-4-7|pages=68}}</ref> |- ! Шахта !! Орон !! 2010 ондо бүтээгдэхүүн |- | Cannington Mine|Cannington Silver/Lead/Zinc Mine || Австрали || 38.6 Moz |- | Fresnillo Silver Mine || Мексика || 38.6 Moz |- | San Cristobal Polymetallic Mine || Боливи || 19.4 Moz |- | Antamina Copper/Zinc Mine || Перу || 14.9 Moz |- | Rudna Copper Mine || Польш || 14.9 Moz |- | Peñasquito Polymetallic Mine || Мексика || 13.9 Moz |} == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Мүн үзэхэ == * [[Алтан]] * [[Үнэтэ металл]] * [[Сагаан туулган]] == Холбооһон == {{Commonscat|Silver|Мүнгэн}} * [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ag/key.html Серебро на Webelements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240522153419/http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Ag/key.html |date=2024-05-22 }} * [http://n-t.ru/ri/ps/pb047.htm Серебро в Популярной библиотеке химических элементов] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140118223746/http://n-t.ru/ri/ps/pb047.htm |date=2014-01-18 }} * [http://www.krugosvet.ru/articles/120/1012003/1012003a1.htm Энциклопедия Кругосвет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221013959/http://www.krugosvet.ru/articles/120/1012003/1012003a1.htm |date=2009-02-21 }} {{недоступная ссылка|число=21|месяц=05|год=2013|url=http://www.krugosvet.ru/articles/120/1012003/1012003a1.htm|id=20070417}} * [http://twt.mpei.ac.ru/MAS/Worksheets/ChemTD/Ag.mcd Термодинамические свойства серебра (Mathcad Calculation Server)]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20090630003520/http://www.fda.gov/AnimalVeterinary/NewsEvents/CVMUpdates/ucm127976.htm Colloidal silver not approved (''Коллоидное серебро не одобрено'')]{{ref-en}} * Учебник «Неорганическая химия» под редакцией Ю. Д. Третьякова * [http://vtorserebro.narod.ru/ Вторичное серебро] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121111014606/http://vtorserebro.narod.ru/ |date=2012-11-11 }} * {{ХЭ|2/4022|Серебро}} * [http://www.xumuk.ru/toxicchem/142.html Соединения серебра (токсикологическая химия)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131215002402/http://www.xumuk.ru/toxicchem/142.html |date=2013-12-15 }} * [http://www.xumuk.ru/bse/2455.html Серебро в Большой советской энциклопедии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140227004737/http://www.xumuk.ru/bse/2455.html |date=2014-02-27 }} * [http://www.xumuk.ru/spravochnik/257.html Физико-химические свойства серебра (справочник)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120528153607/http://www.xumuk.ru/spravochnik/257.html |date=2012-05-28 }} * [https://web.archive.org/web/20191121131629/http://twt.mpei.ac.ru/MCS/Worksheets/Chem/ChemTherm/Ag.xmcd Термодинамические свойства серебра (on-line расчет)] {{Үелхэ системэ}} {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Химиин элемент]] [[Категори:Металл]] ckkd3czlq4jfklivh9splr6jl12t5dj Дайн 0 7584 75058 72936 2026-11-07T23:37:45Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75058 wikitext text/x-wiki [[Файл:Apotheosis.jpg|мини|''[[Василий Верещагин]]'', «Дайнай бурханшалал», (1871)]] '''Дайн''' — хоёр гү, али дээшэ тооной бүлэг хүмүүн ута хугасаанай турша дайтажа байлдаха ябадал юм. Эзэрхэн диилэнхи уласуудай [[стратегиин бодолго|стратегиин бодолгоһоо]] үүдэн гараһан зэбсэгтэ тэмсэлые дайн хэмээн албан ёһоор үзэдэг бэлэй. [[Хүн түрэлхитэн]] түүхэндээ 2000 үлүү дайн тулалдаан хэжэ ерэбэ. Хүн түрэлхитэн үүдэһэн сагһаа эхилээд өөр хоорондоо дайсаар ерэһэн түүхэтэй. Энэ дайн тулаан анхандаа нэгэ обог омогой хоорондо болдог байһанаа ябаандаа хоёр ба түүнһээ олон тооной уласые хамарха боложо, саашалаад дэлхэйн хэмжээндэ 100 үлүү улас, тэрбүм үлүү оршон һуугша, хэдэн арбан мянган хабтагай дүрбэлжэн км бүһэ нютагые хамран ябагдадаг болоһон бэлэй. Үүнэй жэшээнь хамагай хохирол ушаруулһан гэжэ үзэдэг [[Дэлхэйн нэгэдүгээр дайн]] ба [[Дэлхэйн хоёрдугаар дайн]] юм. Карл фон Клаузевиц хэлэһэнээр дайн бол «хэтэрэл болотор хүргэһэн хүсэрхэлэлэй ябуулга»<ref>{{Cite web |title=Дайн - Үндэһэнэй Улас Түрын Нэбтэрхы Толи |url=http://www.politike.ru/dictionary/866/word/voina |accessdate=2014-03-12 |archivedate=2016-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160315183722/http://politike.ru/dictionary/866/word/voina }}</ref>. == Дайнай түрэлнүүд == Гадаада (улас хороондо) дайн болон дотоодо ([[эрхэтэнэй дайн]]) дайные таһалжа үгэлнэ. '''Улас хороондын дайнда''', илангаяа дэлхэйн дайнда, [[хүн түрэлхитэн]]эй [[эргэншэл|соёл эргэншэлэй]] тухай эмгэнэлтэ боложо сая сая хүн наһа бараба. Усадхаха, амидаралай алдагдахань зүбхэн тэргүүлэгжэ, гэхэдээ баһа адли түһэтэй хүмүүнэй гишүүдэй хоорондын түүхэ, соёл болон оюун һанаанай хэлхээ холбоонь усадхахааршье үгы ​​дутуушье аймшагтай '''[[эрхэтэнэй дайн]]''' байдаг. Дайнай аргаар '''[[партизанай дайн]]''', '''[[фронттой дайн]]''', '''[[ниитэ дайн]]''' таһалжа үгэлнэ. Дэлхэйн дайн ([[Дэлхэйн нэгэдүгээр дайн]], [[Дэлхэйн хоёрдугаар дайн]]) гэжэ нэрэтэй дайн гадаада дайнай тусхай зүйл юм. Жиирэй буса дайнай нэгэ зүйлынь '''[[хүйтэн дайн]]''' юм. == Мүн үзэхэ == * [[Сэрэг]] * [[Дайн ба энхэ]] == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == {{commonscat|War}} * Томас Харботл: ''[http://bibliotekar.ru/bitvy.htm «Битвы мировой истории»]'' * [[:de:Martin_Auer|Мартин Ауэр]]: ''[http://www.martinauer.net/krieg_u_gen/otkuda.htm «Откуда берется война?»]'' * Мартин Ауэр: ''[http://www.peaceculture.net/krieg-ru/vorwort-ru.htm «Странная война — Рассказы в защиту культуры мира»]'' * В. Н. Михайлов, С. Т. Брезкун ''[https://web.archive.org/web/20220407222650/http://www.iss-atom.ru/dobro/index.htm «Добро или зло? Философия стабильного мира»]'' * [[Урланис, Борис Цезаревич|Борис Урланис]]: ''[http://scepsis.ru/library/id_1996.html «Войны и народонаселение Европы»]'' {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Дайн| ]] 111446q2bw7rmo36gvj1svv0be4ilkr Хүрэнгэтэ журам 0 7662 75070 74829 2026-11-08T00:41:01Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75070 wikitext text/x-wiki [[File:McKinley Prosperity.jpg|thumb|МакКинлиин АНУ-ай юрынхэлэгшэ һунгуули тухай постер]] '''Хүрэнгэтэ журам''' гү, али '''капитализм''' ({{lang-ru|капитализм}} үгэһээ гараһан) гэдэгынь баруун юртэмсэдэ эхилжэ, [[Дэлхэй]] даяар дэлгэрэһэн [[эдэй засаг]]ай журам, байгуулал, тогтолсоо юм.<ref name="britannica">{{Cite book|title=Capitalism|publisher=Encyclopedia Britannica|year=2006}}</ref> Яг таг тодорхойлолто үгы, ехэбшэлэн түүхэн саг хугасаанда тайлбарилна.<ref>Critical Issues in History. Lanham, Md: Rowman and Littlefield, 1999, p. 1</ref> [[Хүрэнгэ|Хүрэнгэ үмшэлэхэ эрхэ]], [[ашаг]]ай түлөө бараа, үйлэшэлгээ бии болгохо, [[үрсэлдөөнтэ заха зээл]], [[салинта хүдэлмэри]] зэрэгынь үмшэтэ журамай шухала махабадууд болохые ехбшэлэн хүлээн зүбшөөрнэ.<ref>Heilbroner, Robert L. ''Capitalism''. New Palgrave Dictionary of Economics, Secound Edition (2008): http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_C000053&edition=current&q=state%20capitalism&topicid=&result_number=2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151129045909/http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2008_C000053&edition=current&q=state%20capitalism&topicid=&result_number=2 |date=2015-11-29 }}</ref><ref>Tormey, Simon. Anti-Capitalism. One World Publications, 2004. p. 10</ref> Түүхэн үйлэ ябаса, газар орон, улас түрэ, соёлой илгаатай хэб шэнжэһээ шалтагаалжа янза бүригээр тэмдэглэгдэжэ байһан. Хүрэнгэтэ журам гэдэг бол "хүмүүн (ажалшан) үмшэгүй ушар хүдэлмэри хүрэнгэтэндэ худалдажа, бүтээгдэхүүн бии болгоно. Хүрэнгэтэн бүтээгдэхүүниие арилжажа, үмшын хүрэнгээ арбижуулдаг ([[нэмүү үртэг]]) горимиие хэлэнэ"<ref>Marx, K. ''Capital'', Progress Publishers (1954) [1977], Vol. I, Ch. 25, p580. Also Kerr Edition (1906), p678.</ref> гэжэ [[Карл Маркс|К. Маркс]] бусадһаа өөрөөр һанал дэбшүүлһэн бол [[Людвиг вон Мизес|Л. Мизес]], [[Айн Рэнд|А. Рэнд]], [[Милтон Фридман|М. Фридман]], [[Мюррей Ротбард|М. Ротбард]] тодорхойлолто янза бүри хэдышье юун түрүүндэ [[сүлөөтэ заха зээл]], түрын оролсоогүй байха журамтай гэдэгтэ нэгдэдэг. [[Эдэй засагша]]д, улас түрын засагшад, [[түүхэ]]шэдынь хүрэнгэтэ журамда өөр өөрөөр хандадаг. Эдэй засагшад ехэбшэлэн засагай газарай хиналтагүй заха зээл, үмшэлхэ эрхыень онсолдог.<ref>{{Cite book|author=Tucker, Irvin B.|title=Macroeconomics for Today|url=https://archive.org/details/sgmacroeconomics0000tuck|pages=553|year=1997}}</ref><ref>{{Cite book|author=Case, Karl E.|title=Principles of Macroeconomics|url=https://archive.org/details/principlesofmacr0000karl|publisher=Prentice Hall|year=2004}}</ref> Харин дэйлэнхи улас түрын эдэй засагшад хубиин үмшэ, талануудай харилсаа, салинта хүдэлмэри, ангиин байгуулал, түүхэн саг хугасаан дахи уялдааг шухалашалдаг. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Капитализм]] [[Категори:Улас түрэ]] [[Категори:Эдэй засаг]] {{poli-stub}} 7994oj6mfv91yk2pmqbnd61u6laemb9 Суранзан орон 0 7756 75067 71046 2026-11-08T00:27:14Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75067 wikitext text/x-wiki {{Сахилгаан суранзан}} '''Суранзан орон''' — [[сахилгаан гүйдэл]] болон [[суранзан]] шэнжэ шанартай материалнуудай суранзан нүлөөлэлэй [[тооной ухаан|математика]] тодорхойлолто, тайлбари юм. Суранзан орон дохи алибаа сэг ''шиглэл'' болон ''хэмжээ'' (ута) хоёроор тодорхойлогдохо ба тиимһээ суранзан орон бол вектор талмай юм. Суранзан орониинь ехэнхдээ [[Лоренцын хүсэн|Лоренцын хүсээр]] тодорхойлогдохо ба энэ [[хүсэн]]иинь [[сахилгаан сэнэг]]ые хүдэлгэгшэ хүсэн юм. ''Суранзан орониинь'' тус тусдаа бэе дааһан болобошье хоорондоо нягта хамааралтай хоёр оронһоо хамаарна. Тэдэгээрые '''B''' болон '''H''' үзэгээр тэмдэглэнэ. [[Файл:VFPt cylindrical magnet thumb.svg|thumbnail|Тэгшэ хэмтэ тэнхэлигтэй тогтомол суранзан орон]] Хүдэлжэ бай [[сахилгаан сэнэг|сахилгаан сэнэгүүд]] болон үндэһэн квант шанартай холбоотой өөрын эгэл хэһэгүүдэй эргэлдэхэ хүдэлөөнһөө суранзан орон үүдэнэ. [[Харисангын онол]]оор сахилгаан болон суранзан орониинь нэгэ объектын хоёр харилсан холбоотой үзэл бодол юм. Сахилгаан суранзан орон гэжэ нэрлэгдэдэг энэ ороной бүридэл хэһэг болохо сахилгаан болон суранзан оронуудынь ажаглагша болон сэнэгэй харисангы [[хурдан|хурданһаа]] хамаардаг. Квант физикэдэ сахилгаан суранзан орон квант хэлбэритэ шэлжэһэн байдаг ба фотоной харилсан шэлжэһэнэй үрэ дүндэ сахилгаан суранзан харилсан үйлэшэлэл бии болодог. Үдэр тутамай [[амидарал]]да суранзан орониинь тогтомол суранзануудай үүдхэһэн нэгэ нэгэнээ болон түмэр бэетые татаха ба түлхэхэ үлэ үзэгдэхэ хүсэн байдалаар дайралдадаг. Оршон үеын технологида суранзан орон маша түгээмэл хэрэглэгдэжэ байна. Тухайлбал сахилгаан технологи болон сахилгаан механикын технологида үргэнөөр ашаглажа байна. [[Дэлхэй]] өөрөө өөрын гэһэн суранзан оронтой. Энэнь та бидэндэ зүг шэглэл, байрашал тогтооход шухала ажа холбогдолтой. Хуйларһан суранзан оронуудынь [[сахилгаан мотор]] болон [[генератор]]да ашаглагдадаг. Суранзан хүсэниинь [[Халлын нүлөөлэл|Халлын нүлөөлэлөөр]] дамжан үнгэржэ бай сэнэг зөөгшэдэй талаар мэдээсэл олгодог. [[Файл:VFPt Solenoid correct2.svg|thumbnail|Соленоид болон үүдэжэ бай суранзан ороной диаграмма. Бүхы суранзан ороной шугамынь сахилгаан динамика хуулиин ёһoop хэлбэржэнэ.]] == Холбооһон == * [https://web.archive.org/web/20131022101624/http://univertv.ru/video/biology/obwaya_biologiya/biofizika/vliyanie_slabyh_magnitnyh_polej_na_biosistemy_video/?mark=all Влияние слабых магнитных полей на биосистемы] (видео) {{1000 үгүүлэл}} [[Категори:Суранзан]] ajbzafyph51sbn28ub2oafkqrsy06ql Алабама 0 8333 75052 73281 2026-11-07T23:21:14Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75052 wikitext text/x-wiki {{Улас орон |буряад_нэрэ = Алабама можо улас |уугуул_нэрэ = State of Alabama |статус = [[Америкын Нэгэдэһэн Улас#Холбооной тогтолсоо: можо уласууд болон орон нютагууд|АНУ-ай можо улас]] |дуулал = |туг = Flag of Alabama.svg |тугай_бэшэлгэ = Далбаа |һүлдэ = Seal of Alabama.svg |һүлдын_бэшэлгэ = Уласай тамга |газарай_зураг = Map_of_USA_AL.svg |хэмжээ = |бэшэлгэ = [[АНУ]]-да Алабамын байра |уряа = ''Audemus jura nostra defendere''<br/><small>''"Эрхыемнай хамгаалха зүрхэлнэбди"''</small> |ниислэл = [[Монтгомери (Алабама)|Монтгомери]] |ехэ_хотонууд = [[Бирмингем (Алабама)|Бирмингем]] |хэлэн = [[Англи хэлэн|Англи]] |тэргүүнэй_тушаал1 = Амбан захирагша |тэргүүн1 = Роберт Бентли |тэргүүнэй_тушаал2 = Дэд захирагша |тэргүүн2 = Кей Айви |газар_нютаг = 135 765 км² |уһанай_хуби = 3,20 % |хүн_ама = 4 833 722 (2013)<ref>http://www.census.gov/popest/states/NST-ann-est.html 2007 Population Estimates</ref> |дополнительный_параметр = Можо улас болоһон үдэр |содержимое_параметра = 1819 оной 12 һарын 14 (22-дохи) }} '''Алабама''' (албан ёһоор '''Алабама можо улас'''; {{lang-en|Alabama}}) — [[Америкын Нэгэдэһэн Улас]]ай Урда бүһэдэ оршодог АНУ-ай можо улас юм. Алабама хойто талаараа [[Теннесси]], зүүн талаараа [[Джорджи]], урда талаараа [[Флорида]], баруун талаараа [[Миссиссипи]] можо уласуудтай тус тус хилэлдэг ба урда талаараа мүн [[Мексикын булан]]гаар хүреэлэгдэһэн. Алабама хуурай газарай нютаг дэбисхэрээр 30-да ородог болоод дотоодо уһан замай хэмжээгээр хоёрто ородог. Тус можо улас 2006 он соо бараг 4.6 сая хүн зоноороо 23-та орожо байгаа.<ref>{{cite web |url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/01000.html |title=Alabama Quick Facts |accessdate=2007-09-08 |work=State and County Quick Facts |publisher=U.S. Census Bureau |archivedate=2012-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226182304/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/01000.html }}</ref> [[Америкын эрхэтэнэй дайн]]һаа [[Дэлхэйн хоёрдугаар дайн]] хүрэтэр Алабама Урдын олон можо уласай нэгэн адли хүдөө ажахыһаа хамааралтай байһан ушарһаа эдэй засагай хүндэрэл бэрхэшээлтэй тулгаржа байба. 1960-аад он хүрэтэр можо уласай хуули тогтоохо байгуулгада сагаан арһата хүдөөгынхидэй һонирхол дабамгайлжа байһан болоод хотынхидай һонирхол бага түлөөлэлтэй байгаа.<ref name = "pjhwpa">{{Cite web |title=George Mason University, United States Election Project: Alabama Redistricting Summary, accessed March 10, 2008 |url=http://elections.gmu.edu/Redistricting/AL.htm |accessdate=November 19, 2014 |archivedate=June 24, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624024455/http://elections.gmu.edu/Redistricting/AL.htm }}</ref> Дэлхэйн хоёрдугаар дайнай дараашын жэлнүүдтэ Алабама можо уласай эдэй засаг дан [[хүдөө ажахы]] дээрэ тулгуурилдаг байһанаа [[хүнды үйлэдбэри]], ашагта малтамалай олборилолто, [[болбосорол]], үндэр технологи зэргэ олон һалбаритай боложо хүгжэжэ, гол түлэб АНУ-ай Арми болон АНУ-ай Агаарай сэрэгэй хүсэнэй сэрэгэй баазанууд олоноор байгуулагдан, үргэжэн тэлһэнээр эдэй засагынь һэргэбэ. Мүнөөдэр тус можо улас агаар сансар, болбосорол, эрүүл мэндэ, банк, янза бүриин хүнды үйлэдбэри, энэнэй дотор автомашинай үйлэдбэрилэл, ашагта малтамалай олборлолт, ган үйлэдбэрилэлдэ маша ехэ хүрэнгэ оруулдаг. Алабамае албан бусаар ''Yellowhammer State'' (Америкэ тоношуулай можо улас) гэжэ нэрлэдэг ба энэ шубуунь тус можо уласай бэлэгдэл шубуу юм. Алабамае мүн ''Heart of Dixie'' (Урдын зүрхэн) гэдэг. Тус можо уласай модониинь намагай [[нарһан]] болоод сэсэгынь ''Camellia japonica'' юм. Алабамын ниислэлынь [[Монтгомери (Алабама)|Монтгомери]] ба хүн зон эгээн олонтой хотонь [[Бирмингем (Алабама)|Бирмингем]]. == Газар зүй == <center> {| class="wikitable" width="60%" style="text-align:center" !colspan="3"|Хүршэ засаг захиргаанай нэгэжэ |- | width="35%" | ''Баруун-хойто:''<br />[[File:Flag of Mississippi.svg |20px]] [[Миссисипи]] | width="30%" | ''Хойто:''<br />[[File:Flag of Tennessee.svg|20px]] [[Теннесси]] | width="35%" | ''Зүүн-хойто:''<br />[[File:Flag of the State of Georgia.svg|20px]] [[Джорджи]] |- | width="35%" | ''Баруун:''<br />[[File:Flag of Mississippi.svg |20px]] [[Миссисипи]] | width="30%" | [[Файл:Brosen windrose.svg|50px]] | width="35%" | ''Зүүн:''<br />[[File:Flag of the State of Georgia.svg |20px]] [[Джорджи]] |- | width="35%" | ''Баруун-урда''<br />[[File:Flag of Mississippi.svg|20px]] [[Миссисипи]] | width="30%" | ''Урда:''<br />[[File:Flag of Florida.svg|20px]] [[Флорида]] | width="35%" | ''Зүүн-урда:''<br />[[File:Flag of Florida.svg|20px]] [[Флорида]] |}</center> == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Нэмэлтэ уншаха материал == :''For a detailed bibliography, see the [[History of Alabama]].'' * Atkins, Leah Rawls, Wayne Flynt, William Warren Rogers, and David Ward. ''Alabama: The History of a Deep South State'' (1994) * Flynt, Wayne. ''Alabama in the Twentieth Century'' (2004) * Owen Thomas M. ''History of Alabama and Dictionary of Alabama Biography'' 4 vols. 1921. * Jackson, Harvey H. ''Inside Alabama: A Personal History of My State'' (2004) * Mohl, Raymond A. "Latinization in the Heart of Dixie: Hispanics in Late-twentieth-century Alabama" ''Alabama Review'' 2002 55(4): 243-274. ISSN 0002-4341 * Peirce, Neal R. ''The Deep South States of America: People, Politics, and Power in the Seven Deep South States'' (1974). Information on politics and economics 1960–72. * Williams, Benjamin Buford. ''A Literary History of Alabama: The Nineteenth Century'' 1979. * WPA. ''Guide to Alabama'' (1939) == Холбооһон == * [http://alabama.gov/ Alabama.gov] – Official website. * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Alabama Alabama State Databases] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208234246/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Alabama |date=2011-02-08 }} - Annotated list of searchable databases produced by Alabama state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association. * [http://www.alarc.org/ Alabama Association of Regional Councils] * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=AL Energy Data & Statistics for Alabama- From the U.S. Department of Energy] * [http://www.touralabama.org/ TourAlabama.org] – Alabama Department of Tourism and Travel * [http://www.archives.state.al.us/aaa.html All About Alabama] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170906181733/http://www.archives.state.al.us/aaa.html |date=2017-09-06 }}, at the Alabama Department of Archives and History site * [https://web.archive.org/web/20101026144413/http://alabamamosaic.org/ AlabamaMosaic], a digital repository of materials on Alabama's history, culture, places, and people * [http://www.legislature.state.al.us/CodeofAlabama/1975/coatoc.htm Code of Alabama 1975] – at the Alabama Legislature site * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=AL USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Alabama] * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/01000.html Alabama QuickFacts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226182304/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/01000.html |date=2012-02-26 }} from the U.S. Census Bureau * [http://www.ers.usda.gov/statefacts/al.htm Alabama State Fact Sheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626081425/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/al.HTM |date=2012-06-26 }} from the U.S. Department of Agriculture * [http://www.Alapark.com Alabama State Parks] * [http://nps.seeamerica.org/pmgr?state=AL National Parks of Alabama] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080531050309/http://nps.seeamerica.org/pmgr?state=AL |date=2008-05-31 }} * [http://www.encyclopediaofalabama.org/ Encyclopedia of Alabama] {{АНУ-ай засаг захиргаанай нэгэжэ}} [[Категори:Алабама| ]] [[Категори:Америкын Нэгэдэһэн Улас]] 779j8vcypls59rv3rnkzy3x1rpluq1v Зүгы 0 8695 75060 75006 2026-11-07T23:45:31Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75060 wikitext text/x-wiki {{Таксон | name = Балта зүгы | image = Bee Collecting Pollen 2004-08-14.jpg | image_width = 200px | image_caption = ''[[Osmia ribifloris]]'' | regnum = [[Амитан]] | phylum = [[Үетэ хүлтэн]] | classis = [[Хорхой шумуул]] | ordo = [[Hymenoptera]] | subordo = [[Apocrita]] | superfamilia = [[Apoidea]] | unranked_genus = '''Anthophila''' | subdivision_ranks = Families | subdivision = [[Andrenidae]]<br /> [[Apidae]]<br /> [[Colletidae]]<br /> [[Dasypodaidae]]<br /> [[Halictidae]]<br /> [[Megachilidae]]<br /> [[Meganomiidae]]<br /> [[Melittidae]]<br /> [[Stenotritidae]] | synonyms = '''Apiformes''' }} '''Зүгы''' бол [[сэсэг]]эй шүүһээр [[бал]] болбосоруулдаг ниидэдэг [[хорхой шумуул]]ай нэгэ түрэл юм. == Балта зүгын амидаралай зохёон байгуулалта == Хүн түрэлхитэн эртэ сагһаа зүгые (балта зүгы) гэрэй амитан болгожо ашаглаһаар ерээ һэн. Балта зүгы ургамалай тооһон, лаб, кристалл дабһаниие наажа сабуудан үүр барижа үндэгэлэн ураг түрэлөө дагажа олон зуугаар һүрэглэн, хэһэг бүлээр амидардаг. Бүлэ бүхэн эрэгшэн, эмэгшэн, ажалшан гэһэн гурбан янзын зүгыһөө бүридэхэ болоод тус тусдаа ажал үүргын нарин хубааритай байна. [[Файл:Drohnenpuppen 79d.jpg|thumb|left|Хатанза зүгын үтэн]] Нэгэ бүлэдэ гансахан байдаг (гэхыдээ хүгшэн залуу 2 хатан зүгы байхань бии) [[хатан зүгы]] (эхэ зүгы) бусадһаа хэбэлэй арай бүдүүн гонзогор, дали богонихон, хорото булшархайгүй болоод үндэгэлхэ ашагтай хугасаань 2-3 жэл, ниитэдээ 3-5 жэл наһална. Хатан зүгы үүрһөө 3-4 км аласта гаран хэд хэдэн азарганза зүгытэй эбсэлдэнэ. Хоёрдугаар һарын дунда үеһөө эхилэн олон зуун үндэгэ гаргана. Энэ үедэ тэрэниие 18-20 ажалшан зүгы байнга һүнсэрээр тэжээдэг байна. Үндэгэнһөө үтэн, хүүхэлдэйн үе шатые дамжаһаар 16 хоноод залуу эхэ, 21 хоноод ажалшан, 24 хоноод азарганза (эрэ зүгы) гарана. Бэлгын бойжолго дутуу хүгжэлтэй, эрэ зүгытэй эбсэлдэхэ, үрэ түл гаргаха шадабаряа алдаһан байдаг залуу [[ажалшан зүгы]] 8-10 һара амидархадаа һархяаг бариха, үтэн хүүхэлдэй тэжээхын зэргэсээ үүрэй доторхи агаарай шииг дулаан хүйтэниие тогтомол байлгаха, лаб илгаруулха, суглуулха, гаднаһаа абажа ерэһэн балые эбрээжэ үтгэрүүлхэ, бүлеэ хамгаалха зэргэ бүхы ажалые гүйсэдхэнэ. Ажалшан зүгы хорото булшархайтай, хэбэлэй эсэстэ хурса хадхууртай ушар хүн амитанай арһан хүрһэниие нэбтэ хадхаха аюултай. Хадхахадаа хадхуураа алдаха болоод хадхуургүй болмогсоо зүгы үхэдэг байна. Наһа бэе гүйсэһэн ажалшан зүгы балта, тооһото ургамалые хайжа олохо, олоһон сэсэгһээн амтата шүүһэн, тооһон хураан асарха зэргэ ажал хэнэ. Амтата шүүһэн илгаруулха ажалда эд гү, али 18-20 хоногтойдоо дайшалагдана. [[Файл:Drohnenpuppen_81b.jpg|thumb|left|Азарганз зүгын үтэнэй хөгжлиин шат]] Азарган зүгы (эрэ зүгы) бадируун бэе, ниилэмэл томо нюдэн, бүдүүн толгойтой, хадхуур болон хорото булшархайгүй, 2-3 һарын наһатай болоод хатан зүгыдэ нэгэл удаа удамаа үлдэдэг. Намартаа бүлын тэжээл хобордожо эхилхэдэ тэрэниие ажалшан зүгынүүд үүрһээн хөөн зайлуулна. == Балта зүгын ашаг шэм == Зүгы бол бал, лаб, прополис (жэлэй), һүнсэр (молочко), хорон, тооһормог зэргэ хүнэй хоол хүнэһэн, эмшэлгэ һубилгаа, тэрэ үйлэдбэри, [[хүдөө ажахы]], сансарай техникадашье ажа холбогдолтой бүтээгдэхүүн үгэдэг ашагтай хорхой шумуул юм. === Зүгын бал === {{main|Бал}} [[Зүгын бал]] олон жэл шанараа алдадаггүй, хүгсэржэ мууддаггүй гайхалтай арюудхажа шэнжэ шанартай. Балда 18 хубиин уһан, 80 хубиин шэхэрлигэй зүйл байдагһаа гадна сардуул, уураг, A, B, C витамин, янза бүриин хорото микромахабадые усадхагша зэргэ ниитэдээ 100 үлүү түрэлэй бодос агуулагдаһан байдаг байна. Тиимэһээ зүгын балые хүнэһэн тэжээлһээ гадна бэеын байдалые һайжаруулха, тайбшаруулха болохо ханяад, хүүгэдэй аманай гэмтэл, халалга, элдэб шараха зэргэ үбшэн анагаахада ашагладаг. === Ажалшан зүгын лаб === Үүр һархяагаа гаднын нүлөөһөө хамгаалха, бэхэжүүлхэ зорилгоор зүбхэн ажалшан зүгы сагаан шаргал илтаһалиг лаб илгаруулдаг. 80 хубиин [[нүүрһэнтүрэгшэ]], 13 хубиин [[уһантүрэгшэ]], 7 хубиин [[хүшэлтүрэгшэ|хүшэлтүрэгшэһөө]] тогтодог энэ лабые радио[[техникэ]], [[сахилгаан]], [[хими]], [[ниидэхэ онгосо]], [[уһан онгосо]], [[металлурги|түмэрлиг]], [[нэхэмэл үйлэдбэри|нэхэмэл]], мебелиин үйлэдбэридэ сахилгаан тусгаарлагша, уһан бэшэ нэбтэрүүлэгшэ зэргэдэ ашагладаг. Баһа янза бүриин эм болон гоо һайхан үнэртэн тоһон будаг үйлэдбэрилхэдэ хэрэглэнэ. === Ажалшан зүгын тооһормог === Балта зүгы сэсэгэй тооһониие суглуулжа хойто хүлэйнгөө сагсанда хэн үүрэндээ асаржа, балтай холижо пюре болгон хадагалдаг. Энэниие тооһормог гэдэг. Тэрэндэ хүнэй [[шуһан]]ай даралтые багадхажа ходоод гэдэһэнэй ажаллагые хэбэй болгожо хоолондо дуршалтай, ажаллаха хүсэн шадабариие дээшэлүүлхэ үйлэшэлгэтэй бодос бии. === Ажалшан зүгын прополис === Зүгы ургамалһаа тооһон тиимэшье тэрэнэй гадуурха шэл мэтэ гилгар тоһолиг бодосые суглуулжа асараад, үүр һархяагайнгаа нүхэн һүбиие бүглэхэ шэгжэһээ болгон ашагладаг. Угтаа прополис гэдэг бол харгай модонһоо гараха нэгэн зүйл дабирхай, байдал сабуу мэтэ наалдамтхай, үнгэ улбар шарабтар. Зүгын тэрэ хара ногоон, хүрэн, харадуу үнгын наалданги дабархайлиг бодосые [[прополис]] (зүгын сабуу) гэдэг байна. Прополисдо 50-55 %, ургамалай дабархай 8-10 %, эфирэй тоһон 30 оршом хубиин лаб байхаһаа гадна түмэр, зэд, марганец, сайр мэтын микромахабад бии. [[Анагааха ухаан]]да ашаглажа байгаа зарим антибиотикһоо хэд дахин үлүү хүсэтэй эмшэлгын шанартай фитонцид гэдэг бодосой, прополисһоо гарган абаһан ажа. Прополисые баһа загатнуур, юлдэ, хүлдэнгэ, бэртэнг эмшэлхэдэ хэрэглэдэг байна. === Ажалшан зүгын һүнсэр === Залуу зүгын хоолойн булшархай болон зажалуурай хэһэгһээ илгаран гарадаг сайбар шара үнгэтэй үдхэрһэн уураг маягай зүйлые һүнсэр гэдэг. Тэрээр тэжээһэн хатан зүгы 6 жэл хүрэтэр наһалжа, үдэртэ шэгнүүрһээн үлүү (1000 үлүү тооно) үндэгэ гаргадаг байна. Уураг, өөхэн, аминохүшэл, түрэл бүриин аминдэм агуулһан байдаг ушар мүн һүнсэрые эмшэлгэдэ хэрэглэнэ. === Ажалшан зүгын хорон === Зүгы өөрһэдөө болон үүрээ хамгаалхын тулада дайраһан, дүтэлһэн хүн амитаниие хадхажа хородуулна. Тэрэнэй хородо нуклеин, [[шоргоолзон]]ой, [[дабһан]]ай хүшэлһөө гадна, магни, зэд мэтын махабад, бодос агуулагдаһан байдаг. Зүгын хорониие арадай эмнэлгэдэ үргэн хэрэглэжэ байһан болоод оршон үедэ уушханай багтараа, үе мүсэ, бамбай булшархайн үбшэн зэргые эмшэлнэ. === Зүгын ниидэхэ хурдан === Зүгы 24-40 км/саг хурдалан ниидэхэдээ даляа секундэдэ 200—250 удаа дэбдэг. Гэхыдээ ехэ үндэртэ ниидэхэгүй. Амтата шүүһэн, сэсэгэй тоһон суглуулха үедээ 27.5 м/секундын хурдатай ниидэнэ. == Зүгын ажахы == [[Файл:Bienen 35b.jpg|thumb|300px|Бүлэ]] Хэдыгээр XIII зуунай үедэ [[Хара Хорум]]ай табан тансаг эдеэнэй модоной нэгэ аманһаа зүгын бал бүхы [[ундан]] гаража байһан гэхэ домог онтохон Монголой зүгышэдэй дунда байдагшье, мүнөө Сэлэнгэ аймагай Шаамар сомондо тэжээжэ байгаа зүгынүүдынь, 1959 онһоо Шаамарын жэмэс ногооной эрдэм шэнжээлгын туршалгын түбдэ мүнөөнэй Буряадһаа анха 20 бүлэ, Кавказһаа 30 хээлтэй зүгы асаржа нютагшуулһанаар зүгын ажахын эхэ һуури табигдаба. Социализмын үедэ [[Хангай]], [[Гоби]], тала хээрэйн 20 үлүү газар, 2000 үлүү бүлэ зүгытэй болоһон болоод тэрэнһээ жэлдээ 400 үлүү бүлэ зүгы шэнээр гаргажа, 10-18 бал хураан абажа, үрэжүүлжэ байһан байна. Удамшаһан 1000 үлүү бүлэ ажа һэн. Монгол орон балта ургамалаар баялиг—5-7 сая бүлэ зүгы үрэжүүлхэ бэлшээрэй нөөсэтэй, тэрэнһээ зүбхэн ойто хээрэй бүһэдэ 43 обогой 230 үлүү зүйлэй амтата, шүүһэтэ, тооһото ургамал ургадаг байна. == Зүгы эгээн томо түрэлнүүд == Зүйлэй эгээн олон тоотойнь зүгы түрэлнүүд<ref name="discoverlife">[http://www.discoverlife.org/mp/20q?guide=Apoidea_species&flags=HAS: Пчёлы на сайте www.discoverlife.org] {{ref-en}}{{v|23|04|2011}}</ref>. {{Col-begin}} {{Col-break}} * ''[[Lasioglossum]]'' (1750) * ''[[Megachile]]'' (1560) * ''[[Andrena]]'' (1500) * ''[[Hylaeus]]'' (730) * ''[[Nomada]]'' (700) * ''[[Perdita]]'' (630) * ''[[Coelioxys]]'' (480) * ''[[Colletes]]'' (460) * ''[[Anthophora]]'' (420) * ''[[Xylocopa]]'' (400) {{Col-break}} * ''[[Hoplitis]]'' (360) * ''[[Osmia]]'' (350) * ''[[Ceratina]]'' (340) * ''[[Sphecodes]]'' (320) * ''[[Lipotriches]]'' (280) * ''[[Bombus (амитад)|Bombus]] (260) * ''[[Amegilla]]'' (250) * ''[[Eucera]]'' (220) * ''[[Centris]]'' (210) * ''[[Halictus]]'' (200) {{Col-end}} == Ном зохёол == * Радченко В. Г., Песенко Ю. А. ''Биология пчёл (Hymenoptera, Apoidea).'' СПб.: Зоол. ин-т РАН. — [[1994]]. — 350 с. * Гринфельд Э. К., [[1978]]. ''Происхождение и развитие антофилии у насекомых''. — Л.: Изд-во ЛГУ. — 203 с. * {{Книга:Определитель насекомых европейской части СССР. Т. 3. Перепончатокрылые. Ч. 1. 1978|279-518}} * Danforth, B. N., J. Fang, S. Sipes, S.G. Brady & E. Almeida (2004). ''Phylogeny and molecular systematics of bees (Hymenoptera: Apoidea).'' Cornell University, Ithaca, NY [https://web.archive.org/web/20100621012454/http://www2.entomology.cornell.edu/BeePhylogeny/ Филогения пчёл] * Donovan, B. J. 2007: ''Apoidea (Insecta: Hymenoptera).'' Fauna of New Zealand, 57. * Engel, M. S. (2005). ''Family-group names for bees (Hymenoptera: Apoidea).'' American Museum Novitates 3476: 1-33. [http://digitallibrary.amnh.org/dspace/bitstream/2246/2786/1/N3476.pdf pdf] * Michener, C. D. ([[2007]]) ''The bees of the world, second edition.'' Johns Hopkins University Press, Baltimore and London, 953 pp. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == {{commonscat|Bee}} * [http://cache.ucr.edu/~heraty/beepage.html Пчёлы мира] {{ref-en}} * [http://www.bwars.com/ Общество пчёл, ос и муравьёв] {{ref-en}} * [http://gears.tucson.ars.ag.gov Исследовательский пчелиный центр Карла Хайдена] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051101200313/http://gears.tucson.ars.ag.gov/ |date=2005-11-01 }} {{ref-en}} * [http://www.abc.net.au/science/scribblygum/may2003/default.htm Спасение австралийских нежалящих пчёл] {{ref-en}} * [http://www.sankey.ws/firstbee.html Первая весенняя пчела] {{ref-en}} * [http://beegu.ru/ Гуру пчеловода. Статьи о пчеловодстве, пчёлах и мёде] {{ref-ru}} * [http://ohotaroy.my1.ru Тематический сайт «Охотники за роями»] {{ref-ru}} * [https://web.archive.org/web/20090409114154/http://www.insectpix.net/ Общественные пчёлы в британских садах] {{ref-en}} * [http://www.surviveoutdoors.com/reference/beeswasps/index.asp Bee Stings] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716022901/http://www.surviveoutdoors.com/reference/beeswasps/index.asp |date=2011-07-16 }} {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20110404153423/http://antclub.ru/lib/brian-m-v/obshchestvennye-nasekomye Книга «Общественные насекомые» Майкл Брайен] {{ref-ru}} * [http://www.discoverlife.org/20/q?search=Apoidea All Living Things] Определение и фото пчелиных Apoidea. {{ref-en}} * [http://www.earthlife.net/insects/solbees.html Solitary Bees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002024313/http://www.earthlife.net/insects/solbees.html |date=2006-10-02 }} Популярное введение в мир Apoidea. {{ref-en}} * [http://www.bombus.it/pdf/fiori_e_api/fiori_e_api.pdf Пчёлы на цветах Европы pdf]. {{ref-en}} * [http://research.calacademy.org/research/entomology/Entomology_Resources/Hymenoptera/sphecidae/Genera_and_species_PDF/introduction.htm История классификации надсемейства] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618113113/http://research.calacademy.org/research/entomology/Entomology_Resources/Hymenoptera/sphecidae/Genera_and_species_PDF/introduction.htm |date=2009-06-18 }} {{ref-en}} [[Категори:Хоорхой шумуул]] [[Категори:Хүдөө ажахы]] {{1000 үгүүлэл}} cigyolepmsqbmykam1wktz74u0k46s4 Гурил 0 8724 75056 73665 2026-11-07T23:37:18Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75056 wikitext text/x-wiki [[Файл:Flours.jpg|thumb|right|Гурил]] '''Гурил''' ({{mongolUnicode|ᠭᠤᠯᠢᠷ|h}}) гээшэ [[таряан|амуу таряанай]] үрые [[тээрмэ]]эр талхалжа, хүнэһэндэ зорюулан эдеэн бэлэдхэхэ зүйл юм. Гурилыг улаан шуудай, цэлцэгнүүр, хөх тариа, Сагаган, овъеос, арвай, шар будаа, эрдэнэ шиш, цагаан будаа, дагусса зэрэг үр тарианы ургацын ийм сортоор хийж болно. Гурилын ихэнх хэсгийг улаан буудайнаас гаргадаг. Энэ нь талх үйлдвэрлэхэд зайлшгүй шаардлагатай бүрэлдэхүүн хэсэг юм. Krupchatku, дээд, эхний, хоер дахь, ханын цаас: улаан буудайн жигд гурил ангийн хуваагддаг<ref>{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210723201501/https://mlynfastiv.com/muka-pervogo-sorta.php |archivedate=2021-07-23 |title=Нэгдүгээр зэргийн гурил |url=https://mlynfastiv.com/muka-pervogo-sorta.php |accessdate=2021-06-17}}</ref>. == Түүх == Гурил бүтээхийн тулд энгийн тээрмийн чулуунуудын хооронд тоосонд булагдсан улаан буудайн үр эртний археологийн нотолгоо МЭӨ 6000 оноос эхтэй. Тээрмээр гурил нунтаглах нь эртний Ромд анх эхэлсэн бөгөөд 1879 онд Аж үйлдвэрийн хувьсгалын үеэр Лондонд анхны уураар ажилладаг тээрэм гарч иржээ. 1930-аад онд гурилыг заримдаа төмөр, никотиний хүчил, тиамин, рибофламинаар баяжуулж, 1940-өөд оноос хойш шууд тээрэмд олноор үйлдвэрлэх болжээ. 1990-ээд оноос гурилыг фолийн хүчлээр баяжуулсан. === Гурил хэмнэх === Аж үйлдвэрийн хувьсгалын эрин үед хадгалах хугацаатай холбоотойгоор борлуулалт удаан байсны улмаас гурил хадгалах асуудал хурцаар тавигдах болсон. Үр хөврөлд агуулагдах болон нунтагласны үр дүнд гуриланд үлдсэн тосны хүчлүүд нь цаг хугацааны явцад исэлдэж, энэ нь гурилын тохиромжгүй байдалд хүргэсэн. XIX зууны төгсгөлд үр тарианаас тосны хүчлийг гуриланд оруулахгүйн тулд үр хөврөлийг авч, мөн уураар эсвэл хуурай халаалтаар гурилыг дулааны аргаар боловсруулдаг байв. == Физикын шэнжэ шанар == Задгай хэлбэреэр гоймон (макорон) гурилай нягтарал 650 ... 700 кг/м³ юм. Задгай хэлбэреэр талханай гурилай нягтарал 550 ... 710 кг/м³. Боломжото гаралгын үндэрэй тооһожолтын коэффициент<ref name="Корольченко">А.Я. Корольченко. Пожаровзрывоопасность промышленной пыли.</ref>: * 0,5–5,0 м * 0,3–3,0 м * 0,1–2,0 м * 0,03–1,0 м == Хэрэглээний == Гурилыг талх, бин, бялуу, бууз, нарийн боов, чихэр (бялуу, бялуу, жигнэмэг, вафль, цагаан гаатай), гоймон, холимог тэжээл үйлдвэрлэхэд зуурмаг, сүмс бэлтгэхэд ашигладаг. Гурил нь бас breading ашиглаж байна, Жишээ нь, загас, эсвэл cutlets. Энэ нь хатаах, сулруулж, сайн исгэж шаардлагатай агаараар баяжуулах ашиглах өмнө гурил шигших зөвлөж байна. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} [[Категори:Таряа]] fkf44oyehf8m07o2vnxf6b90hu2uka5 Альберта 0 8827 75054 73540 2026-11-07T23:21:29Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75054 wikitext text/x-wiki {{Улас орон |буряад_нэрэ = Альберта |уугуул_нэрэ = Alberta |статус = [[Канада#Засаг захиргаанай хубаари|Канадын можо]] |дуулал = |туг = Flag of Alberta.svg |тугай_бэшэлгэ = Далбаа |һүлдэ = Coat_of_arms_of_Alberta.svg |һүлдын_бэшэлгэ = |газарай_зураг = Alberta,_Canada.svg |хэмжээ = |бэшэлгэ = [[Канада]]дахи Альбертагай байра |уряа = ''Fortis et liber''<br/><small>''"Хүсэтэй ба эрхэ сүлөөтэй"''</small> |ниислэл = [[Эдмонтон]] |хэлэн = [[Англи хэлэн|англи]] |тэргүүнэй_тушаал1 = Лейтенант амбан захирагша |тэргүүн1 = Салма Лахани |тэргүүнэй_тушаал2 = Юрэнхы сайд |тэргүүн2 = Даниэль Смит |газар_нютаг = 661 848 км²<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/phys01-eng.htm|title=Land and freshwater area, by province and territory|publisher=[[Статистическая служба Канады]]|accessdate=2012-09-30|date=2005-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121019171348/http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/phys01-eng.htm|archivedate=2012-10-19}}</ref> |уһанай_хуби = 19 531 км² (3%) |хүн_ама = 3 873 745 (2012)<ref>{{cite web|url=http://www5.statcan.gc.ca/cansim/a26?lang=eng&retrLang=eng&id=0510005&paSer=&pattern=&stByVal=1&p1=1&p2=31&tabMode=dataTable&csid=|title=Estimates of population, Canada, provinces and territories, quarterly (persons)|publisher=[[Статистическая служба Канады]]|accessdate=2012-09-30|date=2012-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130621193049/http://www5.statcan.gc.ca/cansim/a26?id=0510005&pattern=&p2=31&p1=1&tabMode=dataTable&stByVal=1&paSer=&csid=&retrLang=eng&lang=eng|archivedate=2013-06-21}}</ref> |дополнительный_параметр = [[ДНБ]] |содержимое_параметра = 263 537<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/econ15-eng.htm|title=Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory|publisher=[[Статистическая служба Канады]]|accessdate=2012-09-30|date=2011-11-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120919211233/http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/econ15-eng.htm|archivedate=2012-09-19}}</ref> сая C$ (3-дахи) }} '''Альберта''' ({{Lang-en|Alberta}}) — [[Канада|Канадын]] тала нютагай можонуудай нэгэ юм. Альберта 1905 оной юһэдүгээр һарын нэгэндэ можо болоһон. Альберта Канадын баруун хэһэгтэ, баруун талаараа [[Британиин Колумби]], зүүн талаараа [[Саскачеван]], хойто талаараа [[Баруун Хойто нютаг дэбисхэр]], үмэнэ талаараа [[АНУ]]-ай [[Монтана]] можо уластай тус тус хилэ зурыжа оршодог. Альберта АНУ-ай нэгэ можо уластай хилэлдэг Канадын гурбан можын нэгэнь болоно (нүгөө можонууд [[Нью-Брансвик]], [[Юкон]]). Тэрэшэлэн Альберта Канадын далайда гаралгагүй хоёр можонуудай нэгэ юм (нүгөөдэхинь Саскачеван). Альбертагай ниислэл тус можын түбһөө үмэнэхи талада оршохо [[Эдмонтон]] хото юм. Ниислэлһээ урда зүгтэ 300 км оршом зайтай Альберта можын эгээн томо хото, гол түгээлтэ, тээбэриин түб, тэрэшэлэн Канадын бизнесэй гол түбүүдэй нэгэ [[Калгари]] хото байдаг. Эдмонтон Канадын [[газарай тоһон]] агуулһан элһэн болон хойто зүгэй бусад нөөсэ баялигай һалбаринуудай хангамжа, үйлэшэлгын гол түб юм. Хүн зоной һүүлшын тоосоогоор эдэ хоёр метрополитан бүһэдэ ниитэ хүн зоной тоо 1 саяһаа дэгүүр.<ref>[http://www40.statcan.ca/cgi-bin/getcans/sorth.cgi?lan=eng&dtype=fina&filename=demo05a.htm&sortact=2&sortf=6 Statistics Canada—CMA population estimates]</ref> 2006 оной арбанхоёрдугаар һарын 14-һөө тус можын Юрэнхы сайдай албаниие [[Альбертагай Дэбжэлтэтэ Консерватив Холбоо]]ной [[Эд Стелмач]] хашажа байна. Альберта можые анха [[Хатан хаан Виктори]] болон тэрэнэй нүхэр [[Саксен-Кобург-Готынхи Альберт|Хун тайжа Альбертын]] дундаһаа гараһан охин Луиза Каролина Альберта принцессын (1848—1939) нэрээр нэрлэбэ. Луиза гүнжэ 1878—1883 ондо Канадын Амбан захирагша Лорной маркизай эхэнэр байһан. Тэрэшэлэн [[Луиза нуур]], [[Каролина тосхон]], [[Альберта уула]] зэргэ газарые Луиза гүнжые хүндэдхэн нэрлэһэн бэлэй. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Холбооһон == * [http://www.gov.ab.ca/ Government of Alberta website] * [http://www.travelalberta.com/ Travel Alberta] * [https://web.archive.org/web/20190109112227/http://albertasource.ca/ Alberta Encyclopedia] * [http://www.albertaglobal.com Alberta Government Workforce Solutions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111208040132/http://www.albertaglobal.com/ |date=2011-12-08 }} * [http://www.albertafirst.com/ Alberta First]—Alberta Community Profiles, statistics, facts * [http://www.albertastars.com/ Alberta Stars]—Alberta Community Website, News and Galleries from across the Province * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-378/politics_economy/alberta_oil/ CBC Digital Archives—Striking Oil in Alberta] * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-1472/politics_economy/alberta_elections/ CBC Digital Archives—Electing Dynasties: Alberta Campaigns 1935 to 2001] * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-69-1737/life_society/alberta_100/ CBC Digital Archives—Alberta @ 100] [[Категори:Альберта| ]] [[Категори:Канада]] {{Канадын засаг захиргаанай хубаари}} h1ckz2onclh3jbj8p9xytlugcouom2b Юкон 0 8836 75073 74125 2026-11-08T00:44:34Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75073 wikitext text/x-wiki {{Улас орон |буряад_нэрэ = Юкон |уугуул_нэрэ = Yukon |статус = [[Канада#Засаг захиргаанай хубаари|Канадын можо]] |дуулал = |туг = Flag of Yukon.svg |тугай_бэшэлгэ = Далбаа |һүлдэ = Coat_of_arms_of_Yukon.svg |һүлдын_бэшэлгэ = Һүлдэ |газарай_зураг = Yukon,_Canada.svg |хэмжээ = |бэшэлгэ = [[Канада]]дахи Юконой байра |уряа = |ниислэл = [[Уайтхорс]] |хэлэн = [[Англи хэлэн|англи]] |тэргүүнэй_тушаал1 = Лейтенант амбан захирагша |тэргүүн1 = Даг Филлипс |тэргүүнэй_тушаал2 = Юрэнхы сайд |тэргүүн2 = Мајк Пембертон |газар_нютаг = 482 443 км²<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/phys01-eng.htm|title=Land and freshwater area, by province and territory|publisher=[[Статистическая служба Канады]]|accessdate=2012-09-30|date=2005-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121019171348/http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/phys01-eng.htm|archivedate=2012-10-19}}</ref> |уһанай_хуби = 8052 км² (1,7%) |хүн_ама = 36 101 (2012)<ref>{{cite web|url=http://www5.statcan.gc.ca/cansim/a26?lang=eng&retrLang=eng&id=0510005&paSer=&pattern=&stByVal=1&p1=1&p2=31&tabMode=dataTable&csid=|title=Estimates of population, Canada, provinces and territories, quarterly (persons)|publisher=[[Статистическая служба Канады]]|accessdate=2012-09-30|date=2012-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130621193049/http://www5.statcan.gc.ca/cansim/a26?id=0510005&pattern=&p2=31&p1=1&tabMode=dataTable&stByVal=1&paSer=&csid=&retrLang=eng&lang=eng|archivedate=2013-06-21}}</ref> |дополнительный_параметр = [[ДНБ]] |содержимое_параметра = 2330<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/econ15-eng.htm|title=Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory|publisher=[[Статистическая служба Канады]]|accessdate=2012-09-30|date=2011-11-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120919211233/http://www.statcan.gc.ca/tables-tableaux/sum-som/l01/cst01/econ15-eng.htm|archivedate=2012-09-19}}</ref> сая C$ (12-дохи) }} '''Юкон''' ({{lang-en|Yukon}}) — [[Канада|Канадын]] гурбан нютаг дэбисхэрэй эгээн баруун талынхи юм. Тус нютаг дэбисхэрые [[Юкон гол]]ой нэрээр нэрлэһэн болон Юкон гэһэн үгэ [[Гвичин хэлэн|гвичин хэлээр]] «ехэ гол» удхатай юм. Юкон нютаг дэбисхэр гэһэн нэрэ хэрэглэгдэжэ болохо болобошье иигэжэ нэрлэхые тус нютаг дэбисхэрэй ажаһуугшад эсэргүүсэдэг. Холбооной засагай газарай эгээн һүүлдэ 2003 ондо шэнэшэлжэ найруулһан ''Юконой Актаар'' Юкон нютаг дэбисхэр буса харин Юкон гэһэн нэрые хэрэглээндэ хэбшүүлхээр батламжалаа.<ref>[http://www.canlii.org/ca/sta/y-2.01/ CanLII — Federal — S.C. 2002, c. 7]</ref> [[Клуэйнэй Үндэһэнэй парк болон нөөсэ газар]]та байха [[Логан уула]] 5 959 метр үндэр байдаг Канадада эгээн үндэр, [[Хойто Америкэ]]дэ [[Мак-Кинли уул]]ын дараа хоёрто ородог үндэр уула юм. == Зүүлтэ == {{зүүлтэ}} == Ном зохёол == * Ken S. Coates and William R. Morrison (1988). ''Land of the Midnight Sun: A History of the Yukon''. Hurtig Publishers, Edmonton. ISBN 0-88830-331-9 == Холбооһон == * [http://www.gov.yk.ca/ Yukon Government] * [http://www.solon.org/Constitutions/Canada/English/yta_1898.html The 1898 Yukon Act] * [http://laws.justice.gc.ca/en/Y-2.01/ The 2002 Yukon Act] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111010043815/http://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/Y-2.01/ |date=2011-10-10 }} * [http://www.yukoninfo.com/ Yukon Attraction & Service Guides] * [https://web.archive.org/web/20081017121322/http://www.yukonterritorycanada.ca/ General Information Site] * [http://www.airforcelodge.com/ Historic Air Force Building] * [http://www.yukonromance.com/en/ Yukon Romance: Virtual Exhibit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080403032527/http://www.yukonromance.com/en/ |date=2008-04-03 }} * [http://www.writeyukon.com/story_ideas/tales.asp?i=*D2*C4&a=*99*94T*7D*29 Tall Tales and True Stories of the Yukon] * [http://www.immigrationyukon.com/ Immigration Yukon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525220722/http://immigrationyukon.com/ |date=2017-05-25 }} * [http://www.meetingsyukon.com/ Yukon Convention Bureau] * [http://content.lib.washington.edu/ University of Washington Libraries: Digital Collections]: ** [http://content.lib.washington.edu/meedweb/index.html William E. Meed Photographs] Photographs (ca. 1898-1907) of scenes in the Yukon Territory, Canada, and portions of Alaska and British Columbia during the Klondike gold rush. ** [http://content.lib.washington.edu/sarvantweb/index.html Henry M. Sarvant Photographs] 212 photographs by Henry Mason Sarvant depicting his climbing expeditions to Mt. Rainier and scenes of the vicinity from 1892-1912. Also included are images of his trip to the Klondike gold fields in 1897 documenting his journey over the Chilkoot Pass and subsequent mining activities in the vicinity of Dawson, Yukon Territory. * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-2365/politics_economy/yukon_elections/ CBC Digital Archives - Territorial Battles: Yukon Elections, 1978-2002] * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-295/politics_economy/pipeline/ CBC Digital Archives - The Berger Pipeline Inquiry] * [http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0008773 An article on the Yukon Territory from ''The Canadian Encyclopedia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004164816/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0008773 |date=2008-10-04 }} {{Канадын засаг захиргаанай хубаари}} [[Категори:Юкон| ]] [[Категори:Канада]] tctbpn444ncq12sbl6pguliig6vemae Курск 0 9092 75047 47979 2026-11-07T17:46:38Z Summershell67 17987 /* */ 75047 wikitext text/x-wiki {{Нютаг |албан_нэрэ = Курск хото |type = хотын тойрог |анхаарах_нэр = {{lang-ru|город Курск}} |image_flag = Flag of Kursk.svg |flag_size = |image_seal = Coat of Arms of Kursk.png |seal_size = 70px |image_skyline = ZnamSobor 001.jpg |image_map = |map_caption = |latd= |latm= |lats= |latNS=N |longd= |longm= |longs= |longEW=E |улас_эсбэл = Улас орон |али_улас_эсбэл = {{flagicon|RUS}} [[Оросой холбоото улас|ОХУ]] |нэгэдүгээр_зэрэгэй_нэгэжэ = Можо нютаг |нэгэдүгээр_зэрэгэй_нютаг = [[Курскын можо]] |хоёрдугаар_зэрэгэй_нэгэжэ = Хотын тойрог |хоёрдугаар_зэрэгэй_нютаг = '''Курск''' |гурбадугаар_зэрэгэй_нэгэжэ = 3 хороо |гурбадугаар_зэрэгэй_нютаг = Гурбан хороотой |нютагай_түбые_юу_гэхэ = |нютагай_түб = |газар_нютаг = 190,75 км² |газарай_байса = д.н.д. 250 м |хүн_ама = 2015 ондо {{increase}} 435 117 хүн |хүн_ама_үмэнэхэ = |хүн_ама_тоол = |хүн_ама_тоос = |хүн_ама_бүүгэнэрэл = |нягтрал = 2281,09 хүн/км² |арад_түмэн = |сугаараа = Курскынхид |даргые_юу_гэхэ = Дарга |даргын_нэрэ = Ольга Михайловна Германова |түүхэн_он = 1032 он |түүхын_үйлэ = байгуулагдаһан |түүхын_он1 = |түүхын_үйлэ1 = |түүхын_он2 = |түүхын_үйлэ2 = |байгуулагша = |сагай_бүһэ = |utc_offset = +3 |телефоной_код = +7 4712 |шууданай_индекс = |автомашин_дугаар = |website = [http://kurskadmin.ru/ kurskadmin.ru] (ородоор) |тэмдэглэл = }} '''Курск''' ({{lang-ru|Курск}}), [[Сейм мүрэн]]дэ байрладаг [[Оросой холбоото улас]]ай хото, [[Курскын можо|Курскын можын]] засаг захиргаанай түб. 435 мянган (2015) ажаһуугшадтай. Машина бүтээлгэ ("Счетмаш", аккумуляторой, электроаппарадай г.м. үйлэдбэри), химиин (химиин утаһан, резинотехникын үйлэдбэри г.м.), хими-эм зүйн, хүнгэн, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри. 4 дээдэ һургуули (энэ тоодо [[Курскын гүрэнэй ехэ һургуули]]), 2 театрнууд. Нютаг ороноо шэнжэлгын ба Курск байлдаанай сэрэгэй түүхын музей (1943); уран зурагай галерей. 1032 онһоо хойшо [[Киевэй Русь|Киевэй Русиин]] бэхилэлтээр мэдэгдэһэн, XIV зуун жэлдэ Литвагай эзэмдэһэн, 1508 онһоо хойшо Орос гүрэнэй нэгэ хэһэг. XVI—XIX зуун жэлэй уран барилгын дурасхалнууд: Ромодановский изагууртадай байшан, Троицын церковь сүмэ. == Зурагууд == <gallery widths="200px" heights="150px"> Kursk.Old.2.jpg|1779—1781 ондо баригдаһан Флоровой церковь сүмэ Kursk Train Station Main.jpg|Курскын түмэр замай үртөө Kursk-8.jpg|Орос түб банкын байра </gallery> [[Категори:Курскын можо]] [[Категори:Оросой холбоото уласай хотонууд]] odtn0xkl26w46vglto9dbj0j6zsu1hx Ноам Чомски 0 9517 75065 74588 2026-11-08T00:10:16Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75065 wikitext text/x-wiki {{Алдартай хүн | нэрэ = Ноам Чомски | уугуул_нэрэ = Noam Chomsky | зураг = Noam Chomsky, 2004.jpg | image_caption = 2004 оной зураг | түрэһэн_нэрэ = | түрэһэн_үдэр = | түрэһэн_газар = [[Филадельфи]], [[Пенсильвани]], [[Америкын Нэгэдэһэн Улас|АНУ]] | наһа_бараһан_үдэр = | наһа_бараһан_газар = | ажал_үйлэ = [[хэлэ шэнжэлгэ|хэлэ шэнжэлэгшэ]] | иргэн = {{flagcountry|United States}} | ажал_хэһэн_саг = | һургалта = | хэб_маяг = | шагнал = | гар = [[File:Noam Chomsky signature.svg|100px]] }} '''Аврам Ноам Чомски''' (ходо ''Хомский'' гэжэ [[ород хэлэн|ородшолно]], {{Lang-en|Avram Noam Chomsky}} [<span><span class="IPA">ˈnoʊm ˈtʃɒmski</span></span>]; 1928 оной 12 һарын 7, [[Филадельфи]], [[Пенсильвани]], [[Америкын Нэгэдэһэн Улас|АНУ]]) — [[Америкын Нэгэдэһэн Улас|америкын]] хэлэ шэнжэлэгшэ, гүрэнэй түрын зохёолшо, философ ба онолшо. Массачусетсын технологиин ехэ һургуулиин хүндытэ профессор, ''Чомскиин иерархи ''гэһэн формальна хэлэнүүдэй ангилалай зохёогшо. [[Түрүүлдэг грамматика|Түрүүлдэг грамматиканууд]] тухай тэрэнэй зохёолнуудынь [[бихевиоризм|бихевиоризмын]] уналтада болон танин мэдэхын (когнитивна) эрдэм ухаануудай хүгжэлдэ ехэ нэмэри оруулба. Хэлэ шэнжэлгын ажалнуудһаань гадна, Чомски үндэһэн [[Зүүнтэд|зүүнтэн]] уласай түрын үзэлээрээ ба [[АНУ]]-ай [[гадаада бодолго|гадаада бодолгодо]] эсэргүү шүүмжэлэлээрээ үргэн мэдэгдэһэн байна. Чомски өөрөө либертариан социалистаар ба анархо-синдикализмын түлөөлэгшээр гэнэ. Нэгэтэ «Нью-Йорк таймс Бук Ревью» тэрэнэй тухай иигэжэ бэшэһэн байна: «Эршэм хүсэн, хизаар, шэнэлиг шанар ба үзэлэйнь нүлөөе шүүбэл, Ноам Хомский мүнөө сагта амидардаг эгээн шухала сэхээтэд дунда бэзэ». «Arts and Humanities Citation Index»-ын мэдээнээр, 1980 ба 1992 оной хоорондо Чомски амидардаг эрдэмтэдэй дунда эгээн дурдагдаһан ба бүхы сагай эрдэмтэдэй дунда нэгэдэхи дурдагдаһан эхэ һорболжо жагсаһан юм байна.<ref>[http://web.mit.edu/newsoffice/1992/citation-0415.html Chomsky Is Citation Champ]</ref><ref>[http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/chomsky_noam.html Noam Chomsky Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528222251/http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/chomsky_noam.html |date=2010-05-28 }} (недоступная ссылка&nbsp;с 13-05-2013 (1146&nbsp;дней)&nbsp;— [//web.archive.org/web/*/http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/chomsky_noam.html ''история''])</ref> == Шагналнууд == * Америкын психологиин ассоциациин шагнаһан Distinguished Scientific Contribution Award * Мессенджерэй лекцинүүд (1976) * [[Киото|Киотогой]] шагнал (1988) * Гельмгольцын медаль (1996) * Бенджамин Франклинай медаль (1999) * Dorothy Eldridge Peacemaker шагнал * Carl-von-Ossietzky-Preis für Zeitgeschichte und Politik (2004) * Thomas Merton Award (2010) * Erich-Fromm-Preis (2010) * Сиднейн энхэ тайбанай шагнал (2011) болон ондоо шагналда хүртэбэ.<ref><span class="citation">[http://www.chomsky.info/bios/2002----.htm Noam Chomsky, MIT Linguistics Program].&#x20; </span></ref> «Distinguished Contributions to Honesty and Clarity in Public Language» гэһэн ажалайнгаа ашаар хоёр дахин Үндэһэтэнэй англи хэлэнэй багшанарай зүблэлэй үгэдэг Orwell Award гэһэн шагналда хүртэбэ (1987 ба 1989 ондо).<ref><span class="citation">[http://www.ncte.org/library/NCTEFiles/Involved/Volunteer/Appointed%20Groups/Past_Recipients_Orwell_Award.pdf Past Recipients of the NCTE Orwell Award] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326134658/http://www.ncte.org/library/NCTEFiles/Involved/Volunteer/Appointed%20Groups/Past_Recipients_Orwell_Award.pdf |date=2009-03-26 }}&#x20;(PDF).&#x20;<small>Проверено 16 августа 2011.</small>&#x20;<small>.</small></span><span class="citation"></span></ref> * Сент-Эндрюс ехэ һургуулиин Хүндэтэ доктор (DLitt) (2012) == Зохёолнууд == [http://web.mit.edu/linguistics/people/faculty/chomsky/publications.html Хэлэ шэнжэлгын шэглэлээр бэшэһэн бүрин жагсаалта] (MIT-иин сахим газар). * «Мүнөө үеын ивридэй морфологи» (''Morphophonemics of Modern Hebrew'') (1951) * «Синтаксисэй бүтэсэнүүд» (''Syntactic Structures'') (1957) * «[http://www.gumer.info/bibliotek_Buks/Linguist/homsk/index.php Синтаксис онолой үзэл түлэб]» (''Aspects of the Theory of Syntax'') (1965) * «Декартын хэлэ шэнжэлгэ» (1966) * «Америкын хүсэн ба шэнэ амбан түшэмэд» (''American Power and the New Mandarins'') (1969) * «Сүлөөгэй ба эрдэмэй асуудал» (1971) * «Дүримүүд ба түлөөлэлгэ» (1980) * «Эрдэм ба хэлэн» (1986) * «Хэлэн ба гүрэн түрэ» (1988) * «Заатагүй иллюзинүүд: арадшалһан ниигэмдэ һанаа бодолые хиналта» (''Necessary Illusions: Thought Control in a Democratic Society'') (1989) * «Тогтоохо арадшалал» (''Deterring Democracy'') (1992) * «Хэлэн ба һанаа бодол» (1994) * «Минималис программа» (''The Minimalist Program'') (1995) * «Ангиин дайн:Дэвидом Барзамятай интервью» (''Class Warfare: Inteгviews with David Baгsamian'') (1996) * «Шэнэ сэрэгэй гуманизм: Косовоһоо хэшээлнүүд» (''The New Military Humanism: Lessons from Kosovo'') (1999) * «Хүн зонһоо абтаһан олзо. Неолиберализм ба дэлхэйн журам» (''Profit over People: Neoliberalism and Global Order'') (1999) * «Ноёрхол гү, али амиды үлэхын түлөөхи тэмсэл: АНУ-гай дэлхэйн ноёрхолдо эрмэлзэлгэ» (''Hegemony or Survival: America's Quest for Global Dominance'') (2003) * {{Книга|автор=Ноам Хомский|заглавие=Создавая будущее: Оккупации, вторжения, имперское мышление и стабильность|оригинал=Making The Future. Occupations, Interventions, Empire and Resistance|издательство=[[Альпина нон-фикшн]]|год=2015|место=М.|серия=|страниц=316|isbn=978-5-91671-361-9|ref=}} == Примечания == {{Зүүлтэ|2}} == Ном зохёол == * ''Гросс М., Лантен А.'' Теория формальных грамматик/ Пер. с фр. — М.: Мир, 1971. — 296 с. * ''Литвинов В. П.'' Мышление Ноама Хомского: Курс лекций / Международная академия бизнеса и банковского дела. — Тольятти, 1999. * ''Гурьянова Н. В.'' Понятие языка, знания языка и овладения этим знанием в концепции языка и мышления Н. Хомского // Учён. зап. Ульянов. гос. ун-та. — (Серия: Образование). — Ульяновск, 1999. — Вып. 2. — С. 182—191. * ''Капишин А. Е.'' «Генеративная лингвистика» Н. Хомского // Иностранный язык в школе. — 2002. — № 2. — С. 81—86. * ''Гурьянова Н. В.'' Современная лингвистическая концепция Н. Хомского : Автореф. дис. … канд. филол. наук: 10.02.19 / [Московский гос. лингвистический ун-т]. — М<span>.</span>, 1998. == Холбооһон == * [http://www.zcommunications.org/zspace/noamchomsky Официальный блог Хомского] * [http://www.adme.ru/psihologiya/10-sposobov-manipulirovaniya-lyudmi-s-pomoschyu-smi-406155/ 10 способов манипулирования людьми с помощью СМИ — разработка Н.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023223649/http://www.adme.ru/psihologiya/10-sposobov-manipulirovaniya-lyudmi-s-pomoschyu-smi-406155/ |date=2012-10-23 }} [http://www.adme.ru/psihologiya/10-sposobov-manipulirovaniya-lyudmi-s-pomoschyu-smi-406155/ Хомского] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121023223649/http://www.adme.ru/psihologiya/10-sposobov-manipulirovaniya-lyudmi-s-pomoschyu-smi-406155/ |date=2012-10-23 }} * [http://www.kommersant.ru/doc.aspx?DocsID=632334 Комплекс Хомского] * [http://www.scepsis.ru/authors/id_23.html Ноам Хомский в библиотеке сайта журнала «Скепсис»] * ''Тарасов А. Н.'' [http://www.scepsis.ru/library/print/id_555.html «Хомскианская революция» в России] // Скепсис, 23 сентября 2003 — 15 февраля 2004 ([http://www.politjournal.ru/index.php?action=Articles&dirid=40&tek=778&issue=2 В сокращенном виде] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613042222/http://www.politjournal.ru/index.php?action=Articles&dirid=40&tek=778&issue=2 |date=2013-06-13 }} опубликован в «Политическом журнале», 2004, № 9) * Jeffrey Blankfort о Хомском. [http://www.voltairenet.org/article143519.html part#1] [http://www.voltairenet.org/article143635.html part#2] [http://www.voltairenet.org/article143703.html part#3] * [http://ec-dejavu.ru/s/Secular_Priesthood.html Ноам Хомский.] [http://ec-dejavu.ru/s/Secular_Priesthood.html Секулярное священство и опасности, которые таит демократия] * [https://web.archive.org/web/20191018174718/http://left.ru/2005/3/ioffe120.phtml Преодоление Хомского] left.ru * [http://censura.ru/articles/chomskyandmind.htm Дискуссия в МГУ: Помогает ли Хомский понять сознание?] * [https://web.archive.org/web/20191018174717/http://left.ru/2005/3/govans120.phtml Галерея мерзавцев Хомского] left.ru * [http://www.archipelag.ru/geoeconomics/global/fight/ Ноам Хомский и его борьба против нового мирового порядка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100904024411/http://www.archipelag.ru/geoeconomics/global/fight/ |date=2010-09-04 }} * [http://www.sorokinfond.ru/index.php?id=832 Константин Гусов: Неолиберализм как нелиберализм или Ноам Хомский — лингвист-политолог] * [http://krotov.info/libr_min/13_m/it/renina.htm Ольга Митренина.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160811035426/http://krotov.info/libr_min/13_m/it/renina.htm |date=2016-08-11 }} [http://krotov.info/libr_min/13_m/it/renina.htm Бесцветные зелёные идеи живут и побеждают] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160811035426/http://krotov.info/libr_min/13_m/it/renina.htm |date=2016-08-11 }} * [http://polismi.ru/politika/sled-anakondy/183-gegemoniya-i-ejo-alternativy.html Гегемония и её Альтернативы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160815051559/http://polismi.ru/politika/sled-anakondy/183-gegemoniya-i-ejo-alternativy.html |date=2016-08-15 }} [[Категори:АНУ-ай эрдэмтэд]] {{1000 үгүүлэл}} th1joy4x58oobqkbu6c2aaxbysp8z06 COVID-19-дэ эсэргүү вакцинын зүбшөөрэлэй жагсаалта 0 12578 75049 75027 2026-11-07T23:17:38Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75049 wikitext text/x-wiki National [[regulation of therapeutic goods|regulatory authorities]] have granted emergency use authorizations for thirty-four [[COVID-19 vaccine]]s. Nine vaccines have been approved for emergency or full use by at least one [[List of stringent regulatory authorities|stringent regulatory authority]] recognized by the [[World Health Organization]] (WHO): [[Pfizer–BioNTech COVID-19 vaccine|Pfizer–BioNTech]], [[Oxford–AstraZeneca COVID-19 vaccine|Oxford–AstraZeneca]], [[Sinopharm BIBP COVID-19 vaccine|Sinopharm BIBP]], [[Moderna COVID-19 vaccine|Moderna]], [[Janssen COVID-19 vaccine|Janssen]], [[CoronaVac]], [[Covaxin]], [[Novavax COVID-19 vaccine|Novavax]] and [[Convidecia]]. Five others are under assessment by the WHO: [[Sputnik V COVID-19 vaccine|Sputnik V]], [[Sinopharm WIBP COVID-19 vaccine|Sinopharm WIBP]], [[Sanofi–GSK COVID-19 vaccine|Sanofi–GSK]] and [[SCB-2019]].<ref name="WHO status">{{#invoke:Cite web||title=Status of COVID-19 Vaccines within WHO EUL/PQ evaluation process|url=https://extranet.who.int/pqweb/key-resources/documents/status-covid-19-vaccines-within-who-eulpq-evaluation-process|publisher=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> Specific versions of six vaccines have been authorized by the [[European Medicines Agency]] (EMA): [[Pfizer–BioNTech COVID-19 vaccine|Pfizer–BioNTech]], [[Janssen COVID-19 vaccine|Janssen]], [[Novavax COVID-19 vaccine|Novavax]], [[Moderna COVID-19 vaccine|Moderna]], [[Oxford–AstraZeneca COVID-19 vaccine|Oxford–AstraZeneca]], and [[Valneva COVID-19 vaccine|Valneva]].<ref>{{cite web |title=COVID-19 vaccines: authorised |url=https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory/overview/public-health-threats/coronavirus-disease-covid-19/treatments-vaccines/vaccines-covid-19/covid-19-vaccines-authorised |website=[[European Medicines Agency]] (EMA)}}</ref> Specific versions of another three vaccines are under evaluation by the EMA: [[Sputnik V COVID-19 vaccine|Sputnik V]], [[CoronaVac]], and [[Sanofi–GSK COVID-19 vaccine|Sanofi–GSK]].<ref name="ema.europa.eu">{{cite web |title=COVID-19 vaccines: under evaluation |url=https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory/overview/public-health-threats/coronavirus-disease-covid-19/treatments-vaccines/vaccines-covid-19/covid-19-vaccines-under-evaluation |website=[[European Medicines Agency]] (EMA)}}</ref> Note that in some countries, vaccines may be authorized solely for travel purposes. They may not be approved for the general population. For example, the [[CoronaVac]], [[Covishield]], [[Sinopharm BIBP COVID-19 vaccine|BBIBP-CorV]] and [[Covaxin]] vaccines are not part of Australia's [[COVID-19 vaccination in Australia|national vacciation program]], however, they are recognised for the purpose of travel to Australia.<ref>{{cite web |title=International COVID-19 vaccines recognised by Australia |url=https://www.tga.gov.au/international-covid-19-vaccines-recognised-australia |website=Therapeutic Goods Administration |publisher=Australian Government Department of Health |access-date=12 January 2022 |accessdate=25 December 2021 |archivedate=7 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220207080016/https://www.tga.gov.au/international-covid-19-vaccines-recognised-australia }}</ref><ref>{{cite web |title=COVID-19 and the border - Vaccinated travellers |url=https://covid19.homeaffairs.gov.au/vaccinated-travellers#toc-0 |website=Department of Home Affairs |publisher=Australian Government Department of Home Affairs |access-date=12 January 2022 |accessdate=6 July 2022 |archivedate=14 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220314092238/https://covid19.homeaffairs.gov.au/vaccinated-travellers#toc-0 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.smartraveller.gov.au/COVID-19/COVID-19-vaccinations#TGA-approved |website=Smartraveller |publisher=Australian Government Department of Foreign Affairs and Trade |access-date=12 January 2022|title=COVID-19 vaccinations }}</ref> {{Horizontal TOC}} == Overview maps == {| class=center | <gallery mode="nolines" widths="400" heights="300"> File:COVID-19 RNA and DNA vaccines authorization map.svg|<div style="text-align:left">[[RNA vaccine]]s and [[DNA vaccine]]s{{Legend|#800080|[[Pfizer–BioNTech COVID-19 vaccine|Pfizer–BioNTech]]}}{{Legend|#008800|[[Moderna COVID-19 vaccine|Moderna]]}}{{Legend|#008CFF|[[ZyCoV-D]]}}</div> File:COVID-19 adenovirus vaccines authorization map.svg|<div style="text-align:left">[[Viral vector vaccine|Adenovirus vector vaccines]]{{Legend|#000088|[[Oxford–AstraZeneca COVID-19 vaccine|Oxford–AstraZeneca]]}}{{Legend|#008800|[[Janssen COVID-19 vaccine|Janssen]]}}{{Legend|#880000|[[Sputnik V COVID-19 vaccine|Sputnik V]]}}{{Legend|#FF008C|[[Sputnik Light]]}}{{Legend|#888800|[[Convidecia]]}}</div> </gallery> <gallery mode="nolines" widths="400" heights="300"> File:COVID-19 inactivated vaccines authorization map.svg|<div style="text-align:left">[[Inactivated vaccine|Inactivated virus vaccines]]{{Legend|#008888|[[Sinopharm BIBP COVID-19 vaccine|Sinopharm BIBP]]}}{{Legend|#888800|[[CoronaVac]]}}{{Legend|#FF008C|[[Valneva COVID-19 vaccine|Valneva]]}}{{Legend|#800080|[[Covaxin]]}}{{Legend|#FF8C00|[[Sinopharm WIBP COVID-19 vaccine|Sinopharm WIBP]]}}{{Legend|#666666|Others}}</div> File:COVID-19 subunit and VLP vaccines authorization map.svg|<div style="text-align:left">[[Subunit vaccine]]s{{Legend|#FF8C00|[[Novavax COVID-19 vaccine|Novavax]]}}{{Legend|#008CFF|[[Abdala (vaccine)|Abdala]]}}{{Legend|#008888|[[EpiVacCorona]]}}{{Legend|#8C00FF|[[ZF2001|Zifivax]]}}{{Legend|#8CFF00|[[Soberana 02]]}}{{Legend|#666666|Others}}</div> </gallery> |} == Oxford–AstraZeneca == <section begin="oxfordauthmap"/> {{infobox | image = {{Graph:Map|scale=65|defaultValue=gainsboro |AD=dodgerblue|AE=dodgerblue|AF=dodgerblue|AG=dodgerblue|AI=dodgerblue|AL=dodgerblue|AM=dodgerblue|AO=dodgerblue|AR=dodgerblue|AT=dodgerblue|AU=blueviolet|AW=dodgerblue|AZ=dodgerblue |BA=limegreen|BB=dodgerblue|BD=dodgerblue|BE=dodgerblue|BF=dodgerblue|BG=dodgerblue|BH=dodgerblue|BJ=dodgerblue|BM=dodgerblue|BN=limegreen|BO=dodgerblue|BQ=dodgerblue|BR=blueviolet|BS=dodgerblue|BT=dodgerblue|BW=dodgerblue|BZ=dodgerblue |CA=blueviolet|CD=dodgerblue|CF=dodgerblue|CG=dodgerblue|CH=turquoise|CI=dodgerblue|CK=dodgerblue|CL=dodgerblue|CM=dodgerblue|CO=dodgerblue|CR=dodgerblue|CV=dodgerblue|CW=dodgerblue|CY=dodgerblue|CZ=dodgerblue |DE=dodgerblue|DJ=dodgerblue|DK=dodgerblue|DM=dodgerblue|DO=dodgerblue|DZ=dodgerblue |EC=dodgerblue|EE=dodgerblue|EG=dodgerblue|ES=dodgerblue|ET=dodgerblue |FI=darkred|FJ=dodgerblue|FK=dodgerblue|FM=dodgerblue|FR=dodgerblue |GB=dodgerblue|GD=dodgerblue|GE=dodgerblue|GG=dodgerblue|GH=dodgerblue|GL=dodgerblue|GM=dodgerblue|GN=dodgerblue|GP=dodgerblue|GR=dodgerblue|GT=dodgerblue|GW=dodgerblue|GY=dodgerblue |HK=turquoise|HN=dodgerblue|HR=dodgerblue|HT=dodgerblue|HU=dodgerblue |ID=dodgerblue|IE=dodgerblue|IM=dodgerblue|IN=blueviolet|IQ=dodgerblue|IR=dodgerblue|IS=dodgerblue|IT=dodgerblue |JE=dodgerblue|JP=dodgerblue|JM=dodgerblue|JO=dodgerblue |KE=dodgerblue|KG=dodgerblue|KH=dodgerblue|KI=dodgerblue|KM=dodgerblue|KN=dodgerblue|KP=limegreen|KR=dodgerblue|KW=dodgerblue|KY=dodgerblue |LA=dodgerblue|LB=dodgerblue|LC=dodgerblue|LI=dodgerblue|LK=dodgerblue|LR=dodgerblue|LS=dodgerblue|LT=dodgerblue|LU=dodgerblue|LV=dodgerblue|LY=dodgerblue |MA=dodgerblue|MC=limegreen|MD=dodgerblue|ME=dodgerblue|MG=dodgerblue|MH=limegreen|MK=dodgerblue|ML=dodgerblue|MM=dodgerblue|MN=dodgerblue|MR=dodgerblue|MS=dodgerblue|MT=dodgerblue|MU=dodgerblue|MV=dodgerblue|MW=dodgerblue|MX=dodgerblue|MY=dodgerblue|MZ=dodgerblue |NA=dodgerblue|NE=dodgerblue|NG=dodgerblue|NI=dodgerblue|NL=dodgerblue|NO=darkred|NP=dodgerblue|NR=limegreen|NZ=dodgerblue |OM=dodgerblue |PA=dodgerblue|PE=dodgerblue|PF=dodgerblue|PG=dodgerblue|PH=dodgerblue|PK=dodgerblue|PL=dodgerblue|PN=dodgerblue|PS=dodgerblue|PT=dodgerblue|PY=dodgerblue |QA=dodgerblue |RO=dodgerblue|RS=dodgerblue|RW=dodgerblue |SA=dodgerblue|SB=dodgerblue|SC=dodgerblue|SD=dodgerblue|SE=dodgerblue|SG=dodgerblue|SH=dodgerblue|SI=dodgerblue|SK=darkred|SL=dodgerblue|SN=dodgerblue|SO=dodgerblue|SR=dodgerblue|SS=dodgerblue|ST=dodgerblue|SV=dodgerblue|SX=dodgerblue|SY=dodgerblue|SZ=dodgerblue |TD=limegreen|TG=dodgerblue|TH=dodgerblue|TJ=dodgerblue|TL=dodgerblue|TM=dodgerblue|TN=dodgerblue|TO=dodgerblue|TR=turquoise|TT=dodgerblue|TV=dodgerblue|TW=dodgerblue |UA=dodgerblue|UG=dodgerblue|US=turquoise|UY=dodgerblue|UZ=dodgerblue |VC=dodgerblue|VE=limegreen|VG=dodgerblue|VN=dodgerblue|VU=dodgerblue |WF=dodgerblue|WS=limegreen |XK=dodgerblue |YE=dodgerblue |ZA=darkred|ZM=dodgerblue|ZW=dodgerblue }} | caption = {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} {{leftlegend|limegreen|Eligible [[COVAX]] recipient}} {{leftlegend|darkred|Usage stopped}} }} <section end="oxfordauthmap"/> The [[Oxford–AstraZeneca COVID-19 vaccine]], sold under the brand names Vaxzevria<ref name="Vaxzevria EPAR">{{cite web | title=Vaxzevria (previously COVID-19 Vaccine AstraZeneca) EPAR | publisher=[[European Medicines Agency]] (EMA) | url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/vaxzevria-previously-covid-19-vaccine-astrazeneca }}</ref> and Covishield,<ref>{{cite news|date=4 March 2021|title=Covishield and Covaxin: What we know about India's Covid-19 vaccines|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55748124|access-date=8 March 2021|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307222320/https://www.bbc.com/news/world-asia-india-55748124|url-status=live}}</ref> is a [[viral vector vaccine]]<ref name="NCT044008383">{{#invoke:Cite web||date=26 May 2020|title=Investigating a Vaccine Against COVID-19|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04400838|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011084750/https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04400838/|archive-date=11 October 2020|access-date=14 July 2020|website=[[ClinicalTrials.gov]]|publisher=[[United States National Library of Medicine]]|id=NCT04400838}}</ref> produced by the British [[University of Oxford]], British-Swedish company [[AstraZeneca]], and the [[Coalition for Epidemic Preparedness Innovations|Coalition for Epidemic Preparedness Innovations<wbr />]].<ref name="NCT044008383"/><ref name="EudraCT-2020-001228-322">{{#invoke:Cite web||date=21 April 2020|title=A Phase 2/3 study to determine the efficacy, safety and immunogenicity of the candidate Coronavirus Disease (COVID-19) vaccine ChAdOx1 nCoV-19|url=https://www.clinicaltrialsregister.eu/ctr-search/trial/2020-001228-32/GB|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201005201654/https://www.clinicaltrialsregister.eu/ctr-search/trial/2020-001228-32/GB|archive-date=5 October 2020|access-date=3 August 2020|website=EU Clinical Trials Register|publisher=European Union|id=[[EudraCT]] 2020-001228-32}}</ref><ref name="ISRCTN899514242">{{cite journal|last1=O'Reilly|first1=Peter|date=26 May 2020|title=A Phase III study to investigate a vaccine against COVID-19|doi=10.1186/ISRCTN89951424|id=ISRCTN89951424|doi-access=free|website=ISRCTN|name-list-style=vanc}}</ref> Finland, Denmark and Norway suspended the use of the Oxford–AstraZeneca vaccine due to a small number of reports of a rare blood clot disorder.<ref>{{cite web |title=THL temporarily suspends the use of the AstraZeneca COVID-19 vaccine - Press release - THL |url=https://thl.fi/en/web/thlfi-en/-/thl-temporarily-suspends-the-use-of-the-astrazeneca-covid-19-vaccine |website=Finnish Institute for Health and Welfare (THL), Finland |access-date=5 December 2021 }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web | title=Denmark continues its vaccine rollout without the COVID-19 vaccine from AstraZeneca | website=Danish Health Authority | date=14 April 2021 | url=https://www.sst.dk/en/english/news/2021/denmark-continues-its-vaccine-rollout-without-the-covid-19-vaccine-from-astrazeneca | access-date=31 July 2021 | quote=That is why it is important to emphasise that it is still an approved vaccine. | accessdate=6 October 2021 | archivedate=31 July 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210731185815/https://www.sst.dk/en/english/news/2021/denmark-continues-its-vaccine-rollout-without-the-covid-19-vaccine-from-astrazeneca }}</ref><ref>{{cite news |last1=Peltier |first1=Elian |title=Denmark says it's permanently stopping use of the AstraZeneca vaccine. |url=https://www.nytimes.com/2021/04/14/world/europe/denmark-astrazeneca-vaccine.html |work=The New York Times |date=14 April 2021}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||last=omsorgsdepartementet|first=Helse-og|date=12 May 2021|title=AstraZeneca-vaksinen tas ut av koronavaksinasjons-programmet|url=https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/astrazeneca-vaksinen-tas-ut-av-koronavaksinasjonsprogrammet/id2849494/|access-date=12 May 2021|website=Regjeringen.no|language=no}}</ref> Slovakia suspended its use after the death of a predisposed recipient.<ref>{{cite news |title=Slovakia suspends use of AstraZeneca COVID-19 vaccine as a recipient dies |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/slovakia-halting-use-astrazeneca-covid-vaccine-first-doses-2021-05-11/ |access-date=23 June 2021 |date=11 May 2021 |work=Reuters |location=Prague}}</ref> South Africa suspended its use because a small trial found only minimal protection against mild to moderate disease from the locally predominant [[SARS-CoV-2 Beta variant|Beta variant]].<ref>{{cite news |title=South Africa sells AstraZeneca COVID-19 vaccines to other African countries |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-safrica-vaccine-idUSKBN2BD0K4 |access-date=23 June 2021 |work=Reuters |date=21 March 2021 |location=Johannesburg}}</ref> Japan approved the vaccine for emergency use in May 2021, but did not plan to use them immediately because of rare cases of a blood clotting disorder reported overseas.<ref>{{cite news | title = Japan to donate millions more AstraZeneca vaccine doses across Asia | date = 25 June 2021 | url = https://english.kyodonews.net/news/2021/06/082ff96b4bdb-japan-to-donate-millions-more-astrazeneca-vaccines-across-asia.html | work = Kyodo News }}</ref> Later, Japan started to use the vaccine for people aged 40 or over to mitigate the surge of the [[SARS-CoV-2 Delta variant|Delta variant]] in August.<ref>{{cite web|date=4 August 2021|title=Japan to give COVID-19 emergency areas AstraZeneca vaccine|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/08/04/national/japan-give-covid-19-emergency-areas-astrazeneca-vaccine/|access-date=28 August 2021|website=The Japan Times|accessdate=6 October 2021|archivedate=28 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828022422/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/08/04/national/japan-give-covid-19-emergency-areas-astrazeneca-vaccine/}}</ref> Finland ceased use of the vaccine as the last batch expired on 30 November 2021. Until then it was only offered for those aged 65 or more due to extremely rare coagulation disorders among younger recipients of the vaccine. After this Finland will not procure more of the vaccine.<ref name="thl.fi">{{cite web |title=Suspension of AstraZeneca COVID-19 vaccines for those under the age of 65 extended – THL evaluating how it affects the vaccination programme - Press release - THL |url=https://thl.fi/en/web/thlfi-en/-/suspension-of-astrazeneca-covid-19-vaccines-for-those-under-the-age-of-65-extended-thl-evaluating-how-it-affects-the-vaccination-programme |website=Finnish Institute for Health and Welfare (THL), Finland |access-date=5 December 2021 |accessdate=25 December 2021 |archivedate=5 December 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205163524/https://thl.fi/en/web/thlfi-en/-/suspension-of-astrazeneca-covid-19-vaccines-for-those-under-the-age-of-65-extended-thl-evaluating-how-it-affects-the-vaccination-programme }}</ref><ref name="Use of AstraZeneca coronavirus vacc">{{cite web |title=Use of AstraZeneca coronavirus vaccine to end in Finland in November - News - THL |url=https://thl.fi/en/web/thlfi-en/-/use-of-astrazeneca-coronavirus-vaccine-to-end-in-finland-in-november |website=Finnish Institute for Health and Welfare (THL), Finland |access-date=5 December 2021 |accessdate=25 December 2021 |archivedate=5 December 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205155743/https://thl.fi/en/web/thlfi-en/-/use-of-astrazeneca-coronavirus-vaccine-to-end-in-finland-in-november }}</ref><ref name="Adenovirus vaccines: FAQ - THL">{{cite web |title=Adenovirus vaccines: FAQ - THL |url=https://thl.fi/en/web/infectious-diseases-and-vaccinations/what-s-new/coronavirus-covid-19-latest-updates/vaccines-and-coronavirus/adenovirus-vaccines-faq |website=Finnish Institute for Health and Welfare (THL), Finland |access-date=3 December 2021 |accessdate=25 December 2021 |archivedate=3 December 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203222207/https://thl.fi/en/web/infectious-diseases-and-vaccinations/what-s-new/coronavirus-covid-19-latest-updates/vaccines-and-coronavirus/adenovirus-vaccines-faq }}</ref><ref name="Getting vaccinated against COVID-19">{{cite web |title=Getting vaccinated against COVID-19: how, why and when? - THL |url=https://thl.fi/en/web/infectious-diseases-and-vaccinations/what-s-new/coronavirus-covid-19-latest-updates/vaccines-and-coronavirus/getting-vaccinated-against-covid-19-how-why-and-when- |website=Finnish Institute for Health and Welfare (THL), Finland |access-date=3 December 2021 |accessdate=25 December 2021 |archivedate=14 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220314032806/https://thl.fi/en/web/infectious-diseases-and-vaccinations/what-s-new/coronavirus-covid-19-latest-updates/vaccines-and-coronavirus/getting-vaccinated-against-covid-19-how-why-and-when- }}</ref> The AstraZeneca vaccine is the most widely accepted internationally,<ref>{{cite news|date=23 July 2021|title=Which covid-19 vaccine is the most widely accepted for international travel?|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2021/07/20/which-covid-19-vaccine-is-the-most-widely-accepted-for-international-travel|access-date=11 June 2022|newspaper=The Economist}}</ref> and the most popular in terms of total inoculated worldwide, over 1.3 billion.<ref>{{cite web|date=21 October 2021|title=India celebrates 1 billion COVID-19 vaccine doses with song and dance|url=https://www.reuters.com/world/india/india-celebrates-1-bln-covid-19-vaccine-doses-with-song-film-2021-10-21/|access-date=11 June 2022|website=REUTERS}}</ref><ref>{{cite web|date=29 July 2021|title=Oxford vaccine reaches one billion doses released|url=https://www.ox.ac.uk/news/2021-07-29-oxford-vaccine-reaches-one-billion-doses-released|access-date=11 June 2022|website=University of Oxford}}</ref><ref>{{cite web|date=16 November 2021|title=Two billion doses of AstraZeneca's COVID-19 vaccine supplied to countries across the world less than 12 months after first approval|url=https://www.astrazeneca.com/media-centre/press-releases/2021/two-billion-doses-of-astrazenecas-covid-19-vaccine-supplied-to-countries-across-the-world-less-than-12-months-after-first-approval.html|access-date=11 June 2022|website=AstraZeneca}}</ref><ref>{{cite web|date=8 June 2022|title=Vaxzevria COVID-19 Vaccine (AstraZeneca)|url=https://www.precisionvaccinations.com/vaccines/vaxzevria-covid-19-vaccine-astrazeneca|access-date=11 June 2022|website=precisionvaccinations.com|accessdate=6 July 2022|archivedate=26 June 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220626080401/https://www.precisionvaccinations.com/vaccines/vaxzevria-covid-19-vaccine-astrazeneca}}</ref> The AstraZeneca vaccine is administered in more countries than any other vaccine.<ref name="covid.cdc.gov">{{cite web|date=9 June 2022|title=Where are Vaccines (Company and Brand) Administered Globally?|url=https://covid.cdc.gov/covid-data-tracker/#global-vaccinations|access-date=13 June 2022|website=CDC Covid Data Tracker|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210125031037/https://covid.cdc.gov/covid-data-tracker/#global-vaccinations|archivedate=25 January 2021|accessdate=7 July 2021}}</ref> ;Full (<section begin="Oxford–AstraZeneca_FN"/>5<section end="Oxford–AstraZeneca_FN"/>) # Australia<ref>{{cite news|date=16 February 2021|title=AstraZeneca coronavirus vaccine approved for use in Australia by TGA|newspaper=[[ABC News (Australia)|ABC News]] (Australia)|url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-16/coronavirus-astrazeneca-vaccine-approved-for-use-in-australia/13115784|access-date=16 February 2021}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||date=16 February 2021|title=TGA provisionally approves AstraZeneca's COVID-19 vaccine|url=https://www.tga.gov.au/media-release/tga-provisionally-approves-astrazenecas-covid-19-vaccine|access-date=16 February 2021|publisher=[[Therapeutic Goods Administration]] (TGA)}}</ref> # Brazil<ref>{{cite news|date=12 March 2021|title=Brazil grants full approval to Oxford vaccine, orders Sputnik|publisher=[[France 24]]|agency=[[Agence France-Presse]]|location=Brasilia|url=https://www.france24.com/en/live-news/20210312-brazil-grants-full-approval-to-oxford-vaccine-orders-sputnik|access-date=13 March 2021}}</ref> # Canada<ref>{{cite web | title=Regulatory Decision Summary - Vaxzevria | website=[[Health Canada]] | url=https://covid-vaccine.canada.ca/info/regulatory-decision-summary-detail.html?linkID=RDS00889 | access-date=26 November 2021}}</ref> # India<ref name=":1">{{Cite news|last1=Sharma|first1=Milan|last2=Mordani|first2=Sneha|date=27 January 2022|title=Covaxin, Covishield granted market approval in India but conditions apply|work=[[India Today]]|url=https://www.indiatoday.in/coronavirus-outbreak/vaccine-updates/story/covaxin-covishield-granted-regular-market-approval-india-1905218-2022-01-27|access-date=29 January 2022}}</ref> # Israel<ref name="covid.cdc.gov"/><ref>{{cite web|date=18 October 2021|title=Israel to offer AstraZeneca vaccines starting Thursday|url=https://www.timesofisrael.com/israel-to-offer-astrazeneca-vaccines-starting-thursday/|access-date=13 June 2022|website=The Times of Israel}}</ref><ref>{{cite web|date=31 May 2022|title=Vaccines "Three vaccines have been approved for use in Israel for protection from coronavirus, by Pfizer, Moderna and AstraZeneca."|url=https://corona.health.gov.il/en/vaccine-for-covid/fully-vaccinated/|access-date=13 June 2022|website=Vaccines - Corona Traffic Light Model (Ramzor) Website}}</ref> {{-}} ;Emergency (<section begin="Oxford–AstraZeneca_EN" />170<section end="Oxford–AstraZeneca_EN" />) <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 15em;"> # Afghanistan<ref>{{cite news|last=Sediqi|first=Abdul Qadir|date=7 February 2021|title=First doses of COVID-19 vaccine arrive in Afghanistan from India|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-afghanistan-vaccine-idUSKBN2A707M|access-date=24 February 2021}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=India donates 500,000 COVID vaccines to Afghanistan|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/8/afghanistan-gets-first-doses-of-covid-19-vaccine-from-india|access-date=24 February 2021|publisher=Al Jazeera}}</ref> # Albania<ref name=":0" /> # Algeria<ref>{{#invoke:Cite web||last=Kreo|title=البلاد الوطني / وزارة الصناعات الصيدلانية ترخص باستعمال لقاح "أسترا زينيكا -أوكسفورد " المضاد لكورونا|url=http://elbilad.net/article/detail?id=113247|access-date=1 April 2021|website=elbilad.net|language=AR}}</ref> # Andorra<ref name="Andorra vaccines" /> # Angola<ref>{{#invoke:Cite web||last=AfricaNews|date=3 March 2021|time=CET13:13:37+01:00|title=Angola begins Covid immunization fight with COVAX vaccines|url=https://www.africanews.com/2021/03/03/angola-begins-covid-immunization-fight-with-covax-vaccines/|access-date=14 April 2021|website=Africanews}}</ref> # Argentina<ref>{{cite news|date=30 December 2020|title=Argentine regulator approves AstraZeneca/Oxford COVID-19 vaccine|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-argentina-astrazen/argentine-regulator-approves-astrazeneca-oxford-covid-19-vaccine-astrazeneca-idUSKBN29421P|access-date=30 December 2020|publisher=Reuters}}</ref> # Armenia<ref>{{cite web |title=Armenia Scraps Restrictions For AstraZeneca Vaccine |url=https://www.azatutyun.am/a/31226006.html |website=«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան |language=hy}}</ref> # Azerbaijan<ref name="cdctracker"/> # Bahrain<ref>{{#invoke:Cite web||date=25 January 2021|title=Bahrain approves Oxford/AstraZeneca coronavirus vaccine produced in India|url=http://saudigazette.com.sa/article/602862|access-date=30 January 2021|website=Saudigazette}}</ref> # Bangladesh<ref>{{#invoke:Cite web||title=Oxford University-Astrazeneca vaccine: Bangladesh okays it for emergency use|url=https://www.thedailystar.net/frontpage/news/oxford-university-astrazeneca-vaccine-bangladesh-okays-it-emergency-use-2022381|access-date=6 January 2021|website=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]|date=4 January 2021}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Bangladesh approves Oxford-AstraZeneca COVID-19 vaccine|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/bangladesh-approves-oxford-astrazeneca-covid-19-vaccine/2099147|access-date=6 January 2021|website=aa.com.tr}}</ref> # Benin<ref name="cdctracker"/> # Bhutan<ref>{{#invoke:Cite web||title=Bhutan receives 400,000 doses of COVID-19 vaccine from India |url=http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-03/22/c_139827645.htm|access-date=1 April 2021|publisher=Xinhuanet}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Bhutan begins biggest vaccination drive against COVID-19|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/bhutan-begins-biggest-covid-19-vaccination-drive-astrazeneca-14504644|access-date=1 April 2021|website=CNA}}</ref> # Bolivia<ref name="cdctracker"/> # Bosnia and Herzegovina<ref name=":3" /> # Botswana<ref>{{#invoke:Cite web||title=Botswana starts COVID-19 vaccine rollout |url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-03/26/c_139838942.htm|access-date=1 April 2021|publisher=Xinhuanet}}</ref> # Brunei<ref name="auto"/> # Burkina Faso<ref name="whotracker"/> # Cambodia<ref name="cdctracker"/> # Cameroon<ref name="cdctracker"/> # Cape Verde<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVID-19 vaccines sent by COVAX arrive in Cabo Verde |url=https://reliefweb.int/report/cabo-verde/covid-19-vaccines-sent-covax-arrive-cabo-verde|access-date=17 April 2021|website=ReliefWeb}}</ref> # Central African Republic<ref name="whotracker"/> # Chile<ref>{{#invoke:Cite web||title=Instituto de Salud Pública de Chile|url=https://www.ispch.cl/noticia/isp-aprueba-la-tercera-vacuna-para-combatir-covid-19/|access-date=1 April 2021|language=es}}</ref> # Colombia<ref>{{cite news|title=Colombia approves emergency use of AstraZeneca coronavirus vaccine |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-colombia-idUSKBN2AO01A|publisher=Reuters|access-date=22 March 2021|location=Bogotá|date=23 February 2021}}</ref> # Comoros<ref name="cdctracker"/> # Congo-Brazzaville<ref name="cdctracker"/> # Congo-Kinshasa<ref>{{#invoke:Cite web||title=More than 1.7 million COVID-19 vaccines arrive in the Democratic Republic of Congo|url=https://www.unicef.org/press-releases/more-17-million-covid-19-vaccines-arrive-democratic-republic-congo|access-date=25 April 2021|website=www.unicef.org}}</ref> # Costa Rica<ref>{{cite web |title=Costa Rica approves use of AstraZeneca's COVID-19 vaccine |url=https://qcostarica.com/costa-rica-approves-use-of-astrazenecas-covid-19-vaccine/ |website=Q COSTA RICA |date=9 April 2021}}</ref> # Djibouti<ref name="cdctracker"/> # Dominican Republic<ref>{{cite news|date=31 December 2020|title=La República Dominicana aprueba la vacuna de AstraZeneca contra la covid-19|language=es|work=Agencia EFE|url=https://www.efe.com/efe/america/sociedad/la-republica-dominicana-aprueba-vacuna-de-astrazeneca-contra-covid-19/20000013-4431079}}</ref> # East Timor<ref>{{#invoke:Cite web||date=1 April 2021|title=First vaccines for East Timor arrive in Dili on Monday – LUSA|url=https://covid19.gov.tl/en/first-vaccines-for-east-timor-arrive-in-dili-on-monday-lusa/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210402144040/https://covid19.gov.tl/en/first-vaccines-for-east-timor-arrive-in-dili-on-monday-lusa/|archive-date=2 April 2021|website=COVID-19 Timor-Leste Dashboard}}</ref> # Ecuador<ref>{{cite news|date=24 January 2021|title=Ecuador approves use of AstraZeneca vaccine for COVID-19|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-ecuador-astrazeneca-idUSL1N2JZ0HC|access-date=30 January 2021}}</ref> # Egypt<ref name="Gulf News"/> # El Salvador<ref>{{cite news|date=30 December 2020|title=El Salvador greenlights AstraZeneca, Oxford University COVID-19 vaccine|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-el-salvador-vaccin/el-salvador-greenlights-astrazeneca-oxford-university-covid-19-vaccine-idINKBN2942HQ}}</ref> # Eswatini<ref>{{#invoke:Cite web||title=Eswatini launches nationwide COVID-19 vaccination campaign|url=https://www.afro.who.int/news/eswatini-launches-nationwide-covid-19-vaccination-campaign|access-date=1 April 2021|publisher=[[World Health Organization]] (WHO) }}</ref> # Ethiopia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Ethiopia begins COVID-19 vaccine rollout|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/ethiopia-begins-covid-19-vaccine-rollout/2174904|access-date=19 March 2021|website=aa.com.tr}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Ethiopia introduces COVID-19 vaccine in a national launching ceremony|url=https://www.afro.who.int/news/ethiopia-introduces-covid-19-vaccine-national-launching-ceremony|access-date=19 March 2021|website=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref><ref>{{cite news|date=9 February 2021|title=Ethiopia says it has secured 9 million doses of COVID-19 vaccines till April|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-ethiopia-idUSKBN2A916S|access-date=19 March 2021}}</ref> # Fiji<ref name="cdctracker"/> # Gambia<ref>{{#invoke:Cite web||title=The Arrival of COVAX vaccines Raises Hope in The Gambia|url=https://www.afro.who.int/news/arrival-covax-vaccines-raises-hope-gambia|access-date=19 March 2021|website=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> # Georgia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Georgia to receive first doses of COVID-19 vaccine in early March instead of February|url=https://agenda.ge/en/news/2021/477|access-date=22 March 2021|website=Agenda.ge}}</ref> # Ghana<ref>{{#invoke:Cite web||title=Welcome to Ghana Food And Drug Authority |url=http://fdaghana.gov.gh/news-media.php?page=78|access-date=1 April 2021|website=fdaghana.gov.gh}}</ref> # Guatemala<ref name="auto3"/> # Guinea-Bissau<ref>{{cite web |title=Today, 28,800 doses of COVID-19 vaccine arrive in Bissau |url=https://www.unicef.org/guineabissau/press-releases/today-28800-doses-covid-19-vaccine-arrive-bissau |website=www.unicef.org}}</ref> # Guinea<ref name="whotracker"/> # Honduras<ref name="cdctracker"/> # Indonesia<ref>{{#invoke:Cite web||title=BPOM Terbitkan Izin Penggunaan Darurat Vaksin Covid-19 AstraZeneca|url=https://nasional.kompas.com/read/2021/03/09/12124611/bpom-terbitkan-izin-penggunaan-darurat-vaksin-covid-19-astrazeneca|access-date=10 February 2021|website=Kompas}}</ref> # Iran<ref>{{cite web |date=17 February 2021|title=Iran issues permit for emergency use for three other COVID-19 vaccines: Official|url=https://en.irna.ir/news/84233593/Iran-issues-permit-for-emergency-use-for-three-other-COVID-19|access-date=1 April 2021|website=IRNA English}}</ref> # Iraq<ref name="bignewsnetwork.com">{{#invoke:Cite web||title=Iraq approves Sinopharm, AstraZeneca vaccines|url=https://www.bignewsnetwork.com/news/267583081/iraq-approves-sinopharm-astrazeneca-vaccines|access-date=30 January 2021|website=Big News Network}}</ref> # Ivory Coast<ref>{{cite news|date=1 March 2021|title=Covax: Ivory Coast and Ghana begin mass Covid vaccination rollouts|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-56239136|access-date=19 March 2021}}</ref> # Japan<ref name="jp">{{cite news | title=Japan Approves Moderna, AstraZeneca Coronavirus Vaccines | website=Bloomberg | date=20 May 2021 | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-05-20/japan-approves-moderna-astra-covid-shots-report-says | access-date=2 July 2021}}</ref> # Jordan<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVAX roll-out - Jordan|url=https://www.gavi.org/covax-vaccine-roll-out/jordan|access-date=14 May 2021|website=www.gavi.org}}</ref> # Kenya<ref>{{#invoke:Cite web||title=Kenya Receives 1M Vaccine Doses, Will Distribute to Health Workers First |url=https://www.voanews.com/covid-19-pandemic/kenya-receives-1m-vaccine-doses-will-distribute-health-workers-first|access-date=19 March 2021|publisher=Voice of America}}</ref> # Kiribati<ref name="whotracker"/> # Kosovo<ref>{{#invoke:Cite web||date=29 March 2021|title=Kosovo receives first COVID-19 vaccines through Covax scheme|url=https://www.euronews.com/2021/03/29/kosovo-receives-first-covid-19-vaccines-through-covax-programme|access-date=14 April 2021|website=euronews}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Kosovo PM Becomes Nation's First Person To Receive COVID-19 Vaccine|url=https://www.rferl.org/a/kosovo-covid-vaccines-immunization-last-europe-astrazeneca-covax/31174048.html|access-date=14 April 2021|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty}}</ref> # Kuwait<ref>{{#invoke:Cite web||last=Godinho|first=Varun|date=31 January 2021|title=Kuwait authorises emergency use of Oxford-AstraZeneca Covid-19 vaccine|url=https://gulfbusiness.com/kuwait-authorises-emergency-use-of-oxford-astrazeneca-covid-19-vaccine/|access-date=1 April 2021|website=Gulf Business}}</ref> # Kyrgyzstan<ref name="whotracker"/> # Laos<ref name="whotracker"/> # Lebanon<ref>{{#invoke:Cite web||title=Lebanon Received 33600 Doses of The AstraZeneca Vaccine as First Batch|url=https://www.moph.gov.lb/en/Drugs/index/0/48177/page:3/sort:Drug.brand_name/direction:ASC|website=Ministry of Public Health of Lebanon}}</ref> # Lesotho<ref>{{#invoke:Cite web||title=Lesotho receives 1st batch of COVID-19 vaccines|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/lesotho-receives-1st-batch-of-covid-19-vaccines/2164388|access-date=19 March 2021|website=aa.com.tr}}</ref> # Liberia<ref>{{#invoke:Cite web||title=96,000 Doses of COVID-19 Vaccine Arrives in Liberia|url=https://www.afro.who.int/news/96000-doses-covid-19-vaccine-arrives-liberia|access-date=11 April 2021|publisher=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> # Libya<ref name="auto4">{{#invoke:Cite web||title=Libya kicks off delayed COVID-19 vaccination drive|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/4/10/libya-launches-covid-19-vaccination-drive-after-delays|access-date=25 April 2021|website=Al Jazeera}}</ref><ref name="auto5">{{#invoke:Cite web||title=57,600 COVID-19 vaccine doses received today in Tripoli, Libya|url=https://reliefweb.int/report/libya/57600-covid-19-vaccine-doses-received-today-tripoli|access-date=25 April 2021|website=ReliefWeb}}</ref> # Madagascar<ref name="cdctracker"/> # Malawi<ref>{{#invoke:Cite web||title=Malawi to receive COVID-19 vaccines in late February – Xinhua |url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/02/c_139716241.htm|access-date=19 March 2021|publisher=Xinhuanet}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Malawi Sticks to AstraZeneca Despite Concerns Over Efficacy |url=https://www.voanews.com/covid-19-pandemic/malawi-sticks-astrazeneca-despite-concerns-over-efficacy|access-date=19 March 2021|publisher=Voice of America}}</ref> # Malaysia<ref name="MYS approves">{{cite news|last1=Sipalan|first1=Joseph|last2=Donovan|first2=Kirsten|date=3 March 2021|title=Malaysia approves Sinovac, AstraZeneca COVID-19 vaccines for use|agency=Reuters|url=https://www.msn.com/en-au/lifestyle/wellbeing/malaysia-approves-sinovac-astrazeneca-covid-19-vaccines-for-use/ar-BB1e9q01|access-date=7 March 2021}}</ref> # Maldives<ref>{{#invoke:Cite web||title=Maldives starts training healthcare workers on COVID-19 vaccine distribution – Xinhua |url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-01/23/c_139691718.htm|access-date=19 February 2021|publisher=Xinhuanet}}</ref> # Mali<ref>{{#invoke:Cite web||last=AfricaNews|date=6 March 2021 |title=Mali receives first batch of COVID-19 vaccines|url=https://www.africanews.com/2021/03/06/mali-receives-first-batch-of-covid-19-vaccines/|access-date=1 April 2021|website=Africanews}}</ref> # Mauritania<ref name="whotracker"/> # Mauritius<ref>{{#invoke:Cite web||last=AfricaNews|date=26 January 2021|title=Mauritius begins vaccinating frontline health workers against covid-19|url=https://www.africanews.com/2021/01/26/mauritius-begins-vaccinating-frontline-health-workers-against-covid-19/|access-date=24 February 2021|website=Africanews}}</ref> # Mexico<ref>{{cite news|date=5 January 2021|title=Mexico approves AstraZeneca COVID-19 vaccine, minister says|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-mexico-vaccine-idUSKBN29A04O|access-date=14 January 2021}}</ref> # Micronesia<ref name="whotracker"/> # Moldova<ref name=":2" /> # Mongolia<ref name="news.mn">{{#invoke:Cite web||date=11 January 2021|title=Mongolia approved three Covid-19 vaccines |url=https://news.mn/en/795048/|access-date=1 April 2021|website=News.MN}}</ref> # Montenegro<ref name="cdctracker"/> # Morocco<ref>{{Cite news|date=7 January 2021|title=Morocco approves AstraZeneca/Oxford COVID-19 vaccine – Minister|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/uk-health-coronavirus-morocco-idUSKBN29C0QA|access-date=22 March 2021}}</ref> # Mozambique<ref name="cdctracker"/> # Myanmar<ref>{{cite news|date=27 January 2021|title=Myanmar launches nationwide COVID-19 vaccination program|website=Xinhua News|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-01/27/c_139700809.htm|accessdate=7 July 2021|archivedate=27 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210127163302/http://www.xinhuanet.com/english/2021-01/27/c_139700809.htm}}</ref> # Namibia<ref name="mhss.gov.na">{{cite web|url=https://mhss.gov.na/documents/119527/775250/SKM_36721030413220.pdf/7a4534bb-022f-46e4-9113-571432290194|title=Importation of COVID-19 Vaccines into Namibia for Public Use and Guidance on Administration of Vaccines by Private Health Care Providers|date=31 March 2021|website=Republic of Namibia Ministry of Health and Social Services|others=Public Notice No.: 05/032021|accessdate=7 July 2021|archivedate=22 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210422075829/https://mhss.gov.na/documents/119527/775250/SKM_36721030413220.pdf/7a4534bb-022f-46e4-9113-571432290194}}</ref> # Nauru<ref name=Reliefweb>{{#invoke:Cite web||title=Samoa receives 24,000 doses of COVID-19 vaccines through the COVAX facility - Samoa|url=https://reliefweb.int/report/samoa/samoa-receives-24000-doses-covid-19-vaccines-through-covax-facility|access-date=7 June 2021|website=ReliefWeb}}</ref> # Nepal<ref>{{cite news|date=15 January 2021|title=Nepal approves AstraZeneca COVID vaccine for emergency use – government statement|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-nepal/nepal-approves-astrazeneca-covid-vaccine-for-emergency-use-government-statement-idUSKBN29K140}}</ref> # New Zealand<ref name="whotracker"/> # Nicaragua<ref name="cdctracker"/> # Niger<ref name="cdctracker"/> # Nigeria<ref>{{cite news|title=Wetin we sabi about NAFDAC approval of Oxford AstraZeneca vaccine use for Nigeria|publisher=BBC News Pidgin|url=https://www.bbc.com/pidgin/media-56084858|access-date=24 February 2021}}</ref> # North Macedonia<ref>{{cite web |title=Сѐ за вакцините |url=https://kovid19vakcinacija.mk/za-vakcinite/ |website=Официјална веб-страница за вакцинација против КОВИД19 |language=mk-MK |accessdate=2021-07-07 |archivedate=2021-05-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210503232352/https://kovid19vakcinacija.mk/za-vakcinite/ }}</ref> # Oman<ref name="cdctracker"/> # Pakistan<ref>{{cite news|date=16 January 2021|title=Pakistan approves AstraZeneca COVID-19 vaccine for emergency use|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-pakistan-astrazene/pakistan-approves-astrazeneca-covid-19-vaccine-for-emergency-use-idUKKBN29L0DO}}</ref> # Palestine<ref name="cdctracker"/> # Panama<ref name="cdctracker"/> # Papua New Guinea<ref>{{#invoke:Cite web||date=30 March 2021|title=PNG prime minister first to be vaccinated with Australian-supplied doses 'to show it's safe'|url=http://www.theguardian.com/world/2021/mar/30/png-prime-minister-first-to-be-vaccinated-with-australian-supplied-doses-to-show-its-safe|access-date=1 April 2021|website=The Guardian}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||date=17 March 2021|title=Australia gives Covid-19 vaccine doses to hard-hit Papua New Guinea|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210317-australia-gives-covid-19-vaccine-doses-to-hard-hit-papua-new-guinea|access-date=1 April 2021|publisher=France 24}}</ref> # Paraguay<ref name="whotracker"/> # Peru<ref>{{cite web |title=DIGEMID |url=http://www.digemid.minsa.gob.pe/main.asp?Seccion=1065 |website=www.digemid.minsa.gob.pe |language=es |access-date=2 May 2021 |archive-date=7 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507204150/http://www.digemid.minsa.gob.pe/main.asp?Seccion=1065 |url-status=dead |accessdate=7 July 2021 |archivedate=7 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507204150/http://www.digemid.minsa.gob.pe/main.asp?Seccion=1065 }}</ref> # Philippines<ref>{{cite news|date=28 January 2021|title=Philippine regulator approves emergency use of AstraZeneca vaccine|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-philippines-vaccin-idUSKBN29X0CY|access-date=28 January 2021}}</ref> # Qatar<ref name="whotracker"/> # Rwanda<ref>{{#invoke:Cite web||title=Rwanda receives COVID-19 Vaccines through COVAX|url=https://www.afro.who.int/news/rwanda-receives-covid-19-vaccines-through-covax|access-date=19 March 2021|website=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> # Samoa<ref name=Reliefweb /> # São Tomé and Príncipe<ref name="cdctracker"/> # Saudi Arabia<ref name="gulfnews.com" /> # Senegal<ref name="whotracker"/> # Serbia<ref>{{cite news|date=21 February 2021|title=Serbia receives first shipment of AstraZeneca COVID-19 vaccine|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-serbia-vaccines-idUSL1N2KR03M|access-date=19 March 2021}}</ref> # Seychelles<ref>{{Cite news|last=Bhattacherjee|first=Kallol|date=22 January 2021|title=Coronavirus {{!}} Myanmar, Mauritius, Seychelles receive Covishield vaccine|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/coronavirus-myanmar-mauritius-seychelles-receive-covishield-vaccine/article33638057.ece|access-date=1 April 2021}}</ref> # Sierra Leone<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVID-19 vaccines shipped by COVAX arrive in Sierra Leone|url=https://www.afro.who.int/news/covid-19-vaccines-shipped-covax-arrive-sierra-leone|access-date=19 March 2021|website=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> # Singapore<ref name="channelnewsasia.com">{{#invoke:Cite web||title=Those who opt for Sinovac, other vaccines under WHO emergency list to be considered fully vaccinated |url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/sinovac-vaccine-covid19-sinopharm-astrazeneca-fully-vaccinated-2096576 |access-date=6 August 2021 |work=CNA |date=6 August 2021}}</ref> ''(restricted)'' # Solomon Islands<ref name="cdctracker"/> # Somalia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Somalia Receives Its First Batch of COVID-19 Vaccines |url=https://www.voanews.com/covid-19-pandemic/somalia-receives-its-first-batch-covid-19-vaccines|access-date=1 April 2021|publisher=Voice of America}}</ref> # South Korea<ref>{{cite news|last1=Kim|first1=Han-joo|date=10 February 2021|title=S. Korea approves AstraZeneca's COVID-19 vaccine for all adults|publisher=Yonhap News |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210210006351320|access-date=10 February 2021}}</ref><ref>{{cite news|last1=Maresca|first1=Thomas|date=10 February 2021|title=South Korea approves AstraZeneca COVID-19 vaccine|publisher=United Press International|url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2021/02/10/South-Korea-approves-AstraZeneca-COVID-19-vaccine/4231612945438/|access-date=10 February 2021}}</ref> # South Sudan<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVID-19 vaccination kicks-off in South Sudan|url=https://www.afro.who.int/news/covid-19-vaccination-kicks-south-sudan|access-date=14 April 2021|publisher=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> # Sri Lanka<ref>{{#invoke:Cite web||date=22 January 2021|title=Sri Lanka approves vaccine amid warnings of virus spread|url=https://apnews.com/article/sri-lanka-coronavirus-pandemic-340488c48ab372050825e70e057dd294|access-date=22 January 2021|publisher=Associated Press}}</ref> # Sudan<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVID-19 vaccination in Sudan|url=https://www.unicef.org/sudan/stories/covid-19-vaccination-sudan|access-date=19 March 2021|website=[[UNICEF]]}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Sudan receives first delivery of COVID-19 vaccines with over 800,000 doses|url=https://www.unicef.org/press-releases/sudan-receives-first-delivery-covid-19-vaccines-over-800000-doses|access-date=19 March 2021|website=[[UNICEF]]}}</ref> # Syria<ref name="whotracker"/> # Taiwan<ref>{{cite news|date=20 February 2021|title=Taiwan grants emergency authorisation for AstraZeneca COVID-19 vaccine|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-taiwan-idUSKBN2AK05R|access-date=13 March 2021|publisher=Reuters}}</ref> # Tajikistan<ref>{{#invoke:Cite web||title=Tajikistan becomes first country in Central Asia to receive COVID-19 vaccine through COVAX Facility|url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/tajikistan-becomes-first-country-central-asia-receive-covid-19-vaccine-through-0|access-date=14 April 2021|website=unicef.org}}</ref> # Thailand<ref>{{#invoke:Cite web||date=23 January 2021|title=Thai Food and Drug registers COVID-19 vaccine developed by AstraZeneca|url=https://www.pattayamail.com/thailandnews/thai-food-and-drug-registers-covid-19-vaccine-developed-by-astrazeneca-341186|website=Pattaya Mail}}</ref> # Togo<ref>{{#invoke:Cite web||last=First|first=Togo|title=Covid-19: First vaccination campaign to soon begin|url=https://www.togofirst.com/en/health/1602-7300-covid-19-first-vaccination-campaign-to-soon-begin|access-date=19 March 2021|website=togofirst}}</ref> # Tonga<ref>{{#invoke:Cite web||title=Over 500 people given first COVID-19 vaccine shot in Tonga – Xinhua |url=http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-04/16/c_139885080.htm|access-date=25 April 2021|website=xinhuanet}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||date=16 April 2021|title=Tonga's Princess takes the lead on Covid-19 vaccination|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/440580/tonga-s-princess-takes-the-lead-on-covid-19-vaccination|access-date=25 April 2021|website=RNZ}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Kingdom of Tonga receives 24,000 doses of COVID-19 vaccines through the COVAX facility|url=https://www.who.int/westernpacific/about/how-we-work/pacific-support/news/detail/31-03-2021-kingdom-of-tonga-receives-24-000-doses-of-covid-19-vaccines-through-the-covax-facility|access-date=25 April 2021|publisher=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref> # Tunisia<ref name="whotracker"/> # Turkmenistan<ref name="whotracker">{{cite web |title=WHO Coronavirus (COVID-19) Dashboard |url=https://covid19.who.int/ |publisher=[[World Health Organization]] (WHO) }}</ref> # Tuvalu<ref name="Reliefweb"/> # Uganda<ref>{{#invoke:Cite web||last=AfricaNews|date=10 March 2021|title=Uganda starts COVID-19 vaccinations|url=https://www.africanews.com/2021/03/10/uganda-starts-covid-19-vaccinations/|access-date=19 March 2021|website=Africanews}}</ref> # Ukraine<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVID-19: AstraZeneca vaccine certified for use in Ukraine|url=https://covid.unian.info/covid-19-astrazeneca-vaccine-certified-for-use-in-ukraine-11330906.html|access-date=10 March 2021|website=covid.unian.info}}</ref> # United Arab Emirates<ref name="cdctracker"/> # United Kingdom<ref>{{#invoke:Cite web||date=30 December 2020|title=Information for Healthcare Professionals on COVID-19 Vaccine AstraZeneca|url=https://www.gov.uk/government/publications/regulatory-approval-of-covid-19-vaccine-astrazeneca/information-for-healthcare-professionals-on-covid-19-vaccine-astrazeneca|access-date=4 January 2021|website=[[Medicines and Healthcare products Regulatory Agency]] (MHRA)}}</ref><ref>{{cite press release|title=Oxford University/AstraZeneca vaccine authorised by UK medicines regulator|url=https://www.gov.uk/government/news/oxford-universityastrazeneca-vaccine-authorised-by-uk-medicines-regulator|publisher=Department of Health and Social Care|access-date=30 December 2020|date=30 December 2020}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||date=30 December 2020|title=Conditions of Authorisation for COVID-19 Vaccine AstraZeneca|url=https://www.gov.uk/government/publications/regulatory-approval-of-covid-19-vaccine-astrazeneca/conditions-of-authorisation-for-covid-19-vaccine-astrazeneca|access-date=4 January 2021|website=[[Medicines and Healthcare products Regulatory Agency]] (MHRA)}}</ref> # Uruguay<ref name="cdctracker"/> # Uzbekistan<ref name="cdctracker"/> # Vanuatu<ref name="whotracker"/> # Vietnam<ref>{{#invoke:Cite web||title=Vietnam approves AstraZeneca COVID-19 vaccine, cuts short Communist Party congress|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/vietnam-approves-astrazeneca-vaccine-reports-34-new-covid-19-14074712|access-date=5 February 2021|website=CNA}}</ref> # Yemen<ref>{{#invoke:Cite web||title=Yemen receives 360,000 COVID-19 vaccine doses through the COVAX Facility|url=https://www.unicef.org/press-releases/yemen-receives-360000-covid-19-vaccine-doses-through-covax-facility|access-date=7 June 2021|website=www.unicef.org}}</ref> # Zambia<ref name=":5">{{Cite news|date=25 March 2021|title=Zambia sets out plans to vaccinate all people over 18 against COVID-19|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-zambia-vaccine-idUSKBN2BH2NS|access-date=17 April 2021}}</ref><ref name=":6">{{#invoke:Cite web||title=Zambia launches the COVID-19 vaccination|url=https://reliefweb.int/report/zambia/zambia-launches-covid-19-vaccination|access-date=17 April 2021|website=ReliefWeb}}</ref><ref name=":8">{{#invoke:Cite web||title=Zambia gets 1st 228,000 vaccine doses from COVAX|url=https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/zambia-gets-1st-228-000-vaccine-doses-from-covax/2206521|access-date=17 April 2021|website=aa.com.tr}}</ref> # Zimbabwe<ref name="whotracker"/> '''{{nowrap|[[European Medicines Agency|EMA]] countries}}'''<ref name="Vaxzevria EPAR" /><ref name="EU Marketing authorisation" /><ref>{{cite web | title=Vaxzevria | website=Union Register of medicinal products | url=https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/h1529.htm | access-date=26 November 2021}}</ref> # Austria # Belgium # Bulgaria # Croatia # Cyprus # Czech Republic # Denmark # Estonia # Finland # France # Germany # Greece # Hungary # Iceland # Ireland # Italy # Latvia # Liechtenstein # Lithuania # Luxembourg # Malta # Netherlands # Norway # Poland # Portugal # Romania # Slovakia # Slovenia # Spain # Sweden '''{{nowrap|[[Caribbean Public Health Agency|CARPHA]] countries}}'''<ref name="carpha-oxford">{{cite web |title=CARPHA Issues its First Emergency Use Recommendation for a COVID-19 Vaccine |url=https://www.carpha.org/More/Media/Articles/ArticleID/435/CARPHA-Issues-its-First-Emergency-Use-Recommendation-for-a-COVID-19-Vaccine |website=Caribbean Public Health Agency}}</ref> # Antigua and Barbuda # Bahamas # Barbados # Belize # Dominica # Grenada # Guyana # Haiti # Jamaica # Saint Kitts and Nevis # Saint Lucia # Saint Vincent and the Grenadines # Suriname<ref>{{cite news|date=23 February 2021|title=Suriname begins coronavirus vaccination campaign with donated doses|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-suriname-vaccine-idUSKBN2AN2AT|access-date=28 February 2021}}</ref> # Trinidad and Tobago <!-- not counted -->'''[[List of ISO 3166-1 codes|Non-country entities]]''' * Anguilla{{efn|name=carphance|via CARPHA authorization<ref name="carpha-oxford"/>}} * Aruba{{efn|name=carphance}} * British Virgin Islands{{efn|name=carphance}} * Bermuda{{efn|name=carphance}} * Caribbean Netherlands{{efn|name=carphance}} * Cayman Islands{{efn|name=carphance}} * Curaçao{{efn|name=carphance}} * Cook Islands<ref name="cdctracker"/> * Falkland Islands<ref name="cdctracker"/> * French Polynesia<ref name="cdctracker"/> * Greenland<ref name="NYT vaccine tracker"/> * Guadeloupe<ref name="whotracker"/> * Guernsey<ref name="cdctracker"/> * Isle of Man<ref name="cdctracker"/> * Jersey<ref name="cdctracker"/> * Montserrat{{efn|name=carphance}} * Northern Cyprus<ref name=":4">{{#invoke:Cite web||last=Psyllides|first=George|title=Coronavirus: 10,000 vaccines handed over to north |url=https://cyprus-mail.com/2021/03/31/coronavirus-10000-vaccines-handed-over-to-north/|access-date=17 April 2021|website=cyprus-mail.com/}}</ref> * Pitcairn<ref name="whotracker"/> * Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha<ref name="whotracker"/> * Sint Maarten{{efn|name=carphance}} * Turks and Caicos Islands{{efn|name=carphance}} * Wallis and Futuna<ref name="cdctracker"/> * ''[[World Health Organization]]''<ref name="WHO status" /><ref>{{#invoke:Cite web||title=Interim recommendations for use of the AZD1222 (ChAdOx1-S (recombinant)) vaccine against COVID-19 developed by Oxford University and AstraZeneca|url=https://www.who.int/publications/i/item/WHO-2019-nCoV-vaccines-SAGE_recommendation-AZD1222-2021.1|access-date=27 February 2021|publisher=[[World Health Organization]] (WHO)}}</ref><ref>{{cite news|title=AstraZeneca/Oxford Covid-19 Vaccine Gets Emergency Approval From WHO|website=Forbes|url=https://www.forbes.com/sites/alisondurkee/2021/02/15/astrazeneca-oxford-covid-19-vaccine-gets-emergency-approval-from-who/|access-date=16 February 2021}}</ref><ref>{{cite web | title=WHO Recommendation AstraZeneca/SKBio - COVID-19 Vaccine (ChAdOx1-S [recombinant]) | website=[[World Health Organization]] (WHO) | date=15 February 2021 | url=https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/covid-19-vaccine-chadox1-s-recombinant | access-date=8 May 2021 | accessdate=7 July 2021 | archivedate=4 July 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210704174442/https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/covid-19-vaccine-chadox1-s-recombinant }}</ref><ref>{{cite web | title=WHO recommendation Serum Institute of India Pvt Ltd - COVID-19 Vaccine (ChAdOx1-S [recombinant]) - Covishield | website=[[World Health Organization]] (WHO) | date=15 February 2021 | url=https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/covid-19-vaccine-chadox1-s-recombinant-covishield | access-date=8 May 2021 | accessdate=7 July 2021 | archivedate=6 July 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210706125046/https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/covid-19-vaccine-chadox1-s-recombinant-covishield }}</ref> ;Travel-only * Hong Kong<ref name="HK">{{cite web |title=List of COVID-19 Vaccines Recognised for Specified Purposes |url=https://www.coronavirus.gov.hk/pdf/list_of_recognised_covid19_vaccines.pdf |publisher=Hong Kong Department of Health |access-date=24 November 2021}}</ref> * Switzerland<ref>{{cite web|last=FOPH|first=Federal Office of Public Health|title=Coronavirus: Entering Switzerland|url=https://www.bag.admin.ch/bag/en/home/krankheiten/ausbrueche-epidemien-pandemien/aktuelle-ausbrueche-epidemien/novel-cov/empfehlungen-fuer-reisende/quarantaene-einreisende.html|access-date=19 November 2021|website=www.bag.admin.ch|accessdate=25 December 2021|archivedate=24 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200724080307/https://www.bag.admin.ch/bag/en/home/krankheiten/ausbrueche-epidemien-pandemien/aktuelle-ausbrueche-epidemien/novel-cov/empfehlungen-fuer-reisende/quarantaene-einreisende.html}}</ref> * Turkey<ref name="visasturkey.com">{{cite web|date=10 April 2019|title=Vaccinations for Turkey: Do I need an Approved COVID Vaccine?|url=https://www.easyturkeyvisa.com/news/vaccinations-for-turkey|access-date=24 November 2021|website=Turkey Visa}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * United States<ref>{{cite web|date=11 February 2020|title=COVID-19 and Your Health|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/travelers/proof-of-vaccination.html|access-date=17 November 2021|website=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)}}</ref> </div> == Pfizer–BioNTech == <section begin="pfizerauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=65|defaultValue=gainsboro |AD=dodgerblue|AE=dodgerblue|AF=dodgerblue|AG=dodgerblue|AI=dodgerblue|AL=dodgerblue|AM=dodgerblue|AO=limegreen|AR=dodgerblue|AS=dodgerblue|AT=dodgerblue|AU=blueviolet|AW=dodgerblue|AZ=dodgerblue |BA=dodgerblue|BB=dodgerblue|BD=dodgerblue|BE=dodgerblue|BF=limegreen|BG=dodgerblue|BH=dodgerblue|BJ=dodgerblue|BM=dodgerblue|BN=limegreen|BO=dodgerblue|BQ=dodgerblue|BR=blueviolet|BS=dodgerblue|BT=dodgerblue|BW=dodgerblue|BZ=dodgerblue |CA=blueviolet|CD=dodgerblue|CF=limegreen|CG=limegreen|CH=blueviolet|CI=dodgerblue|CK=dodgerblue|CL=dodgerblue|CM=dodgerblue|CO=dodgerblue|CR=dodgerblue|CV=dodgerblue|CW=dodgerblue|CY=dodgerblue|CZ=dodgerblue |DE=dodgerblue|DJ=dodgerblue|DK=dodgerblue|DM=dodgerblue|DO=dodgerblue|DZ=dodgerblue |EC=dodgerblue|EE=dodgerblue|EG=dodgerblue|ES=dodgerblue|ET=limegreen |FI=dodgerblue|FJ=limegreen|FM=blueviolet|FO=dodgerblue|FR=dodgerblue |GA=dodgerblue|GB=dodgerblue|GD=dodgerblue|GE=dodgerblue|GH=dodgerblue|GI=dodgerblue|GL=dodgerblue|GM=limegreen|GN=dodgerblue|GP=dodgerblue|GR=dodgerblue|GT=dodgerblue|GU=dodgerblue|GY=dodgerblue |HK=dodgerblue|HN=dodgerblue|HR=dodgerblue|HT=dodgerblue|HU=dodgerblue |ID=dodgerblue|IE=dodgerblue |IL=dodgerblue|IM=dodgerblue|IN=limegreen|IQ=dodgerblue|IR=limegreen|IS=dodgerblue|IT=dodgerblue |JE=dodgerblue|JM=dodgerblue|JO=dodgerblue|JP=dodgerblue |KE=dodgerblue|KG=dodgerblue|KH=limegreen|KI=limegreen|KM=limegreen|KN=dodgerblue|KP=limegreen|KR=dodgerblue|KW=dodgerblue|KY=dodgerblue|KZ=dodgerblue |LA=dodgerblue|LB=limegreen|LC=dodgerblue|LI=dodgerblue|LK=dodgerblue|LR=limegreen|LS=limegreen|LT=dodgerblue|LU=dodgerblue|LV=dodgerblue|LY=dodgerblue |MA=dodgerblue|MC=dodgerblue|MD=dodgerblue|ME=dodgerblue|MH=blueviolet|MK=dodgerblue|ML=limegreen|MM=limegreen|MN=dodgerblue|MO=dodgerblue|MP=dodgerblue|MQ=dodgerblue|MR=limegreen|MS=dodgerblue|MT=dodgerblue|MU=limegreen|MV=dodgerblue|MW=dodgerblue|MX=dodgerblue|MY=dodgerblue|MZ=limegreen |NA=dodgerblue|NC=dodgerblue|NE=limegreen|NG=dodgerblue|NI=dodgerblue|NL=dodgerblue|NO=dodgerblue|NP=dodgerblue|NR=limegreen|NU=dodgerblue|NZ=blueviolet |OM=dodgerblue |PA=dodgerblue|PE=dodgerblue|PF=dodgerblue|PG=dodgerblue|PH=dodgerblue|PK=dodgerblue|PL=dodgerblue|PR=dodgerblue|PS=dodgerblue|PT=dodgerblue|PW=blueviolet|PY=dodgerblue |QA=dodgerblue |RO=dodgerblue|RS=dodgerblue|RW=dodgerblue |SA=blueviolet|SB=limegreen|SD=dodgerblue|SE=dodgerblue|SG=dodgerblue|SI=dodgerblue|SK=dodgerblue|SL=limegreen|SM=dodgerblue|SN=limegreen|SO=limegreen|SR=dodgerblue|SS=limegreen|ST=limegreen|SV=dodgerblue|SX=dodgerblue|SY=limegreen|SZ=dodgerblue |TC=dodgerblue|TD=limegreen|TG=limegreen|TH=dodgerblue|TJ=dodgerblue|TK=dodgerblue|TL=dodgerblue|TN=dodgerblue|TO=dodgerblue|TR=dodgerblue|TT=dodgerblue|TV=limegreen|TW=dodgerblue|TZ=dodgerblue |UA=dodgerblue|UG=dodgerblue|US=blueviolet|UY=dodgerblue|UZ=dodgerblue |VA=dodgerblue|VC=dodgerblue|VE=limegreen|VG=dodgerblue|VN=dodgerblue|VU=limegreen |WS=limegreen |XK=dodgerblue |YE=limegreen |ZA=dodgerblue|ZM=dodgerblue|ZW=limegreen }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|limegreen|Eligible [[COVAX]] recipient}} }} <section end="pfizerauthmap"/> The [[Pfizer–BioNTech COVID-19 vaccine]], sold under the brand name Comirnaty,<ref name="Comirnaty EPAR">{{#invoke:Cite web||title=Comirnaty EPAR|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/comirnaty|access-date=23 December 2020|publisher=[[European Medicines Agency]] (EMA)}}</ref> is an [[mRNA vaccine]]<ref name="hcreg">{{#invoke:Cite web||date=9 December 2020|title=Regulatory Decision Summary – Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine|url=https://covid-vaccine.canada.ca/info/regulatory-decision-summary-detailTwo.html?linkID=RDS00730|access-date=9 December 2020|publisher=Health Canada, Government of Canada}}</ref> produced by the German company [[BioNTech]] and the American company [[Pfizer]].<ref name="hcreg"/><ref name="NCT04368728">{{#invoke:Cite web||date=30 April 2020|title=Study to Describe the Safety, Tolerability, Immunogenicity, and Efficacy of RNA Vaccine Candidates Against COVID-19 in Healthy Adults|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04368728|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011084828/https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04368728/|archive-date=11 October 2020|access-date=14 July 2020|website=[[ClinicalTrials.gov]]|publisher=[[United States National Library of Medicine]]|id=NCT04368728}}</ref><ref name="EudraCT-2020-001038-36">{{#invoke:Cite web||date=14 April 2020|title=A Multi-site Phase I/II, 2-Part, Dose-Escalation Trial Investigating the Safety and Immunogenicity of four Prophylactic SARS-CoV-2 RNA Vaccines Against COVID-19 Using Different Dosing Regimens in Healthy Adults|url=https://www.clinicaltrialsregister.eu/ctr-search/trial/2020-001038-36/DE|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200422111024/https://www.clinicaltrialsregister.eu/ctr-search/trial/2020-001038-36/DE|archive-date=22 April 2020|access-date=22 April 2020|website=EU Clinical Trials Register|publisher=European Union|id=[[EudraCT]] 2020-001038-36}}</ref> In Hong Kong, Macau, and Taiwan, Comirnaty is distributed by [[Fosun Pharma]].<ref>{{#invoke:Cite web||title=BioNTech and China partner, not Pfizer, to produce HK shots|url=https://www.thestandard.com.hk/section-news/section/11/225661/BioNTech-and-China-partner,-not-Pfizer,-to-produce-HK-shots|website=The Standard}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Pfizer and BioNTech's overlooked third partner will distribute the vaccine in China – and it's facing some resistance |url=https://fortune.com/2021/01/09/covid-vaccine-china-fosun-pfizer-biontech/|access-date=18 April 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Burger|first=Ludwig|date=16 March 2020|title=BioNTech in China alliance with Fosun over potential coronavirus vaccine|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-biontech-fosunpharma-vaccine-collabor-idUKKBN2130O5|access-date=18 April 2021}}</ref><ref>{{Cite news|date=25 November 2020|title=BioNTech, Fosun start Phase II trial of COVID-19 vaccine in China|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-biontech-fosunphar-idUSKBN2850ZZ|access-date=18 April 2021}}</ref><ref name="RTHK 20210711" /><ref name="BioNTech PR 20210712" /> ;Full (<section begin="Pfizer-BioNTech_FN"/>10<section end="Pfizer-BioNTech_FN"/>) # Australia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Comirnaty|url=https://www.tga.gov.au/apm-summary/comirnaty|date=25 January 2021|access-date=25 January 2021|publisher=[[Therapeutic Goods Administration]] (TGA)}}</ref><ref>{{cite report | url=https://www.tga.gov.au/sites/default/files/auspar-bnt162b2-mrna-210125.pdf | title=Australian Public Assessment Report for BNT162b2 (mRNA) | publisher=[[Therapeutic Goods Administration]] (TGA) | access-date=25 January 2021 | archive-date=26 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210126144716/https://www.tga.gov.au/sites/default/files/auspar-bnt162b2-mrna-210125.pdf | url-status=dead }}</ref> # Brazil<ref name="Brazil approves full vaccine">{{#invoke:Cite web||url=https://g1.globo.com/bemestar/vacina/noticia/2021/02/23/anvisa-concede-registro-definitivo-a-vacina-da-pfizer.ghtml|title=Vacina da Pfizer é a 1ª a obter registro definitivo no Brasil|publisher=G1|date=23 February 2021|access-date=23 February 2021|language=pt-br}}</ref> # Canada<ref>{{cite web|date=23 August 2021|title=U.S. gives Pfizer COVID-19 vaccine full approval - CityNews Toronto|url=https://toronto.citynews.ca/2021/08/23/us-pfizer-covid-19-vaccine-full-approval/|access-date=23 August 2021|website=CityNews Toronto}}</ref><ref>{{cite news|author1=The Associated Press|date=23 August 2021|title=U.S. regulators give full approval of Pfizer-BioNTech's COVID-19 vaccine|url=https://www.cbc.ca/news/health/us-pfizer-fda-approval-1.6149959|access-date=23 August 2021|website=CBC News}}</ref><ref name=":13">{{Cite news|last=Osman|first=Laura|date=16 September 2021|title=Goodbye Pfizer, hello Comirnaty: Top COVID-19 vaccines given brand names in Canada|work=CBC News|url=https://www.cbc.ca/news/health/vaccine-name-change-canada-1.6178484|access-date=16 September 2021}}</ref> # Marshall Islands{{efn|name=CFA}}{{efn|name=useua|Full approval only for those aged 16+. EUA still applies for recipients aged 5-15.}} # Micronesia{{efn|name=CFA}}{{efn|name=useua}} # New Zealand<ref>{{#invoke:Cite web||date=3 February 2021|title=Robust assessment ahead of Medsafe approval of vaccine|url=https://www.health.govt.nz/news-media/media-releases/robust-assessment-ahead-medsafe-approval-vaccine|access-date=6 February 2021|work=Ministry of Health}}</ref> # Palau{{efn|name=CFA|via United States authorization through [[Compact of Free Association]]<ref>{{cite press release | title=Interior Applauds Inclusion of Insular Areas through Operation Warp Speed to Receive COVID-19 Vaccines | publisher=[[United States Department of the Interior]] (DOI) | date=12 December 2020 | url=https://www.doi.gov/oia/press/interior-applauds-inclusion-insular-areas-through-operation-warp-speed-receive-covid-19 | access-date=13 January 2021}} {{PD-notice}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.hawaiipublicradio.org/post/asia-minute-palau-administers-vaccines-keep-country-free-covid#stream/0|publisher=[[Hawaii Public Radio]]|title=Asia Minute: Palau Administers Vaccines to Keep Country Free of COVID|first=Bill|last=Dorman|date=6 January 2021|access-date=13 January 2021|name-list-style=vanc}}</ref>}}{{efn|name=useua}} # Saudi Arabia<ref>{{#invoke:Cite web||date=10 December 2020|title=Coronavirus: Saudi Arabia approves Pfizer COVID-19 vaccine for use|url=https://english.alarabiya.net/en/coronavirus/2020/12/10/Coronavirus-Saudi-Arabia-approves-Pfizer-COVID-19-vaccine-for-use|access-date=10 December 2020|website=Al Arabiya English}}</ref><ref name="NYT vaccine tracker">{{cite news|last1=Zimmer|first1=Carl|last2=Corum|first2=Jonathan|last3=Wee|first3=Sui-Lee|title=Coronavirus Vaccine Tracker|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/science/coronavirus-vaccine-tracker.html|name-list-style=vanc}}</ref> # Switzerland<ref name="Swiss authorization">{{cite press release|title=Swissmedic grants authorisation for the first COVID-19 vaccine in Switzerland|url=https://www.bag.admin.ch/bag/en/home/das-bag/aktuell/medienmitteilungen.msg-id-81761.html|publisher=[[Swissmedic|Swiss Agency for Therapeutic Products (Swissmedic)]]|date=19 December 2020|access-date=19 December 2020}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Comirnaty Product information|url=https://www.swissmedicinfo.ch/ShowText.aspx?textType=FI&lang=DE&authNr=68225|access-date=31 January 2021|language=DE|trans-quote=Due to incomplete clinical data at the time of the assessment of the authorization application, the Comirnaty medicinal product is authorized for a limited period (Art. 9a Medicinal Products Act).}}</ref> # United States{{efn|name=useua}}<ref>{{cite press release|title=FDA Takes Key Action in Fight Against COVID-19 By Issuing Emergency Use Authorization for First COVID-19 Vaccine|publisher=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA)|date=11 December 2020|url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-takes-key-action-fight-against-covid-19-issuing-emergency-use-authorization-first-covid-19|access-date=11 December 2020}} {{PD-notice}}</ref><ref name="Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine EUA fact sheet">{{#invoke:Cite web||date=25 February 2021|title=Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine EUA Fact Sheet for Healthcare Providers|url=https://www.fda.gov/media/144413/download|access-date=25 February 2021|publisher=Pfizer|format=PDF}}</ref><ref name="FDA PR 20210823">{{Cite press release |title=FDA Approves First COVID-19 Vaccine |date=23 August 2021 |publisher=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA) |url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-covid-19-vaccine |access-date=23 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210823143040/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-covid-19-vaccine |archive-date=23 August 2021 |url-status=live}}</ref> {{-}} ;Emergency (<section begin="Pfizer-BioNTech_EN"/>140<section end="Pfizer-BioNTech_EN"/>) <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 15em;"> # Afghanistan<ref name="cdctracker"/> # Albania<ref>{{#invoke:Cite web||title=Albania to start COVID-19 immunisation with Pfizer vaccine in January – report|url=https://seenews.com/news/albania-to-start-covid-19-immunisation-with-pfizer-vaccine-in-jan-report-726470|website=Seenews}}</ref> # Algeria<ref>{{cite web|date=5 May 2021|title=Canada allows Pfizer COVID-19 vaccine for children aged 12-15|url=https://www.reuters.com/world/americas/canada-authorizes-pfizer-covid-19-vaccine-children-aged-12-15-2021-05-05/|access-date=19 August 2021|website=Reuters}}</ref> # Andorra<ref>{{#invoke:Cite web||title=Andorra COVID-19|url=https://www.govern.ad/covid19_newsletter/en/|access-date=19 February 2021|website=govern.ad}}</ref> # Argentina<ref>{{cite news|title=Coronavirus en la Argentina: La ANMAT aprobo el uso de emergencia de la vacuna Pfizer|url=https://www.lanacion.com.ar/sociedad/coronavirus-argentina-anmat-aprobo-uso-emergencia-vacuna-nid2548852|access-date=23 December 2020|website=La Nación|language=es}}</ref> # Armenia<ref>{{#invoke:Cite web||date=30 June 2021|title=Dashboard: Vaccinating Eurasia- June|url=https://eurasianet.org/dashboard-vaccinating-eurasia-june|access-date=4 August 2021|website=[[Eurasianet]]}}</ref> # Azerbaijan<ref name="whotracker"/> # Bahrain<ref>{{#invoke:Cite web||title=Bahrain becomes second country to approve Pfizer COVID-19 vaccine|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/12/4/bahrain-becomes-second-country-to-approve-pfizer-covid-19-vaccine|access-date=5 December 2020|publisher=[[Al Jazeera]]}}</ref><ref>{{cite web | title=The Pfizer-BioNTech COVID-19 Vaccine Was Granted Emergency Use Authorization (EUA) by the U.S. Food and Drug Administration (FDA) & Bahrain National Health Regulatory Authority (NHRA) | website=cvdvaccine | url=https://www.cvdvaccine-bh.com/ | access-date=18 April 2021 | accessdate=7 July 2021 | archivedate=21 April 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210421145401/https://www.cvdvaccine-bh.com/ }}</ref> # Bangladesh<ref>{{#invoke:Cite web||title=Bangladesh approves Pfizer Covid-19 vaccine for emergency use|date=27 May 2021|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/05/27/bangladesh-approves-pfizer-covid-19-vaccine-for-emergency-use|access-date=27 May 2021|publisher=[[Dhaka Tribune]]}}</ref> # Benin<ref name="whotracker"/> # Bhutan<ref name="whotracker"/> # Bolivia<ref name="cdctracker"/> # Bosnia and Herzegovina<ref name=":3">{{#invoke:Cite web||title=Pfizer/BioNTech COVID-19 vaccines shipped by COVAX arrive in Bosnia and Herzegovina|url=https://bosniaherzegovina.un.org/en/123137-pfizerbiontech-covid-19-vaccines-shipped-covax-arrive-bosnia-and-herzegovina|access-date=14 April 2021|publisher=United Nations}}</ref> # Botswana<ref>{{Cite news|title=Botswana expects to welcome multiple COVID-19 vaccines|url=http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-02/27/c_139771113.htm|access-date=1 April 2021|publisher=Xinhuanet|accessdate=7 July 2021|archivedate=27 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210227224341/http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-02/27/c_139771113.htm}}</ref> # Brunei<ref name="auto">{{#invoke:Cite web||title=COVID-19: Brunei to begin mass vaccination on April 3 |url=https://thescoop.co/2021/04/02/covid-19-brunei-to-begin-mass-vaccination-on-april-3/|access-date=6 April 2021|website=TheScoop|date=2 April 2021}}</ref> # Cameroon<ref name="whotracker"/> # Cape Verde<ref name="cdctracker"/> # Chile<ref name="chile">{{#invoke:Cite web||date=17 December 2020|title=Chile approves Pfizer-BioNTech Covid-19 vaccine for emergency use|url=https://www.straitstimes.com/world/chile-approves-pfizer-biontech-covid-19-vaccine-for-emergency-use|access-date=17 December 2020|website=The Straits Times}}</ref> # Colombia<ref>{{cite news|date=6 January 2021|title=Colombia regulator approves Pfizer-BioNTech vaccine for emergency use|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-colombia-vaccine/colombia-regulator-approves-pfizer-biontech-vaccine-for-emergency-use-idINL1N2JH00P/|access-date=6 January 2021}}</ref> # Congo-Kinshasa<ref name="DRC">{{cite web|date=2021-12-07|title=Covid-19 en RDC: des officiers et agents de la Police se font vacciner après échanges avec le ministre de la Santé|url=https://actualite.cd/2021/12/07/covid-19-en-rdc-des-officiers-et-agents-de-la-police-se-font-vacciner-apres-echanges|access-date=2022-01-12|website=Actualite.cd|language=fr}}</ref> # Costa Rica<ref name="costa">{{#invoke:Cite web||date=16 December 2020|title=Costa Rica authorizes Pfizer-BioNTech coronavirus vaccine|url=https://ticotimes.net/2020/12/16/costa-rica-authorizes-pfizer-biontech-coronavirus-vaccine|access-date=16 December 2020|website=The Tico Times}}</ref> # Djibouti<ref name="whotracker"/> # Dominican Republic<ref>[https://covid-19pharmacovigilance.paho.org/pfizer-biontech Pfizer-BioNTech COVID-19 vaccine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211006044525/https://covid-19pharmacovigilance.paho.org/pfizer-biontech |date=2021-10-06 }}. Pan American Health Organization.</ref> # East Timor<ref name="whotracker"/> # Ecuador<ref name="ecuador">{{#invoke:Cite web||title=Arcsa autoriza ingreso al país de vacuna Pfizer-BioNTech para el Covid-19 – Agencia Nacional de Regulación, Control y Vigilancia Sanitaria|url=https://www.controlsanitario.gob.ec/arcsa-autoriza-ingreso-al-pais-de-vacuna-pfizer-biontech-para-el-covid-19/|access-date=17 December 2020|language=es}}</ref> # Egypt<ref name="whotracker"/> # El Salvador<ref name="cdctracker"/><ref>{{#invoke:Cite web||last=McGwin|first=Kevin|date=30 December 2020|title=Greenland to begin new year with COVID vaccinations|url=https://www.arctictoday.com/greenland-to-begin-new-year-with-covid-vaccinations/|access-date=21 March 2021|website=ArcticToday}}</ref> # Eswatini<ref name="whotracker"/> #Fiji<ref>{{cite web|title=Vaccine FAQs – MINISTRY OF HEALTH & MEDICAL SERVICES| date=24 March 2021 |url=https://www.health.gov.fj/covid-vaccine/vaccine-faqs/|access-date=2022-01-06|language=en-US}}</ref> # Gabon<ref name="whotracker"/> # Georgia<ref name="whotracker"/> # Ghana<ref>{{cite web|title=Ghana approves two more COVID-19 vaccines - Xinhua &#124; English.news.cn|url=http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-07/29/c_1310092883.htm|access-date=30 November 2021|website=xinhuanet|accessdate=25 December 2021|archivedate=30 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211130221511/http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-07/29/c_1310092883.htm}}</ref> # Guatemala<ref name="auto3">{{cite web |title=COVID-19 Information |url=https://gt.usembassy.gov/alert-covid-19-2/ |website=U.S. Embassy in Guatemala |date=25 February 2020 |accessdate=7 July 2021 |archivedate=7 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507124017/https://gt.usembassy.gov/alert-covid-19-2/ }}</ref> # Guinea<ref name="whotracker"/> # Honduras<ref name="whotracker"/> # Indonesia<ref>{{cite news|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20210715145336-20-668159/bpom-terbitkan-izin-penggunaan-darurat-vaksin-covid-19-pfizer|title=BPOM Terbitkan Izin Penggunaan Darurat Vaksin COVID-19 Pfizer|work=CNN Indonesia|date=15 July 2021|access-date=15 July 2021|language=id}}</ref> # Iraq<ref>{{#invoke:Cite web||title=Iraq grants emergency approval for Pfizer COVID-19 vaccine|url=https://www.msn.com/en-ae/news/other/iraq-grants-emergency-approval-for-pfizer-covid-19-vaccine/ar-BB1cgvD6|access-date=27 December 2020|publisher=MSN}}</ref> # Israel<ref>{{#invoke:Cite web||title=Israeli Health Minister 'pleased' as FDA approves Pfizer COVID-19 vaccine|url=https://www.jpost.com/breaking-news/fda-approves-pfizer-biontech-covid-19-vaccine-for-emergency-use-nyt-651871|access-date=28 December 2020|website=The Jerusalem Post}}</ref> # Ivory Coast<ref name="whotracker"/> # Japan<ref name="jp" /><ref>{{cite news|date=14 February 2021|title=Japan approves Pfizer's COVID-19 vaccine, 1st for domestic use|work=[[Nikkei Asia]]|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Japan-approves-Pfizer-s-COVID-19-vaccine-1st-for-domestic-use|access-date=14 February 2021|name-list-style=vanc|accessdate=7 July 2021|archivedate=18 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210318232113/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Japan-approves-Pfizer-s-COVID-19-vaccine-1st-for-domestic-use}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||last=Tsukimori|first=Osamu|date=15 February 2021|title=Japan gives OK to Pfizer coronavirus vaccine, with rollout to begin this week|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/15/national/science-health/pfizer-vaccine-approval-japan/|access-date=1 April 2021|website=The Japan Times}}</ref> # Jordan<ref>{{#invoke:Cite web||date=15 December 2020|title=Jordan approves Pfizer-BioNTech Covid vaccine|url=https://www.france24.com/en/live-news/20201215-jordan-approves-pfizer-biontech-covid-vaccine|access-date=15 December 2020|publisher=France 24}}</ref> # Kazakhstan<ref name="whotracker"/> # Kenya<ref name="auto13">{{#invoke:Cite news||date=2 August 2021|title=Kenya Approves J&J, Pfizer Covid-19 Vaccines as Cases Surge|work=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-08-02/kenya-approves-j-j-pfizer-covid-19-vaccines-as-cases-surge|access-date=24 September 2021}}</ref> # Kosovo<ref name="whotracker"/> # Kuwait<ref>{{#invoke:Cite web||date=13 December 2020|title=Kuwait authorizes emergency use of Pfizer-BioNTech COVID-19 vaccine|url=https://arab.news/427j9|access-date=15 December 2020|website=Arab News}}</ref> # Kyrgyzstan<ref name="whotracker"/> # Laos<ref name="whotracker"/> # Lebanon<ref>{{#invoke:Cite web||date=14 February 2021|title=Lebanon starts Covid-19 vaccination campaign|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20210214-lebanon-starts-covid-19-vaccination-campaign|access-date=16 March 2021|publisher=France 24}}</ref> # Libya<ref name="cdctracker"/> # Malawi<ref name="auto7">{{cite web|title=Malawi Ministry of Health on Facebook|url=https://www.facebook.com/login/?next&#61;https%253A%252F%252Fwww.facebook.com%252Fmalawimoh%252Fposts%252F4098884300167054|access-date=14 September 2021|website=Facebook}}</ref> # Malaysia<ref>{{cite news|last=Lim|first=Ida|date=8 January 2021|title=Khairy: Malaysia can use Pfizer's Covid-19 vaccine now as conditional registration granted|work=[[The Malay Mail]]|url=https://www.msn.com/en-my/news/national/khairy-malaysia-can-use-pfizer-e2-80-99s-covid-19-vaccine-now-as-conditional-registration-granted/ar-BB1czVUU|access-date=8 January 2021|name-list-style=vanc}}</ref> # Maldives<ref>{{#invoke:Cite web||date=15 March 2021|title=Sinopharm & Pfizer approved for use in Maldives|url=https://timesofaddu.com/2021/03/15/breaking-sinopharm-pfizer-approved-for-use-in-maldives/|access-date=1 April 2021|website=The Times of Addu}}</ref> # Mexico<ref>{{cite news|date=12 December 2020|title=Mexico Approves Pfizer Vaccine for Emergency Use as Covid Surges|publisher=Bloomberg|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-12-12/mexico-approves-pfizer-vaccine-for-emergency-use-as-covid-surges|access-date=12 December 2020}}</ref><ref>{{cite news|date=12 December 2020|title=Mexico authorizes emergency use of Pfizer-BioNTech coronavirus vaccine|website=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/mexico-authorizes-emergency-use-of-pfizer-biontech-coronavirus-vaccine/articleshow/79696221.cms|access-date=14 January 2021}}</ref> # Moldova<ref name=":2">{{cite news|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Moldova approves Russia's Sputnik V vaccine as political row simmers|url=https://news.trust.org/item/20210227162136-o0jx5/|access-date=1 April 2021|website=news.trust.org|accessdate=7 July 2021|archivedate=3 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210403221351/https://news.trust.org/item/20210227162136-o0jx5/}}</ref> # Monaco<ref>{{#invoke:Cite web||title=First Vaccines Arrive in Monaco – COVID-19 vaccination campaign begins tomorrow / Actualités / Coronavirus (Covid-19) / Policy & Practice / Portail du Gouvernement – Monaco|url=https://en.gouv.mc/Policy-Practice/Coronavirus-Covid-19/Actualites/FIRST-VACCINES-ARRIVE-IN-MONACO-COVID-19-vaccination-campaign-begins-tomorrow|access-date=19 February 2021|website=en.gouv.mc}}</ref> # Mongolia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Mongolia will receive 300,000 doses of COVID-19 vaccine developed by China|url=https://akipress.com/news:654794:Mongolia_will_receive_300,000_doses_of_COVID-19_vaccine_developed_by_China/|access-date=19 March 2021|website=AKIpress News Agency}}</ref> # Montenegro<ref name="whotracker"/> # Morocco<ref name="whotracker"/> # Namibia<ref name="whotracker"/> # Nepal<ref>{{cite web|date=14 November 2021|title=People to get Pfizer vaccine from today|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/people-to-get-pfizer-vaccine-from-today|access-date=28 December 2021|website=himalayantimes}}</ref> # Nicaragua<ref name="whotracker"/> # Nigeria<ref>{{#invoke:Cite web||date=30 April 2021|title=NAFDAC approves Pfizer Biotech Vaccine for emergency use authorisation|url=https://editor.guardian.ng/news/nafdac-approves-pfizer-biotech-vaccine-for-emergency-use-authorisation/|access-date=21 July 2021|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News}}</ref> # North Macedonia<ref>{{#invoke:Cite web||title=North Macedonia Kicks Off COVID-19 Vaccinations As Serbia Looks To Highlight Regional Efforts|url=https://www.rferl.org/a/north-macedonia-kicks-off-covid-19-vaccinations/31108206.html|access-date=19 February 2021|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty}}</ref> # Oman<ref name="oman">{{cite news|date=15 December 2020|title=Oman issues licence to import Pfizer BioNTech Covid vaccine – TV|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-oman-vaccine-int-idUSKBN28P1RA|access-date=16 December 2020}}</ref> # Pakistan<ref>{{cite web |title=DRAP gives emergency approval for Pfizer's coronavirus vaccine |url=https://www.geo.tv/latest/352816-drap-gives-emergency-approval-for-pfizers-coronavirus-vaccine |website=www.geo.tv }}</ref> # Palestine<ref name="cdctracker"/> # Panama<ref name="panama">{{#invoke:Cite web||title=Panama approves Pfizer's COVID-19 vaccine – health ministry|url=https://finance.yahoo.com/news/panama-approves-pfizers-covid-19-010942802.html|access-date=16 December 2020|publisher=Yahoo! Finance}}</ref> # Papua New Guinea<ref>{{#invoke:Cite web||date=12 August 2021|title=Vaccination is not compulsory, Prime Minister tells Parliament|url=https://covid19.info.gov.pg/vaccination-is-not-compulsory-prime-minister-tells-parliament/|access-date=24 September 2021|website=PNG &#124; COVID 19}}</ref> # Paraguay<ref>{{#invoke:Cite web||title=DNVS otorga registro sanitario de emergencia a Pfizer - MSPBS Py|url=https://www.mspbs.gov.py/portal/23306/dnvs-otorga-registro-sanitario-de-emergencia-a-pfizer.html}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Pfizer: la nueva vacuna que compró Paraguay. MSPBS Paraguay|url=https://www.mspbs.gov.py/portal/23192/pfizer-la-nueva-vacuna-que-compro-paraguay.html}}</ref> # Peru<ref>{{#invoke:Cite web||title=Peru regulators approve Pfizer vaccine against COVID-19: filing|url=https://news.yahoo.com/peru-regulators-approve-pfizer-vaccine-173719455.html|access-date=31 March 2021|publisher=Yahoo! News}}</ref> # Philippines<ref>{{#invoke:cite news||date=14 January 2021|title=PH authorizes Pfizer's COVID-19 vaccine for emergency use|publisher=CNN Philippines|url=https://cnnphilippines.com/news/2021/1/14/Pfizer-COVID-19-vaccine-Philippines-FDA-emergency-use-EUA.html|access-date=14 January 2021}}</ref> # Qatar<ref>{{#invoke:cite news||title=Qatar, Oman to receive Pfizer-BioNTech COVID-19 vaccine this week|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-vaccine-qatar/qatar-oman-to-receive-pfizer-biontech-covid-19-vaccine-this-week-idUSKBN28U0VE|access-date=24 December 2020}}</ref> # Rwanda<ref name="cdctracker"/> # San Marino<ref name="cdctracker"/> # Serbia<ref>{{#invoke:cite news||date=21 December 2020|title=Serbia leads region in expecting COVID-19 vaccines within days|work=BalkanInsight|url=https://balkaninsight.com/2020/12/21/serbia-leads-region-in-expecting-covid-19-vaccines-within-days/|access-date=26 December 2020}}</ref><ref>{{cite news|date=22 December 2020|title=First shipment of Pfizer-BioNTech vaccine arrives in Serbia|work=Serbian government website|url=https://www.srbija.gov.rs/vest/en/165409/first-shipment-of-pfizer-biontech-vaccine-arrives-in-serbia.php|access-date=26 December 2020}}</ref> # Singapore<ref>{{#invoke:Cite web||date=14 December 2020|title=Singapore approves use of Pfizer's COVID-19 vaccine|url=https://apnews.com/article/science-singapore-coronavirus-pandemic-lee-hsien-loong-coronavirus-vaccine-5bf8461b9d2d32ec08d56fcf5958317a|access-date=15 December 2020|publisher=Associated Press}}</ref> # South Africa<ref>{{#invoke:Cite web||title=South Africa approves Pfizer Covid-19 vaccine for emergency use|url=https://businesstech.co.za/news/trending/476360/south-africa-approves-pfizer-covid-19-vaccine-for-emergency-use/|access-date=18 March 2021}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Pfizer-BioNTec approved for emergency use in SA: here is what you need to know about the vaccine|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2021-03-18-pfizer-biontec-approved-for-emergency-use-in-sa-here-is-what-you-need-to-know-about-the-vaccine/|access-date=19 March 2021|website=TimesLIVE}}</ref> # South Korea<ref>{{cite news|last1=Lee|first1=Kyung-eun|date=27 February 2021|title=S. Korea begins rolling out Pfizer vaccines on second day of national vaccination program|work=Arirang News|url=https://www.arirang.com/news/News_View.asp?nseq=273056|access-date=28 February 2021|accessdate=7 July 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310013846/https://www.arirang.com/news/News_View.asp?nseq=273056}}</ref><ref>{{cite news|last1=Kim|first1=Han-joo|date=5 March 2021|title=S. Korea approves Pfizer's COVID-19 vaccine amid immunization push|publisher=Yonhap News |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210305001500320|access-date=5 March 2021}}</ref> # Sri Lanka<ref>{{cite web |title=Sri Lanka approves Pfizer COVID vaccine for emergency use |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/sri-lanka-approves-pfizer-covid-vaccine-emergency-use-2021-05-08/ |website=Reuters |date=8 May 2021}}</ref> # Sudan<ref name="cdctracker"/> # Taiwan<ref name="RTHK 20210711">{{cite web | last=Kemp | first=Robert | title=Fosun says it has struck deal to send Taiwan vaccines | website=RTHK | date=11 July 2021 | url=https://news.rthk.hk/rthk/en/component/k2/1600277-20210711.htm? | access-date=11 July 2021}}</ref><ref name="BioNTech PR 20210712">{{cite press release | title=10 Million Doses of mRNA-based COVID-19 Vaccine to be supplied to Taiwan Region | website=BioNTech | date=12 July 2021 | url=https://investors.biontech.de/news-releases/news-release-details/10-million-doses-mrna-based-covid-19-vaccine-be-supplied-taiwan | access-date=18 July 2021}}</ref> # Tajikistan<ref name="whotracker"/> # Tanzania<ref name="whotracker"/> # Thailand<ref>{{cite news | title = Thailand approves Pfizer-Biontech vaccine for emergency use | date = 24 June 2021 | url = https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thailand-approves-pfizer-biontech-vaccine-emergency-use-2021-06-24/ | work = Reuters }}</ref> # Tonga<ref name="whotracker"/> # Tunisia<ref name="NYT vaccine tracker" /> # Turkey<ref>{{cite web |author=Gözde Bayar |date=18 March 2021 |url=https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/turkey-to-receive-45m-doses-of-pfizer-vaccine-this-month/2179702 |title=Turkey to receive 4.5M doses of Pfizer vaccine this month |publisher=Anadolu Agency}}</ref> # Uganda<ref name="whotracker"/> # Ukraine<ref>{{#invoke:Cite web||title=Наказ МОЗ України від 22.02.2021 № 308 "Про державну реєстрацію лікарського засобу (медичного імунобіологічного препарату) для екстреного медичного застосування"|url=https://moz.gov.ua/article/ministry-mandates/nakaz-moz-ukraini-vid-22022021--308-pro-derzhavnu-reestraciju-likarskogo-zasobu-medichnogo-imunobiologichnogo-preparatu-dlja-ekstrenogo-medichnogo-zastosuvannja|access-date=19 March 2021|website=moz.gov.ua}}</ref> # United Arab Emirates<ref>{{#invoke:Cite web||date=23 December 2020|title=Dubai approves the Pfizer-BioNTech vaccine which will be free of charge|url=https://emirateswoman.com/dubai-approves-the-pfizer-biontech-vaccine-for-free/|access-date=28 December 2020|website=Emirates Woman}}</ref> # United Kingdom<ref name="ukgov12-2">{{#invoke:Cite web||date=2 December 2020|title=UK medicines regulator gives approval for first UK COVID-19 vaccine|url=https://www.gov.uk/government/news/uk-medicines-regulator-gives-approval-for-first-uk-covid-19-vaccine|access-date=2 December 2020|publisher=Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency, Government of the UK}}</ref><ref name="MHRA 2020-12-08">{{#invoke:Cite web||date=8 December 2020|title=Information for Healthcare Professionals on Pfizer/BioNTech COVID-19 vaccine|url=https://www.gov.uk/government/publications/regulatory-approval-of-pfizer-biontech-vaccine-for-covid-19/information-for-healthcare-professionals-on-pfizerbiontech-covid-19-vaccine|access-date=13 December 2020|website=Medicines & Healthcare products Regulatory Agency (MHRA)}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||date=3 December 2020|title=Conditions of Authorisation for Pfizer/BioNTech COVID-19 vaccine|url=https://www.gov.uk/government/publications/regulatory-approval-of-pfizer-biontech-vaccine-for-covid-19/conditions-of-authorisation-for-pfizerbiontech-covid-19-vaccine|access-date=13 December 2020|website=Medicines & Healthcare products Regulatory Agency (MHRA)}}</ref> # Uruguay<ref>{{cite web |title=Uruguay acquired Pfizer and Sinovac vaccines; details will be announced Saturday |url=https://en.mercopress.com/2021/01/23/uruguay-acquired-pfizer-and-sinovac-vaccines-details-will-be-announced-saturday |website=MercoPress }}</ref> # Uzbekistan<ref>{{cite web|date=12 September 2021|title=U.S. Donates Over 1.2 million COVID-19 Pfizer Vaccines to Uzbekistan|url=https://uz.usembassy.gov/u-s-donates-over-1-2-million-covid-19-pfizer-vaccines-to-uzbekistan/|access-date=4 October 2021|website=<nowiki>[[U.S. Embassy in Uzbekistan</nowiki>}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # Vatican City<ref>{{cite news|last=McElwee|first=Joshua J.|date=11 December 2020|title=Vatican to offer coronavirus vaccine to residents and staff in early 2021|publisher=[[National Catholic Reporter]]|url=https://www.ncronline.org/news/coronavirus/vatican-offer-coronavirus-vaccine-residents-and-staff-early-2021|access-date=9 February 2021}}</ref><ref>{{cite press release|url=https://www.vaticannews.va/it/vaticano/news/2020-12/in-vaticano-parte-il-piano-vaccinale-anticovid.html|title=In Vaticano parte il piano vaccinale anticovid|date=11 December 2020|access-date=9 February 2021|first=Massimiliano|last=Menichetti|website=vatican.va}}</ref> # Vietnam<ref>{{Cite news|last=Le|first=Nga|date=12 June 2021|title=Vietnam approves Pfizer Covid vaccine for emergency use|work=[[VnExpress]]|url=https://e.vnexpress.net/news/news/vietnam-approves-pfizer-covid-vaccine-for-emergency-use-4293267.html}}</ref> # Zambia<ref name="TrackVax">{{cite web|title=COVID19 Vaccine Tracker|url=https://covid19.trackvaccines.org/|access-date=2022-01-12|website=covid19.trackvaccines.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220703051331/https://covid19.trackvaccines.org/|archivedate=2022-07-03|accessdate=2022-07-06}}</ref> '''{{nowrap|[[European Medicines Agency|EMA]] countries}}'''<ref name="Comirnaty EPAR" /><ref name="EU Marketing authorisation" /><ref>{{cite web | title=Comirnaty | website=Union Register of medicinal products | date=21 December 2020 | url=https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/h1528.htm | access-date=26 November 2021}}</ref> # Austria # Belgium # Bulgaria # Croatia # Cyprus # Czech Republic # Denmark # Estonia # Finland # France # Germany # Greece # Hungary # Iceland # Ireland # Italy # Latvia # Liechtenstein # Lithuania # Luxembourg # Malta # Netherlands # Norway # Poland # Portugal # Romania # Slovakia # Slovenia # Spain # Sweden '''{{nowrap|[[Caribbean Public Health Agency|CARPHA]] countries}}'''<ref name="carpha-pfizer">{{cite web | title=Caribbean Public Health Agency > Who We Are > Member States | website=The Caribbean Public Health Agency (CARPHA) | url=https://www.carpha.org/Who-We-Are/Member-States | access-date=7 April 2021}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||date=6 January 2021|title=Pfizer vaccine approved for region but Health Ministry wants more info|url=https://newsday.co.tt/2021/01/06/pfizer-vaccine-approved-for-region-but-health-ministry-wants-more-info/|access-date=24 February 2021|website=Trinidad and Tobago Newsday}}</ref> # Antigua and Barbuda # Bahamas # Barbados # Belize # Dominica # Grenada # Guyana # Haiti # Jamaica # Saint Kitts and Nevis # Saint Lucia # Saint Vincent and the Grenadines # Suriname # Trinidad and Tobago <!-- not counted --><br /> '''[[List of ISO 3166-1 codes|Non-country entities]]''' * American Samoa<ref name="whotracker"/> * Anguilla{{efn|name=carphance}} * Aruba{{efn|name=carphance}} * Bermuda{{efn|name=carphance}} * British Virgin Islands{{efn|name=carphance}} * Caribbean Netherlands{{efn|name=carphance}} * Cayman Islands{{efn|name=carphance}} * Cook Islands<ref name="whotracker"/> * Curaçao{{efn|name=carphance}} * Faroe Islands<ref>{{#invoke:Cite web||last=Nielsdóttir|first=Alda|date=30 December 2020|title=First Covid-19 vaccines administered in the Faroe Islands|url=https://local.fo/first-covid-19-vaccines-administered-in-the-faroe-islands/|access-date=29 March 2021|website=Local.fo}}</ref> * French Polynesia<ref name="whotracker"/> * Gibraltar<ref name="cdctracker"/> * Greenland<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Sevunts|first1=Levon|last2=International|first2=Radio Canada|date=4 January 2021|title=Greenland launches COVID-19 vaccination campaign|url=https://www.rcinet.ca/eye-on-the-arctic/2021/01/04/greenland-launches-covid-19-vaccination-campaign-1/|access-date=21 March 2021|website=Eye on the Arctic}}</ref> * Guadeloupe<ref name="whotracker"/> * Guam<ref name="whotracker"/> * Guernsey<ref name="cdctracker"/> * Hong Kong<ref>{{#invoke:Cite web||date=25 January 2021|title=Use of vaccine approved|url=https://www.news.gov.hk/eng/2021/01/20210125/20210125_175428_123.html|access-date=15 February 2021|publisher=Government of Hong Kong}}</ref> * Isle of Man<ref name="cdctracker"/> * Jersey<ref name="cdctracker"/> * Macau<ref>{{#invoke:cite web||title=Local BioNTech vaccination to resume on April 5 |url=https://www.macaubusiness.com/local-biontech-vaccination-to-resume-on-april-5/ |website=macaubusiness.com |access-date=15 April 2021}}</ref> * Martinique<ref name="whotracker"/> * Montserrat{{efn|name=carphance}} * New Caledonia<ref name="cdctracker"/> * Niue<ref name="whotracker"/> * Northern Cyprus<ref name=":4" /> * Northern Mariana Islands<ref name="whotracker"/> * Puerto Rico<ref name="whotracker"/> * Sint Maarten{{efn|name=carphance}} * Tokelau<ref name="whotracker"/> * Turks and Caicos Islands{{efn|name=carphance}} * ''[[World Health Organization]]''<ref name="WHO status"/><ref>{{cite press release|title=WHO issues its first emergency use validation for a COVID-19 vaccine and emphasizes need for equitable global access|website=[[World Health Organization]] (WHO)|url=https://www.who.int/news/item/31-12-2020-who-issues-its-first-emergency-use-validation-for-a-covid-19-vaccine-and-emphasizes-need-for-equitable-global-access|date=31 December 2020|access-date=6 January 2021}}</ref><ref>{{cite web | title=WHO recommendation Tozinameran – COVID-19 mRNA vaccine (nucleoside modified) – Comirnaty | website=[[World Health Organization]] (WHO) | date=31 December 2020 | url=https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/who-recommendation-covid-19-mrna-vaccine-nucleoside-modified-comirnaty | access-date=8 May 2021 | accessdate=7 July 2021 | archivedate=9 May 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509155424/https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/who-recommendation-covid-19-mrna-vaccine-nucleoside-modified-comirnaty }}</ref> </div> == Janssen == <section begin="janssenauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=65|defaultValue=gainsboro |AD=dodgerblue|AF=dodgerblue|AG=dodgerblue|AI=dodgerblue|AL=limegreen|AM=limegreen|AO=limegreen|AR=dodgerblue|AS=dodgerblue|AT=dodgerblue|AU=lightpink|AW=dodgerblue|AZ=limegreen |BA=limegreen|BB=dodgerblue|BD=dodgerblue|BE=dodgerblue|BF=dodgerblue|BG=dodgerblue|BH=dodgerblue|BJ=dodgerblue|BM=dodgerblue|BN=dodgerblue|BO=dodgerblue|BR=dodgerblue|BS=dodgerblue|BT=limegreen|BW=dodgerblue|BZ=dodgerblue |CA=blueviolet|CD=dodgerblue|CF=dodgerblue|CG=limegreen|CH=blueviolet|CI=dodgerblue|CL=dodgerblue|CM=dodgerblue|CO=dodgerblue|CR=limegreen|CV=limegreen|CW=dodgerblue|CY=dodgerblue|CZ=dodgerblue |DE=dodgerblue|DJ=dodgerblue|DK=darkred|DM=dodgerblue|DO=limegreen|DZ=limegreen |EC=limegreen|EE=dodgerblue|EG=dodgerblue|ES=dodgerblue|ET=dodgerblue |FI=dodgerblue|FJ=limegreen|FM=dodgerblue|FO=dodgerblue|FR=dodgerblue |GA=dodgerblue|GB=dodgerblue|GD=dodgerblue|GE=limegreen|GH=dodgerblue|GL=dodgerblue|GM=limegreen|GN=dodgerblue|GR=dodgerblue|GT=limegreen|GU=dodgerblue|GY=dodgerblue |HK=turquoise|HN=dodgerblue|HR=dodgerblue|HT=dodgerblue|HU=dodgerblue |ID=dodgerblue|IE=dodgerblue|IN=dodgerblue|IQ=limegreen|IR=dodgerblue|IS=dodgerblue|IT=dodgerblue |JM=dodgerblue|JO=dodgerblue |KE=dodgerblue|KG=limegreen|KH=dodgerblue|KI=limegreen|KM=limegreen|KN=dodgerblue|KP=limegreen|KR=dodgerblue|KW=dodgerblue|KY=dodgerblue |LA=dodgerblue|LB=limegreen|LC=dodgerblue|LI=dodgerblue|LK=limegreen|LR=dodgerblue|LS=dodgerblue|LT=dodgerblue|LU=dodgerblue|LV=dodgerblue|LY=dodgerblue |MA=dodgerblue|MC=limegreen|MD=dodgerblue|ME=limegreen|MG=dodgerblue|MH=dodgerblue|MK=limegreen|ML=dodgerblue|MM=limegreen|MN=limegreen|MP=dodgerblue|MR=dodgerblue|MS=dodgerblue|MT=dodgerblue|MU=limegreen|MV=dodgerblue|MW=dodgerblue|MX=dodgerblue|MY=dodgerblue|MZ=dodgerblue |NA=dodgerblue|NC=dodgerblue|NE=limegreen|NG=dodgerblue|NI=dodgerblue|NL=dodgerblue|NO=darkred|NP=dodgerblue|NR=limegreen|NZ=dodgerblue |OM=limegreen |PA=limegreen|PE=dodgerblue|PF=dodgerblue|PG=dodgerblue|PH=dodgerblue|PK=limegreen|PL=dodgerblue|PR=dodgerblue|PS=dodgerblue|PT=dodgerblue|PW=dodgerblue|PY=limegreen |QA=dodgerblue |RO=dodgerblue|RS=limegreen|RW=dodgerblue |SA=dodgerblue|SB=limegreen|SD=dodgerblue|SE=dodgerblue|SG=limegreen|SI=darkred|SK=dodgerblue|SL=limegreen|SN=dodgerblue|SO=dodgerblue|SR=dodgerblue|SS=dodgerblue|ST=limegreen|SV=limegreen|SX=dodgerblue|SY=dodgerblue|SZ=dodgerblue |TC=dodgerblue|TD=limegreen|TH=dodgerblue|TG=limegreen|TJ=limegreen|TL=limegreen|TN=dodgerblue|TO=limegreen|TR=turquoise|TT=dodgerblue|TV=limegreen|TW=dodgerblue|TZ=dodgerblue |UA=dodgerblue|UG=dodgerblue|US=dodgerblue|UY=limegreen|UZ=limegreen |VC=dodgerblue|VE=limegreen|VG=dodgerblue|VN=dodgerblue|VU=limegreen |WS=limegreen |XK=limegreen |YE=dodgerblue |ZA=dodgerblue|ZM=dodgerblue|ZW=dodgerblue }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|lightpink|Full authorization, not used}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} {{leftlegend|limegreen|Eligible [[COVAX]] recipient}} {{leftlegend|darkred|Usage stopped}} }} <section end="janssenauthmap"/> The [[Janssen COVID-19 vaccine]]<ref>{{cite web | title=Janssen COVID-19 Emergency Use Authorization (EUA) Official Website | website=Janssen | date=28 February 2021 | url=https://www.janssencovid19vaccine.com/hcp.html | access-date=28 February 2021}}</ref> is a [[viral vector vaccine]]<ref>{{cite techreport|type=Briefing|date=26 February 2021|title=Janssen Ad26.COV2.S Vaccine for the Prevention of COVID-19|publisher=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA)|url=https://www.fda.gov/media/146217/download|page=6|access-date=6 March 2021|quote=The vaccine, known as Ad26.COV2.S, is a replication-incompetent adenovirus type 26 (Ad26) vectored vaccine encoding a stabilized variant of the SARS-CoV-2 S protein.}}</ref> produced by [[Janssen Pharmaceutica]] (a subsidiary of [[Johnson & Johnson]]) and [[Beth Israel Deaconess Medical Center]].<ref name=":22">{{#invoke:Cite web||date=4 August 2020|title=A Study of Ad26.COV2.S in Adults|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04436276|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200916063346/https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04436276|archive-date=16 September 2020|access-date=23 August 2020|website=[[ClinicalTrials.gov]]}}</ref><ref name=":32">{{#invoke:Cite web||title=A Study of Ad26.COV2.S for the Prevention of SARS-CoV-2-Mediated COVID-19 in Adult Participants|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04505722|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926145744/https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04505722|archive-date=26 September 2020|website=[[ClinicalTrials.gov]]|publisher=US National Library of Medicine}}</ref> It is also known as Johnson & Johnson COVID-19 Vaccine and as COVID-19 Vaccine Janssen.<ref name="COVID-19 Vaccine Janssen EPAR">{{#invoke:Cite web||date=5 March 2021|title=COVID-19 Vaccine Janssen EPAR|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/covid-19-vaccine-janssen|access-date=16 March 2021|publisher=[[European Medicines Agency]] (EMA)}}</ref> Three countries, Denmark, Finland, and Norway, discontinued the use of the Janssen vaccine in favor of other available vaccines due to a possible link between the vaccine and a rare blood clot disorder.<ref>{{cite web |title=The Danish COVID-19 vaccine rollout continues without the COVID-19 vaccine from Johnson & Johnson |url=https://www.sst.dk/en/english/news/2021/the-danish-covid-19-vaccine-rollout-continues-without-the-covid-19-vaccine-from-johnson-johnson |website=www.sst.dk |accessdate=2021-07-07 |archivedate=2021-07-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210701225047/https://www.sst.dk/en/english/news/2021/the-danish-covid-19-vaccine-rollout-continues-without-the-covid-19-vaccine-from-johnson-johnson }}</ref><ref name="thl.fi"/><ref>{{cite web |title=Decision on using the Johnson & Johnson coronavirus vaccine in Finland to come after European Medicines Agency issues recommendations - News - THL |url=https://thl.fi/en/web/thlfi-en/-/decision-on-using-the-johnson-johnson-coronavirus-vaccine-in-finland-to-come-after-european-medicines-agency-issues-recommendations |website=Finnish Institute for Health and Welfare (THL), Finland |access-date=5 December 2021 |accessdate=25 December 2021 |archivedate=5 December 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205171139/https://thl.fi/en/web/thlfi-en/-/decision-on-using-the-johnson-johnson-coronavirus-vaccine-in-finland-to-come-after-european-medicines-agency-issues-recommendations }}</ref> The use of the Janssen adenovirus vector vaccine began in Finland in October 2021. It is only offered for those aged 65 and over because of a very rare risk of thrombosis in younger age groups.<ref name="Use of AstraZeneca coronavirus vacc"/><ref name="Getting vaccinated against COVID-19"/><ref name="Adenovirus vaccines: FAQ - THL"/> ;Full (<section begin="Janssen_FN"/>3<section end="Janssen_FN"/>) # Australia (not used)<ref>{{cite web | title=COVID-19 Vaccine Janssen | website=Therapeutic Goods Administration | date=25 June 2021 | url=https://www.tga.gov.au/apm-summary/covid-19-vaccine-janssen | access-date=26 June 2021 | accessdate=7 July 2021 | archivedate=28 August 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828190300/https://www.tga.gov.au/apm-summary/covid-19-vaccine-janssen }}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||date=25 June 2021|title=TGA grants third provisional approval to COVID-19 vaccine: Janssen|url=https://www.tga.gov.au/media-release/tga-grants-third-provisional-approval-covid-19-vaccine-janssen|access-date=28 June 2021|website=[[Therapeutic Goods Administration]] (TGA)}}</ref> # Canada<ref>{{cite web | title=Janssen (Johnson & Johnson) COVID-19 vaccine | website=[[Health Canada]] | date=5 March 2021 | url=https://www.canada.ca/en/health-canada/services/drugs-health-products/covid19-industry/drugs-vaccines-treatments/vaccines/janssen.html | access-date=24 November 2021}}</ref><ref>{{cite web | title=Regulatory Decision Summary - Janssen COVID-19 Vaccine | website=[[Health Canada]] | url=https://covid-vaccine.canada.ca/info/regulatory-decision-summary-detail.html?linkID=RDS00890 | access-date=24 November 2021}}</ref> # Switzerland<ref>{{cite news|agency=Keystone-SDA/Reuters/sb|title=Johnson & Johnson Covid vaccine approved for use in Switzerland|url=https://www.swissinfo.ch/eng/johnson---johnson-covid-vaccine-approved-for-use-in-switzerland/46469458|access-date=1 April 2021|website=SWI swissinfo.ch}}</ref><ref>{{cite news | title=Swissmedic regulator approves Johnson & Johnson COVID-19 vaccine | publisher=Reuters | date=22 March 2021 | url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-swiss-johnsonjohnson-idUSZ8N2K8003 | access-date=3 April 2021}}</ref> {{-}} ;Emergency (<section begin="Janssen_EN"/>126<section end="Janssen_EN"/>) <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 15em;"> # Afghanistan<ref name="whotracker"/> # Andorra<ref name="Andorra vaccines">{{cite news|title=Informació en relació amb la vacunació contra la COVID-19|publisher=Govern d'Andorra|url=https://www.govern.ad/vacunacio/faqs/FAQS_Vacunacio_COVID19.pdf|access-date=14 March 2021 | language=ca }}</ref> # Argentina<ref>{{cite web|last=de 2021|first=6 de Octubre|title=COVID-19: la ANMAT aprobó el uso de emergencia de la vacuna de Johnson & Johnson|url=https://www.infobae.com/salud/2021/10/06/covid-19-la-anmat-aprobo-el-uso-de-emergencia-de-la-vacuna-de-janssen/|access-date=6 October 2021|website=infobae|language=es-ES}}</ref> # Bahamas<ref>{{cite web|title=Farmacovigilancia de vacunas para COVID-19 - Janssen|url=https://covid-19pharmacovigilance.paho.org/|access-date=9 October 2021|website=Farmacovigilancia de vacunas para COVID-19|accessdate=6 October 2021|archivedate=6 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006044523/https://covid-19pharmacovigilance.paho.org/}}</ref> # Bahrain<ref>{{cite news | title=Bahrain first to approve Johnson & Johnson COVID-19 vaccine for emergency use | publisher=Reuters | date=25 February 2021 | url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-bahrain-idUSS8N2I4021 | access-date=25 February 2021}}</ref><ref>{{cite news | title=Bahrain becomes 1st nation to grant J&J shot emergency use | website=ABC News (United States) | date=25 February 2021 | url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/bahrain-1st-nation-grant-jj-shot-emergency-76112143 | access-date=25 February 2021}}</ref> # Bangladesh<ref>{{cite news | title=Bangladesh approves Johnson & Johnson's Covid-19 vaccine for emergency use| publisher=Dhaka Tribune | date=15 June 2021| url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/06/15/johnson-johnson-s-covid-19-vaccine-approved-for-emergency-use | access-date=15 June 2021}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thedailystar.net/coronavirus-deadly-new-threat/news/single-dose-covid-19-vaccine-janssen-gets-emergency-use-authorization-bangladesh-2111557| title=Single-dose Covid-19 vaccine Janssen gets emergency use authorization in Bangladesh| website=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]| date=15 June 2021|access-date=15 June 2021}}</ref> # Benin<ref name="whotracker"/> # Bolivia<ref name="whotracker" /> # Botswana<ref>{{cite web |title=COVID-19 Vaccines Approved by BoMRA |url=https://www.bomra.co.bw/index.php/news-updates/177-covid-19-vaccines-approved-by-bomra |website=www.bomra.co.bw |accessdate=2021-07-07 |archivedate=2021-06-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210613171202/https://www.bomra.co.bw/index.php/news-updates/177-covid-19-vaccines-approved-by-bomra }}</ref> # Brazil<ref>{{cite news |date=31 March 2021 |title=Brazil health regulator approves emergency use of Johnson & Johnson COVID-19 vaccine |url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-brazil-janssen/brazil-health-regulator-approves-emergency-use-of-johnson-johnson-covid-19-vaccine-idUSL1N2LT2PS |publisher=Reuters |location=Rio de Janeiro |access-date=1 April 2021}}</ref> # Brunei<ref name="whotracker"/> # Burkina Faso<ref name="whotracker"/> # Cambodia<ref name="whotracker"/> # Cameroon<ref name="whotracker"/> # Central African Republic<ref name="TrackVax"/> # Chile<ref>{{cite web|title=Chile authorizes emergency use of Johnson & Johnson's Janssen vaccine through COVAX|url=https://www.ispch.cl/noticia/isp-valida-uso-de-emergencia-de-la-vacuna-janssen-de-johnson-johnson-a-traves-de-mecanismo-covax/|publisher=Public Health Institute, [[Ministry of Health (Chile)|Ministry of Health of Chile]]|date=10 June 2021|accessdate=7 July 2021|archivedate=12 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210612004858/https://www.ispch.cl/noticia/isp-valida-uso-de-emergencia-de-la-vacuna-janssen-de-johnson-johnson-a-traves-de-mecanismo-covax/}}</ref> # Colombia<ref>{{cite news|last=Acosta|first=Luis Jaime|location=Bogotá|title=Colombia grants emergency use for J&J coronavirus vaccine |url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-colombia/colombia-grants-emergency-use-for-jj-coronavirus-vaccine-idUSL1N2LO01O |access-date=25 March 2021 |publisher=Reuters |date=25 March 2021}}</ref> # Congo-Kinshasa<ref name="DRC"/> # Djibouti<ref name="whotracker"/> # Egypt<ref name="whotracker"/> # Eswatini<ref name="whotracker"/> # Ethiopia<ref name="whotracker"/> # Gabon<ref name="TrackVax"/> # Ghana<ref>{{#invoke:cite web ||title=Johnson & Johnson COVID-19 vaccine to be available in Ghana by August |url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/johnson-johnson-covid-19-vaccine-to-be-available-in-ghana-by-august.html |website=Graphic Online}}</ref> # Guinea<ref name="whotracker"/> # Honduras<ref name="cdctracker"/> # India<ref>{{#invoke:Cite web||date=7 August 2021|title=India approves J&J COVID-19 vaccine for emergency use|url=https://www.reuters.com/world/india/india-approves-jj-covid-19-vaccine-emergency-use-2021-08-07/|access-date=7 August 2021|website=Reuters}}</ref> # Indonesia<ref name="auto6">{{cite web|last=|first=|date=7 September 2021|title=BPOM Terbitkan Izin Penggunaan Darurat Vaksin Covid-19 Produksi Johnson & Johnson dan Cansino|url=https://nasional.kompas.com/read/2021/09/07/18330171/bpom-terbitkan-izin-penggunaan-darurat-vaksin-covid-19-produksi-johnson|access-date=7 September 2021|website=KOMPAS.com|language=id}}</ref> # Iran<ref name="TrackVax"/> # Ivory Coast<ref name="whotracker"/> # Jordan<ref name="whotracker"/> # Kenya<ref name="auto13"/> # Kuwait<ref>{{cite web |title=Kuwait authorises emergency use of Johnson & Johnson vaccine |url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2980741&language=en |publisher=Kuwait News Agency (KUNA) |date=8 June 2021}}</ref> # Laos<ref name="whotracker"/> # Lesotho<ref name="whotracker"/> # Liberia<ref name="TrackVax"/> # Libya<ref name="cdctracker"/> # Madagascar<ref name="whotracker"/> # Malawi<ref name="whotracker"/> # Malaysia<ref>{{cite news|date=15 June 2021|title=Malaysia grants conditional approval for CanSino, J&J COVID-19 vaccines|url= https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/malaysia-grants-conditional-approval-cansino-jj-covid-19-vaccines-2021-06-15/|work=[[Reuters]]|access-date= 15 June 2021}}</ref> # Maldives<ref>{{cite web |title=Approval to use of Covid-19 vaccine Janssen |url=http://health.gov.mv/Uploads/Downloads//Informations/Informations(381).pdf |publisher=Maldives Food and Drug Authority |date=6 June 2021 |accessdate=7 July 2021 |archivedate=11 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210611230415/http://health.gov.mv/Uploads/Downloads//Informations/Informations(381).pdf }}</ref> # Mali<ref name="TrackVax"/> # Marshall Islands{{efn|name=CFA}} # Mauritania<ref name="TrackVax"/> # Mexico<ref>{{cite web |title= El Comité de Moléculas Nuevas de COFEPRIS informa sobre los resultados de votación para la vacuna COVID-19 (Ad26.COV2-S [Recombinante]) |url=https://www.gob.mx/cofepris/articulos/el-comite-de-moleculas-nuevas-de-cofepris-informa-sobre-los-resultados-de-votacion-para-la-vacuna-covid-19-ad26-cov2-s-recombinante |website=www.gob.mx/cofepris |language=es}}</ref><ref>{{cite web |title= COFEPRIS emite autorización para uso de emergencia a vacuna contra COVID-19 Ad26.COV2.S de Janssen (Johnson & Johnson) |url=https://www.gob.mx/cofepris/articulos/cofepris-emite-autorizacion-para-uso-de-emergencia-a-vacuna-contra-covid-19-ad26-cov2-s-de-janssen-johnson-johnson |website=www.gob.mx/cofepris |language=es}}</ref> # Micronesia{{efn|name=CFA}} # Moldova<ref name="msmps.gov.md"/> # Morocco<ref name="whotracker"/> # Mozambique<ref name="whotracker"/> # Namibia<ref name="whotracker"/> # Nepal<ref>{{#invoke:Cite web||title=1.5 million doses of J&J vaccine arrive in Nepal|url=https://kathmandupost.com/health/2021/07/12/1-5-million-doses-of-j-j-vaccine-arrive-in-nepal|access-date=12 July 2021|website=kathmandupost}}</ref> # New Zealand<ref name="whotracker"/> # Nicaragua<ref name="whotracker"/> # Nigeria<ref>{{#invoke:Cite web||date=20 April 2021|title=905m COVID-19 shots administered worldwide – Report|url=https://www.premiumtimesng.com/health/456360-905m-covid-19-shots-administered-worldwide-report.html|access-date=7 June 2021}}</ref> # Palau{{efn|name=CFA}} # Palestine<ref name="whotracker"/> # Papua New Guinea<ref name="whotracker"/> # Peru<ref>{{#invoke:Cite web||date=9 July 2021|title=Peru authorizes use of Johnson & Johnson COVID-19 vaccine|url=https://andina.pe/ingles/noticia-peru-authorizes-use-of-johnson-johnson-covid19-vaccine-852510.aspx|access-date=3 August 2021|website=[[ATV (Peruvian TV channel)|Andina]]}}</ref> # Philippines<ref>{{#invoke:Cite web||url=https://cnnphilippines.com/news/2021/4/19/covaxin-janssen-emergency-use-authorization.html|title=Covaxin, Janssen approved for emergency use in PH |work=CNN Philippines|date=19 April 2021}}</ref> # Qatar<ref name="whotracker"/> # Rwanda<ref name="whotracker"/> # Saudi Arabia<ref name="whotracker"/> # Senegal<ref name="whotracker"/> # Singapore<ref name="channelnewsasia.com"/> ''(restricted)'' # Somalia<ref name="whotracker"/> # South Africa<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-55675806|title=Coronavirus: South Africa rolls out vaccination programme|date=17 February 2021|access-date=19 February 2021|work=BBC News}}</ref> # South Korea<ref>{{cite news |last1=Lardieri |first1=Alexa |title=South Korea Approves Johnson & Johnson Vaccine |url=https://www.usnews.com/news/health-news/articles/2021-04-07/south-korea-grants-conditional-approval-to-johnson-johnson-coronavirus-vaccine |access-date=8 April 2021 |work=U.S. News & World Report |date=7 April 2021}}</ref> # South Sudan<ref name="whotracker"/> # Sudan<ref name="whotracker"/> # Syria<ref name="whotracker"/> # Taiwan (not used)<ref>{{Cite news|date=10 June 2021|title=嬌生疫苗通過我緊急使用授權 BNT僅「有條件通過」|publisher=The Liberty Times|url=https://news.ltn.com.tw/news/life/breakingnews/3565594}}</ref> # Tanzania<ref name="whotracker"/> # Thailand<ref>{{Cite news|date=25 March 2021|title=Thailand approves Johnson & Johnson's COVID-19 vaccine|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-thailand-idUSKBN2BH1L7|access-date=1 April 2021}}</ref> # Tunisia<ref>{{cite news |title=Tunisia approve Johnson & Johnson COVID-19 vaccine |url=https://www.reuters.com/article/uk-health-coronavirus-tunisia/tunisia-approve-johnson-johnson-covid-19-vaccine-idUSKBN2BV1SQ |website=Reuters |date=8 April 2021}}</ref> # Uganda<ref name="whotracker"/> # Ukraine<ref name="whotracker"/> # United Kingdom<ref>{{cite news |title=Janssen single-dose Covid vaccine approved by UK |url=https://www.bbc.com/news/health-57283837 |publisher=BBC News |date=28 May 2021}}</ref> # United States<ref name="FDA PR 20210227">{{cite press release | title=FDA Issues Emergency Use Authorization for Third COVID-19 Vaccine | publisher=U.S. [[Food and Drug Administration]] (FDA) | date=27 February 2021 | url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-issues-emergency-use-authorization-third-covid-19-vaccine | access-date=27 February 2021}}</ref><ref name="FDA EUA">{{cite web|url=https://www.fda.gov/media/146303/download|title=Janssen COVID-19 Vaccine EUA Letter of Authorization 06102021|date=10 June 2021|website=U.S. Food & Drug Administration}}</ref> # Vietnam<ref name=ldo1507>{{Cite news|date=15 July 2021|title=Việt Nam phê duyệt khẩn cấp vaccine COVID-19 của Johnson & Johnson|work=Lao Động|url=https://laodong.vn/y-te/viet-nam-phe-duyet-khan-cap-vaccine-covid-19-cua-johnson--johnson-930853.ldo}}</ref><ref name=vnp1507>{{Cite news|date=15 July 2021|title=Bộ Y tế phê duyệt vaccine phòng COVID-19 Janssen của Johnson & Johnson|work=Vietnam+|url=https://www.vietnamplus.vn/bo-y-te-phe-duyet-vaccine-phong-covid19-janssen-cua-johnson-johnson/726931.vnp}}</ref> # Yemen<ref name="whotracker"/> # Zambia<ref name=":5" /><ref name=":6" /><ref name=":8" /> # Zimbabwe<ref>{{#invoke:Cite web||date=28 July 2021|title=Zimbabwe approves J&J COVID-19 vaccine for emergency use|url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/zimbabwe-approves-jj-covid-19-vaccine-emergency-use-2021-07-28/|access-date=23 August 2021|website=Reuters}}</ref> '''{{nowrap|[[European Medicines Agency|EMA]] countries}}'''<ref name="COVID-19 Vaccine Janssen EPAR" /><ref name="EU Marketing authorisation">{{#invoke:Cite web||title=Marketing authorisation|url=https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory/marketing-authorisation|access-date=23 March 2021|publisher=[[European Medicines Agency]] (EMA)}}</ref><ref>{{cite web | title=COVID-19 Vaccine Janssen | website=Union Register of medicinal products | url=https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/h1525.htm | access-date=26 November 2021}}</ref> # Austria # Belgium # Bulgaria # Croatia # Cyprus # Czech Republic # Denmark # Estonia # Finland # France # Germany # Greece # Hungary # Iceland # Ireland # Italy # Latvia # Liechtenstein # Lithuania # Luxembourg # Malta # Netherlands # Norway # Poland # Portugal # Romania # Slovakia # Slovenia # Spain # Sweden '''{{nowrap|[[Caribbean Public Health Agency|CARPHA]] countries}}'''<ref name="COVID-19 Vaccine Information">{{cite web |title=COVID-19 Vaccine Information |url=https://www.carpha.org/What-We-Do/Public-Health/Novel-Coronavirus/COVID-19-Vaccine-Information |website=www.carpha.org}}</ref> # Antigua and Barbuda # Bahamas # Barbados # Belize # Dominica # Grenada # Guyana # Haiti # Jamaica # Saint Kitts and Nevis # Saint Lucia # Saint Vincent and the Grenadines<ref name="auto2"/> # Suriname # Trinidad and Tobago <!-- not counted --> <!-- not counted --><br /> '''Non-country entities''' * American Samoa<ref name="whotracker"/> * Anguilla{{efn|name=carphance}} * Aruba{{efn|name=carphance}} * Bermuda{{efn|name=carphance}} * British Virgin Islands{{efn|name=carphance}} * Caribbean Netherlands{{efn|name=carphance}} * Cayman Islands{{efn|name=carphance}} * Curaçao{{efn|name=carphance}} * French Polynesia<ref name="whotracker"/> * Greenland<ref name="NYT vaccine tracker" /> * Guam<ref name="whotracker"/> * Montserrat{{efn|name=carphance}} * New Caledonia<ref name="whotracker"/> * Northern Cyprus<ref>{{cite web|title=Aşı Türleri - K.K.T.C. Sağlık Bakanlığı - Aşı Bilgi Sistemi|url=https://asi.saglik.gov.ct.tr/content/vaccine-types|access-date=19 November 2021|website=asi.saglik.gov.ct.tr|accessdate=25 December 2021|archivedate=19 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211119085117/https://asi.saglik.gov.ct.tr/content/vaccine-types}}</ref> * Northern Mariana Islands<ref name="whotracker"/> * Puerto Rico<ref name="whotracker"/> * Sint Maarten{{efn|name=carphance}} * Turks and Caicos Islands{{efn|name=carphance}} * ''Africa Regulatory Taskforce''<ref>{{#invoke:Cite web||title=UPDATE: Statement to Member States regarding thromboembolic events after vaccination with Janssen COVID-19 vaccine (Johnson & Johnson)|url=https://africacdc.org/news-item/update-statement-to-member-states-regarding-thromboembolic-events-after-vaccination-with-janssen-covid-19-vaccine-johnson-johnson/|access-date=7 June 2021|website=Africa CDC}}</ref> * ''[[World Health Organization]]''<ref>{{cite news |title=WHO approves J&J's COVID-19 vaccine for emergency listing |url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/covid-19-who-approves-johnson-jj-vaccine-emergency-listing-14394654 |access-date=13 March 2021 |publisher=Channel NewsAsia |date=13 March 2021 |accessdate=7 July 2021 |archivedate=18 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210318014950/https://www.channelnewsasia.com/news/world/covid-19-who-approves-johnson-jj-vaccine-emergency-listing-14394654 }}</ref><ref>{{cite web | title=WHO recommendation Janssen–Cilag International NV (Belgium) COVID-19 Vaccine (Ad26.COV2-S [recombinant]) | website=[[World Health Organization]] (WHO) | date=12 March 2021 | url=https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/who-recommendation-janssen-cilag-international-nv-belgium-covid-19-vaccine-ad26cov2-s | access-date=8 May 2021 | accessdate=7 July 2021 | archivedate=8 May 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210508195419/https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/who-recommendation-janssen-cilag-international-nv-belgium-covid-19-vaccine-ad26cov2-s }}</ref> ;Travel-only * Hong Kong<ref name="HK"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> </div> == Moderna == <section begin="modernaauthmap" /> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=65|defaultValue=gainsboro |AD=dodgerblue|AE=dodgerblue|AF=limegreen|AG=dodgerblue|AI=dodgerblue|AL=limegreen|AM=dodgerblue|AO=limegreen|AR=dodgerblue|AS=dodgerblue|AU=blueviolet|AT=dodgerblue|AW=dodgerblue|AZ=limegreen |BA=limegreen|BB=dodgerblue|BD=dodgerblue|BE=dodgerblue|BF=limegreen|BG=dodgerblue|BH=dodgerblue|BJ=limegreen|BM=dodgerblue|BN=dodgerblue|BO=limegreen|BQ=dodgerblue|BR=dodgerblue|BS=dodgerblue|BT=dodgerblue|BW=dodgerblue|BZ=dodgerblue |CA=blueviolet|CD=dodgerblue|CF=limegreen|CG=dodgerblue|CH=blueviolet|CI=limegreen|CL=dodgerblue|CM=limegreen|CO=dodgerblue|CR=limegreen|CV=dodgerblue|CW=dodgerblue|CY=dodgerblue|CZ=dodgerblue |DE=dodgerblue|DJ=limegreen|DK=dodgerblue|DM=dodgerblue|DO=limegreen|DZ=limegreen |EC=limegreen|EE=dodgerblue|EG=dodgerblue|ES=dodgerblue|ET=limegreen |FI=dodgerblue|FJ=dodgerblue|FM=dodgerblue|FO=dodgerblue|FR=dodgerblue |GB=blueviolet|GD=dodgerblue|GE=limegreen|GF=dodgerblue|GH=dodgerblue|GL=dodgerblue|GM=limegreen|GN=limegreen|GP=dodgerblue|GR=dodgerblue|GT=dodgerblue|GU=dodgerblue|GY=dodgerblue |HK=turquoise|HN=dodgerblue|HR=dodgerblue|HT=dodgerblue|HU=dodgerblue |ID=dodgerblue|IE=dodgerblue|IL=dodgerblue|IM=dodgerblue|IN=dodgerblue|IQ=limegreen|IR=limegreen|IS=dodgerblue|IT=dodgerblue |JE=dodgerblue|JP=dodgerblue|JM=dodgerblue|JO=dodgerblue |KE=dodgerblue|KG=dodgerblue|KH=limegreen|KI=limegreen|KM=limegreen|KN=dodgerblue|KP=limegreen|KR=dodgerblue|KW=dodgerblue|KY=dodgerblue |LA=limegreen|LB=limegreen|LC=dodgerblue|LK=dodgerblue|LR=limegreen|LS=limegreen|LT=dodgerblue|LU=dodgerblue|LV=dodgerblue|LY=dodgerblue |MA=limegreen|MC=limegreen|MD=dodgerblue|ME=limegreen|MH=dodgerblue|MK=limegreen|ML=limegreen|MM=limegreen|MN=dodgerblue|MP=dodgerblue|MR=limegreen|MS=dodgerblue|MT=dodgerblue|MU=limegreen|MV=dodgerblue|MW=dodgerblue|MX=dodgerblue|MY=dodgerblue|MZ=limegreen |NA=limegreen|NE=limegreen|NG=dodgerblue|NI=limegreen|NL=dodgerblue|NO=dodgerblue|NP=dodgerblue|NR=limegreen|NZ=turquoise |OM=limegreen |PA=limegreen|PE=dodgerblue|PG=limegreen|PH=dodgerblue|PK=dodgerblue|PL=dodgerblue|PR=dodgerblue|PS=dodgerblue|PT=dodgerblue|PW=dodgerblue|PY=dodgerblue |QA=dodgerblue |RO=dodgerblue|RS=dodgerblue|RW=dodgerblue |SA=dodgerblue|SB=limegreen|SD=limegreen|SE=dodgerblue|SG=dodgerblue|SI=dodgerblue|SK=dodgerblue|SL=limegreen|SN=limegreen|SO=limegreen|SR=dodgerblue|SS=limegreen|ST=limegreen|SV=dodgerblue|SX=dodgerblue|SY=limegreen|SZ=limegreen |TC=dodgerblue|TD=limegreen|TG=limegreen|TH=dodgerblue|TJ=dodgerblue|TL=limegreen|TN=|TR=turquoise |TO=limegreen|TT=dodgerblue|TV=limegreen|TW=dodgerblue |UA=dodgerblue|UG=dodgerblue|US=blueviolet|UY=limegreen|UZ=dodgerblue |VC=dodgerblue|VE=limegreen|VG=dodgerblue|VU=limegreen|VN=dodgerblue |WF=dodgerblue|WS=limegreen |XK=limegreen |YE=limegreen |ZA=limegreen|ZM=limegreen|ZW=limegreen }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} {{leftlegend|limegreen|Eligible [[COVAX]] recipient}} }} <section end="modernaauthmap" /> The [[Moderna COVID-19 vaccine]], also known as Spikevax,<ref name="COVID-19 Vaccine Moderna EPAR" /> is an [[RNA vaccine|mRNA vaccine]]<ref name="NCT04283461">{{#invoke:Cite web||date=16 March 2020|title=Safety and Immunogenicity Study of 2019-nCoV Vaccine (mRNA-1273) for Prophylaxis of SARS-CoV-2 Infection (COVID-19)|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04283461|access-date=5 March 2021|website=[[ClinicalTrials.gov]]|publisher=[[United States National Library of Medicine]]|id=NCT04283461}}</ref> produced by the American company [[Moderna]], the U.S. [[National Institute of Allergy and Infectious Diseases]], the U.S. [[Biomedical Advanced Research and Development Authority]], and the [[Coalition for Epidemic Preparedness Innovations]].<ref name="NCT044704272">{{#invoke:Cite web||date=14 July 2020|title=A Study to Evaluate Efficacy, Safety, and Immunogenicity of mRNA-1273 Vaccine in Adults Aged 18 Years and Older to Prevent COVID-19|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04470427|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011084833/https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04470427/|archive-date=11 October 2020|access-date=27 July 2020|website=[[ClinicalTrials.gov]]|publisher=[[United States National Library of Medicine]]|id=NCT04470427}}</ref><ref name="palca2">{{cite news|last1=Palca|first1=Joe|date=27 July 2020|title=COVID-19 vaccine candidate heads to widespread testing in U.S.|publisher=NPR|url=https://www.npr.org/sections/coronavirus-live-updates/2020/07/27/895672859/us-vaccine-candidate-heads-to-widespread-testing-in-people|url-status=live|access-date=27 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011084836/https://www.npr.org/sections/coronavirus-live-updates/2020/07/27/895672859/us-vaccine-candidate-heads-to-widespread-testing-in-people/|archive-date=11 October 2020|name-list-style=vanc}}</ref> The Moderna vaccine is not offered for men under 30 years of age in Finland as a precaution to reduce a very rare risk of myocarditis.<ref>{{cite web |title=THL issues instructions that men under 30 years of age should only be offered the Comirnaty coronavirus vaccine - Press release - THL |url=https://thl.fi/en/web/thlfi-en/-/thl-issues-instructions-that-men-under-30-years-of-age-should-only-be-offered-the-comirnaty-coronavirus-vaccine |website=Finnish Institute for Health and Welfare (THL), Finland |access-date=5 December 2021 |accessdate=25 December 2021 |archivedate=5 December 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205160943/https://thl.fi/en/web/thlfi-en/-/thl-issues-instructions-that-men-under-30-years-of-age-should-only-be-offered-the-comirnaty-coronavirus-vaccine }}</ref><ref name="Getting vaccinated against COVID-19"/> ;Full (<section begin="Moderna_FN" />5<section end="Moderna_FN" />) # Australia<ref>{{#invoke:Cite web||date=9 August 2021|title=TGA provisionally approves Moderna’s COVID-19 vaccine|url=https://www.tga.gov.au/media-release/tga-provisionally-approves-modernas-covid-19-vaccine-0|website=Therapeutic Goods Administration}}</ref> # Canada<ref name="hc-moderna12-23">{{cite web|date=23 December 2020|title=Regulatory Decision Summary – Moderna COVID-19 Vaccine|url=https://covid-vaccine.canada.ca/info/regulatory-decision-summary-detailTwo.html?linkID=RDS00736|access-date=23 December 2020|publisher=Health Canada, Government of Canada}}</ref><ref name="hcapps">{{#invoke:Cite web||date=9 December 2020|title=Drug and vaccine authorizations for COVID-19: List of applications received|url=https://www.canada.ca/en/health-canada/services/drugs-health-products/covid19-industry/drugs-vaccines-treatments/authorization/applications.html|access-date=9 December 2020|publisher=Health Canada, Government of Canada}}</ref><ref name=":13" /> # Switzerland<ref>{{cite press release|title=Swissmedic grants authorisation for the COVID-19 vaccine from Moderna |url=https://www.swissmedic.ch/swissmedic/en/home/news/coronavirus-covid-19/zulassung-covid-19-impfstoff-moderna.html |publisher=[[Swissmedic|Swiss Agency for Therapeutic Products (Swissmedic)]] |date=12 January 2020 |access-date=12 January 2020}}</ref> # United Kingdom<ref>{{#invoke:Cite web||date=1 April 2021|title=Information for Healthcare Professionals on COVID-19 Vaccine Moderna|url=https://www.gov.uk/government/publications/regulatory-approval-of-covid-19-vaccine-moderna/information-for-healthcare-professionals-on-covid-19-vaccine-moderna|access-date=6 April 2021|website=[[Medicines and Healthcare products Regulatory Agency]] (MHRA)}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||date=19 February 2021|title=Summary of the Public Assessment Report for COVID-19 Vaccine Moderna|url=https://www.gov.uk/government/publications/regulatory-approval-of-covid-19-vaccine-moderna/summary-of-the-public-assessment-report-for-covid-19-vaccine-moderna|access-date=6 April 2021|website=[[Medicines and Healthcare products Regulatory Agency]] (MHRA)}}</ref> # United States<ref>{{Cite news|date=31 January 2022|title=Coronavirus (COVID-19) Update: FDA Takes Key Action by Approving Second COVID-19 Vaccine|work=[[Food and Drug Administration]]|url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/coronavirus-covid-19-update-fda-takes-key-action-approving-second-covid-19-vaccine|access-date=31 January 2022|accessdate=6 July 2022|archivedate=31 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220131163702/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/coronavirus-covid-19-update-fda-takes-key-action-approving-second-covid-19-vaccine}}</ref> {{-}} ;Emergency (<section begin="Moderna_EN" />104<section end="Moderna_EN" />) <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 15em;"> # Andorra<ref name="Andorra vaccines" /> # Argentina<ref>{{cite web|title=BOLETIN OFICIAL REPUBLICA ARGENTINA - MINISTERIO DE SALUD - Resolución 2711/2021|url=https://www.boletinoficial.gob.ar/detalleAviso/primera/250495|access-date=6 October 2021|website=www.boletinoficial.gob.ar}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # Armenia<ref name="whotracker" /> # Bahrain<ref name="whotracker" /> # Bangladesh<ref>{{cite web |title=Moderna gets emergency use authorisation in Bangladesh|url=https://www.thedailystar.net/coronavirus-deadly-new-threat/news/moderna-gets-emergency-use-authorisation-bangladesh-2120677 |website=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |date=29 June 2021|access-date=30 June 2021}}</ref> # Bhutan<ref name="whotracker"/> # Botswana<ref>{{cite press release |title=Moderna Announces Agreement to Supply the Republic of Botswana with its COVID-19 Vaccine |url=https://www.businesswire.com/news/home/20210603005629/en/Moderna-Announces-Agreement-to-Supply-the-Republic-of-Botswana-with-its-COVID-19-Vaccine |publisher=Moderna|via=Business Wire |date=3 June 2021}}</ref> # Bolivia<ref>{{cite web |url=https://www.swissinfo.ch/spa/coronavirus-bolivia_bolivia-recibe-1-9-millones-de-vacunas-moderna-donadas-por-espa%C3%B1a-y-alemania/47231766|title=Bolivia recibe 1,9 millones de vacunas Moderna donadas por España y Alemania}}</ref> # Brazil<ref name="Agência Brasil"/> # Brunei<ref name="whotracker"/> # Cape Verde<ref name="whotracker"/> # Chile<ref>{{Cite web |title=Instituto de Salud Pública de Chile |url=https://www.ispch.cl/noticia/el-isp-valida-el-uso-de-emergencia-de-la-vacuna-contra-covid-19-del-laboratorio-moderna/#:~:text=La%20s%C3%A9ptima%20vacuna%20aprobada%20en,s%C3%A9ptima%20vacuna%20contra%20COVID-19. |access-date=2022-05-21 |website=www.ispch.cl}}</ref> # Colombia<ref>{{cite web |url=https://www.elespectador.com/salud/colombia-autoriza-el-uso-de-la-vacuna-de-moderna-para-el-coronavirus/ |title=Colombia autoriza el uso de la vacuna de Moderna para el coronavirus|first=El|last=Espectador|date=25 June 2021|website=El Espectador}}</ref> # Congo-Brazzaville<ref name="cdctracker"/> # Congo-Kinshasa<ref name="DRC"/> # Egypt<ref>{{cite web |title=StackPath|url=https://dailynewsegypt.com/2021/10/31/egypt-receives-784280-doses-of-modernas-covid-19-vaccine/ |access-date=5 November 2021|website=dailynewsegypt}}</ref> # El Salvador<ref name="whotracker"/> # Fiji<ref name="whotracker"/> # Ghana<ref>{{cite web|title=Farmacovigilancia de vacunas para COVID-19 - Moderna|url=https://covid-19pharmacovigilance.paho.org/|access-date=24 September 2021|website=Farmacovigilancia de vacunas para COVID-19|accessdate=6 October 2021|archivedate=6 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006044523/https://covid-19pharmacovigilance.paho.org/}}</ref> # Guatemala<ref name="auto3" /> # Honduras<ref>{{cite web |title=Honduras a la zaga de la vacunación en Centroamérica |url=https://proceso.hn/honduras-a-la-zaga-en-vacunacion-en-ca/ |website=Proceso Digital |language=es |date=10 April 2021}}</ref> # India<ref>{{cite news |last1=Kaul |first1=Rhythma |title=Moderna's Covid vaccine approved for use in India |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/modernas-covid-vaccine-approved-for-use-in-india-101624990937539.html |work=Hindustan Times |date=29 June 2021 }}</ref> # Indonesia<ref>{{cite news |author= Friski Riana |editor= Laila Afifa|title=BPOM Issues Emergency Use Authorization for Moderna Vaccine |url=https://en.tempo.co/read/1478877/bpom-issues-emergency-use-authorization-for-moderna-vaccine |work=Tempo.co |date=2 July 2021 }}</ref> # Israel<ref name="israelmoderna">{{cite web|title=Israeli Ministry of Health Authorizes COVID-19 Vaccine Moderna for Use in Israel|url=https://investors.modernatx.com/news-releases/news-release-details/israeli-ministry-health-authorizes-covid-19-vaccine-moderna-use|publisher=modernatx.com|access-date=4 January 2021|date=4 January 2021|accessdate=7 July 2021|archivedate=17 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217215148/https://investors.modernatx.com/news-releases/news-release-details/israeli-ministry-health-authorizes-covid-19-vaccine-moderna-use}}</ref> # Japan<ref name="jp" /><ref>{{cite press release | title=Takeda Announces Approval of Moderna's COVID-19 Vaccine in Japan | publisher=Takeda | via=Business Wire | date=21 May 2021 | url=https://www.businesswire.com/news/home/20210520006154/en/Takeda-Announces-Approval-of-Moderna%E2%80%99s-COVID-19-Vaccine-in-Japan | access-date=2 July 2021}}</ref> # Jordan<ref name="whotracker"/> # Kenya<ref name=":10">{{Cite news|title=Kenya approves Moderna Sinopharm vaccines amid fourth wave|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-08-19/kenya-approves-moderna-sinopharm-vaccines-amid-fourth-wave|access-date=28 August 2021|newspaper=Bloomberg.com|date = 19 August 2021}}</ref> # Kuwait<ref>{{cite web |title=COVID-19: Kuwait unlikely to import Sputnik V |url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/covid-19-kuwait-unlikely-to-import-sputnik-v-1.78388637 |website=gulfnews.com |access-date=21 April 2021 }}</ref> # Kyrgyzstan<ref name="whotracker"/> # Libya<ref name="cdctracker"/> # Malawi<ref name="auto7"/> # Malaysia<ref>{{cite web |author1=New Straits Times |title=DCA grants conditional approval for Moderna vaccine |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2021/08/715318/dca-grants-conditional-approval-moderna-vaccine |date=8 August 2021}}</ref> # Maldives<ref>{{cite web |author1=Maldives Food and Drug Agency |title=Approval to use of COVID-19 vaccine Moderna dispersion for injection |url=http://health.gov.mv/Uploads/Downloads//Informations/Informations(382).pdf |date=6 June 2021 |accessdate=7 July 2021 |archivedate=6 September 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210906115734/http://health.gov.mv/Uploads/Downloads//Informations/Informations(382).pdf }}</ref> # Marshall Islands{{efn|name=CFA}} # Mexico<ref>{{cite web |title=Comité de Moléculas Nuevas y Subcomité emiten opinión favorable para vacuna Moderna|url=https://www.gob.mx/cofepris/articulos/comite-de-moleculas-nuevas-y-subcomite-emiten-opinion-favorable-para-vacuna-moderna |website=www.gob.mx/cofepris |language=es}}</ref><ref>{{cite web |title=COFEPRIS emite autorización para uso de emergencia a vacuna Moderna|url=https://www.gob.mx/cofepris/articulos/cofepris-emite-autorizacion-para-uso-de-emergencia-a-vacuna-moderna |website=www.gob.mx/cofepris |language=es}}</ref> # Micronesia{{efn|name=CFA}} # Moldova<ref name="msmps.gov.md">{{cite web |title=Membrii NITAG au venit cu recomandări privind utilizarea vaccinurilor împotriva COVID-19 în Republica Moldova |url=https://msmps.gov.md/comunicare/comunicate/membrii-nitag-au-venit-cu-recomandari-privind-utilizarea-vaccinurilor-impotriva-covid-19-in-republica-moldova/ |website=Ministerul Sănătății, Muncii și Protecţiei Sociale |language=ro |date=3 March 2021 |accessdate=7 July 2021 |archivedate=19 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210519224416/https://msmps.gov.md/comunicare/comunicate/membrii-nitag-au-venit-cu-recomandari-privind-utilizarea-vaccinurilor-impotriva-covid-19-in-republica-moldova/ }}</ref> # Mongolia<ref name="news.mn" /> # Nepal<ref>{{cite web|title=Nepal receives 1,965,600 doses of Moderna vaccine from COVAX|url=https://kathmandupost.com/health/2021/12/12/nepal-receives-1-965-600-doses-of-moderna-vaccine-from-covax|access-date=28 December 2021|website=kathmandupost.com}}</ref> # Nigeria<ref>{{#invoke:Cite web||date=15 July 2021|title=NAFDAC approves emergency use of three additional Covid-19 vaccines for Nigeria|url=https://editor.guardian.ng/news/nafdac-approves-emergency-use-of-three-additional-covid-19-vaccines-for-nigeria/|access-date=21 July 2021|website=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News}}</ref> # Pakistan<ref name="whotracker"/> # Palau{{efn|name=CFA}} # Palestine<ref name="cdctracker">{{cite web |title=COVID Data Tracker |url=https://covid.cdc.gov/covid-data-tracker/#global-vaccinations |website=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |date=28 March 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210125031037/https://covid.cdc.gov/covid-data-tracker/#global-vaccinations |archivedate=25 January 2021 |accessdate=7 July 2021}}</ref> # Paraguay<ref name="whotracker"/> # Peru<ref>{{cite web|date=17 September 2021|title=Gobierno suscribió acuerdo con Moderna por 20 millones de dosis contra la COVID-19|url=https://rpp.pe/peru/actualidad/gobierno-suscribio-acuerdo-con-moderna-por-20-millones-de-vacunas-contra-la-covid-19-noticia-1358438?ref=rpp|access-date=4 October 2021|website=[[RPP Noticias]]}}</ref> # Philippines<ref>{{cite news |author1=Galvez, Daphne |title=Moderna COVID-19 vaccine gets emergency use authorization |url=https://newsinfo.inquirer.net/1427462/moderna-covid-19-vaccine-gets-emergency-use-authorization |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=5 May 2021}}</ref> # Qatar<ref name="Aljazeera">{{#invoke:Cite web||title=Qatar approves emergency use of Moderna's COVID-19 vaccine|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/10/qatar-approves-emergency-use-for-modernas-covid-19-vaccine|website=Al Jazeera|access-date=31 March 2021}}</ref> # Rwanda<ref name="cdctracker" /> # Saudi Arabia<ref name="gulfnews.com">{{#invoke:Cite web||title=AstraZeneca and Moderna vaccines to be administered in Saudi Arabia|url=https://gulfnews.com/world/gulf/saudi/astrazeneca-and-moderna-vaccines-to-be-administered-in-saudi-arabia-1.76573439|access-date=19 January 2021|website=Gulf News}}</ref> # Serbia<ref>{{cite web|title=Moderna arrived to Serbia|url=https://europa.rs/moderna-arrived-to-serbia/?lang=en}}</ref> # Singapore<ref>{{cite news|date=3 February 2021|title=Singapore becomes first in Asia to approve Moderna's COVID-19 vaccine|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-singapore/singapore-becomes-first-in-asia-to-approve-modernas-covid-19-vaccine-idUSKBN2A30ZM|access-date=3 February 2021|publisher=Reuters}}</ref> # South Korea<ref>{{Cite news |last1=Kim |first1=Han-joo |date=21 May 2021|title=Moderna COVID-19 vaccine gets final nod in S. Korea |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210521005500320|access-date=21 May 2021|work=Yonhap News Agency}}</ref> # Sri Lanka<ref name="whotracker"/> # Taiwan<ref>{{#invoke:Cite web||date=5 May 2021|title=莫德納疫苗獲緊急授權 自費AZ疫苗供應不間斷|url=https://www.cna.com.tw/news/firstnews/202105050200.aspx|website=Central News Agency}}</ref> # Tajikistan<ref>{{#invoke:Cite web||date=26 July 2021|title=1.5 million doses of Moderna Vaccines arrive in Tajikistan|url=https://www.unicef.org/tajikistan/press-releases/15-million-doses-moderna-vaccines-arrive-tajikistan|access-date=4 August 2021|website=[[UNICEF]]}}</ref> # Thailand<ref>{{cite news | title = Thai FDA approves Moderna vaccine | date = 13 May 2021 | url = https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2115195/thai-fda-approves-moderna-vaccine | work = Bangkok Post }}</ref> # Tunisia<ref name="whotracker"/> # Uganda<ref name="whotracker"/> # Ukraine<ref>{{#invoke:Cite web||date=19 July 2021|title=U.S. Donates 2 Million Coronavirus Vaccine Doses To Ukraine|url=https://www.rferl.org/a/us-vaccine-ukraine-covid/31365604.html|access-date=4 August 2021|website=[[RadioFreeEurope]]}}</ref> # United Arab Emirates<ref>{{cite news | title = Coronavirus latest: Moderna vaccine approved for emergency use by UAE | date = 4 July 2021 | url = https://www.thenationalnews.com/coronavirus/2021/07/03/coronavirus-latest-updates-uae-cases-vaccine-covid-test/ | work = The National }}</ref> # Uzbekistan<ref>{{#invoke:Cite web||date=30 July 2021|title=U.S. Government Provides 3 Million of the Moderna COVID-19 Vaccine to Uzbekistan|url=https://uz.usembassy.gov/u-s-government-provides-3-million-doses-of-the-moderna-covid-19-vaccine-to-uzbekistan/|access-date=4 August 2021|website=}}</ref> # Vietnam<ref>{{Cite news|date=29 June 2021|title=Bộ Y tế phê duyệt có điều kiện vaccine COVID-19 Moderna|work=[[Vietnam Television]]|url=https://vtv.vn/suc-khoe/bo-y-te-phe-duyet-co-dieu-kien-vaccine-covid-19-moderna-20210629110122178.htm}}</ref><ref>{{Cite news|date=29 June 2021|title=Bộ Y tế phê duyệt có điều kiện vaccine COVID-19 Moderna|work=Vietnam Government Portal|url=http://baochinhphu.vn/Hoat-dong-Bo-nganh/Bo-Y-te-phe-duyet-co-dieu-kien-vaccine-COVID19-Moderna/436244.vgp}}</ref> '''{{nowrap|[[European Medicines Agency|EMA]] countries}}'''<ref name="COVID-19 Vaccine Moderna EPAR">{{cite web|title=Spikevax (previously COVID-19 Vaccine Moderna) EPAR|url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/covid-19-vaccine-moderna|website=[[European Medicines Agency]] (EMA)}}</ref><ref name="EU Marketing authorisation" /><ref>{{cite web | title=Spikevax | website=Union Register of medicinal products | url=https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/h1507.htm | access-date=26 November 2021}}</ref> # Austria # Belgium # Bulgaria # Croatia # Cyprus # Czech Republic # Denmark # Estonia # Finland # France # Germany # Greece # Hungary # Iceland # Ireland # Italy # Latvia # Liechtenstein # Lithuania # Luxembourg # Malta # Netherlands # Norway # Poland # Portugal # Romania # Slovakia # Slovenia # Spain # Sweden '''{{nowrap|[[Caribbean Public Health Agency|CARPHA]] countries}}'''<ref name="carpha-pfizer"/><ref name="COVID-19 Vaccine Information"/> # Antigua and Barbuda # Bahamas # Barbados # Belize # Dominica # Grenada # Guyana # Haiti # Jamaica # Saint Kitts and Nevis # Saint Lucia # Saint Vincent and the Grenadines # Suriname # Trinidad and Tobago <!-- not counted --><br /> '''Non-country entities''' * American Samoa<ref name="whotracker"/> * Anguilla{{efn|name=carphance}} * Aruba{{efn|name=carphance}} * Bermuda{{efn|name=carphance}} * British Virgin Islands{{efn|name=carphance}} * Caribbean Netherlands{{efn|name=carphance}} * Cayman Islands{{efn|name=carphance}} * Curaçao{{efn|name=carphance}} * Faroe Islands<ref name="cdctracker"/> * Greenland<ref name="cdctracker"/> * Guadeloupe<ref name="whotracker"/> * Guam<ref name="whotracker"/> * Guernsey<ref name="cdctracker"/> * Isle of Man<ref name="whotracker"/> * Jersey<ref name="cdctracker"/> * Montserrat{{efn|name=carphance}} * Northern Mariana Islands<ref name="whotracker"/> * Puerto Rico<ref name="whotracker"/> * Sint Maarten{{efn|name=carphance}} * Turks and Caicos Islands{{efn|name=carphance}} * Wallis and Futuna<ref name="whotracker"/> * ''[[World Health Organization]]''<ref>{{cite news |title=WHO lists anti-COVID Moderna vaccine for emergency use |url=https://newsinfo.inquirer.net/1425841/who-lists-anti-covid-moderna-vaccine-for-emergency-use |work=Agence France-Presse |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=1 May 2021}}</ref><ref>{{cite web | title=WHO Recommendation COVID-19 mRNA Vaccine (nucleoside modified) | website=[[World Health Organization]] (WHO) | date=30 April 2021 | url=https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/covid-19-mrna-vaccine-nucleoside-modified | access-date=8 May 2021 | accessdate=7 July 2021 | archivedate=7 May 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507220946/https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/covid-19-mrna-vaccine-nucleoside-modified }}</ref> ;Travel-only * Hong Kong<ref name="HK"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> </div> == Sinopharm BIBP == <section begin="bibpauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=65|defaultValue=gainsboro |AD=limegreen|AE=blueviolet|AF=dodgerblue|AG=dodgerblue|AL=limegreen|AM=dodgerblue|AO=dodgerblue|AR=dodgerblue|AT=turquoise|AU=turquoise|AZ=limegreen |BA=dodgerblue|BB=dodgerblue|BD=dodgerblue|BF=dodgerblue|BG=turquoise|BH=blueviolet|BI=dodgerblue|BJ=limegreen|BN=dodgerblue|BO=dodgerblue|BR=dodgerblue|BS=limegreen|BT=dodgerblue|BW=limegreen|BY=dodgerblue|BZ=dodgerblue |CA=turquoise|CD=limegreen|CF=limegreen|CG=dodgerblue|CH=turquoise|CI=dodgerblue|CL=limegreen|CM=dodgerblue|CN=blueviolet|CO=limegreen|CR=limegreen|CU=dodgerblue|CV=dodgerblue|CY=turquoise |DJ=dodgerblue|DM=dodgerblue|DO=dodgerblue|DZ=dodgerblue |EC=limegreen|EE=turquoise|EG=dodgerblue|ES=turquoise|ET=dodgerblue |FI=turquoise|FJ=limegreen|FM=limegreen |GA=dodgerblue|GB=turquoise|GD=limegreen|GE=dodgerblue|GH=limegreen|GM=dodgerblue|GN=dodgerblue|GQ=dodgerblue|GR=turquoise|GT=limegreen|GW=dodgerblue|GY=dodgerblue |HN=limegreen|HR=turquoise|HT=limegreen|HU=dodgerblue |ID=dodgerblue|IE=turquoise|IN=limegreen|IQ=dodgerblue|IR=dodgerblue|IS=turquoise |JM=dodgerblue|JO=dodgerblue |KE=dodgerblue|KG=dodgerblue|KH=dodgerblue|KI=dodgerblue|KM=dodgerblue|KN=limegreen|KP=dodgerblue|KR=limegreen|KZ=dodgerblue |LA=dodgerblue|LB=dodgerblue|LC=limegreen|LI=turquoise|LK=dodgerblue|LR=limegreen|LS=dodgerblue|LV=turquoise|LY=dodgerblue |MA=dodgerblue|MC=limegreen|MD=dodgerblue|ME=dodgerblue|MG=dodgerblue|MH=limegreen|MK=dodgerblue|ML=limegreen|MM=dodgerblue|MN=dodgerblue|MO=blueviolet|MR=dodgerblue|MU=dodgerblue|MV=dodgerblue|MW=dodgerblue|MX=dodgerblue|MY=dodgerblue|MZ=dodgerblue |NA=dodgerblue|NE=dodgerblue|NG=dodgerblue|NI=dodgerblue|NL=turquoise|NP=dodgerblue|NR=limegreen|NZ=limegreen |OM=limegreen |PA=limegreen|PE=dodgerblue|PG=dodgerblue|PH=dodgerblue|PK=dodgerblue|PS=dodgerblue|PY=dodgerblue |QA=turquoise |RS=dodgerblue|RW=dodgerblue |SA=turquoise|SB=dodgerblue|SC=blueviolet|SD=dodgerblue|SE=turquoise|SG=dodgerblue|SI=turquoise|SK=turquoise|SL=dodgerblue|SN=dodgerblue|SO=dodgerblue|SR=dodgerblue|SS=dodgerblue|ST=limegreen|SV=dodgerblue|SY=dodgerblue|SZ=limegreen |TD=dodgerblue|TG=limegreen|TH=dodgerblue|TJ=limegreen|TL=limegreen|TM=dodgerblue|TN=dodgerblue|TO=limegreen|TR=turquoise|TT=dodgerblue|TV=limegreen|TZ=dodgerblue |UA=limegreen|UG=limegreen|US=turquoise|UY=limegreen|UZ=limegreen |VC=limegreen|VE=dodgerblue|VN=dodgerblue|VU=dodgerblue |WS=limegreen |XK=limegreen |YE=limegreen |ZA=limegreen|ZM=dodgerblue|ZW=dodgerblue }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} {{leftlegend|limegreen|Eligible [[COVAX]] recipient}} }} <section end="bibpauthmap"/> The [[Sinopharm BIBP COVID-19 vaccine]] is an [[inactivated vaccine|inactivated virus vaccine]] produced by the [[China National Pharmaceutical Group]] (Sinopharm) and its Beijing Institute of Biological Products.<ref name="ChiCTR20000347802">{{cite journal|last1=Chen|first1=Wei|last2=Al Kaabi|first2=Nawal|date=18 July 2020|title=A Phase III clinical trial for inactivated novel coronavirus pneumonia (COVID-19) vaccine (Vero cells)|url=http://www.chictr.org.cn/showprojen.aspx?proj=56651|journal=Chinese Clinical Trial Registry|access-date=15 August 2020|name-list-style=vanc}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201011084800/http://www.chictr.org.cn/showprojen.aspx?proj=56651%2F |date=11 October 2020 }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.chictr.org.cn/showprojen.aspx?proj=56651%2F |accessdate=28 September 2023 |archivedate=11 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201011084800/http://www.chictr.org.cn/showprojen.aspx?proj=56651%2F }}</ref><ref name=":02">{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Xia S, Zhang Y, Wang Y, Wang H, Yang Y, Gao GF, Tan W, Wu G, Xu M, Lou Z, Huang W, Xu W, Huang B, Wang H, Wang W, Zhang W, Li N, Xie Z, Ding L, You W, Zhao Y, Yang X, Liu Y, Wang Q, Huang L, Yang Y, Xu G, Luo B, Wang W, Liu P, Guo W, Yang X|date=October 2020|title=Safety and immunogenicity of an inactivated SARS-CoV-2 vaccine, BBIBP-CorV: a randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 1/2 trial|journal=The Lancet. Infectious Diseases|volume=21|issue=1|pages=39–51|doi=10.1016/s1473-3099(20)30831-8|pmc=7561304|pmid=33069281}}</ref> ;Full (<section begin="Sinopharm BIBP_FN"/>4<section end="Sinopharm BIBP_FN"/>) # Bahrain<ref>{{#invoke:cite web||title=Bahrain approves China's Sinopharm coronavirus vaccine |url=https://www.arabianbusiness.com/healthcare/455832-bahrain-approves-chinas-sinopharm-coronavirus-vaccine |website=Arabian Business Industries |date=13 December 2020}}</ref> # China<ref>{{#invoke:cite news||last1=Kuo |first1=Lily |title=China approves Sinopharm coronavirus vaccine, the country's first for general use |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-vaccine-china-sinopharm/2020/12/30/1cc4be9e-4a62-11eb-97b6-4eb9f72ff46b_story.html |work=The Washington Post| name-list-style=vanc}}</ref> # Seychelles<ref>{{#invoke:Cite web||title=President Ramkalawan and First Lady receives second dose SinoPharm Vaccine|url=http://www.statehouse.gov.sc/news/5090/president-ramkalawan-and-first-lady-receives-second-dose-sinopharm-vaccine|access-date=5 February 2021|website=statehouse.gov.sc}}</ref> # United Arab Emirates<ref name="nyt-uae-wee-dec-12-2020">{{#invoke:cite news||last1=Wee |first1=Sui-Lee |title=Chinese Covid-19 Vaccine Gets Key Push, but Doubts Swirl |url=https://www.nytimes.com/2020/12/09/business/china-coronavirus-vaccine-united-arab-emirates.html |access-date=12 December 2020 |work=[[The New York Times]] |date=9 December 2020| name-list-style=vanc}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Coronavirus: UAE authorises emergency use of vaccine for frontline workers|url=https://www.thenationalnews.com/uae/health/coronavirus-uae-authorises-emergency-use-of-vaccine-for-frontline-workers-1.1077680|access-date=24 November 2020|website=The National|date=14 September 2020}}</ref> {{-}} ;Emergency (<section begin="Sinopharm BIBP_EN" />106<section end="Sinopharm BIBP_EN" />) <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 15em;"> # Afghanistan<ref>{{#invoke:Cite web||title=China 'to provide 400,000 COVID vaccine doses' to Afghanistan|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/3/1/china-to-provide-400000-covid-vaccine-doses-to-afghanistan|access-date=22 March 2021|publisher=Al Jazeera}}</ref> # Algeria<ref>{{#invoke:Cite web||last=Presse|first=AFP-Agence France|title=Algeria Receives 200,000 Coronavirus Jabs From China|url=https://www.barrons.com/news/algeria-receives-200-000-coronavirus-jabs-from-china-01614270916|access-date=22 March 2021|website=Barrons}}</ref> # Angola<ref>{{#invoke:Cite web||date=25 March 2021|title=Angola recebeu doação chinesa de 200 mil doses de vacinas Sinopharm|url=https://www.noticiasaominuto.com/mundo/1718180/angola-recebeu-doacao-chinesa-de-200-mil-doses-de-vacinas-sinopharm|access-date=14 April 2021|website=Notícias ao Minuto|language=pt}}</ref> # Argentina<ref>{{#invoke:cite news||last1=Biannchi|first1=Walter|date=21 February 2021|title=Argentina approves Sinopharm COVID-19 vaccine for emergency use|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-argentina-vaccine-idUSKBN2AL0P9|access-date=23 February 2021}}</ref> # Armenia<ref name="whotracker"/> # Bangladesh<ref>{{#invoke:cite news||date=29 April 2021|title=Bangladesh approves emergency use of China's Sinopharm vaccine amid supply squeeze|publisher=[[bdnews24.com]]|url=https://bdnews24.com/bangladesh/2021/04/29/bangladesh-approves-emergency-use-of-chinas-sinopharm-vaccine-amid-supply-squeeze|access-date=29 April 2021}}</ref> # Belarus<ref>{{#invoke:Cite web||date=15 March 2021|title=Belarus begins COVID-19 vaccinations with Chinese shots|url=https://eng.belta.by/society/view/belarus-begins-covid-19-vaccinations-with-chinese-shots-138222-2021/|access-date=16 March 2021|publisher=Belta}}</ref> # Bhutan<ref>{{#invoke:Cite web||title=Bhutan receives 500,000 doses of COVID-19 vaccines through COVAX|url=https://www.unicef.org/rosa/press-releases/bhutan-receives-500000-doses-covid-19-vaccines-through-covax|access-date=15 July 2021|website=www.unicef.org}}</ref> # Bolivia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Bolivia begins inoculation with Sinopharm jabs |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2021/02/26/bolivia-begins-inoculation-with-sinopharm-jabs|access-date=28 February 2021|website=The Star|location=Malaysia}}</ref> # Bosnia and Herzegovina<ref>{{cite web|url=https://www.sarajevotimes.com/finalized-contract-for-the-procurement-of-half-a-million-doses-of-sinopharm-vaccine/|title=Finalized Contract for the Procurement of half a Million Doses of Sinopharm Vaccine|date=2 July 2021}}</ref> # Brazil<ref name="Agência Brasil">{{#invoke:cite news||title=Covid-19: aumenta para sete o número de vacinas autorizadas no Brasil |url=https://agenciabrasil.ebc.com.br/radioagencia-nacional/saude/audio/2021-05/aumenta-para-sete-o-numero-de-vacinas-autorizadas-no-brasil |work=Agência Brasil |date=7 May 2021 |language=pt-br}}</ref> # Brunei<ref>{{#invoke:Cite web||title=Vaccine donation from China arrives |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2021/02/12/vaccine-donation-from-china-arrives|access-date=22 March 2021|website=The Star|location=Malaysia}}</ref> # Burkina Faso<ref name="whotracker"/> # Burundi<ref name="whotracker"/> # Cambodia<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Rinith|first1=Taing|date=4 February 2021|title=Health Ministry grants Emergency Use Authorization to China's Sinopharm vaccine|url=https://www.khmertimeskh.com/50810677/health-ministry-grants-emergency-use-authorization-to-chinas-sinopharm-vaccine/|access-date=4 February 2021|work=Khmer Times|name-list-style=vanc}}</ref> # Cameroon<ref name="cdctracker"/> # Cape Verde<ref name="whotracker"/> # Chad<ref>{{#invoke:Cite web||last=AfricaNews|date=6 June 2021|title=Chadians line up for Sinopharm as COVID-19 vaccination campaign begins|url=https://www.africanews.com/2021/06/06/chadians-line-up-for-sinopharm-as-covid-19-vaccination-campaign-begins/|access-date=6 June 2021|website=Africanews}}</ref> # Comoros<ref name="cdctracker"/> # Congo-Brazzaville<ref name="cdctracker"/> # Cuba<ref>{{cite web|date=28 August 2021|title=Cuba aplicará vacuna china Sinopharm junto a inoculaciones de desarrollo local|url=https://es.euronews.com/2021/08/28/salud-coronavirus-cuba-china|access-date=29 August 2021|website=euronews|language=es}}</ref> # Djibouti<ref name="cdctracker"/> # Dominican Republic<ref>{{#invoke:cite web||title=Ministro de Salud recibe su primera dosis de la vacuna Sinovac; asegura que el biológico es confiable |url=https://www.msp.gob.do/web/?p=11563 |website=Ministerio de Salud Pública |language=es |date=3 May 2021}}</ref> # Egypt<ref>{{#invoke:Cite web||title=Egypt licenses China's Sinopharm COVID-19 vaccine for emergency use: health minister – Xinhua |url=http://xinhuanet.com/english/2021-01/03/c_139637781.htm|publisher=Xinhuanet}}</ref> # El Salvador<ref name="whotracker"/> # Equatorial Guinea<ref>{{#invoke:Cite web||title=StackPath|url=https://dailynewsegypt.com/2021/02/17/equatorial-guinea-president-receives-1st-dose-of-chinese-covid-19-vaccine/|access-date=22 March 2021|website=dailynewsegypt}}</ref> # Ethiopia<ref>{{#invoke:Cite news||date=29 March 2021|title=Ethiopia to get 300,000 doses of Sinopharm COVID-19 shot, health minister says|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/uk-healthcare-coronavirus-ethiopia-idUSKBN2BL1TE|access-date=14 April 2021}}</ref> # Gabon<ref>{{#invoke:Cite web||date=12 March 2021|title=Gabon receives 100,000 doses of Sinopharm's vaccine from China|url=https://gabon24.ga/en/news/gabon-receives-100000-doses-of-sinopharms-vaccine-from-china/5155/|access-date=15 March 2021|publisher=Gabon 24}}</ref> # Gambia<ref name="whotracker"/> # Georgia<ref>{{#invoke:Cite web||date=4 May 2021|title=Georgia Starts COVID-19 Vaccination with Sinopharm|url=https://civil.ge/archives/417469|access-date=9 May 2021|website=Civil.ge}}</ref> # Guinea-Bissau<ref name="cdctracker"/> # Guinea<ref name="whotracker"/> # Hungary<ref>{{#invoke:Cite web||title=Hungary signs deal for Chinese Sinopharm's COVID-19 vaccine, first in EU|url=https://nationalpost.com/pmn/health-pmn/hungary-signs-deal-for-chinese-sinopharms-covid-19-vaccine-first-in-eu|website=National Post}}</ref><ref name="WashPost Hungary" /> # Indonesia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Indonesia approves Sinopharm COVID-19 vaccine for emergency use|url=https://english.kontan.co.id/news/indonesia-approves-sinopharm-covid-19-vaccine-for-emergency-use|website=Kontan|date=30 April 2021|access-date=30 April 2021}}</ref> # Iran<ref>{{#invoke:Cite web||date=22 February 2021|title=Iran Launches Phase Two of Mass Inoculation Campaign|url=https://financialtribune.com/articles/national/107614/iran-launches-phase-two-of-mass-inoculation-campaign|access-date=23 February 2021|website=Financial Tribune}}</ref> # Iraq<ref name="bignewsnetwork.com" /> # Ivory Coast<ref name="whotracker"/> # Jordan<ref>{{#invoke:Cite web||title=First batch of Chinese Sinopharm vaccine arrives in Jordan|url=https://en.royanews.tv/news/24716/2021-01-10|access-date=9 January 2021|publisher=Roya News}}</ref> # Kazakhstan<ref>{{#invoke:Cite web||last=Satubaldina|first=Assel|date=30 April 2021|title=Three Vaccines to Become Available to Kazakh Citizens|url=https://astanatimes.com/2021/04/three-vaccines-to-become-available-to-kazakh-citizens/|access-date=1 May 2021|website=The Astana Times}}</ref> # Kenya<ref name=":10" /> # Kiribati<ref name="whotracker"/> # Kyrgyzstan<ref>{{#invoke:Cite web||last=Kharizov|first=Ruslan|date=19 March 2021|title=150,000 doses of Sinopharm coronavirus vaccine delivered to Kyrgyzstan|url=https://24.kg/english/187138_150000_doses_of_Sinopharm_coronavirus_vaccine_delivered_to_Kyrgyzstan/|access-date=22 March 2021|website=24.kg}}</ref> # Laos<ref name="auto1" /> # Lebanon<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Crean|first1=Rosabel|title=China donates 50,000 doses of Sinopharm vaccine to Lebanon|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2021/Mar-01/517953-china-donates-50000-doses-of-sinopharm-vaccine-to-lebanon.ashx|access-date=2 March 2021|work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]}}</ref> # Lesotho<ref name="whotracker"/> # Libya<ref>{{#invoke:Cite web||date=2 August 2021|title=Libya gets 2 million Sinopharm doses with more expected|url=https://www.africanews.com/2021/08/02/libya-gets-2-million-sinopharm-doses-with-more-expected/|access-date=5 August 2021|website=[[Africanews]]}}</ref> # Madagascar<ref name="whotracker"/> # Malawi<ref name=":11">{{Cite news|last1=Zimmer|first1=Carl|last2=Corum|first2=Jonathan|last3=Wee|first3=Sui-Lee|date=10 June 2020|title=Coronavirus Vaccine Tracker|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/science/coronavirus-vaccine-tracker.html|access-date=29 August 2021|issn=0362-4331}}</ref> # Malaysia<ref>{{#invoke:Cite news||last=Latiff|first=Rozanna|date=16 July 2021|title=Malaysia approves China's Sinopharm vaccine for emergency use|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-malaysia-vaccine-idUSL4N2OS18D|access-date=16 July 2021}}</ref> # Maldives<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Rasheed|first1=Aishath Hanaan Hussain|title=MFDA approves Pfizer, Sinopharm Covid-19 vaccines for emergency use|url=https://raajje.mv/96801|access-date=16 March 2021|publisher=raajje.mv}}</ref> # Mauritania<ref>{{#invoke:Cite web||title=Mauritania begins COVID-19 vaccination campaign|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/mauritania-begins-covid-19-vaccination-campaign/2189322|access-date=29 March 2021|website=aa.com.tr}}</ref> # Mauritius<ref name="cdctracker"/> # Mexico<ref>{{cite web |title= Comité de Moléculas Nuevas emite opiniones favorables por unanimidad sobre remdesivir y vacuna Sinopharm \|url=https://www.gob.mx/cofepris/es/articulos/comite-de-moleculas-nuevas-emite-opiniones-favorables-por-unanimidad-sobre-remdesivir-y-vacuna-sinopharm |website=www.gob.mx/cofepris |language=es}}</ref><ref>{{cite web |title= Cofepris emite autorización para uso de emergencia a vacuna Sinopharm |url=https://www.gob.mx/cofepris/es/articulos/cofepris-emite-autorizacion-para-uso-de-emergencia-a-vacuna-sinopharm |website=www.gob.mx/cofepris |language=es}}</ref> # Moldova<ref>{{#invoke:Cite web||last=Cristina|date=19 March 2021|title=O mie de studenți și medici-rezidenți din cadrul USMF vor fi imunizați anti-COVID cu vaccinul BBIBP-CorV, produs de către Sinopharm Beijing Institute of Biological Products|url=https://www.zdg.md/stiri/stiri-sociale/o-mie-de-studenti-si-medici-rezidenti-din-cadrul-usmf-vor-fi-imunizati-anti-covid-cu-vaccinul-bbibp-corv-produs-de-catre-sinopharm-beijing-institute-of-biological-products/|access-date=19 March 2021|website=Ziarul de Gardă|language=ro-RO}}</ref> # Mongolia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Deputy PM and City Governor get the first dose of Sinopharm vaccine|url=https://www.montsame.mn/en/read/256205|access-date=15 March 2021|publisher=Montsame}}</ref> # Montenegro<ref>{{#invoke:Cite web||title=Montenegro receives 30,000 doses of China's COVID-19 vaccine|url=http://seenews.com/news/montenegro-receives-30000-doses-of-chinas-covid-19-vaccine-733151|access-date=22 March 2021|website=seenews}}</ref> # Morocco<ref>{{#invoke:Cite web||title=Covid-19: Morocco authorizes use of the Sinopharm vaccine|url=https://en.yabiladi.com/articles/details/104807/covid-19-morocco-authorizes-sinopharm-vaccine.html|website=yabiladi}}</ref> # Mozambique<ref>{{#invoke:cite news||date=6 March 2021|title=Mozambique expects to vaccinate 16 million against coronavirus by 2022|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-mozambique/mozambique-expects-to-vaccinate-16-million-against-coronavirus-by-2022-idUSL5N2L35GH|access-date=7 March 2021|publisher=Reuters}}</ref> # Myanmar<ref>{{#invoke:Cite web||title=Myanmar to use China-donated Sinopharm Covid vaccine|url=https://elevenmyanmar.com/news/myanmar-to-use-china-donated-sinopharm-covid-vaccine|access-date=20 June 2021|website=Eleven Media Group Co., Ltd}}</ref> # Namibia<ref>{{#invoke:Cite web||last=Namibian|first=The|title=Khomas, Erongo first to get vaccinated|url=https://www.namibian.com.na/index.php?page=read&id=99946|access-date=17 March 2021|website=The Namibian}}</ref> # Nepal<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Poudel|first1=Arjun|title=China's Shinopharm vaccine gets emergency use authorisation in Nepal|url=https://kathmandupost.com/health/2021/02/17/china-s-shinopharm-vaccine-gets-emergency-use-authorisation-in-nepal|access-date=19 February 2021|work=Kathmandu Post}}</ref> # Nicaragua<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-59633388 |title=Nicaragua receives China vaccines after cutting ties with Taiwan |date= |publisher=[[BBC News]] |access-date=2022-03-04}}</ref> # Niger<ref>{{#invoke:Cite web||title=China donates 400,000 doses of Sinopharm COVID-19 vaccine to Niger|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/china-donates-400-000-doses-of-sinopharm-covid-19-vaccine-to-14461352|access-date=1 April 2021|website=CNA}}</ref> # Nigeria<ref>{{cite web|date=24 August 2021|title=Nigeria approves Sinopharm COVID vaccine, expects 7.7 mln doses|url=https://www.reuters.com/world/africa/nigeria-approves-sinopharm-covid-vaccine-expects-77-mln-doses-2021-08-24/|access-date=28 August 2021|website=Reuters}}</ref> # North Korea<ref>{{#invoke:Cite news||last1=Son|first1=Hyemin|last2=Ji|first2=Jeongeun |last3=Lee|first3=Myungchul|title=North Korea Has Been Importing Chinese COVID-19 Vaccines Since Early May |url=https://www.rfa.org/english/news/korea/vax-06152021112903.html |work=[[Radio Free Asia]] |date=15 June 2021}}</ref> # North Macedonia<ref>{{#invoke:Cite web||last=|first=|title=North Macedonia looks to Chinese vaccine to revive program|url=https://abcnews.go.com/Health/wireStory/north-macedonia-chinese-vaccine-revive-program-77418628|access-date=1 May 2021|website=ABC News}}</ref> # Pakistan<ref>{{#invoke:Cite news||last1=Shahzad|first1=Asif|date=19 January 2021|title=Pakistan approves Chinese Sinopharm COVID-19 vaccine for emergency use|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-pakistan-sinopharm/pakistan-approves-chinese-sinopharm-covid-19-vaccine-for-emergency-use-idUSKBN29O049|publisher=Reuters|name-list-style=vanc}}</ref> # Palestine<ref>{{#invoke:Cite web||last=|first=|title=What we know about China's Sinopharm COVID vaccine|url=https://www.thefinancialexpress.com.bd/national/what-we-know-about-chinas-sinopharm-covid-vaccine-1619625832|access-date=1 May 2021|website=The Financial Express}}</ref> # Papua New Guinea<ref>{{#invoke:Cite web||date=7 May 2021|title=Chinese vaccine to be gazetted|url=https://postcourier.com.pg/chinese-vaccine-to-be-gazetted/|access-date=21 May 2021|website=Post Courier}}</ref> # Paraguay<ref name="whotracker"/> # Peru<ref>{{#invoke:Cite news||date=27 January 2021|title=Peru grants 'exceptional' approval for Sinopharm COVID-19 vaccine – government sources|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-peru/peru-grants-exceptional-approval-for-sinopharm-covid-19-vaccine-government-sources-idUSKBN29W2TL}}</ref> # Philippines<ref>{{#invoke:Cite news||author1=Aguilar, Krissy|title=PH approves Sinopharm COVID-19 vaccine for emergency use|url=https://newsinfo.inquirer.net/1442960/ph-approves-sinopharm-covid-19-vaccine-for-emergency-use|publisher=Philippine Daily Inquirer|date=7 June 2021}}</ref> # Rwanda<ref>{{cite web|date=12 August 2021|title=Rwanda to acquire Sinopharm vaccines next week|url=https://www.newtimes.co.rw/news/rwanda-acquire-sinopharm-vaccines-next-week|access-date=28 August 2021|website=The New Times {{!}} Rwanda}}</ref> # Senegal<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Asala|first1=Kizzi|title=Senegal Kicks Off COVID-19 Vaccination Campaign with China's Sinopharm|url=https://www.africanews.com/2021/02/18/senegal-kicks-off-covid-19-vaccination-campaign-with-china-s-sinopharm/|access-date=23 February 2021|publisher=Africanews}}</ref> # Serbia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Serbia Becomes First European Nation To Use China's Sinopharm Vaccine|url=https://www.rferl.org/a/serbia-covid-vaccine-china-sinopharm/31053091.html|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty}}</ref> # Sierra Leone<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Thomas|first1=Abdul Rashid|date=15 March 2021|title=Sierra Leone's President Bio leads the way in taking COVID-19 Vaccine|url=https://www.thesierraleonetelegraph.com/sierra-leones-president-bio-leads-the-way-in-taking-covid-19-vaccine/|access-date=16 March 2021|work=Sierra Leone Telegraph}}</ref> # Singapore<ref>{{#invoke:Cite web||title=11 Singapore private healthcare providers allowed to bring in Sinopharm COVID-19 vaccine|url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/sinopharm-covid-19-hsa-special-access-route-vaccine-sinovac-15337454|access-date=30 July 2021|website=CNA}}</ref> # Solomon Islands<ref>{{#invoke:Cite web||title=Health Ministry Prepares for Sinopharm Roll Out - Solomon Times Online|url=https://www.solomontimes.com/news/health-ministry-prepares-for-sinopharm-roll-out/10856|access-date=21 May 2021|website=SolomonTimes}}</ref> # Somalia<ref>{{#invoke:Cite web||last=|date=15 April 2021|title=Somalia rolls out Sinopharm vaccines to boost fight against COVID-19|url=https://newsghana.com.gh/somalia-rolls-out-sinopharm-vaccines-to-boost-fight-against-covid-19/|access-date=18 April 2021|website=News Ghana}}</ref> # South Sudan<ref>{{cite web|date=27 August 2021|title=South Sudan to receive 100,000 doses of Sinopharm vaccines from China|url=https://jubaecho.com/2021/08/27/south-sudan-to-receive-100000-doses-of-sinopharm-vaccines-from-china/|access-date=29 August 2021|website=Juba echo|archive-date=29 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829043217/https://jubaecho.com/2021/08/27/south-sudan-to-receive-100000-doses-of-sinopharm-vaccines-from-china/|url-status=dead|accessdate=6 October 2021|archivedate=29 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210829043217/https://jubaecho.com/2021/08/27/south-sudan-to-receive-100000-doses-of-sinopharm-vaccines-from-china/}}</ref> # Sri Lanka<ref>{{#invoke:Cite web||date=19 March 2021|title=NMRA approves sinopharm vaccine for emergency use|url=https://colombogazette.com/2021/03/19/nmra-approves-sinopharm-vaccine-for-emergency-use/|access-date=29 March 2021|website=Colombo Gazette}}</ref> # Sudan<ref>{{#invoke:Cite web||title=China To Provide Sudan With 250,000 Doses Of Sinopharm Vaccine On Friday – Ambassador|url=https://www.urdupoint.com/en/world/china-to-provide-sudan-with-250000-doses-of-1203394.html|access-date=14 April 2021|website=UrduPoint}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=StackPath|url=https://dailynewsegypt.com/2021/03/28/china-donated-sinopharm-covid-19-vaccines-arrive-in-sudan/|access-date=14 April 2021|website=dailynewsegypt}}</ref> # Syria<ref name="whotracker"/> # Tanzania<ref name="whotracker"/> # Thailand<ref>{{#invoke:cite news|| title = FDA approves use of Sinopharm vaccine | date = 28 May 2021 | url = https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2123307/fda-approves-use-of-sinopharm-vaccine | work = [[Bangkok Post]]}}</ref> # Tunisia<ref>{{#invoke:Cite web||title=China's Sinopharm COVID-19 vaccine approved for marketing in Tunisia - Xinhua &#124; English.news.cn|url=http://www.xinhuanet.com/english/africa/2021-07/13/c_1310057298.htm|access-date=21 July 2021|website=xinhuanet}}</ref> # Turkmenistan<ref>{{#invoke:Cite web||title=В Туркменистане от COVID бесплатно прививают китайской вакциной, российский "Спутник" можно купить|url=https://rus.azathabar.com/a/31190974.html|access-date=9 May 2021|website=Радио Азатлык|language=ru}}</ref> # Vanuatu<ref>{{#invoke:Cite web||title=PM to receive Sinopharm jab today|url=https://dailypost.vu/news/pm-to-receive-sinopharm-jab-today/article_353ada2c-cd65-11eb-96db-9308a7cd2ac1.html|access-date=15 June 2021|website=Vanuatu Daily Post}}</ref> # Venezuela<ref>{{#invoke:cite news||last1=Sequera|first1=Vivian|date=1 March 2021|title=Venezuela approves use of China's Sinopharm coronavirus vaccine|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-venezuela-vaccine-idUSKCN2AT3T2|access-date=2 March 2021}}</ref> # Vietnam<ref>{{#invoke:Cite web||date=4 June 2021|title=Vietnam approves China's Sinopharm vaccine for use against COVID-19|url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/vietnam-approves-chinas-sinopharm-vaccine-use-against-covid-19-media-2021-06-04/|access-date=4 June 2021|website=Reuters}}</ref> # Zambia<ref>{{#invoke:Cite web||last=Sachiti|first=Roselyne|title=Zambia to get Sinopharm COVID-19 vaccines|url=https://www.herald.co.zw/zambia-to-get-sinopharm-covid-19-vaccines/|access-date=21 May 2021|website=The Herald}}</ref> # Zimbabwe<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Mutsaka|first1=Farai|date=18 February 2021|title=Zimbabwe starts administering China's Sinopharm vaccines|url=https://www.thestar.com/news/world/africa/2021/02/18/zimbabwe-starts-administering-chinas-sinopharm-vaccines.html|access-date=20 February 2021|work=Toronto Star}}</ref> '''{{nowrap|[[Caribbean Public Health Agency|CARPHA]] countries}}'''<ref>https://www.carpha.org/Portals/0/Documents/COVID-19%20Vaccine%20Updates/CARPHA%20COVID-19%20Vaccine%20Update%20045%20November%2022%202021.pdf {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref> # Antigua and Barbuda # Bahamas # Barbados # Belize # Dominica # Grenada # Guyana # Haiti # Jamaica # Saint Kitts and Nevis # Saint Lucia # Saint Vincent and the Grenadines # Suriname # Trinidad and Tobago <br />'''[[List of ISO 3166-1 codes|Non-country entities]]'''<!-- not counted --> * Anguilla{{efn|name=carphance}} * Aruba{{efn|name=carphance}} * British Virgin Islands{{efn|name=carphance}} * Bermuda{{efn|name=carphance}} * Caribbean Netherlands{{efn|name=carphance}} * Cayman Islands{{efn|name=carphance}} * Curaçao{{efn|name=carphance}} * Macau<ref>{{#invoke:Cite web||date=7 February 2021|title=Macau receives first batch of COVID-19 vaccines|url=https://www.asgam.com/index.php/2021/02/08/macau-receives-first-batch-of-covid-19-vaccines/|access-date=24 February 2021|website=IAG}}</ref> * Montserrat{{efn|name=carphance}} * Sint Maarten{{efn|name=carphance}} * Turks and Caicos Islands{{efn|name=carphance}} * ''[[World Health Organization]]''<ref>{{cite press release | title=WHO lists additional COVID-19 vaccine for emergency use and issues interim policy recommendations | publisher=[[World Health Organization]] (WHO) | date=7 May 2021 | url=https://www.who.int/news/item/07-05-2021-who-lists-additional-covid-19-vaccine-for-emergency-use-and-issues-interim-policy-recommendations | access-date=7 May 2021}}</ref><ref name=WHOEUA>{{cite news | last=Taylor | first=Adam | title=WHO grants emergency use authorization for Chinese-made Sinopharm coronavirus vaccine | newspaper=[[The Washington Post]] | date=7 May 2021 | url=https://www.washingtonpost.com/world/2021/05/07/who-sinopharm-emergency-use/ | access-date=7 May 2021}}</ref> </div> ;Travel-only {{div col|colwidth=18em}} * Andorra<ref name="auto24">{{cite web|url=https://visitandorra.com/en/covid-19-in-andorra/faq-if-you-re-spending-a-few-days-in-andorra/|title=FAQ|website=Andorra Tourism|accessdate=2021-12-25|archivedate=2021-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227065841/https://visitandorra.com/en/covid-19-in-andorra/faq-if-you-re-spending-a-few-days-in-andorra/}}</ref> * Australia<ref name="AU recognized">{{cite web | title=International COVID-19 vaccines recognised by Australia | website=Therapeutic Goods Administration (TGA) | url=https://www.tga.gov.au/international-covid-19-vaccines-recognised-australia | access-date=26 November 2021 | accessdate=25 December 2021 | archivedate=7 February 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220207080016/https://www.tga.gov.au/international-covid-19-vaccines-recognised-australia }}</ref><ref name="tga-covaxin-bibp">{{cite press release |date=1 November 2021 |title=TGA recognises two more COVID-19 vaccines not registered in Australia but used widely internationally |url=https://www.tga.gov.au/media-release/tga-recognises-two-more-covid-19-vaccines-not-registered-australia-used-widely-internationally |publisher=Therapeutic Goods Administration |access-date=11 November 2021}}</ref> * Austria<ref name="auto10">{{cite web|url=https://www.austria.info/en/service-and-facts/coronavirus-information/entry-regulations|title=Coronavirus: Entry Regulations to Austria|website=www.austria.info}}</ref> (only for entry) * Bulgaria<ref>https://www.mh.government.bg/media/filer_public/2021/08/30/order_01-733_en_final.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211123001345/https://www.mh.government.bg/media/filer_public/2021/08/30/order_01-733_en_final.pdf |date=2021-11-23 }} {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref> * Canada<ref name="auto31">{{cite web|url=https://travel.gc.ca/travel-covid/travel-restrictions/covid-vaccinated-travellers-entering-canada|title=COVID-19 vaccinated travellers entering Canada - Travel restrictions in Canada|first=Global Affairs|last=Canada|date=8 April 2021|website=travel.gc.ca}}</ref> * Chile<ref>{{cite web|url=https://www.chile.travel/en/traveltochileplan/|title=Travel to Chile Plan|first=Mi|last=Bajón}}</ref> * Costa Rica<ref name="auto41">{{cite web|url=https://www.visitcostarica.com/es/costa-rica/planning-your-trip/entry-requirements|title=Requisitos de entrada|date=8 June 2016|website=Visit Costa Rica|accessdate=25 December 2021|archivedate=25 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211225175407/https://www.visitcostarica.com/es/costa-rica/planning-your-trip/entry-requirements}}</ref> * Croatia<ref name="auto19">{{cite web|url=https://mup.gov.hr/uzg-covid/english/286212|title=English|website=mup.gov.hr}}</ref> * Cyprus<ref name="auto15">{{cite web |url=https://cyprusflightpass.gov.cy/en/vaccinated-passengers |title=Vaccinated Passengers |publisher=Cyprus Flight Pass |date= |access-date=2022-03-04 |accessdate=2021-12-25 |archivedate=2022-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220306213314/https://cyprusflightpass.gov.cy/en/vaccinated-passengers }}</ref> * Czech Republic<ref>{{cite web|author=Čeština |url=https://koronavirus.mzcr.cz/en/recognition-of-vaccination-certificates-from-other-countries/ |title=Recognition of vaccination certificates from other countries – Aktuální informace o COVID-19 |publisher=Koronavirus.mzcr.cz |date=2021-04-21 |access-date=2022-03-04}}</ref> (only for Hungarian citizens and EU nationals vaccinated in Hungary) * Estonia<ref name="auto26">{{cite web|url=https://kkk.kriis.ee/en/faq/covid-19-vaccination/vaccines#q10069311|title=Questions and answers on coronavirus, related decisions and changes: Vaccines|website=kkk.kriis.ee|accessdate=2021-12-25|archivedate=2021-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211225084747/https://kkk.kriis.ee/en/faq/covid-19-vaccination/vaccines#q10069311}}</ref> (only if approved in a person's country of origin) * Finland<ref name="auto37">{{cite web|title=Vaccine series accepted in Finland - Infectious diseases and vaccinations - THL|url=https://thl.fi/en/web/infectious-diseases-and-vaccinations/what-s-new/coronavirus-covid-19-latest-updates/travel-and-the-coronavirus-pandemic/which-vaccines-are-accepted-at-the-points-of-entry-into-the-country-|access-date=16 November 2021|website=Finnish Institute for Health and Welfare (THL), Finland|accessdate=25 December 2021|archivedate=16 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211116182910/https://thl.fi/en/web/infectious-diseases-and-vaccinations/what-s-new/coronavirus-covid-19-latest-updates/travel-and-the-coronavirus-pandemic/which-vaccines-are-accepted-at-the-points-of-entry-into-the-country-}}</ref> * Greece<ref name="auto27">{{cite web|url=https://news.gtp.gr/2021/08/11/greece-accepting-most-covid-19-vaccines-for-travel/|title=Greece Accepting Most Covid-19 Vaccines for Travel|date=11 August 2021|website=GTP Headlines|accessdate=25 December 2021|archivedate=8 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211208101400/https://news.gtp.gr/2021/08/11/greece-accepting-most-covid-19-vaccines-for-travel/}}</ref> * Grenada<ref name="auto8">{{cite web |url=https://covid19.gov.gd/vaccinated-travellers/ |title=Vaccinated Travellers – Ministry Of Health – Government of Grenada |publisher=Covid19.gov.gd |date=2020-11-06 |access-date=2022-03-04 |accessdate=2021-12-25 |archivedate=2022-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220318190925/https://covid19.gov.gd/vaccinated-travellers/ }}</ref> * Hong Kong<ref name="HK"/> * Iceland<ref name="auto18">{{cite web|url=https://www.landlaeknir.is/um-embaettid/greinar/grein/item44162/certificate-of-vaccination-against-covid-19-accepted-at-the-border|title=Certificates of vaccination accepted at the border in Iceland for exemption of border measures due to COVID-19|website=www.landlaeknir.is|accessdate=2021-12-25|archivedate=2021-11-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211105184914/https://www.landlaeknir.is/um-embaettid/greinar/grein/item44162/certificate-of-vaccination-against-covid-19-accepted-at-the-border}}</ref> * Ireland<ref name="auto11">{{cite web|url=https://www.gov.ie/en/publication/77952-government-advice-on-international-travel/|title=Government advice on international travel|website=www.gov.ie|accessdate=2021-12-25|archivedate=2021-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211116193913/https://www.gov.ie/en/publication/77952-government-advice-on-international-travel/}}</ref> * Latvia<ref>{{cite web |url=https://www.spkc.gov.lv/lv/valstu-saslimstibas-raditaji-ar-covid-19-0 |title=Valstu saraksti |language=lv |publisher=SPKC |date= |access-date=2022-03-04}}</ref> * Liechtenstein<ref name="auto28">{{cite web|url=https://tourismus.li/en/our-country/about-liechtenstein/current-information-on-covid-19-in-the-principality-of-liechtenstein/|title=Current information on COVID-19 in the Principality of Liechtenstein|website=tourismus.li|accessdate=2021-12-25|archivedate=2021-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227065825/https://tourismus.li/en/our-country/about-liechtenstein/current-information-on-covid-19-in-the-principality-of-liechtenstein/}}</ref> * New Zealand<ref name="auto9">{{cite web|url=https://covid19.govt.nz/international-travel/travel-to-new-zealand/vaccination-requirements-for-travel-to-new-zealand/|title=Vaccination requirements for travel to New Zealand|website=Unite against COVID-19|accessdate=2022-07-06|archivedate=2022-07-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220704215455/https://covid19.govt.nz/international-travel/travel-to-new-zealand/vaccination-requirements-for-travel-to-new-zealand/}}</ref> * Oman<ref name="auto36">https://presspage-production-content.s3.amazonaws.com/uploads/2571/travelguideen-ar3.pdf?10000 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211019030610/https://presspage-production-content.s3.amazonaws.com/uploads/2571/travelguideen-ar3.pdf?10000 |date=2021-10-19 }} {{Bare URL inline|date=March 2022}}</ref> * Panama<ref name="auto35">{{cite web|url=https://es.tourismpanama.com/planea-tus-vacaciones/avisos/|title=Protocolos COVID-19|website=tourismpanama}}</ref> * Portugal<ref name="visitmadeira1">{{cite web|url=https://www.visitmadeira.pt/en-gb/useful-info/corona-virus-(covid-19)/information-to-visitors-(covid-19)|title=Information COVID 19|accessdate=2021-12-25|archivedate=2021-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227070024/https://www.visitmadeira.pt/en-gb/useful-info/corona-virus-(covid-19)/information-to-visitors-(covid-19)}}</ref> (only in Madeira) * Qatar<ref>{{#invoke:Cite news||author1=Arslan|title=Qatar gives conditional approval for Sinopharm Vaccine|url=https://covid19.moph.gov.qa/EN/travel-and-return-policy/Pages/default.asp|publisher=qaziarslantariq|date=1 August 2021}}</ref> * Saudi Arabia (for short visits, [[Hajj]] and [[Umrah]] only)<ref>{{cite web |url=https://covid19.cdc.gov.sa/update-vaccinated-individuals-for-the-purpose-of-coming-to-the-kingdom-december-2021/# |title=Update vaccinated individuals (for the purpose of coming to the kingdom) December 2021 - Public Health Authority |publisher=Covid19.cdc.gov.sa |date= |access-date=2022-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220314194251/https://covid19.cdc.gov.sa/update-vaccinated-individuals-for-the-purpose-of-coming-to-the-kingdom-december-2021/ |archivedate=2022-03-14 |accessdate=2021-12-25 }}</ref> * Slovakia<ref name="auto29">{{cite web|url=https://www.mic.iom.sk/en/news/637-covid-19-measures.html|title=COVID-19: official measures and important information (updated continually) - IOM Migration information center|website=www.mic.iom.sk|accessdate=2021-12-25|archivedate=2021-12-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211225104008/https://www.mic.iom.sk/en/news/637-covid-19-measures.html}}</ref> * Slovenia<ref name="auto30">{{cite web|url=https://www.gov.si/en/topics/coronavirus-disease-covid-19/border-crossing/|title=Border Crossing &#124; GOV.SI|website=Portal GOV.SI}}</ref> * South Korea<ref name="auto42">https://www.koreanair.com/kr/en/travel-update/covid19/travel-restriction/korea {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730154938/https://www.koreanair.com/kr/en/travel-update/covid19/travel-restriction/korea |date=2021-07-30 }} {{Bare URL inline|date=March 2022}}</ref> * Spain<ref name="auto40">{{cite web|title=Certificado Covid Digital De La Ue Y Otros Certificados|url=https://www.mscbs.gob.es/profesionales/saludPublica/sanidadExterior/CHS/Pdf/FAQs_CERTIFICADO_DIGITAL_COVID-19-UE_y_OTROS_CERTIFICADOS_ES_071021_v6.pdf|accessdate=2021-12-25|archivedate=2021-11-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211130032702/https://www.mscbs.gob.es/profesionales/saludPublica/sanidadExterior/CHS/Pdf/FAQs_CERTIFICADO_DIGITAL_COVID-19-UE_y_OTROS_CERTIFICADOS_ES_071021_v6.pdf}}</ref> * St. Kitts and Nevis<ref name="auto33">{{cite web|url=https://covid19.gov.kn/travel-protocols/|title=Travel Protocols – GOVERNMENT OF ST. KITTS AND NEVIS|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211118225103/https://covid19.gov.kn/travel-protocols/|archivedate=2021-11-18|accessdate=2021-12-25}}</ref> * St. Lucia<ref name="auto17">{{cite web|url=https://www.stlucia.org/en/covid-19/faqs/|title=NEW-FAQs|website=Saint Lucia Tourism Authority|accessdate=2021-12-25|archivedate=2022-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221208103421/https://www.stlucia.org/en/covid-19/faqs/}}</ref> * St. Vincent and the Grenadines<ref name="auto21">http://health.gov.vc/health/images/PDF/SVG_Health_Services_Subcommittee_Protocol_for_Fully_Vaccinated_Travelers_to_SVG_10112021.pdf {{Bare URL PDF|date=March 2022}}</ref> * Sweden<ref name="auto38">{{cite web|title=Certificate requirements for foreign nationals travelling to Sweden - The Public Health Agency of Sweden|url=https://www.folkhalsomyndigheten.se/the-public-health-agency-of-sweden/communicable-disease-control/covid-19/if-you-are-planning-to-travel/negative-covid-19-test-required-for-entry-into-sweden/|access-date=16 November 2021|website=www.folkhalsomyndigheten.se|accessdate=25 December 2021|archivedate=16 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211116182910/https://www.folkhalsomyndigheten.se/the-public-health-agency-of-sweden/communicable-disease-control/covid-19/if-you-are-planning-to-travel/negative-covid-19-test-required-for-entry-into-sweden/}}</ref> * Switzerland<ref name="auto39">{{cite web|url=https://www.bag.admin.ch/bag/en/home/krankheiten/ausbrueche-epidemien-pandemien/aktuelle-ausbrueche-epidemien/novel-cov/empfehlungen-fuer-reisende/quarantaene-einreisende.html|title=Coronavirus: Entering Switzerland|first=Federal Office of Public Health|last=FOPH|website=www.bag.admin.ch|accessdate=2021-12-25|archivedate=2020-07-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200724080307/https://www.bag.admin.ch/bag/en/home/krankheiten/ausbrueche-epidemien-pandemien/aktuelle-ausbrueche-epidemien/novel-cov/empfehlungen-fuer-reisende/quarantaene-einreisende.html}}</ref> * The Netherlands<ref name="auto25">{{cite web|url=https://www.government.nl/topics/coronavirus-covid-19/visiting-the-netherlands-from-abroad/requirements-for-proof-of-vaccination|title=Travelling to the Netherlands with proof of vaccination - Coronavirus COVID-19 - Government.nl|first=Ministerie van Algemene|last=Zaken|date=12 November 2021|website=www.government.nl}}</ref> * Turkey<ref name="auto12">{{cite web|url=https://www.visasturkey.com/vaccinations-for-turkey/|title=Vaccinations for Turkey: Do I need an Approved COVID Vaccine?|date=10 April 2019|accessdate=25 December 2021|archivedate=16 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211116191928/https://www.visasturkey.com/vaccinations-for-turkey/}}</ref> * Ukraine<ref name="auto22">{{cite web|url=https://visitukraine.today/|title=Visit Ukraine - Information and Rules|website=Visit Ukraine}}</ref> * United Kingdom<ref name="auto34">{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/news/travel-updatenew-guidance-for-people-vaccinated-under-who-emergency-use-listing-and-under-18s|title=Travel update: new guidance for people vaccinated under WHO Emergency Use Listing and under 18s|website=GOV.UK}}</ref> * United States<ref name="auto16">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/travelers/proof-of-vaccination.html|title=COVID-19 and Your Health|date=11 February 2020|website=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)}}</ref> * Uruguay<ref name="auto14">{{cite web|url=https://www.gub.uy/ministerio-salud-publica/comunicacion/publicaciones/requisitos-para-ingreso-uruguay-personas-nacionales-extranjeras|title=Requisitos para el ingreso a Uruguay de personas nacionales o extranjeras|website=Ministerio de Salud Pública}}</ref> (only if approved in a person's country of origin) {{div col end}} {{-}} == Sputnik V == <section begin="sputnikauthmap" /> {{infobox | image = {{Graph:Map|scale=65|defaultValue=gainsboro |AE=dodgerblue|AG=dodgerblue|AM=dodgerblue|AO=dodgerblue|AR=dodgerblue|AU=turquoise|AZ=dodgerblue |BA=dodgerblue|BD=dodgerblue|BH=dodgerblue|BO=dodgerblue|BR=dodgerblue|BY=dodgerblue |CG=dodgerblue|CI=dodgerblue|CL=dodgerblue|CM=dodgerblue|CY=turquoise |DJ=dodgerblue|DZ=dodgerblue |EE=turquoise|EC=dodgerblue|EG=dodgerblue |GA=dodgerblue|GH=dodgerblue|GM=dodgerblue|GN=dodgerblue|GR=turquoise|GT=dodgerblue|GY=dodgerblue |HK=turquoise|HN=dodgerblue|HU=dodgerblue |ID=dodgerblue|IL=turquoise|IN=dodgerblue|IQ=dodgerblue|IR=dodgerblue |JO=dodgerblue |KE=dodgerblue|KG=dodgerblue|KH=dodgerblue|KZ=dodgerblue |LA=dodgerblue|LB=dodgerblue|LK=dodgerblue|LY=dodgerblue |MA=dodgerblue|MD=dodgerblue|ME=dodgerblue|MK=dodgerblue|ML=dodgerblue|MM=dodgerblue|MN=dodgerblue|MU=dodgerblue|MV=dodgerblue|MX=dodgerblue|MY=turquoise |NA=dodgerblue|NG=dodgerblue|NI=dodgerblue|NP=dodgerblue |OM=dodgerblue|NZ=turquoise |PA=dodgerblue|PE=dodgerblue|PH=dodgerblue|PK=dodgerblue|PS=dodgerblue|PY=dodgerblue |RS=dodgerblue|RU=blueviolet|RW=dodgerblue |SA=turquoise|SC=dodgerblue|SI=turquoise|SK=darkorange|SM=dodgerblue|SY=dodgerblue |TH=turquoise|TJ=dodgerblue|TM=blueviolet|TN=dodgerblue|TR=dodgerblue |UZ=blueviolet |VC=dodgerblue|VE=dodgerblue|VN=dodgerblue |ZA=red|ZW=dodgerblue }} | caption = {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|darkorange|Authorization expired}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} {{leftlegend|red|Rejected}} }} <section end="sputnikauthmap" /> The [[Sputnik V COVID-19 vaccine]] is a [[viral vector vaccine]]<ref name="NCT04436471">{{cite journal|date=17 June 2020|title=An Open Study of the Safety, Tolerability and Immunogenicity of the Drug "Gam-COVID-Vac" Vaccine Against COVID-19|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04436471|access-date=5 March 2021|website=[[ClinicalTrials.gov]]|publisher=[[United States National Library of Medicine]]|id=NCT04436471}}</ref> produced by the Russian [[Gamaleya Research Institute of Epidemiology and Microbiology]]. ;Full (<section begin="Sputnik V_FN" />3<section end="Sputnik V_FN" />) # Russia<ref name="burki">{{cite journal|vauthors=Burki TK|date=November 2020|title=The Russian vaccine for COVID-19|journal=The Lancet. Respiratory Medicine|volume=8|issue=11|pages=e85–e86|doi=10.1016/S2213-2600(20)30402-1|pmc=7837053|pmid=32896274|doi-access=free|title-link=doi}}</ref><ref>{{Cite news|date=4 February 2022|title=Sputnik V vaccine granted full permanent approval in Russia|work=[[PR Newswire]]|url=https://www.prnewswire.com/in/news-releases/sputnik-v-vaccine-granted-full-permanent-approval-in-russia-879907727.html|access-date=8 February 2022}}</ref> # Turkmenistan<ref>{{cite news|date=18 January 2021|title=Turkmenistan is the first in Central Asia to have registered 'Sputnik V' vaccine|work=Orient|url=https://orient.tm/en/turkmenistan-is-the-first-in-central-asia-to-have-registered-sputnik-v-vaccine/|accessdate=7 July 2021|archivedate=27 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210127203020/https://orient.tm/en/turkmenistan-is-the-first-in-central-asia-to-have-registered-sputnik-v-vaccine/}}</ref><ref>{{cite news|date=22 January 2021|title=Session of the Cabinet of Ministers of Turkmenistan |work=Turkmenistan today |url=https://tdh.gov.tm/en/post/25815/objectives-of-increasing-national-health-system%E2%80%99s-potential-discussed}}</ref> # Uzbekistan<ref>{{cite news|date=17 February 2021|title=Uzbekistan Certifies Russia's Sputnik Vaccine For Mass Use|publisher=Agence France-Presse (Barron's)|url=https://www.barrons.com/news/uzbekistan-certifies-russia-s-sputnik-vaccine-for-mass-use-01613559912}}</ref> {{-}} ;Emergency (<section begin="Sputnik V_EN" />76<section end="Sputnik V_EN" />) <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 15em;"> # Albania<ref name=":0" /> # Algeria<ref>{{cite news|date=10 January 2021|title=Covid19: National Pharmaceuticals Agency registers Sputnik V vaccine|work=Algeria Press service|url=https://www.aps.dz/en/health-science-technology/37478-covid19-national-pharmaceuticals-agency-registers-sputnik-v-vaccine}}</ref> # Angola<ref name="Reuters idUSR4N2K301A" /> # Antigua and Barbuda<ref>{{cite press release|title=Antigua and Barbuda authorizes Sputnik V|url=https://sputnikvaccine.com/newsroom/pressreleases/antigua-and-barbuda-authorizes-sputnik-v/|website=sputnikvaccine.com|date=26 March 2021}}</ref> # Argentina<ref>{{cite press release|title=Argentina has registered the Sputnik V vaccine based on Russian clinical trial data|url=https://sputnikvaccine.com/newsroom/pressreleases/argentina-has-registered-the-sputnik-v-vaccine-based-on-russian-clinical-trial-data-/|access-date=1 January 2021|publisher=Gamaleya Center}}</ref> # Armenia<ref>{{cite news|date=1 February 2021|title=Armenia approves Russia's Sputnik V coronavirus vaccine -Russia's RDIF|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-russia-vaccine-armeni/armenia-approves-russias-sputnik-v-coronavirus-vaccine-russias-rdif-idUSR4N2J304T|access-date=1 February 2021}}</ref> # Azerbaijan<ref>{{cite news|date=12 March 2021|title=Azerbaijan approves Russia's Sputnik V vaccine for use against COVID-19 -Azeri health ministry|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-russia-azerbaijan/azerbaijan-approves-russias-sputnik-v-vaccine-for-use-against-covid-19-azeri-health-ministry-idUSR4N2IW02L}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Russian Direct Investment Fund|url=https://rdif.ru/Eng_fullNews/6524/|access-date=1 April 2021|website=rdif.ru}}</ref> # Bahrain<ref>{{cite news|date=10 February 2021|title=Bahrain authorises Sputnik V COVID-19 vaccine for emergency use – Bahrain TV|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-bahrain-vaccine-int-idUSKBN2AA1GW|access-date=19 February 2021}}</ref> # Bangladesh<ref>{{cite news|date=27 April 2021|title=Bangladesh approves Russia's Sputnik V Covid-19 vaccine for emergency use|publisher=[[Dhaka Tribune]]|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/04/27/bangladesh-approves-russia-s-sputnik-v-vaccine-for-emergency-use|access-date=27 April 2021}}</ref> # Belarus<ref>{{cite news|date=21 December 2020|title=Belarus registers Sputnik V vaccine, in first outside Russia – RDIF|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-vaccine-belarus/belarus-registers-sputnik-v-vaccine-in-first-outside-russia-rdif-idINKBN28V0ZG|access-date=22 December 2020}}</ref> # Bolivia<ref>{{cite news|title=Ministerio de Salud de Bolivia – Bolivia y Rusia firman contrato para adquirir 5,2 millones de dosis de la vacuna Sputnik-V contra la COVID-19|work=minsalud.gob.bo|url=https://www.minsalud.gob.bo/5114-bolivia-y-rusia-firman-contrato-para-adquirir-5-2-millones-de-dosis-de-la-vacuna-sputnik-v-contra-el-covid-19|access-date=1 January 2021}}</ref> # Bosnia and Herzegovina<ref name="Tass 20210205">{{#invoke:Cite web||date=5 February 2021|title=Sputnik V vaccine registered in Bosnia and Herzegovina's Republika Srpska|url=https://tass.com/world/1253307|access-date=8 February 2021|agency=TASS}}</ref> # Brazil<ref name="g1.globo.com">{{cite news |title=Anvisa aprova, com restrições, a importação excepcional de doses da Covaxin e Sputnik V |trans-title=Anvisa approves import of doses of Covaxin and Sputnik V, with restrictions |url=https://g1.globo.com/bemestar/vacina/noticia/2021/06/04/anvisa-covaxin-sputnik-v.ghtml |access-date=4 June 2021 |work=G1 |agency=Globo |date=4 June 2021 |language=Portuguese}}</ref> ''(restricted)'' # Cambodia<ref name="auto20">{{cite web|title=Russian Direct Investment Fund|url=https://rdif.ru/Eng_fullNews/7138/|access-date=5 November 2021|website=rdif.ru|archive-date=5 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105013012/https://rdif.ru/Eng_fullNews/7138/|url-status=dead}}</ref> # Cameroon<ref>{{cite news|date=19 March 2021|title=Cameroon approves Russia's Sputnik V coronavirus vaccine for use – RDIF|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-vaccine-russia-camero-idUSR4N2HG02H}}</ref> # Chile<ref>{{#invoke:Cite web||title=Instituto de Salud Pública de Chile|url=https://www.ispch.cl/noticia/isp-aprueba-uso-de-emergencia-e-importacion-de-la-vacuna-sputnik-v/|access-date=21 July 2021}}</ref> # Congo-Brazzaville<ref name="Reuters idUSR4N2K301A" /> # Djibouti<ref name="Reuters idUSR4N2K301A">{{cite news |title=Angola, Congo Republic and Djibouti approve Russia's Sputnik V vaccine |url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-russia-vaccine-angola-idUSR4N2K301A |publisher=Reuters |date=3 March 2021 }}</ref> # Ecuador<ref>{{cite news|title=Arcsa autoriza el ingreso al Ecuador de vacuna Sputnik V|work=www.controlsanitario.gob.ec|url=https://www.controlsanitario.gob.ec/arcsa-autoriza-el-ingreso-al-ecuador-de-vacuna-sputnik-v/|date=14 May 2021|access-date=15 May 2021}}</ref> # Egypt<ref name="Gulf News">{{cite news|title=COVID-19: Egypt authorises Sputnik V, AstraZeneca virus jabs|work=Gulf News|url=https://gulfnews.com/world/mena/covid-19-egypt-authorises-sputnik-v-astrazeneca-virus-jabs-1.1614189861208|access-date=24 February 2021}}</ref> # Gabon<ref>{{cite press release|title=Sputnik V authorised in Gabon|url=https://sputnikvaccine.com/newsroom/pressreleases/sputnik-v-authorized-in-gabon/|access-date=17 February 2021|publisher=Gamaleya Center}}</ref> # Gambia<ref>{{cite web|title=Farmacovigilancia de vacunas para COVID-19 - Gamaleya Sputnik V; Sputnik Light|url=https://covid-19pharmacovigilance.paho.org/|access-date=9 October 2021|website=Farmacovigilancia de vacunas para COVID-19|accessdate=6 October 2021|archivedate=6 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006044523/https://covid-19pharmacovigilance.paho.org/}}</ref> # Ghana<ref>{{cite news|date=20 February 2021|title=Ghana approves Russia's Sputnik V vaccine for emergency use – RDIF|agency=[[Reuters]]|url=https://news.trust.org/item/20210220072758-kzlw8/|accessdate=7 July 2021|archivedate=19 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210319084048/https://news.trust.org/item/20210220072758-kzlw8/}}</ref> # Guatemala<ref>{{#invoke:Cite web||title=Guatemala authorizes Sputnik V|url=https://www.pharmiweb.com/press-release/2021-02-26/guatemala-authorizes-sputnik-v|access-date=1 April 2021|website=PharmiWeb}}</ref> # Guinea<ref>{{cite news|date=31 December 2020|title=Guinea Begins Administering Russia's Sputnik V Covid-19 Vaccine|work=Africa news|url=https://www.africanews.com/2020/12/31/guinea-begins-administering-russia-s-sputnik-v-covid-19-vaccine/}}</ref> # Guyana<ref>{{cite news|date=3 March 2021|title=Russia's Sputnik V vaccine expands its reach in Latin America|publisher=CNN|url=https://edition.cnn.com/2021/03/03/americas/sputnik-latin-america-spreads-intl-latam/index.html}}</ref> # Honduras<ref>{{cite news|date=25 February 2021|title=Honduras approves use of Sputnik V vaccine against COVID-19|publisher=Xinhuanet|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/25/c_139764745.htm|accessdate=7 July 2021|archivedate=10 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210310013921/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/25/c_139764745.htm}}</ref> # Hungary<ref>{{cite news |title=Hungarian drug regulator approves Sputnik V vaccine: website |url=https://www.themoscowtimes.com/2021/02/07/hungary-approves-russias-sputnik-v-vaccine-a72853 |work=The Moscow Times |date=7 February 2021 }}</ref><ref name="Tass 20210205" /><ref name="WashPost Hungary">{{cite news | last=Spike | first=Justin | title=Hungary approves 2 more vaccines from outside EU amid spike |agency=Associated Press |website=ABC News | date=22 March 2021 | url=https://abcnews.go.com/Health/wireStory/hungary-approves-vaccines-eu-amid-spike-76604743 | access-date=14 July 2021 |name-list-style=vanc}}</ref> # India<ref>{{cite news |title=India approves Russia's 'Sputnik V' COVID-19 vaccine: Economic Times |url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-india-vaccine/india-approves-russias-sputnik-v-covid-19-vaccine-economic-times-idUSKBN2BZ11Y |publisher=Reuters |date=12 April 2021 }}</ref> # Indonesia<ref>{{cite web|last=|first=|date=25 August 2021|title=BPOM Terbitkan Izin Darurat Vaksin Rusia Sputnik-V|url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20210825111626-20-685041/bpom-terbitkan-izin-darurat-vaksin-rusia-sputnik-v|access-date=25 August 2021|website=CNN Indonesia|language=id-ID}}</ref> # Iran<ref>{{cite news|date=26 January 2021|title=Iran approves Russian coronavirus vaccine Sputnik V|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-russia-iran/iran-approves-russian-coronavirus-vaccine-sputnik-v-for-use-idUSKBN29V1A8}}</ref> # Iraq<ref>{{cite press release|title=Sputnik V authorized in Iraq|url=https://www.pharmiweb.com/press-release/2021-03-05/sputnik-v-authorized-in-iraq|publisher=PharmiWeb.com|date=4 March 2021}}</ref> # Ivory Coast<ref name="whotracker" /> # Jordan<ref>{{cite press release|title=Jordan approves Russia's Sputnik V vaccine for use against COVID-19|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-russia-jordan-vaccine/jordan-approves-russias-sputnik-v-vaccine-for-use-against-covid-19-idUSL1N2L8241|publisher=Reuters|date=10 March 2021}}</ref> # Kazakhstan<ref>{{#invoke:Cite web||date=1 February 2021|title=Kazakhstan begins mass vaccination by Russian Sputnik V|url=https://www.neweurope.eu/article/kazakhstan-has-began-mass-vaccination-by-russian-sputnik-v/|access-date=19 February 2021}}</ref> # Kenya<ref>{{cite news|date=10 March 2021|title=Morocco, Kenya approve Russian coronavirus vaccine for use – RDIF|url=https://www.reuters.com/article/uk-health-coronavirus-vaccine-russia-ken-idUSKBN2B2130|access-date=12 March 2021}}</ref> # Kyrgyzstan<ref>{{cite press release|title=Sputnik V registered in Kyrgyzstan|url=https://sputnikvaccine.com/newsroom/pressreleases/sputnik-v-registered-in-kyrgyzstan/|website=Gamaleya Center|date=23 February 2021}}</ref> # Laos<ref name="auto1">{{#invoke:Cite web||title=Laos declares Covid-19 vaccinations safe, more to be inoculated next week |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2021/01/06/laos-declares-covid-19-vaccinations-safe-more-to-be-inoculated-next-week|access-date=19 February 2021|website=The Star|location=Malaysia}}</ref> # Lebanon<ref>{{cite news|date=5 February 2021|title=Lebanon authorises emergency use of Russia's Sputnik V vaccine|agency=[[Reuters]]|url=https://news.trust.org/item/20210205151526-w0bv2/|accessdate=7 July 2021|archivedate=19 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210319084134/https://news.trust.org/item/20210205151526-w0bv2/}}</ref> # Libya<ref name="auto4" /><ref name="auto5" /> # Maldives<ref>{{cite news|title=Maldives approves Russia's Sputnik V COVID-19 vaccine|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-vaccine-russia-maldiv/maldives-approves-russias-sputnik-v-covid-19-vaccine-idUSR4N2MN00D|website=reuters.com|date=13 May 2021|access-date=13 May 2021}}</ref> # Mali<ref>{{cite news|date=30 March 2021|title=Mali approves Russia's Sputnik V vaccine – Russian sovereign wealth fund|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/uk-health-coronavirus-russia-mali-vaccin/mali-approves-russias-sputnik-v-vaccine-russian-sovereign-wealth-fund-idUSKBN2BM0Y5}}</ref> # Mauritius<ref>{{cite news|date=22 March 2021|title=Mauritius approves Russia's Sputnik V coronavirus vaccine – Russian RDIF fund|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-vaccine-russia-maurit/mauritius-approves-russias-sputnik-v-coronavirus-vaccine-russian-rdif-fund-idUSR4N2KP01G}}</ref> # Mexico<ref>{{cite news|date=3 February 2021|title=Mexico, Germany warm to Russia's Sputnik V virus vaccine|work=The Jakarta Post|url=https://www.thejakartapost.com/news/2021/02/03/mexico-germany-warm-to-russias-sputnik-v-virus-vaccine-.html}}</ref> # Moldova<ref name=":2" /> # Mongolia<ref>{{cite news|date=9 February 2021|title=Mongolia Approves Russia's Sputnik V Coronavirus Vaccine – RDIF|publisher=Urdu Point|url=https://www.urdupoint.com/en/world/mongolia-approves-russias-sputnik-v-coronavi-1163730.html}}</ref> # Montenegro<ref>{{cite news|date=12 February 2021|title=Montenegro and St. Vincent approve Russia's Sputnik V vaccine – RDIF|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-russia-vaccine-mon/montenegro-and-st-vincent-approve-russias-sputnik-v-vaccine-rdif-idUSKBN2AC0QZ}}</ref> # Morocco<ref>{{cite news|date=11 March 2021|title=Morocco orders one million doses of Russia's Sputnik V vaccine|publisher=Yabiladi|url=https://en.yabiladi.com/articles/details/107075/morocco-orders-million-doses-russia-s.html}}</ref> # Myanmar<ref>{{#invoke:Cite web||title=Myanmar registers Russia's Sputnik V COVID-19 vaccine|url=https://tass.com/world/1253415|access-date=19 February 2021|publisher=Tass}}</ref> # Namibia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Russian Direct Investment Fund|url=https://rdif.ru/Eng_fullNews/6520/|access-date=1 April 2021|website=rdif.ru}}</ref> # Nepal<ref>{{Cite news|author=Reuters Staff|date=20 April 2021|title=Nepal approves Russia's Sputnik V COVID-19 vaccine|work=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-nepal-idINL4N2MD3KU|access-date=23 April 2021}}</ref> # Nicaragua<ref>{{cite news|date=3 February 2021|title=Nicaragua approves Russian COVID-19 vaccine|work=Associated Press|url=https://apnews.com/article/nicaragua-europe-russia-health-coronavirus-pandemic-82f9744bcf62d1689683c56455ecf15a |access-date=2 June 2021}}</ref> # Nigeria<ref>{{cite news |title=Sputnik V vaccine approved in Nigeria |url=https://rdif.ru/fullNews/6937/ |access-date=18 July 2021 |work=Russian Direct Investment Fund |date=15 July 2021 |archive-date=18 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718122835/https://rdif.ru/fullNews/6937/ |url-status=dead }}</ref> # North Macedonia<ref>{{#invoke:Cite web||date=7 March 2021|title=NRussia's Sputnik V COVID 19 vaccine registered in North Macedonia|url=https://tass.com/coronavirus-outbreak-in-china/1263509|publisher=[[TASS]]}}</ref> # Oman<ref name="oman-coronavac-sputnik"/> # Pakistan<ref>{{cite news|date=24 January 2021|title=Govt okays Russian vaccine for 'emergency use'|work=Dawn|url=https://www.dawn.com/news/1603273}}</ref> # Palestine<ref>{{cite news|date=11 January 2021|title=Palestine has become the first country in the Middle East to register Sputnik V vaccine|work=RFID|url=https://rdif.ru/Eng_fullNews/6279/}}</ref> # Panama<ref>{{cite news |title=Panama approves use of Russian vaccine |url=https://www.newsroompanama.com/news/panama-approves-use-of-russian-vaccine |access-date=2 April 2021 |work=Newsroom Panama |date=1 April 2021}}</ref> # Paraguay<ref>{{cite news|date=15 January 2021|title=Paraguay approves Russia's Sputnik V vaccine: RDIF|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-russia-vaccine-paragu/paraguay-approves-russias-sputnik-v-vaccine-rdif-idUSR4N2J303Y|access-date=15 January 2021}}</ref> # Peru<ref>{{#invoke:Cite web||date=20 July 2021|title=Perú anuncia acuerdo para compra de 20 millones de dosis de la vacuna Sputnik V|url=https://elperuano.pe/noticia/125005-gobierno-firma-contrato-para-compra-de-20-millones-de-dosis-de-la-vacuna-sputnik-v|access-date=5 August 2021|website=[[El Peruano]]}}</ref> # Philippines<ref>{{cite web |url=https://cnnphilippines.com/news/2021/3/19/Russia-Gamaleya-emergency-use-PH.html |title=Russia's Sputnik V approved for emergency use in PH |date=19 March 2021 |website=[[CNN Philippines]] |access-date=19 March 2021 |accessdate=7 July 2021 |archivedate=19 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210319023615/https://cnnphilippines.com/news/2021/3/19/Russia-Gamaleya-emergency-use-PH.html }}</ref> # Rwanda<ref name="whotracker"/> # Saint Vincent and the Grenadines<ref name="auto2">{{#invoke:Cite web||date=11 February 2021|title=Public Health (Emergency Authorisation of COVID-19 Vaccine) Rules, 2021|url=https://www.gov.vc/images/pdf_documents/SRO-Public_Health_Emergency_Authorisation_of_Covid-19_Vaccine.pdf|access-date=12 February 2021|website=Government of Saint Vincent and the Grenadines}}</ref> # San Marino<ref>{{cite news|date=20 February 2021|title=San Marino buys the Sputnik vaccine: "First doses already in the next few days"|work=Unioneonline|url=https://www.unionesarda.it/en/articolo/news/mondo/2021/02/19/san-marino-acquista-il-vaccino-sputnik-prime-dosi-gia-nei-prossim-137-1117575.html|accessdate=7 July 2021|archivedate=19 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210319083816/https://www.unionesarda.it/en/articolo/news/mondo/2021/02/19/san-marino-acquista-il-vaccino-sputnik-prime-dosi-gia-nei-prossim-137-1117575.html}}</ref><ref>{{cite news|date=12 April 2021|title=San Marino reopens thanks to Sputnik covid vaccine from Russia |work=Wanted in Rome|url=https://www.wantedinrome.com/news/san-marino-reopens-thanks-to-sputnik-covid-vaccine-from-russia.html}}</ref> # Serbia<ref>{{cite news|date=31 December 2020|title=Agencija odobrila uvoz ruske vakcine Sputnjik V u Srbiju|language=sr-RS|work=N1|url=https://rs.n1info.com/vesti/agencija-odobrila-uvoz-ruske-vakcine-sputnjik-v-u-srbiju/}}</ref> # Seychelles<ref>{{cite news|date=19 March 2021|title=Sputnik V vaccine approved in Seychelles|agency=[[TASS]]|url=https://tass.com/world/1268131}}</ref> # Sri Lanka<ref>{{cite news|date=4 March 2021|title=Sri Lanka approves Russia's Sputnik V vaccine|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/international/sri-lanka-approves-russias-sputnik-v-vaccine/article33987742.ece}}</ref> # Syria<ref>{{cite news|date=22 February 2021|title=Syria authorizes use of Sputnik-V|publisher=Roya|url=https://en.royanews.tv/news/25728/2021-02-22|accessdate=2021-07-07|archivedate=2021-03-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210303142243/https://en.royanews.tv/news/25728/2021-02-22}}</ref> # Tajikistan<ref name="whotracker"/> #Tanzania<ref>{{Cite news|last=Mohammed|first=Omar|date=2021-06-17|title=Tanzania poised to join COVAX vaccine-sharing facility - WHO|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/tanzania-submit-request-join-covax-vaccine-sharing-facility-2021-06-17/|access-date=2022-01-13}}</ref> # Tunisia<ref>{{cite press release|title=Sputnik V vaccine authorized in Tunisia|url=https://sputnikvaccine.com/newsroom/pressreleases/sputnik-v-vaccine-authorized-in-tunisia/|access-date=30 January 2021|publisher=Gamaleya Center}}</ref> # Turkey (limited use)<ref>{{Cite news|author=Merve Aydogan|date=30 April 2021|title=Turkey OKs emergency use of Sputnik-V vaccine|work=[[Anadolu Agency]]|url=https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/turkey-oks-emergency-use-of-sputnik-v-vaccine/2225824}}</ref><ref>{{Cite news|title=Erdogan unimpressed by Putin's COVID-19 antibodies, Sputnik V vaccine booster offer|url=https://english.alarabiya.net/coronavirus/2021/09/29/Erdogan-unimpressed-by-Putin-s-COVID-19-antibodies-Sputnik-V-vaccine-booster-offer|date=29 September 2021|access-date=11 January 2022|publisher=[[Al Arabiya English]]}}</ref> # United Arab Emirates<ref>{{cite news|date=21 January 2021|title=UAE approves Russia's Sputnik vaccine for emergency use|work=Khaleej Times|url=https://www.khaleejtimes.com/coronavirus-pandemic/uae-approves-russias-sputnik-vaccine-for-emergency-use|access-date=21 January 2021}}</ref> # Venezuela<ref>{{cite news|date=29 December 2020|title=Venezuela firma contrato para la adquisición de la vacuna rusa Sputnik V|language=es|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/salud-coronavirus-venezuela-rusia-idLTAKBN2931X2}}</ref> # Vietnam<ref name="vnexpress.net">{{cite news|title=Vietnam approves Russia Covid-19 vaccine for emergency use|publisher=[[VnExpress]]|url=https://vnexpress.net/news/news/vietnam-approves-russia-covid-19-vaccine-for-emergency-use-4240528.html|access-date=2 April 2021}}</ref> # Zimbabwe<ref name="news24.com-zimbabwe-ssv">{{cite news|date=9 March 2021|title=Covid-19: Zimbabwe authorises Sputnik V, Sinovac vaccines for emergency use|publisher=news24.com|url=https://www.news24.com/news24/africa/news/covid-19-zimbabwe-authorises-sputnik-v-sinovac-vaccines-for-emergency-use-20210309}}</ref> <br />'''[[List of ISO 3166-1 codes|Non-country entities]]''' * Abkhazia<ref>{{#invoke:Cite web||url=https://civil.ge/archives/417592|title = Russia's COVID Vaccine Delivered to Tskhinvali Region, Abkhazia|date = 4 May 2021}}</ref> * South Ossetia<ref>{{#invoke:Cite web||url=https://tass.com/world/1285695|title=First batch of Sputnik V vaccine delivered to South Ossetia}}</ref> </div> <br /> <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 15em;"> ;Expired * Slovakia<ref>{{Cite news|date=1 March 2021|title=Povolenie na terapeutické použitie neregistrovaného lieku|url=https://www.health.gov.sk/Zdroje?/Sources/kategorizacia/doku_kl/ziad_lieky/sputnik.pdf|access-date=8 July 2021}}</ref><ref>{{cite web|date=14 April 2021|title=Zmätky s vakcínami pokračujú. Aký Sputnik máme v skladoch?|url=https://spravy.pravda.sk/domace/clanok/584380-zmatky-s-vakcinami-pokracuju-aky-sputnik-mame-v-skladoch/|access-date=8 July 2021|website=Pravda.sk|language=sk-SK}}</ref> ;Rejected * South Africa<ref name="SAHPRA Oct 21">{{cite book |title=Update on the SAHPRA review of the Sputnik V vaccine |date=18 October 2021 |publisher=South African Health Products Regulatory Agency |url=https://www.sahpra.org.za/news-and-updates/update-on-the-sahpra-review-of-the-sputnik-v-vaccine/ |access-date=20 April 2022}}</ref><ref>{{cite web|last=AfricaNews|date=20 October 2021|title=South Africa rejects Russian-made coronavirus vaccine Sputnik V|url=https://www.africanews.com/2021/10/20/south-africa-rejects-russian-made-coronavirus-vaccine-sputnik-v/|access-date=22 October 2021|website=Africanews|accessdate=25 December 2021|archivedate=10 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210175107/https://www.africanews.com/2021/10/20/south-africa-rejects-russian-made-coronavirus-vaccine-sputnik-v/}}</ref> ;Travel-only * Australia<ref>{{cite web|title=Vaccines we recognise for the purpose of travel to Australia|url=https://www.tga.gov.au/international-covid-19-vaccines-recognised-australia|access-date=17 January 2022|website=Therapeutic Goods Administration|accessdate=25 December 2021|archivedate=7 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220207080016/https://www.tga.gov.au/international-covid-19-vaccines-recognised-australia}}</ref> * Cyprus<ref>{{cite web|title=Vaccinated/Recovered Passengers|url=https://cyprusflightpass.gov.cy/en/vaccinated-passengers|accessdate=2021-12-25|archivedate=2022-03-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220306213314/https://cyprusflightpass.gov.cy/en/vaccinated-passengers}}</ref> * Estonia<ref>{{cite web|title=Questions and answers on coronavirus, related decisions and changes: Vaccines|url=https://kkk.kriis.ee/en/faq/covid-19-vaccination/vaccines#q10069311|access-date=24 November 2021|website=kkk.kriis.ee|accessdate=25 December 2021|archivedate=25 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211225084747/https://kkk.kriis.ee/en/faq/covid-19-vaccination/vaccines#q10069311}}</ref> * Greece<ref>{{cite web|date=11 August 2021|title=Greece Accepting Most Covid-19 Vaccines for Travel|url=https://news.gtp.gr/2021/08/11/greece-accepting-most-covid-19-vaccines-for-travel/|access-date=20 November 2021|website=GTP Headlines|accessdate=25 December 2021|archivedate=8 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211208101400/https://news.gtp.gr/2021/08/11/greece-accepting-most-covid-19-vaccines-for-travel/}}</ref> * Hong Kong<ref name="HK"/> * Israel<ref>{{cite web|title=Entry to Israel - Non-Israeli Citizens: Air Travel|url=https://corona.health.gov.il/en/directives/air-travel-covid19-green/?tab=by-air|access-date=24 November 2021|website=Corona Traffic Light Model (Ramzor) Website}}</ref> * Malaysia<ref name="MY">{{cite web|title=Travellers must have MySejahtera to enter Malaysia|url=https://themalaysianreserve.com/2022/03/25/travellers-must-have-mysejahtera-to-enter-malaysia/amp/|date=25 March 2022|publisher=The Malaysian Reserve|access-date=25 March 2022|website=themalaysianreserve.com}}</ref> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Saudi Arabia<ref>{{cite web |title=Saudi Arabia has joined more than 100 countries accepting visitors vaccinated with Sputnik V following extensive work between Ministry of Health of Saudi Arabia and RDIF, supported by the Ministry of Investments of Saudi Arabia |url=https://sputnikvaccine.com/newsroom/pressreleases/saudi-arabia-has-joined-more-than-100-countries-accepting-visitors-vaccinated-with-sputnik-v/ |access-date=10 December 2021 |date=5 December 2021}}</ref> * Slovenia<ref>{{cite web|title=Border Crossing {{!}} GOV.SI|url=https://www.gov.si/en/topics/coronavirus-disease-covid-19/border-crossing/|access-date=24 November 2021|website=Portal GOV.SI}}</ref> * St. Lucia<ref>{{cite web|title=NEW-FAQs|url=https://www.stlucia.org/en/covid-19/faqs/|access-date=24 November 2021|website=Saint Lucia Tourism Authority|accessdate=25 December 2021|archivedate=8 December 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221208103421/https://www.stlucia.org/en/covid-19/faqs/}}</ref> * Thailand<ref>{{cite web|title=THAILAND'S ENTRY REGULATIONS|url=https://thaiembassy.at/en/coe.html|access-date=20 December 2021|website=Royal Thai Embassy in Vienna}}</ref> </div> == CoronaVac == <section begin="coronavacauthmap"/> {{infobox | image = {{Graph:Map|scale=65|defaultValue=gainsboro |AD=turqoise|AE=turqoise|AF=limegreen|AG=dodgerblue|AL=dodgerblue|AM=dodgerblue|AO=dodgerblue|AR=dodgerblue|AT=turquoise|AU=turquoise|AZ=limegreen |BA=dodgerblue|BB=dodgerblue|BD=dodgerblue|BF=dodgerblue|BH=limegreen|BI=dodgerblue|BJ=limegreen|BN=dodgerblue|BO=dodgerblue|BR=dodgerblue|BS=limegreen|BT=dodgerblue|BW=dodgerblue|BZ=dodgerblue |CA=turquoise|CD=limegreen|CF=limegreen|CG=dodgerblue|CH=turquoise|CI=dodgerblue|CL=dodgerblue|CM=dodgerblue|CN=blueviolet|CO=dodgerblue|CR=limegreen|CU=dodgerblue|CV=dodgerblue|CY=turquoise |DJ=dodgerblue|DM=dodgerblue|DO=dodgerblue|DZ=dodgerblue |EC=dodgerblue|EE=turquoise|EG=dodgerblue|ES=turquoise|ET=dodgerblue |FI=turquoise|FJ=limegreen|FM=limegreen |GA=dodgerblue|GB=turquoise|GD=limegreen|GE=dodgerblue|GH=limegreen|GM=dodgerblue|GN=dodgerblue|GQ=dodgerblue|GR=turquoise|GT=limegreen|GW=dodgerblue|GY=dodgerblue |HN=limegreen|HR=turquoise|HT=limegreen|HU=dodgerblue |ID=dodgerblue|IE=turquoise|IN=limegreen|IQ=dodgerblue|IR=limegreen|IS=turquoise |JM=limegreen|JO=dodgerblue |KE=dodgerblue|KG=dodgerblue|KH=dodgerblue|KI=dodgerblue|KM=dodgerblue|KN=limegreen|KP=limegreen|KR=turquoise|KW=dodgerblue|KZ=dodgerblue |LA=dodgerblue|LB=dodgerblue|LC=limegreen|LI=turquoise|LK=dodgerblue|LR=limegreen|LS=dodgerblue|LY=dodgerblue |MA=dodgerblue|MC=limegreen|MD=dodgerblue|ME=dodgerblue|MG=dodgerblue|MH=limegreen|MK=dodgerblue|ML=limegreen|MM=dodgerblue|MN=dodgerblue|MO=blueviolet|MR=dodgerblue|MU=dodgerblue|MV=dodgerblue|MW=dodgerblue|MX=dodgerblue|MY=dodgerblue|MZ=dodgerblue |NA=dodgerblue|NE=dodgerblue|NG=dodgerblue|NI=limegreen|NL=turquoise|NO=turqoise|NP=dodgerblue|NR=limegreen|NZ=turquoise |OM=dodgerblue |PA=dodgerblue|PE=limegreen|PG=dodgerblue|PH=dodgerblue|PK=dodgerblue|PS=dodgerblue|PT=turquoise|PW=turquoise|PY=dodgerblue |QA=dodgerblue |RS=limegreen|RW=dodgerblue |SA=dodgerblue|SB=dodgerblue|SC=blueviolet|SD=dodgerblue|SE=turquoise|SG=dodgerblue|SI=turquoise|SK=turquoise|SL=dodgerblue|SN=dodgerblue|SO=dodgerblue|SR=dodgerblue|SS=limegreen|ST=limegreen|SV=dodgerblue|SY=dodgerblue|SZ=limegreen |TD=dodgerblue|TG=limegreen|TH=dodgerblue|TJ=limegreen|TL=limegreen|TM=dodgerblue|TN=dodgerblue|TO=limegreen|TR=dodgerblue|TT=dodgerblue|TV=limegreen|TZ=dodgerblue |UA=dodgerblue|UG=limegreen|US=turquoise|UY=dodgerblue|UZ=dodgerblue |VC=limegreen|VE=dodgerblue|VU=dodgerblue |WS=limegreen |XK=limegreen |YE=dodgerblue|VN=turquoise| |ZA=dodgerblue|ZM=dodgerblue|ZW=dodgerblue }} | caption = {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} {{leftlegend|limegreen|Eligible [[COVAX]] recipient}} }} <section end="coronavacauthmap"/> The [[CoronaVac]] COVID-19 vaccine is an [[inactivated vaccine|inactivated virus vaccine]]<ref name="NCT043835742">{{#invoke:Cite web||date=12 May 2020|title=Safety and Immunogenicity Study of Inactivated Vaccine for Prevention of SARS-CoV-2 Infection (COVID-19) (Renqiu)|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04383574|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011084809/https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04383574/|archive-date=11 October 2020|access-date=14 July 2020|website=[[ClinicalTrials.gov]]|publisher=[[United States National Library of Medicine]]|id=NCT04383574}}</ref> produced by the Chinese company [[Sinovac Biotech]].<ref name="NCT043835742"/><ref name="NCname= nct04456595=2">{{#invoke:Cite web||date=2 July 2020|title=Clinical Trial of Efficacy and Safety of Sinovac's Adsorbed COVID-19 (Inactivated) Vaccine in Healthcare Professionals (PROFISCOV)|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04456595|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011084811/https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04456595/|archive-date=11 October 2020|access-date=3 August 2020|website=[[ClinicalTrials.gov]]|publisher=[[United States National Library of Medicine]]|id=NCT04456595}}</ref><ref name=":12">{{cite journal|last1=PT. Bio Farma|date=10 August 2020|title=A Phase III, observer-blind, randomized, placebo-controlled study of the efficacy, safety, and immunogenicity of SARS-COV-2 inactivated vaccine in healthy adults aged 18–59 years in Indonesia|url=https://www.ina-registry.org/index.php?act=registry_trial_detail&code_trial=16202009080721WXFM0YX|journal=Registri Penyakit Indonesia|access-date=15 August 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201011084814/https://www.ina-registry.org/index.php?act=registry_trial_detail&code_trial=16202009080721WXFM0YX%2F |date=11 October 2020 }} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.ina-registry.org/index.php?act=registry_trial_detail&code_trial=16202009080721WXFM0YX%2F |accessdate=8 May 2025 |archivedate=11 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201011084814/https://www.ina-registry.org/index.php?act=registry_trial_detail&code_trial=16202009080721WXFM0YX%2F }}</ref> ;Full (<section begin="CoronaVac_FN"/>1<section end="CoronaVac_FN"/>) # China<ref name="CoronaVacCN"/> {{-}} ;Emergency (<section begin="CoronaVac_EN"/>71<section end="CoronaVac_EN"/>) <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 15em;"> # Albania<ref name=":0">{{#invoke:Cite web||last=Semini|first=Llazar|title=Albania starts mass COVID vaccinations before tourist season|url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/albania-starts-mass-covid-vaccinations-tourist-season-76733128|access-date=29 March 2021|website=ABC News}}</ref> # Algeria<ref name="whotracker"/> # Argentina<ref name="TrackVax"/> # Armenia<ref>{{#invoke:Cite web||title=В Армению отправлена китайская вакцина от COVID-19|url=https://ru.armradio.am/2021/04/30/%d0%b2-%d0%b0%d1%80%d0%bc%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d1%8e-%d0%be%d1%82%d0%bf%d1%80%d0%b0%d0%b2%d0%bb%d0%b5%d0%bd%d0%b0-%d0%ba%d0%b8%d1%82%d0%b0%d0%b9%d1%81%d0%ba%d0%b0%d1%8f-%d0%b2%d0%b0%d0%ba%d1%86%d0%b8/|access-date=9 May 2021|website=Общественное Радио Армении|language=ru-RU}}</ref> # Azerbaijan<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Aliyev|first1=Jeyhun|title=Azerbaijan kicks off COVID-19 vaccination|url=https://www.aa.com.tr/en/world/azerbaijan-kicks-off-covid-19-vaccination/2114591|access-date=7 February 2021|publisher=Anadolu Agency|name-list-style=vanc}}</ref> # Bangladesh<ref>{{#invoke:Cite web||title=Bangladesh approves Sinovac Covid-19 vaccine for emergency use|date=6 June 2021|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/06/06/sinovac-covid-19-vaccine-approved-for-emergency-use|access-date=6 June 2021|publisher=[[Dhaka Tribune]]|name-list-style=vanc}}</ref> # Benin<ref>{{#invoke:Cite web||last=Ayosso|first=Akpédjé|date=29 March 2021|title=Deux ministres vaccinés contre Covid-19|url=https://www.24haubenin.info/?Deux-ministres-vaccines-contre-Covid-19|access-date=7 April 2021|website=24haubenin.info|language=fr}}</ref> # Bolivia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Bolívia autoriza uso de vacinas Sputnik V e CoronaVac contra covid-19|url=https://noticias.uol.com.br/internacional/ultimas-noticias/2021/01/06/bolivia-autoriza-uso-de-vacinas-sputnik-v-e-coronavac-contra-covid-19.htm|access-date=6 January 2021|website=noticias.uol.com.br|language=pt-br}}</ref> # Bosnia and Herzegovina<ref>{{#invoke:Cite web||last=Agency|first=Anadolu|date=28 March 2021|title=Turkey sends Chinese COVID-19 vaccines to Bosnia-Herzegovina|url=https://www.dailysabah.com/politics/diplomacy/turkey-sends-chinese-covid-19-vaccines-to-bosnia-herzegovina|access-date=14 April 2021|website=Daily Sabah}}</ref> # Botswana<ref>{{#invoke:Cite web||title=Botswana Could Be First African Country to Vaccinate Entire Adult Population |url=https://www.voanews.com/covid-19-pandemic/botswana-could-be-first-african-country-vaccinate-entire-adult-population|access-date=21 May 2021|website=Voice of America}}</ref> # Brazil<ref name="Covid-Vaccine">{{cite news|last1=McGeever|first1=Jamie|last2=Fonseca|first2=Pedro|date=17 January 2021|title=Brazil clears emergency use of Sinovac, AstraZeneca vaccines, shots begin|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-brazil-idUSKBN29M0M3|access-date=17 January 2021|name-list-style=vanc}}</ref> # Cambodia<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Chanritheara|first1=Torn|title=Cambodia Approves AstraZeneca and Sinovac Vaccines for COVID-19 Emergency Use|url=https://cambodianess.com/article/cambodia-approves-astrazeneca-and-sinovac-vaccines-for-covid-19-emergency-use|access-date=12 February 2021|publisher=Cambodianess}}</ref> # Chile<ref>{{#invoke:Cite web||date=20 January 2021|title=Chile aprueba el uso de emergencia de la vacuna china de Sinovac contra covid-19|url=https://www.france24.com/es/minuto-a-minuto/20210120-chile-aprueba-el-uso-de-emergencia-de-la-vacuna-china-de-sinovac-contra-covid-19|access-date=30 January 2021|publisher=France 24}}</ref> # Colombia<ref>{{#invoke:Cite web||last1=Aliyev|first1=Jeyhun|title=Colombia approves emergency use of CoronaVac vaccine|url=https://www.aa.com.tr/en/americas/colombia-approves-emergency-use-of-coronavac-vaccine/2134570|access-date=7 February 2021|publisher=Anadolu Agency|name-list-style=vanc}}</ref> # Djibouti<ref>{{#invoke:Cite web||title=Djibouti Ministry of Health|url=https://twitter.com/minsantedj/status/1372948366137696270|access-date=30 March 2021|website=Twitter}}</ref> # Dominica<ref name="NYT vaccine tracker"/> # Dominican Republic<ref>{{#invoke:Cite web||title=Anticovid vaccines run out as Dominican Republic awaits arrival of more doses|url=https://dominicantoday.com/dr/covid-19/2021/03/08/anticovid-vaccines-run-out-as-dominican-republic-awaits-arrival-of-more-doses/|access-date=10 March 2021|publisher=DominicanToday}}</ref> # East Timor<ref>{{#invoke:Cite web||last=Martins|first=Filomeno|title=Government to launch Chinese Sinovac vaccine next week {{!}} TATOLI Agência Noticiosa de Timor-Leste|url=http://www.tatoli.tl/en/2021/06/11/government-to-launch-chinese-sinovac-vaccine-next-week/|access-date=15 June 2021}}</ref> # Ecuador<ref>{{#invoke:Cite web||title=Ecuador signs agreement with Sinovac for 2 million COVID-19 vaccine: minister|url=https://nationalpost.com/pmn/health-pmn/ecuador-signs-agreement-with-sinovac-for-2-million-covid-19-vaccine-minister|access-date=26 February 2021|work=National Post}}</ref> # Egypt<ref>{{#invoke:Cite web||title=Egypt approves Sinovac COVID-19 vaccine for emergency use|url=https://gulfnews.com/world/mena/egypt-approves-sinovac-covid-19-vaccine-for-emergency-use-1.1619472925063|access-date=27 April 2021|website=gulfnews}}</ref> # El Salvador<ref>{{#invoke:Cite web||title=Llegan a El Salvador un millón de dosis de la vacuna china CoronaVac contra el covid-19 de la farmacéutica Sinovac|url=https://www.laprensagrafica.com/elsalvador/Llegan-a-El-Salvador-un-millon-de-dosis-de-la-vacuna-china-contra-el-covid-19-de-la-farmaceutica-Sinovac-20210328-0004.html|access-date=29 March 2021|website=Noticias de El Salvador – La Prensa Gráfica {{!}} Informate con la verdad|language=es-ES}}</ref> # Equatorial Guinea<ref name="whotracker"/> # Fiji<ref>{{#invoke:Cite web||title=China to donate Sinovac Vaccine to Fiji|url=https://www.fbcnews.com.fj/news/china-to-donate-sinovac-vaccine-to-fiji/|access-date=22 March 2021|website=Fiji Broadcasting Corporation}}</ref> # Gabon<ref name="NYT vaccine tracker"/> # Georgia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Covid-19 vaccination with Sinovac to start on May 24 in Georgia|url=https://agenda.ge/en/news/2021/1336|access-date=21 May 2021|website=Agenda.ge}}</ref> # Guinea<ref>{{#invoke:Cite web||title=Guinea receives purchase of 300,000 Sinovac COVID-19 vaccines|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/guinea-receives-purchase-of-300-000-sinovac-covid-19-vaccines-14649970|access-date=3 June 2021|website=CNA}}</ref> # Guyana<ref name="NYT vaccine tracker"/> # Hungary<ref name="whotracker"/> # Indonesia<ref name="StraitsTimes20210111">{{cite news|last=Soeriaatmadja|first=Wahyudi|date=11 January 2021|title=Indonesia grants emergency use approval to Sinovac's vaccine, local trials show 65% efficacy|work=[[The Straits Times]]|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/indonesia-grants-emergency-use-approval-to-sinovac-vaccine-local-trials-show-65|access-date=11 January 2021|name-list-style=vanc}}</ref><ref name="Tempo">{{cite news|date=11 January 2021|title=BPOM Grants Emergency Use Authorization for Sinovac Vaccine|work=[[Tempo (Indonesian magazine)|Tempo]]|url=https://en.tempo.co/read/1422220/bpom-grants-emergency-use-authorization-for-sinovac-vaccine|access-date=11 January 2021}}</ref> # Kazakhstan<ref>{{#invoke:Cite web||title=В Казахстан доставили первую партию китайской вакцины CoronaVac {{!}} Kazakhstan Today|url=https://www.kt.kz/rus/covid-19/v_kazahstan_dostavili_pervuyu_partiyu_kitayskoy_vaktsiny_1377916469.html|access-date=7 June 2021|website=www.kt.kz|language=ru}}</ref> # Laos<ref name="CoronaVacCN">{{cite news|last1=Liu|first1=Roxanne|date=6 February 2021|title=China approves Sinovac Biotech COVID-19 vaccine for general public use|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-vaccine-sinovac/china-approves-sinovac-biotech-covid-19-vaccine-for-general-public-use-idUSKBN2A60AY|access-date=7 February 2021|name-list-style=vanc}}</ref> # Libya<ref>{{#invoke:Cite web||last=|date=9 May 2021|title=Libya begins administrating China's Sinovac vaccine in Tripoli|url=https://www.libyanexpress.com/libya-begins-administrating-chinas-sinovac-vaccine-in-tripoli/|access-date=21 May 2021|website=Libyan Express}}</ref> # Malawi<ref name=":11" /> # Malaysia<ref>{{cite news|date=2 March 2021|title=Malaysia approves Sinovac, AstraZeneca COVID-19 vaccines for use|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/malaysia-approves-sinovac-astrazeneca-covid-19-vaccines-use-2021-03-02/ |access-date=21 November 2021}}</ref> # Maldives<ref name="whotracker"/> # Mexico<ref name="AD5 mexico">{{cite news|last1=Barrera|first1=Adriana|date=11 February 2021|title=Mexico approves China's CanSino and Sinovac COVID-19 vaccines|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-mexico-cansino/update-2-mexico-approves-chinas-cansino-and-sinovac-covid-19-vaccines-idUSL1N2KG0NO|access-date=11 February 2021}}</ref> # Moldova<ref>{{Cite news|last=Tanas|first=Alexander|date=9 April 2021|title=Moldova to buy 400,000 doses of Sinovac COVID-19 vaccine|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-moldova-sinovac-idUKL8N2M24JT|access-date=9 May 2021}}</ref> # Morocco<ref name="NYT vaccine tracker"/> # Myanmar<ref>{{#invoke:Cite web||last=Fishbein|first=Emily|title=Ethnic groups step in as Myanmar's COVID response falls apart|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/5/10/ethnic-groups-step-in-as-myanmars-covid-response-falls-apart|access-date=23 July 2021|website=Al Jazeera}}</ref> # Nepal<ref>{{#invoke:Cite web||title=Nepal gives emergency use approval to China's Sinovac Covid-19 vaccine|url=https://kathmandupost.com/health/2021/06/04/nepal-gives-emergency-use-approval-to-china-s-sinovac-covid-19-vaccine|access-date=7 June 2021|website=kathmandupost}}</ref> # North Macedonia<ref>{{#invoke:Cite web||last=Testorides|first=Konstantin|date=27 June 2021|title=North Macedonia gets 500,000 doses of Sinovac vaccines|url=https://apnews.com/article/coronavirus-vaccine-coronavirus-pandemic-health-government-and-politics-business-1827f4b8b524449d72dd43e62a97ac63|access-date=28 June 2021|publisher=Associated Press}}</ref> # Oman<ref name="oman-coronavac-sputnik">{{#invoke:Cite web||title=COVID-19: Oman approves use of Sinovac and Sputnik vaccines|url=https://gulfnews.com/world/gulf/oman/covid-19-oman-approves-use-of-sinovac-and-sputnik-vaccines-1.80173049|access-date=25 June 2021|website=gulfnews}}</ref> # Pakistan<ref>{{#invoke:Cite web||title=DRAP allows emergency authorisation to fifth Covid-19 vaccine|url=https://www.thenews.com.pk/print/817278-drap-allows-emergency-authorisation-to-fifth-covid-19-vaccine|access-date=10 April 2021|website=The News International}}</ref> # Palestine<ref name="whotracker"/> # Panama<ref>{{cite news|date=9 April 2021|title=Panama approves emergency use of Chinese vaccine against COVID-19|publisher=Xinhuanet|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-04/10/c_139870805.htm|access-date=9 April 2021|accessdate=7 July 2021|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410031413/http://www.xinhuanet.com/english/2021-04/10/c_139870805.htm}}</ref> # Paraguay<ref>{{#invoke:Cite web||title=CoronaVac, vacuna de alta eficacia|url=https://www.mspbs.gov.py/portal/22762/coronavac-vacuna-de-alta-eficacia.html|website=Ministerio de Salud Publica Y Bienestar Social (Paraguay)}}</ref> # Philippines<ref>{{cite news|date=22 February 2021|title=Philippines approves Sinovac's COVID-19 vaccine for emergency use|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-philippines-vaccine/philippines-approves-sinovacs-covid-19-vaccine-for-emergency-use-idUSL4N2KL0UK}}</ref> # Rwanda<ref name="whotracker"/> # Saint Vincent and the Grenadines<ref name="NYT vaccine tracker"/> # Saudi Arabia<ref>{{Cite news|date=24 August 2021|title=MoH: Six COVID-19 vaccines approved in Saudi Arabia|work=[[Saudi Gazette]]|url=https://saudigazette.com.sa/article/610193|access-date=25 December 2021}}</ref> # Singapore<ref>{{cite web|author=Matthew Mohan|date=23 October 2021|title=Sinovac COVID-19 vaccine to be included in Singapore's national vaccination programme|url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/sinovac-covid-19-vaccine-national-vaccination-programme-three-dose-singapore-2263787|access-date=23 October 2021|website=CNA}}</ref> # Somalia<ref name="cdctracker"/> # South Africa<ref>{{cite news|date=3 July 2021|title=SAHPRA authorises the CoronaVac vaccine with conditions|publisher=SAHPRA|url=https://www.sahpra.org.za/press-releases/sahpra-authorises-the-coronavac-vaccine-with-conditions/}}</ref> # Sri Lanka<ref>{{#invoke:Cite web||title=Sri Lanka approves China's Sinovac COVID-19 vaccine for emergency use|url=http://www.colombopage.com/archive_21A/Jul17_1626497465CH.php|access-date=18 July 2021|website=ColomboPage}}</ref> # Sudan<ref name="cdctracker"/> # Syria<ref name="whotracker"/> # Tajikistan<ref>{{#invoke:Cite web||title=Китайской вакциной в Таджикистане первоначально будут прививать людей старше 60 лет {{!}} Новости Таджикистана ASIA-Plus|url=https://asiaplustj.info/ru/news/tajikistan/society/20210621/kitaiskoi-vaktsinoi-v-tadzhikistane-pervonachalno-budut-privivat-lyudei-starshe-60-let|access-date=13 July 2021|website=asiaplustj.info}}</ref> # Tanzania<ref>{{#invoke:Cite web||last=|first=|date=13 July 2021|title=Vaccine-Holdout Tanzania Begins Inoculations With Sinovac Doses - BNN Bloomberg|url=https://www.bnnbloomberg.ca/vaccine-holdout-tanzania-begins-inoculations-with-sinovac-doses-1.1628276|access-date=13 July 2021|website=Bloomberg}}</ref> # Thailand<ref>{{cite news|last1=Thepgumpanat|first1=Panarat|date=22 February 2021|title=Thailand allows emergency use of Sinovac's COVID-19 vaccine|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-thailand/thailand-allows-emergency-use-of-sinovacs-covid-19-vaccine-idUSKBN2AM1BX|access-date=23 February 2021}}</ref> # Togo<ref>{{#invoke:Cite web||last=|title=Le CoronaVac pour les étudiants du public|url=https://www.republicoftogo.com/Toutes-les-rubriques/Education/Le-CoronaVac-pour-les-etudiants-du-public|access-date=23 May 2021|website=République Togolaise|language=fr}}</ref> # Trinidad and Tobago<ref name="newsday.co.tt">{{cite web|date=8 November 2021|title=Health Ministry: Covaxin vaccine approved use in Trinidad and Tobago|url=https://newsday.co.tt/2021/11/08/health-ministry-covaxin-vaccine-approved-use-in-trinidad-and-tobago/|access-date=30 November 2021|website=Trinidad and Tobago Newsday|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211224084701/https://newsday.co.tt/2021/11/08/health-ministry-covaxin-vaccine-approved-use-in-trinidad-and-tobago/|archivedate=24 December 2021|accessdate=25 December 2021}}</ref> # Tunisia<ref>{{#invoke:Cite web||date=5 March 2021|title=Tunisia approva vaccino cinese Sinovac|url=https://www.ansa.it/sito/notizie/mondo/dalla_cina/2021/03/05/covid-tunisia-approva-vaccino-cinese-sinovac_9ba5fbb3-4ee9-48de-9327-c37a3931f5d1.html|access-date=7 March 2021|publisher=Agenzia Nazionale Stampa Associata (in Italian)|language=it}}</ref> # Turkey<ref>{{cite news|date=14 January 2021|title=Turkey grants emergency authorization to Sinovac's CoronaVac|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-turkey-vaccine-idUSKBN29I29F|access-date=9 January 2022|publisher=Reuters}}</ref> # Turkmenistan<ref>{{#invoke:Cite web||last=turkmenportal|title=В Туркменистан поступила крупная партия китайской вакцины "CoronaVac" |url=https://turkmenportal.com/blog/36504/v-turkmenistan-postupila-krupnaya-partiya-kitaiskoi-vakciny-coronavac|access-date=7 June 2021|website=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане|language=ru}}</ref> # Uganda<ref name="whotracker"/> # Ukraine<ref>{{cite news|last1=Zinets|first1=Natalia|date=9 March 2021|title=Ukraine approves China's Sinovac COVID-19 vaccine|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-ukraine-vaccine-idUSKBN2B11H6|access-date=10 March 2021|publisher=Reuters}}</ref> # Uruguay<ref name="CoronaVacCN" /> # Uzbekistan<ref>{{#invoke:Cite web||title=Uzbekistan plans to obtain Sinovac coronavirus vaccine|url=https://akipress.com/news:658218:Uzbekistan_plans_to_obtain_Sinovac_coronavirus_vaccine/|access-date=21 May 2021|website=akipress}}</ref> # Venezuela<ref>{{#invoke:Cite web||date=30 June 2021|title=COVID-19 Information|url=https://ve.usembassy.gov/covid-19-information/|access-date=23 August 2021|website=U.S. Embassy in Venezuela}}</ref> # Yemen<ref name="whotracker"/> # Zimbabwe<ref name="news24.com-zimbabwe-ssv" /> <!-- not counted --> <br />'''[[List of ISO 3166-1 codes|Non-country entities]]''' * Hong Kong<ref>{{#invoke:Cite web||date=18 February 2021|title=Use of Sinovac vaccine authorised|url=https://www.news.gov.hk/eng/2021/02/20210218/20210218_111857_034.html|access-date=19 February 2021|publisher=Government of Hong Kong}}</ref> * Northern Cyprus<ref name=":4" /> * ''[[World Health Organization]]''<ref>{{cite news |last=Nebehay |first=Stephanie |title=WHO approves Sinovac COVID vaccine, the second Chinese-made dose listed |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-who-sinovac/who-approves-sinovac-covid-vaccine-the-second-chinese-made-dose-listed-idUSKCN2DD3V5 |access-date=1 June 2021 |work=Reuters |date=1 June 2021 |location=Geneva}}</ref><ref name="WHO recommendation">{{cite web | title=WHO recommendation Sinovac COVID-19 vaccine (Vero Cell [Inactivated]) – CoronaVac | website=[[World Health Organization]] (WHO) | date=1 May 2021 | url=https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/who-recommendation-sinovac-covid-19-vaccine-vero-cell-inactivated-coronavac | access-date=1 June 2021 | accessdate=7 July 2021 | archivedate=2 June 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602213345/https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/who-recommendation-sinovac-covid-19-vaccine-vero-cell-inactivated-coronavac }}</ref><ref name="WHO PR 20210601">{{cite press release | title=WHO validates Sinovac COVID-19 vaccine for emergency use and issues interim policy recommendations | website=[[World Health Organization]] (WHO) | url=https://www.who.int/news/item/01-06-2021-who-validates-sinovac-covid-19-vaccine-for-emergency-use-and-issues-interim-policy-recommendations | access-date=1 June 2021}}</ref> </div> ;Travel-only {{div col|colwidth=18em}} * Andorra<ref name="auto24"/> * Australia<ref name="AU recognized" /><ref>{{cite news|date=1 October 2021|title=Australia set to restart international travel in November, Scott Morrison says|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/australia-news/2021/oct/01/australia-set-to-restart-international-travel-in-november-scott-morrison-says|access-date=21 November 2021}}</ref> * Austria<ref name="auto10"/> (only for entry) * Canada<ref name="auto31"/> * Costa Rica<ref name="auto41"/> * Croatia<ref name="auto19"/> * Cyprus<ref name="auto15"/> * Estonia<ref name="auto26"/> (only if approved in a person's country of origin) * Finland<ref name="auto37"/> * Greece<ref name="auto27"/> * Grenada<ref name="auto8"/> * Iceland<ref name="auto18"/> * Ireland<ref name="auto11"/> * Liechtenstein<ref name="auto28"/> * Norway<ref>{{cite web|url=https://www.helsenorge.no/en/coronavirus/international-travels/#who-can-travel-to-norway|title=CInternational travels to Norway|date=23 March 2020}}</ref> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Norway<ref name="police1">{{cite web|url=http://www.police.hu/en/content/information-on-general-rules-of-border-crossing|title=INFORMATION ON GENERAL RULES OF BORDER CROSSING – National Police Headquarters of Hungary}}</ref> * Palau<ref name="palaugov.pw">{{cite web|url=https://www.palaugov.pw/travel/|title=COVID-19 Pandemic Entry Requirements – PalauGov.pw}}</ref> * Panama<ref name="auto35"/> * Portugal<ref name="visitmadeira1"/> (only in Madeira) * Slovakia<ref name="auto29"/> * Slovenia<ref name="auto30"/> * South Korea<ref name="auto42"/> * Spain<ref name="auto40"/> * St. Kitts and Nevis<ref name="auto33"/> * St. Lucia<ref name="auto17"/> * St. Vincent and the Grenadines<ref name="auto21"/> * Sweden<ref name="auto38"/> * Switzerland<ref name="auto39"/> * The Netherlands<ref name="auto25"/> * Ukraine<ref name="auto22"/> * United Arab Emirates<ref name="mohap.gov.ae">{{cite web|url=https://www.mohap.gov.ae/en/services/travelers-vaccination|title=Travelers Vaccinations - Ministry of Health and Prevention - UAE|website=www.mohap.gov.ae|accessdate=2021-12-25|archivedate=2021-11-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211122031706/https://www.mohap.gov.ae/en/services/travelers-vaccination}}</ref> * United Kingdom<ref name="auto34"/> * United States<ref name="auto16"/> * Vietnam<ref>{{cite news|date=21 October 2021|title=Việt Nam temporarily approves COVID-19 vaccine certificates by 72 countries, territories: Foreign ministry|work=[[Việt Nam News]]|url=https://vietnamnews.vn/politics-laws/1063197/viet-nam-temporarily-approves-covid-19-vaccine-certificates-by-72-countries-territories-foreign-ministry.html|access-date=8 January 2022}}</ref> {{div col end}} {{clear}} {{-}} == Novavax == <section begin="NVXauthmap"/> {{infobox | image = {{Graph:Map|scale=65|defaultValue=gainsboro |AF=limegreen|AG=limegreen|AL=limegreen|AM=limegreen|AO=limegreen|AR=limegreen|AT=dodgerblue|AU=blueviolet|AZ=limegreen |BA=limegreen|BB=limegreen|BD=dodgerblue|BE=dodgerblue|BF=limegreen|BG=dodgerblue|BJ=limegreen|BN=limegreen|BO=limegreen|BR=limegreen|BS=limegreen|BT=limegreen|BZ=limegreen |CA=blueviolet|CD=limegreen|CG=limegreen|CH=dodgerblue|CI=limegreen|CL=limegreen|CM=limegreen|CO=limegreen|CR=limegreen|CV=limegreen|CY=dodgerblue|CZ=dodgerblue |DE=dodgerblue|DK=dodgerblue|DJ=limegreen|DM=limegreen|DO=limegreen|DZ=limegreen |EC=limegreen|EE=dodgerblue|EG=limegreen|ES=dodgerblue |FI=dodgerblue|FJ=limegreen|FM=limegreen|FR=dodgerblue |GD=limegreen|GE=limegreen|GH=limegreen|GM=limegreen|GN=limegreen|GR=dodgerblue |HN=limegreen|HR=dodgerblue|HT=limegreen|HU=dodgerblue |ID=dodgerblue|IE=dodgerblue|IQ=limegreen|IS=dodgerblue|IT=dodgerblue |JM=limegreen|JO=limegreen|JP=blueviolet |KE=limegreen|KH=limegreen|KI=limegreen|KM=limegreen|KN=limegreen|KP=limegreen|KR=blueviolet| |LA=limegreen|LB=limegreen|LC=limegreen|LR=limegreen|LS=limegreen|LT=dodgerblue|LU=dodgerblue|LV=dodgerblue|LY=limegreen |MA=limegreen|MC=limegreen|MD=limegreen|ME=limegreen|MH=limegreen|MK=limegreen|ML=limegreen|MR=limegreen|MT=dodgerblue|MU=limegreen|MV=limegreen|MW=limegreen|MY=limegreen|MZ=limegreen |NA=limegreen|NE=limegreen|NG=limegreen|NL=dodgerblue|NO=dodgerblue|NR=limegreen|NZ=dodgerblue |PA=turquoise|PE=limegreen|PG=limegreen|PH=dodgerblue|PK=limegreen|PL=dodgerblue|PT=dodgerblue |QA=limegreen |RO=dodgerblue|RS=limegreen|RW=limegreen |SB=limegreen|SD=limegreen|SE=dodgerblue|SG=dodgerblue|SI=dodgerblue|SK=dodgerblue|SL=limegreen|SN=limegreen|SO=limegreen|SR=limegreen|SS=limegreen|ST=limegreen|SV=limegreen|SY=limegreen|SZ=limegreen |TD=limegreen|TG=limegreen|TH=dodgerblue|TJ=limegreen|TL=limegreen|TN=limegreen|TO=limegreen |TR=turquoise|TV=limegreen |UA=limegreen|UG=limegreen|GB=dodgerblue|UY=limegreen|UZ=limegreen |VC=limegreen|VU=limegreen |WS=limegreen|XK=limegreen|YE=limegreen|ZA=limegreen|ZM=limegreen|IN=dodgerblue |US=turquoise|AE=turquoise|SA=limegreen|ET=limegreen|CF=limegreen|KG=limegreen |BW=limegreen|ZW=limegreen|MX=limegreen|PY=limegreen|VE=limegreen|IR=limegreen|NI=limegreen|GY=limegreen|MM=limegreen|VN=limegreen|MG=limegreen|LK=limegreen|GT=limegreen }} | caption = {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} {{leftlegend|limegreen|Eligible [[COVAX]] recipient}} }} <section end="NVXauthmap"/> The [[Novavax COVID-19 vaccine]], codenamed NVX-CoV2373, is a subunit COVID-19 vaccine candidate developed by [[Novavax]] and the [[Coalition for Epidemic Preparedness Innovations]], that is undergoing trials in India under the brand name Covovax. It requires two doses and is stable at 2 to 8&nbsp;°C (36 to 46&nbsp;°F) refrigerated temperatures. NVX-CoV2373 has been described as both a [[Protein subunit|protein]] [[subunit vaccine]] and a [[virus-like particle#Vaccines|virus-like particle vaccine]], though the producers call it a "recombinant nanoparticle vaccine". ;Full (<section begin="Novavax_FN"/>4<section end="Novavax_FN"/>) # Australia<ref>{{cite web|title=TGA provisionally approves Novavax (Biocelect Pty Ltd's) COVID-19 vaccine NUVAXOVID|url=https://www.tga.gov.au/media-release/tga-provisionally-approves-novavax-biocelect-pty-ltds-covid-19-vaccine-nuvaxovid|access-date=20 January 2022|website=Therapeutic Goods Administration|date=20 January 2022|accessdate=6 July 2022|archivedate=28 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220128170700/https://www.tga.gov.au/media-release/tga-provisionally-approves-novavax-biocelect-pty-ltds-covid-19-vaccine-nuvaxovid}}</ref> # Canada<ref>{{Cite news|last=Reuters|date=2022-02-17|title=Canada approves Novavax's COVID-19 vaccine for adults|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/canada-approves-novavaxs-covid-19-vaccine-2022-02-17/|access-date=2022-02-17}}</ref> # Japan<ref>{{Cite news|date=2022-04-19|title=Japan approves Novavax as 4th COVID vaccine amid new surge|language=en|work=ABC News|url=https://abcnews.go.com/Health/wireStory/japan-approves-novavax-covid-19-vaccine-84159564|access-date=2022-04-21}}</ref> # South Korea<ref>{{Cite news|date=2022-01-12|title=South Korea Ministry of Food and Drug Safety Approves Novavax COVID-19 Vaccine|language=en|work=Novavax, Inc.|url=https://ir.novavax.com/2022-01-12-South-Korea-Ministry-of-Food-and-Drug-Safety-Approves-Novavax-COVID-19-Vaccine|access-date=2022-01-22}}</ref> {{-}} <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 15em;"> ;Emergency (<section begin="Novavax_EN"/>40<section end="Novavax_EN"/>) # Bangladesh<ref>{{cite news |title=Novavax Reports First Quarter 2022 Financial Results and Operational Highlights |url=https://finance.yahoo.com/news/novavax-reports-first-quarter-2022-200200347.html |work=Novavax, Inc. |date=9 May 2022}}</ref> # India<ref name="vacxine2">{{cite news |last1=Achom |first1=Debasish |title=India Clears 2 New Vaccines And Merck's Covid Pill |url=https://www.ndtv.com/india-news/coronavirus-2-more-vaccines-covovax-and-corbevax-and-anti-viral-drug-molnupiravir-cleared-in-india-2675170 |work=NDTV.com |date=28 December 2021}}</ref> # Indonesia<ref>{{Cite news|last1=O'donnell|first1=Carl|last2=Nadeem|first2=Dania|date=1 November 2021|title=Novavax COVID-19 vaccine gets first authorization; expects more within weeks, CEO says|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/novavax-covid-19-vaccine-receives-emergency-use-authorization-indonesia-2021-11-01/|access-date=1 November 2021}}</ref> # New Zealand<ref>{{cite news|last1=The Associated Press Staff|date=3 February 2022|title=Novavax's COVID-19 shot receives provisional approval in New Zealand|agency=Associated Press|url=https://www.ctvnews.ca/world/novavax-s-covid-19-shot-receives-provisional-approval-in-new-zealand-1.5767524|access-date=4 February 2022|accessdate=6 July 2022|archivedate=21 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220321110739/https://www.ctvnews.ca/world/novavax-s-covid-19-shot-receives-provisional-approval-in-new-zealand-1.5767524}}</ref> # Philippines<ref>{{cite news |title=Philippines approves emergency use of Novavax's COVID-19 vaccine |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/philippines-approves-emergency-use-novavaxs-covid-19-vaccine-2021-11-17/ |access-date=17 November 2021 |publisher=Reuters |date=17 November 2021}}</ref> # Singapore<ref>{{cite web|author=Clara Chong|date=14 February 2022|title=Novavax Covid-19 vaccine approved for those aged 18 and above in Singapore|url=https://www.straitstimes.com/singapore/novavax-covid-19-vaccine-approved-for-those-aged-18-and-above-to-arrive-in-the-next-few-months|access-date=14 February 2022|website=[[The Straits Times]]|language=en}}</ref> # Switzerland<ref>{{cite news |title=Swissmedic grants temporary authorisation for the Nuvaxovid COVID-19 vaccine from Novavax |url=https://www.swissmedic.ch/swissmedic/en/home/news/coronavirus-covid-19/zl-nuvaxovid-novovax.html |work=Swissmedic |date=13 April 2022}}</ref> # Thailand<ref>{{cite web|title=Novavax and Serum Institute of India Receive Emergency Use Authorization for Novavax' COVID-19 Vaccine in Thailand|url=https://finance.yahoo.com/news/novavax-serum-institute-india-receive-130000777.html|access-date=2022-04-11|website=[[Yahoo! Finance]]|language=en}}</ref> # Taiwan<ref>{{Cite web |last=News |first=Taiwan |date=2022-06-19 |title=Novavax cleared for use by Taiwan FDA {{!}} Taiwan News {{!}} 2022-06-19 11:45:00 |url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/4574660 |access-date=2022-06-24 |website=Taiwan News}}</ref> # United Kingdom<ref>{{cite web|title=Novavax COVID-19 vaccine Nuvaxovid approved by MHRA|url=https://www.gov.uk/government/news/novavax-covid-19-vaccine-nuvaxovid-approved-by-mhra|access-date=2022-02-03|website=GOV.UK|language=en}}</ref> '''{{nowrap|[[European Medicines Agency|EMA]] countries}}'''<ref>{{cite web|date=20 December 2021|title=EMA recommends Nuvaxovid for authorisation in the EU|url=https://www.ema.europa.eu/en/news/ema-recommends-nuvaxovid-authorisation-eu|publisher=European Medicines Agency}}</ref> # Austria # Belgium # Bulgaria # Croatia # Cyprus # Czech Republic # Denmark # Estonia # Finland # France # Germany # Greece # Hungary # Iceland # Ireland # Italy # Latvia # Liechtenstein # Lithuania # Luxembourg # Malta # Netherlands # Norway # Poland # Portugal # Romania # Slovakia # Slovenia # Spain # Sweden <!-- not counted --> <br />'''[[List of ISO 3166-1 codes|Non-country entities]]''' * ''[[World Health Organization]]''<ref name="WHO PR 20211217">{{cite press release | title=WHO lists 9th COVID-19 vaccine for emergency use with aim to increase access to vaccination in lower-income countries | website=[[World Health Organization]] (WHO) | url=https://www.who.int/news/item/17-12-2021-who-lists-9th-covid-19-vaccine-for-emergency-use-with-aim-to-increase-access-to-vaccination-in-lower-income-countries | access-date=17 December 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=WHO issues emergency use listing to Novavax-Serum Institute's COVID-19 vaccine |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/who-issues-emergency-use-listing-novavax-serum-institutes-covid-19-vaccine-2021-12-17/ |work=Reuters |date=17 December 2021 }}</ref> ;Travel-only * Hong Kong<ref name="HK"/> * Palau<ref name="palaugov.pw"/> * Panama<ref name="auto35"/> * St. Kitts and Nevis<ref name="auto33"/> * St. Lucia<ref name="auto17"/> * St. Vincent and the Grenadines<ref name="auto21"/> * Switzerland<ref name="auto39"/> * Turkey<ref name="auto12"/> * United Arab Emirates<ref name="mohap.gov.ae"/> * United States<ref name="auto16"/> {{clear}} </div> == VLA2001 == [[Valneva COVID-19 vaccine|VLA2001]] is an inactivated vaccine developed by [[Valneva SE]] and Dynavax Technologies. ;Full (<section begin="VLA2001_FN" />31<section end="VLA2001_FN" />) # United Kingdom<ref>|url= https://www.bbc.co.uk/news/health-61104594</ref> '''{{nowrap|[[European Medicines Agency|EMA]] countries}}'''<ref name="Valneva EPAR">{{cite web |date=20 June 2022 |title=COVID-19 Vaccine (inactivated, adjuvanted) Valneva EPAR |url=https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/covid-19-vaccine-inactivated-adjuvanted-valneva |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220628005530/https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/covid-19-vaccine-inactivated-adjuvanted-valneva |archive-date=28 June 2022 |access-date=28 June 2022 |website=[[European Medicines Agency]] (EMA)}}</ref> # Austria # Belgium # Bulgaria # Croatia # Cyprus # Czech Republic # Denmark # Estonia # Finland # France # Germany # Greece # Hungary # Iceland # Ireland # Italy # Latvia # Liechtenstein # Lithuania # Luxembourg # Malta # Netherlands # Norway # Poland # Portugal # Romania # Slovakia # Slovenia # Spain # Sweden ;Emergency (<section begin="VLA2001_EN" />2<section end="VLA2001_EN" />) # Bahrain<ref>|url=https://www.bbc.co.uk/news/health-61104594</ref> # United Arab Emirates<ref>{{Cite web |date=2022-05-17 |title=Valneva receives EUA from UAE for its inactivated COVID-19 vaccine |url=https://www.expresspharma.in/valneva-receives-eua-from-uae-for-its-inactivated-covid-19-vaccine/ |access-date=2022-06-20 |website=Express Pharma |language=en-US}}</ref> ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY" /> * New Zealand<ref name="auto9" /> * Turkey<ref name="visasturkey.com" /> == Sputnik Light == <section begin="sputniklightauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=65|defaultValue=gainsboro |AO=dodgerblue|AE=dodgerblue|AR=dodgerblue |BH=dodgerblue|BJ=dodgerblue|BY=dodgerblue |CG=dodgerblue |EG=dodgerblue |IR=dodgerblue |IN=dodgerblue |KG=dodgerblue|KH=dodgerblue|KZ=dodgerblue |LA=dodgerblue |MN=dodgerblue|MU=dodgerblue|MY=turquoise |NI=dodgerblue|NZ=turquoise |PH=dodgerblue|PS=dodgerblue |RU=dodgerblue |SM=dodgerblue|SY=dodgerblue |TM=dodgerblue|TN=dodgerblue|TR=turquoise|TZ=dodgerblue |VC=dodgerblue|VE=dodgerblue }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="sputniklightauthmap"/> [[Sputnik Light]] is a [[viral vector vaccine]],<ref name="Ryumin">{{cite news|last=Ryumin|first=Alexander|date=20 February 2021|title=Russia registers its third COVID-19 vaccine CoviVac|publisher=[[TASS]]|location=Moscow|url=https://tass.com/society/1258859|access-date=6 March 2021}}</ref> produced by the Russian Gamaleya Research Institute of Epidemiology and Microbiology. It consists of the first dose of the [[Sputnik V COVID-19 vaccine|Sputnik V vaccine]], which is based on the Ad26 vector.<ref>{{cite press release |date=6 May 2021 |title=Single dose vaccine, Sputnik Light, authorized for use in Russia |url=https://rdif.ru/Eng_fullNews/6763/ |publisher=Russian Direct Investment Fund |access-date=11 May 2021}}</ref> ;Full (<section begin="Sputnik Light_FN"/>0<section end="Sputnik Light_FN"/>) ;Emergency (<section begin="Sputnik Light_EN"/>28<section end="Sputnik Light_EN"/>) <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 15em;"> # Angola<ref>{{cite news |title=Sputnik Light Vaccine Approved For Use In Angola |url=https://sputnikvaccine.com/newsroom/pressreleases/sputnik-light-vaccine-approved-for-use-in-angola/ |access-date=13 May 2021 |publisher=Sputnik V vaccine |date=12 May 2021}}</ref> # Argentina<ref>{{cite web|title=BOLETIN OFICIAL REPUBLICA ARGENTINA - MINISTERIO DE SALUD - Resolución 3451/2021|url=https://www.boletinoficial.gob.ar/detalleAviso/primera/253978|access-date=7 December 2021|website=www.boletinoficial.gob.ar}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # Armenia<ref>{{cite web|title=Armenia approves Russian one-dose Sputnik Light vaccine|url=https://en.armradio.am/2021/09/06/armenia-approves-russian-one-dose-sputnik-light-vaccine/|access-date=8 December 2021|website=Public Radio of Armenia}}</ref> # Bahrain<ref>{{cite news|date=11 May 2021|title=Bahrain authorizes emergency use of one-shot Sputnik-Light COVID-19 vaccine|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/bahrain-authorizes-emergency-use-one-shot-sputnik-light-covid-19-vaccine-2021-05-11/|access-date=12 May 2021}}</ref> # Belarus<ref>{{cite news |title=Belarus registers Russia's Sputnik Light vaccine for use |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/belarus-registers-russias-sputnik-light-vaccine-use-2021-06-03/ |access-date=4 June 2021 |date=3 June 2021}}</ref> # Benin<ref>{{Cite news|date=14 January 2022|title=Sputnik Light vaccine authorized in Benin, says Russian Direct Investment Fund|work=[[TASS]]|url=https://tass.com/world/1388289|access-date=7 February 2022}}</ref> # Cambodia<ref name="auto20"/> # Congo-Brazzaville<ref>{{cite web |title=Single-dose Sputnik Light vaccine approved for use in the Republic of the Congo |url=https://rdif.ru/Eng_fullNews/6878/ |publisher=Russian Direct Investment Fund |website=rdif.ru |date=7 June 2021 |access-date=7 June 2021 |archive-date=7 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607175016/https://rdif.ru/Eng_fullNews/6878/ |url-status=dead }}</ref> # Egypt<ref>{{cite web|title=The single-component Sputnik Light vaccine authorized in Egypt|url=https://sputnikvaccine.com/newsroom/pressreleases/the-single-component-sputnik-light-vaccine-authorized-in-egypt/|access-date=1 October 2021|website=sputnikvaccine}}</ref> # Iran<ref name="TrackVax"/> # India<ref>{{cite web|title=Sputnik Light: DCGI nod to emergency use of single-dose Covid vaccine|url=https://www.livemint.com/news/india/sputnik-light-dcgi-nod-to-emergency-use-of-single-dose-covid-vaccine-11644160096963.html|website=Livemint|date=2 February 2022}}</ref> # Kazakhstan<ref>{{cite news |title=Kazakhstan approves Russia's single-dose Sputnik Light vaccine |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/kazakhstan-approves-russias-single-dose-sputnik-light-vaccine-rdif-2021-07-15/ |access-date=15 July 2021 |work=Reuters |date=15 July 2021 |location=Moscow}}</ref> # Kyrgyzstan<ref>{{#invoke:Cite web||title=Single-dose Sputnik Light vaccine registered in Kyrgyzstan|url=https://sputnikvaccine.com/newsroom/pressreleases/single-dose-sputnik-light-vaccine-registered-in-kyrgyzstan/|access-date=25 June 2021|website=sputnikvaccine}}</ref> # Laos<ref name="whotracker"/> # Mauritius<ref>{{cite news |title=Russia's Sputnik Light vaccine approved for use in Mauritius |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/russias-sputnik-light-vaccine-approved-use-mauritius-rdif-2021-06-02/ |access-date=4 June 2021 |work=Reuters |date=2 June 2021}}</ref> # Mongolia<ref>{{cite press release |title=Single-dose Sputnik Light vaccine registered in Mongolia |url=https://rdif.ru/Eng_fullNews/6907/ |location=Moscow |publisher=Russian Direct Investment Fund |access-date=25 June 2021 |date=11 June 2021 |archive-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629205823/https://rdif.ru/Eng_fullNews/6907/ |url-status=dead }}</ref> # Nicaragua<ref>{{cite news |title=Single-dose Sputnik Light vaccine approved for use in Nicaragua |url=https://rdif.ru/Eng_fullNews/6846/ |publisher=Russian Direct Investment Fund |date=20 May 2021 |access-date=1 June 2021 |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603092124/https://rdif.ru/Eng_fullNews/6846/ |url-status=dead }}</ref> # Palestine<ref>{{cite news |title=Russia's Sputnik Light vaccine approved for use in Palestinian territories |url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-russia-israel-palesti-idUSR4N2NB01F |access-date=4 June 2021 |work=Reuters |date=31 May 2021}}</ref> # Philippines<ref>{{cite news|title=Philippines approves emergency use of Russia's Sputnik Light vaccine|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/philippines-approves-emergency-use-russias-sputnik-light-vaccine-2021-08-23/ |access-date=23 August 2021 |work=Reuters |date=23 August 2021}}</ref> # Russia<ref>{{cite news |title=Russia Approves Single-Dose Sputnik Light Covid Vaccine For Use |url=https://www.ndtv.com/world-news/russia-approves-single-dose-sputnik-light-covid-19-vaccine-for-use-2436470 |publisher=NDTV Coronavirus |date=6 May 2021}}</ref> # Saint Vincent and the Grenadines<ref name="whotracker"/> # San Marino<ref>{{cite web|title=Russian Direct Investment Fund|url=https://rdif.ru/Eng_fullNews/7171/|access-date=30 November 2021|website=rdif.ru|archive-date=30 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130200937/https://rdif.ru/Eng_fullNews/7171/|url-status=dead}}</ref> # Syria<ref>{{cite news |title=Batch of Russia's Sputnik Light vaccine delivered to Syria |url=https://tass.com/world/1317383 |access-date=31 July 2021 |work=TASS |date=24 July 2021 |location=Damascus}}</ref> # Tanzania<ref name="TrackVax"/> # Tunisia<ref name="TrackVax"/> # Turkmenistan<ref name="TrackVax"/><ref>[https://turkmenportal.com/blog/42752/turkmenistan-zaregistriroval-oblegchennyi-variant-rossiiskoi-vakciny-sputnik-v Туркменистан зарегистрировал облегченный вариант российской вакцины «Спутник V»]</ref> # United Arab Emirates<ref>{{cite web|date=6 October 2021|title=UAE authorises Sputnik Light COVID-19 vaccine -Russia's RDIF|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/uae-authorises-sputnik-light-covid-19-vaccine-russias-rdif-2021-10-06/|access-date=23 October 2021|website=[[Reuters]]}}</ref> # Venezuela<ref>{{cite press release|title=Single-dose Sputnik Light vaccine approved for use in Venezuela |url=https://sputnikvaccine.com/newsroom/pressreleases/single-dose-sputnik-light-vaccine-approved-for-use-in-venezuela/|access-date=15 May 2021|publisher=Gamaleya Center}}</ref> <br />'''Non-country entities''' * Abkhazia<ref>{{Cite news|date=28 October 2021|title=In Abkhazia, 3,638 People Were Covid-19 Vaccination With Satellite Light|url=https://minzdrav.apsny.land/novosti/item/801-v-abkhazii-privivku-ot-covid-19-sputnikom-lajt-sdelali-3638-chelovek|accessdate=25 December 2021|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206233003/https://minzdrav.apsny.land/novosti/item/801-v-abkhazii-privivku-ot-covid-19-sputnikom-lajt-sdelali-3638-chelovek}}</ref> * Donbass Region (unofficially)<ref>{{cite web |url=https://warsawinstitute.org/moscow-plays-donbas-part-ukraine-conflict/ |title=Moscow Plays Up Donbas As Part Of The Ukraine Conflict |publisher=Warsaw Institute |date=2021-07-30 |access-date=2022-03-04 |accessdate=2022-07-06 |archivedate=2021-08-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210804163629/https://warsawinstitute.org/moscow-plays-donbas-part-ukraine-conflict/ }}</ref> </div> ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> {{clear}} == Covaxin == <section begin="covaxinauthmap"/> {{infobox | image = {{Graph:Map|scale=65|defaultValue=gainsboro |AF=limegreen|AG=limegreen|AL=limegreen|AM=limegreen|AO=limegreen|AR=limegreen|AZ=limegreen|AU=turquoise |BA=limegreen|BB=limegreen|BD=limegreen|BF=limegreen|BH=dodgerblue|BJ=limegreen|BN=limegreen|BO=limegreen|BR=limegreen|BS=limegreen|BT=limegreen|BW=dodgerblue|BZ=limegreen |CD=limegreen|CF=dodgerblue|CG=limegreen|CI=limegreen|CL=limegreen|CM=limegreen|CO=limegreen|CR=limegreen|CV=limegreen |DJ=limegreen|DM=limegreen|DO=limegreen|DZ=limegreen |EC=limegreen|EE=turquoise|EG=limegreen|ET=dodgerblue| |FJ=limegreen|FM=limegreen|FI=turquoise |GD=limegreen|GB=turquoise|GE=limegreen|GH=limegreen|GM=limegreen|GN=limegreen|GR=turquoise|GT=dodgerblue|GY=dodgerblue |HK=dodgerblue|HN=limegreen|HT=limegreen |ID=limegreen|IN=blueviolet|IQ=limegreen|IR=dodgerblue|IS=turquoise |JM=limegreen|JO=limegreen |KE=limegreen|KG=turquoise|KH=limegreen|KI=limegreen|KM=dodgerblue|KN=limegreen|KP=limegreen|KR=limegreen| |LA=limegreen|LB=limegreen|LC=limegreen|LK=turquoise|LR=limegreen|LS=limegreen|LY=limegreen |MA=limegreen|MC=limegreen|MD=limegreen|ME=limegreen|MH=limegreen|MK=limegreen|ML=limegreen|MM=dodgerblue|MN=turquoise|MR=limegreen|MU=dodgerblue|MV=limegreen|MW=limegreen|MX=dodgerblue|MY=dodgerblue|MZ=limegreen |NA=limegreen|NE=limegreen|NG=limegreen|NI=dodgerblue|NP=dodgerblue|NR=limegreen|NZ=turquoise |OM=turquoise |PA=limegreen|PE=limegreen|PG=limegreen|PH=dodgerblue|PK=limegreen|PS=turquoise|PY=dodgerblue |QA=limegreen |RS=limegreen|RW=limegreen |SA=turquoise|SB=limegreen|SD=limegreen|SG=turquoise|SL=limegreen|SN=limegreen|SO=limegreen|SR=limegreen|SS=limegreen|ST=limegreen|SV=limegreen|SY=limegreen|SZ=limegreen |TD=limegreen|TG=limegreen|TH=turquoise|TJ=limegreen|TL=limegreen|TN=limegreen|TO=limegreen|TT=dodgerblue|TV=limegreen |UA=limegreen|UG=limegreen|US=turquoise|UY=limegreen|UZ=limegreen|CH=turquoise|TR=turquoise| |VC=limegreen|VE=dodgerblue|VN=dodgerblue|VU=limegreen |WS=limegreen |XK=limegreen |YE=limegreen |ZA=limegreen|ZM=limegreen|ZW=dodgerblue |AD=turquoise|AT=turquoise|CA=turquoise|HR=turquoise|CY=turquoise|IE=turquoise|LI=turquoise|NL=turquoise|SI=turquoise|SK=turquoise|ES=turquoise|SE=turquoise }} | caption = {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} {{leftlegend|limegreen|Eligible [[COVAX]] recipient}} }} <section end="covaxinauthmap"/> [[Covaxin]] is an [[inactivated vaccine|inactivated virus vaccine]] produced by the Indian company [[Bharat Biotech]] in collaboration with the [[Indian Council of Medical Research]]–[[National Institute of Virology]]. ;Full (<section begin="Covaxin_EN"/>1<section end="Covaxin_EN"/>) # India<ref name=":1"/> ;Emergency (<section begin="Covaxin_EN"/>19<section end="Covaxin_EN"/>) <div style="margin-top: 0.3em; column-width: 18em;"> # Bahrain<ref>{{Cite news|date=11 November 2021|title=Bahrain authorizes COVAXIN for emergency use|work=[[Bahrain News Agency]]|url=https://www.bna.bh/en/BahrainauthorizesCOVAXINforemergencyuse.aspx?cms=q8FmFJgiscL2fwIzON1%2bDvdCpVGdtuusfPwcuTv4D1k%3d|access-date=29 January 2022|accessdate=6 July 2022|archivedate=29 September 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929020808/https://www.bna.bh/en/BahrainauthorizesCOVAXINforemergencyuse.aspx?cms=q8FmFJgiscL2fwIzON1%2BDvdCpVGdtuusfPwcuTv4D1k%3D}}</ref> # Botswana<ref name="cov-200421">{{#invoke:Cite web||url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/covid-19-bharat-biotech-ramps-up-covaxin-capacity-to-700-million-doses-per-annum/articleshow/82162467.cms|title=Covid-19: Bharat Biotech ramps up Covaxin capacity to 700 million doses per annum &#124; India News |website=The Times of India}}</ref> # Central African Republic<ref name="cdctracker"/> # Comoros<ref name="cdctracker"/> # Ethiopia<ref name="whotracker" /> # Guatemala<ref name="cov-200421"/> (not used)<ref name="auto23">{{cite web|url=https://ais.paho.org/imm/IM_DosisAdmin-Vacunacion.asp|title=COVID-19 vaccine doses administered in the Americas|website=ais.paho.org}}</ref> # Guyana<ref name="cov-200421"/> (not used)<ref name="auto23"/> # Iran<ref>{{cite news |title=Iran issues permit for emergency use for three other COVID-19 vaccines: Official |url=https://en.irna.ir/news/84233593/Iran-issues-permit-for-emergency-use-for-three-other-COVID-19 |work=IRNA English |date=17 February 2021 }}</ref> # Malaysia<ref>{{cite web|url= https://www.nst.com.my/news/nation/2022/02/770394/covaxin-given-conditional-approval-under-emergency-use-protocols|title=Covaxin given conditional approval under emergency use protocols|website=nst.com.my|publisher=[[New Straits Times]]|date=10 February 2021|access-date=10 February 2022}}</ref> # Mauritius<ref name="auto32">{{cite web|last=Livemint|date=1 November 2021|title=5 more countries recognise India's Covid vaccination certificate. Details here|url=https://www.livemint.com/news/india/five-more-countries-recognise-india-s-covid-vaccination-certificate-details-here-11635766929707.html|access-date=1 November 2021|website=mint}}</ref> # Mexico<ref>{{#invoke:Cite web||url=https://www.excelsior.com.mx/nacional/mexico-autoriza-covaxin-vacuna-de-emergencia-india/1441874|title=México autoriza Covaxin, la vacuna india contra covid-19|publisher=Excelsior|date=6 April 2021}}</ref> (not used)<ref name="auto23"/> # Myanmar<ref>{{cite news |title=Myanmar sees over 130,000 Covid-19 recoveries, just over 7,000 still in hospital |url=https://elevenmyanmar.com/news/myanmar-sees-over-130000-covid-19-recoveries-just-over-7000-still-in-hospital |work=[[Eleven Media Group]] |date=19 February 2021}}</ref> # Nepal<ref>{{cite news|last=Sharma|first=Gopal|date=19 March 2021|title=Nepal becomes third country to give emergency nod to Indian vaccine COVAXIN|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-nepal-india-idUSKBN2BB1KN|access-date=19 March 2021}}</ref> # Nicaragua<ref name="cov-200421"/> (not used)<ref name="auto23"/> # Paraguay<ref name="covaxin-py">{{#invoke:Cite web||url=https://www.hindustantimes.com/india-news/covid19-india-provides-100-000-doses-of-covaxin-vaccine-to-paraguay-101617057324587.html|title=India provides 100,000 doses of Covaxin vaccine to Paraguay|work=Hindustan Times|date=30 March 2021}}</ref><ref>{{cite tweet|number=1376615865068752896|user=MaritoAbdo|title=Acaban de llegar 100.000 dosis de vacunas contra el Covid-19, provenientes de la India. La prioridad es avanzar hacia la inmunización de todo el personal de blanco y luego la población de riesgo. Gracias a la República de la India por el apoyo.|date=30 March 2021}}</ref> # Philippines<ref>{{cite news |title=Philippine FDA issues full EUA to Bharat Biotech's Covaxin |url=https://mb.com.ph/2021/06/23/philippine-fda-issues-full-eua-to-bharat-biotechs-covaxin/ |publisher=Manila Bulletin |date=23 June 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=FDA grants full emergency use authorization for Covaxin |url=https://cnnphilippines.com/news/2021/6/25/COVAXIN-EUA-Philippines.html |publisher=CNN Philippines |date=25 June 2021 |accessdate=7 July 2021 |archivedate=3 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210703070449/https://cnnphilippines.com/news/2021/6/25/COVAXIN-EUA-Philippines.html }}</ref> # Trinidad and Tobago<ref name="newsday.co.tt"/> # Venezuela<ref name="cov-200421"/> (not used)<ref name="auto23"/> # Vietnam<ref name="hk-vn-covaxin">{{cite news |title=Covid-19: Hong Kong, Vietnam latest to approve Covaxin for emergency use |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/covid19-hong-kong-vietnam-latest-to-approve-covaxin-for-emergency-use-101636530349366.html |work=Hindustan Times |date=10 November 2021 }}</ref> # Zimbabwe<ref>{{#invoke:Cite web||date=4 March 2021|title=Zimbabwe approves Covaxin, first in Africa to okay India-made Covid-19 vaccine|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/zimbabwe-approves-covaxin-first-in-africa-to-okay-india-made-covid-19-vaccine-101614859597880.html|access-date=3 July 2021|website=Hindustan Times}}</ref> <!-- not counted --> <br />'''[[List of ISO 3166-1 codes|Non-country entities]]''' * ''[[World Health Organization]]''<ref>{{cite news |title=India's first homegrown COVID-19 shot wins WHO emergency use listing |url=https://www.reuters.com/world/india/whos-advisory-group-recommends-emergency-listing-indias-first-homegrown-covid-19-2021-11-03/ |work=Reuters |date=3 November 2021 }}</ref><ref name="WHO PR 20211103">{{cite press release | title=WHO issues emergency use listing for eighth COVID-19 vaccine | website=[[World Health Organization]] (WHO) | url=https://www.who.int/news/item/03-11-2021-who-issues-emergency-use-listing-for-eighth-covid-19-vaccine | access-date=3 November 2021}}</ref> </div> ;Travel-only {{div col|colwidth=18em}} * Andorra<ref name="auto24"/> * Australia<ref name="AU recognized" /><ref name="tga-covaxin-bibp"/> * Austria<ref name="auto10"/> (only for entry) * Canada<ref name="auto31"/> * Costa Rica<ref name="auto41"/> * Croatia<ref name="auto19"/> * Cyprus<ref name="auto15"/> * Estonia<ref name="auto26"/> (only if approved in a person's country of origin) * Finland<ref name="auto37"/> * Greece<ref name="auto27"/> * Grenada<ref name="auto8"/> * Hong Kong<ref name="HK"/> * Iceland<ref name="auto18"/> * Ireland<ref name="auto11"/> * Kyrgyzstan<ref name="auto32"/> * Liechtenstein<ref name="auto28"/> * Mongolia<ref name="auto32"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Norway<ref name="police1"/> * Oman<ref name="auto36"/> * Palestine<ref name="auto32"/> * Palau<ref name="palaugov.pw"/> * Panama<ref name="auto35"/> * Portugal<ref name="visitmadeira1"/> (only in Madeira) * Saudi Arabia<ref>{{cite web |url=https://keralakaumudi.com/en/news/mobile/news.php?id=701543&u= |title=Relief for expatriates: Saudi Arabia approves four more vaccines, including Covaxin |date=6 December 2021 |publisher=[[Kerala Kaumudi]]}}</ref> * Singapore<ref name="channelnewsasia.com"/> * Slovakia<ref name="auto29"/> * Slovenia<ref name="auto30"/> * South Korea<ref name="auto42"/> * Spain<ref name="auto40"/> * Sri Lanka<ref>{{cite news |title=Sri Lanka green light for Covaxin: Opens quarantine free for fully jabbed Indian tourists |url=https://m.timesofindia.com/business/international-business/sri-lanka-green-light-for-covaxin-opens-quarantine-free-for-fully-jabbed-indian-tourists/articleshow/85594554.cms |newspaper=[[The Times of India]] |date=24 August 2021}}</ref> * St. Kitts and Nevis<ref name="auto33"/> * St. Lucia<ref name="auto17"/> * St. Vincent and the Grenadines<ref name="auto21"/> * Sweden<ref name="auto38"/> * Switzerland<ref name="auto39"/> * Thailand<ref name="ThailandPass">{{cite web |title=Thailand Pass FAQs |url=https://consular.mfa.go.th/th/content/thailand-pass-faqs-2 |website=Department of Consular Affairs |access-date=11 January 2022 |accessdate=6 July 2022 |archivedate=30 June 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220630074407/https://consular.mfa.go.th/th/content/thailand-pass-faqs-2 }}</ref> * The Netherlands<ref name="auto25"/> * Turkey<ref name="auto12"/> * Ukraine<ref name="auto22"/> * United Kingdom<ref name="auto34"/> * United States<ref name="auto16"/> {{div col end}} {{clear}} == Convidecia == <section begin="convideciaauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |AR=dodgerblue |CL=dodgerblue |CN=blueviolet |EC=dodgerblue |HK=turquoise |HU=dodgerblue |ID=dodgerblue |MD=dodgerblue |MX=dodgerblue |MY=dodgerblue |NZ=turquoise |PK=dodgerblue |TR=turquoise }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="convideciaauthmap"/> [[Ad5-nCoV|Convidecia]] is a [[viral vector vaccine]]<ref name="zhu7-20">{{cite journal|display-authors=6|vauthors=Zhu FC, Guan XH, Li YH, Huang JY, Jiang T, Hou LH, Li JX, Yang BF, Wang L, Wang WJ, Wu SP, Wang Z, Wu XH, Xu JJ, Zhang Z, Jia SY, Wang BS, Hu Y, Liu JJ, Zhang J, Qian XA, Li Q, Pan HX, Jiang HD, Deng P, Gou JB, Wang XW, Wang XH, Chen W|date=August 2020|title=Immunogenicity and safety of a recombinant adenovirus type-5-vectored COVID-19 vaccine in healthy adults aged 18 years or older: a randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 2 trial|journal=Lancet|volume=396|issue=10249|pages=479–88|doi=10.1016/s0140-6736(20)31605-6|pmc=7836858|pmid=32702299|doi-access=free|title-link=doi}}</ref> produced by the Chinese company [[CanSino Biologics]] and the Beijing Institute of Biotechnology of the [[Academy of Military Medical Sciences]]. ;Full (<section begin="Convidecia_FN"/>1<section end="Convidecia_FN"/>) # China<ref>{{cite news |title=China approves two more domestic COVID-19 vaccines for public use |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-china-vaccine-idUSKBN2AP1MW |access-date=16 March 2021 |publisher=Reuters |date=25 February 2021}}</ref> ;Emergency (<section begin="Convidecia_EN"/>9<section end="Convidecia_EN"/>) # Argentina<ref>{{#invoke:Cite web||date=11 June 2021|title=Argentina issues emergency approval to China's single-dose Cansino COVID-19 vaccine|url=https://www.reuters.com/world/americas/argentina-issues-emergency-approval-chinas-single-dose-cansino-covid-19-vaccine-2021-06-11/|access-date=11 June 2021|website=Reuters}}</ref> # Chile<ref name=":7">{{#invoke:Cite web||title=ISP Approves Emergency Use And Importation Of Cansino Vaccine To Fight COVID-19|url=https://www.ispch.cl/noticia/isp-aprueba-uso-de-emergencia-e-importacion-de-la-vacuna-covid-19-de-laboratorio-cansino/|access-date=8 April 2021|website=Institute of Public Health of Chile}}</ref> # Ecuador<ref>{{#invoke:Cite web||date=15 June 2021|title=Ecuador authorizes use of China's CanSino vaccine against COVID-19|url=https://www.reuters.com/world/americas/ecuador-authorizes-use-chinas-cansino-vaccine-against-covid-19-2021-06-15/|access-date=16 June 2021|website=Reuters}}</ref> # Hungary<ref>{{cite web | title=China's CanSino Biologics COVID-19 vaccine receives emergency use approval in Hungary | publisher=MSN | date=22 March 2021 | url=https://www.msn.com/en-xl/europe/top-stories/china-s-cansino-biologics-covid-19-vaccine-receives-emergency-use-approval-in-hungary/ar-BB1eOIEV | access-date=22 March 2021}}</ref><ref name="WashPost Hungary" /> # Indonesia<ref name="auto6"/> # Malaysia<ref>{{#invoke:Cite web||title=Govt approves Pfizer jabs for 12-year-olds and above, CanSino and Johnson & Johnson vaccines get conditional registration, says Health DG|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/06/15/govt-approves-pfizer-jabs-for-12-year-olds-and-above-conditional-approval-for-cansino-and-johnson--johnson-vaccines-says-health-dg|access-date=15 June 2021|website=The Star}}</ref> # Mexico<ref name="AD5 mexico"/> # Moldova<ref name="msmps.gov.md"/> # Pakistan<ref>{{cite news | last1=Shahzad |first1=Asif |title=Pakistan approves Chinese CanSinoBIO COVID vaccine for emergency use |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-pakistan-vaccine/pakistan-approves-chinese-cansinobio-covid-vaccine-for-emergency-use-idUSKBN2AC1FG |publisher=Reuters |access-date=12 February 2021 |date=12 February 2021}}</ref> <!-- not counted --><br />'''[[List of ISO 3166-1 codes|Non-country entities]]''' * ''[[World Health Organization]]'' ;Travel-only * Hong Kong<ref name="HK"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> {{clear}} == Sinopharm WIBP == <section begin="wibpauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |AE=dodgerblue |CN=blueviolet |HK=turquoise |MK=dodgerblue |MY=turquoise |NZ=turquoise |PE=dodgerblue |PH=dodgerblue |TR=turquoise |VE=dodgerblue }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="wibpauthmap"/> The [[Sinopharm WIBP COVID-19 vaccine]] is an [[inactivated vaccine|inactivated virus vaccine]] produced by the [[China National Pharmaceutical Group]] (Sinopharm) and its [[Wuhan Institute of Biological Products]]. ;Full (<section begin="Sinopharm-WIBP_FN"/>1<section end="Sinopharm-WIBP_FN"/>) # China<ref>{{Cite news|last=Wee|first=Sui-Lee|date=25 February 2021|title=China approves two more Covid-19 vaccines.|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2021/02/25/world/covid-19-coronavirus|access-date=1 April 2021}}</ref> ;Emergency (<section begin="Sinopharm-WIBP_EN"/>5<section end="Sinopharm-WIBP_EN"/>) # North Macedonia<ref name="whotracker"/> # Peru<ref name="whotracker"/> # Philippines<ref>{{cite news |author1=De Vera, Analou |title=FDA grants EUA to COVID-19 vaccine Sinopharm manufactured by Wuhan affiliate |url=https://mb.com.ph/2021/08/25/fda-grants-eua-to-covid-19-vaccine-sinopharm-manufactured-by-wuhan-affiliate/ |publisher=Manila Bulletin |date=25 August 2021}}</ref> # United Arab Emirates<ref name="NYT vaccine tracker" /> # Venezuela<ref name="whotracker"/> ;Travel-only * Hong Kong<ref name="HK"/> * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> {{clear}} == Abdala == <section begin="abdalaauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |CU=dodgerblue |GY=turquoise |KH=turquoise |LC=turquoise |MX=dodgerblue |MY=turquoise |NI=dodgerblue |NZ=turquoise |TR=turquoise |UY=turquoise |VC=turquoise |VE=dodgerblue |VN=dodgerblue }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="abdalaauthmap"/> [[Abdala (vaccine)|Abdala]] is a [[subunit vaccine]] developed by the [[Center for Genetic Engineering and Biotechnology]] in [[Cuba]]. ;Full (<section begin="Abdala_FN"/>0<section end="Abdala_FN"/>) ;Emergency (<section begin="Abdala_EN"/>6<section end="Abdala_EN"/>) # Cuba<ref name="Cubarollout">{{Cite news|date=9 July 2021|title=COVID: Cuba approves emergency use of own Abdala vaccine|work=Deutsche Welle|url=https://www.dw.com/en/covid-cuba-approves-emergency-use-of-own-abdala-vaccine/a-58222105|access-date=9 July 2021}}</ref><ref>{{#invoke:Cite web||title=Aprueba el CECMED el Autorizo de Uso de Emergencia del candidato vacunal cubano ABDALA {{!}} CECMED|url=https://www.cecmed.cu/noticias/aprueba-cecmed-autorizo-uso-emergencia-candidato-vacunal-cubano-abdala|access-date=9 July 2021|website=www.cecmed.cu|language=es}}</ref> # Mexico<ref>{{cite web|date=29 December 2021|title=Cofepris emite autorización para uso de emergencia de vacuna Abdala|url=https://www.gob.mx/cofepris/articulos/cofepris-emite-autorizacion-para-uso-de-emergencia-de-vacuna-abdala|access-date=29 December 2021|website=www.gob.mx/cofepris|language=es}}</ref> # Nicaragua<ref>{{cite news|title=Nicaragua authorises two COVID-19 vaccines from Cuba, Cuban firm says|url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/nicaragua-authorises-two-covid-19-vaccines-cuba-cuban-firm-says-2021-10-02/ |access-date= 4 October 2021|publisher=Reuters |date=2 October 2021}}</ref> # St. Vincent and the Grenadines<ref>{{cite web|title=Vincentians have access to Cuban Abdala vaccine {{!}} Loop Caribbean News|url=https://caribbean.loopnews.com/content/vincentians-have-access-cuban-abdala-vaccine|access-date=28 December 2021|website=Loop News|accessdate=6 July 2022|archivedate=25 April 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220425033824/https://caribbean.loopnews.com/content/vincentians-have-access-cuban-abdala-vaccine}}</ref><ref>{{Cite news|date=28 December 2021|title=St Vincent, The Grenadines to use Cuba's Abdala vaccine|work=Political Lore|url=https://www.politicallore.com/st-vincent-the-grenadines-to-use-cubas-abdala-vaccine/27626|access-date=13 January 2022|accessdate=6 July 2022|archivedate=12 August 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220812182942/https://www.politicallore.com/st-vincent-the-grenadines-to-use-cubas-abdala-vaccine/27626}}</ref> # Venezuela<ref>{{cite news |title=Venezuela receives first shipment of Cuban coronavirus vaccine |url=https://www.reuters.com/world/americas/venezuela-receives-first-shipment-cuban-coronavirus-vaccine-2021-06-24/ |access-date=3 July 2021 |publisher=Reuters |date=25 June 2021}}</ref> # Vietnam<ref name="NYT vaccine tracker"/> ;Travel-only * Cambodia<ref>{{cite web|url=https://www.khmertimeskh.com/50971131/list-of-covid-19-vaccines-recognised-by-cambodia-for-quarantine-free-international-entry/|title = List of COVID-19 vaccines recognised by Cambodia for quarantine free international entry - Khmer Times|date = 15 November 2021}}</ref> * Colombia<ref>{{cite web|title=Conozca las 20 vacunas aceptadas para el ingreso de viajeros a Colombia|url=https://www.cali.gov.co/publicaciones/165988/conozca-las-20-vacunas-aceptadas-para-el-ingreso-de-viajeros-a-colombia/|access-date=15 December 2021|website=www.cali.gov.co|language=es}}</ref> * Guyana<ref name=":9">{{cite web |date=November 2021 |title=Requirements for Port Entry into Guyana |url=https://www.health.gov.gy/images/travel_requirement.pdf#page=2 |access-date=2 March 2022 |website=www.health.gov.gy/index.php/component/k2/item/304-travel-guidelines |language=en }}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":14">{{cite web |date=19 January 2022 |title=Travel Restrictions Entering Guyana from Cuba |url=https://airheart.com/travel-bans/from/cuba/to/guyana |access-date=2 March 2022 |website=airheart.com/travel-bans |language=en |accessdate=6 July 2022 |archivedate=2 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220302141904/https://airheart.com/travel-bans/from/cuba/to/guyana }}</ref> * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * St. Lucia<ref name="auto17"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> * Uruguay<ref name="auto14"/> (only if accepted in the country of the person's origin) {{clear}} == EpiVacCorona == <section begin="epivac-coronaauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |TM=blueviolet|TR=turquoise |RU=dodgerblue |BY=dodgerblue |NZ=turquoise |KH=dodgerblue |VE=dodgerblue |MY=turquoise }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="epivac-coronaauthmap"/> [[EpiVacCorona]] is a [[peptide vaccine]] produced by the Russian [[State Research Center of Virology and Biotechnology VECTOR]]<wbr />.<ref name="NCT045275753">{{#invoke:Cite web||date=22 September 2020|title=Study of the Safety, Reactogenicity and Immunogenicity of "EpiVacCorona" Vaccine for the Prevention of COVID-19 (EpiVacCorona)|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT04527575|access-date=16 November 2020|website=[[ClinicalTrials.gov]]|publisher=[[United States National Library of Medicine]]|id=NCT04368988}}</ref> ;Full (<section begin="EpiVacCorona_FN"/>1<section end="EpiVacCorona_FN"/>) # Turkmenistan<ref>{{cite news |title= Turkmenistan registers vaccines for the prevention of infectious diseases |url=https://tdh.gov.tm/en/post/25911/turkmenistan-registers-vaccines-prevention-infectious-diseases |work=Turkmenistan Today |date=29 January 2021 }}</ref><ref>{{cite news |title=Russian vaccine "EpiVacCorona" was registered in Turkmenistan |url=https://www.en24news.com/e/2021/01/russian-vaccine-epivaccorona-was-registered-in-turkmenistan.html |work=EN24 |date=29 January 2021 |accessdate=7 July 2021 |archivedate=19 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210319140314/https://www.en24news.com/error }}</ref> ;Emergency (<section begin="EpiVacCorona_EN"/>4<section end="EpiVacCorona_EN"/>) # Belarus<ref>{{#invoke:Cite web||date=3 February 2021|title=Belarus receives Russia's EpiVacCorona vaccine|url=https://eng.belta.by/society/view/belarus-receives-russias-epivaccorona-vaccine-137131-2021/|access-date=5 April 2021|website=Belta}}</ref> # Cambodia<ref name="TrackVax"/> # Russia<ref>{{cite web | title = О регистрации вакцины ФБУН ГНЦ ВБ "Вектор" Роспотребнадзора "ЭпиВакКорона" | website = Rospotrebnadzor | url = https://www.rospotrebnadzor.ru/region/rss/rss.php?ELEMENT_ID=15660 | date = 14 October 2020 | language = ru | accessdate = 7 July 2021 | archivedate = 1 November 2020 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20201101010437/https://www.rospotrebnadzor.ru/region/rss/rss.php?ELEMENT_ID=15660 }}</ref><ref>{{cite web | title = Russia's EpiVacCorona vaccine post-registration trials started | publisher=The Pharma Letter |url = https://www.thepharmaletter.com/article/russia-s-epivaccorona-vaccine-post-registration-trials-started |date=18 November 2020 }}</ref> # Venezuela<ref name="TrackVax"/> ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> {{clear}} == Zifivax == <section begin="rbd-dimerauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |CN=dodgerblue |HK=turquoise |ID=dodgerblue |MY=turquoise |NZ=turquoise |PK=dodgerblue |TR=turquoise |UZ=dodgerblue }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="rbd-dimerauthmap"/> [[ZF2001|Zifivax]] is a [[subunit vaccine]] produced by the Chinese company [[Anhui Zhifei Longcom Biopharmaceutical]].<ref name="london2">{{#invoke:Cite web||date=1 March 2021|title=COVID-19 vaccine development pipeline (Refresh URL to update)|url=https://vac-lshtm.shinyapps.io/ncov_vaccine_landscape/|access-date=10 March 2021|publisher=Vaccine Centre, London School of Hygiene and Tropical Medicine}}</ref> ;Full (<section begin="Zifivax_FN"/>0<section end="Zifivax_FN"/>) ;Emergency (<section begin="Zifivax_EN"/>5<section end="Zifivax_EN"/>) # China<ref>{{cite news|last=Liu|first=Roxanne|date=15 March 2021|title=China IMCAS's COVID-19 vaccine obtained emergency use approval in China|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/health-coronavirus-china-vaccine-idUSL4N2LD3BZ|access-date=15 March 2021}}</ref> # Colombia<ref>{{Cite web |last=de 2022 |first=26 de Enero |title=Invima recomienda el uso de emergencia de Zifivax, otra vacuna anticovid producida en China |url=https://www.infobae.com/america/colombia/2022/01/27/invima-recomienda-el-uso-de-emergencia-de-zifivax-otra-vacuna-anticovid-producida-en-china/ |access-date=2022-06-24 |website=infobae |language=es-ES}}</ref> # Indonesia<ref>{{cite web|date=7 October 2021|title=BPOM Setujui Penggunaan Dalam Kedaruratan Vaksin Zifivax|url=https://republika.co.id/berita/nasional/umum/r0ljxq436/bpom-setujui-penggunaan-dalam-kedaruratan-vaksin-zifivax|access-date=7 October 2021|work=Republika.co.id|language=id}}</ref> # Pakistan<ref>{{cite web|title=Pakistan gears up for China's "ZF-2001 vaccine"--China Economic Net|url=http://en.ce.cn/Insight/202111/08/t20211108_37068436.shtml|access-date=30 November 2021|website=en.ce.cn}}</ref> # Uzbekistan<ref>{{cite news | last1=Mamatkulov |first1=Mukhammadsharif |title=Uzbekistan approves Chinese-developed COVID-19 vaccine |url=https://www.reuters.com/article/uzbekistan-china-coronavirus-vaccine/uzbekistan-approves-chinese-developed-covid-19-vaccine-idUSS0N2IK00P |publisher=Reuters |access-date=2 March 2021 |date=1 March 2021}}</ref> ;Travel-only * Hong Kong<ref name="HK"/> * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> {{clear}} == Soberana 02 == <section begin="soberana2authmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |CU=dodgerblue |GY=turquoise |HU=turquoise |IR=dodgerblue |MY=turquoise |NI=dodgerblue|NZ=turquoise |TR=turquoise |VE=dodgerblue }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="soberana2authmap"/> [[Soberana 02]], is a [[conjugate vaccine]] developed by the [[Finlay Institute]] in [[Cuba]].<ref name="finlayIran">{{cite web |title=Autorizo de emergencia SOBERANA 02 en Irán |url=https://www.finlay.edu.cu/blog/autorizo-de-emergencia-soberana-02-en-iran/ |website=finlay.edu.cu |publisher=Instituto Finlay de Vacunas |access-date=6 July 2021 |date=1 July 2021}}</ref> ;Full (<section begin="Soberana 02_FN"/>0<section end="Soberana 02_FN"/>) ;Emergency (<section begin="Soberana 02_EN"/>4<section end="Soberana 02_EN"/>) # Cuba<ref>{{cite news |title=Cuba grants emergency approval to second homegrown COVID-19 vaccine |url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/science/800262/cuba-grants-emergency-approval-to-second-homegrown-covid-19-vaccine/story/ |publisher=GMA News |date=21 August 2021}}</ref> # Iran<ref name="finlayIran"/> # Nicaragua<ref>{{cite news |title=Nicaragua authorises two COVID-19 vaccines from Cuba, Cuban firm says|url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/nicaragua-authorises-two-covid-19-vaccines-cuba-cuban-firm-says-2021-10-02/|publisher=Reuters |date =2 October 2021}}</ref> # Venezuela<ref name="TrackVax"/> ;Travel-only * Guyana<ref name=":9" /><ref name=":14" /> * Hungary<ref name="hungarytoday.hu">{{cite web|date=16 December 2021|title=Iran and Hungary to Mutually Honour Immunity Certificates|url=https://hungarytoday.hu/hungary-iran-immunity-certificate-szijjarto/|access-date=19 December 2021|website=Hungary Today}}</ref> * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9" /> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> == CoviVac == <section begin="covivacauthmap" /> {{infobox | image = {{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |BY=dodgerblue |KH=dodgerblue |MY=turquoise |NZ=turquoise |RU=dodgerblue |TR=turquoise }} | caption = {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="covivacauthmap" /> [[CoviVac (Russia COVID-19 vaccine)|CoviVac]] is an [[inactivated vaccine|inactivated virus vaccine]]<ref name="Ryumin" /> produced by the Chumakov Centre at the [[Russian Academy of Sciences]].<ref>{{#invoke:Cite web||date=18 January 2021|title=Briefing with Deputy Prime Minister Tatyana Golikova, Health Minister Mikhail Murashko and Head of Rospotrebnadzor Anna Popova|url=http://government.ru/en/news/41342/|access-date=20 February 2021|publisher=Government of Russia}}</ref> ;Full (<section begin="CoviVac_FN" />0<section end="CoviVac_FN" />) ;Emergency (<section begin="CoviVac_EN" />3<section end="CoviVac_EN" />) # Belarus<ref>{{#invoke:Cite web||date=16 December 2021|title=Минздрав выдал разрешение на ввоз и применение вакцины КовиВак|url=http://minzdrav.gov.by/ru/novoe-na-sayte/minzdrav-vydal-razreshenie-na-vvoz-i-primenenie-vaktsiny-kovivak/|publisher=Ministry of Health of the Republic of Belarus|language=RU}}</ref> # Cambodia<ref name="TrackVax" /> # Russia<ref>{{cite news |date=20 February 2021 |title=Russia approves its third COVID-19 vaccine, CoviVac |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-russia-vaccine/russia-approves-its-third-covid-19-vaccine-covivac-idUKKBN2AK07H}}</ref> ; Travel-only * Malaysia<ref name="MY" /> * New Zealand<ref name="auto9" /> * Turkey<ref name="visasturkey.com" /> == QazCovid-in == <section begin="qazcovid-inauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |KZ=dodgerblue |KG=dodgerblue |MY=turquoise |NZ=turquoise |TR=turquoise }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="qazcovid-inauthmap"/> [[QazCovid-in]], also known as QazVac, is an [[inactivated vaccine|inactivated virus vaccine]] developed by the Research Institute for Biological Safety Problems in Kazakhstan.<ref name="qazvac">{{cite web |title=A new vaccine on the scene: Kazakhstan begins rollout of homegrown QazVac |date=26 April 2021 |url=https://fortune.com/2021/04/26/new-covid-19-vaccine-kazakhstan-qazvac/ |website=Fortune}}</ref> ;Full (<section begin="QazCovid-in_FN"/>0<section end="QazCovid-in_FN"/>) ;Emergency (<section begin="QazCovid-in_EN"/>2<section end="QazCovid-in_EN"/>) # Kazakhstan<ref name="qazvac"/> # Kyrgyzstan<ref>{{cite news | title=Vaccination against COVID-19: QazVac registered in Kyrgyzstan |url=https://24.kg/english/204508_Vaccination_against_COVID-19_QazVac_registered_in_Kyrgyzstan/ |publisher=24.kg |date=19 August 2021 }}</ref><ref>{{cite news | title=Kyrgyzstan to start using Kazakh-made QazVac after expert review|url=https://www.eureporter.co/world/kazakhstan/2021/08/19/kyrgyzstan-to-start-using-kazakh-made-qazvac-after-expert-review/ |publisher=Eureporter |date=19 August 2021 }}</ref><ref>{{cite news |title=The Covid-19 Vaccine Qazvac Is Firstly Registrated Abroad |url=https://www.biosafety.kz/en/uncategorized/%d0%b2%d0%b0%d0%ba%d1%86%d0%b8%d0%bd%d0%b0-qazvac-%d0%bf%d1%80%d0%be%d1%82%d0%b8%d0%b2-covid-19-%d0%bf%d0%be%d0%bb%d1%83%d1%87%d0%b8%d0%bb%d0%b0-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b2%d1%83%d1%8e-%d1%80%d0%b5%d0%b3/ |publisher=Biosafety.kz |date=18 August 2021 |accessdate=6 October 2021 |archivedate=18 April 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220418235422/https://www.biosafety.kz/en/uncategorized/%d0%b2%d0%b0%d0%ba%d1%86%d0%b8%d0%bd%d0%b0-qazvac-%d0%bf%d1%80%d0%be%d1%82%d0%b8%d0%b2-covid-19-%d0%bf%d0%be%d0%bb%d1%83%d1%87%d0%b8%d0%bb%d0%b0-%d0%bf%d0%b5%d1%80%d0%b2%d1%83%d1%8e-%d1%80%d0%b5%d0%b3/ }}</ref> ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> {{-}} == Minhai == <section begin="Minhaiauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |CN=dodgerblue |ID=dodgerblue |MY=turquoise |NZ=turquoise |TR=turquoise }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="Minhaiauthmap"/>[[Minhai COVID-19 vaccine]], is an [[inactivated vaccine|inactivated virus vaccine]] developed by Minhai Biotechnology Co. and [[Shenzhen Kangtai Biological Products]] Co. Ltd. in China.<ref name="MinhaiEUA">{{Cite news|author=Reuters Staff|date=14 May 2021|title=Kangtai Biological's COVID-19 vaccine gets emergency use approval in China|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-vaccine-kangtai-idUSKBN2CV1F6|access-date=20 May 2021}}</ref> ;Full (<section begin="Minhai_FN"/>0<section end="Minhai_FN"/>) ;Emergency (<section begin="Minhai_EN"/>2<section end="Minhai_EN"/>) # China<ref name="MinhaiEUA"/> # Indonesia<ref>{{cite web|last=Co.,Ltd|first=Shenzhen Kangtai Biological Products|title=BioKangtai's adenovirus vector COVID-19 vaccine obtained EUA in Indonesia|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/biokangtais-adenovirus-vector-covid-19-vaccine-obtained-eua-in-indonesia-301415162.html|access-date=30 November 2021|website=PR Newswire}}</ref> ;Travel-only * Hong Kong<ref name="HK"/> * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> == Medigen == <section begin="medigenauthmap" /> {{infobox | image = {{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |BZ=turquoise |ID=turquoise |MY=turquoise |NZ=turquoise |PW=turquoise |PY=dodgerblue |SOMALILAND=dodgerblue |TH=turquoise |TR=turquoise |TW=dodgerblue }} | caption = {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="medigenauthmap" /> [[MVC COVID-19 vaccine|MVC-COV1901]], is a [[Protein subunit|protein subunit vaccine]] developed by [[Taiwan]]'s Medigen Vaccine Biologics and Dynavax Technologies.<ref name="MVCTW">{{cite web |date=19 July 2021 |title=Taiwan approves Medigen's COVID-19 vaccine candidate |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/taiwan-approves-production-medigens-covid-19-vaccine-candidate-2021-07-19/ |access-date=19 July 2021 |publisher=Reuters}}</ref> ;Full (<section begin="Medigen_FN" />0<section end="Medigen_FN" />) ;Emergency (<section begin="Medigen_EN" />2<section end="Medigen_EN" />) # Taiwan<ref name="MVCTW" /> # Paraguay<ref>{{cite news |date=2022-02-14 |title=Paraguay aprueba vacuna taiwanesa Medigen para uso de emergencia |agency=Diario HOY |url=https://www.hoy.com.py/nacionales/paraguay-aprueba-vacuna-taiwanesa-medigen-para-uso-de-emergencia}}</ref> ;Non-country entities * Somaliland<ref>{{cite web |date=28 December 2021 |title=Taiwan to donate domestic COVID-19 vaccines to Somaliland |url=https://focustaiwan.tw/politics/202112280007 |access-date=7 January 2022 |website=Focus Taiwan}}</ref> ;Travel-only * Belize<ref>{{cite web |date=30 November 2021 |title=MOHW Approves Entry for Persons with the Taiwanese Medigen Jab |url=https://lovefm.com/mohw-approves-entry-for-persons-with-the-taiwanese-medigen-jab/ |access-date=8 January 2022 |website=Love FM News |accessdate=6 July 2022 |archivedate=7 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220107161153/https://lovefm.com/mohw-approves-entry-for-persons-with-the-taiwanese-medigen-jab/ }}</ref> * Indonesia<ref>{{cite web |date=16 November 2021 |title=Negara yang mengakui vaksin Medigen menjadi 4 negara |url=https://news.pts.org.tw/article/554169 |access-date=8 January 2022 |website=PTS news}}</ref> * Malaysia<ref name="MY" /> * New Zealand<ref name="auto9" /> * Palau<ref>{{cite web |title=COVID-19 Pandemic Entry Requirements – PalauGov.pw |url=https://www.palaugov.pw/travel/ |access-date=24 December 2021}}</ref> * Thailand<ref name="ThailandPass" /> * Turkey<ref name="visasturkey.com" /> == Corbevax == [[Corbevax]] is a [[Protein subunit|protein]] [[subunit vaccine]] developed by Texas Children's Hospital at the [[Baylor College of Medicine]] in [[Houston, Texas]], and licensed to Indian biopharmaceutical firm [[Biological E. Limited]] (BioE) for development and production.<ref name="vacxine2" /><ref>{{cite news |last=Raghavan |first=Prabha |name-list-style=vanc |date=10 June 2021 |title=Explained: How is Biological E's Corbevax different? |website=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/explained/corbevax-vaccine-biological-e-india-7344928/ |access-date=29 December 2021}}</ref> ;Full (<section begin="Corbevax_FN" />0<section end="Corbevax_FN" />) ;Emergency (<section begin="Corbevax_EN" />2<section end="Corbevax_EN" />) # India<ref name="vacxine2" /> # Botswana<ref>{{Cite news |date=2022-03-28 |title=Botswana Approves Corbevax Covid Vaccine, Plans Local Output |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-03-28/botswana-approves-corbevax-covid-vaccine-plans-local-output |access-date=2022-06-29}}</ref> ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY" /> * New Zealand<ref name="auto9" /> * Turkey<ref name="visasturkey.com" /> == COVIran Barekat == <!-- <section begin="coviranauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |HU=turquoise |IR=dodgerblue |MY=turquoise |NZ=turquoise |TR=turquoise }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="coviranauthmap"/> --> [[COVIran Barekat]], is an [[inactivated vaccine|inactivated virus vaccine]] developed by Shifa Pharmed Industrial Co. in Iran.<ref name="ShifaEUA">{{#invoke:Cite web||date=14 June 2021|title=Iran issues license on its coronavirus vaccine|url=https://en.trend.az/iran/society/3439812.html|access-date=14 June 2021|website=Trend.Az}}</ref> ;Full (<section begin="COVIran Barakat_FN"/>0<section end="COVIran Barakat_FN"/>) ;Emergency (<section begin="COVIran Barekat_EN"/>1<section end="COVIran Barekat_EN"/>) # Iran<ref name="ShifaEUA"/> ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Hungary<ref name="ReferenceB">{{cite web|date=16 December 2021|title=Iran and Hungary to Mutually Honour Immunity Certificates|url=https://hungarytoday.hu/hungary-iran-immunity-certificate-szijjarto/|access-date=18 December 2021|website=Hungary Today}}</ref> *Turkey<ref>{{cite web|date=10 April 2019|title=Vaccinations for Turkey: Do I need an Approved COVID Vaccine?|url=https://www.visasturkey.com/vaccinations-for-turkey/|access-date=26 December 2021|website=Turkey Visa|accessdate=25 December 2021|archivedate=16 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211116191928/https://www.visasturkey.com/vaccinations-for-turkey/}}</ref> == Chinese Academy of Medical Sciences == <!-- <section begin="Chinese Academy of Medical Sciences authmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |CN=dodgerblue |HK=turquoise |NZ=turquoise }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} {{leftlegend|turquoise|Allowed for travel}} }} <section end="Chinese Academy of Medical Sciences authmap"/> --> [[Chinese Academy of Medical Sciences COVID-19 vaccine]], is an [[inactivated vaccine|inactivated virus vaccine]] developed by [[Peking Union Medical College|Chinese Academy of Medical Sciences]].<ref name="IMBCAMSEUA">{{cite news |last1=Liu |first1=Roxanne |last2=Woo |first2=Ryan |title=China builds new plant for IMBCAMS COVID-19 vaccine -state media |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/china-builds-new-plant-imbcams-covid-19-vaccine-state-media-2021-06-09/ |access-date=15 June 2021 |work=Reuters |date=9 June 2021}}</ref> ;Full (<section begin="Chinese Academy of Medical Sciences_FN"/>0<section end="Chinese Academy of Medical Sciences_FN"/>) ;Emergency (<section begin="Chinese Academy of Medical Sciences_EN"/>1<section end="Chinese Academy of Medical Sciences_EN"/>) # China<ref name="IMBCAMSEUA"/> ;Travel-only * Hong Kong<ref name="HK"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> * == ZyCoV-D == [[ZyCoV-D]], is a [[DNA vaccine|DNA plasmid]] based [[COVID-19 vaccine]] developed by the Indian pharmaceutical company [[Cadila Healthcare]] with support from the [[Department of Biotechnology|Biotechnology Industry Research Assistance Council]].<ref name="zycov-d">{{cite news |title=India gives emergency approval for world's first COVID-19 DNA vaccine |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/india-approves-zydus-cadilas-covid-19-vaccine-emergency-use-2021-08-20/ |work=Reuters |date=20 August 2021 }}</ref> ;Full (<section begin="ZyCoV-D_FN"/>0<section end="ZyCoV-D_FN"/>) ;Emergency (<section begin="ZyCoV-D_EN"/>1<section end="ZyCoV-D_EN"/>) # India<ref name="zycov-d"/> ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> == FAKHRAVAC == <!--<section begin="fakhravacauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |IR=dodgerblue |NZ=turquoise |HU=turquoise }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} }} <section end="fakhravacauthmap"/> --> [[FAKHRAVAC]] (or MIVAC), is an [[inactivated vaccine|inactivated virus vaccine]] developed in Iran by the [[Organization of Defensive Innovation and Research]], an organization of [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Iran's Ministry of Defense]].<ref name="FakhraVacEUA">{{cite web|date=9 September 2021|title=Iran Authorizes Emergency Use of Third Homegrown Vaccine - Defense news|url=https://www.tasnimnews.com/en/news/2021/09/09/2568712/iran-authorizes-emergency-use-of-third-homegrown-vaccine|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909123956/https://www.tasnimnews.com/en/news/2021/09/09/2568712/iran-authorizes-emergency-use-of-third-homegrown-vaccine|archive-date=9 September 2021|access-date=9 September 2021|website=Tasnim News Agency}}</ref> ;Full (<section begin="FAKHRAVAC_FN"/>0<section end="FAKHRAVAC_FN"/>) ;Emergency (<section begin="FAKHRAVAC_EN"/>1<section end="FAKHRAVAC_EN"/>) # Iran<ref name="FakhraVacEUA"/> ;Travel-only * Hungary<ref name="ReferenceB"/> * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> == COVAX-19 == <!-- <section begin="COVAX19authmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |IR=dodgerblue |MY=turquoise |NZ=turquoise |HU=turquoise }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} }} <section end="COVAX19authmap"/> --> [[COVAX-19]], also known as SpikoGen, is a [[subunit vaccine|protein subunit vaccine]] jointly developed by Australian-based company Vaxine and Iran-based company [[Cinnagen|CinnaGen]].<ref name="COVAX19EUA">{{cite news |title=Iran issues emergency permit for new local Covid-19 vaccine |url=https://en.mehrnews.com/news/179432/Iran-issues-emergency-permit-for-new-local-Covid-19-vaccine |access-date=12 October 2021 |publisher=[[Mehr News Agency]] |date= 6 October 2021}}</ref> ;Full (<section begin="COVAX-19_FN"/>0<section end="COVAX-19_FN"/>) ;Emergency (<section begin="COVAX-19_EN"/>1<section end="COVAX-19_EN"/>) # Iran<ref name="COVAX19EUA"/> ;Travel-only * Hungary<ref name="hungarytoday.hu"/> * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> == Razi Cov Pars == <!-- <section begin="RaziCovParsauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |IR=dodgerblue |NZ=turquoise |HU=turquoise |MY=turquoise }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} }} <section end="RaziCovParsauthmap"/> --> [[Razi Cov Pars]] is a [[subunit vaccine|protein subunit vaccine]] developed by [[Razi Vaccine and Serum Research Institute]].<ref name="Razieua">{{cite web|date=1 November 2021|title=Two homegrown vaccines receive emergency use license|url=https://www.tehrantimes.com/news/466570/Two-homegrown-vaccines-receive-emergency-use-license|access-date=27 November 2021|website=Tehran Times}}</ref> ;Full (<section begin="Razi Cov Pars_FN"/>0<section end="Razi Cov Pars_FN"/>) ;Emergency (<section begin="Razi Cov Pars_EN"/>1<section end="Razi Cov Pars_EN"/>) # Iran<ref name="Razieua"/> ;Travel-only * Hungary<ref name="ReferenceB"/> * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> == Turkovac == <!--<section begin="turkovacsauthmap"/> {{infobox|image={{Graph:Map|scale=50|defaultValue=gainsboro |TR=dodgerblue |NZ=turquoise |MY=turquoise }} |caption= {{leftlegend|blueviolet|Full authorization}} {{leftlegend|dodgerblue|Emergency authorization}} }} <section end="turkovacauthmap"/>--> [[Turkovac]] is an [[inactivated vaccine]] developed by [[Ministry of Health (Turkey)|Health Institutes of Turkey]] and [[Erciyes University]].<ref name="Turkoeua">{{cite news |last1=Aliyev |first1=Jeyhun |last2=Nur Duz |first2=Zehra |title=Turkey's domestic COVID-19 vaccine Turkovac approved for emergency use |url=https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/turkeys-domestic-covid-19-vaccine-turkovac-approved-for-emergency-use/2454638 |access-date=26 December 2021 |agency=Anadolu Agency |date=22 December 2021}}</ref> ;Full (<section begin="TurkoVac_FN"/>0<section end="TurkoVac_FN"/>) ;Emergency (<section begin="TurkoVac_EN"/>1<section end="TurkoVac_EN"/>) # Turkey<ref name="Turkoeua"/> ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> == Sinopharm CNBG == [[Sinopharm CNBG COVID-19 vaccine]] is a [[Recombinant vaccine|recombinant]] [[Protein subunit|protein]] [[subunit vaccine]] developed by China National Biotec Group (CNBG), a subsidiary of [[Sinopharm (company)|Sinopharm]].<ref name="CNBG">{{Cite news|date=27 December 2021|title=Emergency use of Sinopharm's new CNBG protein vaccine approved in UAE|work=[[Gulf News]]|url=https://gulfnews.com/uae/emergency-use-of-sinopharms-new-cnbg-protein-vaccine-approved-in-uae-1.84628476|access-date=27 December 2021}}</ref> ;Full (<section begin="CNBG_FN"/>0<section end="CNBG_FN"/>) ;Emergency (<section begin="CNBG_EN"/>1<section end="CNBG_EN"/>) # United Arab Emirates<ref name="CNBG" /> ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> == Soberana Plus == [[Soberana Plus]] is a single-dose of [[conjugate vaccine]] developed by the [[Finlay Institute]] in [[Cuba]].<ref name="CubBoost">{{cite news | vauthors = Dönmez BB |title=Cuba grants emergency use to 2 virus vaccines |url=https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/cuba-grants-emergency-use-to-2-virus-vaccines/2341850 |access-date=23 September 2021 |agency=Anadolu Agency |date=21 August 2021}}</ref> ;Full (<section begin="Soberana Plus_FN"/>0<section end="Soberana Plus_FN"/>) ;Emergency (<section begin="Soberana Plus_EN"/>1<section end="Soberana Plus_EN"/>) # Cuba<ref name="CubBoost"/> ;Travel-only * Guyana<ref name=":9" /><ref name=":14" /> * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> == CoVLP == [[CoVLP]] is a [[Virus-like particle|Virus-Like Particle]] vaccine grown in an Australian weed, [[Nicotiana benthamiana]]. It is marketed under the name [https://medicago.com/en/press-release/covifenz/ Covifenz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220224161443/https://medicago.com/en/press-release/covifenz/ |date=2022-02-24 }}. ;Full (<section begin="CoVLP_FN" />1<section end="CoVLP_FN" />) # Canada ;Emergency (<section begin="CoVLP_EN" />0<section end="CoVLP_EN" />) ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY"/> * New Zealand<ref name="auto9"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> == Noora == [[Noora (vaccine)|Noora]] is a protein-based vaccine developed by the [[Baqiyatallah University of Medical Sciences]]. ;Full (<section begin="Noora_FN" />0<section end="Noora_FN" />) ;Emergency (<section begin="Noora_EN" />1<section end="Noora_EN" />) # Iran<ref>{{Cite news |date=1 March 2022 |title="Noora" vaccine receives emergency use license |work=[[Tehran Times]] |url=https://www.tehrantimes.com/news/470601/Noora-vaccine-receives-emergency-use-license |access-date=2 March 2022}}</ref> ;Travel-only * Malaysia<ref name="MY"/> * Turkey<ref name="visasturkey.com"/> == SKYCovione == [[SKYCovione]] is a protein subunit vaccine developed by [[SK Group|SK Bioscience]]. ;Full (<section begin="SKYCovione_FN" />0<section end="SKYCovione_FN" />) ;Emergency (<section begin="SKYCovione_EN" />1<section end="SKYCovione_EN" />) # South Korea<ref>{{Cite news |last=Kim |first=Tong-Hyung |date=29 June 2022 |title=South Korea approves first homemade COVID-19 vaccine |work=[[Associated Press]] |url=https://apnews.com/article/covid-health-pandemics-public-db128bb38e561e45f477035b0e0f7524 |access-date=29 June 2022}}</ref> == Тэмдэглэл == {{reflist|group=lower-alpha}} == Зүүлтэ == {{reflist}} {{COVID-19 pandemic}} {{Vaccines}} [[Категори:COVID-19-дэ эсэргүү вакцина| ]] [[Категори:Медицинскэ шэнжэлэлгэ]] 0jks485igx7jk5hbm0omwajkewd7hag 2022 0 13826 75048 74937 2026-11-07T23:15:18Z InternetArchiveBot 12366 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 75048 wikitext text/x-wiki {{C21 year in topic}} '''2022 он''' ('''[[Римэй тоо|MMXXII]]''') гү, али '''Хоёр мянга хорин хоёр он''', '''Хоёр мянган хоринхоёрдугаар он''' — [[Гарагай долоон|бямба]]да эхэлһэн [[ердын жэл]] юм. [[Григориин литэ|Григориин тоолол]] гү, али [[Нийтийн тоолол]] ёһоор ''[[Манай эрин]]''-эй 2022 дахи он болоод [[3 дахи мянган]] болон [[21-р зуун]]ай 22 дахи, [[2020-д он]]ой 3 дахи он болоно. [[Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулга]] 2022 ониие Уласхоорондын Бүдүүлиг Загаһа барилга ба Уһан соёлой Жэл,<ref>{{Cite web|url=https://undocs.org/A/RES/72/72|title=International Year of Artisanal Fisheries and Aquaculture|website=United Nations|access-date=February 15, 2020}}</ref> Тогтууритай хүгжөөлгын Уласхоорондын Фундаментальна Эрдэм ухаанай Жэл,<ref>{{Cite web|url=https://undocs.org/en/A/RES/76/14|title=International Year of Basic Sciences for Sustainable Development|website=United Nations|access-date=December 30, 2021}}</ref> [[Уула|Уулын]] Тогтууритай Хүгжөөлгые Дэмжэхэ Уласхоорондын Жэл,<ref>{{Cite web|url=https://undocs.org/pdf?symbol=en/A/76/L.28|title=International Year of Sustainable Mountain Development|website=United Nations|access-date=December 30, 2021|accessdate=February 7, 2022|archivedate=December 19, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211219214914/https://undocs.org/pdf?symbol=en%2FA%2F76%2FL.28}}</ref> ба Уласхоорондын [[Шэл|Шэлэй]] Жэл<ref>{{Cite web|url=https://undocs.org/A/RES/75/279|title=International Year of Glass|website=United Nations|access-date=July 17, 2021}}</ref> болгон зарлаһан. == Үйл ябадал == <!-- Important international events only --> === 1 һара === * [[1 һарын 1]] – Дэлхэйн хамагай томо [[Сүлөөтэ худалдаан|сүлөөтэ худалдаанай]] бүһэ болохо [[Бүһэ Нютагай Бүхы Талын Эдэй Засагай Партнёрство]] нь [[Австрали]], [[Брүнэй|Бруней]], [[Кампучи]], [[Хитад]], [[Япон Улас|Япон]], [[Лаос]], [[Шэнэ Зеланд]], [[Сингапур]], [[Тайланд]] ба [[Вьетнам]] уласуудта ороһон.<ref>{{Cite web|date=2022-01-01|title=World's largest free trade deal is under way, but what is RCEP?|url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3161707/what-rcep-worlds-largest-free-trade-deal-under-way|access-date=2022-01-01|website=South China Morning Post|language=en}}</ref> * [[1 һарын 2]] ** Шуһата эсэргүүсэлтын үеэр [[Абдалла Хамдук]] нь [[Суданай засагай толгойлогшодой жагсаалта|Суданай Юрэнхы сайдай]] тушаалһаа бууба.<ref>{{Cite web|first1=Alaa |last1=Elassar |first2=Pierre |last2=Meilhan |title=Sudan's Prime Minister resigns amid violent anti-coup protests that have left at least 57 people dead|url=https://www.cnn.com/2022/01/02/world/sudan-protest-killed-anti-coup-security-forces/index.html|date=2022-01-02|website=CNN}}</ref> ** [[Нефтиин сэн]] үндэрһээ боложо [[2022 оной Казахстандахи эсэргүүсэлтэ|2022 оной Казахай үймөөн]] эхилһэн.<ref>{{Cite web|last=Lillis|first=Joanna|date=2022-01-03|title=Kazakhstan: Gas price hike fuels Zhanaozen protests|url=https://eurasianet.org/kazakhstan-gas-price-hike-fuels-zhanaozen-protests|url-status=live|access-date=2022-01-04|website=eurasianet.org|language=en}}</ref> * [[1 һарын 4]] – [[НҮБ-ын Аюулгүйн Зүблэл|НҮБ-ын Аюулгүйн Зүблэлэй]] бүхы [[НҮБ-ын Аюулгүйн Зүблэлэй Үргэлжын Гэшүүд|үргэлжын табан гэшүүн]]—[[Хитад]], [[Франци]], [[Оросой холбоото улас|Орос]], [[Нэгэдэһэн Хаанта Улас]] ба [[Америкын Нэгэдэһэн Улас]]—"[[Ядрогой дайн|Ядрогой дайнда]] илаха аргагүй ба хэзээшье тулалдажа болохогүй." гэһэн хомор хамтарһан мэдүүлгэ гаргаба.<ref>{{cite news |date=4 January 2022|title='No one can win a nuclear war': Superpowers release rare joint statement| url=https://www.smh.com.au/world/europe/no-one-can-win-a-nuclear-war-superpowers-release-rare-joint-statement-20220104-p59lmf.html|work=The Sydney Morning Herald|access-date=4 January 2022}}</ref> *[[1 һарын 5]] – [[Казахстан]]<nowiki/>да [[2022 оной Казахстандахи эсэргүүсэлтэ|2022 ондо болоһон үймөөнтэй]] холбогдуулан улас даяар [[онсо байдал]] зарлаба. Юрэнхы сайд [[Аскар Мамин|Аскар Маминай]] кабинет отставкада гаража, харин юрэнхылэгшэ [[Касым-Жомарт Токаев]], гүрэнэй жэнхэни засаг гэгдэдэг, [[Нурсултан Назарбаев]]<nowiki/>ые [[Казахстанай Аюулгүй Байдалай Зүблэл]]<nowiki/>эй түрүүлэгшын тушаалһаань гаргаба.<ref>{{Cite news|last=Auyezov|first=Olzhas|date=2022-01-05|title=Kazakh protesters torch public buildings; emergency declared, Cabinet resigns|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/markets/commodities/kazakhstan-government-resigns-after-violent-protests-over-fuel-price-2022-01-05/|access-date=2022-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Satubaldina|first1=Assel|last2=January 2022|first2=Zhanna Shayakhmetova in Nation on 5|date=2022-01-05|title=Kazakhstan Declares State of Emergency After Fuel Price Protests|url=https://astanatimes.com/2022/01/kazakhstan-declares-state-of-emergency-after-fuel-price-protests/|access-date=2022-01-05|website=The Astana Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=5 January 2022|title=Kazakhstan is in turmoil after massive protests force the government to resign|url=https://www.npr.org/2022/01/05/1070622365/kazakhstan-is-in-turmoil-after-massive-protests-force-the-government-to-resign?t=1641430408915|url-status=live|access-date=7 January 2022|website=[[NPR]]}}</ref> * [[1 һарын 6]] – [[Казахстан Уласай Юрэнхылэгшэ|Казахстанай юрэнхылэгшэ]] [[Касым-Жомарт Токаев|Токаевай]] гуйлтын дагуу [[Хамтын Аюулгүй Байдалай Хэрээнэй Байгуулга|ХАБХБ]], Оросой десантникуудай хамта, [[Энхые сахюулга|энхые сахюулха]] багые Казахстанда табиба.<ref>{{Cite web|date=6 January 2022|title=Russian paratroopers arrive in Kazakhstan as unrest continues|url=https://www.theguardian.com/world/2022/jan/06/shots-heard-in-kazakhstan-as-protests-enter-third-day|url-status=live|access-date=7 January 2022|website=[[The Guardian]]}}</ref> * [[1 һарын 7]] – [[Коронавирус тахал|COVID-19 тахал]]: Дэлхэй даяар [[COVID-19]] тохёолдолой тоо 300 саяһаа үлүү гараба.<ref>{{cite news |date=7 January 2022|title=Global Coronavirus Cases Top 300 Million| url=https://www.nytimes.com/live/2022/01/06/world/omicron-covid-vaccine-tests|work=The New York Times|access-date=7 January 2022}}</ref> * [[1 һарын 9]] – [[2 һарын 6]] – [[2021 оной Африкын Үндэһэтэнэй Хундагын Тэмсээн|2021 оной Африкын Хундагын Тэмсээн]] нь [[Камерун]] уласда боложо, [[Сенегал]] [[2021 оной Африкын Үндэһэтэнэй Хундагын Тэмсээнэй Финал|анханай удаа абарга]] болобо.<ref name="draw postponed2">{{cite news|date=6 June 2021|title=CAF postpones TotalEnergies Africa Cup final draw, new date to be set soon|publisher=CAF|url=https://www.cafonline.com/news-center/news/caf-postpones-totalenergies-africa-cup-final-draw-new-date-to-be-set-soon|access-date=7 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|title=Senegal vs. Egypt - Football Match Report - February 6, 2022 - ESPN|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/629153|access-date=2022-02-07|website=ESPN.com|language=en}}</ref> * [[1 һарын 10]] – АНУ-ай Мэриленд можын [[Балтимор]]<nowiki/>до анханай амжалтатай [[Ксенотрансплантаци|гахайһаа хүн]]<nowiki/>дэ [[Зүрхэн абаашажа һуулгалга|зүрхэн абаашажа һуулгаха]] операци болобо.<ref>{{cite news |date=10 January 2022|title=University of Maryland School of Medicine Faculty Scientists and Clinicians Perform Historic First Successful Transplant of Porcine Heart into Adult Human with End-Stage Heart Disease| url=https://www.umms.org/ummc/news/2022/first-successful-transplant-of-porcine-heart-into-adult-human-heart|work=University of Maryland Medical Center|access-date=11 January 2022}}</ref><ref>{{cite news |date=10 January 2022|title=Man gets genetically-modified pig heart in world-first transplant| url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-59944889|work=BBC News|access-date=11 January 2022}}</ref> * [[1 һарын 15]] – [[Тонга]] дахи [[Hunga Tonga–Hunga Haʻapai|Хунга-Тонга]] уһан доорохи вулканай [[2022 оной Хунга-Тонгагай дэлбэрэлгэ ба цунами|дэлбэрэлгэ]], Австрали, Канада, Чили, Фиджи, Япон, Шэнэ Зеланд, Самоа ба АНУ-да [[Цунами|цунамигай]] һануулгые дуудаба.<ref>{{cite news |date=15 January 2022|title=Get away from shore - US and Japan warn on tsunami| url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60007119|work=BBC News|access-date=15 January 2022}}</ref> * [[1 һарын 16]] &ndash; Теннисэй Дэлхэйн Но. 1 чемпион [[Новак Джокович]] [[2022 оной Австралиин нээлтэтэй тэмсээн|2022 оной Австралиин нээлтэтэй тэмсээндэ]] орохоһоо һаад хэһэн, [[COVID-19-дэ эсэргүү вакцина|COVID-19-дэ эсэргүү тарилгатай]] холбоотой суутай сүүдэй хэрэг гараһанай уламһаа Австралиһаа албадан гаргагдаба.<ref>{{cite news |date=16 January 2022|title=Novak Djokovic: Tennis star deported after losing Australia visa battle| url=https://www.bbc.co.uk/news/world-australia-60014059|work=BBC News|access-date=16 January 2022}}</ref><ref>{{cite news |date=16 January 2022|title=Novak Djokovic leaves Australia after court rejects visa challenge| url=https://edition.cnn.com/2022/01/16/tennis/novak-djokovic-australian-open-federal-court-hearing-spt-intl-hnk/index.html|work=CNN|access-date=16 January 2022}}</ref><ref>{{cite news |date=16 January 2022|title=Novak Djokovic visa saga LIVE: Djokovic to miss 2022 Australian Open after losing court case| url=https://www.smh.com.au/sport/tennis/novak-djokovic-visa-saga-live-tennis-star-back-before-court-ahead-of-2022-australian-open-20220116-p59oje.html|work=Sydney Morning Herald|access-date=16 January 2022}}</ref> * [[1 һарын 18]] – Америкын [[Microsoft]] хампаани [[Activision Blizzard]]-ые 68.7 тэрбум доллараар абаха һанаанаа зарлаба. Энэ гэрээ нь технологиин хампааниин хамагай томо абалга юм.<ref>{{Cite web|title=Microsoft to buy embattled Activision Blizzard for $68.7 billion|url=https://www.cbsnews.com/news/microsoft-activision-blizzard-acquisition/|access-date=2022-01-19|website=www.cbsnews.com|language=en-US}}</ref> * [[1 һарын 19]] – [[Барбадосой парламентын һунгуули (2022)|2022 оной Барбадосой парламентын һунгуули]]: [[Барбадосой лейбористска нам]] хоёрдохи удаа [[Барбадосой Суглаанай Танхим|Барбадосой Суглаанай Танхимай]] бүхы 30 һуудалые абаһан.<ref>{{Cite web|date=2022-01-20|title=Another 30-0|url=https://www.nationnews.com/2022/01/20/another-30-0/|access-date=2022-01-27|website=www.nationnews.com|language=en-US}}</ref> * [[1 һарын 23]] **[["Ана" Тропическа Далайн Шуурган (2022)|"Ана" Тропическа Далайн Шуурга]] нь [[Мадагаскар]], [[Малави]] ба [[Мозамбик]]<nowiki/>да 115 хүниие алажа, хэдэн үдэрэй дараахи [[2022 оной Антананаривугай үер|хэдэ хэдэн үер]] нь Мадагаскарда 11 хүниие алаба.<ref>https://www.theguardian.com/global-development/2022/jan/25/at-least-four-killed-after-tropical-storm-ana-hits-malawi-and-mozambique</ref><ref>{{cite web|title=Malawi hit by flooding caused by tropical storm Ana; 1 dead|url=https://www.sfgate.com/news/amp/Malawi-hit-by-flooding-caused-by-tropical-storm-16802904.php%20http://www.xinhuanet.com/english/africa/20220125/c85d3ca6f72c4495aeb8c8306556fc10/c.html|access-date=25 January 2022|publisher=Sfgate}}</ref> **[[Буркино-Фасо]]<nowiki/>до [[Буркино-Фасогой сэрэгэй урбалта (2022)|сэрэгэй урбалта]] гаража, юрэнхылэгшэ [[Рок Марк Кристиан Каборе|Рок Каборегые]] засагһаа зайлуулба. Буркиногой сэрэгэйнхид урбалта хиихэ болоһон шалтагаанаа засагай газар улас доторхи [[Лалын дайшад|Лалын дайшадай]] ябуулгые хизаарлажа шадахагүй гэжэ нэрлэбэ.<ref>{{Cite news|date=2022-01-27|title=Burkina Faso coup: Return of the military strongmen to West Africa|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-60138129|access-date=2022-01-28}}</ref><ref>{{Cite news|date=2022-01-28|title=Burkina Faso: New leader gives first speech since ousting president|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-60164531|access-date=2022-01-28}}</ref> * [[1 һарын 28]] &ndash; COVID-19 тахал: Дэлхэй даяар вакцинжуулалгын тоо 10 тэрбум дабаба.<ref>{{cite news |date=28 January 2022|title=The world surpasses 10 billion vaccine doses administered, but gaps persist in who gets the shots.| url=https://www.nytimes.com/2022/01/28/world/covid-vaccines-10-billion-doses.html|work=The New York Times|access-date=29 January 2022}}</ref> * [[1 һарын 29]] – [[2022 оной Италиин юрэнхылэгшын һунгуули]]: Серджо Маттарелла Италиин юрэнхылэгшээр дахин һунгагдаба.<ref>{{Cite news|last1=Jones|first1=Gavin|last2=Amante|first2=Angelo|date=2022-01-29|title=Italy re-elects President Mattarella|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/europe/italian-parties-disarray-presidential-vote-limps-2022-01-29/|access-date=2022-01-29}}</ref> * [[1 һарын 30]] – [[2022 оной Португалай парламентын һунгуули]]: [[Антониу Кошта|Антониу Коштагай]] ударидадаг, [[Социалис Нам (Португал)|Социалис Нам]], 117 һуудалтай "гэнтын" олонхиие абаба.<ref>{{Cite news|date=2022-01-31|title=Portugal election: Socialists win unexpected majority|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-60194375|access-date=2022-02-02}}</ref> === 2 һара === * [[2 һарын 3]] ** [[Лалын Улас]] бүлгэмэй ударидагша [[Абу Ибрагим аль-Хашеми аль-Кураши]] нь [[Сири|Сириин]] баруун-хойто хэсэгтэ [[АНУ-ай тусхай операциин хүсэн|АНУ-ай тусхай хүсэн]]<nowiki/>эй [[Контртерроризм|контртеррорист]] дайралтын үеэр алагдаба.<ref>{{Cite news|date=3 February 2022|title=Islamic State leader Abu Ibrahim al-Qurayshi killed in Syria, US says|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-60246129|access-date=3 February 2022}}</ref> ** [[Коронавирус тахал|COVID-19 тахал]]: [[Энэдхэг]] нь [[Америкын Нэгэдэһэн Улас|АНУ]] ба [[Бразил|Бразилай]] дараагаар COVID-19-эй уламһаа наһа бараһан хүнэй тоо 500,000 дабаһан гурбадахи гүрэн болобо.<ref> https://www.reuters.com/world/india/india-reports-over-500000-deaths-covid-19-experts-count-millions-more-2022-02-04/ </ref> * [[2 һарын 4]] &#x2013; Хитад ба Орос [[НАТО]]-гой үргэдхэлгые эсэргүүсэһэн мэдүүлгэ гаргажа, [[AUKUS]]-ай аюулгүй байдалай хэрээндэ "серьёзно һанаагаа зобожо" байгаагаа хэлэһэн, ба олон асуудалаар хамта хүдэлхээ зарлаба.<ref>{{Cite news|date=5 February 2022|title=China joins Russia in opposing Nato expansion|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-60257080|access-date=7 February 2022}}</ref> * [[2 һарын 4]] – [[2 һарын 20]] – [[2022 оной Үбэлэй Олимпиин наадан|2022 оной Үбэлэй Олимп]] нь Хитадай [[Бээжэн|Бээжэндэ]] зохёогдожо, энэнь хотые [[Зунай Олимпиин наадан|Зунай Олимп]] ба [[Үбэлэй Олимпиин наадан|Үбэлэй Олимпые]] хоюулангын зохёон байгуулһан анханай хото болгобо.<ref>{{Cite web|title=2022 Olympics - Next Winter Olympic Games {{!}} Beijing 2022|url=https://www.olympic.org/beijing-2022|date=May 28, 2020|website=International Olympic Committee|access-date=May 29, 2020}}</ref> * [[2 һарын 5]] – [[Батсирай циклон|"Батсирай" Циклон]] нь Мадагаскар, [[Урда Африка (улас)|Урда Африка]], [[Маврикий]], ба [[Реюньон]] зэргэ нютагта 115 хүниие алаһан [["Ана" Тропическа Далайн Шуурган (2022)|"Ана" Далайн Шуургын]] дараа хоёр долоо хоногой дараа ниитэ 13 хүниие алаба.<ref>{{cite web |title=Cyclone kills at least 10 in Madagascar, destroying homes and cutting power |url=https://www.reuters.com/world/africa/least-three-dead-after-cyclone-batsirai-causes-devastation-southeast-madagascar-2022-02-06/ |publisher=<nowiki>[{Reuters]]</nowiki> |access-date=6 February 2022}}</ref> * [[2 һарын 6]] – [[II Елизавета|Хатан хаан II Елизавета]] өөрын [[II Елизавета Платинын Ойн Баяр|Платинын ойн баяраа]] тэмдэглэжэ, хаан шэрээндэ 70 жэл һууһан анханай Британиин монарх болобо.<ref>{{Cite web|title=Prince Charles leads Jubilee tributes to 'remarkable' Queen|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-60279585|date=February 6, 2022|access-date=February 6, 2022|website=BBC News}}</ref> * [[2 һарын 8]] – [[Коронавирус тахал|COVID-19 тахал]]: Дэлхэй даяар [[COVID-19]] тохёолдолой тоо 400 саяһаа үлүү гараба.<ref>https://www.pharmaceutical-technology.com/news/covid-19-update/</ref> == Таамаглагдаһан ба түсэблэгдэһэн ябадалнууд == * [[3 һара]] – [[ЦЕРН]]-эй [[Ехэ Адронна Коллайдер|Ехэ Адронна Коллайдерай]] 3 дахи ябуулга эхилнэ.<ref>{{Cite web|url=https://home.cern/news/news/accelerators/new-schedule-cerns-accelerators-and-experiments|title = New schedule for CERN's accelerators and experiments}}</ref> * [[3 һарын 9]] – [[2022 оной Урда Солонгосой юрэнхылэгшын һунгуули]].<ref>{{Cite web|last=Kim|first=Hyung-A.|title=S Korea presidential poll: Choosing the lesser of two evils|url=https://www.aljazeera.com/opinions/2021/12/22/sk-presidential-election-choosing-the-lesser-of-the-two-evils|access-date=2022-01-13|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> * [[3 һарын 27]] – [[2022 оной Хонконгын Гүйсэдхэхэ засаглалай Толгойлогшын һунгуули]].<ref>{{cite news|date=13 April 2021|title=Legco election to be held on December 19|work=The Standard|url=https://www.thestandard.com.hk/breaking-news/section/4/169539/Legco-election-to-be-held-on-December-19|url-status=live|access-date=13 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211026202651/https://www.thestandard.com.hk/breaking-news/section/4/169539/Legco-election-to-be-held-on-December-19|archive-date=26 October 2021}}</ref> * [[3 һарын 31]] – [[Дубай|Дубайда]] болохо [[2020 оной Бүхэдэлхэйн Үзэсхэлэн]] 6-һара ажалһанай дараа хаагдана; анха 2021 оной 4 һарын 10-да түсэблэгдэжэ байһан болобошье [[Коронавирус тахал|COVID-19 тахалай]] уламһаа хойшолуулагдаһан.<ref>{{Cite web|last=Magyar|first=Judith|title=SAP BrandVoice: Experience Expo 2020 Dubai – A Window To The Future|url=https://www.forbes.com/sites/sap/2022/01/07/experience-expo-2020-dubai--a-window-to-the-future/|access-date=2022-01-13|website=Forbes|language=en}}</ref> * [[4 һарын 3]] **[[2022 оной Сербиин бүхы ниитын һунгуули]]: [[Серби Уласай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшын]] тушаал ба [[Үндэһэнэй Ассамблей (Серби)|Үндэһэнэй Ассамблейн]] бүхы 250 һуудал һунгагдана.<ref name=":6">{{Cite web|title=Izbori 3. aprila|url=https://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2021&mm=09&dd=02&nav_category=11&nav_id=1916460|access-date=2021-09-02|website=B92.net|language=sr-Latn-RS}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-23|title=Nova.rs: Predsednički, parlamentarni i beogradski izbori 3. aprila|url=https://rs.n1info.com/vesti/nova-rs-predsednicki-parlamentarni-i-beogradski-izbori-3-aprila/|access-date=2021-10-23|website=N1|language=sr-RS}}</ref> **[[2022 оной Унгарай парламентын һунгуули|Унгарай парламентын һунгуули]] 2022 ондо болохоор түсэблэгдэһэн.<ref>{{cite news|url= https://www.economist.com/the-world-ahead/2021/11/08/could-viktor-orban-be-voted-out-of-office|title= Could Viktor Orban be voted out of office?|newspaper= [[The Economist]]}}</ref> * [[4 һарын 10]] – [[2022 оной Франциин юрэнхылэгшын һунгуули]].<ref>{{Cite news|last=Reuters|date=2022-01-12|title=Second round of French election could see conservative Pecresse level with Macron -poll|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/europe/second-round-french-election-could-see-conservative-pecresse-level-with-macron-2022-01-12/|access-date=2022-01-13}}</ref> * [[5 һарын 9]] – [[2022 оной Филиппинын бүхы ниитын һунгуули]]: [[Филиппинын Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшын]] тушаал, [[Филиппинын Сенат|Сенатай]] хахад, [[Филиппинын Түлөөлэгшын Танхим|Түлөөлэгшын Танхимай]] бүхы һуудал, ба можо, нютагай хуули гаргалгын суглаануудай олон һуудалнууд һунгагдана.<ref>{{Cite web|title=Philippine presidential election: who's running, who's favorite and what's their China policy?|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3151736/philippine-presidential-election-whos-running-whos-favourite-and|access-date=2021-10-09|website=South China Morning Post|date=October 9, 2021|language=en}}</ref> * [[5 һарын 10]]–[[5 һарын 14|14]] – [[Итали|Италиин]] [[Турин|Туринда]] болохо [[Евровидение Дуунай Тэмсээн 2022]].<ref name="host city">{{Cite web|date=2021-10-08|title=Turin, Italy, to host the 66th Eurovision Song Contest in May 2022|url=https://eurovision.tv/story/turin-to-host-eurovision-2022|url-status=live|access-date=2021-10-08|website=Eurovision.tv|publisher=European Broadcasting Union (EBU)|language=en-gb}}</ref> * [[5 һарын 28]] – [[2021–22 оной УЕФА Абаргуудай Лига]] финал ОХУ-ай [[Санкт-Петербург]]<nowiki/>ын [[Газпром Арена]]<nowiki/>да болобо * [[5 һарын 29]] – [[2022 оной Колумбиин юрэнхылэгшын һунгуули]].<ref>{{Cite web|title=2022 Elections in Latin America: A Preview|url=https://www.as-coa.org/articles/2022-elections-latin-america-preview|access-date=2022-01-13|website=AS/COA|language=en}}</ref> * [[7 һарын 4]] – Хэрбээ шэнэ [[Чилиин Үндэһэн хуули|Үндэһэн хуулиин]] эсэсэй дурадхалые урданай мэтэ һанал хураалгада ороогүй һаа, [[Чили]] дэхи [[Үндэһэн хуулиин Конвенци (Чили)|Үндэһэн хуулиин Конвенци]] энэ үдэр хуулиин проектдэ һанал хурааха ёһотой, ба хуулида зааһан нэгэ жэлэй хугасааниие харгалзан дараань тараагдаха юм. * [[7 һарын 6]] – [[7 һарын 31]] – [[Англи]] дахи [[УЕФА Эмэгтэйшүүдэй Евро 2022]].<ref>{{Cite web|title=UEFA Women's EURO moved to July 2022|url=https://www.uefa.com/womenseuro/news/025c-0f3d8be5c46b-a606252552ee-1000--uefa-women-s-euro-moved-to-july-2022/|date=April 23, 2020|website=UEFA.com|access-date=May 29, 2020}}</ref> * [[7 һарын 7]] – [[7 һарын 17]] – [[2022 оной Дэлхэйн Наадан]].<ref>{{Cite web|title=World Games 2021 Fact Sheet|url=https://theworldgames2021.com/wp-content/uploads/2019/08/TWG_Fact-Sheet_July-2019_RD2.pdf|website=The World Games 2021 Official Site|access-date=January 13, 2022|archive-date=August 14, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190814194639/https://theworldgames2021.com/wp-content/uploads/2019/08/TWG_Fact-Sheet_July-2019_RD2.pdf|url-status=dead|accessdate=February 7, 2022|archivedate=August 14, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190814194639/https://theworldgames2021.com/wp-content/uploads/2019/08/TWG_Fact-Sheet_July-2019_RD2.pdf}}</ref> * [[7 һарын 28]] – [[8 һарын 8]] – [[2022 оной Нүхэрлэлэй Наадан]]<ref>{{Cite web|title=Home of the Birmingham 2022 Commonwealth Games|url=https://www.birmingham2022.com/|website=Birmingham 2022|access-date=May 29, 2020}}</ref> * [[8 һарын 26]] – [[9 һарын 15]] – [[Европын Космическа Агентство|ЕКА]]-ай ''[[Jupiter Icy Moons Explorer]]-ые'' хиидхэгдэхээр түсэблэгдэжэ байна.<ref>{{cite conference |last1=Witasse |first1=O. |last2=Altobelli |first2=N. |last3=Andres |first3=R. |last4=Atzei |first4=A. |last5=Boutonnet |first5=A. |last6=Budnik |first6=F. |last7=Dietz |first7=A. |last8=Erd |first8=C. |last9=Evill |first9=R. |last10=Lorente |first10=R. |last11=Munoz |first11=C. |last12=Pinzan |first12=G. |last13=Scharmberg |first13=C. |last14=Suarez |first14=A. |last15=Tanco |first15=I. |last16=Torelli |first16=F. |last17=Torn |first17=B. |last18=Vallat |first18=C. |author19=JUICE Science Working Team |url=https://meetingorganizer.copernicus.org/EPSC2021/EPSC2021-358.html |title=JUICE (Jupiter Icy Moon Explorer): Plans for the cruise phase |conference=Europlanet Science Congress (EPSC) 2021 |date=July 2021 |access-date=August 28, 2021 |doi=10.5194/epsc2021-358}}</ref> * [[9 һарын 10]] – [[9 һарын 25]] – [[Хитад|Хитадай]] [[Ханчжоу]] хотодо болохо [[2022 оной Азиин Наадан]] * [[9 һарын 11]] – [[2022 оной Швециин бүхы ниитиин һунгуули]]: [[Риксдаг|Риксдагай]] бүхы 349 һуудал һунгагдана.<ref>{{Cite web|title=Sweden's first female PM elected for a second time in a week|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/29/swedens-first-female-pm-elected-for-a-second-time-in-a-week|access-date=2022-01-13|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref> * [[10 һарын 2]] – [[2022 оной Бразилай бүхы ниитын һунгуули]]: [[Бразилай Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]] ба [[Бразилай Вице-юрэнхылэгшэ|вице-юрэнхылэгшын]] тушаал, [[Бразилай Сенат|Сенатай]] гурбанай нэгэн, [[Бразилай Түлөөлэгшэдэй Танхим|Түлөөлэгшэдэй Танхим]] бүхэлидөө, ба олон [[Бразилай Холбооной Единицэ|можын хуули гаргагша байгуулга]] ба [[Бразилай можын губернаторнуудай жагсаалта|губернаторнууд]] һунгагдана.<ref name="dates">{{cite news|date=4 October 2021|title=Brasil terá eleições livres em 2022 e com instituições funcionando, diz Barroso|website=[[G1 (website)|G1]]|url=https://g1.globo.com/politica/noticia/2021/10/04/brasil-tera-eleicoes-livres-em-2022-e-com-instituicoes-funcionando-diz-barroso.ghtml}}</ref> * [[11 һарын 21]] – [[12 һарын 18]] – [[5 һара|5]] – [[9 һара|9 һарын]] хоорондо зунай халуунһаа зайлаха ба [[2022 оной Үбэлэй Олимпиин наадан|2022 оной Үбэлэй Олимптой]] мүргэсэлдэхэгүйн тулада [[Катар]] уласда [[2022 оной Хүлбүмбэгын Дэлхэйн Абарга шалгаруулха тэмсээн]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/qatar2022/news/y=2015/m=3/news=fifa-executive-committee-confirms-november-december-event-period-for-q-2567789.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150320004722/http://www.fifa.com/worldcup/qatar2022/news/y=2015/m=3/news=fifa-executive-committee-confirms-november-december-event-period-for-q-2567789.html|url-status=dead|archive-date=March 20, 2015|title=FIFA Executive Committee confirms November/December event period for Qatar 2022|publisher=FIFA.com|date=March 19, 2015|accessdate=February 7, 2022|archivedate=March 20, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320004722/http://www.fifa.com/worldcup/qatar2022/news/y=2015/m=3/news=fifa-executive-committee-confirms-november-december-event-period-for-q-2567789.html}}</ref> * [[12 һарын 15]] – Бүхы ниитиин һунгуулиие уридшалан зарлаагүй тохёолдолдо, [[Лео Варадкар]], 2020 оной [[Ротациин засагай газар|ротациин]] хэрээнэй дагуу, [[Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Улас|Бүгэдэ Найрамдаха Ирланд Уласай]] [[Ирланд Уласай Юрэнхы Сайд|Taoiseach]] (Юрэнхы Сайд) Михол Мартиниие һэлгэхэ болоно.<ref>{{Cite web|url=https://www.irishtimes.com/news/politics/martin-to-step-down-as-taoiseach-in-december-2022-1.4279883|title=Martin to step down as taoiseach in December 2022|first=Fiach|last=Kelly|website=The Irish Times}}</ref> === Һара үдэр мэдэгдээгүй === * [[Хитадай Коммунист Намай]] 20 дугаар съезд эхилнэ. Мүнөөнэй [[Хитадай Коммунист Намай Генеральна Секретарь|Генеральна Секретарь]] [[Си Цзиньпинь]] генеральна секретариар дахин һунгагдана гэжэ олониитэ тооложо байна.<ref>{{Cite news|title=How Xi Jinping could rule China for life|url= https://www.washingtonpost.com/politics/2021/11/11/how-xi-jinping-could-rule-china-life/ |agency=The Washington Post|author=Ling Li|date=2021-11-11|access-date=2021-11-11}}</ref><ref>{{Cite news|last=Wong|first=Jeremy Page, Lingling Wei and Chun Han|date=2017-10-18|title=Chinese Power Play: Xi Sets Stage for a More Muscular Role at Home and Abroad|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/xi-jinpings-power-plays-set-the-stage-for-a-long-encore-1508232605|access-date=2022-01-15|issn=0099-9660}}</ref> * Уласхоорондын космическа агентствонууд [[һарын орбита]]<nowiki/>да бэелүүлхээр түсэблэгдэжэ буй [[Орбитын станци|космическа станци]], [[Lunar Gateway]]-ын нэгэдэхи компонент нь мэдэгдээгүй худалдаанай ракетээр эльгээгдэхэ юм.<ref>{{cite news|url=https://www.space.com/moon-mars-nasa-2020-budget-proposal.html | work= Space.com | title = Trump's 2020 budget Will Take US from Moon to Mars, Agency Chief Says | date = March 11, 2019 | access-date = March 22, 2019}}</ref> * [[Хара энерги|Хара энергиие]] шудалха пилотгүй ''[[Euclid (spacecraft)|Euclid]]'' космическа кораблиие хиидхэхээр түсэблэгдэжэ байна.<ref>{{Cite web|title=Euclid Consortium {{!}} A space mission to map the Dark Universe|url=https://www.euclid-ec.org/|access-date=May 29, 2020}}</ref> * [[Германи]] улас һуулшын [[Германи дахи Атомна энерги|атомна электростанциудаа]] зогсоохоор түсэблэгдэжэ байна.<ref>{{cite news| url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13592208 | work=BBC News | title=Germany: Nuclear power plants to close by 2022 | date=May 30, 2011}}</ref> * [[20-р УАБНХХА-иин саммит]] нь [[Пакистан|Пакистанда]] болохоор түсэблэгдэжэ байна. * [[73P/Швассманай–Вахманнай]] [[солирой бороо]] дуудажа магадагүй.<ref>{{cite web|url=http://www.space.com/scienceastronomy/060510_comet_spitzer.html |title=Comet Breakup Points to Possible Meteor Shower in 2022 |publisher=Space.com |date=May 10, 2006 |access-date=November 12, 2015}}</ref> * [[Энэдхэг]] энэ ондо багтаан анханай [[Энэдхэгэй Космическа Шэнжэлэлгын Байгуулга|пилоттой космическа ниидэлгэн]] хиихээр түсэблэжэ байна.<ref>{{cite web|url=http://www.spaceflightinsider.com/organizations/isro/india-aims-to-send-its-first-crewed-mission-to-space-by-2022/|title=India Aims to Send its First Crewed Mission to Space by 2022|author=Tomasz Nowakowski|date=August 20, 2018|access-date=August 23, 2018|accessdate=February 7, 2022|archivedate=July 26, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200726095511/https://www.spaceflightinsider.com/organizations/isro/india-aims-to-send-its-first-crewed-mission-to-space-by-2022/}}</ref> * [[Чуук Можо]] нь [[Микронези|Микронезиин Холбооной Улас]]һаа [[2022 оной Чуукай тусгаар тогтонилой референдум|тусгаар тогтонихо тухай референдум]] ябуулна.<ref>{{cite web|url= https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/410655/chuuk-independence-referendum-postponed-until-2022|title= Chuuk independence referendum postponed until 2022|website= [[Radio New Zealand]]}}</ref> *''[[New Horizons]]'' зонд [[Койперэй бэһэ|Койперэй бэһые]] шудалжа дүүргэнэ.<ref name=":0">{{Cite web|title=2022 Future Timeline {{!}} Timeline {{!}} Technology {{!}} Singularity {{!}} 2020 {{!}} 2050 {{!}} 2100 {{!}} 2150 {{!}} 2200 {{!}} 21st century {{!}} 22nd century {{!}} 23rd century {{!}} Humanity {{!}} Predictions {{!}} Events|url=https://www.futuretimeline.net/21stcentury/2022.htm|access-date=2020-11-19|website=www.futuretimeline.net}}</ref> *Энэдхэг улас Хитадые үлүү байжа, дэлхэйн хамагай ехэ хүн зонтой улас болохо түлэбтэй байна.<ref name=":0" /> *[[Энэдхэгэй Космическа Шэнжэлэлгын Байгуулга]] энэ жэлдэ [[Чандраян-3]] һарын ниидэлгые хиидхэхээр түсэблэжэ байна.<ref>{{cite news |title=India's first unmanned space mission scheduled for launch in 2022; Chandrayaan-3 moon mission in advanced stages of realization |url=https://www.businessinsider.in/science/space/news/indias-first-uncrewed-space-mission-scheduled-for-launch-in-2022-chandrayaan-3-moon-mission-in-advanced-stages-of-realisation/articleshow/88208205.cms |access-date=12 December 2021 |work=Business Insider |accessdate=7 February 2022 |archivedate=8 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208081044/https://www.businessinsider.in/science/space/news/indias-first-uncrewed-space-mission-scheduled-for-launch-in-2022-chandrayaan-3-moon-mission-in-advanced-stages-of-realisation/articleshow/88208205.cms }}</ref> *[[Вера С.Рубинай Обсерватори]]<nowiki/>ин [[Анханай гэрэл (астрономи)|анханай гэрэл]] 2022 ондо гаража, эрдэм ухаанай бүрин ажал ябуулга нэгэ жэлэй дараа эхилхэ түлэбтэй байна.<ref>{{cite web |title=Vera C. Rubin Observatory |url=https://www.aura-astronomy.org/centers/nsfs-oir-lab/rubinobservatory/ |website=AURA Astronomy |access-date=16 September 2020}}</ref><ref>{{cite news |last1=Wu |first1=Katherine J. |title=For the First Time, a National U.S. Observatory Has Been Named for a Female Astronomer: Vera Rubin |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/new-telescope-facility-renamed-commemorate-dark-matter-scientist-vera-rubin-180973923/ |access-date=16 September 2020 |work=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=What Does the Future of Astronomy Hold? We'll Find Out Soon |url=https://www.discovermagazine.com/the-sciences/what-does-the-future-of-astronomy-hold-well-find-out-soon |access-date=16 September 2020 |work=Discover Magazine |language=en}}</ref> *[[2022 оной Азиин Кубок]] нь [[Шри Ланка|Шри Ланкапа]] болохоор түсэблэгдэжэ байна.<ref>{{cite web|url=https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/format-venue-of-asia-cup-2022-and-2023-confirmed|title=Format, venue of Asia Cup 2022 and 2023 confirmed|accessdate=2022-02-07|archivedate=2021-12-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227053242/https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/format-venue-of-asia-cup-2022-and-2023-confirmed}}</ref> *[[2022 оной Австралиин холбооной һунгуули]] 2022 оной 5 һарын 21-эй дотор ябагдаха ёһотой. == Наһа баралгууд == {{main|2022 ондохи Наһа баралгууд}} <!-- Only people who have significant international notability should be listed. --> === 1 һара === {{main|2022 оной 1 һара дахи Наһа баралгууд}} {{multiple image | total_width = 200 | image1 = Richard Leakey (1986).jpg | alt1 = Ричард Лики | caption1 = [[Ричард Лики]] | image2 = Sidney_Poitier_1968.jpg | alt2 = [[Сидни Пуатье]] | caption2 = [[Сидни Пуатье]] }} {{multiple image | total_width = 200 | image1 = Ibrahim Boubacar Keïta au Parlement européen Strasbourg 10 décembre 2013 07 (cropped2).jpg | alt1 = Ибрагим Бубакар Кейта | caption1 = [[Ибрагим Бубакар Кейта]] | image2 = Ronnie Spector 1966.jpg | alt2 = Ронни Спектор | caption2 = [[Ронни Спектор]] }} <!--[[File:Toshiki Kaifu 19890810.jpg|thumb|100px|[[Toshiki Kaifu]]]]--> <!--[[File:Meatloaf 1971 (cropped).JPG|thumb|100px|[[Meat Loaf]]]]--> * [[1 һарын 2]] ** [[Эрик Вальтер Эльст]], Бельгиин астроном (т. [[1936]])<ref>{{Cite web|url=https://thetimeshub.in/belgian-astronomer-eric-elst-responsible-for-the-discovery-of-3760-asteroids-dies|title=Belgian astronomer Eric Elst, responsible for the discovery of 3,760 asteroids, dies|website=Thetimeshub.in|date=January 7, 2022|access-date=February 7, 2022|accessdate=January 7, 2022|archivedate=January 7, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220107170804/https://thetimeshub.in/belgian-astronomer-eric-elst-responsible-for-the-discovery-of-3760-asteroids-dies}}</ref> ** [[Ричард Лики]], Кениин [[Палеоантропологи|палеоантрополог]] ба байгаали хамгаалагша (т. [[1944]])<ref>{{Cite web |title=Message of Condolence from H.E Hon. Uhuru Kenyatta following the death of former Head of Public Service Dr Richard Leakey |url=https://www.president.go.ke/2022/01/02/message-of-condolence-from-h-e-hon-uhuru-kenyatta-following-the-death-of-former-head-of-public-service-dr-richard-leakey/ |accessdate=2022-02-07 |archivedate=2022-01-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220102164141/https://www.president.go.ke/2022/01/02/message-of-condolence-from-h-e-hon-uhuru-kenyatta-following-the-death-of-former-head-of-public-service-dr-richard-leakey/ }}</ref> * [[1 һарын 3]] ** [[Беатрис Минц]], Америкын [[Эмбриологи|эмбриолог]] (т. [[1921]])<ref>{{Cite web|url=https://www.ifpcs.org/2022/01/05/beatrice-mintz-1921-2022/|title=Beatrice Mintz (1921-2022) |website=Ifpcs.org|date=January 5, 2022|access-date=February 7, 2022}}</ref> ** [[Виктор Санеев]], Зүблэлтын ба Гүржиин [[гурбын харайлга]] ба Олимпиин абарга (т. [[1945]])<ref>{{Cite web|url=https://olympics.nbcsports.com/2022/01/03/viktor-saneyev-dies-triple-jump/|title=Viktor Saneyev, three-time Olympic triple jump champion, dies at 76|website=Olympics.nbcsports.com|date=January 3, 2022|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 6]] ** [[Питер Богданович]], Америкын кинорежиссёр (т. [[1939]])<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/peter-bogdanovich-dead-last-picture-show-1235070769/|title=Peter Bogdanovich, Oscar-Nominated Director and Champion of Hollywood’s Golden Age, Dies at 82|first1=Gregg Kilday,Duane|last1=Byrge|first2=Gregg|last2=Kilday|first3=Duane|last3=Byrge|date=January 6, 2022|access-date=February 7, 2022}}</ref> ** [[F. Sionil José|Ф. Сиониль Хосе]], Филиппинын зохёолшо (т. [[1924]])<ref>{{Cite web|url=https://www.rappler.com/life-and-style/literature/national-artist-f-sionil-jose-dies/|title=National Artist F Sionil Jose dies at 97|website=Rappler.com|date=January 6, 2022|access-date=February 7, 2022}}</ref> ** [[Сидни Пуатье]], Баһама-Америкын актёр, эдэбхитэн ба элшэн сайд (т. [[1927]])<ref>{{Cite web|url=https://www.irishmirror.ie/showbiz/celebrity-news/breaking-sir-sidney-poitier-dead-25884555|title=Beloved actor Sir Sidney Poitier tragically dies aged 94|date=January 7, 2022|website=Irish Mirror|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 9]] – [[Тосики Кайфу]], 48-р [[Япон Уласай Юрэнхы Сайд]] (т. [[1931]])<ref>{{Cite news|url=https://mainichi.jp/english/articles/20220114/p2g/00m/0na/020000c|title=Ex-Japan PM Kaifu, who dispatched SDF to Persian Gulf, dies at 91|date=January 14, 2022|access-date=February 7, 2022|newspaper=[[Mainichi Daily News]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220116010256/https://mainichi.jp/english/articles/20220114/p2g/00m/0na/020000c|archivedate=January 16, 2022|accessdate=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 11]] ** [[Анатолий Алябьев]], Зүблэлтын ба Оросой тамиршан ба Олимпиин абарга (т. [[1951]])<ref>{{Cite web|url=https://www.sport.ru/biatlon/skonchalsya-dvukratnyy-olimpiyskiy-chempion-po-biatlonu-alyabev/article502778/|title=Скончался двукратный олимпийский чемпион по биатлону Алябьев|date=January 11, 2022|website=Sport.ru|access-date=February 7, 2022}}</ref> ** [[Давид Сассоли]], 16-р [[Европын Парламент Юрэнхылэгшэ]] (т. [[1956]])<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/european-parliament-president-david-sassoli-dies-after-hospitalization/a-60384340|title=European Parliament President David Sassoli dies after hospitalization |website=Dw.com|access-date=February 7, 2022}}</ref> ** [[Эрнест Шонекан]], 9-р [[Нигериин Засагай Газарай Түрүүлэгшэдэй жагсаалта|Нигериин Засагай Газарай Түрүүлэгшэ]] (т. [[1936]])<ref>{{Cite web|url=https://thestreetjournal.org/former-nigerian-leader-ernest-shonekan-dies-at-85/|title=Former Nigerian leader Ernest Shonekan dies at 85|website=Thestreetjournal.org|date=January 11, 2022|access-date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=January 11, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220111095110/https://thestreetjournal.org/former-nigerian-leader-ernest-shonekan-dies-at-85/}}</ref> * [[1 һарын 12]] – [[Ронни Спектор]], Америкын дуушан (т. [[1943]])<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/ronnie-spector-dead-84c905db02a01ffa43a6052c3ce66920|title=Ronnie Spector, '60s icon who sang ‘Be My Baby,’ dies at 78|date=January 12, 2022|website=AP NEWS|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 13]] – [[Жан-Жак Бенекс]], Франциин кинорежиссёр (т. [[1946]])<ref>{{Cite web|url=https://www.francebleu.fr/infos/medias-people/le-realisateur-jean-jacques-beinex-est-mort-1642153668|title=Jean-Jacques Beineix, le réalisateur de "37°2 le matin", est décédé|date=January 14, 2022|website=France Bleu|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 14]] – [[Рикардо Бофилл]], Испаниин архитектор (т. [[1939]])<ref>{{Cite web|url=https://elpais.com/cultura/2022-01-14/muere-ricardo-bofill-el-mas-cosmopolita-de-los-arquitectos-espanoles.html|title=Muere Ricardo Bofill, el más cosmopolita de los arquitectos españoles|first=Anatxu|last=Zabalbeascoa|date=January 14, 2022|website=El País|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 16]] – [[Ибрагим Бубакар Кейта]], Мали уласай 5-р [[Малиин Юрэнхылэгшэ|Юрэнхылэгшэ]] ба 6-р [[Мали Уласай Юрэнхы Сайд|Юрэнхы Сайд]] (т. [[1945]])<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/malis-ousted-president-ibrahim-boubacar-keita-has-died-says-former-justice-2022-01-16/|title=Mali's ousted president Keita dies at 76|first=Tiemoko|last=Diallo|date=January 17, 2022|access-date=February 7, 2022|website=Reuters.com}}</ref> * [[1 һарын 18]] ** Сэр [[Дэвид Кокс (статистик)|Дэвид Кокс]], Англиин статистик (т. [[1924]])<ref>{{Cite web|url=https://rss.org.uk/news-publication/news-publications/2022/general-news/sir-david-cox-1924-2022/|title=Sir David Cox, 1924-2022|website=RSS|access-date=February 7, 2022}}</ref> ** [[Франсиско Хенто]], Испаниин футболист ба менежер (т. [[1933]])<ref>{{Cite web|url=https://www.antena3.com/noticias/deportes/futbol/muere-francisco-gento-leyenda-real-madrid-unico-futbolista-6-copas-europa_2022011861e680a839375200018167d0.html|title=Muere Paco Gento, leyenda del Real Madrid y único futbolista con 6 Copas de Europa|date=January 18, 2022|website=Antena3.com|access-date=February 7, 2022}}</ref> ** [[Андре Леон Телли]], Америкын фэшн-журналист ба стилист (т. [[1948]])<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/style/andre-leon-talley-dead-at-73-1235077185/|title=Andre Leon Talley, Fashion Journalist and Former Editor-at-Large of Vogue, Dies at 73|first=Abid|last=Rahman|website=Hollywoodreporter.com|date=January 19, 2022|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 19]] – [[Гаспар Ульель]], Франциин актёр (т. [[1984]])<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20220119-french-actor-gaspard-ulliel-dies-in-skiing-accident-aged-37|title=French actor Gaspard Ulliel dies at 37 after skiing accident|date=January 19, 2022|website=France 24|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 20]] ** [[Хайди Библь]], Германиин хада уулада лыжээр ябагша ба Олимпиин абарга (т. [[1941]])<ref>{{Cite web|url=https://www.br.de/nachrichten/sport/trauer-um-olympiasiegerin-heidi-biebl-ist-tot,SvMTZMP|title=Trauer um Olympiasiegerin: Heidi Biebl ist tot|date=January 24, 2022|website=Br.de|access-date=February 7, 2022}}</ref> ** [[Мит Лоуф]], Америкын дуушан ба актёр (т. [[1947]])<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/music/2022/jan/21/meat-loaf-bat-out-of-hell-singer-dead-at-74|title=Meat Loaf: Bat Out of Hell singer dead at 74|date=January 21, 2022|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 22]] – [[Тхить Нят Хань]], Вьетнамай Буддын лама ба энхын түлөө активист (т. [[1926]])<ref>{{Cite web|url=https://www.lionsroar.com/thich-nhat-hanh-zen-teacher-who-popularized-mindfulness-in-the-west-dead-at-95/|title=Remembering Thich Nhat Hanh (1926-2022) |website=Lionsroar.com|first=Lilly|last=Greenblatt|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 23]] ** [[Кетеван Лосаберидзе]], Зүблэлтын ба Гүржиин харбааша ба Олимпиин абарга (т. [[1949]])<ref>{{Cite web|url=https://sport24.ru/news/other/2022-01-23-umerla-olimpiyskaya-chempionka-1980-goda-ketevan-losaberidze|title=Умерла олимпийская чемпионка Кетеван Лосаберидзе - 23 января 2022 |website=Aport24.ru|access-date=February 7, 2022}}</ref> ** [[Тьери Мюглер]], Франциин фэшн-дизайнер (т. [[1948]])<ref>{{Cite web|url=https://www.advocate.com/people/2022/1/23/famed-designer-manfried-thierry-mugler-has-died-73|title=Famed Designer Manfred Thierry Mugler Has Died at 73|date=January 23, 2022|website=Advocate.com|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 24]] – [[Сильвестр Чоллань]], Унгарай гимнаст ба Олимпиин абарга (т. [[1970]])<ref>{{Cite web|url=https://olympics.nbcsports.com/2022/01/24/szilveszter-csollany-dies-gymnast-covid-coronavirus/|title=Szilveszter Csollany, Olympic gymnastics champ, dies after COVID|website=Olympics.nbcsports.com|date=January 24, 2022|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 25]] – [[Вим Янсен]], Нидерландын футболист ба менежер (т. [[1946]])<ref>{{Cite web|url=https://planetradio.co.uk/borders/local/news/former-celtic-manager-wim-jansen-dies-aged-75/|title=Former Celtic manager Wim Jansen dies aged 75|website=Radio Borders|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[1 һарын 30]] – [[Леонид Куравлёв]], Зүблэлтын ба Оросой актёр (т. [[1936]])<ref>{{Cite web|title=Такой парень Умер Леонид Куравлев. Антон Долин вспоминает актера, ставшего культурным достоянием страны|url=https://meduza.io/feature/2022/01/30/takoy-paren-pamyati-leonida-kuravleva|access-date=2022-01-30|website=Meduza|language=ru}}</ref> === 2 һара === {{main|2022 оной 2 һара дахи Наһа баралгууд}} {{multiple image | total_width = 200 | image1 = Monica Vitti (1965) (cropped).jpg | alt1 = Моника Витти | caption1 = [[Моника Витти]] | image2 = Lata-Mangeshkar.jpg | alt2 = Лата Мангешкар | caption2 = [[Лата Мангешкар]] }} * [[2 һарын 2]] – [[Моника Витти]], Италиин актриса (т. [[1931]])<ref>{{Cite web|url=https://www.repubblica.it/spettacoli/cinema/2022/02/02/news/monica_vitti-249574730/|title=È morta Monica Vitti, talento smisurato del cinema italiano|date=February 2, 2022|website=la Repubblica|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[2 һарын 3]] ** [[Абу Ибрагим аль-Хашеми аль-Кураши]], [[Лалын Улас]] бүлгэмэй 2-р [[Халиф]] ба ударидагша (т. [[1976]])<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-60246129|title=Islamic State leader Abu Ibrahim al-Qurayshi killed in Syria, US says|date=February 4, 2022|access-date=February 7, 2022|website=Bbc.com}}</ref> ** [[Христос Сардзетакис]], 4-р [[Грециин Юрэнхылэгшэ]] (т. [[1929]])<ref>{{Cite web|url=https://www.ekathimerini.com/society/1176800/former-resident-christos-sartzetakis-dead-at-93/|title=Former president Christos Sartzetakis dead at 92 &#124; eKathimerini.com|website=Ekathimerini.com|access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[2 һарын 5]] ** [[Дональд Джонстон|Дон Джонстон]], 4-р [[ЭЗХАХБ#Генеральна-Секретарь|ЭЗХАХБ-ын Генеральна-Секретарь]] (т. [[1936]])<ref>[https://www.cbc.ca/news/politics/donald-johnston-oecd-head-passed-away-1.6341113 Donald Johnston, first non-European to head OECD, passes away]</ref> ** [[Борис Мельников]], Оросой фехтовальщик ба Олимпиин абарга (т. [[1938]])<ref>[https://life.ru/p/1469178 Умер олимпийский чемпион 1964 года по фехтованию Борис Мельников] {{in lang|ru}}</ref> * [[2 һарын 6]] ** [[Ронни Хельстрём]], Швециин футболист (т. [[1949]])<ref>{{Cite web|url=https://www.svd.se/ronnie-hellstrom-har-dott--blev-72-ar|title=Ronnie Hellström har dött – blev 72 år|first=David|last=Standar|date=February 6, 2022|access-date=February 7, 2022|website=Svd.se}}</ref> ** [[Лата Мангешкар]], Энэдхэгэй дуушан ба композитор (т. [[1929]])<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/lata-mangeshkar-passes-away-at-92/articleshow/89378127.cms|title=Legendary singer Lata Mangeshkar passes away at 92 - Times of India ►|website=The Times of India|access-date=February 7, 2022}}</ref>{{-}} ==Зүүлтэ== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:2022}} [[Категори:2022| ]] [[Категори:Онууд]] ifbjwqcqeowivhdig9a6jnqa2u8luzz