ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk نالی 0 173 1691490 1612024 2026-10-22T18:06:51Z ~2026-42854-67 78181 /* */ 1691490 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = نالی{{ھن}}Nalî | وێنە =Statue of Kurdish poet Nali in general garden of Sulaymaniyah, Kurdistan, Iraq.JPG | قەبارەی وێنە = 220px | لێدوان = | سەردێڕ = پەیکەری نالی لە باخی گشتیی شاری [[سلێمانی]] | نازناو =نالی | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون =١٨٠٠ز | شوێنی لەدایکبوون = گوندی [[خاک و خۆڵ (ڕوونکردنەوە)|خاک و خۆڵ]]، [[شارەزوور|دەشتی شارەزوور]] {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}} | ڕێکەوتی مردن = ٢٣ی ١١ی ١٨٧٧ز | شوێنی مردن = [[ئەستەمبوڵ]]، [[تورکیا]] | شوێنی گۆڕ = [[ئەستەمبوڵ]]، گۆڕستانی قەرەجە ئەحمەد [[تورکیا]] | پیشە = شاعیر و زمانناس | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]{{ھن}}[[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]{{ھن}}[[زمانی تورکی|تورکی]]{{ھن}}[[زمانی فارسی|فارسی]] | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | قوتابخانە = | ساڵانی چالاکی = | بوار = [[شیعر]]، [[وەرگێڕان]]، [[بیرکاری]] | بابەت = | بزووتنەوە = | کارە دیارەکان = [[دیوانی نالی]] | ھاوسەر = زەینەب خان | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | کاریگەر بووە بە = | کاریگەر بووە لەسەر = | خەڵاتەکان = | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = | پیشاندانی دەروازە = }} '''مەلا خدر ئەحمەدی شاوەیسی ئاڵی بەگی میکایلی''' ناسراو بە '''نالی''' (١٨٠٠ – ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٨٧٧) بەردی بناغە و دامەزرێنەری خوێندنگەی شیعریی بابان و لە یەکەمین و بەناوبانگترین [[شاعیر]]انی شێوەزاری کوردیی ناوەندییە. لە گوندی [[خاک و خۆڵ (ڕوونکردنەوە)|خاک و خۆڵ]]، لە [[شارەزوور|دەشتی شارەزوور]] ھاتووەتە دنیاوە. ھەر لە تەمەنی منداڵی نراوەتە بەر خوێندن لە [[حوجرە]]. لە سەرەتاوە وردەپەرتووکی [[زمانی فارسی|فارسی]] و [[قورئان]]ی خوێندووە، دواتر زانستەکانی تری [[قورئان]] و فەرموودە و [[وشەناسی|سەرف و نەحو]] و کەلام، بەلاغە و فەلەک و فیقھ و سیرەی خوێندووە. تا خوێندنی ئەمانەی تەواو کردووە و دواتر مۆڵەتی عیلمیی وەرگرتوو، لە چەندەھا شوێن وەک [[سنە]] و [[مەھاباد]] و [[ھەڵەبجە]] و [[سلێمانی]] و لای چەندەھا مامۆستای باشی ئەو سەردەمەی خۆی خوێندوویەتی. دوای تەواوبوونی خوێندنەکەی، ''نالی'' [[مەلا]]یەکی باش و ڕۆشنبیرێکی گەورەی لێ دەردەچێت، بێجگە لە زمانی دایکی کە کوردی بووە [[زمانی فارسی|فارسی]] و [[زمانی تورکی|تورکی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبییشی]] بە باشی زانیوە، تەنانەت شیعریشی پێ نووسیون. == ژیان == مشتومڕێکی زۆر ھەیە لەسەر لەدایکبوون و کۆچکردنی نالی لەنێو میژوونووسان و ڕۆشنبیرانی [[کورد]]دا، ئەگەرچی لە لایەن مێژوونووسانەوە چەند ڕایەکی جیاواز خراونەتە ڕوو بەڵام ھیچیان دان بە ڕاستیی لەدایکبوون و کۆچکردنی نالیدا نانێن بە بەڵگەوە، ھەر بۆیە تا ئێستاشی لەسەر بێت نەتوانراوە ڕۆژی لەدایکبوون و کۆچکردنی بە بەڵگەوە دەقیق دیاری بکرێت؛ زۆر قسەیش هەیە کە ئەڵێن نالی هیچکات لە ژیانیدا نەخۆش نەکەوتووە. ئەمانەی خوارەوە چەند نموونەیەکن لەو ڕاوسەرنجانەی نووسەرانی کورد ھەیانە لەسەر لەدایکبوون و کۆچی نالی: * [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] دەڵێت: «''نالی'' لە ساڵانی١٨٠٠–١٨٥٦ زایینیدا ژیاوە». و [[مارف خەزنەدار]] و [[کەمال فوئاد]]یش ھەر ھەمان مێژوویان دیاری کردووە. بەڵام لە نوێترین توێژینەوەی هێمن عومەر خۆشناودا ساڵەکە ڕاست کرایەوە، کە دەکاتە ٢٣ی ١١ی ١٨٧٧ز. ئەمەش بە گوێرەی بەڵگەنامەی عوسمانی. * [[عەلائەدین سەججادی]] دەڵێت: «لە ١٧٩٧ی زایینیدا ھاتووەتە دنیاوە و لە ١٨٥٥دا کۆچی دواییی کردووە». ئەگەر بەپێی زۆرینەی لێکۆڵەڕەوان کار بکەین بێجگە لە [[عەلائەدین سەججادی]] دەتوانرێت بوترێت نالی ٥٦ ساڵ ژیاوە، ھەر وەک زۆربەی لێکۆڵەرەوان لەسەر ئەم ڕایە کۆکن. تەنھا بەپێی بۆچوونەکەی عەلائەدین سەججادی نالی ٥٨ ساڵ ژیاوە. ئەم جیاوازییەش وەکوو سەرنجی بۆ دراوە قسەی مامۆستا عەلائەدین سەججادی لەلایەک و دکتۆر [[مارف خەزنەدار]] و دکتۆر کەمال فوئاد لە لایەکی ترەوە دەربارەی تەمەنی و ساڵی لەدایکبوونی نالی ئەو بەراوردکردنەی [[زمانی کوردی|کوردی]] و [[مەریوانی]] و بەدوای ئەوانیشدا مامۆستا [[عەلی موقبیلھ]]، ئەوەی لە پێشەکی دیوانەکەیاندا ساڵی ١٢١٥ی کۆچییان لەگەڵ ساڵی ١٧٩٧ی زایینیدا بەراورد کردووە. جا ئەگەر وەھا بێت، ئەوا وەک کوردی و مەریوانی و موقبیل و سەجادی ئەفەرموون نالی ٥٨ ساڵ ژیاوە؛ بەڵام لە [[ڕۆژنامە]]کانی ڕۆژھەڵاتناسی ئەرمەنیی «وسف ئەبگارەڤێچ ئۆربێلی»دا ساڵی ١٢١٥ی کۆچی لەگەڵ ساڵی ١٨٠٠–١٨٠١ی زایینی بەرامبەر کراوە. بەپێی ئەمە وەک دکتۆر مارف خەزنەدار و دکتۆر کەماڵ فوئاد لەسەری ڕۆیشتوون، ساڵی لەدایکبوونی نالی دەکاتە ١٨٠٠ی زایینی و تەمەنیشی دەبێتە ٥٦ ساڵ. لەوانەی باس کران ھیچیان ناتوانرێت وەک سەرچاوەیەکی ڕاستەقینە و باوەڕپێکراو ساڵی لەدایکبوون و کۆچی نالی دیاری بکەن؛ بەڵام ھەندێ شت ھەیە دەبنە ھۆکاری ڕوونکردنەوەی سەردەمی نالی و نزیکبوونەوە لە زانینی ساڵی لەدایکبوون و مردنی. لە دیوانەکەی نالیدا ھاتووە کە تێیدا مامۆستا مەلا عەبدول کەریمی مودەڕڕیس دەڵێت «مەسەلەی دیاریکردنی ساڵی لەدایکبوون و مردنی کەسێک، شتێک نییە بنیادەم بتوانێ بە ئیجتیھاد بڕیاری بدا و بە بەڵگە و نیشانەی مێژووی لەوە زیاترمان پی نەکرا کە تێکڕا ھەندێ لەو ساڵانە دیاری بکەین کە نالییان تیا ژیاوە؛ بەڵام بەڵگەی تریش بە دەستەوە ھەیە پێمان دەسەلمێنێ کەوا نالی نە لە ساڵی ١٨٥٥ و نە لە ساڵی ١٨٥٦ مردووە و نە تەمەنیشی ٥٦ یا ٥٨ ساڵ بووە، جا خواە ئیتر لە ١٧٩٧دا لە دایک بووبێ وەک عەلی موقبیل دەڵێ یا لە ١٨٠٠ وەک ئەوانی تر دەڵێن» ساڵی ٢٠١٧ د. ھێمن عومەر خۆشناو لە توێژینەوەکەیدا بەناوی «نالی لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا» بە بەڵگە ئەوەی ڕوون کردەوە کە نالی لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٧٧ لە ئەستەنبوڵ کۆچی دواییی کردووە. گەلێ بەیتی نالی ھەیە وا دەگەیەنن نالی گەیشتووەتە تەمەنی پیرییەکی ڕاستەقینە و بێھێزبوون، کە دیارە ئەوەش لە ٥٨ ساڵیدا پەیدا نابێ، وەک ئەمانە: * مووی سپی کردم بە شوشتن ئاوی عەینی شۆرە شەت. * بۆ مەمک نالی چ منداڵانە وەی وەی کردووە. * گەرچی مووی وەک شیرە، بەو شیرە شکۆفەی کردووە. * ئەی تازە جوان! پیرم و ئوفتادە و کەوتووم. * من پیرم و فانی. ئەوەی کە گوتراوە ئەحمەد پاشای بابان لە ١٨٥٣دا لە پاریس باسی نالی بۆ (خۆدزکۆ)ی شابەندەری [[ڕووسیا]] کردووە وا دەگەیەنێ نالی لەو سەردەمەدا لە شام ژیاوە. چونکە شیعرەکەشی کە پاش تێکچوونی حوکمی بابانییەکان بۆ سالمی ناردووە بۆ سلێمانی، لە شامەوە ناردوویە. لە لایەکی کەشەوە ھەموو ئەوانەی مێژووی ژیانی نالییان خستووەتە سەر کاغەز باسی ئەوەیان کردووە کەوا نالی پاشان چووەتە [[ئەستەمبوڵ]] و لەوێ لەگەڵ ئەحمەد پاشای بابان ماوەیەکی دوورودرێژیان پێکەوە بەسەر بردووە. جا سەرەڕای ئەوە کە لەوانەیە نالی ماوەیەکی زۆریش لە شام مابێتەوە ئەنجا چووبێتە ئەستەمبوڵ، ئەو ماوەی کەمتر لە دوو ساڵەی نێوان یەکتری دیتنی خۆدزکۆ و ئەحمەد پاشا و مردنی نالی لە ئەستەمبوڵ لە ١٨٥٥دا کە دەڵێن لەو ساڵەدا لەوێ مردووە، بەپێی توانای ھاتوچۆی ئەو سەردەمە بە حاڵ بەشی تەنھا ڕۆیشتنێکی لەسەر خۆی ئەو چەرخە ئەکا، چ جێی ئەوەش ماوەیەکی دوورودرێژی لە ئەستەمبوڵ لەگەڵ ئەحمەد پاشا بەسەر بردبێ. نالی لە شیعرێکیدا لە بەرابەری مەرقەدی [[محەممەد|پێغەمبەر ئیسلام]]<nowiki/>دا دەڵێ: ''موددێکە کە ھەم گەردشی دەورانی سوپێھرم''. واتە: دەمێک ئاوارەی نیشتمانم و دەسووڕێمەوە و ئێستا گەیشتوومەتە ئێرە. دەبێ ئەم دەمە چەند ساڵی خایاندبێ و ئەو ماوەیەی لە کوێ بەسەر بردبێ و کوێ گەڕابێ؟ لە شوێنێکی تردا ھاتووە. حاجی مەلا عەبدوڵڵای جەلی زادە باوکی ([[مەلای گەورە]]ی کۆیە) گێڕاوییەتەوە و بێ گومان قسەیشی جێگای متمانەیە، کە وا لە ساڵی ١٢٨٨ی کۆچی. ١٨٧١–١٨٧٢ی زایینیدا نالی لە [[مەککە]] دیوە و کە دیویشییە زۆر پیر بووە. == نالی و میرنشینی بابان == نالی لەگەڵ ھەردوو میری بابانی ھاوکاتی خۆی واتە [[سلێمان پاشا]] و [[ئەحمەد پاشا]]ی کوڕی سلێمان پاشا پەیوەندییەکی زۆر تایبەتی ھەبووە. ئەم پەیوەندییەش لە زۆرێک لە شیعرەکانی نالیدا ڕەنگی داوەتەوە، ئەمانە ھەندێ بەڵگەن لەسەر ئەو پەیوەندییەی نالی شاعیر و میری بابان: {{شیعر}} {{ب|ھودھودی دڵ حەبسی بەلقیسی سەبای دیوە یەقین|خۆی کە دامێن گیری شاھی ئاسەفی سانی دەکات}} {{کۆتاییی شیعر}} [[شاھی ئاسەفی]] یەکەم حەزرەتی [[سولەیمان]] پێغەمبەر بووە کە وەزیرەکەی ناوی ئاسەفی کوڕی بەرخیا بووە و مەبەستی لە شای دووەمی ئاسەفیش، سلێمان پاشای بابانە. {{شیعر}} {{ب|ئەم تاقمە مومتازە کەوا خاسەیی شاھن|ئاشووبی دڵی مەملەکەت و قەلبی سوپاھن}} {{کۆتاییی شیعر}} ئەوانەش ھەمووی بریتییە لە پیاھەڵدان و باسکردنی تاقمە سوپایەک. دەبێت ئەو سوپایە سوپای کێ بووبێت، ئەگەر ھیی سلێمان پاشای بابان یان ئەحمەد پاشای کوڕی نەبووبێت؛ بەتایبەتی، کە پەڕتووکەکانی مێژوو دەڵێن، ئەم ئەحمەد پاشایە سوپایەکی ڕێکوپێکی و تازەبابەتی پێک ھێناوە. وەکوو مامۆستا [[مەلا عەبدولکەریم مودەریس|مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس]] دەڵێت: "نازانم 'نالی' لە کاتی دەستەڵاتی ئەحمەد پاشادا لە سولەیمانی ماوەتەوە و ئەو سوپایەی بە چاوی خۆی بینیوە و باسەکەیان بۆ گێڕاوەتەوە و دووربەدوور پێناسەی کردووە، یاخود مەبەستی سوپای سلێمان پاشای باوکییەتی، ئەوەی لە ١٢٣٤ی کۆچییەوە تا ١٢٥٤ حوکمڕانیی سولەیمانی کردووە؟!" * قەسیدە درێژەکەی، ئەوەی بۆ [[سالم]]ی ھاوڕێی گیانی بە گیانیی خۆی ناردووە و ئەوەش تێکڕا پرسیارە لە وەزعی سولەیمانی پاش نەمانی دەوری [[میرنشینی بابان|بابانەکان]]. * غەزەلەکەی، ئەوەی بەبۆنەی سەفەری حەجی ([[نووری ڕوودباری]])یەوە وتوویەتی کە وەک لە تێکڕای بەیتەکانەوە دەردەکەوێ خاوەنی ڕێبازی [[نەقشبەندی]] و یەکێک بووە لە موریدە ناودارەکانی [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی|مەولانا خالید]] (١١٩٧ی. ک-١٧٨٣ی. ز، ١٢٤٢ی. ک-١٨٢٦ی. ز). == بەجێھێشتنی کوردستان == لە دوای بیستوپێنج ساڵی تەمەنی، [[کوردستان]] جێدەھێڵێت و دەچێتە [[حەج]] و دوای تەواوکردنی حەجەکەی ڕووی کردووەتە [[شام]] لە ساڵی [[١٨٥٠]] تا کۆتایی ساڵی ١٨٥٤ نالی لە شام بووە، لەو ماوەیەدا [[میرنشینی بابان]] دەڕووخێت و دەنگوباسی ڕووخانەکەی پێدەگات، ھەست دەکات خۆشییەکەی [[سلێمانی]] نەما، حەبیبە نەما، دۆست و ئەحبابەکانی وەکوو جاران نەمان، سوپاکەی ئەحمەد پاشا تیا چوو، سوپای ڕۆمی جێیانی گرتەوە، ([[سالم]])یش نەک ھەر ھاندەری نابێت کە بگەڕێتەوە سلێمانی بەڵکوو تکای لێدەکات نەشگەڕێتەوە، وەکوو لە قەسیدەکەیدا دەڵێت: {{شیعر}} {{ب|توخوا بڵێن بەو حەزرەتی نالی دەخیلی بم|بەو نەوعە نەکا بەسولەیمانییا گوزەر}} {{کۆتاییی شیعر}} نالی نائومێد بووە و بە ناعیلاجی ڕووی لە [[ئەستەمبوڵ]] کردووە و لەوێ لە لای ئەحمەد پاشای بابان دەبێ لەگەڵ پیاوە کوردەکانی تر ژیانێکی خۆش و ئەدیبانەیان لە دیوەخانی ئەحمەد پاشادا ڕابواردووە و ھەموویان بە مامۆستا بانگیان کردووە. == <span lang="ar" dir="rtl">نالی</span> و مەبەستی شیعری == ئەو مەبەستانەی لە شیعری '''(نالی)'''دا ڕەچاو کراون ئەمانەن::: * مەدح و پیاھەڵدانی حەزرەتی پێغەمبەر. نالی زۆرێک لە شیعرەکانی بۆ حەزرەتی پێغەمبەر نووسیوە و لە دیوانەکەیدا بە باشی باسی لێوە کراوە و دوا ھۆنراوەکانیشی ھەر لەوێ نووسیوە لە تەمەنی پیریدا کە زیارەتێکی حەزرەتی پێغەمبەر دەکات و لە مەدح و سەنای ئەو زاتەیا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=DDiNu0dwR_E |وێبگە=YouTube |سەردێڕ=DDiNu0dwR_E}}</ref> ئەی تازەجەوان! پیرم و ئوفتادە و کەوتووم تا ماوە حەیاتم دەستێ بدەرە دەستی شکستەم، کە بەسەر چووم قوربانی وەفاتم تۆ یووسفی نەوحوسنی لەسەر میسری جینانی من پیرم و فانی لەم کولبەییی ئەحزانە نە زیندووم و نە مردووم ھەروا بە تەماتم یان لە شوێنێکی تر دا: ئەی ساکینی ڕیازی مەدینەی منەووەرە لووتفێ بکە، بفەرموو: مەدینەی منە و، وەرە عەرشی بەرین کە دائیرەیە، ڕەوزە مەرکەزە فەرشی زەمین بە عەرسەییی تەیبە موجەوھەرە * سۆفیگەری بەدەر لە لێکۆڵینەوە ڕووکارییەکان، لە تەفسیر و ڕاڤەی شیعرەکانی نالیدا زۆر بە ڕوونی دیارە کە شوێنکەوتەی ڕێبازی تەسەوفە و لە قەسیدەی (ئەلا ئەی نەفسی بومئاسا)دا زۆر بە جوانی دیارە و ئەو موناجاتانەی کە لە حەج و لە خزمەت ڕەوزەی حەزرەتی پێغەمبەر (د.خ) دەیکات ھەڵقوڵاوی ئەو باسوخواسەیە. ھەر وەک چۆن لە دەسپێکی ژیانیدا نالی ھەر گۆش و خوێندکاری ناوەندە خوێندنەکانی تەسەوف بووە و لە خانەقا و تەکیەکاندا خوێندنی کردووە و وانەشی وتووەتەوە. دیارە ئەمە وای کردووە کە نالی بەو جۆرە بە قووڵی و پڕماناوە شیعرەکانی بنووسێت. چونکە زۆر لە زانستەکانی بەلاغە و وشەکاری و مەنتقی تێدا خوێندووە. مامۆستا عەبدولکەریمی مودەڕیس دەستێکی باڵای ھەبووە لە لێکدانەوە و ڕاڤەکردنی شیعرەکانی نالی و مەحوی و مەولەوی … ھتد)، ئەگەر وا نەبوایە ڕەنگە بەشێکی زۆری ئەدەبیاتی کوردی بفەوتایە یان بێئاگا بووینایە لە ناوەڕۆکی شیعرەکان. * دڵداری کە بەشی ھەرە زۆری دیوانەکەیەتی. نموونەیەک <span lang="ar" dir="rtl">لەم</span> لە شیعری دڵداریی "نالی"ی شاعیر: {{شیعر}} {{ب|زوڵفت بە قەدتدا کە پەرێشان و بڵاوە،|ئەمڕۆ لە منی شیفتە ئاڵۆز و بە داوە}} {{ب|ئەم عومرە عەزیزە کە لە بۆت نەقد و دراوە،|سەد حەیف و درێغا کە موسوڵمانی نەماوە!}} {{ب|عومرێکی درێژە بە خەیاڵی سەری زوڵفت|سەودا و پەرێشانم و، سەودایەکی خاوە}} {{ب|ھەرچەندە کە ڕووتم، بەخودا مائیلی ڕووتم|بێبەرگییە عیللەت کە ھەتیو مەیلی ھەتاوە…}} {{ب|مانی نییەتی قووەتی تەسویری برۆی تۆ|ئەم قەوسە بە دەستی موتەنەففیس نەکشاوە}} {{ب|بۆچی نەگریم، سەد کەڕەتم دڵ دەشکێنی!|بۆ مەی نەڕژێ، شیشە لە سەد لاوە شکاوە!}} {{ب|بێفائیدەیە مەنعی من ئێستاکە لە گریان|بۆ عاشقی بێچارە زووەم ئاوە ڕژاوە!}} {{ب|ھەر جۆگە و جێگێکی کەوا سوور و سوێر بێ|جێی جۆششی گریانی منە و خوێنە ڕژاوە}} {{ب|سۆزی دڵمە باعیسی تاو و کوڵی گریان|مەعلوومە کە ئاگر سەبەبی جۆششی ئاوە}} {{ب|نالی وەکوو زوڵفت کە موتیعی بەری پێتە|تێکی مەشکێنە، بە جەفا مەیخەرە لاوە}} {{کۆتاییی شیعر}} * وەسف، بە تایبەتی وەسفی بەھار و دیمەنی سرووشت و وەسفی حوجرە شەقوشڕەکەی و لێھاتوویی و بوردەباریی (کەر)ەکەی! * نزاو پاڕاناوە لە خوا. * بیری وڵات کردنەوە. چامەکەی خۆی و سالم وەک نموونە. * لاواندنەوە و پیاھەڵدانی پاش مردن. * مەدح و پیاھەڵدان. مەدحی سوپای بابان بە نموونە. نالی لە سەرەتای چەرخی نۆزدەھەمدا ژیاوە. لەو سەردەمەدا زمانی باوی ئەدەبی بریتی بووە لە زمانی عەرەبی و فارسی و تورکی، چونکە کوردستان یا سەر بە ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی یان ئێران بووە و زمانی ڕەسمی یان فارسی یان تورکی بووە، بێجگە لەوەش زمانی عەرەبی زمانی ئایینی پیرۆزی ئیسلام بووە و کوردستانیش تێکڕا یەکێک بووە لە وڵاتە ئیسلامییەکان. سەرەڕای ئەوە کە نالی خۆیشی خوێندەوارێکی ئایینی و مەلایەکی موسڵمان بوو. جا بۆیە، نالی ئەگەرچی زۆری شیعری بە کوردی وتووە، شیعرەکانی وشەی زۆری فارسییان بە دەستکارییەوە یا بێ دەستکاری تیایە. ھەروەھا وشەی زۆری عەرەبی و زاراوەی ئایینی و زاراوەی زانیارییە ئایینییەکانی وەک فقە و ئوسسولی دین و مەنتیق و فەلەکییاتیان تیایە کە بە شێوەی ئیقتیباس و تەلمیح بەکاری ھێناون. ئەو شیعرانەی کە لە (موناجات) و نزا و پاڕانەوەدا وتوونی ھەموویان ئەنجامی ئەو کارە کاریگەرەن کە ئایینی ئیسلام لە ناخی دەروونیدا کردوویەتی. ھەر لە سەرەتای دیوانەکەیەوە ڕوو لە بارەگای خودا ئەکا و دەڵێ: {{شیعر}} {{ب|ئەی جیلوەدەری حوسن و جڵەوکێشی تەماشا|سەر ڕشتەیی دین بێ مەدەدی تۆ نییە حاشا}} {{ب|بەو ڕەحمەتە عامەت کە دەکا سەنگی سییەە زەڕ|لەم قەلبە کە وەک بەردە، ڕەشە، (ڕش شاشا)}} {{کۆتاییی شیعر}} == چامەکەی نالی و سالم == {{وتاری سەرەکی| نامە گۆڕینەوەکەی سالم و نالی}} یەکێک لە بەناوبانگترین شیعرەکانی نالی ئەو چامەیەیە کە بۆ [[سالم]]ی ناردووە و ئەویش بە چامەیەک وەڵامی دەداتەوە، ئەو دوو قەسیدەیە بە ناوی «چامەکەی ''نالی و سالم''»ەوە ناوبانگیان دەرکردووە. نالی ئەو قەسیدەیەی وەکوو نامەیەک بۆ سالمی ھاوڕێی ناردووە و باسی دوورەوڵاتیی خۆی لە [[شام]] دەکات و ھەست و تاسەی دووریی نیشتمان و [[شارەزوور، مەھاباد|شارەزوور]] و [[سلێمانی]] کە لە لایەن عوسمانییەکانەوە داگیر کرابوو، دەردەبڕێت. «[[سالم|عەبدولڕەحمان سالم]]»یش لە وەڵامدا شیعرێکی بەرزی بۆ دەنووسێت و ھەردووکیان بە خەیاڵ و بە (با)دا، نامەکانیان دەنێرن. نالی بەم شێویە چامەکەی دەست پێ دەکات: {{شیعر}} {{ب|قوربانی تۆزی ڕێگەتم ئەی بادی خۆش مروور|وەی پەیکی شارەزا بە ھەموو شاری شارەزوور}} {{ب|ئەی لووتفەکەت خەفییو ھەوا خواە و ھەمدەمە!|وەی سروەکەت بەشارەتی سەر گۆشەیی حوزور!}} {{کۆتاییی شیعر}} [[مەلا عەبدولکەریم مودەریس|مەلا عەبدولکەریمی مودەریس]] بەم شێوەیە ئەو دوو بەیتە شیعرەی شی کردووەتەوە و دەڵێ: "نالی لە ڕێگای (با)ی تیژڕەوەوە نامەکەی دەنێرێت و پێی دەڵێت:”خوا بمکا بە قوربانی تۆزی ئەو ڕێگایەی تۆ بەسەریا دەڕۆی، تۆ شارەزای ھەموو کون و کەلەبەرێکی شاری شارەزووری و ڕێت لێ ون نابێ، بڕۆ ئەم نامەیەم بۆ بگەیەنە و ھەواڵم بۆ بپرسە و بزانە…”. نالی بەو شێوەیە تاسەی دووری خۆی و دوورە وڵاتی دەکاتە ھەوێنی ئەو شیعرە بەرزە کە «ھەڵقوڵاوی ئاخ و دەنگدانەوەی ژانی دەروونی خۆیەتی». == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} # [[دیوانی نالی]]، لێکۆڵینەوە و لێکدانەوەی مەلا عبدالکریمی مدرس و فاتح عبدالکریم، چاپخانەی کۆڕی زانیاری کورد – بەغدا ١٩٧٦] # [https://web.archive.org/web/20180808034057/http://regamedia.com/ ماڵپەڕی ڕێگا - ئەدەبیاتی نالی - نووسینی ڕەنج ھەژار] # [http://honrawa.org// ماڵپەڕی ھۆنراوە - بابەت: لێکۆڵینەوە لە شیعری نالی ئامادەکردنی ڕەنج ھەژار] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211207191214/http://honrawa.org/ |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}} # [[دیوانی نالی]] چاپی دووەم / [[مەلا عەبدولکەریم مودەریس|مەلا عەبدولکەریمی مودەریس]] و فاتح عبدالکریم چاپخانەی کوردستان # مێژووی ئەدەبی کوردی نووسراوەی [[عەلائەدین سەججادی]]، چاپخانەی مەعارفی بەغداد، ١٩٥١ # نالی لە بەلاغەوە بۆ مۆدێرنیتە، ڕێبوار سیوەیلی، ٢٠١٩، ھەولێر # نالی لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا، ھێمن عومەر خۆشناو، ٢٠١٧، دەستنووسخانەی زانکۆی سۆران == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | ٨}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|ژیاننامە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{شیعری کلاسیکی کوردی}} [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:مردووانی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٠٠]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:مردووانی ١٨٧٧]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:کوردەکانی عوسمانی]] [[پۆل:زانا کوردەکان]] [[پۆل:زانایانی کورد]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٧٩٨]] [[پۆل:مردووانی ١٨٥٥]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی عەرەبی]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فەیلەسووفانی کورد]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:مردووانی ١٨٥٦]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:موسڵمانانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی سەدەی ١٨یەم]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] amwwdntb5t3qn0qo5e5y1pa9ltoku04 چەمچەماڵ 0 351 1691523 1559173 2026-10-22T19:36:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691523 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەمچەماڵ | ناوی_خۆماڵی = Chamchamal | ناوەکانی_تر = جمجمال | جۆری_نیشتنگە = [[شارۆچکە]] | وێنە = شارۆچکەی چەمچەماڵ.jpg | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شارۆچکەی چەمچەماڵ | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی چەمچەماڵ]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ٧.٥ | بەرزایی_بە_م = 709 | دانیشتووان_لە = ٢٠٢٥ |ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٩،٥٠٢ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) |هۆزی سەرەکی = [[زەنگەنە]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = ٠٨٩٤}} '''چەمچەماڵ''' شارۆچکەیەکە دەکەوێتە [[پارێزگای سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]]. ئەم شارە پێشتر سەر بە [[پارێزگای کەرکووک]] بووە، بەیەکێک لە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=میدیا|یەکەم=گوڵان|سەردێڕ=چەمچەماڵ لەنێوان سلێمانی و گەرمیان و كەركوكدا|ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/127125|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=گوڵان مێدیا|زمان=so}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:نەخشەی_کارگێڕی_قەزای_چەمچەماڵ.jpg|وێنۆک|نەخشەی کارگێڕی قەزای چەمچەماڵ]] شارۆچکەی چەمچەماڵ بە یەکێک لە شارۆچکە دێرینەکانی [[کوردستان]] و [[عێراق]] دەژمێردرێت و نزیکی ١٠ کم لە گوندی (چەرموو) وە دوورە کە بە یەکەم مەڵبەند دادەنرێت کە مرۆڤ [[کشتوکاڵ]]ی تێدا کردووە، ئەمەش بە ھێزترین بەڵگەیە بۆ دێرینی ئەم شارۆچکەیە کە لەو کاتەوە مرۆڤی تێدا نیشتەجێ بووە. ئەرگە چی لە ڕووی مێژووییەوە سەرچاوەی ئەوتۆمان نیە لەسەر ئەم شارۆچکەیە بەڵام بوونی قەڵایەک لە ناوەڕاستی شارەکە ڕاستی و دروستی دێرینی ئەم شارە دەسەلمێنێ بە تایبەتی پاش دۆزینەوەی چەند پارچە ئاسەوارێک کە مێژوکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[ساسانیەکان]]. قائیمقامیەت بە یەکێک لە کۆنترین دەزگا میریەکان لەساڵی [[١٨٥١]] ئیمبراتۆریەتی [[عوسمانی]] و دەسەڵاتداران شاری چەمچەماڵیان کردوە بە قەزا پاشان گونێک دراوەتەو سەر با ناحیەی بازیان جارێکی ترو لە ساڵی [[١٩٢٢]] سەر لە نوێ کراوەتەوە بە قەزا تا ئێستاش قەزایە. == ناوی شارۆچکەکە == سەبارەت بە ناوی شارەکە چەندەین بیر و بۆچوون، بەلام زۆربەی لە خاڵێک یەکدەگرنەوە ئەوەیش وەکو باس دەکرێت کە لە کاتی خۆیدا ئەم ناوچەیە ڕەز و باخێکی زۆری تێدا بووە و ھەر ماڵێک لە سەر ڕەز و باخی خۆی بووە پاشان بە ھۆی لافاوێکی گەورەوە کە ئەم ناوچەیە دەگەڕێتەوە زۆربەی ڕەز و باخەکان لافاو ڕای دەماڵێ و خاپووری دەکات، بەڵام جارێکی تر و سەرلەنوێ ئەم شارە دروست دەکرێتەوە. چەمچەماڵ لە کاتی فەرمانڕەوایی [[بابانەکان]] بەشێک بووە لە خاکی [[سلێمانی]] و ئەوان ھەڵیان سوڕاندووە تا ساڵی [[١٨٥١]] کە دەوڵەتی عوسمانی سلێمانی داگیر دەکات لە کاتی داگیر کردنی عێراق لە لایەن [[بەریتانیا]]وە ئەم شاررۆچکەیە خراوەتە سەر [[پارێزگای کەرکووک]]، لە کۆتاییی ساڵی [[١٩٧٥]] دووبارە ئەم شارۆچکەیە خراوەتەوە سەر [[پارێزگای سلێمانی]] دەڵێن کەسێک ھەبووە لە چەمچەماڵ ناوی جەماڵ بوە باخێکی ھەبووە لە گەڵ چەمە ئاوێک بە ناوی ئەو نراوە کە ووتویانە چەمی جەماڵ بە مرووری زەمان کراوە بە چەمچەماڵ. * گوایە ووشەی چەمچەماڵ لە سێ بڕگە پێکھاتووە (چەم و چەم و ماڵ) کە شروشتی ناوجەکەش وەھایە کە چەم و شیوی زۆری تیادایە. * بەواتای خانوویەک لەسەر چەمێکی بچوک، لەئێستادا چەمێکی بچوک بەناو شارۆچکەکەدا تێپەڕ دەبێت.<ref>https://books.google.iq/books?id{{بەستەری مردوو|url=https://books.google.iq/books?id |date=نیسانی ٢٠١٩ }}</ref> == دانیشتوانی چەمچەماڵ == ژمارەی دانیشتوانی چەمچەماڵ بە ناحیە و گوندەکانی دەورووبەریەوە ۲٠۰ ھەزار کەس دەبێت، دانیشتوانی ناو شاری چەمچەماڵیش نزیکی ٥٥ ھەزار کەس دەبێت. == سنووری جۆگرافیا == * ئەندامی لیستی خاڵبەندکراو شارۆچکەی چەمچەماڵ لە باکورەوە زنجیرە چیای هەنجیرە و دەربەندی بازیان و لە ڕۆژھەڵاتیش ڕووباری باسەڕە و زێی خوارویش ڕۆژئاوای ئەم شارەیە گردەکانی بانی مەقان باشووری سنوری جوگرافیای چەمچەماڵ دیاری دەکەن. == ھۆزە سەرەکیەکانی چەمچەماڵ == {{Div col|cols=4}} # [[شوانی]] # [[جەباری]] # [[ھەمەوەند]] # [[مامڵێسی]] # [[مەنمی]] # [[شێخبزێنی]] # [[کاکەیی]] # [[عوزیری]] # [[جاف]] # [[مەلازادە]] # [[شێخ سمایلی]] # [[شێخان]] # [[کافرۆشی]] # [[تاڵەبانی]] # [[دەلۆی]] # [[گێژ]] # [[لەک]] # [[سارت]] # [[ھکزی]] # [[زەنگەنە]] # [[تیلەکۆ]] تێبینی : گەورەترین هۆز لە چەمچەماڵ هۆزی (شوانی)ە وە زۆرترین ڕێژەی دانیشتوانی چەمچەماڵ پێکدەهێنن .{{Div col end}} <ref>http://www.krso.net/Default.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191129141213/http://www.krso.net/Default.aspx |date=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ }}</ref> == چەمچەماڵ لە ڕووی ئابووریەوە == لە مێژەوە خەڵکی ئەم شارە خەریکی کاری کشتوکاڵی بوونەوە بژێوی خۆیان پێ پێدا کردووە بە تایبەت دانەوێڵە، وەکو [[گەنم]] و [[جۆ]] و [[نیسک]] و [[نۆک]] ، لە گەڵ ئەوەشدا ئاژەڵداریان کردوە و مەڕو مالاتیان بە خێو کردووە لە ئێستاشدا بەشێکی زۆریان بە کاری فەرمانبەرییەوە خەریکن، چەمچەماڵ لە [[کانزا]]دا دەوڵەمەندە بە تایبەتی [[گازی سروشتی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} {{Bajar kurd Soranî}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chamchamal}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] hqbfbs075nfdlyk6tsj4xuu68nzl3sl چەندێتی 0 1224 1691588 1547020 2026-10-22T22:34:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1691588 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''چەندێتی''' جۆرە [[تایبەتمەندی (فەلسەفە)|تایبەتمەندییەکە]] کە بەشێوەی [[گەورەیی (بیرکاری)|گەورەیی]] یان فرەیی ھەیە. چەندێتی یەکێک لە [[کاتەگۆری|پۆلە بنەڕەتییەکانی شتانە]]. ئاماژە بە ھەر جۆرە تایبەتمەندییەک دەکا کە شتێک ھەیبێ و شیاوی [[پێواندن]] یان [[ژماردن]] بێ. چەندێتییەکان دبنە دوو دەستە: تەنراو (continuous) وەک پێنج دەقە و دوو میتر و، پساو (discrete) وەک حەوت گای قەڵەو و دوو چاوی شین.<ref>{{بیرخستنەوە |سەردێڕ=Benton, William, (1 April 1900–17 March 1973), Chairman and Publisher, Encyclopædia Britannica, Inc. , since 1943 |ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ئیش=Who Was Who |ناونیشان=https://doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u152251 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://doi.org/10.4324/9781315885551|سەردێڕ=Neo-Aristotelian Perspectives in Metaphysics|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٤-٦٣٠٠٩-٧|editor-last=Novotný|editor-first=Daniel D.|editor-last2=Novák|editor-first2=Lukáš}}</ref> == لە فیزیکدا == لە [[فیزیک]]دا، دوو جۆر چەندێتی ھەیە: [[پێوانەیی (فیزیک)|چەندێتیی پێوانەیی]] و [[گوێزەرەوە (ماتماتیک و فیزیک)|چەندێتیی ئاراستەدار]]. چەندێتیی پێوانەیی ئەوەیە کە مەزنایییەکەی تەنیا بەھۆی [[ژمارە]]یەکەوە نیشاندەدرێت. بۆ نموونە: [[کات]]، [[درێژایی]]، [[بارستایی]]. چەندێتیی ئاراستەدار جگە لە مەزنایی، ئاراستەشی ھەیە، بۆ نموونە: [[ھێز (فیزیک)|ھێز]]، [[لەز]]، [[ڕاوەش]]. === چەندێتییە سەرەکییەکان === لە فیزیکدا، سێ چەندێتی ھەن کە پێیان دەگوترێت ''چەندێتییە سەرەکییەکان''. چەندێتییە سەرەکییەکان بریتین لە: [[کات]]، [[بارست]] و [[درێژایی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Quantity}} {{شریتی دەروازە|ماتماتیک|زانست|فەلسەفە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:چەندێتی]] [[پۆل:پێوان]] [[پۆل:ھەبوونناسی]] b4re9vmek05audx4qkftvwoi1lw0jce چەمەری 0 1250 1691535 1529416 2026-10-22T19:38:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1691535 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''چەمەر''' یان '''چەمەری''' شێوازێک لە [[مۆسیقا]]یە کە لە کاتی شین و زاری دا دەژەنرێت. '''چەمەری''' زۆرتر لە ناوچەی [[کرماشان]] و [[ئیلام]] دا ھەیە. == مەقامی چەمەری == شێوازێک لە [[مۆسیقا]]ی بێکەلامە کە زۆرتر لە کاتی لە دەست دانی گەورەیەک بە [[زوڕنا]] و [[دەھۆڵ]] دەژەنرێت. [[دەھۆڵژەن]] و [[زوڕناژەن]] لە بەیانیی رۆژی دوای ڕۆداوەکە (مەرگی گەورە) لەسەر کێوێکی بەرز ڕوو لە [[رۆژ]] دەکەن و لە دوای ڵیدانی [[مەقامی سەحەری]]، '''مەقامی چەمەری''' یان '''چەمەری''' دەژەنن. == ھەڵپەرکێی چەمەری == شێوازێک لە [[ھەڵپەرکێ]] لە چێی بە ڕاست دا خۆلان، بەرەو چەپ ( [[سەرچۆپی]] دەبێتە [[دواگاوانێ]]) ھەڵدەپەڕن. == ئەمانەش ببینە == * [[مۆسیقا]] * [[کرماشان]] * [[ئیلام]] * [[زوڕنا]] * [[دەھۆڵ]] * [[ئەسپی کورد]] == سەرچاوە == * [https://web.archive.org/web/20170419194159/http://www.kurdishmusic.net/ kurdishmusic.net - ماڵپەڕی کورد مووزیک] {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی}} {{پۆلی کۆمنز|Chamar (ritual)}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:شێوازەکان]] [[پۆل:مۆسیقای فۆلکلۆری کوردی]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:چاند لە پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:چاندی لوڕی]] ikgjgt2l7ufxazf1wg85r8gaguo9cch کاکەی فەلاح 0 1506 1691494 1629709 2026-10-22T18:22:17Z ~2026-42854-67 78181 /* */ 1691494 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = کاکەی فەلاح |وێنە = کاکەی فەلاح.jpg |قەبارەی وێنە = |ناوی کاتی لەدایکبوون = حەمە ئەمین کوڕی قادر |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٢٨ |شوێنی لەدایکبوون = [[چوارتا]]، [[سلێمانی]] {{ئاڵا|کوردستان}} |ڕێکەوتی مردن = ٩ی تشرینی یەکەم ١٩٩٠ (٦٢ ساڵ ژیاوە) |شوێنی مردن = سلێمانی {{ئاڵا| کوردستان}} |ھۆکاری مردن = |شوێنی گۆڕ = [[گردی سەیوان]] |نیشتەجێ = [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] |نەتەوە = [[کورد]] |ناوەکانی تر = |نەژاد = |شارومەندێتی = |ڕادەی خوێندەواری = |پیشە = [[شاعیر]]، [[ڕۆژنامەنووس]] |ساڵانی چالاکی = |ناسراو_بە_ھۆی = |کارە_دیارەکان = |شار = |ئایین = |سزای_تاوانباری = |ڕەوشی_تاوانباری = |ھاوسەر = |منداڵەکان = |باوان = |ماڵپەڕ = }} '''محەممەد کوڕی محەممەد ئەمین کوڕی قادر''' ناسراو بە '''کاکەی فەلاح''' (١٩٢٨ لە چوارتا سەر بە [[پارێزگای سلێمانی]] - ٩ی تشرینی یەکەم ١٩٩٠ لە [[سلێمانی]]) شاعیری شۆڕشگێڕ و ڕۆژنامەنوسی لێھاتووی کورد بوو. لەڕۆژی [[٩ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٩٩٠]] دا لە تەمەنی ٦٢ ساڵیدا لە شاری [[سلێمانی]]دا مرد. [[پەڕگە:کاکەی فەللاح 1.jpg|وێنۆک|کاکەی فەلاح بە جلی کوردییەوە]] == ژیان == حەمە کوڕی حەمە ئەمین کوڕی قادر کە پاشان نازناوی کاکەی فەلاحی بۆ خۆی ھەڵبژارد لە ساڵی [[١٩٢٨]] لە چوارتا ([[شارباژێڕ]])ی سەر بە [[پارێزگای سلێمانی]] چاوی بە ژیان ھەڵھێناوە و لەخێزانێکی دەست کورت و ھەژار و نەخوێندەواردا پەروەردە بووە، لە ساڵانی ١٩٣٩ – ١٩٤١ لە قوتابخانەی سەرەتایی چوارتا خوێندوویەتی لەو کاتەی [[عەبدولواحید نووری]] بەڕێوەبەر بووە. لە پاشاندا چووە بۆ سلێمانی بۆ خوێندنی قۆناغی قوتابخانەی ناوەندی. ھەندێکی دەخوێنێ و و بۆی تەواو ناکرێ و دەکەوێتە ناو خەباتی سیاسی نھێنییەوە. لە ساڵی ١٩٤٧ لە کۆبوونەوەیەکی جەماوەری لە سلێمانی شیعرێک دەخوێنێتەوە، لە بەندێکی پێنجینیدا دەڵێ:{{ھن}} <poem> کرێکار و قوتابی و چینەکانی بێ ڕووت و نانت سەپان و کاکی فەللاحی بەرەی تاڵان کراوانت لەگەڵ کیژ و ھەتیوانی کزی بێ سووچ و تاوانت ئەڵێ دەی ڕاپەڕە و گوێ بگرە کففەی خوێنی لاوانت بەدەنگی بەرز ئەڵێ نێزیکە جەژنی بەش خوراوانت لە دێڕی دووەمی ئەم شیعرەدا ناوی (کاکەی فەللاح) ھاتووە. لە دوای ئەمە لە لایەن خەڵکی سلێمانییەوە ئەم ڕستەیە دەسەپێنرێتە سەری و دەبێ بە نازناو و ناوی ھونەری و تەنیا بەم ناوە دەناسرێتەوە. لە دوای کۆبوونەوە جەماوەرییەکە بەتەواوی دەچێتە ناو گۆڕەپانی خەباتی سیاسی نھێنییەوە.<br> ساڵی ١٩٤٨ بۆ یەکەمین جار دەگیرێ بەناوی ئەوەی خۆی لە خزمەتی سەربازی شاردووەتەوە، بەڵام دادگا بەڕەڵڵای دەکات. دوای ئەوە لەسەر بەشداریکردنی لە [[ڕاپەڕینەکەی کانوونی دووەمی ١٩٤٨]]ی گەلانی عێراق دادگا بە ساڵێک بەندی و ساڵێک دەستبەسەری سزادرا و لە بەندیخانەکانی [[بەغدا]] و [[کووت]] و [[ناسریە]] و [[ئەبوغرێب]] سزاکەی بەسەر دەبات و لە جەرگەی تاریک لەناو زیندانەوە ئەم ھۆنراوەیەی دەنووسێ و لەسەرەتاکەیدا دەڵێ: سەربەستی ئەت پەرستم تۆی تاقە خۆشەویستم تۆ و پردی سەر زمانم تۆی ئامانجی ژیانم تۆی ئایینم، تۆی بڕوام تۆی ئاواتم، تۆی ھیوام </poem> دوای تەواوبوونی سزاکەی دەگەڕێتەوە سلێمانی و ماوەی شەش ساڵ بەخۆشاردنەوە و خەباتی نھێنی لە ژیانیدا بەئەنجام دەگەیەنێ. تاکو لە ئەنجامدا دەکەوێتە دەست پیاوانی ڕژێمی شاھانەوە، ئەمجارە بە پێنج ساڵ بەندی و سێ ساڵ دەست بەسەری بۆ دەردەچێ. و دوای تەواوکردنی سزاکەی دێتەوە سلێمانی و بەیەکجاری واز لە سیاسەت و حیزبایەتی دێنێ. ئەو تاقیکردنەوەی تاڵەی ژیانی بەندیخانە و ھەوڵی بێ سوودی پیاوانی ڕژێم بۆ لەخشتەبردنی و وازھێنانی لە بیروباوەڕی پێشکەوتنخوازی خۆی ھۆنراوەیەک دادەنێ بەناوی "ڕێبوارێکم" و بەم جۆرە دەست پێ دەکات: <poem> ڕێبوارێکم بەسەر ھەورازی توتڕکا ھەڵئەگەڕێم بەڕێی کاکێشانی دڕکا ھەنگاو ئەنێم دوای ئەم سەرەتایە بەسەرکەوتووی درێژە بە ھۆنراوەکەی دەدات و دەڵێت: چەندان خاوەنی تانە شۆر بەرۆکیان ئەگرتم بەزۆر گۆڕ ھەڵکەنانی زەبرو زەنگ لێیان ھێنامە ژارو ژەنگ ئەخاوەن گۆڕ، نەتاتە شۆر توانیان من بنێنە گۆڕ! </poem> چاپخانەیەکی بچووک پێکەوە دەنێ، ھەندێ کتێبی دەگمەنی کوردی چاپ دەکاتەوە، خەریکی شیعر و نووسینی خۆی دەبێ. وە ھەروەھا کارێکی بەنرخی لە [[ڕۆژنامەگەریی کوردی]]دا کردووە بە دەرچواندنەوەی [[ڕۆژنامەی ژین]]، کە کاتی خۆی [[پیرەمێرد]] لە ساڵی [[١٩٣٩]]وە تاکو ڕۆژی کۆچی دوایی لە ١٩ی ٦ی ١٩٥٠ دەری دەچواند، دوای ئەویش ماوەیەک مامۆستا [[گۆران]] و [[ئەحمەد زرنگ]] سەرپەرشتیان دەکرد. کاکەی فەلاح ئەو ڕۆژنامەیەی پیرەمێرد لە ١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠ دەرچواندەوە، بۆ ماوەی چوار ساڵ ئەم ڕۆژنامەیەی بڵاودەکردەوە. ئەم کارەی پڕ سوود دەبێ لە ڕووی خوێندەوارییەوە خزمەت بە کۆمەڵگا دەکات و لە ڕووی داراییەوە ماڵ و منداڵی پێ بەڕێوە دەبات. == مردن == کاکەی فەللاح لە ڕۆژی ٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠ لە [[سلێمانی]] کۆچی دوایی کردووە و لە [[گردی سەیوان]] نێژراوە. == بەرھەمەکان == * دوو کۆمەڵە ھۆنراوەی منداڵان بەناوی "چرۆ" ‌و "سروود" ساڵی ١٩٦٦ و ١٩٦٨ * لەگەڵ شەپۆلەکانی "دیوانێکی ھۆنراوە" لە ساڵی ١٩٦٧دا چاپکراوە. * ئۆدیبی پاشا - وەرگێڕانە لە عەرەبیەوە - لە ساڵی ١٩٧٨ چاپکراوە. * دیوانی کاکەی فەلاح - بەغدا- ساڵی ١٩٨٠ چاپکراوەو بە پێشەکی دکتۆر "عیزەدین مستەفا"یە * کاروانی ھۆنراوەی نوێی کوردی - بەرگی یەکەم لە ساڵی ١٩٧٩ و بەرگی دووەم لە ١٩٨٠ * چۆلەکەی پاساری - سلێمانی لە ساڵی ١٩٨٣دا چاپکراوە لەدوای کۆچی دوایی شاعیریش دیوانێکی نوێی کاکەی فەلاح لەساڵی [[٢٠٠٤]] بەچاپ گەیەنراوە و لە کۆکردنەوە و ئامادەکردنی بنەماڵەکەیەتی و دەکەوێتە ٤٢٠ لاپەڕە و لەبەرگی دوایی ئەو دیوانە پتەوەیدا ئەم پارچە ھۆنراوە پڕ بەواتایەی بڵاوکراوەتەوە: <poem> دنیا شەوە خەم وەک شارە زەردەواڵە ورووژاوە چاویش خەوی لێ زڕاوە ئاخۆ ئەستێرەی عومری کێ داکشاوە!! </poem> == سەرچاوەکان == * مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، [[مارف خەزنەدار]]، لاپەڕەکانی ٥٦٣ تا ٥٧١، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦. * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122214405918619&lng=1| سەردێڕ = دیوانی کاکەی فەلاح| ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250609072443/https://kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122214405918619&lng=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * [https://web.archive.org/web/20160304124349/http://www.kurdin.net/index.php?mod=article&cat=Shaeiran&article=8 کاکەی فەلاح، ماڵپەڕی کوردنێت] == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | ٦٤}} {{تووڵی دەروازە|شیعر|ژیاننامە|کوردستان|وێژەی کوردی}} {{شیعری نوێی کوردی}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٠]] tktmm53nwp5wvxkua1blezyg6mjh10o مەدھۆش 0 1656 1691495 1656719 2026-10-22T18:22:59Z ~2026-42854-67 78181 /* */ 1691495 wikitext text/x-wiki {{خاوێن کردن}} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = حەمە عەلی کوڕی محەمەد حاجی مستەفا قوربانی |وێنە = مەدهۆش.jpg |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩١٩ |شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]] {{ئاڵا| کوردستان}} |ڕێکەوتی مردن = ٢٦ی شوباتی ١٩٩٤ |شوێنی مردن = |نەتەوە = [[کوردی]] |زمان {{زانیاریدانی کەسایەتی}} = [[کوردی]]، [[عەرەبی]]، [[فارسی]] |ناوبانگ = مەدھۆش }} '''حەمە عەلی کوڕی محەمەد حاجی مستەفا قوربانی'''(١٩١٩ لە [[سلێمانی]] ‒ ١٩٩٤ لە )، شاعیری کوردە، کە بە ناسناوی ''مەدھۆش'' ناسراوە. باوکی وەفاتی کردووە پێش لەدایکبوونی. مەدھۆش، لەبەر گوزەرانی سەختی بنەماڵەکەی نەیتوانیوە درێژە بە خوێندن بدات. مەدھۆش ھێشتا لاو بووە کە بەھرەی شیعری تیادا دەرکەوتووە و لەژێر کاریگەریی گەورە رۆشنبیرەکانی ئەو سەردەمەدا چووەتە دونیای ئەدەب و نووسینەوە. زمانی فارسی و عەرەبی زانیوە و چەند ھۆنراوەیەکی لە فارسی وەرگێڕاوە بۆ کوردی. لە ساڵانی چل و پەنجاکانی سەدەی بیستەم لەسەر نیشتمانپەروەری چەند جارێک توشی بەندیخانە بووە، لە [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان|کۆمەڵەی ژ.ک.]] و [[پارتی شۆڕش]] کاری کردووە و لە دامەزرێنەرانی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] بووە. بەھۆی سەختی ژیانەوە لە ساڵی ١٩٦٩ چووەتە بەغدا تا ناوەڕاستی ساڵی ١٩٨٠ گەڕاوەتەوە بۆ سلێمانی.[https://www.facebook.com/pg/مھ-دھۆش-شاعیری-دڵ-و-دڵداری-277342465619844/notes/?ref=page_internal] == پیشە == لەتەمەنی منداڵیدا شاگردی خەیات بووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Kurdipedia-|دوایین١=کوردیپێدیا|سەردێڕ=مەدھۆش - حەمە عەلی خەیات|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=11&q=20081119100132383|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210606211409/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=11&q=20081119100132383|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و زۆربەی [[تەمەن]]ی لەو [[کار (ڕوونکردنەوە)|کارەدا]] بەسەر برد. مەدھۆش یەکەم کەس بوو کە دورینی جل و بەرگی مۆدەی ئافرەتانی ھێنایە سلێمانی لە ساڵانی سەرەتای پەنجاکاندا، یەکەم کەس بوو کە دوکانەکەی ببوو بە کارگەیەکی جلوبەرگ کە زیاتر ٢٠ شاگردی کوڕ و کچی لابوو کە لەسەر ٢٠ مەکینەی خەیاتی کاریان دەکرد. شاگردەکانی ھەموو مافێکی کرێکاریان ھەبوو. (لەوانە شەیدا، کەمالی، عوسمان و فایەق، نەجمەدین، ئەمین ئیبراھیم، ماجد عەبدوڵڵا، نایب عەبدوڵڵا، قادر ڕەسووڵ، عەبدوڵلای حاجی سەعید، وەستا قادر، عەلی حەلاو، حەمەی شێخ عەلی، عومەری سەیدبایز، خالەحاجی، نەوشیروان مستەفا، مستەفای سەید مەجید، عەلی حاجی قادری حەڵواچی، ھونەرمەند [[حەمەی نێرگز]]، جگە لە چەند ئافرەتێک… ھتد) و زۆری تریش شاگردی مەدھۆش بوون و لە قوتابخانەی مەدھۆش فێری خەیاتی بوون ھەندێکیشیان وازیان لە خەیاتی ھێنا و بوون بە پێشمەرگە وەک [[نەوشیروان مستەفا]] و خاڵە حاجی. لە ھەمان کات دا دوکانی مەدھۆش ببوو بە شوێنی کۆبوونەوەی شاعیران و ئەدیبان و شیعر دۆستان لە کوڕ و کچی گەنجی ئەو زەمانە، ھەمیشە وەکو کۆڕی شیعرو ئەدەب و ڕەخنەی ئەدەبی دەردەکەوت، لەوانە مامۆستایان: [[کاکەی فەللاح]]، [[ئەحمەد ھەردی]]، [[محەممەد شێخ حوسێن بەرزنجی|ع.ح.ب]]، [[ع. ع. شەونم]]، ساجد ئاوارە، [[حسێن عارف|حوسێن عارف]]، جەمال شارباژێڕی، [[دڵشاد مەریوانی]]، [[مستەفا ساڵح کەریم]]، کاکەی ڕێبوار، [[شێرکۆ بێکەس]]، جەمال بابان و ...هتد. لەسەرو ئەمانەشەوە مەدھۆش یەکەم کەس بوو کە شیعری بە ناوی ئافرەتەوە داناوە و لە دڵی کچان و کوڕانەوە زۆر بە ڕاشکاوی و سەربەستی ھۆنراوەی داناوە کە زۆر جار بەراورد ئەکرێت لەگەڵ شاعیری گەورەی عەرەب [[نزار قەبانی]]. لەڕاستییدا مەدھۆش لەھەموو بۆنەیەک لەبیر کراوە، ئەوەش ھۆیەکەی ئەوەیە کە مەدھۆش قەت حەزی لە خۆ دەرخستن و خۆبردنە پێشەوە نەبووە. == سەرەتای بەھرە == [[پەڕگە:مەدھۆش.jpg|وێنۆک|'''مەدھۆش''']] ساڵی ١٩٣٩ دەستی کرد بە نوسینی شیعر و لە ساڵی ١٩٤٠ یەکەمین شیعری بڵاو کردەوە لە ڕۆژنامەی ژین لە ژێر ناوی (بە ئیشقی تۆ بریندارم) سروشت کوردستان و داکۆکیکردن لە مەسەلە سیاسی‌ کۆمەڵایەتییەکان دوو جەمسەری گەورەی بەرھەمەکانی ئەو بوون. شێوەی شیعری مەدھۆش، شێوەیەکی تایبەتە کە ھاوکات لەگەڵ ساکارییەکەیدا [[خەیاڵی قووڵ و وێنەی جوانییان تیایە. == بەرھەمەکان == حەمە عەلی مەدھۆش تەنیا لە بواری شیعر نووسیندا قەڵەمێکی بە پڕشت نەبووە، بەڵکو چیرۆک نووسێکی سەرکەوتووش بووە، کتێبخانەی کوردی بە ١٠ بەرھەمی چاپکراو ڕازاوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مەدھۆش|ناونیشان=https://www.khaktv.net/profile-detail.aspx?jimare=2155|وێبگە=www.khaktv.net|بڵاوکەرەوە=ناوەندی چاپەمەنی و ڕاگەیاندنی خاک|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200629020624/http://www.khaktv.net/profile-detail.aspx?jimare=2155|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ١. ''ھەمیشەبەھار'' (چیرۆکی ھۆنراوە) - ساڵی ١٩٤١ تا ١٩٨٢ شەش جار چاپکراوەتەوە. ٢. ''دڵ و گوڵ'' (کورتە چیرۆک)، لە ساڵی ١٩٥٩دا چاپکراوە. ٣. ''سەرگوڵ'' (کورتە چیرۆک)، ساڵی ١٩٦١ چاپکراوە. ٤. ''دیوانی شیرین''، ساڵی ١٩٦٢ چاپکراوە. ٥. ''دیوانی دڵی کچان''، ساڵی ١٩٦٧ چاپکراوە. ٦. ''چیرۆکی نەریمان چی لێھات''، ساڵی ١٩٦٨ چاپکراوە. ٧. ''دیوانی دڵی کوڕان''، ساڵی ١٩٧٢ چاپکراوە. ٨. ''دیوانی یانەی دڵان'' (بەرگی یەکەم)، ساڵی ١٩٨٢ چاپکراوە و لە ساڵی ٢٠٠٤ چاپی دووەم کراوە و لە سالێ ٢٠٠٦ چاپی سێیەم کراوە. ٩. ''دیوانی یانەی دڵان'' (بەرگی دووەم)، ساڵی ٢٠٠٤ چاپکراوە ١٠. ''بەرەو پایزەبەھارێکی تر'' (کورتە چیرۆک)، ١٩٨٨ ١١. ''دڵی پێشمەرگە (یان دڵداری و نیشتیمان پەروەری)'' چیرۆکی ھۆنراوەیە کە تا ئێستا لە چاپ نەدراوە. == ھۆنراوەکان == شاعیر لە شیعرێکدا زۆر بە ڕوونی باس لە ژیانی خۆی دەکات دەڵێ: '''ئەوەندە دەردی دەرونم دیوە''' '''ئەوەندەش خۆشیم بۆخۆم دزیوە''' '''گەردوون چەند دەوری بەسەرما داوە''' '''ھەرگیز بێزاریم پیشان نەداوە''' '''ئەم ژیانەی خۆم بەژین زانیوە''' '''شیرینیم لەناو تاڵی نۆشیوە''' شاعیر لە ھۆنراوەیەکی تریدا بەناوی (خامە) بەراوردیَکی فەلسەفیانە لەنێوان (چەک و پارە و خامە) دا دەکات، دەریدەخات کە ڕۆژی ڕووناک و گەش ھەر بۆخامە (قەڵەمە)، خامە دەکاتە زمانحاڵ و دەمڕاستی میللەت و لەسەردەمی شارستانییەتی و پێشکەوتندا ڕوودەکاتە (چەک و پارە) و پێَیان دەڵێت: ئەگەر دەمڕاستی گەل پارە و تفەنگ بێت ئەبێ ژێردەست و نۆکەربێ بەپەنگ بێ لەکاتێکا عیلم ژێرپێ نراوە تفەنگ فەرمانڕەوایەو پارە پیاوە بەڵام ڕۆژێ قەڵەم ھەردێتە سەرکار تفەنگ‌و پارە بۆگەل دێنە ژێربار[https://www.facebook.com/pg/مھ-دھۆش-شاعیری-دڵ-و-دڵداری-277342465619844/photos/?tab=albums] == مردن == مەدھۆش لە ٢٦ی شوباتی ١٩٩٤ کۆچی دووایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=شارەزا|یەکەم١=کەریم|سەردێڕ=)مەدھۆش (و ملمالنێی) تفەنگ (و) پارە (و) خامە(!!|journal=رۆژنامەی خەبات|ناونیشان=http://www.xebat.net/attachment/PDF/13_25355_5331.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> == بیرەوەری == بیرەوەرییەکی نایب عەبدوڵڵا سەبارەت بە ھەردوو شاعیر مەدھۆش‌و ئەحمە ھەردی: ڕۆژێکیان چەند برادەرێک بووین لە لۆکاڵەکەی کوردەکانی ھودیکسڤاڵ دانیشتبووین باسی شیعرو شاعیرانمان دەکرد، لە دواییدا باس ھاتە سەر مامۆستا ئەحمەد ھەردی‌و شیعرە بەناوبانگەکەی: ست فاتیمە. بەشێک لە برادەران وایان دەردەبڕی کە گوایە ئەو شیعرە خەیاڵی یە و، ست فاتیمەش ناوی کەسێک نییە سەرنجی ھەردی ڕاکێشابێ بۆ ئەم شیعرە. منیش بە باشی‌و ڕاستی کە ئاگاداری دانانی ئەو شیعرەبووم، بە کورتی بۆم گێڕانەوە. لە دواییدا ھاوڕێی خۆشەویستم کاک ھێرش داوای لێکردم کە ئەو ڕووداوە بخەمە سەر کاغەزو پێشکەشی بکەم. ئەمەش ڕووداوەکەیە: لە سەرەتای ساڵەکانی پەنجادا من شاگردی «حەمە عەلی مەدھۆش» ی خەیات بووم. بەھۆی ئەوەی مەدھۆش شاعیر بوو، پەیوەندیی شیعرو برایانەی زۆر لەگەڵ ھەردی دا ھەبوو. لەو سەردەمەدا، ڕۆژ نەبوو ھەردی نەیەتە دوکانی مەدھۆش. ھەردووکیان زۆربەی کات ھەر باسی شیعریان دەکرد، ئێمەش ٧–٨ شاگرد بووین‌و گوێمان لێدەگرتن‌و پێمانخۆشبوو، بەتایبەتی مامۆستا ھەردی زۆر بە جوانی شیعری دەخوێندەوە، ئێمە لەززەتمان زیاتر لە شێوەی خوێندنەوەکەی وەردەگرت، وەکوو دەڵێن ڕۆحی دەکرد بە بەر ئەو شیعرەدا کە دەیخوێندەوە. زۆر باش لە یادم ماوە ساڵی ١٩٥٠ لە کاتی بەھاردابوو، ھەردی ھەموو بەیانییەک زوو لەوکاتەی مامۆستاو قوتابیان دەچوون بۆ قوتابخانە، ھەردی لە سەرووی دوکانەکەمانەوە، کە ئەودەم بە تەنیشت (مەکتەبەی گەلاوێژ - جادەی مەولەوی) ەوە بوو، لەسەر ڕێگەیان ڕادەوەستا، کە مامۆستا ئافرەتەکان تێپەڕدەبوون، ئەویش دەھاتەوە دوکانی مەدھۆش‌و ھەندێجار دەیگوت ئەمڕۆش ئەم بەیتانەم بۆ ھات، بۆ مەدھۆش-ی دەخوێندەوە.. ماوەیەک ئەم کارەی ھەردی بەردەوام بوو. ئیتر ئێمەش ھەموومان زانیمان‌و گوێشمان لێبوو کە ئافرەتێکی مامۆستا ھەیەو ناوی «فاتیمە» یەو سەرنجی ئەم -ھەردی- ی ڕاکێشاوە و، بە ماوەیەکی زۆرو بەو شێوەیە ئەو شیعرەی تەواوکرد. جا بەوەدا کە ھەردی ھەموو ڕۆژێک لەسەر ڕێگایدا ڕادەوەستا تا تەماشای بەژن‌و باڵاو چاوەکانی بکات.. دیاربوو پەیوەندییان نەبووە پێکەوە، تەنیا دووربەدوور یان لە مناسەباتدا سەرنجی ڕاکێشاوە.. بەڵام دوابەدوای بڵاوبوونەوەی شیعرەکە ھەرچی بووبێ من ئاگام لێ نەبووە. {{تووڵی دەروازە|شیعر|وێژەی کوردی}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] hgampdtjokgkk8jrif6qfzp73aymzea ڕادیۆی کوردیی تاران 0 1991 1691683 1581314 2026-10-23T04:34:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691683 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕادیۆ کوردیی تاران''' لە تشرینی دووەمی [[١٩٤٦]] پەخشی بەرنامەکانی خۆی بە [[زمانی کوردی]] دەسپێکرد، ھۆی سەرەکیی دامەزراندنی ئەم ڕادیۆیە، ڕووداوەکانی پاش [[ئەیلوول]]ی [[١٩٤١]] بوو لە [[ئازەربایجان]] و [[کوردستان]]. پاییزی [[١٩٤٨]] ڕادیۆ کوردیی تاران بە دوو زاراوەی [[کورمانجی]] و [[سۆرانی]] بەرنامەی پەخش دەکرد، ھەرچەند کە لەو کاتەدا کاتی بەرنامە کەم بوو بەڵام بەرەبەرە لەگەڵ زۆر بوونی کاتی بەرنامە لایەنە فەرھەنگی و کۆمەڵایەتی و ھونەرییەکانی سەرنجێکی زیاتریان پێدا. لە کۆتایی یەکانی ئەم قۆناغە دا، (١٩٦٠–١٩٦١) بەرنامەکان لە [[تاران]] ئامادە دەکران و بۆ بڵاوبوونەوە بەڕێ دەکران بۆ [[کرماشان]]. لەگەڵ گواستنەوەی کارگێڕانی ڕادیۆ لە تارانەوە بۆ کرماشان، قۆناغی سێھەمی، (١٩٦٢ تا ١٩٧٩) دەبێ بە دەورەیەکی زۆر گرینگی ڕادیۆ کوردی بزانین چوونکو لەم قۆناغە دا جگە لە پێشکەوتنی بواری تەکنیکی، لەڕووی چەندایەتی و چۆنایەتیشەوە ڕادیۆ کوردی گەشەیەکی چاکی کرد، بە جۆرێک کە ماوەی بەرنامەکان لە ٥ کاتژمێرەوە لە سەرەتای ئەو قۆناغە، گەیشتە ١٨ کاتژمێر لە کۆتایی ئەو قۆناغەدا. شەڕی چەکدارانەی [[کوردانی باشووری کوردستان]] لەگەڵ حکوومەتی [[بەغدا]]، زۆر بوونی ماوەی بەرنامەکانی ڕادیۆ کوردی بەغدا لە ٦ سەعاتەوە بۆ ١٦ سەعات لە لایەکەوە و پێویستیی شوێندانان لەسەر بیروڕای گشتی کوردەکان لە [[باشووری کوردستان]]، لە لایەکی دیکەوە بوونە ھۆی پەرەی ڕادیۆ کوردیی تاران لە ڕووی چەندایەتی و چۆنایەتییەوە. جۆر بە جۆربوونیی بابەتەکان، سەرنج دان بە بابەتە فەرھەنگی و کۆمەڵایەتی وھۆنەرییەکان بۆ وێنە ھۆی ھۆگر بوونی ژمارێکی زۆری خەڵک بە ڕادیۆ کوردی تاران بوو. دوای سەرکەوتنی [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] (ساڵی [[١٩٧٩]]) لەگەڵ بە دی ھاتنی گۆڕانکارییەکان لە ڕادیۆ و گۆرانی ئامانجە میدیایییەکان، ڕادیۆ کوردیی تاران خولێکی نوێی چالاکییەکانی خۆی لە تاران دەسپێکرد. ھاوکات ماوەی بەرنامەکان لە کرماشان کەم بووە و و تا ساڵی [[١٩٨٣]] پەخشی بەرنامەکان لە کرماشان ڕاگیردرا. یەکێک لە گرینگترین ئامانجە میدیایییەکان زاڵ بوونی ڕوانگەی ئیسلامی بە سەر ڕادیۆ کوردیی تاران دا بوو، بەڵام ئەم بۆچوونە نەک ھەر لەسەر پێکھاتەی ڕادیۆ و ڕەوتی بەرنامەکان بەڵکوو لەسەر چۆنییەتی ڕەوتی ھەواڵ، فێرکاری و ڕێنوێنییەکان و ھتد شوێنێکی یەکجار زۆری داناوە بە جۆرێک کە ئێستا بابەت و چەمکی دینی و مەزھەبی لە ھەموو بەرنامەکاندا جێگایەکی تایبەتی ھەیە. کارمەندە بەناوبانگەکانی ڕادیۆ کوردی تاران بریتین لە [[حەسەن زیرەک]]، [[مەزھەر خالقی]]، [[مەلا محەممەد ڕەبیعی]]، میدیا زەندی، [[شوکروڵڵا بابان]]، سەید عەزیز عەلەوی کورانێ، ھۆشەنگ شێخی، سەید جەلال نیزامی کورانێ، [[جەعفەر شێخولئیسلامی]]، خوسرەوخان شێخکانلو، سەید نیزام نیزامی کورانێ، ئەمیر ئەسلان شێخەکانلو و نەشیمیل نیزامی کورانێ. == ئەمانەش ببینە == * [[ڕادیۆی کوردیی کرماشان]] * [[ڕادیۆ سنە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [https://kurdish.sahartv.ir/radio ڕادیۆی کوردیی تاران-بەشی سۆرانی]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdish.sahartv.ir/radio |date=ئایاری ٢٠٢٦ }} [https://kurmanci.sahartv.ir/radio ڕادیۆی کوردیی تاران-بەشی کرمانجی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358 |date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ڕادیۆ|ئێران}} https://fa.wikipedia.org/wiki/رادیو_کردی_تهران [https://kurdish.sahartv.ir/radio/ بەشی سۆرانی ڕادیۆی کوردی تاران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358 |date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}} [https://kurmanci.sahartv.ir/radio/ بەشی کورمانجی ڕادیۆی کوردی تاران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358 |date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕادیۆکان بە زمانی کوردی]] 783w476h7053627di389nogonzqc2fb وتووێژی پەڕگە:Daily1 485177.jpg 7 3403 1691427 1679754 2026-10-22T16:20:45Z Sakura emad 42467 unnecessary 1691427 wikitext text/x-wiki == وێنەی نائازاد == ئەزانم ئەم وێنەیە نائازادە بەڵام با تا ماوەیەکی دیکە بمێنێ تاکو وێنەیەکی ئازادمان دەستدەکەوێ. سوپاس --[[بەکارھێنەر:Barham|barham]] ٢٣:٤٨, ٢٤ کانونی یەکەم ٢٠٠٩ (UTC) 46fk8wxzeaugvs3giz72ey36aana4zo چەپکە پرۆتۆکۆڵی ئینتەرنێت 0 4094 1691609 1550322 2026-10-22T22:38:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1691609 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:TCPIP-arch.png|alt=نیشاندانێکی چینەکانی چەپکە پرۆتۆکۆلی TCP/IP|وێنۆک|نیشاندانێکی چینەکانی چەپکە پرۆتۆکۆلی TCP/IP|310x310پیکسڵ]] '''چەپکە پرۆتۆکۆڵی ئینتەرنێت''' یان '''TCP/IP''' کۆمەڵێک پرۆتۆکۆڵی ڕاگەیاندنە کە لە [[ئینتەرنێت]] و ڕایەڵەکانی ھاوشێوەدا بەکاردەچێت. {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Internet protocols}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ئینتەرنێت]] [[پۆل:پرۆتۆکۆڵەکانی ئینتەرنێت]] 2uofhoqw9svuji8katned619a3i9ru9 قڵاگە 0 4800 1691735 1512243 2026-10-23T05:48:40Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691735 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} قڵاگە لادێ ی یەکە سەر بە شارۆچکەی سەنگاو، چەند دێیەکی نزیک قڵاگە لەوانە #کێلە بەرزە #داربەڕوو #ھەنجیرە #بانی مۆرد #ڕەبات #ھەزار کانی قڵاگە چەندەھا شێخی مەزن و پیاو چاکی تیادا بووە، ئێستاش گۆڕەکانیان ھەر لەوێ یە. #شێخ عبدالکریم قڵاگە الکبیر #شێخ عبدالکریم قڵاگە الثانی #شێخ رئووف کێلەبەرزە #شێخ عبدالعزیز #شێخ سعید ھەنجیرە #شێخ بەھاءالدین داڕبەڕوو ھەروەھا چەند شەھیدی قارەمانی تیادایە، ئێستاش گۆڕەکانیان ھەر لەوێ یە. # شەھید شێخ کەریم قڵاگەیی، لە ساڵی ١٥/٣/١٩٦٨ لە دێ ی قەڵاتەبزان شەھید کراوە. # ابو بەکر لەک لە ساڵی ١٥/٣/١٩٦٨ لە دێ ی قەڵاتەبزان شەھید کراوە. # شێخ جەمال شێخ بەھاءالدین داربەڕوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆڵکە}} {{تد|کوردستان}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] atv32uxv4rgzm7mhuh2ppsswxef2f9r چەپدەست 0 10982 1691606 1529438 2026-10-22T22:37:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1691606 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئز}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Linkshaender 01.jpg|وێنۆک|275px|کەسێک کە بە دەستی چەپ دەنووسێت]] '''چەپدەست'''، '''چەپاڵ'''، '''چەپلەر'''، '''چەپەوانە''' یان '''چەپە''' یان ئەو کەسەی کە زیاتر دەستی چەپی بەکاردەھێنێت تا دەستی ڕاستی لە جێبەجێکردنی ئیشە سەرەکییەکان لە کاروویارە کەسییەکان وەک خواردن و نووسین و ئەوەش ئاماژەدانی تەواو نییە لەبەر ئەوەی ھەندێک بۆ نممونە دەستی ڕاست بەکاردەھێنن بۆ خواردن بەڵام دەستی چەپ بەکاردێنن بۆ نووسین یان کارووباری تر. زۆر لە ئامێرەکان وا دروستکراون تا گونجاو بن بۆ بەکار ھێنانی چەپە وەک مقەست و چەقۆ. نزیکەی ١٣٪ پیاوان و١١٪ ژنان چەپلەرن لە ئێستادا، بە بەراوارد بە ساڵی ١٩١٠ کە ڕێژەیان تەنھا ٣٪ بوو، و شارەزایان ئەڵێن بەرزبوونەوەی ڕێژەکەی ئەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ قبوڵکردنی ئەم سیفەتە لە کۆمەڵگەکاندا. لە سەدەی ١٨ و ١٩ دا وەک کەم ئەندامی سەیری ئەم سیفەتە ئەکرا و مامۆستاکان ھەوڵیان ئەدا بیگۆڕن لە خوێنکارەکانیاندا. لەگەڵ ئەوەی بەکارھێنەرانی دەستی چەپ کەمایەتی پێک دەھێنن لە کۆمەڵگەدا، نزیکەی ١٠٪ن بەڵام نزیکەی ٥٠٪ کەسە ناودار و سیاسییەکان پێک دەھێنن و بە زۆری ئەو تاقمەن کە لێھاتوون لە قسەکردن و وتارداندا. [[File:تلميذة_تكتب_بيدها_اليسرى.jpg|thumb|right| قوتابيك بە دەستی چەپ دەنووسێت ]] == چاند == === ڕۆژی جیھانیی چەپلەرەکان === {{سەرەکی|ڕۆژی جیھانیی چەپلەرەکان}} ١٣ی ئابی ھەموو ساڵێک بە ڕۆژی جیھانیی چەپلەرەکان دانراوە.<ref name="about">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://www.lefthandersday.com/about.html | سەردێڕ = Left-Handers' Day August 13th: Celebrate your right to be left-handed | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20140715131212/http://www.lefthandersday.com/about.html | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٤|ئیش= lefthandersday.com | ڕێکەوتی سەردان = ١٢ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> == کەسایەتییە چەپلەرە دیارە مێژوویییەکان == * [[ئەدۆلف ھیتلەر]] * [[پیکاسۆ]] * [[چارلی چاپلین|چارلی چاپلن]] * [[ڕۆناڵد ڕێیگن]] * [[فوڵفگانگ ئەمادیۆس مۆتزارت|مۆزار]] * [[لودڤیگ ڤان بێتھۆڤن|بتھۆڤن]] * [[لیۆناردۆ داڤینچی]] * [[مارلین مۆنڕۆ]] * [[مەھاتما گاندی]] * [[میکێلانجێلۆ]] * [[وینستۆن چەرچل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * ویکیپیدیای عەرەبی == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Left-handedness|چەپدەست}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|کۆمەڵگا|ژینناسی|دەروونناسی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:جیاکاری]] rqplm1n4jxqtf9qdgn6zflui1o96eys ڕافایێل مۆنیۆ 0 11197 1691706 1529578 2026-10-23T04:37:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، نژیاروانی-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1691706 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی تەلارساز |سەردێڕ = رافائێل مۆنێئۆ |ناوی تەواو = رافائێل مۆنێئۆ |وێنە = Rafael Moneo.jpg|250px |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[٩ی ئایار]]ی [[١٩٣٧]] |شوێنی لەدایکبوون = [[ئیسپانیا]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |ھاوڵاتیبوون = ئیسپانیایی |شوێنکاری خوێندن = |باڵەخانە گرینگەکان = |پڕۆژە گرینگەکان = |شێوەکارییە گرینگەکان = |کتێبەکان = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]](١٩٩٦) |ماڵپەڕی فەرمی = }} '''رافائێل مۆنێئۆ''' (بە [[ئینگلیسی]]: Rafael Moneo)، لەدایکبووی [[٩ی ئایار]]ی [[١٩٣٧]]، [[تەلارساز]]ی ئیسپانیایییە. رافائێل مۆنێئۆ ساڵی [[١٩٩٦]] توانی [[خەڵاتی تەلارسازیی پریتزکێر]] مسۆگەڕ بکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان =http://en.wikipedia.org/wiki/Rafael_Moneo | سەردێڕ = ویکیپیدیای ئینگلیسی| ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١١}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ژیاننامە|ئیسپانیا}} {{ھەڵگرانی خەڵاتی پریتزکێر}} {{پۆلی کۆمنز|Rafael Moneo}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نژیاروانانی ئیسپانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی پریتزکەر]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] 670iasd8zl3c1fg75d0snfcxpac67kq حەمدی 0 11678 1691486 1658009 2026-10-22T17:44:01Z ~2026-42854-67 78181 /* */ 1691486 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = حەمدی |وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = ئەحمەد بەگی کوڕی فەتاح بەگ | شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]] [[کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٨٧٨]] | ڕێکەوتی مردن = [[١٢ی تشرینی دووەم]]ی [[١٩٣٦]] | شوێنی مردن = سلێمانی | شوێنی گۆڕ = [[گردی سەیوان]]، [[سلێمانی]] | ھۆکاری مردن =}} '''ئەحمەد بەگی کوڕی فەتاح بەگ''' (١٨٧٨ - ١٩٣٦) ناسراو بە '''حەمدی''' ناوی تەواوی ئەحمەد کوڕی فەتاح بەگی حاجی ئیبراھیم بەگی مەحموود بەگی ساحێبقڕانە. شاعیرێکی بەناوبانگی کوردە و لە شاری سلێمانی لەدایک بووە. مرۆڤێکی خاوەن بیر و باوەڕ بووە و ڕێبازی تایبەتی خۆی ھەبووە. حەمدی لە بنەماڵەی ساحێبقران بوە و برازای مستەفا بەگی ساحێبقرانی [[کوردی (ھۆنراوەنووس)|کوردی]] بوە و ھەر وەھا لەگەڵ [[سالم]]یش دا خزمایەتیی ھەیە. حەمدی لە جەنگی جیھانیی یەکەمدا ماڵەکەی داگیرکراوە، کتێبخانە گەورەکەی سووتێنراوە، بەمەش ھەوڵ و تەقەلای ٢٤ ساڵی دەفەوتێت. == ژیان == حەمدی لە منداڵییەوە دەستی کردووە بە خوێندن، لە قوتابخانەی سەرەتایی و ڕوشدییەی عەسکەری و مزگەوتەکاندا خوێندوویەتی. لە خوێندندا زۆر زیرەک بووە. ھەر لە منداڵیەوە ئارەزووی شیعری ھەبووە و حەزی لە شیعروتن کردووە و ساڵی ١٨٩٢، لە تەمەنی ١٦ساڵیدا یەکەم شیعری وتووە و بەردەوام بووە لە سەری تا ساڵی ١٩١٥ کە ساڵی داگیرکردن بووە. ==نموونەی ھۆنراوە== === بەشێک لە ھۆنراوەی «کوردستان» کە نموونەیەک لە ھەڵبەستی نەتەوییە=== {{شیعر}} {{ب|ئەی وتەن ڕۆم عەجەم موشتاقی کوردستانتە|ئیفتیخاری میللەتی کورد شەوکەتی عینوانتە}} {{ب|بەستە سەربەرزی ئێواران، سبەینان مانگ و ڕۆژ|وەک نیشانی ئیفتخاری سنگ و نەجمەی شانتە}} {{کۆتاییی شیعر}} ===نموونەی غەزەل=== {{شیعر}} {{ب|ئۆخەی ئۆخەی چەندە یارم نازەنینە شۆخ و خۆش|وەک کڕیدارە بە خەندە یا بە غەمزە خۆفرۆش}} {{ب|ئەم شەکەرگوفتارە وەک تووتی منی خستە قسە|نوخشە بێ ئەمجا لە غونچە، موژدە بێ بولبول لەتۆش}} {{ب|ئەو گوڵە دەموت کە بێ داوێنی ئەگرم وەک دڕک|نەمدەزانی ئەو کە بێ نابێ بمێنێ ئەقڵ و ھۆش}} {{ب|دڵ پڕ و خاڵی دەروونن عاشقانت میسلی نەی|گەر ڕەقیب دەمیان لە دەم نێ جا مەگەر بێنە خەرۆش}} {{ب|تۆ کە پڕمەغزە برا کاسەی سەرت دەست ھەڵگرە|نۆبەیانە با پڕی کەن کاسە خاڵی کەللـەبۆش}} {{ب|من کە مەیخارم لەگەڵ شێخ وادەمان ڕۆژی حەشر|نۆشی گیانی بێ بنۆشێ خوێنی جەرگی بادەنۆش}} {{ب|ئەو دەمە دەرکەوت و ڕۆژئاوا دەزانی بۆچی بوو؟|عەیبی بوو کێشای بەسەریا شەو وەکوو سەرپۆشی پۆش}} {{ب|''حەمدیا'' ئەمڕۆکە کە عالەم گوێ قوڵاغی ناڵەتن|دەس بە دمتا بگرە تۆ دنیایە نابێ قەت خەمۆش}} {{کۆتاییی شیعر}} === نموونەی پێنج خشتەکی === حەمدی ژمارەیەکی دیار پێنج خشتەکی لەسەر شاعیرانی بەرلە خۆی وەک [[سالم]]، [[مەحوی]] و [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] نووسیوە. ئەم پێنج خشتەکییەی خوارەوە لەسەر ھەڵبەستی [[کوردی (شاعیر)|کوردی]]، مستەفا بەگی ساحێبقران، نووسراوە: {{شیعر}} {{ب|تیری برژانگی لەلام وایە سەھل دڵ ھەڵدرێ|بەندی جەرگ و ڕشتەیی سەبر و تەحەمموول بپچڕێ}} {{ب|باز بە چاوی جوانەوە ڕەنگە لە شەرما ھەڵفڕێ|«لاوی قەد لاولاوی من گەر بێ بەناز چاو ھەڵبڕێ}} {{م|وا دەزانم شێخ لە من زووتر لە ئیمان وەرگەڕێ»}} {{ب|لەم گرۆھی شێخە زاتەن کردبووم زووتر ویداع|چونکە دەمزانی بە حیلە دەمخەنە سەر ڕێی تەماع}} {{ب|تەکیە ئەنواعی دەسیسەی تیایە فابریقەی مەتاع|«ڕۆژێ بێ جام کرد و ساتێ چوومە لای شێخ بۆ [[سەماع]]}} {{م|وەک کوزە کەمتیاری پێ بێ ساعەتەن لایدام لە ڕێ»}} {{ب|عومری خەڵقیان ھەر بە وەعدەی ھیچ پووچ داوە بە باد|حیرەتم بەم تەفرەدانە بۆ ئەبن مەمنوون و شاد}} {{ب|دوێنێ یا برسی بووە نەیماوە خەرجی ئاو و زاد|«واعیز ئەمڕۆ ھەم دیسان حەڵواخۆری کەوتۆتە یاد}} {{م|نەک لە ڕێگەت لا بدا گوێ مەگرە لێی با ھەڵتڕێ»}} {{ب|فیکر و زیکرم یارە مەعلوومە لە عالەم ڕۆز و شەب|گەر کفر نەبوایە ئەموت ئەیپەرستم میسلی ڕەب}} {{ب|چی بڵێم جوزئی تەبیعەتیە بەبێ بوونی سەبەب|«باز ڕەقیب دەستی بە فیشاڵ کردەوە وەک بای غەزەب}} {{م|بۆیەکا ئەمشەو لە بەزمی یار چرای من ناگەڕێ»}} {{ب|نییەتی تۆ خێرە با عالەم بزانێ عامیلی|بمکوژی ئەمجا لەسەرچی توخوا تۆ ماتەلی}} {{ب|واھیمە گرتووتی یاخۆ ھەر بە فکری باتیلی|«خوێنی من بۆ شوێن ونێ دەسڕی بە پەنجەی قاتیلی}} {{م|وەختە خۆی ئەنگوشت نوما کا لێی گەڕێن با بیسڕی»}} {{ب|خەڵقی ژینیان مەتڵەبە بۆ کەیف و سەیرانی جیھان|ئارەزووم نە ژیانە من تا بچمە ڕیزی عاشقان}} {{ب|عاشقانی چونکە کوشتووە مامەوە من بۆ نیشان|«تیغ بە ملما دێنێ بە درۆ پێم دەڵێ نابڕێ قوبان}} {{م|تیغی ئەو دەبڕێ بەڵا ھاوارە بەختم نابڕێ»}} {{ب|توخوا حەمدی بە غەیری مەیکەدە بۆ کوێ چویی|عاشقی مەیخوارە نابێ کردبێتی بەدخویی}} {{ب|کفر و ئیمان باس ئەکەی نەتماوە مەیلی کەم دویی|«وای دەزانی ناسکە سەر چاوی کوردی پای نەنا}} {{م|وا بە پا خۆشە بووە بیشیکوتن دەرناپەڕێ»}} {{کۆتاییی شیعر}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * کتێبی کوردی پۆلی ١٢ * مێژووی ئەدەبی کوردی نووسراوەی عەلائەدین سەججادی، چاپخانەی مەعارفی بەغدا، ١٩٥٢ == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | ٢٨}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|وێژەی کوردی|وێژە|شیعر|ژیاننامە}} {{شیعری کلاسیکی کوردی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم]] 1ify0cleczjsfe3lzofo74hjc4tej9x ڕاوتەر 0 11860 1691764 1177059 2026-10-23T07:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1691764 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} [[پەڕگە:Ciscosystemsrouteratcern.jpg|thumb|left|ئەم ڕاوتەرەی کۆمپانیای [[سیسکۆ]] کە ساڵی ١٩٨٧ لە [[سێرن]]دا جێگیر کراوە لەوانەیە یەکەمین ڕاوتەری ئەورووپا بووبێ.]] [[پەڕگە:Juniper srx210 front view.jpg|thumb|left|Juniper SRX210]] [[پەڕگە:Adsl connections.jpg|thumb|left|ڕاوتەرێکی ماڵی کە دەتوانرێ ھێڵی [[ئیسەرنێت]] و ھێڵی تەلەفۆنی پێوە ببەسترێتەوە.]] '''ڕاوتەر''' ({{بە ئینگلیزی|Router}}) دەزگایەکە بۆ ناردنی [[پاکەتی داتا|پاکەتەکانی داتا]] لە [[تۆڕی کۆمپیوتەری|تۆڕێکەوە]] بەرەو تۆڕێکی تر. ھەموو ڕاوتەرێک دەبەسترێتەوە بە دوو یان چەند ھێڵی داتاوە کە ھەرکامەیان لە تۆڕێکی جیاوازەوە دێن. کاتێ پاکەتێکی داتا دێتە ناو یەکێک لە ھێڵەکانەوە، ڕاوتەر بۆ ئەوەی بتوانێ بنەجێی ئەو پاکەتە (ئەو شوێنەی مەبەستیەتی بڕوا) دەستنیشان بکا، ناونیشانی ناو پاکەتە دەخوێنێتەوە. ئەو کات، بە بەکارھێنانی زانیارییەکانی ناو [[خشتەی ڕاوتینگ|خشتەی ڕاوتینگەکەی]] یان [[سیاسەتی ڕاوتینگ|سیاسەتی ڕاوتینگەکەی]]، پاکەتەکە بەرەو تۆڕی دواتر ڕەوانە دەکا. لە [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتدا]] ڕاوتەرەکان ئەرکی «ڕێبەریی ھاتوچۆ» یان لە ئەستۆیە. پاکەتەکانی داتا ئەوەندە لە ڕاوتەرێکەوە بەرەو ڕاوتەرێکی تر دەرباز دەکرێن تا ئەوەی کە بگەن بە تۆڕی مەبەستیان. {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Network routers}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:نژیاروانیی ئینتەرنێت]] 40a7hzjhfztycqwsewsonsdmg2ruwxv چەنگیزخان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) 0 11880 1691591 1611421 2026-10-22T22:35:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1691591 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{Infobox television | name =جەنگیزخان | image = Genghis Khan (2004 TV series).jpg | image_size = 180px | caption = DVD cover art | alt_name = | native_name = {{Infobox name module | chinese = 成吉思汗 | pinyin = Chéng Jí Sī Hán }} | genre =درامای مێژوویی | creator = | developer = | writer = Yu Zhixian<br>Zhu Yaoting | director =وانگ وێنگ جي | creative_director = | presenter = | starring = [[Batdorj-in Baasanjab|Ba Sen]]<br>Saren Gaowa<br>Suo Lizhong<br>Zhao Hengxuan | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = “Chuanshuo” (傳說; “Legend”) performed by [[Tengger (singer)|Tengge'er]] | composer = Tengge'er | country = {{ئاڵا|چین}} | language = ماندرین<br>مەنگۆلی | num_episodes =۳۰ | executive_producer = Bate'er<br>Wang Wensheng<br>Wang Yongquan | producer = Zhang Guomin<br>Jiang Kun<br>Du Jie<br>Agula<br>Liu Rui<br>Zhulan Qiqige | editor = | location =[[مەنگۆلیا]] <br>[[چین]] | cinematography = | camera = | runtime =٤٥ خولەک بۆ هەر ئەڵقەیەک | company = | distributor = | channel = [[China Central Television|CCTV]] (چین)<br>[[Korean Broadcasting System|KBS]] (کۆریای باشوور) | picture_format = | audio_format = | first_run = ۲۰۰٤ (چین)<br>۱۰ی ئایلوول - ۱٨ی کانوونی یەکەمی ۲۰۰٥ (کۆریای باشوور) | first_aired = | last_aired = | related = | website = }} '''جه‌نگیزخان''' زنجيره‌ ته‌له‌فزیۆنى چینى كه‌ باس له‌ ژیانى تیمۆجینى ناسراو به‌ جه‌نگیزخان و سه‌رهه‌ڵدانى ئیمپراتۆریه‌تى مه‌غۆل ده‌كات له‌ سه‌ده‌ى ئێزده‌هه‌مى زاييندا. ئه‌م زنجيره‌ 30 بازنه‌ييه‌‌ به‌رهه‌مى ساڵى 2004 و له‌ که‌ناڵى مه‌ركه‌زيى چینCCTV په‌خشکراوه‌و دواتر له‌ که‌ناڵى KBS دۆبلاژى کۆرى كراوه‌و ساڵى 2011 له‌ که‌ناڵى [[كوردسات]] به‌ كوردى په‌خشکراوه‌. ده‌رهێنه‌رى ئه‌م به‌رهه‌مه‌ (وانگ وێنگ جي)ه‌ و نووسه‌ره‌كه‌ى (یوژى جيان)ه‌ و له‌ چین وێنه‌گیراوه‌ و هه‌ر بازنه‌ى 45 خوله‌كه‌. '''رۆله‌کان''' ---- <table border="0" cellpadding="1" width="60%"> <tr valign="top"> <td width="20%"></td> <td width="20%"></td> <td width="20%"></td> </tr> <tr><td valign="top"> '''تیمۆجین و ئه‌ندامه‌كانى‌ خێزانه‌که‌ى''' *[[باتادۆريان باسان]] له‌ رۆڵى [[جه‌نگيزخان]] / [[يه‌سوگاى]] *سارين گائۆوا وه‌ك [[هۆيلون]] * هاسى كيكى وه‌ك یوسیگى دووه‌م خێزان *سوو لى ژۆنگ وه‌ك بۆرتێ *سيكين بيليك له‌ رۆلى كاسار *يورى ژىتووه‌ک به‌لگوتێ *Tumen Gerile as young Belgutei *سانگ باو وه‌ك تیموگى *Dai Qin as young Temüge *ليو مين وه‌ك جۆشى *جیانگ تاو له‌ رۆلى جه‌غه‌تاى *هوهى وه‌ك ئغيده‌ى </td> <td valign="top"> '''هۆزى بورجیگین''' *Suya Ladalai as Dalitai *Dalie Lihan as Menglike '''هۆزى مه‌ركيت''' *Bate'er as Tuohei Tuo'a *Nashun as He'atai '''هۆزى زاداران''' * ژاو هه‌نگخوان له‌ رۆلی [[جاموخا]] *Wulinhan as Daicha'er *Qin Chuan as Huo'erchi </td> <td valign="top"> '''هۆزى یۆرکى''' *Wuri Xilatu as Sacha Bieqi *Yimin Tuoya as Lady Elizhen '''هۆزى تاى چوو''' *Huocha'er as Talihutai *Yang Guanghua as Tuoduo *Qina Ritu as [[Jebe]] '''هۆزى ته‌ته‌ر''' *Ala Tengwula as Miewuzhen Xiaolitu *Danba as Dayi'er Wusun *Wang Bin as Yekechelian '''هۆزى ئۆنگیرات''' *Bala Zhu'er as Daisechen *Tuhai as Daisechen's wife </td></tr> </table> <table border="0" cellpadding="1" width="60%"> <tr valign="top"> <td width="20%"></td> <td width="20%"></td> <td width="20%"></td> </tr> <tr><td valign="top"> '''جورگین, خيتان و هانى چین''' * وانگ وینگجی له‌ رۆلى ئیمپراتۆر ژیزۆگ له‌ به‌ره‌بابى جين * لى كيناى له‌ رۆلى ویشۆوانگ له‌ به‌ره‌بابى جين *تاو جيخين وه‌ك مینگ ئان </td> <td valign="top"> '''خوارزميه‌كان''' *واليسى له‌ رۆلى شاى خوارزم محمدى دووه‌م *ئه‌به‌ليميتى له‌ رۆلى [[شا جه‌لاله‌دينى خوارزم *Patamureyiqin as Muhammad II's mother *Mulading as Khwarezmid general *Daniya as Khwarezmid general *Aliyana as Muhammad II's younger son '''هۆزى كيرايت''' *Biligetu as [[Wang Khan]] *Qu Baogang as Zhaheganbu *Ma Liping as Sangkun </td> <td valign="top"> '''هي ديكه'''‌ *Yiruohu as Wo'erbo *Dao'er Qirenqin as Qihe Qiuhai *Liu Baocheng as Quchu *Daniya as Zhenhai *Liu Lina as Lady Ta'erhun *Wang Jiebing as Heda Jidai *Ayunga as Tuohu *Siqin Chaoketu as Heihuzi '''نايمان''' *Alafate as [[Kuchlug]] *Maimaiti Xielifu as Tayan Khan *Guzilinu'er Kutibile as Lady Gu'erbiesu *Nijiati Aikebai'er as Tatatong'a *Daniya as Saibolehei </td></tr> </table> ==لينكى ده‌ره‌كى== *[http://baike.baidu.com/view/1503.htm#sub5678934 ''Genghis Khan''] له‌ بايدو بايكه *[https://web.archive.org/web/20140204024512/http://data.ent.sina.com.cn/tv/2125.html ''Genghis Khan''] on سايتى سينا *[https://web.archive.org/web/20160303170555/http://yule.sohu.com/s2004/cjsh.shtml ''Genghis Khan''] له‌ سۆهو {{تووڵی دەروازە|چین|تەلەڤیزیۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:كورت]] 4sbze3mrvstyg14ld04exf555lg9yc4 چەولیگ 0 13788 1691605 1578223 2026-10-22T22:37:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1691605 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەولیگ | ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە =[[پەڕگە:Bingolcitycenter.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە =Turkey | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[تورکیا]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[تورکیا]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای بینگۆل|بینگۆل]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ١٣٣٬٤٢٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٢]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٤٢٦(٩٠+) | وێبگە = }} '''بینگۆل''' یان '''چەولیک''' یان '''چەولیگ''' (بە [[ئەرمەنی]]: Ճապաղջուր، بە [[ڕۆمانی]]: Chapaghjur؛ بە [[کوردی]]: Çewlik؛ بە [[زازاکی]]: Çewlîg)، کە پێش ساڵی ١٩٤٤ بە چەپاکچوور دەناسرا، شارێکە لە [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]]. ناوەندی [[پارێزگای بینگۆل]] و [[قەزای بینگۆل]]ە و ژمارەی دانیشتووانی ١٣٣٬٤٢٣ کەسە (٢٠٢٢). شارەکە لە ناوچەیەکی ڕۆژھەڵاتی تورکیادایە کە زۆربەیان بە زمانی [[کوردی]] دەدوێن و لە ناو کورداندا بە «چەولیک» ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>Ishakoglu, M. (2018). The Battle Over Kird/Zaza Identity Construction in Cewlig/Bingol (1980–2015) (PhD thesis). University of Exeter.</ref> == ڕەگناسی == یەکێک لە ناوە مێژوویییەکانی شارەکە، بینگۆل لە زمانی [[تورکی]]دا بە واتای «ھەزار دەریاچە» دێت؛ بەڵام ھیچ دەریاچەیەکی گەورە لە سنووری پارێزگاکەدا نییە. ناوەکە زیاتر ئاماژەیە بۆ زۆریی ئەو گۆمە بچووکانەی کە لە دەوروبەری شارەکەدا دەبینرێن.<ref>https://www.bintso.org.tr/Bingöl/CoğrafiYapı/tabid/14989/Default.aspx</ref><ref>https://archive.org/details/EvliyelebiSeyahatnmesiIII/page/n239/mode/2up</ref> == مێژوو == بینگۆل لەو شوێنەدا ھەڵکەوتووە کە لە مێژوودا بە ناوچەی سۆفین (سەرەتا شانشینێکی سەربەخۆ و دواتر ویلایەتێکی ئەرمەنی و ڕۆمانی) ناسراوە. ئەم نیشتەجێبوونە بە ناوە ئەرمەنییەکەی، واتە چەپاغجوور (بە واتای «ئاوی بڵاوکراوە» بە ئەرمەنی)، لەلایەن مێژوونووسی ئەرمەنی [[ستێپانۆس ئاسۆغیک]] لە سەدەی ١١دا ئاماژەی پێکراوە، کە لەکاتی وەسفکردنی بوومەلەرزەکەی بالو لە ساڵی ٩٩٥دا باسی دەکات. چەپاغجوور ھەندێک جار بە قەڵا-شارۆچکەی ڕۆمانی سیتاریزۆم (کتاریچ بە [[ئەرمەنی]]) دەناسرێتەوە.<ref>http://nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&query=ճապաղջուր</ref> لە [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا، بینگۆل بە ڕۆمانۆپۆلیس (بە [[یۆنانی]]: Ῥωμανούπολις) دەناسرا، ئەمەش بە ناوی ئیمپراتۆری بیزەنتی ڕۆمانۆسی یەکەم لێکاپینۆس، کە لە ساڵی ٩٤٢دا خستییە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]. سەرەتا وەک یەکەیەکی کارگێڕی سەر بە ھەرێمی [[مێزۆپۆتامیا]] پێکھێنرا، بەڵام دواتر (نزیکەی ساڵی ٩٧٠) پلەکەی بەرزکرایەوە بۆ ھەرێمێکی سەربەخۆ.<ref>https://books.google.com/books/about/Les_listes_de_préséance_byzantines_des.html?hl=ar&id=RFdmAAAAMAAJ</ref> بینگۆل لەلایەن بنەماڵەی سووەیدی، کە لقێکی [[بەرمەکییەکان]] بوون، لە سەدەی ١٣وە تا ناوەڕاستی دەسەڵاتی [[عوسمانییەکان]]، بە شێوەیەکی [[خۆبەڕێوەبەری]] و سەربەخۆ لە عوسمانییەکان بەڕێوەدەبرا. بینگۆل و ناوچەکانی دەوروبەری پێش [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]] ژمارەیەکی زۆر دانیشتووانی ئەرمەنییان تێدا بوو. تا ناوەڕاستی [[سەدەی بیستەم]]، شارەکە بە چەپاکچوور/چەباکچوور دەناسرا، کە لە ناوە ئەرمەنییەکەیەوە وەرگیرابوو. لە ساڵی ١٩٤٤دا، ناوەکەی گۆڕدرا بۆ بینگۆل، کە لە زمانی [[تورکی]]دا بە واتای «ھەزار دەریاچە» دێت.<ref>https://web.archive.org/web/20200627192016/http://www.bingol.bel.tr/resimler/yayinlar/dosyalar/26.pdf</ref><ref>https://www.academia.edu/10292763/Italian_City_states_and_Catholic_Missions_in_Mongolian_World_of_the_13th_and_14th_Centuries_Italské_městské_státy_a_katolické_misie_v_mongolském_světě_13_a_14_století_</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.frmartuklu.org/konu/bing%C3%B6l-tarihi-bingol-ilinin-tarihcesi.30975/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230414213230/http://www.frmartuklu.org/konu/bing%C3%B6l-tarihi-bingol-ilinin-tarihcesi.30975/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ململانێی کورد و تورک === بینگۆل شوێنی چەندین ڕووداوی توندوتیژی ململانێی کورد و تورک بووە. لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦دا، تەقینەوەی ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراو کە ئۆتۆمبێلێکی زرێپۆشی پۆلیسی کردبووە ئامانج و لەلایەن ئەندامانی [[پەکەکە]]وە ئەنجامدرا، بووە ھۆی کوژرانی دوو ئەفسەری پۆلیس و برینداربوونی ١٩ کەسی دیکە. لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨دا، گرووپێک لە ئەندامانی پەکەکە ھێرشیان کردە سەر بنکەیەکی سەربازی و سەربازێکی تورکیان کوشت و سێ کەسی دیکەشیان بریندار کرد.<ref>https://www.sozcu.com.tr/bingolde-zirhli-polis-aracina-saldiri-2-polis-sehit-5i-polis-19-yarali-wp1464328</ref><ref>https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/diyarbakir/bingolde-pkk-pususu-1-asker-sehit-3-asker-ya-40862322</ref> == جوگرافیا == بینگۆل ١٤٤ کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی [[خارپێت]]ەوە دوورە و لە ناوچە بەرزەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ]] ھەڵکەوتووە. بینگۆل ناوچەیەکی شاخاوییە و بەرزایییەکانی دەگاتە ٣٠٠٠ مەتر، شاری بینگۆل خۆی نزیکەی ١١٢٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزە. [[ڕووباری گایت]] کە لقێکی لای ڕاستی ڕووباری مورادە ([[فورات]]ی ڕۆژھەڵات)، بە ناو شارەکەدا تێپەڕ دەبێت.<ref>https://www.jsce.or.jp/report/19/report/report200307.pdf</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Bingöl|چەولیگ}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|تورکیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی تورکیا]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای بینگۆل]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بینگۆل]] eka6gcndbaoxughxjp4y7i9fdcdv1jd چەناگە 0 17212 1691585 1550329 2026-10-22T22:34:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1691585 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Stubbly face.jpg|250px|thumb|left|چەناگەی پیاوێک]] [[پەڕگە:Cleft-Chin.jpg|250px|thumb|left|چەناگەی چاڵ]] لە [[توێکاری]]ی مرۆڤدا، '''چەناگە''' بە خوارووترین بەشی [[دەموچاو]] دەوترێ. هەندێک کەس چەناگەیان چاڵە و هەندێکیان تەخت، لەسەر چەناگەی پیاوان [[ڕیش]] دەڕوێ. ==سەرچاوەکان== *[http://en.wikipedia.org/wiki/Chin ویکی پیدیای ئینگلیسی (chin)] {{توێکاری مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Chins}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی|ژینناسی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:لەشی مرۆڤ]] [[پۆل:سەر و ملی مرۆڤ]] bg3qim6axn4b7thw51oi7nrvmu0sbwr ڕافایێل نادال 0 18199 1691707 1550296 2026-10-23T04:38:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1691707 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = ڕافایێل نادال | وێنە = Rafa Nadal (Spain).jpg | قەبارەی وێنە = 250px | ناوی کاتی لەدایکبوون = ڕافایێل نادال پارێرا | شوێنی لەدایکبوون = [[ماناکۆر]]، [[دورگەکانی بێلایریک]]، [[ئیسپانیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨٦|٦|٣|df=y}} | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = |تۆپی ئاڵتوونی (باڵۆندۆر) = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = یاریزانی [[تێنیس]] | ماوەی پیشەگەری = ٢٠٠٣-بەردەوامە | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = ١٫٨٥ م (٦ پێ ١ ئینچ) | کێش = ٨٥٫٠ کگم | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = بێ ئاین (ئەگنۆستیک) | ھاوسەر = | یار = ماریا فرانسیسکا پێرێلۆ | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = {{url|http://www.rafaelnadal.com/en/|rafaelnadal.com}} | پەراوێزەکان = | ژمارەی درێس =}} '''ڕافایل نادال''' ناوی تەواوی ''''ڕافایێل نادال پارێرا''''یە، لەدایکبووی ٣ی حوزەیرانی ١٩٨٦، یاریزانێکی تێنسی ئیسپانیە، یەکێکە لە باشترین یاریزانانی تێنس لە جیھاندا. == دەستکەوتەکان == * ئوستڕالیای کراوە لەساڵی * فەڕەنسی کراوە ساڵی * وێمبلدۆن ساڵی * ئەمریکای کراوە ساڵی * مۆنتیکارلۆ * ڕۆلان گارۆس * پاڵەوانیەتی ڕۆما * پاڵەوانیەتی شتوتگارد * پاڵەوانیەتی بەرشلۆنا * پاڵەوانیەتی جامی دیڤیز * پاڵەوانیەتی ھامبۆڕگ * پاڵەوانیەتی مەدرید == پێشانگا == <gallery> Nadal Miami 2009 1.jpg Australian Open 2010 Quarterfinals Nadal Vs Murray 21.jpg Nadal 2010 Madrid 01.jpg Rafael Nadal at the 2010 Wimbledon Championships 02.jpg Rafael Nadal at the 2010 US Open 01.jpg Nadal Australian Open 2009 5.jpg Nadal 4 Monte Carlo 2007.jpg Rafa Nadal 7738 2 Japan Open Tennis Tokio 2010.jpg Rafael Nadal at the 2011 Australian Open14.jpg Nadal Monte Carlo 2012.JPG Nadal vs Federer RG 2007.jpg Nadal-2006.2.jpg </gallery> == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20150610085914/http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Rafael-Nadal.aspx پڕۆفایلی نادال] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20170922085523/https://rafaelnadal.com/ ماڵپەڕی فەرمی ڕافا نادال] * [https://web.archive.org/web/20170826170212/https://www.facebook.com/Nadal پەڕەی نادال لە فەیس بووک] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|ئیسپانیا|وەرزش}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش}} {{پۆلی کۆمنز|Rafael Nadal}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی زێڕی ئۆڵمپیکی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی تێنیس لە ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٤]] [[پۆل:یاریزانانی تێنیس لە ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٦]] [[پۆل:وەرزشی ئیسپانیا]] dtjp7mdu2ly8h89iellii2dbgdakuyi ڕائول گۆنزالێس 0 18883 1691646 1550311 2026-10-23T01:36:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1691646 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | ناو = ڕاول گۆنزالیس | وێنە = Raul Gonzalez 10mar2007 (cropped).jpg | قەبارەی وێنە = 220px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[مەدرید]]، ئیسپانیا | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ۲۷ی حوزیرانی ١٩٧٧ | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = ئیسپانی | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = یاریکەر و ڕاهێنەر | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٤ - ۲۰۱٥ | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = ١٫٨٠م | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = مامێن سانز | یار = | منداڵەکان = ماریا (کچە)، جۆرگ و ھۆگۆ و ھیکتۆر و ماتیۆ (کوڕن) | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} '''ڕاول گۆنزالیس بلانکۆ''' وەرزشکاری ئیسپانی لەدایک بووی ٢٧ی حوزەیرانی ساڵی [[١٩٧٧]] ناوبراو یاریکەرێکی ئەزموونداری ھەڵبژاردەی تۆپی پێ ئیسپانیا بووە لەھێلی ھێرشبەریدا و ڕاول یاری بۆ یانەکانی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید]] و [[شاڵکە ٠٤]] کردووە، ڕاول لەگەڵ ھەموو ئەو تیپانەی یاری بۆ کردوون درێسی ژمارە حەوتی پۆشیوە. == یانەکان == === ئاتلەتیکۆ مەدریدی ئیسپانی === دەستپێکی یاریکردنی بۆ ساڵی [[١٩٩٢]] تا [[١٩٩٤]] یاری بۆ یانەی ئەتلەتیکۆ مەدریدی ئیسپانی کردووە دواجار پەیوەندی بە ڕیال مەدرید کردووە. === ڕیال مەدریدی ئیسپانی === ڕائول خاوەن مێژوویەکی سەروەریە لەگەڵ یانەی شاھانەی ئیسپانیا کە یانەی [[ڕیال مەدرید]]ە، بەوەی کە ناوبراو لە مناڵیەوە یاری بۆ ئەو تیپە کردووە تاوەکوو ساڵی [[٢٠١٠]] کە ئەمەش ماوەی زۆرتر لە ١٦ ساڵ بووە، کاتێک لە لاوی لەساڵی [[١٩٩٤]] لە تیپی C یانەی ڕیال مەدرید بووە، دواتر لەھەمان ساڵ واتە ساڵی [[١٩٩٤]] ھاتۆتە تیپی B یانەکە، لەھەمان ساڵیشدا دوای کەمێک یاری ھاتە تیپی A کە ئەمەش لە مێژوودا نەبووە یاریکەرێک بتوانێت لە تیپی C بچێت بۆ تیپ B و دواتر بچێت بۆ تیپی A ی ھەمان یانەکە!، ڕاول لەگەڵ یانەی ڕیال مەدرید ٥٥٠ یاری تەواوی ئەنجام داوە لەکۆی ئەم یاریانەش خاوەنی ٢٢٨ گۆڵە. === شاڵکەی ئاڵمانی === لە ٢٨ ی تەممووزی ساڵی [[٢٠٠٨]] بەشێوەیەکی فەرمی بۆندی لەگەل یانەی شاڵکەی ئاڵمانی وواژوو کرد، ڕاول لەگەڵ ئەم یانەیەش بەردەوام بوو لە گۆڵ ھەژاندن توانیویەتی لەکۆی ٦٦ یاری ٢٨ گۆڵ تۆمار بکات. === سەدی قەتەری === لە ١٢ی مەی ساڵی [[٢٠١٢]] ڕاول بەشێوەیەکی فەرمی بۆندی لەگەڵ یانەی سەدی قەتەری واژوو کرد، واش بڕیارە ڕاول لەگەڵ یانەی سەد یاری بکات لە وەرزی [[٢٠١٢]] - [[٢٠١٣]] دەدا. == ژیانی تایبەتی == لە تەمەنی لاویدا، لەساڵی [[١٩٩٩]] لەگەڵ مامێن سانزی ھاوڕێی ھاوسەرگیریان ئەنجام دا، و خاوەنی چوار کوڕ و کچێکن، ناوی کوڕەکانی جۆرگ و ھۆگۆ و ھیکتۆر و ماتیۆ و ناوی کچە تاقانەکەشی ماریایە، ڕاول دڵخۆش دەبێت کاتێک گوێ لە گۆرانی و میوزیکی ئیسپانی دەگرێت و ئەو سەرسامە بە نووسەری ئیسپانی ئارتیرۆ پیرێز. == دەستکەوتەکان == === ڕیال مەدریدی ئیسپانی === * خولی لالیگای ئیسپانی شەش جار: ١٩٩٤-١٩٩٥، ١٩٩٦-١٩٩٧، ٢٠٠٠-٢٠٠١، ٢٠٠٢-٢٠٠٣، ٢٠٠٦-٢٠٠٧، ٢٠٠٧-٢٠٠٨ * جامی سووپەری ئیسپانی چوار جار: ١٩٩٧، ٢٠٠١، ٢٠٠٣، ٢٠٠٨ * خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا سێجار: ١٩٩٧-١٩٩٨، ١٩٩٩-٢٠٠٠، ٢٠٠١-٢٠٠٢ * سووپەری ئەورووپا یەک جار: ٢٠٠٤ * جامی جیھانی یانەکان دوو جار: ١٩٩٨، ٢٠٠٢ === شاڵکەی ئاڵمانی === * یەک جار جامی (دی-ئێف-ئێل پۆکاڵ): ٢٠١٠-٢٠١١ * یەک جار جامی سووپەری (دی-ئێف-ئێڵ): ٢٠١١ === ئەل سەدی قەتەری === جامی ئەستێرەکانی قەتەڕ یەک جار: ٢٠١٢-٢٠١٣ جامی ئەمیری قەتەڕ یەک جار: ٢٠١٤ === نیو یۆرک کۆسمۆس === جامی ئەمریکای باکوور یەک جار: ٢٠١٥ جامی قەڵغانی ھەواداران یەک جار: ٢٠١٥ جامی سووپەری ئەمریکای باکوور (ئێن-ئەی-ئێس-ئێڵ) یەک جار: ٢٠١٥ === ھەڵبژاردەی ئیسپانیا === * جامی جیھانی فیفا بۆ خوار تەمەن ٢٠ ساڵی * مەدالیای سلڤەر لە ئۆڵەمپیادی [[١٩٩٦]] == ئامارەکان == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خوول ! colspan="2" |جام ! colspan="2" |جامی کیشوەری ! colspan="2" |ئیتر ! colspan="2" |گشتی |- !ئاست !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ |- |ڕیال مەدرید ئاستی پلە سێ |١٩٩٤–٩٥ |خوولی ئیسانی پلە سێ |٧ |١٦ | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |٧ |١٦ |- |ڕیال مەدرید ئاستی پلە دوو |١٩٩٤–٩٥ |خوولی ئیسپانی پلە دوو |١ |٠ | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |١ |٠ |- | rowspan="17" |[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدرید]] |١٩٩٤–٩٥ | rowspan="16" |خوولی ئیسپانی |٢٨ |٩ |٢ |١ |٠ |٠ | colspan="2" |— |٣٠ |١٠ |- |١٩٩٥–٩٦ |٤٠ |١٩ |٢ |١ |٨ |٦ |٢ |٠ |٥٢ |٢٦ |- |١٩٩٦–٩٧ |٤٢ |٢١ |٥ |١ | colspan="2" |— | colspan="2" |— |٤٧ |٢٢ |- |١٩٩٧–٩٨ |٣٥ |١٠ |١ |٠ |٢ |٢ |٣ |٠ |٤٩ |١٣ |- |١٩٩٨–٩٩ |٣٧ |٢٥ |٢ |٠ |٨ |٣ |٢ |١ |٤٩ |٢٩ |- |١٩٩٩–٢٠٠٠ |٣٤ |١٧ |٤ |٠ |١٥ |١٠ |٤ |٢ |٥٧ |٢٩ |- |٢٠٠٠–٠١ |٣٦ |٢٤ |٠ |٠ |١٢ |٧ |٢ |١ |٥٠ |٣٢ |- |٢٠٠١–٠٢ |٣٥ |١٤ |٦ |٦ |١٢ |٦ |٢ |٣ |٥٥ |٢٩ |- |٢٠٠٢–٠٣ |٣١ |١٦ |٢ |٠ |١٢ |٩ |٢ |٠ |٤٧ |٢٥ |- |٢٠٠٣–٠٤ |٣٥ |١١ |٧ |٦ |٩ |٢ |٢ |١ |٥٣ |٢٠ |- |٢٠٠٤–٠٥ |٣٢ |٩ |١ |٠ |١٠ |٤ | colspan="2" |— |٤٣ |١٣ |- |٢٠٠٥–٠٦ |٢٦ |٥ |٠ |٠ |٦ |٢ | colspan="2" |— |٣٢ |٧ |- |٢٠٠٦–٠٧ |٣٥ |٧ |١ |٠ |٧ |٥ | colspan="2" |— |٤٣ |١٢ |- |٢٠٠٧–٠٨ |٣٧ |١٨ |١ |٠ |٨ |٥ |٢ |٠ |٤٨ |٢٣ |- |٢٠٠٨–٠٩ |٣٧ |١٨ |١ |٣ |٧ |٣ |٢ |٠ |٤٧ |٢٤ |- |٢٠٠٩–١٠ |٣٠ |٥ |٢ |٠ |٧ |٢ | colspan="2" |— |٣٩ |٧ |- ! colspan="2" |گشتی !٥٥٠ !٢٢٨ !٣٧ !١٨ !١٣٢ !٦٦ !٢٢ !١١ !٧٤١ !٣٢٣ |- | rowspan="3" |شاڵکا |٢٠١٠–١١ | rowspan="2" |خوولی ئەڵمانی |٣٤ |١٣ |٤ |١ |١٢ |٥ |١ |٠ |٥١ |١٩ |- |٢٠١١–١٢ |٣٢ |١٥ |٣ |٢ |١١ |٤ |١ |٠ |٤٧ |٢١ |- ! colspan="2" |گشتی !٦٦ !٢٨ !٧ !٣ !٢٣ !٩ !٢ !٠ !٩٨ !٤٠ |- | rowspan="3" |ئەل سەعد |٢٠١٢–١٣ | rowspan="2" |خوولی قەتەڕی |٢٢ |٩ |١٢ |٣ |٠ |٠ | colspan="2" |— |٣٤ |١٢ |- |٢٠١٣–١٤ |١٧ |٢ |٥ |٢ |٥ |٠ | colspan="2" |— |٢٧ |٤ |- ! colspan="2" |گشتی !٣٩ !١١ !١٧ !٥ !٥ !٠ ! colspan="2" |— !٦١ !١٦ |- | rowspan="2" |نیو یۆرک کۆسمۆس |٢٠١٥ |خوولی ئەمریکی |٢٨ |٨ |٢ |٠ | colspan="2" |— |٢ |١ |٣٢ |٩ |- ! colspan="2" |گشتی !٢٨ !٨ !٢ !٠ ! colspan="2" |— !٢ !١ !٣٢ !٩ |- ! colspan="3" |کۆی گشتی !٦٩١ !٢٩١ !٦٣ !٢٦ !١٦٠ !٧٥ !٢٦ !١٢ !٩٤٠ !٤٠٤<br/> |} == گۆلی نێودەوڵەتی == ڕائوڵ بەشداریکردووە لە ١٠٢ یاری بۆ ھەڵبژاردەی ئیسپانیا لەساڵانی ١٩٩٦ بۆ ٢٠٠٦ و ٤٤ گۆڵی کردووە. ڕائوڵ بەدووەم گۆڵکاری ئیسپانیا دادیت دوای داڤید ڤییا. == سەرچاوە == * [https://web.archive.org/web/20120707083947/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/1193040472616/1330010014526/jugador/JugadorLegendario/Raul.htm زانیاری نامەی ڕاول|ماڵپەڕی ڕیال مەدرید] * [http://www.schalke04.com/teams/team/7-raul.html زانیاری نامەی ڕاول|ماڵپەری یانەی شاڵکە] * {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|فیفا|وەرزش|تۆپی پێ|ئۆڵۆمپیاد|ئیسپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Raúl González}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:کڵابی سەدەی فیفا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە قەتەر]] [[پۆل:فیفا ١٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ١٩٩٦]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بۆ تۆپی پێی ٢٠٠٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی مەدرید]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] 0ijwwijvew7he3fg56be47f9z45uxyo ڕافیزی 0 21170 1691709 1617045 2026-10-23T04:38:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1691709 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ڕافیزی''' یان '''ڕافیزە''' ({{بە عەرەبی|رافضي}} – کۆ: {{عەرەبی|رافضة، روافض}}) دەستەواژەیەکی مشتومڕاوییە کە ئاماژەیە بۆ [[شیعە|موسڵمانانی شیعە]]. ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ڕەتکردنەوەی [[شیعە|موسڵمانانی شیعە]] بۆ ڕەوایەتیی خەلافەتی [[ئەبووبەکر]] (٦٣٢–٦٣٤)، [[عومەری کوڕی خەتتاب|عومەر]] (٦٣٤–٦٤٤)، و [[عوسمانی کوڕی عەفان|عوسمان]] (٦٤٤–٦٥٦) وەک [[خەلافەت|خەلیفەکان]]، لە بەرژەوەندیی [[ئیمامەت لە بیروباوەڕی شیعەدا|ئیمامەتێک]] کە بە [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] (٦٥٦–٦٦١) دەست پێ دەکات، کە ئامۆزا و زاوای پێغەمبەری [[ئیسلام]] [[محەممەد]] بوو. بە تایبەتی، دەستەواژەی ڕافیزە لە نووسینە مشتومڕاوییەکانی [[سوننە]]دا وەک نازناوێکی نەرێنی بۆ [[شیعەی دوازدە ئیمام|دوازدە ئیمامییەکان]] دەردەکەوێت، کە زۆربەی کۆمەڵگەی شیعە پێکدەھێنن. لەلایەکی دیکەوە، دوازدە ئیمامییەکان بە شێوەیەکی ئەرێنی ئەم دەستەواژەیەیان [[دووبارە بەکارھێنانەوە|بۆ بەرژەوەندیی خۆیان بەکارھێناوەتەوە]] بۆ دەربڕینی ڕەتکردنەوەی ستەمکاری و تێکۆشانیان دژی ئەو چەوساندنەوەیەی کە لەلایەن سوننەکانەوە پێیان دەکرێت. == پێناسە == دەستەواژەی ڕافیزە (یاخود ڕەوافیز) ئاماژەیە بۆ ئەو [[شیعە|موسڵمانە شیعانەی]] کە ڕەوایەتیی [[خەلافەتی ڕاشدین|خەلافەتی]] [[ئەبووبەکر]]، [[عومەر]]، و [[عوسمانی کوڕی عەفان|عوسمان]] «ڕەت دەکەنەوە». ئەم [[خەلیفە|خەلیفانە]]، یەک لەدوای یەک، بوونە جێنشینی پێغەمبەری [[ئیسلام]] [[محەممەد]] دوای ئەوەی لە ساڵی ٦٣٢ی [[سەردەمی ھاوبەش|زایینیدا]] کۆچی دوایی کرد.{{sfn|Esposito|2003|p=262}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rāfiḍah |ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Rafidah |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230327053538/https://www.britannica.com/topic/Rafidah |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Encyclopædia Britannica}}</ref> بە تایبەتی، دەستەواژەی ڕافیزە بەسەر [[شیعەی دوازدە ئیمام|دوازدە ئیمامییەکاندا]] جێبەجێ دەبێت،{{sfn|Kohlberg|2012}}{{sfn|Momen|1985|p=73}} کە زۆرینەی ھەرە زۆری شیعەکان پێکدەھێنن.{{sfn|Haider|2014|p=4}} دوازدە ئیمامییەکان لەو بڕوایەدان کە ماوەیەکی کەم پێش کۆچی دوایی، محەممەد بە ئاشکرا ئامۆزا و زاوای خۆی، [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]]ی وەک جێنشینی خۆی لە [[غەدیر خوم]] دەستنیشان کردووە. بە بڕوای ئەوان، خەلیفە سەرەتایییەکان بەم شێوەیە مافی عەلییان بۆ جێنشینیکردنی محەممەد زەوت کردووە. ئەوان ھەروەھا پێیان وایە کە [[دوازدە ئیمام|یازدە لە نەوەکانی]] عەلی بوونەتە جێنشینی ئەو.{{sfn|Kohlberg|2012}}{{sfn|Amir-Moezzi|2014}} دەستەواژەی ڕافیزە کە ڕەگی لە مێژووی سەرەتای ئیسلامدایە، لە نووسینە مشتومڕاوییەکانی [[سوننە]]دا وەک نازناوێکی نەرێنی بۆ دوازدە ئیمامییەکان دەردەکەوێت، کە ئەوانیش لە بەرامبەردا، ئەم دەستەواژەیەیان بە شێوەیەکی ئەرێنی لێکداوەتەوە بۆ دەربڕینی «ڕەتکردنەوە»ی ھەموو جۆرە ستەمکارییەک و تێکۆشانیان دژی ئەو چەوساندنەوەیەی کە لەلایەن سوننەکانەوە پێیان دەکرێت.{{Sfn|Esposito|2003|p=262}} بە شێوەیەکی کەمتر باو، دەستەواژەی ڕافیزە بەسەر مەزھەبەکانی تری شیعەشدا جێبەجێ کراوە، وەک غولات،{{sfn|Kohlberg|2012}} کە سیفەتی خودایییان دابووە پاڵ ئیمامەکانی شیعە و لەلایەن ئەوانەوە تەکفیر کرابوون.{{sfn|Momen|1985|pp=67{{ndash}}68}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئێران|شیعە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شیعە]] [[پۆل:وشە و دەستەواژە عەرەبییەکان]] qufrj6csmyptjbp10w85ympzquer9my ڕامبرانت 0 24025 1691742 1529618 2026-10-23T07:33:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1691742 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕامبرانت''' (بە [[ھۆڵەندی]]: Rembrandt Harmenszoon van Rijn؛ ١٥ی تەممووزی ١٦٠٦ – ٤ی تشرینی یەکەمی ١٦٦٩) [[وێنەکێش]] و ڕەگسازی [[خەڵکی ھۆڵەندا|ھۆڵەندییە]]، لە ئەمستەردام کۆچی دوایی کردووە، سەردەمی ئەم بەسەردەم زێڕینی ھۆڵەندا دادەنرێت. == کارەکان == # وێنەی پۆرترەیتی ساسکیا ڤان یولنبرێگ # تابلۆی Titus ی کە کوڕەکەی خۆی بوو # زریانێک لەسەر دەریای گالیلی (The Storm on the Sea of Galilee) # The Abduction of Europa # سێ خاچکراوی ھەڵکوراو (The Three Crosses, etching) # سەیرکردنی شەوا (یان دیمەنێکی شەو) # ئەسپسوارێکی پۆلەندی * چەند بەرھەمێکی تر == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} http://en.wikipedia.org {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Rembrandt}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٦٠٦]] [[پۆل:مردووانی ١٦٦٩]] [[پۆل:وێنەکێشی ھۆڵەندی]] jpb22nnj8p0by2tuzl0ncc5frb4lroj کاردۆخی 0 24498 1691487 1445978 2026-10-22T17:52:37Z ~2026-42854-67 78181 /* */ 1691487 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی |ناو = محەممەد ئەمین کاردۆخی |وێنە =محەمەدئەمين كاردۆخى.jpg |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٥ی ئازاری ١٩١٦ |شوێنی لەدایکبوون = [[تەوێڵە|گوندی تەوێڵە]]، {{Flag|کوردستان}} |ڕێکەوتی مردن = ٨ی حوزەیرانی ١٩٨٢ |شوێنی مردن = [[سلێمانی]] [[کوردستان]] |ئایین = [[ئیسلام]] |نەتەوە = [[کورد]] }} '''محەممەد ئەمین کوڕی کاکە شێخ محەممەد (بەھائەدین) کوڕی شێخ عوسمانی تەوێڵە''' ناسراوە بە '''کاردۆخی'''<ref>مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، [[مارف خەزنەدار]]، لاپەڕەکانی ٢٩٥ تا ٣٠٤، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦.</ref> (٢٥ی ئازاری ١٩١٦ لە [[تەوێڵە]]، [[عێراق]] - ٨ی حوزەیرانی ١٩٨٢ [[سلێمانی]])<ref>کتێبی: دیوانی کاردۆخی</ref> ناوی تەواوی محەممەد ئەمین کوڕی شێخ محەمەد کە بە کاکە شێخ ناسراوە کوڕی شێخ محەممەد بەھائەدین کوڕی شێخ عوسمانی سیراجەددینی تەوێڵەیە. دایکی کچی مەلا نەجمەددینی مەلا نەزیرە. == ژیان == لە ساڵی ١٩١٦ لە [[تەوێڵە]] لەدایکبووە، لە پێنج ساڵیدا لای باوکی و خاڵوانی [[قورئان]] و کتێبە ئایینیەکانی خوێندووە، لە ساڵی ١٩٢٩ لە تەوێڵە چووەتە قوتابخانە. لە پاییزی ساڵی ١٩٣٥ خوێندنی سەرەتایی تەواوکردووە، پاشان چووەتە بەغدا لە خانەی مامۆستایان وەرگیراوە و لە ھاوینی ١٩٣٩ خوێندن تەواو دەکات و لە (١ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٩) دامەزراوە و بووە بە مامۆستا لە [[تەوێڵە]]. === ژیانی مامۆستایەتی === ژیانی مامۆستایەتی لەم شوێنانە تەواو کردووە. * [[تەوێڵە]] (یەک ساڵ) * [[بیارە]] (دە ساڵ) * [[عەبابەیلێ]] (دوو ساڵ) * [[جافەران]] (یەک ساڵ) * [[ھەڵەبجە]] (دە ساڵ) * [[سلێمانی]] (دوو ساڵ) * [[بەغدا]] (شەش ساڵ) لە (١ی نیسانی ١٩٧٠) خۆی خانەنشین دەکات و دەگەڕێتەوە بۆ [[سلێمانی]]، واتە (٣١) ساڵ خزمەتی بووە لە پەروەردەدا. == مردن == لە ڕێکەوتی (٨ی حوزەیرانی ١٩٨٢) لە [[سلێمانی]] کۆچی دوایی کردووە و لە گۆڕستانی [[گردی سەیوان]] نێژراوە. == کاری ھونەری و ھۆنراوە == کاردۆخی ھەر بە منداڵی حەزی لە خوێندنەوە و لەبەرکردنی ھۆنراوە بووە بە تایبەت ھۆنراوەکانی حاجی قادر و کوردی و [[مەولەوی]]، کاریان تێکردووە. == بەرھەمەکان<ref>http://www.freewebs.com/mahabadassociation/kardokhi.html{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> == === ئەوانەی کە تا ئێستا چاپکراون === # دیوانی ([[سەیدی|سەیدی ھەورامی]]) - چاپخانەی کامەرانی سلێمانی ساڵی ١٩٧١. # بەرگی یەکەمی دیوانی (شاھۆ) - چاپخانەی کامەرانی سلێمانی ساڵی 1978 # بەرگی یەکەمی دیوانی مەردۆخی - چاپخانەی دار الحریة لە بەغدا ساڵی ١٩٧٨. # بەرگی دووەمی دیوانی (شاھۆ) - چاپخانەی کامەرانی لە سلێمانی ساڵی ١٩٨٠. # لە چاپ دانەوەی دیوانی کاردۆخی بەشی یەکەم و ھەندێ لە بەشی دووەم - چاپخانەی ئۆفسێتی سەرکەوتن لە سلێمانی ساڵی ١٩٨٢. == پەراوێزەکان == {{پەراوێزەکان}} == سەرچاوەکان == * کتێبی: دیوانی کاردۆخی. * کتێبی: سەربوردێکی ھەورامان و سەردانێکی تەوێڵە/لاپەڕە/١١١٠. * مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، [[مارف خەزنەدار]]، لاپەڕەکانی ٢٩٥ تا ٣٠٤، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦. {{شیعری نوێی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|کوردستان|وێژەی کوردی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل: لەدایکبووانی ١٩١٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٢]] np0kz3287m5q73wlyohc5upwo3pra6h ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە) 4 25122 1691623 1690205 2026-10-23T00:03:18Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1691623 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ٣٧٨٦٦٠ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ١٧٧٣٩٤ |- | [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || ١٠٣٧٧٧ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/SakuraBot|SakuraBot]] || ٥٣٨٢١ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/EmausBot|EmausBot]] || ٤٢٧٩٦ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٦ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧١٥٩ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٨٢٩ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Xqbot|Xqbot]] || ٢١٣٢٧ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/AlaaBot|AlaaBot]] || ١٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٢٩ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٥٢٠٧ |- | [[Special:Contributions/MerlIwBot|MerlIwBot]] || ١٤٥١٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣١٦٠ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٥١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠١١٥ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Addbot|Addbot]] || ٩١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Dexbot|Dexbot]] || ٨٦٤٧ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٣١١ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٩٩٩ |- | [[Special:Contributions/Legobot|Legobot]] || ٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/CdRBot|CdRBot]] || ٦٦٢٨ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Luckas-bot|Luckas-bot]] || ٦١١٧ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٥٢٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ٤١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || ٣٧١١ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || ٣٥٩٣ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/ZéroBot|ZéroBot]] || ٣٣٦٢ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٣٣٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٦٦ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Escarbot|Escarbot]] || ٢٧٢٢ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || ٢١٤٦ |- | [[Special:Contributions/TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || ٢١١٦ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١٧٩٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٥٢ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٦ |- | [[Special:Contributions/MelancholieBot|MelancholieBot]] || ١٦٣٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/ElphiBot|ElphiBot]] || ١٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/TjBot|TjBot]] || ١٥٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/RedBot|RedBot]] || ١٤٢٠ |- | [[Special:Contributions/KamikazeBot|KamikazeBot]] || ١٣٩٩ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٧ |- | [[Special:Contributions/SieBot|SieBot]] || ١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٣١٨ |- | [[Special:Contributions/FoxBot|FoxBot]] || ١٣١٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/VolkovBot|VolkovBot]] || ١٢٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/タチコマ robot|タチコマ robot]] || ١٢٩٢ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٧٧ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |} |} </center> </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] tbczggf1hjehwesajfv36hmg9x3jc18 ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دەستکارییەکان 4 25128 1691624 1690206 2026-10-23T00:03:28Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1691624 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٦ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧١٥٩ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٨٢٩ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٢٩ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٥٢٠٧ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣١٦٠ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٥١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠١١٥ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٣١١ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٧٩٩٩ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٥٢٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٦٦ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١٧٩٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٥٢ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٦٧ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٣١٨ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٧٧ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١١١٨ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١٠٢٨ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ١٠٠٥ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ |- | [[Special:Contributions/ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ٨٧٨ |- | [[Special:Contributions/Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]] || ٨١٣ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٨٠٠ |- | [[Special:Contributions/Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٧٢١ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ |- | [[Special:Contributions/Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95|Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95]] || ٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٦٢٢ |- | [[Special:Contributions/Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ |- | [[Special:Contributions/شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ |- | [[Special:Contributions/د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ |} |} </center> </div> [[پۆل:ئاماری ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 5wjhmnq72rm8sp97ctfl8dz2ic64odl قومسەنگیر 0 34940 1691728 1512213 2026-10-23T05:47:30Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691728 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name =قومسەنگیر |native_name = |settlement_type= [[پێرستی شارۆچکەکانی تاجیکستان|شارۆچکە]] |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[پێرستی وڵاتانی جیھان بە پێی ئەلفوبێ|وڵات]] |subdivision_name = {{ئاڵا|تاجیکستان}} |subdivision_type1 = [[دابەشکاریی وڵاتیی تاجیکستان|پارێزگا]] |subdivision_name1 = [[پارێزگای خەتلان|خەتلان]] |subdivision_type2 = [[شارستانەکانی تاجیکستان|شارستان]] |subdivision_name2 = [[شارستانی قومسەنگیر|قومسەنگیر]] |established_title = |established_date = |government_type = |leader_title = |leader_name = |area_magnitude = |area_total_sq_mi = |area_total_km2 = |area_land_sq_mi = |area_land_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_urban_km2 = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of= |population_footnotes = |population_total =١٨٧٢٤ |population_urban = |population_metro = |population_density_sq_mi = |population_density_km2 = |timezone = [[یوو تی سی ٥:٠٠+]] |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes= |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |website = |footnotes = }} '''قومسەنگیر''' شارۆچکەیەکی [[شارستانی قومسەنگیر]]ە، لە [[پارێزگای خەتلان]] لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتی [[تاجیکستان]]. ژمارەی دانیشتووانی ١٨٧٢٤ کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=TAJIKISTAN|ناونیشان=http://www.citypopulation.de/Tajikistan.html|بڵاوکەرەوە=City Population|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|زمان= ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= The largest cities in Tajikistan, ranked by population|ناونیشان=http://population.mongabay.com/population/tajikistan|بڵاوکەرەوە=mongabay.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|زمان= ئینگلیزی}}</ref><ref>Middleton, Robert. ''Tajikistan and the High Pamirs: a companion and guide''. Hong Kong: Odyssey Books, 2008. {{ISBN|ISBN 9789622177734}}</ref> == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی شارۆچکەکانی تاجیکستان]] == سەرچاوەکان == <references/> {{پارێزگای خەتلان}} {{تاجیکستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای خەتلان]] 6w5hhx8b39rd75tgxd2dwg79bm2uv5b قوڤە 0 37143 1691733 1687689 2026-10-23T05:48:20Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691733 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-جوگرافیا}} '''قوڤە''' ({{بە ئۆزبەکی|Қува|Quva}}) شارێکە لە پارێزگای [[فەرغانە (پارێزگا)|فەرغانە]] لە وڵاتی [[ئۆزبەکستان]]. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی [[٢٠١٠]]دا ٣٦٫٠٧٦ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The largest cities in Uzbekistan, ranked by population|ناونیشان=http://population.mongabay.com/population/Uzbekistan|بڵاوکەرەوە=mongabay.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|زمان= ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Uzbekistan: largest cities and towns and statistics of their population|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1337745929&lng=de&des=wg&geo=-225&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&men=gcis&lng=en|بڵاوکەرەوە=world-gazetteer|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|زمان=ئینگلیزی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20121205010305/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1337745929&lng=de&des=wg&geo=-225&srt=pnan&col=adhoq&msz=1500&men=gcis&lng=en|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمەش ببینە == * [[پێرستی شارەکانی ئۆزبەکستان]] == سەرچاوەکان == <references/> {{شارەکانی ئۆزبەکستان}} {{ئۆزبەکستان-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Quva}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی ئۆزبەکستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای فەرغانە]] gnjjx03wk0knao9w5drdgq4zph83o6j چەکی ناوکی 0 37522 1691632 1529459 2026-10-23T01:33:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1691632 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''چەکی ناوکی''' ({{بە ئینگلیزی|Nuclear Weapon}}) چەکێکی وێرانکەری زۆر بەھێزە کە لە ئەنجامی کارلێکی گەردیلەیییەوە پەیدا دەبێت و تیشکی کوژەر و مەترسیدار بڵاو دەکاتەوە، ھێزی ئەم چەکە لە یەکگرتنی گەردیلەکان و جێگۆڕکێی بارگەی موجەبەوە سەرچاوە دەگرێت و دەرەنجامی ئەم کردارەش چەکێکی ئێجگار مەترسیدار دروس دەبێت کە ھێزی بۆمبایەکی بچووکی ناوکی سەدان جار گەورەتر دەبێت لە ھێزی گەورەترین بۆمبای ئاسایی (بارووتی)، بە شێوەیەک کە تەنیا یەک بۆمبای ناوکی توانای تەخت کردنی شارێکی گەورەی ھەیە وەکوو ئەو بۆمبایەی کە لە شاری [[ھیرۆشیما]]ی [[ژاپۆن]]ی تەقییەوە و بووە ھۆی وێرانکردنی یەکجاری شارەکە، ھەر لەبەر ئەم ھۆیەشە کە چەکی ناوکی بە یەکێک لە [[چەکی کۆمەڵکوژ|چەکە کۆمەڵکوژەکان]] دادەنرێت و ھەموو وڵاتێک بە مەبەستی خۆپڕچەک کردن و بەھێز کردنی پێگەکەی ھەوڵی بەدەست ھێنانی دەدات. چەکی ناوەکی دە گەڕیانی شەڕی سارد دا، [[تیۆری واپرینگێنی]] لێکەوتەوە. == مێژوو == بیرۆکەی ئەم چەکە دەگەڕێتەوە بۆ زانای بلیمەتی [[ئەڵمان]]ی [[ئەلبەرت ئاینشتاین]] کە لە ساڵی ١٩٣٩ەوە ئەم بیرۆکەیەی بۆ ھات و بەیارمەتی دەستەیەک لە زاناکانی ئەو سەردەمە توانیان لە ساڵی ١٩٤٥ چەکەکە بەرھەم بھێنن. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو|کۆمەڵگا|کیمیا|ترسناک|زانست|کەشوھەوا|جوگرافیا|فیزیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەکنۆلۆژیا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Nuclear weapons}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ناساندنەکانی ١٩٤٥]] [[پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:چەکە ناوکییەکان|چەکە ناوکییەکان]] cctvqk5jn6pxgrgzr2m3h9mc8qsm49j چەکی بیۆلۆژیک 0 40554 1691629 1550318 2026-10-23T01:33:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1691629 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:WMD world map.svg|وێنۆک]] '''چەکی بیۆلۆژیک''' یەکێکە لە [[چەکی کۆکوژ|چەکە کۆمەڵکوژەکان]] کە توانای زیان گەیاندنی ھیچ کەمتر نیە لە [[چەکی ناوەکی]] و بگرە زیانەکانی پتریشە. ئەم چەکە شێوەی کارکردنی بریتییە لە بەکارھێنانی [[بەکتریا]] و [[ژەھر]] بۆ ئەوەی لە شار و ڕیزەکانی دوژمن نەخۆشی و پەتای جۆراوجۆر بڵاو ببێتەوە تاکو ژمارە و ورە و توانایان دابەزێت و ھەر لە ناو خۆیاندا یەک بە یەک نەخۆشی لە یەکتر بگرنەوە و کۆتاییان بێت. ئەم چەکە وەنەبێت چەکێکی نوێ بێت بەڵکو لە سەردەمی ڕۆمانەکانیشدا بەکارھاتووە و ڕۆمانەکان کارێز و ڕووباری دوژمنەکانیان ژەھراوی کردووە و بەکارھێنانیشی لە سەردەمی نوێدا بەشێوەیەکی بەرچاو دوای [[جەنگی جیھانی یەکەم]]ەوە دەستی پێکرد. == ئەمانەش ببینە == *[[چەکی ناوەکی]] ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|شەڕ|ژینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Biological weapons}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:چەکی زیندەیی]] tbr7tbhzbqrqhf6ojinls4wu234ips9 چەڵەمە 0 72977 1691637 1612085 2026-10-23T01:34:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1691637 wikitext text/x-wiki {{Multiple issues| {{Non-free|date=تەممووز ٢٠٢١}} {{One source|date=تەممووز ٢٠٢١}} }} [[پەڕگە:Clavicle - anterior view.png|وێنۆک|شوێنی ئێسکی چەڵەمە]] '''چەڵەمە''' یان '''جەناخ، چەنبەر، قەفەل، خەمازە''' ئێسکێکی درێژە لە نێوان [[کۆڵەکەی سنگ]] و [[دەفەی شان]](شەپکەشان). چەڵەمە لە ھەمووی [[مرۆڤ]]ەکاندا دەبینرێت و بەتایبەت لە ئەو کەسانەیدا کە لەڕن تەواوی درێژایی ئێسکەکە دیارە. لە ھەموو مرۆڤێکدا دوو ئێسکی چەڵەمە ھەیە لەلای ڕاست و لەلای چەپ، تاکە ئێسکی درێژە لەلەشدا بەشێوەی ئاسۆیی لە [[ئێسکبەندیی مرۆڤ|ئێسكەبەندیی مرۆڤ]] ڕێکخرابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://medind.nic.in/jae/t02/i2/jaet02i2p199.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140327031355/http://medind.nic.in/jae/t02/i2/jaet02i2p199.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{کۆئەندام و ئەندامەکانی مرۆڤ}} {{تووڵی دەروازە|لەشی مرۆڤ|پزیشکی|دایناسۆڕ|بەردینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Clavicle}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:توێکاریی مرۆڤ]] [[پۆل:لەشی مرۆڤ]] [[پۆل:کۆئەندامی ئێسکبەندی]] [[پۆل:توێکاریی پەلی سەرەوە]] [[پۆل:ئێسکەکان]] [[پۆل:شان]] 36ekjtj8u5wtth73mrmpadejp8mlw6a ڕانی لاکشمیبای 0 75910 1691759 1546000 2026-10-23T07:36:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1691759 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێ سەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''مانیکارنیکا''' (ھەروەھا بە '''مانو''' ناسراوە) لە ١٩ی تشرینی دووەمی ١٨٢٨ لە شارۆچکە‌ی [[ڤاراناسی]] لە خێزانی بەراھیمە لە دایک بووە، باوکی ناوی مۆرپانس تامبی بووە و دایکی ناوی بەھادیراتی بای بووە. تە‌مە‌نی ٤ ساڵ بووە کە دایکی کۆچی دوای کردووە، لە ناو خێزانی حاکمی بیسۆر (باجی ڕاھۆ) گە‌ورە بووە نازناوی (چابیلی) پێداوە لەلایەن حاکمی بیسۆر و فێری ئە‌سپسواری و تیرھاوێژی و [[شمشێربازی]] کراوە لەلایەن (تاتیا گورو) ی مامۆستای. ئە‌و ژنە ھە‌ستێکی بە‌رزی نە‌تە‌وایە‌تی ھە‌بووە و بە‌ردە‌وام دژی بە‌ریتانییە‌کان بووە و چە‌ند جارێک ھە‌وڵی کوشتنی دراوە. لە ساڵی ١٨٤٢ شووی بە پاشای جانسی [[گانگادار ڕاھۆ]] کردووە و نازناوی لاکشمیبای پێدە‌بە‌خشێت. سە‌رکردایە‌تی شۆرشی ھیندی ساڵی ١٨٥٧ی کردووە. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٨٥٨ لە لایە‌ن بریتانییە‌‌کان لە شە‌رێکدا دە‌کوژرێت. لە ئێستا لە [[ھیندستان]] و پاکستان پە‌یکە‌ری بۆ دروست کراوە و چە‌ند شوێنێکی وە‌ک شوێنە‌واری مێژوو سە‌ردانی دە‌کرێت. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|ژن|ھیندستان}} {{پۆلی کۆمنز|Rani Lakshmibai}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٨]] [[پۆل:مردووانی ١٨٥٨]] [[پۆل:فەرمانڕەوا ژنەکانی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٩یەم]] d79kooo7xylt1tpx05njnjg3rd0h9hm ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە) 4 90420 1691626 1690207 2026-10-23T00:04:33Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1691626 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable" !بەکارھێنەر!!ژمارەی وتارەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ١٩١٨٨ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٣٥٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ٢٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٢٢٣١ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٩ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٤٣ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ٩٣١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣١٣ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨١ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٢٧٢ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٣ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ١٩١ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٨٥ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/HivjaBot|HivjaBot]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ |} </center> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> owhzqk2seaxle5vbgsv3aqwi4tt1tne ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان 4 90421 1691627 1690208 2026-10-23T00:04:43Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1691627 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' </center> {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !style="background-color:#808080" align="center"|بەکارھێنەر!!style="background-color:#808080" align="center"|وتار!!style="background-color:#808080" align="center"|داڕێژە!!style="background-color:#808080" align="center"|پەڕەی یارمەتی!!style="background-color:#808080" align="center"|پۆل!!style="background-color:#808080" align="center"|دەروازە!!style="background-color:#808080" align="center"|ویکیپرۆژە |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ || ١٣٧ || ٠ || ٩١٤٢ || ١٤٧٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٣٥٧ || ٦٦ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ || ٦٥٥ || ٢ || ٤٥٣١ || ٥ || ٤ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ || ١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٢٩ || ٩٩ || ٠ || ١١٤ || ١ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ || ٩٦ || ٠ || ١٢٦ || ١٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ || ٢٩ || ١ || ٤٧ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ || ٢٩ || ٠ || ٢١٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ || ٣ || ٠ || ٨٤ || ٢٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٤٣ || ٠ || ٠ || ٧٥٧ || ١٠٥ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ || ١٠٩ || ٠ || ٤٣٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ || ٣١٦ || ٠ || ٢٧ || ٥ || ١ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ || ٩ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ || ٠ || ٠ || ٩٧٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ || ١٠١ || ٠ || ٩٨٦ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ || ٣٧٤ || ٤ || ٤٨ || ١٣ || ٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ || ١٢٣ || ١ || ٤٣٦ || ٣٨٤ || ٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ || ٢٠٧ || ٠ || ٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٣ || ٩٠٢ || ٩ || ٧١٥ || ٣١٩ || ١٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ || ٥١ || ٠ || ٥٤ || ٢ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ || ٥٤ || ٠ || ٣٨٩ || ١٨٠٩ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ || ٤١ || ٠ || ٢٣٤ || ١٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ || ١٤ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ || ٢ || ٠ || ١٩٨ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ || ٤١ || ٠ || ٥ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ || ٠ || ٠ || ٣١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٧ || ٦٤ || ٠ || ١٧١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ || ٤٦١ || ١ || ٢٠٠٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ || ٢٢ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ || ١١٨ || ٠ || ٥٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ || ٠ || ٠ || ١٨ || ٣٧٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣١٣ || ٣ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ || ٦ || ٠ || ٣٨ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ || ١٣ || ٠ || ٢٣ || ٣٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨١ || ٦ || ٠ || ١٩٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٢٧٢ || ٨ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ || ١١٧ || ٠ || ٣٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ || ١ || ٠ || ٠ || ٩٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ || ٥ || ١ || ١٥ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ || ١١٧ || ١ || ٥٦ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ || ٢ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ || ٦٥ || ٠ || ٦٩ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ || ٢ || ٠ || ٥٠ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٣ || ١٢٤ || ٠ || ١١٩٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ || ٣ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٨٥ || ٢٦ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ || ١ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ || ٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ || ٠ || ٠ || ١٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ || ٤١ || ٠ || ٨٣ || ٣٦ || ٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ || ٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ || ١٠٩ || ٢ || ٥٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ || ٠ || ٠ || ١ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ || ١٥ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ || ٢٩ || ٠ || ١٥٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ || ٧ || ٠ || ١٩ || ٤٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ || ١٣٩ || ٢ || ٣ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ || ١ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ || ٩١٦ || ٠ || ١٢٩٣ || ٧١ || ١١ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ || ٦ || ٠ || ٥٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ || ٠ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ || ٢٢ || ٠ || ٥٧ || ٧٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ || ٦٤ || ٧ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ || ٢٩ || ٠ || ٣٥ || ٦ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ || ٢٦ || ٠ || ١٧٨ || ٢١٦ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ || ١١ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ || ٣ || ٠ || ٩ || ٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٥٣ || ٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ || ٠ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ || ٥ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ || ٦ || ٠ || ١٠ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/MeerFarhad97|MeerFarhad97]] || ٤٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/بنار|بنار]] || ٤٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakaros sasan|Sakaros sasan]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ٤٣ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٤١ || ٣ || ٠ || ١٣ || ٠ || ٠ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> r6dtadb1163efr07csw1mn4t3ii9s8a ڕادیۆبیۆلۆجی 0 100956 1691666 1550305 2026-10-23T01:39:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1691666 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕادیۆبیۆلۆجی''' (بە [[ئینگلیسی]] : Radiobiology) بریتییە لە زانستی لێکۆڵینەوە لە بنەما، میکانیزم و شوێنەماکانی تیشک لە سەر گیانداران.<br /> ڕادیۆبیۆلۆجی یان (ژینناسی تیشکی) لقێکە لە زانستی بیۆفیزیک (فیزیکی ژین) کە دەپەرژێتە سەر کاریگەری و شوێنەماکانی تیشکەکان (یۆنیزان و نایۆنیزان وەک: [[ڕادیۆئەکتیڤیتە]] ( [[تیشکی ئاڵفا]] ، [[تیشکی بێتا]] و [[تیشکی گاما]] )، [[شەپۆل|شەپۆلەکانی ژووردەنگ]] ، شەپۆلی گەرما ). ==سەرچاوە== *[https://web.archive.org/web/20140407053909/http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C ویکی فارسی] {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|فیزیک}} {{پۆلی کۆمنز|Radiobiology}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:فیزیکی پزیشکی]] [[پۆل:ڕادیۆبیۆلۆجی]] iuc0thsctwyj3nd4i8ti8lufg2bejf0 وتووێژی پەڕگە:Hesen-Zirak.jpg 7 102714 1691428 1679765 2026-10-22T16:21:22Z Sakura emad 42467 unnecessary : retaining page history. 1691428 wikitext text/x-wiki == ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == نارازیم{{واژوونەکراو|Diyako kazm}} ئەوە لۆ کەسی خاری؟؟؟--دیاکۆ ماد ‏٢٢:٠٣، ١٣ی نیسانی ٢٠١٤ (UTC) :جارێ ھەتا نەیگوێزینەوە بۆ کۆمنز نایسڕینەوە.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏٢٢:٥٧، ١٣ی نیسانی ٢٠١٤ (UTC) hsz9hn31szitkpl29st21akwtq37t9b چەقچەقە 0 103717 1691467 1544140 2026-10-22T16:39:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە) 1691467 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:WegwarteBlüten.jpg|وێنۆک|گوڵە شینەکانی چەقچەقە]] [[پەڕگە:Cichorium endiva.jpg|وێنۆک|گەڵاکانی جۆرێک لە چەقچەقە]] '''چەقچەقە''' ، '''تاڵیشک''' ، یان '''کاسنی''' (بە لاتین: Cichorium intybus) گیایەکی خۆڕسکی چەن ساڵەیە. ئەم ڕوەکە لە تیرەی کامپۆزیتیایە و ڕەنگی گوڵەکانی شینە. ریشووەکەی دوای ئەوەی وشک و پاشان ھاڕدرا وەک چایی و قاوە لە ناوچەکانی مەدیتەرانەدا دەخورێتەوە یان شیرەی بنەکەی وەک جاچکە ئەجاون. لە کوردستانیش چەن جۆری ھەیە و یەکێکیان چەقچەقە تاڵە و تاڵیشک. ئەم گیایە لە سەرەتادا گیایەکی ئەوروپایی بووە بەڵام ئێستا ئیتر لە تەواوی دونیادا دەڕوێ یان دەیڕوێنن. ==دەوایی== چەقچەقە وەک گیاکی دەرمانی سەیر دەکرێت.<ref name="Vohra2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=D. S. Vohra|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=icG8onA0ys8C&pg=PR3|سەردێڕ=Bach Flower Remedies: A Comprehensive Study|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=B. Jain Publishers|ژپنک=٩٧٨-٨١-٧٠٢١-٢٧١-٣|پەڕە=٣|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> وەک بڕێک ڕوەکی تر وەک [[کەرەوز]] و [[جافری]]، بۆ ئەو کەسانەی کەم خوێنن ڕەنگە دەرمانی باش بێت. گەڵای کوتراوی ئەم گیایە بۆ ساڕێژکردنی برینی چڵکن و ئەیلتھاب کردووی پێستی زۆر باشە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.kurdflora.com/flora/%DA%86/2951/69|سەردێڕ=گوڵنامەی کوردی: چەقچەقە|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210303151126/https://www.kurdflora.com/flora/%DA%86/2951/69|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Cichorium intybus}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:بەھارات]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:گژوگیاکانی کوردستان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەورووپا]] [[پۆل:تەواوکەرەخۆراکییەکان]] [[پۆل:سەوزە گەڵاییەکان]] 9a410idrhg9sywwk639nyt5xe4w6cy4 1691543 1691467 2026-10-22T20:01:38Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691543 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:WegwarteBlüten.jpg|وێنۆک|گوڵە شینەکانی چەقچەقە]] [[پەڕگە:Cichorium endiva.jpg|وێنۆک|گەڵاکانی جۆرێک لە چەقچەقە]] '''چەقچەقە''' ، '''تاڵیشک''' ، یان '''کاسنی''' (بە لاتین: Cichorium intybus) گیایەکی خۆڕسکی چەن ساڵەیە. ئەم ڕوەکە لە تیرەی کامپۆزیتیایە و ڕەنگی گوڵەکانی شینە. ریشووەکەی دوای ئەوەی وشک و پاشان ھاڕدرا وەک چایی و قاوە لە ناوچەکانی مەدیتەرانەدا دەخورێتەوە یان شیرەی بنەکەی وەک جاچکە ئەجاون. لە کوردستانیش چەن جۆری ھەیە و یەکێکیان چەقچەقە تاڵە و تاڵیشک. ئەم گیایە لە سەرەتادا گیایەکی ئەوروپایی بووە بەڵام ئێستا ئیتر لە تەواوی دونیادا دەڕوێ یان دەیڕوێنن. ==دەوایی== چەقچەقە وەک گیاکی دەرمانی سەیر دەکرێت.<ref name="Vohra2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=D. S. Vohra|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=icG8onA0ys8C&pg=PR3|سەردێڕ=Bach Flower Remedies: A Comprehensive Study|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=B. Jain Publishers|ژپنک=٩٧٨-٨١-٧٠٢١-٢٧١-٣|پەڕە=٣|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> وەک بڕێک ڕوەکی تر وەک [[کەرەوز]] و [[جافری]]، بۆ ئەو کەسانەی کەم خوێنن ڕەنگە دەرمانی باش بێت. گەڵای کوتراوی ئەم گیایە بۆ ساڕێژکردنی برینی چڵکن و ئەیلتھاب کردووی پێستی زۆر باشە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.kurdflora.com/flora/%DA%86/2951/69|سەردێڕ=گوڵنامەی کوردی: چەقچەقە|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210303151126/https://www.kurdflora.com/flora/%DA%86/2951/69|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Cichorium intybus}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:بەھارات]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:گژوگیاکانی کوردستان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەورووپا]] [[پۆل:تەواوکەرەخۆراکییەکان]] [[پۆل:سەوزە گەڵاییەکان]] i4i63pglpaoguszywk8rmwu84t4acwp 1691563 1691543 2026-10-22T21:01:54Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691563 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:WegwarteBlüten.jpg|وێنۆک|گوڵە شینەکانی چەقچەقە]] [[پەڕگە:Cichorium endiva.jpg|وێنۆک|گەڵاکانی جۆرێک لە چەقچەقە]] '''چەقچەقە''' ، '''تاڵیشک''' ، یان '''کاسنی''' (بە لاتین: Cichorium intybus) گیایەکی خۆڕسکی چەن ساڵەیە. ئەم ڕوەکە لە تیرەی کامپۆزیتیایە و ڕەنگی گوڵەکانی شینە. ریشووەکەی دوای ئەوەی وشک و پاشان ھاڕدرا وەک چایی و قاوە لە ناوچەکانی مەدیتەرانەدا دەخورێتەوە یان شیرەی بنەکەی وەک جاچکە ئەجاون. لە کوردستانیش چەن جۆری ھەیە و یەکێکیان چەقچەقە تاڵە و تاڵیشک. ئەم گیایە لە سەرەتادا گیایەکی ئەوروپایی بووە بەڵام ئێستا ئیتر لە تەواوی دونیادا دەڕوێ یان دەیڕوێنن. ==دەوایی== چەقچەقە وەک گیاکی دەرمانی سەیر دەکرێت.<ref name="Vohra2004">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=D. S. Vohra|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=icG8onA0ys8C&pg=PR3|سەردێڕ=Bach Flower Remedies: A Comprehensive Study|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=B. Jain Publishers|ژپنک=٩٧٨-٨١-٧٠٢١-٢٧١-٣|پەڕە=٣|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> وەک بڕێک ڕوەکی تر وەک [[کەرەوز]] و [[جافری]]، بۆ ئەو کەسانەی کەم خوێنن ڕەنگە دەرمانی باش بێت. گەڵای کوتراوی ئەم گیایە بۆ ساڕێژکردنی برینی چڵکن و ئەیلتھاب کردووی پێستی زۆر باشە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.kurdflora.com/flora/%DA%86/2951/69|سەردێڕ=گوڵنامەی کوردی: چەقچەقە|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210303151126/https://www.kurdflora.com/flora/%DA%86/2951/69|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Cichorium intybus}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:بەھارات]] [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:گژوگیاکانی کوردستان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئەورووپا]] [[پۆل:تەواوکەرەخۆراکییەکان]] [[پۆل:سەوزە گەڵاییەکان]] [[پۆل:سەوزە فرەساڵەکان]] crmkb3q7p70w2pqhkp1acrqx1nnxu18 ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی 4 117863 1691669 1691369 2026-10-23T01:50:42Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت (کۆنتر لە ٦٠ ڕۆژ) بۆ [[ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی ٥]] 1691669 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(60d) |counter = 5 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{داخوازی بەرامبەری کوردی}} {{ئەرشیڤەکان | auto = short | root = ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی | search = yes | search-button-label = ئەرشیڤەکان بگەڕێ | search-width = 20 }} <!-- تکایە دەستکاریی بەشەکانی سەر ئێرە مەکە و پرسیارەکەت ڕاستەوخۆ لەخوارەوەی پەڕەکەوە بنووسە --> == Wikipedia:Service awards/ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٨:٣٩، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٧٧٦٨٧٦٢}}{{Pin message|}} سڵاو دەمانەوێت پەڕەی ([[:en:Wikipedia:Service_awards|Service Awards]]) بھێنینە ویکیپیدیای کوردی، پەڕەکە خەڵات و ستایشکردنە بۆ ئەو بەکارھێنەرانەی بەپێی ئەوەی چەندێکە خۆیان تۆمارکردووە و ژمارەی دەستکارییەکانیان چەندە و چەن خزمەتی ویکیپیدیان کردووە، خەڵاتەکە وەک (ویکی دیاری) وایە، بەڵام خۆت دەیبەخشیتە خۆت، ئەگەر بچن سەیری پەڕەکە بکەن، ھەر بەشێک ناونیشانی تایبەت بەخۆی ھەیە بەپێی تەمەنی ھەژمار و ژمارەی دەستکاری. ھۆکاری کردنەوەی ئەم باسە لێرە ئەوەیە، ناویشانەکان پێویستیان بە وەرگێران ھەیە، بۆ ئەمەش پێویستمان بەو کەسانەیە شارەزان لە زمانەوانی و زمانی کوردی، وە تێبینی: ناونیشانەکانی ئەوێ وەک ناونیشانی سەربازی وایە، ئێمە نامانەوێت ناونیشانی سەربازی بھێینە ویکی سۆرانی، پێویستە ناونیشانەکان پڕ بە پێستی زانستنامەکە بن و گوونجاو بن، نموونەی گوونجاو: (Experienced editor - بەکارھێنەری شارەزا) بەستەری پڕۆژە: [[ ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]] {{collapse top|وشەکان}} {| class="wikitable" |+ |- ! '''°''' !! Award !! Alternative Award !! Minimum number of edits || Length of service |- | 1 || [[#Registered Editor (or Signator)|Registered Editor]] || [[#Registered Editor (or Signator)|Signator]] || align=center|1 || 1 day |- | 2 || [[#Novice Editor (or Burba)|Novice Editor]] || [[#Novice Editor (or Burba)|Burba]] || align=center|200 || 1 month |- | 3 || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Apprentice Editor]] || [[#Apprentice Editor (or Novato)|Novato]] || align=center|1,000 || 3 months |- | 4 || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Journeyman Editor]] || [[#Journeyman Editor (or Grognard)|Grognard]] || align=center|2,000 || 6 months |- | 5 || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Yeoman Editor]] || [[#Yeoman Editor (or Grognard Extraordinaire)|Grognard Extraordinaire]] || align=center|4,000 || 1 year |- | 6 || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Experienced Editor]] || [[#Experienced Editor (or Grognard Mirabilaire)|Grognard Mirabilaire]] || align=center|6,000 || 1.5 years |- | 7 || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Veteran Editor]] || [[#Veteran Editor (or Tutnum)|Tutnum]] || align=center|8,000 || 2 years |- | 8 || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Veteran Editor II]] || [[#Veteran Editor II (or Grand Tutnum)|Grand Tutnum]] || align=center|12,000 || 2.5 years |- | 9 || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Veteran Editor III]] || [[#Veteran Editor III (or Most Perfect Tutnum)|Most Perfect Tutnum]] || align=center|16,000 || 3 years |- | 10 || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Veteran Editor IV]] || [[#Veteran Editor IV (or Tutnum of the Encyclopedia)|Tutnum of the Encyclopedia]] || align=center|20,000 || 3.5 years |- | 11 || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Senior Editor]] || [[#Senior Editor (or Labutnum)|Labutnum]] || align=center|24,000 || 4 years |- | 12 || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Senior Editor II]] || [[#Senior Editor II (or Most Pluperfect Labutnum)|Most Pluperfect Labutnum]] || align=center|28,500 || 4.5 years |- | 13 || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Senior Editor III]] || [[#Senior Editor III (or Labutnum of the Encyclopedia)|Labutnum of the Encyclopedia]] || align=center|33,000 || 5 years |- | 14 || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Master Editor]] || [[#Master Editor (or Illustrious Looshpah)|Illustrious Looshpah]] || align=center|42,000 || 6 years |- | 15 || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Master Editor II]] || [[#Master Editor II (or Auspicious Looshpah)|Auspicious Looshpah]] || align=center|51,000 || 7 years |- | 16 || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Master Editor III]] || [[#Master Editor III (or Most Plusquamperfect Looshpah Laureate)|Most Plusquamperfect Looshpah Laureate]] || align=center|60,000 || 8 years |- | 17 || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Master Editor IV]] || [[#Master Editor IV (or Looshpah Laureate of the Encyclopedia)|Looshpah Laureate of the Encyclopedia]] || align=center|78,000 || 10 years |- | 18 || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grandmaster Editor]] || [[#Grandmaster Editor (or Grand High Togneme Vicarus)|Grand High Togneme Vicarus]]{{efn|name=lord|Before December 2019 these Alternative Awards used "Lord" instead of "Grand", and uses of the original terms may still be seen in the wild. See [[Wikipedia talk:Service awards/Archive 7#Inclusivity? (or, Gender-Neutral Service Award Titles)]].}} || align=center|96,000 || 12 years |- | 19 || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grandmaster Editor First-Class]] || [[#Grandmaster Editor First-Class (or Grand High Togneme Laureate)|Grand High Togneme Laureate]]{{efn|name=lord}} || align=center|114,000 || 14 years |- | 20 || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Vanguard Editor]] || [[#Vanguard Editor (or Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|Grand Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia]]{{efn|name=lord}} || align=center|132,000 || 16 years |- | 21 || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Senior Vanguard Editor]] || [[#Senior Vanguard Editor (or Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia)|Supreme Gom, the Most Exalted Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|150,000 || 18 years |- | 22 || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Ultimate Vanguard Editor]] || [[#Ultimate Vanguard Editor (or Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia)|Cardinal Gom, the August Togneme of the Encyclopedia]] || align=center|175,000 || 20 years |- |} {{collapse bottom}} زۆر سپاس بۆ ھاوکاری کردن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٧، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) سڵاو من ئەو وشانەم بۆیان داناوە واتە پێشنیاریان دەکەم هیوادارم بەکارهێنەرانی تریش ڕای خۆیان دەرببڕن ئەگەر ڕازین یان نا * Registered Editor بەکارهێنەری تازەتۆمارکراو یان هەر تەنیا (تۆمارکراو) * Novice Editor بەکارهێنەر سەرەتایی * Apprentice Editor بەکارهێنەری شاگرد یان (هاوکار) * Journeyman editor بەکارهێنەری مەشق کردوو * Yeoman edior بەکارهێنەری یاریدەدەر * experienced editor بەکارهێنەری شارەزا * veteran editor بەکارهێنەری بەئەزموون * veteran editor İİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە دوو * veteran editor İİİ بەکارهێنەری بەئەزموون پلە سێ * veteran editor İV بەکارهێنەری بەئەزموون پلە چوار * senior editor بەکارهێنەری باڵا * senior editor İİ بەکارهێنەری باڵا پلە دوو * senior editor İİİ بەکارهێنەری باڵا پلە سێ * master editor بەکارهێنەری پسپۆڕ * master editor İİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە دوو * master editor İİİ بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە سێ * master editor İV بەکارهێنەری پسپۆڕ پلە چوار * grandmaster editor بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە * grandmaster editor first class بەکارهێنەری پسپۆڕی گەورە پۆلی یەکەم * vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگ * senior vanguard Editor بەکارهێنەری پێشەنگی باڵا * Ultimate vanguard editor بەکارهێنەری پێشەنگی پلەبەرز یان (پایەبەرز) هەرچەندە هەندێکیان وەرگێرانی پیتیە وەک grandmaster first class بەڵام پێموانیە خراپ بن هیوادارم ڕای خۆتان دەربڕن وە ڕەخنەو پێشنیارەکانتان دەربڕن.سوپاس.[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٨:١٥، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] زۆر زۆر سپاستان دەکەم بۆ گرنگیدان بە بابەتەکە، یارمەتیدەر دەبێت زۆر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::چاو لەوێ چۆن ڕێزی بەشداربووان و بەشدارییەکان دەگرن و لێرەش چ سەرلێشێواوییەک ڕوویدا... &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]</sub> ‏٠٠:٢٦، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Épine|Épine]] چی بووە مەبەستت چیە یان چ پەیوەندی بەبابەتەکەوە هەیە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]]: کێشەیەکی بچووک لە ناوەخۆی ویکیپیدیا دا ڕوویداوە، پێم وایە مەبەستی ئەوە بێت، تکایە بەھەڵە تێمەگەن {{زۆر سپاس}} بۆ بەشداریکردن لە پڕۆژەکە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٦، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::پڕۆژەکە کەمێکی ئامادەکراوە ([[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری]]) چاوەڕێی بەشداربووانی ترم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:١٧، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) @[[بەکارهێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] کێشە نیە بەهەڵە تێناگەین، ئەی لەبارەی پڕۆژەکە هیچ بەرامبەرێکتان بۆ خەڵاتەکان داناوە؟ [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :تا ئێستا ھیچ دەنگێک نییە، نە لەڕووی دژاییەتی، نە پشتگیری، نە بەشداری، گەر وابێت، پرۆژەکە جێبەجێ دەکەین و بەپێی زانیارییە پێویستییەکانمان وشەکان وەردەگێرێنە سەر زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٥٨، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::سەرەتا ئەبێ بزانین ئێدیتۆر بە کوردی ئەبێ بە چی. ئێدیتۆر خۆ بەکارھێنەر نییە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:١١، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: سپاس بەڵام لێرە مانای حەرفی ناکەین و دەمانەوێت شتێک وەک سوپاسگوزاری بگەیەنین بە کۆمەڵگاکە بۆ نموونە بڕوانە [[ویکیپیدیا:خەڵاتی خزمەتگوزاری/خشتە|خشتەکانی پڕۆژەکە]] لێرە گەر سەیر بکەی لە ھەمووی نوووسیمانە بەکارھێنەر کە مەبەستمان بەکارھێنەرانی ویکیپیدیایە بەپێی ئەزموون و دەستکاریان چ ناونیشانێک وەردەگرن [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٢٣، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ|گرووپ=kurdish-alpha}} == چاکسازی بەرامبەر پۆلەکان == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:١٨، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٥١٢٦٨٤}}{{Pin message|}} {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە|}} سڵاو بەڕێزان ئەم پۆلانە دەھێنمە ئێرە کە لەسەرەتای ھاتنم بۆ ئێرە دروستم کردوون و گوومانی ھەڵەیان لێدەکەم ھیوادارم یارمەتیم بدەن لە ڕاستکردنەوەیان و بمبورن کە ئەم داواکارییەم کەمێک دوروودرێژ دەبێت بەڵام نەم ویست بیکەم بە بەش-بەش بەم شێوەیە ئێرەی تێکدەدا و لەیەک داوادا ھەوڵی جێکردنەوەی ھەمووی دەدەم [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس ==== ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس یان ڕۆمانسی؟ * ژێرپۆلەکان: [[:پۆل:ئەنیمەیشنی_ڕۆمانس]] * ئەنیمی نا ئەنیمێ. ئەمانەش: ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانتیک و ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک.-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏٠٩:٢٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]: ئەنیمەیشنی ڕۆمانتیک، پێم باشە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٩، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase ==== بەستەر: [[:پۆل:وەستێنەرەکانی ئەنزیمی 3β-Hydroxysteroid dehydrogenase]] {{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:کاردانەوە پزیشکییەکان بۆ کۆڤید-١٩ ==== ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان ==== * بەستەر: [[:پۆل:ئاسەتەیت ئێستەرەکان]] ====لێدوان ==== بێ کێشەیە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <hr> ==== پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان==== *بەستەر: [[:پۆل:دەرمانە پزیشکییەکانی ئاژەڵان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان ==== بەستەر: [[:پۆل:سترۆیدی دژە ئەندرۆجینەکان]] ====لێدوان ==== <hr> دژەئەندرۆجینی ستیرۆیدی نەک ستیرۆیدی دژە ئەندرۆجینی وابزانم.سوپاس[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:١٩، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن ==== بەستەر: [[:پۆل:قوربانیدەرانی سووتانی کیۆتۆ ئەنیمەیشن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵک لە ئەنیمەیشن بەپێی کۆمپانیا]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن ==== بەستەر: [[:پۆل:مردنەکان بەھۆی ئاگر لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان لە ژاپۆن]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات ==== بەستەر: [[:پۆل:ئاگرەکان بەپێی وڵات]] پێشنیارکراو بۆ ئاگر: [[:پۆل:سووتمانەکان]] ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات یان ئاگرەکان بەپێی وڵات؟ ====لێدوان ==== <hr> ئاگرکەوتنەوەکان بەپێی وڵات جوانترە ،وابزانم[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٨، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] منیش پێم باشە، بەڵام سوتمانیشمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٩، ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ====پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە ==== بەستەر: [[:پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس ==== بەستەر: [[:پۆل:فیلمەکان لەبارەی سیستیک فایبرۆس]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن) ==== بەستەر: [[:پۆل:براوەکانی خەڵاتی مەزنی پایکسانگی خەڵاتی ھونەری (تەلەڤیزیۆن)]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩ ==== نوێیە بەڵام ھەر ویستم دڵنیایی لێ بکەمەوە. بەستەر: [[:پۆل:ئەو بەرھەمە تەلەڤیزیۆنیانەی وەستێنراون بەھۆی کۆڤید-١٩]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان==== بەستەر: [[:پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمەریکییەکان لە یاریە ڤیدیۆییەکان]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر==== بەستەر:[[:پۆل:داڕێژەکانی جێندەریی بەکارھێنەر]] ==== لێدوان ==== <hr> ====پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن ==== بەستەر:[[:پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] ==== لێدوانی گشتی ==== سپاس {{rf}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:١٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ==== پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی ==== : بەستەر:[[:پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] : پەیوەندیدار: [[:پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی ==== بەستەر: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک ==== بەستەر:[[:پۆل:خەڵکی جەزائیری بە ڕەسەن تورک]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری ==== [[:پۆل:خەڵکی ئوستڕالی بە ڕەسەن کۆری]] پەیوەندیدار: [[:پۆل:خەڵکی کۆریای باکوور بە ڕەسەن ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی ==== بەستەر:[[:پۆل:گۆرانیبێژانی کۆریای باشوور بە زمانی ژاپۆنی]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن==== بەستەر:[[:پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشن لە ژاپۆن]] ====لێدوان ==== <hr> ====پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون ==== بەستەر:[[:پۆل:شوێنە پەروەردەییەکان کە لە سەدەی ١٤یەم دامەزراون]] ====لێدوان ==== <hr> ==== پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠ ==== بەستەر [[:پۆل:ناساندنەکانی بینین و بیستن لە ١٩٠٠]] ==== لێدوان ==== کرا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <hr> ==== پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ ==== بەستەر: [[:پۆل:ھونەرمەندانی ئێڵ&ھۆڵدینگ]] ==== لێدوان ==== <hr> === پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری === بەستەر: [[:پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] ==== لێدوان ==== <hr> == Bumblebee == ناومان بۆ ئەم حەشەرەیە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنگەگیزە، وەک [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%D9%86%DA%AF%DB%95%D8%A8%DB%86%DA%B5%DB%95&f=0 ھەنگەبۆڵە]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] خۆت داتڕشتووە یان خۆی ھەیە؟ دیم کاک پیرەھەڵۆ لە [[وتووێژ:مێشھەنگوین]] دا نووسیویەتی کە ''ھەنگەبۆڵە'' بە مانای bumblebee دێ، ئەمە ڕاستە؟ ئەگەر نا، ھەنگەبۆڵە چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆم دامڕشتووە. چون مەردۆخ بۆ ھەنگەبۆڵە «سرمان»ی عەرەبی دانابوو و «سرمان»یش ھەمان شەنگەسوورە یا سیرەمۆزەی خۆمانە، زاتم نەبوو بڵێم ھەنگەبۆڵە bumblebee -ە. بەڵام، پرسیارت بۆ دەکەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەو وێنەیەی وتاری bumblebee -م نیشانی دوو کەس دا وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە بەڵام ڕەنگی زۆر زەردە. وتیشیان ھەنگەبۆڵە تووکن و کوڵکنە و، بە دەوری گا و مانگا دەخولێتەوە و، ھەنگوێن ناکات و، لە ھەنگ و زەردەواڵە گەورەترە و لەوانەیە بیشیان خوات و، خرپن و قەڵەوە و، ڕەنگیشی زۆرتر قاوەیی بەرەو ڕەشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:١٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] کەوایە ''ھەنگەبۆڵە'' دەبێ bumblebee بێ. دەستت خۆش بێ، زەحمەتت کێشا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٧، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆ دڵنیاییی زیاتر، وێنەکانی bumblebee لە ویکیپیدیا و گووگڵم دا بە نیشانی دوو کەسی تر کە یەکیان خۆی ھەنگەوانە. ھەردووکیان تا چاویان پێ کەوت وتیان ئەوە ھەنگەبۆڵەیە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Junglefowl == ''مرەجەنگەڵی'' چۆنە؟ وەکوو ''مرەباخی'' (= woodcock) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Progenitor == لە ئەستێرەناسی دا ئەو ئەستێرەیەی کە دەبێ بە سووپەرنۆڤا و دەتەقێ progenitorی پێ دەڵێن، چی بۆ ئەمە باشە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%A8%D9%86%DB%95%D8%AA%DB%86%D9%85&f=0 بنەتۆم]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:١٧، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Projectile == ئەمە بکەین بە چی؟ projectile یانی ''ئەوەی کە دەھاوێژرێ''. دەکرێ ھەر شتێ بێ. مەنجەنیق بەرد دەھاوێژێ، بۆیە بەرد projectileە. تیرھاوێژ تیر دەھاوێژێ، بۆیە تیر projectileە. کوردستانیکا ''پلار''ی بۆ داناوە، بەڵام لە ھەنبانەبۆرینە دا ''پلار'' بە مانای ''داردەستێ کە بۆ ھاویشتن دەبێ'' ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٤، ١٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاھاویشتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::ڕاھاوێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٠:١٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] هاوێژراو. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١٣، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::ئەمە وا وتت ناو نییە ئاوەڵناوە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٥:٠١، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Visible == بۆ ئەمە ھەر ''بینراو'' بە کار ھاتووە. ئەمە چاک نییە، چونکە ''بینراو'' یانی ''دیتوو'' یان ''شتێک کە بینراوە''، بەڵام visible بە مانای ''شتێک کە دەکرێ ببینرێ'' دێ. ''دیتەنی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٢٤، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: نابێتە ''دیار''؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٠:٠٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئەویش دەبێ، بەڵام ''دیار'' لە بنەڕەت دا شێوەی ناوی ''دین'' یان ''دیتن'' نییە؟ دی (ڕەگی ڕابووردووی دین) + ـار (وەک کوشتار و وتار)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: لەمە دڵنیا نیم. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٥:٠٠، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Tropical == چی بۆ ئەمە دابنێین؟ بۆ نموونە، tropical climate دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تاوسووڕگە بۆ tropics و تاوسووڕگەیی بۆ tropical. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] کەشوهەوای ھێڵی کەمەرەیی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:١١، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == is native to == ئەمە چۆن وەربگێڕم؟ بۆ نموونە، Sorrel is native to Eurasia دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :خۆجێی ... ە: Sorrel خۆجێی ئەوراسیایە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١١:١٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کردم بە ترشۆکە بوومیی ئەوراسیایە. ''بوومی'' لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی دا بە مانای native ھاتووە، [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/b%C3%BBm#:~:text=b%C3%BBm%C3%AE:%20adjective%20native بنۆڕە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەداخەوە لەم فەرهەنگانەدا (بەتایبەت مەردووخ و وەهبی) جاروبار کاریگەریی فارسی دەبینرێت. ''بوومی'' بەم مانایە وا وتت بە کوردی نازانم؛ له هەنبانه و خاڵیشدا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٨:١٦، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] خۆوڵاتی -ش دەبێ. ھێمن دەڵێ «وەکوو پەروانە دەوری لێ دەدەن لاوانی خۆوڵاتی». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بۆچی خۆڕسک بەکارناهێنی؟ دەتوانی بڵێی ترشۆکە خۆڕسکە لە ئەوراسیا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] خۆڕسک یانی خواکرد یان شتێک کە مرۆو دروستی نەکردبێ و خۆی ڕسکابێ.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86&f=0#:~:text=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C:-,%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%20%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C%20%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C,-%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1] بە شێوەیەکی دیکە باسی بکەم، خۆڕسک یانی سروشتی.[https://lex.vejin.net/ck/search?t=خۆڕسک&f=0] [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::ڕاستە خۆڕسک بە واتای 'سروشتی'' دێت، بەڵام شتێک کە بە سروشتی لە شوێنێک بڕوێت ئەوە native/خۆڕسکیشە ـیشە بەو شوێنە، و لە هەر شوێنی دیکە دەستکردە لە زۆر حاڵەتدا، و بەم شێوەیە ''خۆڕسک'' زۆرجار واتای وشەی ''ڕەسەن'' دەگەیەنێت، کە ڕاستەوخۆ واتای ئەو شوێنە دەدات کە بۆ یەکەمجار تێیدا بە سروشتی بڵاوبووە (بە بێ گرنگیدان بە سنووری وڵاتان کە مرۆڤ بۆ مرۆڤ درووستی کردوون ئەگەر ناوی وڵات بەکارنەهاتبێت، و ئەگەر ناوی وڵات بەکارهاتبوو ئەوا ئەو وڵاتە ''ڕەسەنە'' کە سەرەتا لێیەوە تەشەنەی کرد). هەرچەندە دواتر بە شوێنی دیکەشدا بڵاوبووبێت بە سروشتی، تەنها یەکەم شوێن بە native/ڕەسەن دادەنرێت. وشەی native واتای دیاریکراوی هەیە لە ئینگلیزیدا کە دەکرێت هیچ وشەیەک ڕاستەوخۆ لە کوردیدا ئەو واتایەی نەبێت، بە پێی بەستێن (context) دەکرێت ''خۆڕسک''، ''ڕەسەن''، و/یان ''خۆجێ'' ڕاست بێت. :::::::- ئەم درەختە خۆجێیە لە ژاپۆن و گابۆن. (واتا لەم دوو شوێنە هەیە، بەڵام خۆجێ واتای سرووشتی/ڕەسەن دەدات؟) :::::::- ئەم درەختە ڕەسەنە بە ژاپۆن و گابۆن. (ئەم ڕستەیە ناکرێت ڕاست بێت چونکە ئەم دوو وڵاتە زۆر لێک دوورن و ئەگەری زۆر کەمە هەیە ڕووەکێک ڕەسەن بێت بەم دوو وڵاتە، و ‌هیچ وڵاتی دی نا (وشەی ''ڕەسەن'' ئەم واتایە زیاد دەکات چونکە هەر شوێنی دیکە باس نەکرابێت واتا ڕەسەن نییە)، بەبێ دەستێوەردانی مرۆڤ. خۆ ئەگەر هندستان و پاکستان بڵێت ئەکرێت چونکە هاوسنوورن.) :::::::- ئەم درەختە خۆڕسکە لە ژاپۆن و گابۆن. (کێشەی نییە ڕستەکە و واتا بە سرووشتی لەم دوو وڵاتە هەیە، بەڵام ئەشکرێت بە سرووشتی لە چەندین شوێنی دیکەش هەبێت). :::::::وشەی بووم ئێستا بە تەنها بەکارنایەت لە زۆر شوێن، زیاتر لە وشەی بومەلەرزە و بەروبووم ماوەتەوە (fossil word)، و پێم وانییە درووست بێت. :::::::بە گشتی دەکەوێتە سەر بەستێن لەو ڕستەی دەتەوێت ''ڕەسەن'' درووستترە یان ''خۆڕسک''. [[بەکارھێنەر:DreamHourFlight|DreamHourFlight]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:DreamHourFlight|لێدوان]]) ١٧:١٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Herbaceous plant == مەبەست لە ڕوەکێکە کە ''لاسکی چێوی'' (woody plant)ی نییە. herbaceous ھاواڵناوی herbە و لە ویکیپیدیا دا [[گیای دەرمانی|گیای دەرمانیی]] بۆ دانراوە کە پێم باش نییە. چی بۆ herbaceous و herb دابنێین؟ ئەگەر بەرامبەرێکی چاکمان بۆ herb نییە، ''ڕوەکی ناچێوی'' بۆ herbaceous plant دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەگەر Herbivore گیاخۆر بێ herb دەبێتە گیا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕەنگە پووشینە -ش ببێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] گیای داماو بۆ grass، بۆ herb، بۆ plantیش بە کار دێ! لە ویکیپیدیای فارسی دا ''علف'' بە کار ھاتووە کە لە کوردی دا بووە بە ''ئاڵف''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠١، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەنبانە دەڵێ [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%AF%DA%98%D9%88%DA%AF%DB%8C%D8%A7 گژوگیا] واتە «نباتات علفی» یا ھەمان « Herbaceous plants». ئەمە بە ئەڵمانییەکەش دەخوا، Krautige Pflanze یانی ڕوەکی گژ و گڤ، وەکوو کەلەرم. grassیش چیمەن نییە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ویکیپیدیا دا ''گژوگیا'' بۆ herb بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکان]]) و بۆ floraیش بە کار چووە (وەک [[:پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]])، چی لە ئەمانە بکەین؟ :::::من بزانم ''چیمەن'' یانی meadow یان lawn و ''چیم'' یانی grass و ھەردووک تورکین، [https://en.wiktionary.org/wiki/çim#Turkish بنۆڕە]. لە فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش دا ''گیا'' بۆ grass ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/giya#:~:text=noun-,grass,-%2C%20herbage] و خۆمانیش ''[[گیاجاڕ]]''مان بۆ grassland داناوە. :::::بە ڕای تۆ ''گیا'' بۆ چی بە کار بچێ؟ بۆ plant؟ ئەم وشانە ھەن دەبێ بەرانبەریان بۆ دابنێین: :::::plant (ڕوەک یان گیا؟)، flora (گیاکان؟) grass (چیم؟)، herb. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٣٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەک = plant، فلۆرا = flora، چیمەن = grass، مێرگ = meadow ، مێرگۆڵە یا چیمەنکاری = lawn، گژوگیا = herbs. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''گیا''؟ وشەیەکی باوی وەک ''گیا'' ناکرێ بۆ ھیچ بە کار نەبرێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:١٨، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەرچی کە لە زەوی ئەڕوێ ڕوەکە. ئێستا ئەم ڕوەکە یا ساقەتەی ڕەقە یا نەرمە. ئەوەی کە ساقەتەکەی ڕەقە پێی دەڵێن دار، ئەوەی کە ساقەتەکەی نەرمە پێی دەڵێن گیا. کەوایە گیا لە ئەسڵا ھەمان herb -ە. grass جۆرێکی تایبەت لە herb یا گیایە کە باریک و کێشھاتووە. ھەموو grassەکان herbن، بەڵام ھەموو herbەکان grass نین. تەماتە و گوڵەبەڕۆژە herbن بەڵام grass نین. ئاشکرایە داریش نین، بەڵام گیان. بە کورتی، من وا ئەزانم ھەچ ڕوەکێ کە دار نەبێ، گیایە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٠٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] من پێم وایە کە ''ڕوەک'' بۆ plant ڕاستە و نابێ دەستی لێ بدەین. ''[[ھەنار]]'' و ''[[ڕەشەدار]]'' دار (tree) و ڕوەک (plant)ن، بەڵام کەس ''گیا'' بەم دوانە ناڵێ. گیا زیاتر بە ڕوەکی بەژنکورت دەوترێ، ئەمانیش عادەتەن ناچێوی (non-woody)ن. ئەگەر ''گیا'' بۆ herb دابنێین، herbaceous plant بە ئاسانی دەبێ بە ''ڕوەکی گیایی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٣٩، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بە ڕای من ڕوەکی گیایی جوان نییە و بۆ کوردی ناخونجێ. گژوگیا باشترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] بۆچی خۆت لەگەڵ ''گیا'' بۆ herb نەبووی؟ یان مەبەستت ئەوەیە ''گیایی'' بۆ herbal دەبێ (وەک herbal tea = چای گیایی)، بەڵام بۆ herbaceous نابێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٥، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕوەکی گیایی حەشوە. ڕوەکی گیایی یا ڕوەکی گیائاسا یانی ئەوەی لە زەوی ئەڕوێت و وەکوو گیا وایە. دەی ئەمە ھەر گیایە، ئیتر ئەو دوورودرێژییەی ناوێ. من جیاوازییەک نابینم لە نێوان herb و herbaceous plant. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لەبەر ئەوەش کە گیا جگە لە herb بۆ plant و grassیش بە کار دێ، بۆ herbaceous plant من گژوگیام زۆرتر بەدڵە. ھەڵبەت خۆت باشتر دەزانی، ئەمانە بواری تایبەتیی من نین و زۆریان لێ نازانم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٤٤، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وتارەکانی herb و herbaceous plant -م خوێندەوە، تا ڕادەیەک زانیم چی بە چییە. من بم ئاوای لێ دەکەم: herb ئەکەمە [[گژوگیا (چێشتلێنان و پزیشکی)]] و، herbaceous plant ئەکەمە [[گژوگیا]] یا [[گژوگیا (ڕوەکناسی)]]. گیاش ئەکەمە پەڕەی ڕوونکردنەوە و ئەیبەستمەوە بە ڕوەک و دوو ماناکەی گژوگیاوە، واتە گژوگیا لە چێشتلێنان و دەرماندا و، گژوگیا وەکوو بابەتێکی زانستی ڕوەکناسی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''ڕوەکی گیایی'' بێمانا بێ، herbaceous plantیش بێمانا دەبێ! پێم باش نییە ''گیا'' پەڕەی ڕوونکردنەوە بێ. وەک باسمان کرد، ''دارھەنار'' plantە و کەس ''گیا'' بەمە ناڵێ، بۆیە ''گیا'' ناکرێ plant بێ. قسەم بۆ herbaceous plant نییە، بەڵام پێم باشە ''گیا'' herb بێ. بە تایبەتی کە herbal tea دەبێ بە ''چای گیایی'' و herbal medicineیش دەبێ بە''پزیشکیی گیایی'' یان ''گیادەرمانی''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:١٣، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی herb لە ئینگلیزیدا فەرقی ھەیە لەگەڵ مێژوو و پێشینە و بەکارچوونەکانی گیا لە کوردیدا. بۆیە ڕەنگە بۆ ئەوان herbaceous plant بگونجێ، بەڵام بۆ ئێمە سەرەڕای ئەوە کە herb گیایە، «ڕوەکی گیایی» حەشو و سەیر و نامۆ دێتە گوێ. چای گیایی -ش ھەر تۆزێ سەیرە. چای گژوگیا باشترە. وا نییە کە وشەیەکمان دۆزییەوە وەک ھاوسەنگی وشەیەکی بیانی، ئیتر ئەو وشەیە لە ھەموو حاڵەتەکانا بەکار بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٣٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''چای گیایی'' خۆی ھەیە و داڕێژراوی من نییە. سەیری ئەنجامەکانی گووگڵ بکە. ھەروەھا، ''گژوگیا'' herbaceous plant بێ، a herbaceous flowering plant دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢٠:٤٣، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] گژوگیای گوڵدار نابێ؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٩، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Vine == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ vine ھەر ڕوەکێکە کە بە دار و دیوار دا ھەڵبگەڕێ. بۆ نموونە، ''[[لاولاو]]'' vineە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ھەڵزن دەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٢، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە ھیچ فەرھەنگێک دا نەمدی، خۆت داتڕشتووە؟ ھەڵ + زن (ڕەگی ڕانەبووردووی زنین)؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٧، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە چاوگی [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B2%D9%86%DB%8C%D9%86&f=0 ھەڵزنین] لای ئێمە باوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] وشەیەکی جوانە، لە وتاری [[ڤانیلای گەڵاتات]] دا بە کارم برد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Dormancy == ئەمە و dormant بە کوردی دەبن بە چی؟ The plant stays dormant all winter چۆن وەربگێڕین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٢١، ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەخەوڕاچوون؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] دەکرێ وەک ئاژەڵەکان متبوون بەکاربێت وەک لە کتێبەکانی پەروەردە سوڕی متبوون هەیە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Cultivation == چی بۆ ئەمە چاکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٨، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Sensationalism == سڵاو هاوڕێیان بۆ ئەمە [https://en.wikipedia.org/wiki/Sensationalism] چ باشە؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ٢٢:٥١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] اثارەی عەرەبی یانی ورروژاندن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٣٨، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: زۆر سپاس کاک {{وب|Aza}} لەو ڕستەیەی خوارێدا چۆنی بنووسم؟ The show attracted controversy for adopting an allegedly '''sensationalist''' approach to literature [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٦:٥٢، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] «نمایشەکە بە ھۆی گرتنەبەری ڕێگایەکی - بڵێین ورووژێنخوازانە - بەرەو  ئەدەب، شەڕەقسەی بۆ خۆی کڕی.» :sensational = ورووژێن، sensationalism = ورووژێنخوازی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:٥٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :: زۆر سپاس کاک {{وب|Aza}}، دەستتان خۆش بێت [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ٠٦:٤٥، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Phloem == چی بە ئەمە ببێژین؟ شانەیەکی ڕوەکییە کە ماکەی خۆراکی دەگوازێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٥، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Function == بۆ نموونە، گەدە خۆراک تێک دەشکێنێ، ئەمە functionی گەدەیە. چی بۆ ئەمە گونجاوە؟ کار، فەرمان، ئەرک یان شتێکی دیکە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] من خۆم ھەندێ جار functionم کردووە بە ئەرک، ھەندێ جاریش بە ئیشوکار. فرمان کارێکە کە ئەوەڵ و ئاخری دیارە و لە کەسێ داوا دەکرێ. «گەلێکم بە تۆ ھەیە فەرمانە، ئەو قاقەزەم بۆ بەرە شاری.» ئەمە بۆ task باشە. ئەرک یانی کاری زۆر، باری سەر شان، زەحمەت، پێویستیی سەر شان، وەزیفە. پێم وایە ئەرک بۆ duty باشە، بەڵام بۆ functionیش دەگونجێ. ئەرکی گەدە تێکشکاندنی خۆراکە. دیومە بە functionalismیش بڵێن ئەرکباوەڕی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٤٧، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Territorial == گیانلەبەرێک بەرگری لە ناوچەی خۆی بکا و نەھێڵێ گیانلەبەری دیکە (بە تایبەتی ھەمان جۆر) لێی نزیک بێ territorialی پێ دەڵێن. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٠٢، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سەرزەویپارێز، سەرزەویخواز. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٨، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''مەڵبەندی، مەڵبەندخواز.'' [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٥:٥١، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Bay laurel یان Laurus nobilis == ئەم دارە بە کوردی ناوی چییە؟ لە [https://aras.bradost.net/files/ferhengy_rueke_aburyekan.pdf کەڵەفەرھەنگی ڕوەکە ئابوورییەکانی] کەمال جەلال غەریب دا ''شاژاڵە'' ھاتووە (پ. ٢٧٢). فەرھەنگی زانستگای کوردستان دەڵێ ''تێروو'' و ''تیروێ'' (بەڵام فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبی ئەمەی بۆ chaste tree داناوە[https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/têrû]) و کوردستانیکایش دەڵێ ''تاجگەڵا''. بە ھۆی کاریگەریی عەرەبی، من ئەمەم ھەر بە ''غار'' بیستووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٢:٥٥، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەم دارە بوومیی کوردستان نییە. ھەر «غار»ی پێ دەڵێن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٥٧، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەی ''تێروو'' دەبێ ناوی چ دارێ بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٧:٠٦، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] نازانم. نەمبیستووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٩:٣١، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Slug == چی بە ئەمە ببێژین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٨، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] لە فەرھەنگی وێنەداری گیاندارانی کەمال جەلال غەریب شەیتانۆکەی ڕووت و شەیتانۆکەی باخچە ھاتووە بۆ slug. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٢٤، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Intensity == چی بۆ ئەمە باشە؟ توندیەتی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٨:١٩، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] تین، گوڕ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٩:٤٠، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::ئەمە زیاتر بۆ گەرما باشە بو نموونه لێرەدا ناگونجێت ::The intensity of the music was too much for the neighbors. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٥:٤٢، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::بەهێزی؟ &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] <sub>[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]</sub> ١٨:٠٤، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] ئەوە ھەر یانی strength. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) :::::ڕاست دەکەی، بەڵام intensity هاوواتای strengthە. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] <sub>[[File:Kurdistan LGBT pride flag.svg|20px|link=لێدوانی بەکارھێنەر:Épine]]</sub> ١٦:٢٩، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Fast-growing == ''زووڕەس'' چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٨:٤٧، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :'''''ڕەس-''''' کامە چاوگە؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٩:٠٦، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%DA%95%DB%95%D8%B3%DB%8C%D9%86&f=0 ڕەسین]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٩:٣١، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::ئەگەر وا بێ '''''زووڕسک''''' باشترە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٩:٥١، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::من زووڕەسم بە لاوە جوانترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٢٠، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] و @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ''زووڕەس'' خۆی ھەیە، [https://lex.vejin.net/ck/search?t=زووڕەس&f=0&d=2&d=1 ببینن]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٤٠، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::پێشنیارەکەی کاک چالاک ڕەنگە چاکتر بێ، ئەو لە [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%DA%95%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D9%86#:~:text=%D8%AC%DB%86%D8%B4%20%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%D9%BE%DB%95%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-,%DA%95%D9%88%D9%88%D8%A7%D9%86%20%D9%88%20%D9%87%DB%95%DA%B5%DA%86%D9%88%D9%88%D9%86 ''ڕسکان''] دایڕشتووە کە بە مانای ''ڕوان'' دێ. وەکوو ''خۆڕسک'' دروست بووە. ::::::خۆڕسک = ئەوەی بە خۆ دەڕسکێ/دەڕوێ ::::::زووڕسک = ئەوەی زوو دەڕسکێ/دەڕوێ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٠:٤٨، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::بەڵێ وایە ''زووگەیشتن'' و ''زووڕسکان'' جیاوازن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٥:١٢، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Burgundy == شەرابی؟ ھەناری؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٥٤، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Variety == لە ڕوەکناسی دا variety لەخوار species (جۆر) و subspecies (ژێرجۆر)ەوەیە، چیی پێ ببێژین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٢٧، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] چەشن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Cedar یان Cedrus == ئەمە بە کوردی ناوی ھەیە؟ عەرەب ''أرز'' (بە ڕێنووسی کوردی: ''ئەرز'') بە ئەمە دەڵێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٠، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Endemism و Endemic == چی بۆ ئەمانە چاکن؟ بۆ نموونە دەڵێن کە Lemurs are endemic to the island of Madagascar، ئەمە یانی لێموورەکان تەنیا لە دوورگەی ماداگاسکار دا ھەن. ئەمە لە خۆجێ (native)یە جیایە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:١١، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Glide == بۆ نموونە، flying squirrel does not fly, it glides، دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٨:٥٨، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Sap == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٣، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Nectar == ئەی ئەمەیان؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٣، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] شیلە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٠:٣٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Temperate == بۆ نموونە، temperate forest دەبێ بە چی؟ ''دارستانی فێنک'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤١، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 07z37h0m63l1m6gqpy7kk3j2suybybn ڕانیار گرانیت 0 118420 1691762 1529693 2026-10-23T07:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1691762 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{شێواز|date=ئابی ٢٠٢٠}} {{دەستپێکی زۆر درێژ}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕانیار ئارسەر گرانێت''' (بە ئینگلیزی : Ragnar Arthur Granit ؛ ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٠٠ - ١٢ی ئازاری ١٩٩١)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ragnar Granit Facts|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1967/granit/facts/|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> زانایەکی فینلەندی سویدی بووە و لە ساڵی ١٩٦٧ خوڵاتی نۆبڵی وەرگرتووە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1967|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1967/summary/|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref>، لە ٣٠ ئوکتۆبەری ساڵی ١٩٠٠ لە فینلەندا لەدایک بووە، ساڵی ١٩١٨ کاتێک کە ھێشتا قوتابی بووە بەشداری لەجەنکی ئازادکردنی فینلەندا کردووە، لە ساڵی ١٩١٩ لە ئەکادیمیای ئابۆ لەچەند خولێکی ھاوینەدا یاسای خوێندووە دواتر بڕیاریداوە زانستی کەسایەتی بخوێنێ کە ئەو کاتە دەچۆیە بواری زانستی مرۆڤایەتییەوە و لەھەمان کاتدا بەشی پزیشکی خوێندووە، لە ساڵی ١٩٢٣ بڕوانامەی ماجستێری لەفەلسەفە بەدەستھێناوە، لە ساڵی ١٩٢٤ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە بزاری پزیشکیدا وەرگرتووە، لە ساڵی ١٩٢٦ وەکو موعید لە پەیمانگای فسیۆلۆجیا دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٢٧ بڕوانامەی دکتۆرای لە بواری پزیشکیدا بەدەستھێناوە. لە ساڵی ١٩٢٨ ڕانیار گرانێت ڕۆشتووە بۆ ئینگلتەرا و بۆ ماوەی ٦ مانگ لە کارگەی ئەلسێر تشارلز شیرنگتۆن لە شاری ئەکسفۆرد کاری کردووە، لە ساڵی ١٩٢٩ بۆ ساڵی ١٩٣١ لە دامەزراوەی جۆنسۆنی سەر بە زانکۆی بنسلڤانیای ئەمریکی لەبواری فیزیای پزیشکیدا کاری کردووە کاتێکیش کە لە ساڵی ١٩٣٥ گەڕاوەتەوە بۆ فینلەندا وەکو مامۆستا لە زانستی کارەکانی ئەندامی لەش کاری کردووە. ساڵی ١٩٤٠ کاتێک کە فینلەندا لەلایەن یەکێتی سۆڤێتەوە کاراوەتە ئامانجی سەربازی ڕانیار گرانێت دوو ڕێگای لەبەردەمدا بووە یەکییەکیان بڕوات بۆ زانکۆی ھارفاردی ئەمریکی یاخود بڕوا بۆ پەیمانگای کارۆلنسکای سویدی، ئویش بەباشی زانیوە بڕوا بۆ کۆبنھاگنی پایتەختی سوید و لە پەیمانگای کاڕۆلنسکا درێژی بەخوێندو و توێژینەوەکانی بدات و ھەر لەھەمان ساڵ ڕەگەزنامەی سویدی وەرگرتووە ئەمەش ڕێخۆشکەرێک بووە بۆی تاکو بەبێ دڵەڕاوکێ درێژە بە توێژینەوەکانی بدات دوور لە جەنگ کە تاکو ساڵی ١٩٤٥ لە فینلەندا بەردەوام بووە .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ragnar Granit - Biographical|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1967/granit-bio.html|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612143917/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1967/granit-bio.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لەدوای تەواوبوونی جەنگەوە ڕانیار گرانێت ژیانی لەنێوان وڵاتە کۆنەکەیی و وڵاتە تازەکەی دابەشکردووە، کاتێکیش کە لە ساڵی ١٩٣٥ خەڵاتی نۆبڵی وەرگرتووە ڕایگەیاندووە کە ئەم خەڵاتە بەبێ جیاوازی دەگەڕێتەوە بۆ ھەردوو وڵاتی فینلەندا و سوید، ھەروەھا خەڵاتی جۆراوجۆری جیھانی پێبەخشراوە و تاکو خانەنشین بووە بەدەیان پلەی زانستی وەرگرتووە و خزمەتی پێشکەش بە زانست و مرۆڤایەتی کردووە. ڕانیار ئارسەر گرانێت لە ١٢ مارسی ساڵی ١٩٩١ لە تەمەنی ٩٠ ساڵیدا لە سوید کۆچی دوایی کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|زانست}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Ragnar Granit}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩١]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] iab48hhroetcwuwm68f1enp71fpvi7t ڕانی موکەرجی 0 120066 1691760 1546003 2026-10-23T07:36:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1691760 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ئەکتەر |ناو='''ڕانی موکەرجی''' |وێنە=Rani.Mukerji.jpg |ناوی کاتی لەدایکبوون= |مێژووی لەدایکبوون= ٢١ی ئازاری ١٩٧٨ |شوێنی لەدایکبوون=[[مومبای]] مەھاراشترا لە{{ھن}}{{ئاڵا|India}} |مێژووی مردن= |شوێنی مردن= |درێژی= |ناوی تر= |گرنگترین ڕۆڵەکان=black - kuch kuch hota hai - Mardani |ئایین= |نەتەوە= |ساڵانی ئیشکردن= ١٩٩٢ تاکوو ئێستا |ھاوسەر=ئادیتیا چۆپرا |ھاوبەش= |مناڵەکان= |پێگەی فەڕمی= |خەڵاتەکانی ئۆسکار= }} '''ڕانی موکەرجی''' (لەدایکبووی ٢١ی ئازاری ١٩٧٨ لە [[مومبای]] مەھاراشترا لە [[ھیندستان]]) یەکێکە لە خانمە ئەکتەرە سەرکەوتووەکانی سینەمای ھیند ([[بۆلیوود]]). ڕانی یەکێکە لەو ئەکتەرانەی لە زۆرترین دابەشکارییە خەڵاتییەکانی ھیند ناوی ھاتووە کە نزیکەی ١٦٥ جار ناوی ھاتووە و لەناویشیاندا توانیویەتی ١٥٤ بباتەوە لە ناو خەڵاتە براوەکانیش ڕانی توانیویەتی حەوت جار خەڵاتی فیلم فەیری ھیندستان بەدەسبھێنێت. لە ساڵی ١٩٩٢ لەیەکەم فیلمیدا بەڕۆڵی میلی چاتەرجی لە فیلمی (Biyer Phool) دەرکەوت. لە دوای یەکەم فیلمی تاکوو ١٩٩٧ لە ھیچ فیلمێکدا بەشدار نەبوو لەو ساڵەدا لە فیلمی (Raja Ki Aayegi Baraat) بەشداربوو. لە ساڵی ٢٠٠٥ لە فیلمی ڕەش (Black)دا بەشداربوو بەڕۆڵی سەرەکی لەگەڵ [[ئەمیتاب باچان]] کە فیلمێکی ژیاننامەیی بوو لەسەر '''[[ھێلێن کلێر]]'''. فیلمەکانی کوچ کوچ ھۆتاھای (Kuch Kuch Hota Hai) و (Kabhi Alvida Naa Kehna) وە (Talaash: The Answer Lies Within) لە باشترین فیلمەکانی دی ڕانین. لە ساڵی ٢٠١٤ ڕانی بەڕۆڵێکی جیاواز لە فیلمەکانی دی دەرکەوت کە ڕۆڵی ئەفسەری پۆلیس بوو ئەمەش لە فیلمی مەردانی (Mardaani) بوو. == باشترین فیلمەکان == {{columns-list|٢| * ''[[کوچ کوچ ھۆتا ھای]]'' (١٩٩٨) * ''[[Har Dil Jo Pyar Karega]]'' (٢٠٠٠) * ''[[Saathiya (film)|Saathiya]]'' (٢٠٠٢) * ''[[Chalte Chalte (2003 film)|Chalte Chalte]]'' (٢٠٠٣) * ''[[یوڤا]]'' (٢٠٠٤) * ''[[ھوم توم]]'' (٢٠٠٤) * ''[[ڤیر-زارا]]'' (٢٠٠٤) * ''[[ڕەش(فیلم)]]'' (٢٠٠٥) * ''[[Bunty Aur Babli]]'' (٢٠٠٥) * ''[[Kabhi Alvida Naa Kehna]]'' (٢٠٠٦) * ''[[Laaga Chunari Mein Daag]]'' (٢٠٠٧) * ''[[Saawariya]]'' (٢٠٠٧) * ''[[No One Killed Jessica]]'' (٢٠١١) * ''[[تەلاش]]'' (٢٠١٢) * ''[[مەردانی]]'' (٢٠١٤) }} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Rani Mukerji}} * {{IMDb name|id=0611552}} * [http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/index/id/5914 Rani Mukerji] لە [[بۆلیوود ھەنگاما]] {{زانیارییە کتێبخانەییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ھیندستان|بۆڵیوود}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ھیندی]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ھیندییەکان]] [[پۆل:خەڵکی بەنگال]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:ھیندییە ھیندۆسەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ھیندییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی مومبای]] dhh0ds3sghtwnawm99v9m9loaqumqjr ماسی و پشیلە 0 120502 1691557 1688296 2026-10-22T20:51:48Z Bilalinfo 57400 1691557 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ماسی و پشیلە | image = Mahi Va Gorbeh Poster.jpg | image_size = | caption = | director = شهرام مکری | writer = شهرام مکری | producer = سپهر سیفی | starring = عبد آبست {{-}} [[بابەک کەریمی]]{{-}} سعید ابراهیمی‌فر {{-}}[[پێدرام شەریفی]]{{-}} سیاوش چراغی‌پور {{-}}نازنین بابایی | music = کریستف رضاعی | cinematography = [[مەحموود کەلاری]] | editing = | released = ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ | studio = کانون ایران نوین | distributor = هنر و تجربه | runtime = ١٣٤ خولەک | language = فارسی | country = ئێران | gross = ٩٢٩٬٠٠٠٬٠٠٠ تمەن }} '''ماسی و پشیلە''' ({{بە فارسی|ماهی و گربه}}) فیلمێکە بە دەرھێنەریی [[شارام موکری]] ھونەرمەندی کورد کە لە ساڵی ٢٠١٣دا دروست کراوە. ئەم فیلمە بە زمانی [[فارسی]] و لە [[ئێران]]دا دروست کراوە. گەورەترین تایبەتمەندیی ئەم فیلمە ئەوەیە کە بە یەک شات و بە یەکجاری تۆمار [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]]کراوە. شەهرام موکری و [[مەحموود کەلاری|مەحمود کەلاری]] لەگەڵ کاستی فیلمەکە بۆ ماوەی مانگێک پرۆڤەیان کرد بۆ ئەوەی بتواننبە یەک شات و بە یەکجاری تۆماری بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Simon |first=Alissa |ڕێکەوت=2013-09-18 |سەردێڕ=Venice Film Review: ‘Fish & Cat’ |ناونیشان=https://variety.com/2013/film/reviews/venice-film-review-fish-cat-1200615586/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-15 |وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref> هەندێک لە ڕەخنەگران فیلمی ماسی و پشیلە بە فیلمێکی ناوازە لە مێژووی سینەمادا دادەنێن، چونکە توانیویەتی بە یەک شۆت تا کۆتایی وێنەی بگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= |ناونیشان=http://problematicaa.com/fishandcat}}</ref> ئەم فیلمە لە حەوتەمین فێستیڤاڵی فیلمی [[ڤێنیز]]دا خەڵاتی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= |ناونیشان=http://www.labiennale.org/en/cinema/archive/70th-festival/awards}}</ref> == ئەکتەرەکان == * [[بابەک کەریمی]] وەک بابەک * سەعید ئیبراهیمیفار وەک سەعید * سیاوش چراغی‌پور در وەک پدر کامبیز * [[پێدرام شەریفی]] وەک نقش پدرام * [[نەدا جەبرائیلی]] وەک نقش مینا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://www.labiennale.org/en/cinema/archive/70th-festival/awards ماڵپەڕی حەوتەمین فێستیڤاڵی فیلمی] [[ڤێنیز]] * [http://variety.com/2013/film/reviews/venice-film-review-fish-cat-1200615586/ ڤەرایەتی، پیاچوونەوەیەکی پشیلە و ماسی] {{فیلم-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:فیلمەکانی وەن شۆت]] rerpena3xajixvw5vadiglsvxykw3xd ڕافاییل بینیتێز 0 121228 1691704 1545991 2026-10-23T04:37:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1691704 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Rafael Benítez.jpg|وێنۆک|ڕافا بینیتێز]] '''ڕافایێل بینیتێز''' یان '''ڕافا بینیتێز''' لەدایکبووی ١٦ی نیسانی ١٩٦٠. ڕاهێنەری تۆپی پێی ئیسپانییە کە پێشووتر یاریزانی تۆپی پێ بووە. ڕافا ڕاهێنەرایەتی یانەی [[ڕیال مەدرید]]ی ئیسپانی کردووە و دواجاریش ڕاهێنەری یانەی [[ئیڤەرتۆن]]ی ئینگلیزی بووە. بینیتێز پێشتریش یاریزانی یانەی [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید]] بووە. وەهەروەها ڕاهێنەرایەتی یانەی دووەمی ڕیال مەدریدی کردووە (Real Madrid B). بینیتێز لەماوەی ژیانی وەرزشیدا زۆرتر لەئەرکی ڕاهێنەرایەتی سەرکەوتووتر بووە. ==ژیانی وەرزشی== ===وەک یاریزان=== لەساڵی ١٩٧٤ لەتەمەنی ١٤ ساڵیدا لەگەڵ [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید]] دەست بەتۆپی پێدەکات تاکوو ١٩٨١ لەو یانەیە دەمێنێتەوە، دوای ئەوە یاری بۆیانە ئیسپانییەکانی (Parla) لەماوەی ١٩٨١ تاکوو ١٩٨٥ ئینجا یانەی (Linares) لەساڵی ١٩٨٥ تاکوو ١٩٨٦ دەکات. ===وەک ڕاهێنەر=== لەساڵی ١٩٩٣ بۆیەکەمینجار دەبێتە ڕاهێنەر ئەویش دەستکردنییەتی بە ڕاهێنەرایەتیکردنی یانەی دووەمی ڕیالمەدریدی کردووە (Real Madrid B). بینیتێز لەویانەیە دەمێنێتەوە تاکوو ١٩٩٥ ئەوکاتەی دەبێتە ڕاهێنەری یانەی بەلەدوەلیدی ئیسپانی. پاشا بۆ ساڵی ١٩٩٦ دەبێتە ڕاهێنەری یانەی ئۆساسۆنای ئیسپانی وەپاشان لە ١٩٩٧ تاکوو ١٩٩٩ دەبێتە ڕاهێنەری یانەی ئیکسرێمادورای ئیسپانی وە لەدوای ئەوە لە ٢٠٠٠ بۆ ٢٠٠١ دەبێتە ڕاهێنەری ترینیفیتی ئیسپانی وە لەدوای ئەوە یەکەمین ئەرکی مەزنی ڕاهێنەرایەتی دەست پێ دەکات ئەویش ئەوکاتەی لەماوەی ٢٠٠١ بۆ ٢٠٠٤ دەبێتە ڕاهێنەری یانەی [[یانەی ڤالەنسیا]]ی ئیسپانی کەلەگەڵ ئەو یانەیە دووجار خولی ئیسپانی دەباتەوە ئەویش لەوەرزەکانی ٢٠٠١ - ٢٠٠٢ وە وەرزی ٢٠٠٣ -٢٠٠٤ تەنانەت لە ٢٠٠٣-٢٠٠٤ جامی یەکێتیی ئەورووپاش بەدەستدەهێنێت. لەدوای سەرکەوتنەکانی لەگەڵ ڤالەنسیا ڕوودەکاتە [[یانەی لیڤەرپوول]]ی ئینگلیزی ئەمەش یەکەمجار بینیتێز لەیانەیەکی دەرەوەی ئیسپانیا کاردەکات. لەگەڵ لیڤەرپوول چەندین نازناوی گرنگ بەدەستدەهێنێت لەسەرووی هەموویانەوە خولی یانەپاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٤-٢٠٠٥ کاتێک بەشێوەی سەرسووڕهێنەر لەیانەی میلانی ئیتالییان بردەوە. وەهەمان ساڵ ٢٠٠٥ جامی سووپەری ئەورووپاشی لەگەڵ ئەو یانەیە بردەوە. لەساڵی ٢٠١٠ دەبێتە ڕاهێنەری [[ئینتەرناسیۆنالێ]] ئیتالی لەوێش جامی جیهانیی یانەکان دەباتەوە. پاشان لەوەرزی ٢٠١٢-٢٠١٣ دەبێتە ڕاهێنەری یانەی [[یانەی چێڵسی]]ی ئینگلیزی لەوێش لەو وەرزەیدا جامی یەکێتیی ئەورووپا دەباتەوە. پاشان ساڵی ٢٠١٤ ڕوودەکاتە یانەی ناپۆلی ئیتالی لەوێش لەوەرزی ٢٠١٣-٢٠١٤ جامی ئیتالیا و سووپەری ئیتالی دەباتەوە. ڕۆژی ٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥ دەبێتە ڕاهێنەری یانەی ڕیاڵمەدریدی ئیسپانی ئەمەش دوای ئەوەی شوێنی ڕاهێنەری پێشووی یانەکە [[کارلۆ ئەنشیلۆتی]] گرتەوە. ==سەرچاوە == *[[:en:Rafael Benítez|ویکیپیدیای ئینگلیزی - ٤ی تەممووزی ٢٠١5]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسپانیا|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Rafael Benítez}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕاهێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی ئیسپانی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئیسپانی]] [[پۆل:بەرگریکارانی تۆپی پێ]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی یانەی تۆپی پێی چێڵسی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی مەدرید]] [[پۆل:ڕاھێنەرانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە یۆنان]] 4yw1pshkbu7igz6rfoq76yxkidjx0xc ڕابیعەی عەدەوییە 0 121644 1691652 1613513 2026-10-23T01:37:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1691652 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Rabia al-Adawiyya.jpg|300px|وێنۆک|چەپ|ڕابیعەی عەدەوییە]] '''ڕابیعەی عەدەوییە''' (١٠٠ک/٧١٧ز - ١٨٠ک/٧٩٦ز) نازناوی '''دایکی خێر '''ی لێنراوە و یەکێکە لە خوداپەرست و ئەولیا و  عارفێکی ئیسلامی - سونی سۆفی بەناوبانگ، لە نێو سۆفیگەریشدا بە رابەری رێبازی عەشقی ئیلاھی دادەنرێت.. == ناونیشان و پێگەشتنی == ناوی تەواوی رابیعەی کچی ئیسماعیلی عەدەویە کە کەسایەتیێکی دیاری عێراقی بووە، لە شاری [[بەسرە]] لە ساڵی ١٠٠ی کۆچی - ٧١٧ی زاینی لەدایکبووە، ھۆکاری ناونانی بە "رابیعە" لە پای ئەوە بووە کە ئەو چوارەمین کچی بنەماڵەکە بووە. کاتێک کە رابیعە لە تەمەنی دە ساڵاندا بووە باوکی وەفاتی کردوە بۆیە ھەژاری و بێ نازی رووی لە بنەماڵەکەی رابیعە کردوە، بۆیە رابیعە و خوشکەکانی لە ژیانێکی پر لە ناحۆشی و تەنگ و چەڵەمەدا ژیاون، باوکی رابیعە لەدوای وەفاتی تەنھا "بەلەم"ێکی لەدوای خۆی بەجێھێشتبوو کە تاکە سەرچاوەی داھاتی ئەو خێزانە بووە بۆیە رابیعەی کچی ناچار بووە لە دوای باوکی بەردەوامی بەو کارە بدات و نان و بژێوی بۆ خوشکەکانی پەیدا بکات، ئەو گێرانەوەیە لەلایەن مێژوونوسی گەورەی سۆفی <nowiki>[[عەتتار]]</nowiki> ەوە دەگێردرێنەوە لە کتێبی (تەزکیرەتولئەولیا) دا.<ref>تذکرة الأولیاء - [[عەتتار|فرید الدین عطار]].</ref> دواتر بەھۆی ئەوەی لە بەسرەدا قات و قری و وشکەساڵی دێت بنەماڵەکەی رابیعە بەسرە جێدێڵن ولەرێگادا لێک ون دەبن.. ئیدی زەمەن رابیعەی کچی چوارەم و خێزانەکەی لەیەک دەکات، بەو ھۆیەشەوە رابیعە بە تەنھایی و بێ کەسی دەمێنێتەوە. == کەسایەتی رابیعەی عەدەوی == رابیعەی عەدەوی جیاواز بووە لە سۆفیانی پێش سەردەمی خۆی کە تەنھا خەریکی زوھد بوون، بەڵکو ئەو بیرورای عەشقی ئیلاھی ھێنایەکایەوە و ماناێکی نوێ بۆ سۆفیگەری دارشت، عەشقێکی گەورە و مەزن و پر لە راستی بۆ خودای خۆی ھەبوو.. تەنھا ئامانج و بیری لای عەشقی ئیلاھی بوو..<ref>دائرة المعارف الإسلامیة فی الجزء١١ من المجلد التاسع.</ref> == لە وتەکانی رابیعەی عەدەوی == * ئەوەندە سەرقاڵی عەشقی خودام، نامپرژێ رقم لە شەیتان بێت.. * چاکەکانتان بشارنەوە وەک چۆن  خراپەکانتان دەشارنەوە. * من خودا نەبۆ خۆشی بەھەشتەکەی و نە بۆ ناخۆشی جەھەنەمەکەی ناپەرستم.. بەڵکو لە خۆشەویستی و عەشقی ئەوەوەیە کە دەیپەرستم. *رابیعه‌یان دی مەشخەڵێک گڕ و قاپێ ئاوی پێ بوو! پرسیان : بۆ کوێ ئەچی؟ وتی: ئەڕۆم بەم ئاگرە بەهەشت ئەسووتێنم و بەم ئاوە جەهەننەم ئەکوژێنمه‌وه‌ ، تا خەڵک خوایان لەبەر خۆشویستنی بپەرستن ، نەک لەبەر چێژ و خۆشی لە بەهەشتا و ترسی سووتان لە جەهەننەمدا. <ref name="کحالة">[http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=263791 رابعة بنت إسماعیل العدویة] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427010805/http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=263791 |date=٢٧ی نیسانی ٢٠١٤ }} أعلام النساء، عمر رضا کحالة، ١٩٥٩</ref> == وەفاتی == رابیعەی عەدەوی لە تەمەنی ھەشتا ساڵیدا، لە ساڵی (١٨٠ک - ٧٩٦ز) کۆچی دوایی کردووە، و بەپێی سەرچاوەکان لە شاری قودس نێژراوە، لە وەڵاتی میصریشدا مزگەوتێک و سەراێکی بەناوەوەیە..<ref>[//ar.wikisource.org/wiki/رابعة_العدویة]سیر أعلام النبلاء<span>، </span>للذھبی<span>.</span></ref>. == سەرچاوەکان == <div class="reflist " id="cx313" data-source="313" data-cx-state="source" data-cx-weight="184" contenteditable="true"><references /></div> # سوود لە بابەتی (پایەبەرزانی سۆفیگەری)نوسینی.:-(یاد نورسی) وەرگیراوە.. # کتێبی "كه‌سایه‌تیه‌ مه‌زنه‌كانی نێو دونیای ته‌سه‌وف" نوسینی :-یادنورسی {{تووڵی دەروازە|شیعر|ئیسلام|ژن|ژیاننامە|فەلسەفە|وێژە|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Rabia al-Adawiya}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئەولیا]] [[پۆل:ئیسلام و ژنان]] [[پۆل:شاعیرانی ژن]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی]] [[پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٧١٨]] [[پۆل:مردووانی ٧٩٦]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی عێراقی]] [[پۆل:مردووانی ٨٠١]] [[پۆل:عەرەبەکانی سەدەی ٨ەم]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی عەرەبی]] [[پۆل:خەڵکی بەسرە]] [[پۆل:ژنە فەیلەسووفەکان]] [[پۆل:فەلسەفەی سۆفی]] [[پۆل:سۆفییە سوننەکان]] cgdofapv7s83h64k1ahk27io2pme4oo چەرمۆ 0 121715 1691444 1364954 2026-10-22T16:35:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1691444 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''چەرمۆ''' (لە ئینگلیزیدا بە ''Jarmo'' دەنووسرێت) پێگەیەکی [[شوێنەوارناسی]]یە کە لە نزیکی دێی «کانی سارد» لە ڕۆژھەڵاتی شاری [[چەمچەماڵ]] لە [[پارێزگای سلێمانی]]دایە. یەکێک لە کۆنترین کۆمەڵگە کشتوکاڵییەکانە کە تا ئێستا دۆزراوەتە کە کۆنترین ئاسەوارەکانی دەگەڕێنەوە بۆ ساڵی ٧٠٩٠ی پێش زایین. ڕووبەرەکەی ١٢٠٠ بۆ ١٦٠٠ مەتری چوارگۆشەیە و لە ٨٠٠ مەتر بەرزتر لە ئاستی دەریاکاندایە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Othman|یەکەم=Didar|سەردێڕ=( چەرمۆ) لە ئاوێنەی مێژوودا|ناونیشان=http://www.historyofkurd.com/2019/01/20/%da%86%db%95%d8%b1%d9%85%db%86-%d9%84%db%95-%d8%a6%d8%a7%d9%88%db%8e%d9%86%db%95%db%8c-%d9%85%db%8e%da%98%d9%88%d9%88%d8%af%d8%a7/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=History Of Kurdistan}}</ref> . == دۆزینەوە و دەرخستنی == لە ساڵی ١٩٤٠ دا بەڕێوەبەرایەتیی ئاسەواری عێراقی دۆزیویەتەوە و لە ساڵانی ١٩٤٨ بۆ ١٩٥٥ لە لایەن شوێنەوارناسی زانکۆی شیکاگۆی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] «ڕۆبێرت برێدوود» (Robert Braidwood) بە شێوەی زانستی و لە سێ وەرزدا پشکنینی تێدا کراوە.<ref>[http://oi.uchicago.edu/pdf/oip105.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131017010207/http://oi.uchicago.edu/pdf/oip105.pdf |date=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ }} L. S. Braidwood et al., Prehistoric Archeology Along the Zagros Flanks, Oriental Institute Publications 105, 1983, ISBN 0-918986-36-2</ref> بەڵام وەرزی چوارەمی پشکنینەکان کە بڕیار بوو لە ١٩٥٨دا بکرێت بە ھۆی [[شۆڕشی ١٤ی تەمموز]] لە عێراقدا ئەنجام نەدراوە. == گوندی چەرمۆ == [[پەڕگە:Jarmo personal adornments, 1 carnelian beads, 2 turquoise bead, 3 clay beads, 4 stone bracelets, 5 pendants of clay, stone, and shell - Oriental Institute Museum, University of Chicago - DSC06938.JPG|وێنۆک|ھەندێک لە ئاسەوارەکانی چەرمۆ کە ئێستا لە مۆزەخانەی زانکۆی شیکاگۆدان]] پشکنینەکان گوندێکی بچووکی دەرخستووە کە ڕووبەرەکەی ١٢٠٠ بۆ ١٦٠٠ مەتری چوارگۆشەیە کە مێژووی ئاوەدانییەکەی بە تاقیکردنەوە carbon-14 لە کۆنترین شوێنیدا ٧٠٩٠ی پێش زایین و لە دوایین بەشیشیدا بۆ ٤٩٥٠ی پێش زایین دیاری کراوە. لە سەرانسەری پێگەکەدا شوێنەواری ١٢ خولی شارستانییەت دۆزراوەتەوە. زۆربەی شوێنەوارەکانی گوندی چەرمۆ ھی دوو خولی کۆنتری ئەو پێگەیەن کە ھاوکات بووە لەگەڵ شارستانییەتی [[شانەدەر]]. گوندەکە ٢٥ ماڵی ھەبووە کە بە کاگڵ و بەرد درووست کراون. لەوانەیە نزیکەی ١٥٠ کەس دانیشتووی ھەبووبێت. چەند ئامرازێکییان بەکارھێناوە کە لە جۆرە بەردێک دروست کراوە کە لە لای [[دەریاچەی وان]]دا دەست دەکەوێت و ھەروەھا ھەندێ شتیش دۆزراوەتەوە کە لە [[کەنداوی فارس]]ەوە ھاتوون، کە ئەمە نیشاندەری ئەوەیە کە بازرگانی و مامەڵەیان لەگەڵ ناوچەکانی تردا ھەبووە. ==سەرچاوەکان== {{reflist}} *R.J. Braidwood, Jarmo: A village of early farmers in Iraq, Antiquity, vol. 24, pp.&nbsp;189–195, 1950, *J. M. Adovasio, The Textile and Basketry Impressions from Jarmo, Paléorient, vol. 3, iss. 3, pp.&nbsp;223–230, 1975 ==گرێدان بۆ دەرەوە== * [http://bot.gov.krd/kurdish/sulaimaniya-province-sulaimaniya/history-and-heritage/%D8%B4%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%95%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%AF%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%86%DB%95%D8%B1%D9%85%DB%86 شوێنەواری گوندی چەرمۆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305020401/http://bot.gov.krd/kurdish/sulaimaniya-province-sulaimaniya/history-and-heritage/%D8%B4%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%95%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%AF%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%86%DB%95%D8%B1%D9%85%DB%86 |date= ٥ی ئازاری ٢٠١٦ }} - وێبسایتی دەستەى گشتى گەشت و گوزارى كوردستان-عێراق *[http://oi.uchicago.edu/research/pubs/nn/win98_braidwood.html Link to letters from the archeologist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906205521/http://oi.uchicago.edu/research/pubs/nn/win98_braidwood.html |date= ٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ }} *[https://web.archive.org/web/20140809161423/http://www.mom.fr/Aspro/servlet/com.esrifrance.kogis.server.KogisServlet?htmlrequest=getObjectAttribute&objectClass=site_per&objectID=JARMO%20%28Qalaat%29_4 Maison de l'Orient et de la Méditerranée details on Jarmo] *[http://context-database.uni-koeln.de/c14.php?vonsite=523 University of Cologne Radiocarbon CONTEXT database dates for Jarmo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140730014330/http://context-database.uni-koeln.de/c14.php?vonsite=523 |date=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٤ }} {{coord|35|34|N|44|55|E||display=title}} {{پارێزگای سلێمانی}} {{پۆلی کۆمنز|Jarmo}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی عێراق]] 4u7suynz95dm3oslpmyumxyu5ypm0ov ڕاجستان 0 121968 1691655 1550307 2026-10-23T01:37:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1691655 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = ڕاجستان | native_name = राजस्थान | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[پارێزگاکانی ھیند|پارێزگا]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = Rajasthan in India (disputed hatched).svg | map_alt = | map_caption = پارێزگای ڕاجستانی ھیند | pushpin_map = | image_map1 = Rajasthan _locator_map.svg|250px | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 26 |latm = |lats = |latNS = N | longd = 73 |longm = |longs = |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[پێڕستی وڵاتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = ناوەندی پارێزگا | subdivision_name1 = [[جایپوور]] | subdivision_type2 = گەورەترین شار | subdivision_name2 = [[جایپوور]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = دامەزران | established_date = [[تشرینی دووەم]] [[١٩٥٦]] | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = پارێزگار | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = ٣٤٢٬٢٦٩ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = ٦٨٬٦٢١٬٠١٢ | population_as_of = ٢٠١١ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = IST | utc_offset1 = ٠٥:٣٠+ | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = [[ایزو ٣١٦٦|IN-RJ]] | website = {{URL|http://www.rajasthan.gov.in/}} | footnotes =}} '''ڕاجستان''' ({{بە ھیندی|राजस्थान}}) گەورەترین پارێزگای ھیندستانە کە وەکوو خاکی پادشاکان ناسراوە و لە کۆندا ''ڕاجپووتانا''ی پێ دەوترا. ویلایەتی ڕاجستان لە باکووری ڕۆژاوای [[ھیند]]ە. لە ڕۆژاوای ئەم ویلایەتە [[پاکستان]]، لە باشووری ڕۆژاوای، [[گۆجەرات]]، لە باشووری ڕۆژھەڵات [[مادیا پرادێش]]، لە باکووری ڕۆژھەڵات [[ئۆتار پرادێش]] و لە باکووریشی [[پەنجاب، ھیند]] ھەڵکەوتووە. پانتایی ڕاجستان برییتیە لە ٣٤٢،٢٣٩ کیلۆمەتر دووجار و ناوەندی ئەم پارێزگایە شاری [[جایپوور]]ە. [[بیابانی تار]] بەشێکی زۆری ئەم ویلایەتەی داپۆشییوە. ناوچەی ڕاجستان پێش ٢٥٠٠ ساڵ بەر لە زایینی مەسیح و پێشتریش ژیانی تێدابووە. ھۆزەکانی [[بەھیل]] و [[مینا]] بە یەکەم دانیشتوانی ئەم ناوچەیە ناوزەد دەکرێن، [[نەژادی ئاری|ئارییەکان]] نزیک ١٤٠٠ ساڵ بەر لە زایین ھاتنە ڕاجستان و بە دوورخستنەوەی خەڵکانی خۆجێی بەرەو باشوور، بۆ ھەتایی خۆیان لە ڕاجستان جێگیر کرد. [[پەشتوون|پەشتوونەکان]]، [[تورک|توورکەکان]]، [[ئێران|ئێرانییەکان]] و [[مەغۆل|مەغۆلەکان]]یش دواتر ھاتنە ناوچەکە و لەگڵ خەڵکانی وێ تێکەڵ بوون.<ref>[http://www.indiasite.com/rajasthan/history.html مێژووی ڕاجستان] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150705081854/http://www.indiasite.com/rajasthan/history.html |date= ٥ی تەممووزی ٢٠١٥}} (بە ئینگلیزی)، بەسەرداچوونەوە: کانوونی یەکەم ٢٠٠٨.</ref> == سەرچاوەکان == * ویکیی ئینگلیزی. {{سەرچاوەکان}} {{ویلایەتەکانی ھیندستان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|جوگرافیا|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Rajasthan}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ڕاجستان]] [[پۆل:پارێزگاکانی ھیند]] [[پۆل:ویلایەتەکانی ھیند]] [[پۆل:شار و شارۆچکەکانی ھیند]] lbv85k4352r2ieviqy4m22v15poqleb چەندیگەر 0 121970 1691587 1550327 2026-10-22T22:34:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (نژیاروانی-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1691587 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = چەندیگەر | native_name = ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ{{-}}चण्डीगढ़ | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[ناوچەی یەکگرتوو ھیند|ناوچەی یەکگرتوو]] | image_skyline = Waterfall at Rock Garden, Chandigarh.jpg|250px | image_alt = | image_caption = دیمەنێک لە [[تاڤگە]]یێک لە [[باخی شاخ]]، چەندیگەر | image_flag = | flag_alt = | image_seal = Seal of Chandigarh.png | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = شاری جوان | motto = | image_map = Chandigarh in India (disputed hatched).svg | map_alt = | map_caption = جێگای چەندیگەر لە ھیند | pushpin_map = | image_map1 = |250px | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = ٣٠ |latm = ٤٥ |lats = |latNS = N | longd = ٧٦ |longm = ٤٧ |longs = |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[پێرستی وڵاتانی جیھان|وڵات]] | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = ناوەند | subdivision_name1 = چەندیگەر | subdivision_type2 = گەروەترین شار | subdivision_name2 = چەندیگەر | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = دامەزران | established_date = ١٩٥٣ی زایینی | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = شارەوان | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = ١١٤ | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = ١١٥٠ | population_footnotes = | population_total = ١٬٠٥٤٬٦٨٦ | population_as_of = ٢٠١١ | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = IST | utc_offset1 = ٠٥:٣٠+ | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = [[ئیزۆ ٣١٦٦|IN-CH]] | website = {{URL|http://chandigarh.nic.in/}} | footnotes = }} '''چەندیگەر''' یا '''ناوچەی یەکگرتووی چەندیگەر''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Chandigarh [[زمانی پەنجابی|پەنجابی]]: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ٬ [[زمانی ھیندی|ھیندی]]: चण्डीगढ़ ٬ [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]]: چندی گڑە) بە دانیشتوانی ١،٠٥٤،٦٨٦ کەس (لە ساڵی ٢٠١١) ناوەندی دوو ویلایەتی [[پەنجاب، ھیند|پەنجاب]] و [[ھاریانا]]یە لە وڵاتی [[ھیند]]. ئەم شارە ھەندێ جار وەکوو «شاری جوان» یش ناوی دێت. ناوی چەندیگەر لە پەرستگایەی کۆنی چەندی یان «چەندی مەندیر»ەوە ھاتووە و بە مانای «قەڵای چەندی»ە. چەندیگەر یەکەم شاری دارێژڕاوی ھیندە و بەھۆی ذارشتنە شاریەکەی لە جیھان دا ناسراوە. چەندیگەر ناوەندی چەندین پرۆژەی بیناسازیە کە بەدەستی ئەندازیارە بەناوبانگەکانی وەکوو [[لو کۆربوزیێ]]، [[پیر جانرێت]]، [[میتۆ نوویکی]]، و [[ئالبێرت مایێر]] جێ بە جێ کراون. ئەم شارە لە لایەن ھیندەوە با پاکێژترین شاری ئەم وڵاتە دەناسرێ. {{-}} == ئەلبۆم== <gallery> image:Corbu Chandigarh Palais Justice.JPG|<!--Punjab and Haryana High Court--> Image:Gandhi_Bhawan_at_Punjab_University.jpg|<!--Gandhi Bhavan built by [[Pierre Jeanneret]] for Panjab University--> File:Arch Museum 16.JPG|<!--Chandigarh Architecture Museum--> File:Arch Museum 46.JPG|<!--National History Museum--> Image:Chandigarh hockey stadium.JPG|<!--The popular Sector-42 Hockey Stadium--> File:Chandigarh - Bus Tata Marcopolo.png|<!--"Green Bus" introduced by the CTU runs throughout Chandigarh--> File:IT-Park-at-Chandigarh.Jpg|<!--A Shopping mall in the city.--> Image:sambar-deer-in-forest.jpg|<!--Sambar in one of the forests surrounding Chandigarh--> </gallery> == سەرچاوەکان== {{commons|Chandigarh}} * [https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%86%D9%86%D8%AF%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D8%B1 / - ویکی فارسی] {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ئاسیا|ھیندستان|جوگرافیا}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:شار و شارۆچکەکانی ھیند]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٤٨]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ھیندستان]] [[پۆل:پایتەختە داڕێژراوەکان]] prff4onfvdmtsm3fynrh4vz3gryp4rz چەتەکانی نیویۆرک 0 126216 1691436 1367562 2026-10-22T16:34:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1691436 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{Infobox film |name=Gangs of New York|image=Gangs of New York Poster.jpg|caption=Theatrical release poster|director=[[Martin Scorsese]]|producer=[[Alberto Grimaldi]]<br/>[[Harvey Weinstein]]|screenplay=[[Jay Cocks]]<br/>[[Steven Zaillian]]<br/>[[Kenneth Lonergan]]|story=Jay Cocks|starring=[[Leonardo DiCaprio]]<br/>[[Daniel Day-Lewis]]<br/>[[Cameron Diaz]]<br/>[[Liam Neeson]]<br/>[[Jim Broadbent]]<br/>[[John C. Reilly]]<br/>[[Henry Thomas]]<br/>[[Brendan Gleeson]]|music=[[Howard Shore]]|cinematography=[[Michael Ballhaus]]|editing=[[Thelma Schoonmaker]]|studio=[[Initial Entertainment Group]]<br />Alberto Grimaldi Productions|distributor=[[Miramax|Miramax Films]]|released={{Film date|2002|12|20}}|runtime=160 minutes<ref>[http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/c2fb077ba3f9b33980256b4f002da32c/e7dbda78e55ea23f80256d4e004fd142?OpenDocument&ExpandSection=4 "159m 51s" run time] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222003004/http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/c2fb077ba3f9b33980256b4f002da32c/e7dbda78e55ea23f80256d4e004fd142?OpenDocument&ExpandSection=4 |date=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤ }}</ref>|country=United States<br />Italy|language=English|budget=$97–$100 million<ref name="mojo"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.the-numbers.com/movie/Gangs-of-New-York|سەردێڕ=Gangs of New York|بڵاوکەرەوە=The Numbers|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref>|gross=$193.8 million<ref name="mojo"/>}}'''چەتەکانی نیویۆڕک''' فیلمێکی ئەمەریکی مێژوویی ساڵی ٢٠٠٢ە.چیڕۆکی فیلمەکە باس لەنێوەندی سەدەی نۆزدەهەم دەکات لە ویلایەتی مەنهاتن'''.'''فیلمەکە لە دەرهێنانی ماڕتن سکۆرسیز و لەنووسنی جەی کۆکس ، ستیڤین زالیان و کێنێث لۆنگێرانە و سەرچاوەی چیڕۆکەکەی لە کتێبەکەی هێربێرت ئاسبێریەوە هاتووە.فیلمەکە بۆ دە [[خەڵاتی ئۆسکار]] پاڵێورا لەنێویاندا [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین وێنە]] ، بەڵام چانسی بردنەوەی هیچ کامیانی نەبوو.ئەکتەر [[دانیێل دەی-لێویس|دانیێل دەی لێویس]] توانی [[خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بریتانی|خەڵاتی بافتا]]<nowiki/>ی باشترین ئەکتەر بۆ ڕۆڵەکەی بباتەوە. ڕووداوی فیلمەکە بەزۆری باسی ساڵی ١٨٦٣ دەکات،کاتێ لەنێوەندی [[شەڕی ناوخۆی ئەمریکا]]<nowiki/>یە و بەلێشاو هاتنی پەنابەرە ئێرلەندیەکانە بۆ نیویۆڕک.چیڕۆکەکەش تیشک دەخاتە سەر "بیڵی قەساب" کە سەرۆکی کۆمەڵەیەکی چەتەیە ، و کوڕێک بەناوی ئەمستەردام ڤالۆن بەدواوەی دەبێ بۆ ئەوەی تۆڵەی مەرگی باوکی لێبکاتەوە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|Gangs of New York}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە]] noiiclqwwe9pp3bwk5wdoa7hkhdq13m 1691471 1691436 2026-10-22T17:01:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1691471 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{Infobox film |name=Gangs of New York|image=Gangs of New York Poster.jpg|caption=Theatrical release poster|director=[[Martin Scorsese]]|producer=[[Alberto Grimaldi]]<br/>[[Harvey Weinstein]]|screenplay=[[Jay Cocks]]<br/>[[Steven Zaillian]]<br/>[[Kenneth Lonergan]]|story=Jay Cocks|starring=[[Leonardo DiCaprio]]<br/>[[Daniel Day-Lewis]]<br/>[[Cameron Diaz]]<br/>[[Liam Neeson]]<br/>[[Jim Broadbent]]<br/>[[John C. Reilly]]<br/>[[Henry Thomas]]<br/>[[Brendan Gleeson]]|music=[[Howard Shore]]|cinematography=[[Michael Ballhaus]]|editing=[[Thelma Schoonmaker]]|studio=[[Initial Entertainment Group]]<br />Alberto Grimaldi Productions|distributor=[[Miramax|Miramax Films]]|released={{Film date|2002|12|20}}|runtime=160 minutes<ref>[http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/c2fb077ba3f9b33980256b4f002da32c/e7dbda78e55ea23f80256d4e004fd142?OpenDocument&ExpandSection=4 "159m 51s" run time] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222003004/http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/c2fb077ba3f9b33980256b4f002da32c/e7dbda78e55ea23f80256d4e004fd142?OpenDocument&ExpandSection=4 |date=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤ }}</ref>|country=United States<br />Italy|language=English|budget=$97–$100 million<ref name="mojo"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.the-numbers.com/movie/Gangs-of-New-York|سەردێڕ=Gangs of New York|بڵاوکەرەوە=The Numbers|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref>|gross=$193.8 million<ref name="mojo"/>}}'''چەتەکانی نیویۆڕک''' فیلمێکی ئەمەریکی مێژوویی ساڵی ٢٠٠٢ە.چیڕۆکی فیلمەکە باس لەنێوەندی سەدەی نۆزدەهەم دەکات لە ویلایەتی مەنهاتن'''.'''فیلمەکە لە دەرهێنانی ماڕتن سکۆرسیز و لەنووسنی جەی کۆکس ، ستیڤین زالیان و کێنێث لۆنگێرانە و سەرچاوەی چیڕۆکەکەی لە کتێبەکەی هێربێرت ئاسبێریەوە هاتووە.فیلمەکە بۆ دە [[خەڵاتی ئۆسکار]] پاڵێورا لەنێویاندا [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین وێنە]] ، بەڵام چانسی بردنەوەی هیچ کامیانی نەبوو.ئەکتەر [[دانیێل دەی-لێویس|دانیێل دەی لێویس]] توانی [[خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بریتانی|خەڵاتی بافتا]]<nowiki/>ی باشترین ئەکتەر بۆ ڕۆڵەکەی بباتەوە. ڕووداوی فیلمەکە بەزۆری باسی ساڵی ١٨٦٣ دەکات،کاتێ لەنێوەندی [[شەڕی ناوخۆی ئەمریکا]]<nowiki/>یە و بەلێشاو هاتنی پەنابەرە ئێرلەندیەکانە بۆ نیویۆڕک.چیڕۆکەکەش تیشک دەخاتە سەر "بیڵی قەساب" کە سەرۆکی کۆمەڵەیەکی چەتەیە ، و کوڕێک بەناوی ئەمستەردام ڤالۆن بەدواوەی دەبێ بۆ ئەوەی تۆڵەی مەرگی باوکی لێبکاتەوە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|دەیەی ٢٠٠٠|ئیتاڵیا}} {{پۆلی کۆمنز|Gangs of New York}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە]] fg5vnt9849090xwtopicend9mai7byb 1691565 1691471 2026-10-22T21:04:58Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691565 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{Infobox film |name=Gangs of New York|image=Gangs of New York Poster.jpg|caption=Theatrical release poster|director=[[Martin Scorsese]]|producer=[[Alberto Grimaldi]]<br/>[[Harvey Weinstein]]|screenplay=[[Jay Cocks]]<br/>[[Steven Zaillian]]<br/>[[Kenneth Lonergan]]|story=Jay Cocks|starring=[[Leonardo DiCaprio]]<br/>[[Daniel Day-Lewis]]<br/>[[Cameron Diaz]]<br/>[[Liam Neeson]]<br/>[[Jim Broadbent]]<br/>[[John C. Reilly]]<br/>[[Henry Thomas]]<br/>[[Brendan Gleeson]]|music=[[Howard Shore]]|cinematography=[[Michael Ballhaus]]|editing=[[Thelma Schoonmaker]]|studio=[[Initial Entertainment Group]]<br />Alberto Grimaldi Productions|distributor=[[Miramax|Miramax Films]]|released={{Film date|2002|12|20}}|runtime=160 minutes<ref>[http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/c2fb077ba3f9b33980256b4f002da32c/e7dbda78e55ea23f80256d4e004fd142?OpenDocument&ExpandSection=4 "159m 51s" run time] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222003004/http://www.bbfc.co.uk/website/Classified.nsf/c2fb077ba3f9b33980256b4f002da32c/e7dbda78e55ea23f80256d4e004fd142?OpenDocument&ExpandSection=4 |date=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤ }}</ref>|country=United States<br />Italy|language=English|budget=$97–$100 million<ref name="mojo"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.the-numbers.com/movie/Gangs-of-New-York|سەردێڕ=Gangs of New York|بڵاوکەرەوە=The Numbers|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref>|gross=$193.8 million<ref name="mojo"/>}}'''چەتەکانی نیویۆڕک''' فیلمێکی ئەمەریکی مێژوویی ساڵی ٢٠٠٢ە.چیڕۆکی فیلمەکە باس لەنێوەندی سەدەی نۆزدەهەم دەکات لە ویلایەتی مەنهاتن'''.'''فیلمەکە لە دەرهێنانی ماڕتن سکۆرسیز و لەنووسنی جەی کۆکس ، ستیڤین زالیان و کێنێث لۆنگێرانە و سەرچاوەی چیڕۆکەکەی لە کتێبەکەی هێربێرت ئاسبێریەوە هاتووە.فیلمەکە بۆ دە [[خەڵاتی ئۆسکار]] پاڵێورا لەنێویاندا [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین وێنە]] ، بەڵام چانسی بردنەوەی هیچ کامیانی نەبوو.ئەکتەر [[دانیێل دەی-لێویس|دانیێل دەی لێویس]] توانی [[خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بریتانی|خەڵاتی بافتا]]<nowiki/>ی باشترین ئەکتەر بۆ ڕۆڵەکەی بباتەوە. ڕووداوی فیلمەکە بەزۆری باسی ساڵی ١٨٦٣ دەکات،کاتێ لەنێوەندی [[شەڕی ناوخۆی ئەمریکا]]<nowiki/>یە و بەلێشاو هاتنی پەنابەرە ئێرلەندیەکانە بۆ نیویۆڕک.چیڕۆکەکەش تیشک دەخاتە سەر "بیڵی قەساب" کە سەرۆکی کۆمەڵەیەکی چەتەیە ، و کوڕێک بەناوی ئەمستەردام ڤالۆن بەدواوەی دەبێ بۆ ئەوەی تۆڵەی مەرگی باوکی لێبکاتەوە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|دەیەی ٢٠٠٠|ئیتاڵیا}} {{پۆلی کۆمنز|Gangs of New York}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس]] [[پۆل:فیلمە ئیتاڵییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە دراما تاوانە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای کتێبە ناخەیاڵییەکان]] 6s0vpkqndkqto3ynbfhf7pauuduvvl6 چەتەکانی کاریبی (زنجیرە فیلم) 0 126818 1691437 1529367 2026-10-22T16:34:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691437 wikitext text/x-wiki {{short description|زنجیرە فیلمێکی خەیاڵی و سەرکێشی}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film | name = چەتەکانی دەریای کاریبی | image = Pirates of the Caribbean logo.svg | director = گۆر ڤێربینسکی (١–٣){{ھن}}ڕۆب ماڕشاڵ (٤){{ھن}}ئێسپن ساندبێرگ (٥){{ھن}}جۆچیم ڕۆنینگ (٥–٦) | producer = جێری بڕەکھیمەر | screenplay = تێد ئیڵایەت (١–٤، ٦){{ھن}}تێری ڕۆسیۆ (١–٤){{ھن}}جێف نۆثانسن (٥){{ھن}}کرەیگ مازین (٦){{ھن}}کریستینا ھۆدسن (٧) | story = تێد ئیڵایەت{{ھن}}تێری ڕۆسیۆ (١–٥){{ھن}}جێف نۆثانسن (٥){{ھن}}ستیوارت بیتی (١){{ھن}}جەی وۆڵپێرت (١) | based_on = Pirates of the Caribbean{{ھن}}by [[واڵت دیزنی]]{{ھن}}''On Stranger Tides''{{ھن}}by تیم پاوەرس (٤) | starring = [[جۆنی دێپ]] (١–٥){{ھن}}جیۆفری ڕەش (١–٥){{ھن}}کێڤن مەکناڵی (١–٥){{ھن}}ئۆرلاندۆ بلوم (١–٣، ٥){{ھن}}کیێرا ناێتڵی (١–٣، ٥) | music = کڵاوس بادێڵت (١){{ھن}}ھانز زیمەر (٢–٤){{ھن}}جیۆف زانێڵی (٥) | studio = Walt Disney Pictures{{ھن}}Jerry Bruckheimer Films | distributor = Walt Disney Studios Motion Pictures | runtime = ٧٢٦ خولەک (١–٥) | country = ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا | language = ئینگلیزی | budget = '''کۆی (٥ فیلم):'''{{ھن}}$١٫٢٧٤ میلیارد | gross = '''کۆی (٥ فیلم):'''{{ھن}}$٤٫٥٢٤ میلیارد }} '''چەتەکانی دەریای کاریبی''' زنجیرەیەک فیلمی خەیاڵی و سەرکێشی سەرشێتە کە لەلایەن جێری برەکھیمەرەوە بەرھمھێندراوە و لە شاری یاری [[واڵت دیزنی]] بەھەمان ناوەوە وەرگیراوە. زنجیرە فیلمەکە ڕۆڵێکی سەرەکی ئەگێڕێت لە زنجیرە میدیایییەکان بەھەمان ناوەوە. دەرھێنەرانی زنجیرەکە بریتین لە گۆر ڤێربینسکی (فیلمەکانی ١–٣)، ڕۆب ماڕشاڵ (٤)، جۆچیم ڕۆنینگ (٥–٦)، و ئیسپێن ساندبێرگ (٥). زنجیرەکە بە سەرەکی لەلایەن تێد ئیڵایەت و تێری ڕۆسیۆوە نووسراوە (١–٤); نووسەرانی کە بریتین لە ستیوارت بیتی (١)، جەی وۆڵپێرت (١)، جێف نۆثانسن (٥)، کرەیگ مازین (٦). چیرۆکەکان باسی سەرکێشییەکانی [[جاک سپارۆ|کاپتن جاک سپارۆ]] ([[جۆنی دێپ]])، ویڵ تێرنەر (ئۆرلاندۆ بلوم) و ئێلیزابێث سوان (کیێرا نایتڵی). کارەکتەرەکانی وەک ھێکتۆر بۆڕبۆسا (جیۆفری ڕەش) و جۆشامی گیبز (کێڤن مەکنالی) دوای جاک، ویڵ و ئێلیزابێث ئەکەون لە فیلمەکاندا. چوارەم بەشی فیلمەکە بلاک بیەرد (ئیان مەکشەین) و ئەنجێلیکا (پێنێلۆپ کروز) ی تێدا دەرئەکەون، کە پێنجەم بەشی فیلمەکە ئارماندۆ ساڵازار (خاڤیەر باردن)، ھێنری تێرنەر (برێنتن ثوایتس) و کارینا سمیث (کایا سکۆدێلاریۆ) ی تێدا دەئەکەون. فیلمەکە لە شوێنێکی خەیاڵی مێژوویدایە؛ جیھانێک کە سەرپەرشتی ئەکرێت لەلایەن ئیمڕاتۆرییەتی بەڕیتانیا، کۆمپانیای بازرگانی ھیندی خۆرھەڵات (کە لە کۆمپانیای بازرگانی ھیندی خۆرھەڵاتی ڕاستییەوە وەرگیراوە) و ئیمپڕاتۆرییەتی ئیسپانیا، لەگەڵ چەتە دەریایییەکان کە ئازادی نیشان ئەدەن بە ھێزی سەرۆکایییەتیانەوە. زنجیرە فیلمەکە لە ٢٠٠٣ دەستیپێکرد. بە ''Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl''، کە ڕیڤیوی پۆسەتیڤی بۆھات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە و ٦٥٤ میلیۆن دۆلاری پەیداکرد.<ref name="List By Box Office Sales">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.johnnydeppmovieslist.org/ |سەردێڕ=Johnny Depp Movies List by Box Office Sales |وێبگە=JohnnyDeppMoviesList.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170524193026/http://johnnydeppmovieslist.org/#ByWWSales |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای سەرکەووتنی یەکەم فیلم، Walt Disney Pictures دەریخست کە زنجیرە فیلمەکە لە کارکردن دایە. دووەم فیلمی زنجیرەکە، لەژێر ناوی ''Dead Man's Chest''، دوای سێ ساڵ بڵاوکرایەوە لە ٢٠٠٦; بەشی دووەمی سەلماندی کە سەرکەوتووە، شکاندنی ڕیکۆردی داھات لە سەرتاسەری جیھان لە یەکەم ڕۆژی پەخشکردنی. ''Dead Man's Chest'' بوو بە یەکەم فیلمی ئەو ساڵە دوای داھاتی $١٫١ میلیارد دۆلار لە بۆکس ئۆفیسی جیھان. سێھەم فیلمی زنجیرەکە، لەژێر ناوی '' At World's End''، کە لە ٢٠٠٧ بڵاوکرایەوە $٩٦٠ میلیۆن دۆلاری پەیداکرد، و دیزنی بەشی چوارەمی بڵاوکردەوە، لەژێر ناوی ''On Stranger Tides''، لە ٢٠١١ بە 2D, Digital 3-D و IMAX 3D. ''On Stranger Tides'' سەرکەوتوو بوو داھاتەکەی نزیکەی $١ میلیارد دۆلار بوو،<ref name="List By Box Office Sales"/> بوون بە دووەم فیلم لە زنجیرەکە و یەکێک لە ھەشت فیلم لە مێژوودا کە ئەمەندە بەدەست بھێنێت. زنجیرەکە زیاتر لە $٤٫٥ میلیارد دۆلاری پەیداکردووە لە سەرتاسەری جیھان؛<ref name="List By Box Office Sales"/> و چواردەیەم پڕ داھاترین زنجیرە فیلمی ھەموو کاتە، و یەکەم زنجیرەیە کە دوو بەش یان زیاتر دروست بکات و ببێتە خاوەنی $١ میلیارد دۆلار. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|http://pirates.disney.com/}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Pirates of the Caribbean}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە فیلمەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرە فیلمی ئەکشن]] [[پۆل:زنجیرەفیلمە ئەکشنییەکان]] diywp1o8e1gd7d0khbpoyffhr51q3mp 1691470 1691437 2026-10-22T17:01:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1691470 wikitext text/x-wiki {{short description|زنجیرە فیلمێکی خەیاڵی و سەرکێشی}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film | name = چەتەکانی دەریای کاریبی | image = Pirates of the Caribbean logo.svg | director = گۆر ڤێربینسکی (١–٣){{ھن}}ڕۆب ماڕشاڵ (٤){{ھن}}ئێسپن ساندبێرگ (٥){{ھن}}جۆچیم ڕۆنینگ (٥–٦) | producer = جێری بڕەکھیمەر | screenplay = تێد ئیڵایەت (١–٤، ٦){{ھن}}تێری ڕۆسیۆ (١–٤){{ھن}}جێف نۆثانسن (٥){{ھن}}کرەیگ مازین (٦){{ھن}}کریستینا ھۆدسن (٧) | story = تێد ئیڵایەت{{ھن}}تێری ڕۆسیۆ (١–٥){{ھن}}جێف نۆثانسن (٥){{ھن}}ستیوارت بیتی (١){{ھن}}جەی وۆڵپێرت (١) | based_on = Pirates of the Caribbean{{ھن}}by [[واڵت دیزنی]]{{ھن}}''On Stranger Tides''{{ھن}}by تیم پاوەرس (٤) | starring = [[جۆنی دێپ]] (١–٥){{ھن}}جیۆفری ڕەش (١–٥){{ھن}}کێڤن مەکناڵی (١–٥){{ھن}}ئۆرلاندۆ بلوم (١–٣، ٥){{ھن}}کیێرا ناێتڵی (١–٣، ٥) | music = کڵاوس بادێڵت (١){{ھن}}ھانز زیمەر (٢–٤){{ھن}}جیۆف زانێڵی (٥) | studio = Walt Disney Pictures{{ھن}}Jerry Bruckheimer Films | distributor = Walt Disney Studios Motion Pictures | runtime = ٧٢٦ خولەک (١–٥) | country = ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا | language = ئینگلیزی | budget = '''کۆی (٥ فیلم):'''{{ھن}}$١٫٢٧٤ میلیارد | gross = '''کۆی (٥ فیلم):'''{{ھن}}$٤٫٥٢٤ میلیارد }} '''چەتەکانی دەریای کاریبی''' زنجیرەیەک فیلمی خەیاڵی و سەرکێشی سەرشێتە کە لەلایەن جێری برەکھیمەرەوە بەرھمھێندراوە و لە شاری یاری [[واڵت دیزنی]] بەھەمان ناوەوە وەرگیراوە. زنجیرە فیلمەکە ڕۆڵێکی سەرەکی ئەگێڕێت لە زنجیرە میدیایییەکان بەھەمان ناوەوە. دەرھێنەرانی زنجیرەکە بریتین لە گۆر ڤێربینسکی (فیلمەکانی ١–٣)، ڕۆب ماڕشاڵ (٤)، جۆچیم ڕۆنینگ (٥–٦)، و ئیسپێن ساندبێرگ (٥). زنجیرەکە بە سەرەکی لەلایەن تێد ئیڵایەت و تێری ڕۆسیۆوە نووسراوە (١–٤); نووسەرانی کە بریتین لە ستیوارت بیتی (١)، جەی وۆڵپێرت (١)، جێف نۆثانسن (٥)، کرەیگ مازین (٦). چیرۆکەکان باسی سەرکێشییەکانی [[جاک سپارۆ|کاپتن جاک سپارۆ]] ([[جۆنی دێپ]])، ویڵ تێرنەر (ئۆرلاندۆ بلوم) و ئێلیزابێث سوان (کیێرا نایتڵی). کارەکتەرەکانی وەک ھێکتۆر بۆڕبۆسا (جیۆفری ڕەش) و جۆشامی گیبز (کێڤن مەکنالی) دوای جاک، ویڵ و ئێلیزابێث ئەکەون لە فیلمەکاندا. چوارەم بەشی فیلمەکە بلاک بیەرد (ئیان مەکشەین) و ئەنجێلیکا (پێنێلۆپ کروز) ی تێدا دەرئەکەون، کە پێنجەم بەشی فیلمەکە ئارماندۆ ساڵازار (خاڤیەر باردن)، ھێنری تێرنەر (برێنتن ثوایتس) و کارینا سمیث (کایا سکۆدێلاریۆ) ی تێدا دەئەکەون. فیلمەکە لە شوێنێکی خەیاڵی مێژوویدایە؛ جیھانێک کە سەرپەرشتی ئەکرێت لەلایەن ئیمڕاتۆرییەتی بەڕیتانیا، کۆمپانیای بازرگانی ھیندی خۆرھەڵات (کە لە کۆمپانیای بازرگانی ھیندی خۆرھەڵاتی ڕاستییەوە وەرگیراوە) و ئیمپڕاتۆرییەتی ئیسپانیا، لەگەڵ چەتە دەریایییەکان کە ئازادی نیشان ئەدەن بە ھێزی سەرۆکایییەتیانەوە. زنجیرە فیلمەکە لە ٢٠٠٣ دەستیپێکرد. بە ''Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl''، کە ڕیڤیوی پۆسەتیڤی بۆھات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە و ٦٥٤ میلیۆن دۆلاری پەیداکرد.<ref name="List By Box Office Sales">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.johnnydeppmovieslist.org/ |سەردێڕ=Johnny Depp Movies List by Box Office Sales |وێبگە=JohnnyDeppMoviesList.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170524193026/http://johnnydeppmovieslist.org/#ByWWSales |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای سەرکەووتنی یەکەم فیلم، Walt Disney Pictures دەریخست کە زنجیرە فیلمەکە لە کارکردن دایە. دووەم فیلمی زنجیرەکە، لەژێر ناوی ''Dead Man's Chest''، دوای سێ ساڵ بڵاوکرایەوە لە ٢٠٠٦; بەشی دووەمی سەلماندی کە سەرکەوتووە، شکاندنی ڕیکۆردی داھات لە سەرتاسەری جیھان لە یەکەم ڕۆژی پەخشکردنی. ''Dead Man's Chest'' بوو بە یەکەم فیلمی ئەو ساڵە دوای داھاتی $١٫١ میلیارد دۆلار لە بۆکس ئۆفیسی جیھان. سێھەم فیلمی زنجیرەکە، لەژێر ناوی '' At World's End''، کە لە ٢٠٠٧ بڵاوکرایەوە $٩٦٠ میلیۆن دۆلاری پەیداکرد، و دیزنی بەشی چوارەمی بڵاوکردەوە، لەژێر ناوی ''On Stranger Tides''، لە ٢٠١١ بە 2D, Digital 3-D و IMAX 3D. ''On Stranger Tides'' سەرکەوتوو بوو داھاتەکەی نزیکەی $١ میلیارد دۆلار بوو،<ref name="List By Box Office Sales"/> بوون بە دووەم فیلم لە زنجیرەکە و یەکێک لە ھەشت فیلم لە مێژوودا کە ئەمەندە بەدەست بھێنێت. زنجیرەکە زیاتر لە $٤٫٥ میلیارد دۆلاری پەیداکردووە لە سەرتاسەری جیھان؛<ref name="List By Box Office Sales"/> و چواردەیەم پڕ داھاترین زنجیرە فیلمی ھەموو کاتە، و یەکەم زنجیرەیە کە دوو بەش یان زیاتر دروست بکات و ببێتە خاوەنی $١ میلیارد دۆلار. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|http://pirates.disney.com/}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Pirates of the Caribbean}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە فیلمەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرە فیلمی ئەکشن]] [[پۆل:زنجیرەفیلمە ئەکشنییەکان]] 15v4e35lepvvpr6peuwxw56cs6k4vjp کاپتن ئەمریکا: شەڕی ناوخۆیی 0 127483 1691505 1677306 2026-10-22T19:34:01Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691505 wikitext text/x-wiki {{ویکیسازی}} {{Infobox film | name = کاپتن ئەمریکا: شەڕی ناوخۆیی | image = Captain America Civil War poster.jpg | alt = | border = no | caption = پۆستەری فیلم | director = {{plainlist| * [[ڕوسۆ برۆسەرس]] * [[جۆی ڕوسۆ]] }} | producer = [[کێڤن فیگ]] | screenplay = {{plainlist| * کریستۆڤەر مارکوس لەگەڵ ستیڤن مس فێللی }} | based on = {{Based on|[[Captain America]]|[[جۆی سیمۆن]]<br />[[جاک کێربی]]}} | starring = {{plainlist|<!--Billing is based on the from the poster--> * [[کریس ئیڤانس (ئەکتەر)| ]] * [[Robert Downey Jr.]] * [[Scarlett Johansson]] * [[Sebastian Stan]] * [[Anthony Mackie]] * [[Don Cheadle]] * [[Jeremy Renner]] * [[Chadwick Boseman]] * [[Paul Bettany]] * [[Elizabeth Olsen]] * [[Paul Rudd]] * [[Emily VanCamp]] * [[Tom Holland (actor)|Tom Holland]] * [[Frank Grillo]] * [[William Hurt]] * [[Daniel Brühl]] }} | music = [[هێنری جاکمان]] | cinematography = [[ترێنت ئۆپالۆچ]] | editing = {{Plainlist| * [[جێفرێی فۆرد]] * ماسیو سچمیدت<!-- پێر بیللینیگ بلۆک --> }} | studio = [[ستۆدیۆکانی مارڤل]] | distributor = [[Walt Disney Studios Motion Pictures|Walt Disney Studios<br />Motion Pictures]] | released = {{Film date|2016|04|12|[[Dolby Theatre]]|2016|05|06|United States}}<!--Premiere and Country of production (US) only--> | runtime = 147 minutes<!--Theatrical runtime: 147:29--><ref name="BBFC" /><ref name="Runtime" /> | country = [[ئەمریکا]] | language = [[ئینگلیزی]] | budget = $250 ملیۆن<ref name="BOM" /> | gross = $1.145 ملیار<ref name="BOM">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=marvel2016.htm |سەردێڕ=Captain America: Civil War (2016) |بڵاوکەرەوە=[[Box Office Mojo]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> }} '''کاپتن ئەمریکا: شەڕی ناوخۆیی''' ({{بە ئینگلیزی|Captain America: Civil War}}) فیلمێکی ساڵی ۲۰۱٦ی ئەمریکییە، بە زمانی ئینگلیزی. لە جۆری خەیاڵی سوپەرھیرۆ، ئاکشن و سەرکێشییە. دروستکراوی [[ستۆدیۆکانی مارڤل|کۆمپانیای مارڤێلە]]، لەلایەن [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]]یەوە بڵاوکراوەتە، فیلمەکە درێژەپێدەری [[زنجیرە فیلمی کاپتن ئەمریکا]]یە. فیلمەکە لەلایەن [[ڕوسۆ برۆسەرس]] و [[جۆی ڕوسۆ]] دەرھێنراوە و لەلایەن [[کێفن فیگ]] بەرھەم ھێنراوە. == چیڕۆک == بەھۆی دەستێوەردانی سیاسی لە کارەکانی تاقمی [[تۆڵەسێنەرەکان (کۆمیک)|تۆڵەسێنەرەکان]]، کاپتن ئەمەریکا (ستیڤ ڕۆجەرز) دژی حکوومەت دەوەستێتەوە و [[پیاوی ئاسنین (تۆنی ستاڕک)]] لایەنگری حکوومەت دەکات. بەم شێوەیە جەنگ لەنێوان ھەردوو بەرە ھەڵدەگیرسێت، بۆیەش بە جەنگی ناوخۆیی ناسراوە. ==بەستەرەکان== *[[تۆڵەسێنەرەکان (کۆمیک)|تۆڵەسێنەرەکان]] *[[پیاوی ئاسنین (تۆنی ستاڕک)]]. *[[سۆر (کۆمیکی مارڤێل)|سۆر]] == سەرچاوەکان == * [https://en.wikipedia.org/wiki/Captain_America:_Civil_War ویکیپیدیای ئینگلیزی]. ---- {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیک|لەندەن}} {{پۆلی کۆمنز|Captain America: Civil War}} [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سووپەرهێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵیی زانستیی ساڵی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە درۆنەکان]] [[پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بەرلین دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ماساشوستس دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت)]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆی بابێلسبێرگ]] [[پۆل:کاپتن ئەمریکا (زنجیرەفیلم)]] [[پۆل:فیلمەکانی کاپتن ئەمریکا]] [[پۆل:خەیاڵ دەربارەی ڕژێمکوژی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی کۆنترۆڵکردنی دەروون]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی گۆڕانکاری قەبارە]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەفریقا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر لە ئەورووپا]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای بەرھەمەکانی مارک میلەر]] [[پۆل:فیلمەکانی دەرھێنانی ئەنتۆنی و جۆ ڕوسۆ]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھێنری جاکمانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٩٩١ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەفریقا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە شاری بوخارێست دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە شاری کلیڤلاند ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە لاگۆس دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە شاری کوینز لە ویلایەتی نیویۆرک دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە سربیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە ڤییەنا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە زیندانەکان داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ستۆدیۆی پاینوود ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە بەرلین وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە بەڕازیل وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە نەرویج وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە پورتوگال وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی کریستوفر مارکوس و ستیڤن مەکفیلی]] [[پۆل:گەردوونی سینەمایی مارڤڵ: قۆناغی سێ]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە گەورەپاڵەوانەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە گەورەپاڵەوانەکان]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە سووپەرھیرۆکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] d1rkxxno02rwj5mmhulkjbqsfvx3t81 ڕادیان 0 129220 1691663 1550306 2026-10-23T01:38:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە، شیکاریی ماتماتیکی-کۆلکە) 1691663 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Circle radians.gif |وێنۆک|320px| بازنەیەکی پلەکراو بە ڕادیەن.کاتێک خاڵی سەر بازنەکە خولێکی تەواو دەسوڕێت، درێژی کەوانەکە یەکسان دەبێت بە [[چێوە]]ی [[بازنە (ئەندازە)|بازنە]]کە <math>2\pi</math>.]] [[پەڕگە:Radian cropped color.svg|thumb|]] '''ڕادیان''' یەکێک لە [[یەکەی پێوان|یەکەکانی پێوانی]] [[گۆشە]]یە لە [[سیستەمی نێونەتەوەییی یەکەکان|سیستەمی SI]] دا، کاتێک درێژی کەوانەکە و [[نیوەتیرە]]ی r یەکسان بن، گۆشەی [[تیتا]] کە [[گۆشە لادان]]ی بڕاوە بڕەکەی 1rad دەبێت. کەواتە [[چێوە]]ی بازنە بە یەکەی پێوانی ڕادیان دەبێتە <math>2 \pi</math> ڕادیان و گۆشەی ١٨٠ پلەیی یەکسانە بە <math>\pi</math> ڕادیان و گۆشەی وەستاو <math>\pi /2</math> ڕادیانە. ==گۆڕینی ڕادیان بە پلە== دەتوانرێت بڕی ھەر گۆشەیەک بە [[پلە (گۆشە)|پلە]] بگۆردرێت بۆ ڕادیان ئەمەش دەکرێت ئەگەر بڕی گۆشە پێوراوەکە بە پلە جارانی بڕی <math>\frac{\pi}{180}</math> بکرێت. بۆ نموونە: {{ltr}} :<math>1^\circ = 1 \cdot \frac {\pi} {180^\circ} \approx 0.0175 \mbox{ rad}</math> :<math>23^\circ = 23 \cdot \frac {\pi} {180^\circ} \approx 0.4014 \mbox{ rad}</math> {{ltr/end}} و پێچەوانەکەی: ئەگەر بڕی گۆشە پێوراوەکە بە ڕادیان جارانی بڕی <math>\frac{180}{\pi}</math> بکرێت {{ltr}} :<math>1 \mbox{ rad} = 1 \cdot \frac {180^\circ} {\pi} \approx 57.2958^\circ </math> :<math>2.5 \mbox{ rad} = 2.5 \cdot \frac {180^\circ} {\pi} \approx 143.2394^\circ </math> {{ltr/end}} لە خشتەی خوارەوە پێوانەی چەند گۆشەیەکی ناسراو بە یەکەی پێوانی ڕادیان و پلە دیاریکراون: {{ltr}} {|class = wikitable |- valign="top" |style = "background:#f2f2f2" | '''پلە'''&nbsp;&nbsp; |style = "width:3em; text-align:center" | ٠° |style = "width:3em; text-align:center" | ٣٠° |style = "width:3em; text-align:center" | ٤٥° |style = "width:3em; text-align:center" | ٦٠° |style = "width:3em; text-align:center" | ٩٠° |style = "width:3em; text-align:center" | ١٨٠° |style = "width:3em; text-align:center" | ٢٧٠° |style = "width:3em; text-align:center" | ٣٦٠° |- valign="top" |style = "background:#f2f2f2" | '''ڕادیان''' |style = "text-align:center" | ٠ |style = "text-align:center" | <math>\frac{\pi}{6}</math> |style = "text-align:center" | <math>\frac{\pi}{4}</math> |style = "text-align:center" | <math>\frac{\pi}{3}</math> |style = "text-align:center" | <math>\frac{\pi}{2}</math> |style = "text-align:center" | <math>\pi\,</math> |style = "text-align:center" | <math>\frac{3\pi}{2}</math> |style = "text-align:center" | <math>2\pi\,</math> |} {{ltr/end}} == ئەمانەش ببینە == * [[سترادیان]] * [[سێگۆشەزانی]] * [[پلە (گۆشە)|پلە]] * [[گراد]] == سەرچاوەکان == * فیزیا ١٢ - کتێبی قوتابی، بڵاوکار: کۆمپانیای جیۆپرۆجێکتس * Weisstein, Eric W. "Radian." From MathWorld—A Wolfram Web Resource. https://web.archive.org/web/20170712143417/http://mathworld.wolfram.com/Radian.html {{پۆلی کۆمنز|Radian|ڕادیان}} {{داڕێژە:یەکەکانی ئێس ئای}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|فیزیک|شیکاریی ماتماتیکی|ئەندازە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{شیکاریی ماتماتیکی-کۆلکە}} [[پۆل:پای]] [[پۆل:یەکە داڕێژراوەکانی ئێس ئای]] [[پۆل:سێگۆشەزانی]] [[پۆل:یەکە سروشتییەکان]] [[پۆل:یەکەکانی گۆشەی ڕاست]] gruzxw351apbewnjjvvii6ma3r83j6i چەگینی 0 130419 1691634 1560166 2026-10-23T01:34:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1691634 wikitext text/x-wiki '''چەگینی''' یان چەگەنی ناوی ھۆزێکی گەورەی کوردە تیرەیەکن لە [[باڵا گریوە]]، دانیشتووی [[پارێزگای لوڕستان]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژھەڵاتی کوردستان]]، وە ناحیەکیش لە [[پارێزگای لوڕستان]] ھەیە کە ھەمان ناوی ئەم ھۆزەی لێیە و خەڵکەکەی دانیشتووی ئەم ھۆزەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=چگنی (چگینی) |ناونیشان=https://rch.ac.ir/article/Details/8147 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=دانشنامه جهان اسلام |زمان=fa |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250525151447/https://rch.ac.ir/article/Details/8147 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا لقێک لەم ھۆزە لە [[پارێزگای قەزوین]]ی ئێران دەژین،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ČEGĪNĪ |ناونیشان=https://www.iranicaonline.org/articles/cegini-or-cegani-a-tribe-that-originated-in-northwestern-persia-but-is-now-scattered-in-luristan-the-qazvin-region-and-fa/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=Encyclopaedia Iranica |زمان=en-US}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ابراهیمی |یەکەم=معصومه |سەردێڕ=چگنی |ناونیشان=https://www.cgie.org.ir/fa/article/224763/%DA%86%DA%AF%D9%86%DB%8C |وێبگە=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی |زمان=fa}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ketabnak.com/book/122246/%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%88-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86|سەردێڕ=کرد وپراکندگی اودر گستره ایران زمین|شوێن=ئێران|زمان=fa}}</ref> جگە لەوەش لە [[باشووری کوردستان]] چەگینییەکان لە [[پارێزگای سلێمانی]] لە گوندی [[چنگنی]] دادەنیشن و لە پارێزگای [[کەرکووک|کەرکووکیش]] چەگینی ھەیە.<ref name=":0" /> == مێژوو == چەگینی لە سەردەمی [[سەفەوییەکان]] دەسەڵاتیان بوو و عەشیرەتەکەیان کاروانە بازرگانییەکانی ئەو دەڤەرەیان تاڵان دەکرد. ئەمەش بوو بەھۆی سکاڵا بردنی بازرگانان بۆ لای شا تاماسبی یەکەم و ئەویش بەشێک لەم عەشیرەتەی بۆ [[قۆچان]] لە [[خۆراسان]] دوور خستەوە. پاش کۆتایی پێ ھاتنی دەسەڵاتی [[سەفەوییەکان]] زۆرێک لەو چەگینییە گەڕانەوە بۆ [[لوڕستان]].<ref name=":0" /><ref>François-Bernard Charmoy (١٨٧٣). Chèrefnameh: ou, Fastes de la nation kourde (بە فەڕەنسی). Oxford University – Commissionnaires de l'Académie impériale dessciences. لاپەڕە ١٨٩ تا ١٩١.</ref> == بڵاوبوونەوە == بەشێک لە عەشیرەتی چەگینی لە باشووری کوردستان بەتایبەت لە ناوچەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری [[سلێمانی]] دەژین. بە پێی ژمارەی ئەم خێڵە لە باشووری کوردستان، بەشێکی بچووک لە خێڵەکانی چەگینی لە ئێران و [[پارێزگای لوڕستان]] و ناحیەی وەیسیان دەژین. جگە لەمانە چەگینەکان لە [[پارێزگای خۆراسان]]، [[پارێزگای قەزوین]]، [[پارێزگای گێڵان]]، [[پارێزگای خووزستان]]، [[هەمەدان|ھەمەدان]] و [[پارێزگای فارس]] دەژین. ھەروەھا لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پارێزگای ئیلام]] و شاری [[ئیلام]] ژمارەیەک چەگینی ھەن.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{ھۆزەکان و عەشیرەتەکانی کورد}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] qg9vlc8epvshb2sygidsz4qgj2axyms چەتەکانی دەریای کاریبی: لە کۆتایی جیھاندا 0 130838 1691435 1367564 2026-10-22T16:34:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691435 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|چەتەکانی دەریای کاریبی|چەتەکانی دەریای کاریبی (ڕوونکردنەوە)}} {{Infobox film | name = چەتەکانی دەریای کاریبی:<br />لە کۆتایی جیهاندا | image = پەڕگە:Pirates AWE Poster.jpg | caption = پۆستەرى فیلم | director = جۆرج یربینیسکی | producer = جێری بروکهیمەر | writer = {{Plain list| * تێد ئیلیۆت * تێری رۆسیۆ }} | based on = {{Plain list| * {{Based on|کاراکتەرەکان|تێد ئیلیۆت<br />Terry Rossio<br />ستوارد بیاتی<br />جەی وۆڵپتەر}} * {{Based on|[[Pirates of the Caribbean (attraction)|Pirates of the Caribbean]]|واڵت دیزنی}} }} | starring = {{Plain list|<!--STOP! The actors listed here are the ones listed in the billing block of the poster, please do not list anyone else. Thank you.!--> * [[جۆنی دێپ]] * ئۆرلاندۆ بلۆم * کێیرا نیگتلی * ستیلان سکارسگارد * بیل نیگی * جۆو یو-ئات * گیۆفرێ ڕاش * کیڤن مەکناڵی * تۆم هۆلاندەر * نۆمی هاریس * جاک دیڤینپۆرت * جۆناسان پڕایس }} | music = هانز زیمەر | cinematography = داریوز وۆلسکی | editing = {{Plain list| * کرەیگ وود * ستیڤن ریڤکین }} | production companies = {{Plain list| * [[واڵت دیزنی پیکچەرز]] * Jerry Bruckheimer Films }} | distributor = [[واڵت دیزنی پیکچەرز]] | released = {{Film date|2007|05|19||2007|05|25|ئەمریکا}} | runtime = 168 خوولەک<!--Theatrical runtime: 168:23--><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pirates of the Caribbean - At World's End |ناونیشان=http://bbfc.co.uk/releases/pirates-caribbean-worlds-end-2007-0 |بڵاوکەرەوە=[[British Board of Film Classification]] |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305113207/http://bbfc.co.uk/releases/pirates-caribbean-worlds-end-2007-0}}</ref> | country = {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} | language = [[ئینگلیزی]] | budget = $300 میلیۆن<ref name="BoxOfficeMojo"/> | gross = $963.4 میلیۆن<ref name="BoxOfficeMojo">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pirates of the Caribbean: At World's End (2007) |ناونیشان=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=piratesofthecaribbean3.htm |بڵاوکەرەوە=[[Box Office Mojo]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١١}}</ref> }} '''چەتەکانی دەریای کاریبی: لە کۆتایی جیهاندا''' (بە [[ئینگلیزی]]: Pirates of the Caribbean: At World's End) فیلمێکی ساڵی ٢٠٠٧ی وڵاتی [[ئەمریکا]]یە. فیلمەکە لەجۆری (داستانی، خەیاڵی)یە. هاوکات فیلمەکە یەکێکە لە زنجیرە فیلمەکانی [[چەتەکانی دەریای کاریبی (زنجیرە فیلم)|چەتەکانی دەریای کاریبی]]. لەفیلمەکەدا هەریەکە لە کاراکتەرەکان (کاپتن جاک سپاڕۆ، ویل تونەر، ئیلیزابێلز سوان، هیکتۆر باربارسا) لە بەشی خۆرهەڵاتی دەریای هیندی لە دژی کۆمپانیای بازرگانی (کوتلەر بێکیت) دەجەنگن. فیلمەکە بڕی ٣٠٠ میلیۆن دۆلاری تێدا خەرچ کراوە و بڕی ٩٦٣ میلیۆن دۆلاری بەدەست هێناوە. == بەستەرەکان == * [[چەتەکانی دەریای کاریبی (زنجیرە فیلم)|چەتەکانی دەریای کاریبی]]. * [[جاک سپارۆ‏]]. * [[مرواری ڕەش]]. == پەراوێزەکان == * [https://en.wikipedia.org/wiki/Pirates_of_the_Caribbean:_At_Worlds_End ویکیپیدیای ئینگلیزی.] * [http://pirates.disney.com/pirates-of-the-caribbean-at-worlds-end پەڕەی فەرمی] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|دیزنی|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Pirates of the Caribbean: At World's End}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:چەتەکانی دەریای کاریبی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە کەشتییەکان ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری سەنگاپوورە داندراون]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] pevbs09wlqnrriya4aqhmbnka6e6rqr 1691566 1691435 2026-10-22T21:05:32Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691566 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|چەتەکانی دەریای کاریبی|چەتەکانی دەریای کاریبی (ڕوونکردنەوە)}} {{Infobox film | name = چەتەکانی دەریای کاریبی:<br />لە کۆتایی جیهاندا | image = پەڕگە:Pirates AWE Poster.jpg | caption = پۆستەرى فیلم | director = جۆرج یربینیسکی | producer = جێری بروکهیمەر | writer = {{Plain list| * تێد ئیلیۆت * تێری رۆسیۆ }} | based on = {{Plain list| * {{Based on|کاراکتەرەکان|تێد ئیلیۆت<br />Terry Rossio<br />ستوارد بیاتی<br />جەی وۆڵپتەر}} * {{Based on|[[Pirates of the Caribbean (attraction)|Pirates of the Caribbean]]|واڵت دیزنی}} }} | starring = {{Plain list|<!--STOP! The actors listed here are the ones listed in the billing block of the poster, please do not list anyone else. Thank you.!--> * [[جۆنی دێپ]] * ئۆرلاندۆ بلۆم * کێیرا نیگتلی * ستیلان سکارسگارد * بیل نیگی * جۆو یو-ئات * گیۆفرێ ڕاش * کیڤن مەکناڵی * تۆم هۆلاندەر * نۆمی هاریس * جاک دیڤینپۆرت * جۆناسان پڕایس }} | music = هانز زیمەر | cinematography = داریوز وۆلسکی | editing = {{Plain list| * کرەیگ وود * ستیڤن ریڤکین }} | production companies = {{Plain list| * [[واڵت دیزنی پیکچەرز]] * Jerry Bruckheimer Films }} | distributor = [[واڵت دیزنی پیکچەرز]] | released = {{Film date|2007|05|19||2007|05|25|ئەمریکا}} | runtime = 168 خوولەک<!--Theatrical runtime: 168:23--><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pirates of the Caribbean - At World's End |ناونیشان=http://bbfc.co.uk/releases/pirates-caribbean-worlds-end-2007-0 |بڵاوکەرەوە=[[British Board of Film Classification]] |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305113207/http://bbfc.co.uk/releases/pirates-caribbean-worlds-end-2007-0}}</ref> | country = {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} | language = [[ئینگلیزی]] | budget = $300 میلیۆن<ref name="BoxOfficeMojo"/> | gross = $963.4 میلیۆن<ref name="BoxOfficeMojo">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pirates of the Caribbean: At World's End (2007) |ناونیشان=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=piratesofthecaribbean3.htm |بڵاوکەرەوە=[[Box Office Mojo]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١١}}</ref> }} '''چەتەکانی دەریای کاریبی: لە کۆتایی جیهاندا''' (بە [[ئینگلیزی]]: Pirates of the Caribbean: At World's End) فیلمێکی ساڵی ٢٠٠٧ی وڵاتی [[ئەمریکا]]یە. فیلمەکە لەجۆری (داستانی، خەیاڵی)یە. هاوکات فیلمەکە یەکێکە لە زنجیرە فیلمەکانی [[چەتەکانی دەریای کاریبی (زنجیرە فیلم)|چەتەکانی دەریای کاریبی]]. لەفیلمەکەدا هەریەکە لە کاراکتەرەکان (کاپتن جاک سپاڕۆ، ویل تونەر، ئیلیزابێلز سوان، هیکتۆر باربارسا) لە بەشی خۆرهەڵاتی دەریای هیندی لە دژی کۆمپانیای بازرگانی (کوتلەر بێکیت) دەجەنگن. فیلمەکە بڕی ٣٠٠ میلیۆن دۆلاری تێدا خەرچ کراوە و بڕی ٩٦٣ میلیۆن دۆلاری بەدەست هێناوە. == بەستەرەکان == * [[چەتەکانی دەریای کاریبی (زنجیرە فیلم)|چەتەکانی دەریای کاریبی]]. * [[جاک سپارۆ‏]]. * [[مرواری ڕەش]]. == پەراوێزەکان == * [https://en.wikipedia.org/wiki/Pirates_of_the_Caribbean:_At_Worlds_End ویکیپیدیای ئینگلیزی.] * [http://pirates.disney.com/pirates-of-the-caribbean-at-worlds-end پەڕەی فەرمی] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|دیزنی|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Pirates of the Caribbean: At World's End}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:چەتەکانی دەریای کاریبی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە کەشتییەکان ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری سەنگاپوورە داندراون]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی یاخیبوونەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھاوایی وێنەیان گیراوە]] stsvovtbexenxeo63kqglw6a5dj31ji چەوار 0 131258 1691594 1600164 2026-10-22T22:35:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691594 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەوار | ناوی_خۆماڵی = کانی چەوار | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = شار | وێنە = | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە =Kurdistan | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = شوێنگەی لە [[کوردستان]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی چەوار|چەوار]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ٥،٥٧٤ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[فەیلی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٨٤ | وێبگە = }} '''چەوار'''، '''چوار''' یا '''کانی چەوار'''، ناوی شارێکە لە [[شارستانی چەوار]] و [[پارێزگای ئیلام]]ی [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]. ئەم شارە ناوەندی بەشی چەوارە. بەپێی سەرژمێری ساڵی٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی ٥،٥٧٤ کەس لە ١،٠٨٠ بنەماڵەدا بوون.<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Chavar شاری چەوار], ویکیی ئینگلیزی.</ref> {{پارێزگای ئیلام}} == ئەمانەش ببینە == *[[پارێزگای ئیلام]] *[[شارستانی چەوار|شارستان چەوار]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئیلام]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] kk0lq5og3djzwm5vtclmf5lx13rqow7 ڕابووردوو (فیلم) 0 132414 1691650 1688343 2026-10-23T01:36:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691650 wikitext text/x-wiki {{infobox film|name=ڕابردوو|image=The Past poster.jpg|alt=|director=[[ئەسغەر فەرهادی]]|producer=ئەلێکساندەر مالت گێی|writer=[[ئەسغەر فەرهادی]]|starring=بێرنس بژو ، [[عەلی موسەفا]] ، [[بابەک کەریمی]]|music=یۆلی گالپرین ، ئیڤن گالپرین|cinematography=[[مەحموود کەلاری]]|editing=جولێت وێڵفینگ|runtime=١٣٠ خولەک|country={{ئاڵا|فەڕەنسا}}<br/ >{{flag|Italy}}<br/> {{flag|Iran}}|language=[[فارسی]] [[فەڕەنسی]]|budget=٨ ملیۆن دۆلار|gross=١٠،٦ ملیۆن دۆلار}}ڕابردوو (بە [[فەڕەنسی]] '''''Le Passé''' ) وە ( بە [[فارسی]] '''گذشته''')'' فیلمێکی [[فەڕەنسی|فەڕەنسیە]] بەرهەمی ساڵی ٢٠١٣یە لە دەرهێنانی دەرهێنەری [[ئێران|ئێرانی]] [[ئەسغەر فەرهادی|ئەسغەر فەرهادیە]] بۆ یەکەمین جار لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] نمایشکرا و توانی دوو خەڵات بەدەستبهێنێت ، [[عەلی موسەفا]] و بێرنز بژو و تاهر ڕەحیم نواندنکارەکانی ئەم فیلمەن ، فیلمی ڕابردوو وەکو نوێنەری وڵاتی ئێران نێردرا بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]] دوای ئەوەی لە نێو دوازدە فیلمی دیکەدا هەڵبژێردرا و ڕکابەری سەرەکیشی فیلمی [[دەربەند (فیلم)|دەربەندی]] پەرویز شەهبازی بوو ، مەسعود کیمیایی دەرهێنەری ناوداری ئێران یەکێک بوو لە لیژنەی دیاریکاری نوێنەری [[ئێران]] بۆ ئۆسکار وتی : بابەتی فیلمی [[دەربەند (فیلم)|دەربەند]] بابەتێکی ئێرانیە بەڵام ڕابردوو فیلمێکی جیهانیە و پڕە لە دانایی سینەماتۆگراف<ref>http://www.bbc.com/persian/arts/2013/09/130929_nm_oscar_film_iranian.shtml بی بی سی فارسی ، فارسی ، دواین سەردان ٢٣/١/٢٠١٧</ref> == چیرۆک == پیاوێکی ئێرانی بە ناوی ئەحمەد لەسەر داوای هاوسەرەکەی بە ناوی مارین کە چوار ساڵ پێشتر لێێ جیابۆتەوە دەگەڕێتەوە فەڕەنسا ، ئەحمەد دواتر تێدەگات کە مارین دەیەوێت لەگەڵ کوڕێکی دیکە هاوسەرگیری بکات بە ناوی سەمیر کە کوڕێکی هەیە و ژنەکەی هەوڵی خۆکوشتنی داوە ، ئەحمەد و مارین بڕیاری جیابونەوە دەدەن و مارین لە دادگا بە ئەحمەد دەڵێ منداڵێکی لە سکدایە ، مارین دوو منداڵی دیکەی هەیە یەکێکیان ناوی لوسیەو ڕازی نییە بە هاوسەرگیری سێیەم جاری دایکی و بابەتی خۆکوژی خێزانی سەمیر وهۆکارەکانی ئەو ڕوداوە بابەتێکی سەرلێشێوێنەری فیلمەکەیە کە زۆر ئاڵۆزەو هەرجارەو پەنجەی تۆمەت و گومان ڕوی لە کەسێکە ، زۆرینەی بابەتە گرنگەکان لە ڕابردوودا ڕویان داوە بەڵام پشتگوێخستنی ڕابردوو بۆ کەسایەتیەکانی فیلمەکە سەختە و ناچارن بە دوای ڕاستیدا بچن<ref name=":0">https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) ویکیپیدیای فارسی گذشته - فارسی - دواین سەردان ٢٣/١/١٠١٧</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Past_(film{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) ویکیپیدیای ئینگلیزی زە پاست ، ئینگلیزی ، دواین سەردان ٢٣/١/٢٠١٧</ref> == کاست == * بێرنس بژو ڕۆڵی مارین<ref>https://www.theguardian.com/film/2012/aug/24/berenice-bejo-marion-cotillard-asghar-farhadi زە [[گاردیان]] ، ئینگلیزی ، دواین سەردان ٢٣/١/٢٠١٧</ref> * تاهر ڕەحیم ڕۆڵی سەمیر * [[عەلی موسەفا]] ڕۆڵی ئەحمەد * پاولاین بارلت ڕۆڵی لوسی * [[بابەک کەریمی]] ڕۆڵی شەهریار * جانێ جەستن ڕۆڵی لیا == خەڵاتەکان == == داهات == {| class="wikitable" !وڵات !داهات بە دۆلار |- |بەلجیکا |٣٦٢،١٧٤ |- |فینلەندا |٨٩،٠٠٣ |- |فەڕەنسا |٧،٤٣٨،٩٥٩ |- |یۆنان |١٧٢،٢١١ |- |ئیتاڵیا |٤٠١،٠٣١ |- |هندستان |١٤٠،٤٠٨ |- |پۆڵەندا |٦٦،٣٥٠ |- |ئێران |١،١٣٣،٣٣٣ |- |تێکڕا |١٠،٢٥٥،٩٢٤<ref>http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=past.htm بۆکس ئۆفیس مۆجۆ ، دواین سەردان ٢٣/١/٢٠١٧</ref><ref>http://www.jpbox-office.com/fichfilm.php?id=13576 جەی پی بۆکس ، فەڕەنسی ، دواین سەردان ٢٣/١/٢٠١٧</ref> |} == یاداشت و بیروڕاکان == * مێتا کریتیک : ٨٥ی لە ١٠٠ داوە بەم فیلمە * جەواد شەمەقدەری : سەرۆکی ڕێکخراوی سینەمای ئێران فیلمی ڕابردوی پەسەندکرد و [[ئەسغەر فەرهادی]] بە شانازی سینەمای ئێران دانا <ref>http://www.isna.ir/news/92030301374/%D8%B4%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%DB%8C%D9%84%D8%A8%D8%B1%DA%AF-%D8%B5%D8%AD%D8%A8%D8%AA-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%AA%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D8%AE%D9%84-%D8%B7%D9%84%D8%A7-%D8%A8%DA%AF%DB%8C%D8%B1%D8%AF ئیسنا ، دواین سەردان ٢٣ی ١ی ٢٠١٧</ref> * هۆڵیود ڕیپۆرتەر و بەشێکی زۆر لە گۆڤار و ڕەخنەگران سەرسامن بەوەی چۆن فیلمی ڕابردوو نەپاڵێوراوە بۆ ئۆسکار <ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|فیلم|پاریس|دەیەی ٢٠١٠|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|The Past (film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئیتالییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە فەڕەنسا داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری پاریس وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە فرە زمانە فەرەنسییەکان]] [[پۆل:فیلمە فرە زمانە ئێرانییەکان]] gxw76kvouwc60ikoo35s6yyl40czz8g چەپو 0 133064 1691608 1649129 2026-10-22T22:38:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691608 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەپو | ناوی_فەرمی = Chapu | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Çapu - چپو | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Iranian-Kurdistan.png | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی کشاوەرز|کشاوەرز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی چەرداوڕۆ|چەرداوڕۆ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1881 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 87 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی]]، [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شیعە]] [[دوانزە ئیمامی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = تەلەفۆن | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەپو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی چەرداوڕۆ]]، [[ناوچەی کشاوەرز]]، [[شارستانی ساینقەڵا]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەپو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قوزلوی سەروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[قەرەقایە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[نەورۆزلو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئاشتی بڵاغ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == ==دانیشتوان== * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٨٧) کەس و (١٧) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ن و لە کوردە [[زەعفەرانلو|سەرابیانی و زاخۆرانی و موسلیانلیەکان]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی ساینقەڵا}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا]] t1fgz01xpsx0lx2cxefeg03o0c7d6np نمایشی شانازی 0 136525 1691426 1691073 2026-10-22T16:19:27Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:LGBTQ pride|LGBTQ pride]] بۆ [[:Commons:Category:LGBTQ Pride|LGBTQ Pride]] 1691426 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ھاوڕەگەزخوازی}} {{تۆخ|{{PAGENAME}}}} ({{بە ئینگلیزی|Pride parade}} • ھەروەھا ناسراوە بە فیستیڤاڵی شانازی) پێکھاتووە لە چەند ئیڤێنت و نماییشێک بۆ پیشاندانی پشتگیری بۆ [[گەی]]، [[لێزبیان]]، [[دووڕەگەزخواز]]، [[ترانسجێندەر]]، و ئەندامانی تری کۆمەڵگەی [[ئێڵ جی بی تی]]. ھەروەھا ئەم نماییشە [[شانازیی گەی|شانازیی ھاوڕەگەزخوازانە]]. == سەرچاوەکان == *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/Pride_parade |سەردێڕ = «Pride parade» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|مافەکانی مرۆڤ|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|LGBTQ Pride}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:چاندی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:ڕووداوەکان، دامەزرانی ١٩٧٠]] 687vfopi5tm0mqq0s5uov6q7dhyqckc چەمەک 0 140582 1691578 1544540 2026-10-22T22:33:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691578 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەمەک | ناوی_خۆماڵی = Chamak | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەمەک.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەمەک | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =١٣٤١ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەمەک''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەلان]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == چەمەک لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سورەبانی نۆرک]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[شێخەڵمارێن]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سپیدارە (ڕوونکردنەوە)]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[چاڵەخەزێنە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] nxhqixc407ium5xny1y2fr9hxmqazje چەمیاڵەی خواروو 0 140588 1691527 1544535 2026-10-22T19:37:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691527 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەمیاڵەی خواروو | ناوی_خۆماڵی = Chamiyala Lower | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەمیاڵەی خواروو.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەمیاڵەی خواروو | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =١١١٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەمیاڵەی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەلان]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == چەمیاڵەی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کانی بەنی شارباژێڕ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کانی مردوان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[چەمیاڵەی سەروو]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[مامەخەلان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] rwfpr08xowoh3w8z9yxnr02punuypj3 چەمیاڵەی سەروو 0 140589 1691528 1544536 2026-10-22T19:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691528 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەمیاڵەی سەروو | ناوی_خۆماڵی = Chamiyala Upper | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەمیاڵەی سەروو.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەمیاڵەی سەروو | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =١١٩٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەمیاڵەی سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەلان]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == چەمیاڵەی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[مێشولان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[شیوی مەڕی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کانی کوزەڵە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[چەمیاڵەی خواروو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ebkwt2c8683otx82idq1269spekrsks چەمەکان 0 140781 1691579 1544541 2026-10-22T22:33:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691579 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەمەکان | ناوی_خۆماڵی = Chamakan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەمەکان.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەمەکان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سیوەیل]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٢٩٨ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەمەکان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سیوەیل]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == چەمەکان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[مێرگان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[نورە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سیرین]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئاشقەدۆڵ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی شارباژێڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 0n0g45q43ccyqoh7f6lpgbbhztvm2we چەقژی خواروو 0 140918 1691468 1544527 2026-10-22T16:39:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691468 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەقژی خواروو | ناوی_خۆماڵی = Chaqzh Lower | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەقژ.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەقژی خواروو | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بەکرەجۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =٩٨١ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەقژی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بەکرەجۆ]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == چەقژی خواروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[حەسەن تەپەی خواروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[چەقژی سەروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کەڵەوانان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[قایکەند]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 62cnetkktupbprwvc6a3sjxycgupyy8 چەقژی سەروو 0 140966 1691469 1544528 2026-10-22T16:39:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691469 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەقژی سەروو | ناوی_خۆماڵی = Chaqzh Upper | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بەکرەجۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =٩٢٤ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەقژی سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بەکرەجۆ]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == چەقژی سەروو لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[چەقژی خواروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[دارتووی نەزەر]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کەڵەوانان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سڵێمانەگردە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] axvjigv7zfqw986v5ou6k18zhrpq310 ڕاپەڕین، بەکرەجۆ 0 140974 1691778 1544551 2026-10-23T07:39:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691778 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕاپەڕین | ناوی_خۆماڵی = Raparin | ناوەکانی_تر = قادسیة | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بەکرەجۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =٧٦٥ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕاپەڕین''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بەکرەجۆ]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> لە ئێستا گەڕەکێکی گەورەی ناو ماستەرپلانی شاری [[سلێمانی]]ە، لەسەرەتای دروست بوونیدا گۆردووگای نشتەجێبوون بوو، وە لە سەر زەوی گوندەکانی [[ئەحمەدئاوا، بەکرەجۆ]] و [[باوەگێلدی]] و [[باوەمەردەی خواروو]] و [[باوەمەردەی سەروو]] فراوان بوو. ==گەڕەکەکانی ڕاپەڕین== * پیرەمێرد 101 * گۆران 103 * سالم 105 * ئاریا 107 * مەحوی 109 == جوگرافیا == ڕاپەڕین لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[باوەگێلدی]] و لە باشوور لەگەڵ [[فڕۆکەخانەی سلێمانی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[بەکرەجۆ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئەحمەدئاوا، بەکرەجۆ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 6xlfqhmjktdjso3roal81rbcwsahsoc چەقلاوا 0 141302 1691466 1544526 2026-10-22T16:39:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691466 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەقلاوا | ناوی_خۆماڵی = Chaqalawa | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەقلاوا.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەقلاوا | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی تانجەرۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٦٥٢ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەقلاوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی تانجەرۆ]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == چەقلاوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ھوانە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ناوگردان، تانجەرۆ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[فەرەجاوا]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[باریکە، تانجەرۆ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] oeewn32rtj6bgjutbl4rrzqwf45dymm چەناخچیان 0 141303 1691584 1544542 2026-10-22T22:34:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691584 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەناخچیان | ناوی_خۆماڵی = Chanaqchiyan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەناخچیان.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەناخچیان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی تانجەرۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٦٥٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەناخچیان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی تانجەرۆ]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == چەناخچیان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بادەرە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کاژاوی حەمەساڵەح]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کانی پانکەی سەروو]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[خرابە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 1yr2l7vubsupprnckyu1rh5qd52nqlr ڕازیانە، تانجەرۆ 0 141310 1691689 1544549 2026-10-23T04:35:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691689 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕازیانە | ناوی_خۆماڵی = Razyana | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە =|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی ڕازیانە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی تانجەرۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٥٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕازیانە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی تانجەرۆ]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ڕازیانە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کۆڵەبی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[عارفاوا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[داربەڕولە، تانجەرۆ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ژاڵەی سەروو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] holyj9q6beineys2g8b10dz9jkgcaa9 ڕاوگان 0 141442 1691769 1544550 2026-10-23T07:37:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691769 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕاوگان | ناوی_خۆماڵی = Rawgan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پێنجوێن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی پێنجوێن]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٢٦٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕاوگان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی پێنجوێن]](ناوەند)، [[قەزای پێنجوێن]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ڕاوگان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[دەربەند، پێنجوێن]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بوبان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی [[پێنجوێن]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[قۆخی مامینە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پێنجوێن}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] kjxifqgvrjimywmcv78ymmukr9tsxnm چەرمەگا، گەرمک 0 141614 1691446 1544524 2026-10-22T16:36:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691446 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەرمەگا | ناوی_خۆماڵی = Charmaga | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە =|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەرمەگا | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پێنجوێن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی گەرمک]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٣٠٥ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەرمەگا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی گەرمک]]، [[قەزای پێنجوێن]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''چەرمەگا''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[لەنگەدێ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[قشڵاخ، گەرمک]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[چوێسە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی بی، گەرمک]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] * [[چەرمەگا، پیرەمەگرون|چەرمەگا]] ھەمان ناو گوندێکە لە [[ناحیەی پیرەمەگرون]] لە [[قەزای دووکان]]. {{گوندەکانی قەزای پێنجوێن}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 3r3eqvbe9x4503bfvt89b8jrrysb1r5 چەوتان 0 141759 1691595 1544543 2026-10-22T22:36:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691595 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەوتان | ناوی_خۆماڵی = Chawtan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەوتان.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەوتان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پێنجوێن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ناڵپارێز]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٨٦٥ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەوتان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ناڵپارێز]]، [[قەزای پێنجوێن]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''چەوتان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[یاساماڵ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[زەنگیسەر]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کۆلیتانی خواروو]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[دۆڵەسوور]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پێنجوێن}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ear4fd7u4w2moc0g4z3gbhr3wwrr53s چەمی سمۆر 0 141958 1691524 1544533 2026-10-22T19:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691524 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەمی سمۆر | ناوی_خۆماڵی = Chami Smor | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەمی سمۆر.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەمی سمۆر | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای قەرەداغ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سێوسێنان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٦٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەمی سمۆر''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سێوسێنان]]، [[قەزای قەرەداغ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''چەمی سمۆر''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قەرەداغ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ئەستێڵی سەروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ئەستێڵی خواروو]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[گۆشان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای قەرەداغ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] jj9zwo9gfzxf9xxs9bz14qt4fda8wxv چەولگ 0 142014 1691604 1544545 2026-10-22T22:37:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691604 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەولگ | ناوی_خۆماڵی = Chawlg | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەولگ.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەولگ | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای قەرەداغ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قەرەداغ]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٨٠٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەولگ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قەرەداغ]](ناوەند)، [[قەزای قەرەداغ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''چەولگ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[تەنگیسەر، قەرەداغ|تەنگیسەر]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ھۆمەرامان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[فیکەدەرە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[مریەم بەگ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای قەرەداغ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] qzryzo210svdqgj2qg55l890do2j81u چەم وژاڵە 0 142300 1691508 1544530 2026-10-22T19:34:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691508 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەم وژاڵە | ناوی_خۆماڵی = Chamuzhala | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارەزوور]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەڕایەن]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٦٧٨ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەم وژاڵە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەڕایەن]]، [[قەزای شارەزوور]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''چەم وژاڵە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[یەخشی خواروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[میرەدێ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[قلیجە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانێسکان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شارەزوور}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] hrfj2ym6q28pg9vhc6vvzhzd1fb9za7 چەمەڕەش 0 142383 1691577 1544539 2026-10-22T22:33:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691577 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەمەڕەش | ناوی_خۆماڵی = Chamarash | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە =|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەمەڕەش | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دەربەندیخان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی دەربەندیخان]](ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٥٧٢ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەمەڕەش''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی دەربەندیخان]](ناوەند)، [[قەزای دەربەندیخان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''چەمەڕەش''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کانی کەوە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[وەرمن]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[شەمێران]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[بەنداوی دەربەندیخان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای دەربەندیخان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] m0mmw4nnm110ydaay990d2xweuu147k چەمەرگە 0 142489 1691534 1544538 2026-10-22T19:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691534 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەمەرگە | ناوی_خۆماڵی = Chamarga | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی چەمەرگە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەمەرگە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دەربەندیخان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی باوەخۆشێن]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٦٠١ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەمەرگە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی باوەخۆشێن]]، [[قەزای دەربەندیخان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''چەمەرگە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[نەژوێنی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گوڵانی حەمەی محمود]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[فەقێ جنە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[بانی میرانی سەروو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای دەربەندیخان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] cuhw65pgfh8pfaltvr9p44le9ttdm1h ڕاکردن لە بەندیخانە (وەرزی سێیەم) 0 142775 1691823 1406542 2026-10-23T10:36:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691823 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|وەرزی سێیەم لە ھەڵاتنی گەورە|ھەڵاتنی گەورە (ڕوونکردنەوە)}} '''وەرزی سێیەم''' لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی [[ھەڵاتنی گەورە]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ دەستی بە پەخشکردن کرد. ھەڵاتنی گەورە لە لایەن Adelstein-Parouse Productions بە ھاوپەیمانی لەگەڵ Rat Television و Original Television Movie و [[تەلەڤیزۆنی فۆکسی سەدەی بیستەم]] بەرھەمھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.variety.com/profiles/Season/main/55214/2/168453/Prison+Break.html?dataSet=1|سەردێڕ=''Prison Break'' Season 2|ڕێکەوتی سەردان = ٧ی ئازاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=فرایتی}}</ref> وەرزەکە لە ١٣ ئەڵقە پێکدێت، و لە ١٨ی شوباتی ٢٠٠٨ کۆتایی ھات. ئەم وەرزە لە دوو وەرزەکەی پێش خۆی کورتتر بوو. ھەڵاتی گەورە دەربارەی دوو برا دەسوڕێتەوە، کاتێک یەکێکیان بە لەسێدارەدان سزا دەدرێت، برا بلیمەتەکەیشی پیلان بۆ دەرھێنانی لە زیندان دادەنێت پاشان بە مەبەست خۆی دەخاتە زیندانەوە. دوو براکە لە [[ھەڵاتنی گەورە (وەرزی یەکەم)|وەرزی یەکەمدا]] لە زیندان ڕایانکرد، وە بەدرێژایی وەرزی دووەم بەدوایانەوە بوون و لە کۆتایی [[ھەڵاتنی گەورە (وەرزی دووەم)|وەرزی دووەمدا]] برا بچووکەکە دەستگیر دەکرێت بۆ زیندانێک (چاکسازی سۆنای فیدراڵی) لە [[پەنەما]] دەنێردرێت. وەرزی سێیەم پیلانەکەی مایکڵ بۆ ڕاکردن لە سۆنا لەگەڵ چەند زیندانییەکی تردا باسدەکات. لەم وەرزەدا سێ کەسایەتی لە پاڵەوانێتی زنجیرەکە ھەڵوەشانەوە، ھەروەھا یەکێک لە کەسایەتییەکان بەرز کراوەتەوە و سێ کەسایەتی نوێش ھێنرایە ناو پاڵەوانێتییەوە. وەرزەکە لە [[داڵاس]] لە ویلایەتی [[تێکساس]] تۆمارکراوە. == بەرھەمھێنان == === ئەکتەرەکان === وەرزی سێیەم سەرنجی خستە سەر دە کەسایەتی بۆ ئەوەی ببنە پاڵەوانی وەرزەکە، لەباتی نۆ کە لە [[ھەڵاتنی گەورە (وەرزی دووەم)|وەرزی پێشوودا]] سەرنجی خرابووە سەر. شەشدانەیان پاڵەوانی وەرزی دووەم بوون: [[وێنتوۆرت میلەر]] بە ڕۆڵی [[مایکڵ سکۆفیڵد]] وە ئەو برای لینکۆڵنە و دەیەوێت لە سۆنا ڕابکات، و [[دۆمینیک پۆرسێڵ]] بە ڕۆڵی [[لینکۆڵن بۆرۆنز]] (براکەی مایکڵ) کە لە دەرەوەوە یارمەتی مایکڵ دەدات بۆ ڕاکردن، و ھەروەھا [[وێڵیام فیکنەر]] بە ڕۆڵی [[ئەڵێکساندەر ماھۆن]] بریکاری پێشووی [[نووسینگەی لێکۆڵینەوە فیدرالییەکان]] و کارگوزاری پێشووی کۆمپانیا کە کۆتایی پێ ھات لە سۆنا، و [[ڕۆبێرت نیپەر]] و [[ئاموری نۆڵاسکۆ]] بە ڕۆڵەکانی [[تی-باگ]] و [[فێرناندۆ سوکرێ]] وەک دووان لە ھەشتەکەی ڕووباری فۆکس، ھەروەھا [[وەید ویلیامز]] بەرزکرایەوە بۆ پاڵەوانێتی وەرزەکە بە ڕۆڵی [[براد بێلێک]] کە پاسەوانێکی پێشووی زیندان بوو کۆتایی پێ ھات لە سۆنا. دەرکەوتنی [[سارا تانکریدی]] و [[سی-نۆت]] و [[پوڵ کێلەرمەن]] لە وەرزی سێیەمدا دووبارە نەبووە، وە ئەوان پاڵەوانی وەرزی دووەم بوون، بەڵام لەم وەرزەدا پاڵەوانێتییەکەیان ھەڵوەشایەوە. === تۆمارکردن === بە پێچەوانەی چەندین زنجیرە تەلەڤیزیۆنی تر، ھەڵاتنی گەورە لە ھۆلیوود تۆمار نەکراوە. یەکەم وەرز لە [[شیکاگۆ]] لە [[ئیلینۆی]] و دەوروبەری تۆمارکرا.<ref name="chicagotribune">Ryan, M, "[https://web.archive.org/web/20051124081941/http://www.chicagotribune.com/entertainment/chi-050824prisonbreak,0,1650127.story Joliet prison is a 'Break'-out star]", ''[[شیکاگۆ تریبون]]''. ٢٤ ئابی ٢٠٠٥. لە ٧ی ئازاری ٢٠١٨ سەردانی ئەم پەڕە کراوە٤.</ref><ref>"[http://www.smh.com.au/news/tv--radio/inside-prison-break-chain-male/2006/01/28/1138319488697.html?page=3 Inside Prison Break: Chain male]" ''[[سیوونی مۆرنینگ تودەی]]''. ١ شوباتی ٢٠٠٦. لە ٧ی ئازاری ٢٠١٨ سەردانی ئەم پەڕە کراوە.</ref> و لە وەرزی دووەمدا، تۆمارکردن بۆ [[داڵاس]] لە ویلایەتی [[تێکساس]] گوازرایەوە.<ref>Associated Press, "[http://movies.msn.com/tv/article.aspx?news=223366 New 'Prison Break' to be filmed in Dallas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102131545/http://tv.msn.com/tv/article.aspx?news=223366 |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ }}" ''[[ئێم ئێس ئێن|MSN]]''. 15 ئایاری ٢٠٠٦. لە ٧ی ئازاری ٢٠١٨ سەردانی ئەم پەڕە کراوە.</ref> تۆمارکردنی وەرزی سێیەم لە داڵاس بەردەوامبوو بەڵام نرخی تۆمارکردنی بۆ ٣ میلیۆن دۆلار بەرز بووەوە بۆ ھەر ئەڵقەیەک.<ref>Weatherford, Angela, "[http://www.athensreview.com/local/local_story_347090054.html A little bit of Hollywood] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090920085151/http://www.athensreview.com/local/local_story_347090054.html |date=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ }}", ''Athens Review'', 13 کانوونی یەکەم ٢٠٠٧. لە ٧ی ئازاری ٢٠١٨ سەردانی ئەم پەڕە کراوە.</ref> ھەندێک لە دیمەنەکانی نێوان لینکۆڵن و گریچن لە [[شاری پەنەما]] تۆمارکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=18890|سەردێڕ=Panama 'shaken, not stirred' by shooting of Bond flick|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوت=٩ فبرایر ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Screen (magazine)|Screen]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090721021631/http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=18890|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دەرچوون == === دەرچوونەکانی دیڤیدی و بلوڕای === وەرزەکە لەژێر ناوی ھەڵاتنی گەورە: وەرزی سێیەم ({{بە ئینگلیزی|Prison Break — Season Three}}) دەرچوو، بۆ شاشەکان لە دوو کۆمەڵە پێکدێت ھەر یەکێکیان لە چوار دێسکی بلورێی و دیڤیدی لە ناوچەی ١ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٢ی ئابی ٢٠٠٨ دەرچوو. ھەروەھا بێجگە لەو سیازدە ئەڵقەیەی کە پەخشکرا، چەند لێدوانێک لەسەر ئەڵقەکان و چەند دیمەنێکی پشت پەردەی بۆ زیادکرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاکردن لە بەندیخانە]] [[پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە]] oaedrna401dgj6n7nakzqzqyw9vockg ڕاکردن لە بەندیخانە (وەرزی چوارەم) 0 142788 1691825 1550263 2026-10-23T10:36:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1691825 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|وەرزی چوارەم لە ھەڵاتنی گەورە|ھەڵاتنی گەورە (ڕوونکردنەوە)}} '''وەرزی چوارەم''' لە [[ھەڵاتنی گەورە]] ({{بە ئینگلیزی|The fifth season of Prison Break}}) لە [[١ی ئەیلوول]]ی [[٢٠٠٨]] دەستی بە پەخشکردن کرد. == چیرۆک == لە سەرەتادا جەیمس ویسلەر لە لایەن کۆمپەنییەوە دەکوژرێت. ئەو کاتەی مایکڵ زانی کە گرێچن و وێسلەر لە بینایەکدان، مایکڵ ڕۆشت و گرێچنی بینی بۆ تۆڵەکردنەوە لێی کە سارای کوشت، بەڵام گرێچن دانی بەوەدانا کە سارای نەکوشتووە و زیندووە، بەڵام مایکڵ باوەڕی پێنەکرد و پاشان ویسلەر دەمانچە ئاڕاستەی مایکڵ دەکات، و ڕێدەکەون کە ڕابکەن. ھەر بۆیە مایکڵ چوو بۆ قسەکردن لەگەڵ ھاوڕێیەکی باوکی سارا (بروس) بۆ دۆزینەوەی سارا و ھەر بەڕاستیش ئەوی شوێنی ئەوی دەزانی و ئەوی برد بۆ لای. چیرۆکی وەرزی چوارەم لە لۆس ئانجیلۆس ڕوو دەدات ئەمەش چونکە کاتێک بریکاری ئاسایشی نەتەوەیی مایکڵ ڕازی دەکات کە «سێلا» بەدەست بھێنێت، کە ئەویش بریتییە لە کارتێک ھەموو زانیارییەکانی ئەو کۆمپانیایەی تێدایە کە ھەوڵدەدەن مایکڵ و لینکۆڵن بکوژن، لە ئەڵقەی سێیەمی وەرزەکەدا ڕوون دەبێتەوە کە سێلا لە شەش پارچە پێکدێت و و بۆ ئەوەی بتوانن بیخوێننەوە پێویستە ھەموویان دەست بکەوێت، و بە تێپەڕ بوونی کات بۆیان دەردەکەوێت کە ئەو شەش کارتە ڕێگایەکە بۆ گەیشتن بە سێلا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|فیلم|ھۆڵیوود|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاکردن لە بەندیخانە]] [[پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە]] jyskxdk3bymm8mjny3qwsjfwgaqh3zu چەرمەگا، پیرەمەگرون 0 143116 1691445 1649169 2026-10-22T16:35:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691445 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەرمەگا | ناوی_خۆماڵی = Charmaga | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:1گوندی چەرمەگا.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی چەرمەگا | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی پیرەمەگرون]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٧٥ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەرمەگا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی پیرەمەگرون]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''چەرمەگا''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی [[پیرەمەگرون]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[تەڕەماری خواروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارۆچکەی [[پیرەمەگرون]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کۆکە، پیرەمەگرون|کۆکە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[چەرمەگا، گەرمک|چەرمەگا]] ھەمان ناو گوندێکە لە [[ناحیەی گەرمک]] لە [[قەزای پێنجوێن]]. {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] cobezisr64eksbgawlodhcsl2hvahri سەید قادر ھیدایەتی 0 144824 1691739 1616976 2026-10-23T07:04:39Z ~2026-56658-05 79912 /* */ 1691739 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = سەید قادر ھیدایەتی | وێنە = Seyid Qadir Hîdayetî.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | نازناو = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٧٦ | شوێنی لەدایکبوون = [[بۆکان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شوێنی گۆڕ = | پیشە = [[نووسەر]]، [[ڕۆماننووس]] | زمان = [[کوردیی ناوەندی|کوردی]] | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | قوتابخانە = | ساڵانی چالاکی = | بوار = | بابەت = | بزووتنەوە = | کارە دیارەکان = ''[[گابۆڕ]]''{{ھن}}''[[گۆڕەشار]]''{{ھن}}''[[بەردینە]]'' {{ھن}} ''[[تۆقی عەزازیل]]'' | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | کاریگەر بووە بە = | کاریگەر بووە لەسەر = | خەڵاتەکان = خەڵاتی یەکەمی کتێبی ساڵی کوردی ١٣٩٨ بۆ ڕۆمانی ''گابۆڕ'' | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = | پیشاندانی دەروازە = }} '''سەید قادر ھیدایەتی''' (لەدایکبووی ١٩٧٦ لە [[بۆکان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]) ڕۆماننووسێکی ناسراوی [[کورد]]ە. == ژیان == ساڵی ١٣٥٥ی کۆچی ھەتاوی (١٩٧٦ زایینی) لە [[بۆکان]] لەدایک بووە. ھەر لەوێ خوێندوویەتی و دواتر بووەتە مامۆستای قوتابخانە. ئێستاش ھەر لەوێ دەژی. ناوێکی دیارە لە نێو نووسەرانی جیدیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان. قەڵەمی سەید قادر ڕەنگی تازەگەری لێ دەدەڵێ و کوردیزانێکی لەزەبر و شارەزاشە. == بەرھەمەکان == === بەرھەمە چاپکراوەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕۆمانی گۆڕەشاری سەید قادر ھیدایەتی چاپ دەکرێت|ناونیشان=https://galawej.com/2020/02/2020-02-11162433.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ :: Gelawej|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201028145112/https://galawej.com/2020/02/2020-02-11162433.html}}</ref> === # ''[[دەنگی نوختە]]''<ref>ھیدایەتی، سەید قادر، دەنگی نوختە، پیام امروز، تاران ١٣٨٢</ref> (نۆڤلێت) چاپی ھەوەڵ ٢٠٠٣، دوو جار چاپ بووەتەوە # ''[[تۆقی عەزازیل]]''<ref>ھیدایەتی، سەید قادر، تۆقی عەزازیل، کۆڵەپشتی، تاران ١٣٩١</ref> (ڕۆمان) چاپی ھەوەڵ ٢٠١٢، دوو جار چاپ بووەتەوە # ''[[گابۆڕ]]'' # ''[[بەردێک لە بەردێک]]'' (کۆمەڵەوتار)، ٢٠١٩ # ''[[نەسری کوردی و گۆڕانی فۆڕم]]'' (ڕەخنە و لێکۆڵینەوە)، ٢٠١٩ # ''[[گۆڕەشار]]'' # ''حەقیقەت و پیاوی زانا'' (وەرگێڕان لە فارسییەوە)، ٢٠٢١ # '''''[[بەردینە]]''''' # '''هەمووشت‌زانی بێ‌سنوور'''، (ڕۆمان) 2026، خانی . . . . === بەرھەمە پەیوەندیدارەکان === # ''[[سێبەری زیندووی نووسین]]'' # ''گێڕانەوەناسی'' [[ھاشم ئەحمەدزادە]] (دوو وتاری ڕۆمان و زمان و ڕۆمان و ڕوانگە؛ وتاری ڕۆمان و زمان لەسەر تۆقی عەزازیل، وتاری ڕۆمان و ڕوانگە لەسەر گابۆڕ) بڵاوکراوەی ناوەندی غەزلنووس. # ''بووتیقای گێڕانەوە، گێڕانەوەناسیی ڕۆمانی کوردی'' [[کاوان محەمەدپوور]] وەرزی پێنجەمی ئەم کتێبە بەناوی (نواندنەوەی گوتارەکان) تەرخان کراوە بە شێوەگێڕانەوەی ڕۆمانی '''تۆقی عەزازیل''' . # ''وێنە و دەق''، شەھلا دەباغی (دوو وتاری خوێندنەوەیەکی [[گابۆڕ]] و ھەڵوەشاندنەوەی [[گابۆڕ]]) سوێد، ٢٠٢١ # ''گۆڤاری وانەر''، ژمارە ٥ (مەلەفێک دەربارەی سەید قادر ھیدایەتی و حەوت وتار لەسەر بەرھەمەکانی سەید قادر ھیدایەتی). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ژیاننامە|وێژە|وێژەی کوردی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} [[پۆل:سەید قادر ھیدایەتی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی بۆکان]] [[پۆل:نووسەرانی کوردیی ناوەندی]] == ئەمانەش ببینە == # ''[[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] 50w0prnwsd3omi2t0z8rrelkwyfzx2m چەکوان 0 145324 1691615 1649127 2026-10-22T22:39:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691615 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەکوان | ناوی_خۆماڵی = Chakwan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ئیسێوێ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 836 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەکوان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ئیسێوێ]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''چەکوان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سێوەلە]] و لە باشوور لەگەڵ شارەدێی [[بێترخە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[زنجەڵە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارەدێی [[ئیسێوێ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 59u9uhjqklc8s586q1aigxtvabq0xdt ڕازان 0 145347 1691685 1649124 2026-10-23T04:34:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691685 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕازان | ناوی_خۆماڵی = Razan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە =|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی ڕازان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ئیسێوێ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1138 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕازان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ئیسێوێ]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ڕازان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کەلو وشکە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بەردکێشان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کانی بەدار]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[گەناو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 8g9cg1xrdlr3jl1o6sisec5d5xr3l2u چەشنی حەریم 0 147363 1691457 1547174 2026-10-22T16:37:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەنیمێ-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1691457 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''حەریم''' ({{بە ژاپۆنی|ハーレムもの}}) [[ئەنیمێ]] و [[مانگا (کۆمیک)|مانگایەکە]] سەرنج دەخاتە سەر [[فرە ژنی]] یان سێگۆشەی خۆشەویستی بۆ ئەو پەیوەندییانەی پاڵەوانەکەی تایبەتمەندە بە دەورەدانێکی خراپ بە سێ یان زیاتر لە ھەمان ڕەگەز یان ڕەگەزی جیاواز، یان خۆشەویستی پێکھاتوو.<ref name=johnanime>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.animenation.net/blog/2009/04/17/ask-john-what-distinguishes-harem-anime/ |سەردێڕ = Ask John: What Distinguishes Harem Anime? |یەکەم = John |دوایین= Oppliger |بڵاوکەرەوە = Anime Nation |ڕێکەوت = ١٧ی نیسانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان = ۱٥ی ئەیلوولی ۲۰۱٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20091116035437/http://www.animenation.net/blog/2009/04/17/ask-john-what-distinguishes-harem-anime/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا}} {{پۆلی کۆمنز|Harem anime and manga}} {{ئەنیمێ-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:دەستەواژەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:چەشنەکانی ئەنیمێ و مانگا]] go2wwebqs9taq22uqa5ksmeoiptsq7s 1691547 1691457 2026-10-22T20:03:38Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1691547 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''حەریم''' ({{بە ژاپۆنی|ハーレムもの}}) [[ئەنیمێ]] و [[مانگا (کۆمیک)|مانگایەکە]] سەرنج دەخاتە سەر [[فرە ژنی]] یان سێگۆشەی خۆشەویستی بۆ ئەو پەیوەندییانەی پاڵەوانەکەی تایبەتمەندە بە دەورەدانێکی خراپ بە سێ یان زیاتر لە ھەمان ڕەگەز یان ڕەگەزی جیاواز، یان خۆشەویستی پێکھاتوو.<ref name=johnanime>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.animenation.net/blog/2009/04/17/ask-john-what-distinguishes-harem-anime/ |سەردێڕ = Ask John: What Distinguishes Harem Anime? |یەکەم = John |دوایین= Oppliger |بڵاوکەرەوە = Anime Nation |ڕێکەوت = ١٧ی نیسانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان = ۱٥ی ئەیلوولی ۲۰۱٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20091116035437/http://www.animenation.net/blog/2009/04/17/ask-john-what-distinguishes-harem-anime/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا}} {{پۆلی کۆمنز|Harem anime and manga}} {{ئەنیمێ-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:دەستەواژەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:چەشنەکانی ئەنیمێ و مانگا]] rsqz3mgfn1p4pl847fqu1cj1g39arqr چەم چەقەڵ 0 148510 1691510 1649155 2026-10-22T19:34:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691510 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەم چەقەڵ | ناوی_خۆماڵی = Cham Chaqal | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قۆرەتوو]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 466 | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەم چەقەڵ''' گوندیکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قۆرەتوو]]، [[قەزای خانەقین]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''چەم چەقەڵ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ھەنجیرەی کاکەیی]] و لە باشوور لەگەڵ [[گوند]]ی [[بورج ئەحمەد]] لە [[شارستانی قەسری شیرین]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ [[گوند]]ی [[تەپەسپی]] لە [[شارستانی قەسری شیرین]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[گوند]]ی [[گەڕەپوولە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی خانەقین}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 5i9u3q9jl3v0ogh2gxopegic7x0jvq6 چەمە بسمیلا 0 149012 1691530 1649145 2026-10-22T19:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691530 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەمە بسمیلا | ناوی_خۆماڵی = Chama Bsmyla | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی کەلار]] (ناوەند) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٣٨٩ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەمە بسمیلا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی کەلار]] (ناوەند)، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''چەمە بسمیلا''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[خاڵەبەگ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ژاڵەی سەفەر]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[زەماوەنگە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[تورکە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = وڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی کەلار}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 26u4v7268h6lvcoqcd5ome7lefj4jdt ڕازیان 0 149171 1691687 1649123 2026-10-23T04:34:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691687 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ڕازیان | ناوی_خۆماڵی = Razyan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی پێباز]](باوەنور) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 758 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ڕازیان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی پێباز]]، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕازیان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[چاڵەڕەشی ڕۆغزایی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[سەرکەلی خەسرەو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کۆزەکۆڵ]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سەیبێخان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref><ref>https://books.google.iq/books?</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] kmu21gut2bdbowoh3srzsq5mk1fuhd9 چەمی شۆراوە 0 149262 1691525 1649146 2026-10-22T19:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691525 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەمی شۆراوە | ناوی_خۆماڵی = Chami Shorawa | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی شێخ تەویل]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 600 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەمی شۆراوە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی شێخ تەویل]]، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەمی شۆراوە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گۆڕی ئەسپ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کانی گوڵی خواروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[دڕکەی سەروو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی گوڵی خواروو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] db32zl3srgeo78r9ol3njg9k7iuns3w چەوری، نەوجول 0 149521 1691599 1649131 2026-10-22T22:36:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691599 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەوری | ناوی_خۆماڵی = Chawry | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی نەوجول]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 329 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەوری''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی نەوجول]]، [[قەزای کفری]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەوری''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کۆشکی بەرەومنارە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[دوڕاجی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[زینانەی بچوک]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[مەحمودبەگ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای کفری}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] eussoofc9ew38fnm7m6e46mh0316te8 چەشمەبەردین 0 152315 1691455 1649160 2026-10-22T16:37:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691455 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەشمەبەردین | ناوی_خۆماڵی = Chsmabardin | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی شۆڕش]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 657 | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەشمەبەردین''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی شۆڕش]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەشمەبەردین''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[پیریادی]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[نورەی سەروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[عەلی مەنسور]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شۆڕش، شارەدێ|شۆڕش]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] i14utmmmbe1vxnvphtw0pkh2h1c20qu ڕاجەرس 0 152483 1691659 1529501 2026-10-23T01:38:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1691659 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} '''ڕاجەرس''' ({{بە ئینگلیزی|Rogers Communications}}) ھاوبەشگایەکی [[کەنەدا|کەنەدیە]] بۆ پەیوەندیەکان و ڕاگەیاندن. بەشێوەیەکی تایبەتی لەبواری پەیوەندی [[بێتەل]] کاردەکات، ھەروەھا لەبواری گەیاندنی شەپۆڵی تەلەڤژیۆنی و [[تەلەفۆن|تەزدەنگ]] و گەیاندنی ئەنتەرنێت لەڕێگای [[تەزبەر]]ەوە، بەشێوەیەکی گشتی لەھەموو بوارەکانی پەیوەندی و گەیاندنی [[بێتەل]] و بەتەل کاردەکات، بارەگای سەرەکی ھاوبەشگاکە دەکەوێتە شاری تۆرەنتۆ. ئەم ھاوبەشگایە لەسەر پاشماوەی ھاوبەشگای(Rogers Vacuum Tube Company)بونیات نراوە کە ئێدوارد رۆجەرس لەساڵی ١٩٢٥دایمەزراند، لەسەرەتا کەناڵێکی ڕادیۆیی بوو لە تۆرەنتۆ بەناوی CFRB، مێژووی بەدامەزراوەیی بوونی دەگەرێتەوە ساڵی ١٩٦٠ دوابەرفراوانکردنی و دامەزراندنی Rogers، Ted Rogers، Rogers Radio Broadcasting Ltd.. دواتر دەستیانکرد بە کارکردنی سەرجەم بوارەکانی تەزبەری کەنەدا کە ناسراوبوو بە رۆجەرس کابلیسستمز بۆ بازرگانی سنوردار. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Rogers_Communications|سەردێڕ = Rogers Communications|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٢٤ی ئازاری ٢٠١٩}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Rogers Communications|ڕاجەرس}} * {{official website|https://www.rogers.com/}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|کەنەدا}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:تەلەڤیزیۆنە وەرزشییەکانی ئەمریکا]] d7guqj10uajw9has91ew4bn0mtozcou 1691788 1691659 2026-10-23T09:07:29Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691788 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} '''ڕاجەرس''' ({{بە ئینگلیزی|Rogers Communications}}) ھاوبەشگایەکی [[کەنەدا|کەنەدیە]] بۆ پەیوەندیەکان و ڕاگەیاندن. بەشێوەیەکی تایبەتی لەبواری پەیوەندی [[بێتەل]] کاردەکات، ھەروەھا لەبواری گەیاندنی شەپۆڵی تەلەڤژیۆنی و [[تەلەفۆن|تەزدەنگ]] و گەیاندنی ئەنتەرنێت لەڕێگای [[تەزبەر]]ەوە، بەشێوەیەکی گشتی لەھەموو بوارەکانی پەیوەندی و گەیاندنی [[بێتەل]] و بەتەل کاردەکات، بارەگای سەرەکی ھاوبەشگاکە دەکەوێتە شاری تۆرەنتۆ. ئەم ھاوبەشگایە لەسەر پاشماوەی ھاوبەشگای(Rogers Vacuum Tube Company)بونیات نراوە کە ئێدوارد رۆجەرس لەساڵی ١٩٢٥دایمەزراند، لەسەرەتا کەناڵێکی ڕادیۆیی بوو لە تۆرەنتۆ بەناوی CFRB، مێژووی بەدامەزراوەیی بوونی دەگەرێتەوە ساڵی ١٩٦٠ دوابەرفراوانکردنی و دامەزراندنی Rogers، Ted Rogers، Rogers Radio Broadcasting Ltd.. دواتر دەستیانکرد بە کارکردنی سەرجەم بوارەکانی تەزبەری کەنەدا کە ناسراوبوو بە رۆجەرس کابلیسستمز بۆ بازرگانی سنوردار. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Rogers_Communications|سەردێڕ = Rogers Communications|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٢٤ی ئازاری ٢٠١٩}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Rogers Communications|ڕاجەرس}} * {{official website|https://www.rogers.com/}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|کەنەدا}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:تەلەڤیزیۆنە وەرزشییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:دابەشکەرانی سەندیکای تەلەڤیزیۆن]] ivt7g78tdmmkp6a4e6lwyosmboyo8dz چەم سورخاو 0 152933 1691506 1649156 2026-10-22T19:34:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691506 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = چەم سورخاو | ناوی_خۆماڵی = Cham Surkhaw | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی قادرکەرەم]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 392 | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چـــۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''چەم سورخاو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی قادرکەرەم]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەم سورخاو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قەشقە]] و لە باشوور لەگەڵ شارەدێی [[قادرکەرەم]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[شاوک]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[قەرەچێوار]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] jultqvo1tkxvq9wgyjeq0g9h8begug5 ڕاپۆرتی موولەر 0 154570 1691776 1406525 2026-10-23T07:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691776 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} [[پەڕگە:Report On The Investigation Into Russian Interference In The 2016 Presidential Election.pdf|alt=|وێنۆک|کۆپییەکی ئامادەکراوی ڕاپۆرتەکە کە لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٩ەوە بڵاوکرایەوە و بەردەستە بۆ خەڵک و میدیاکان.]] '''ڕاپۆرتی موڵەر''' یان بە ناوە ڕەسمیەکەی '''ڕاپۆرتێک لەبارەی دەستێوەردانی ڕووسیا لە [[ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی ٢٠١٦ی ئەمەریکا]]'''، ڕاپۆڕتێکی ڕەسمیە کە تێیدا لێکۆڵینەوەنەکانی داواکاری تایبەت ڕۆبێرت میولەر لەخۆ دەگرێت لەبارەی دەستێوەردانی [[ڕووسیا]] لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٦ی سەرۆکایەتی ئەمەریکا، تۆمەتی ھاریکاریکردنی کەمپینی پاڵاوتنی [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد تڕەمپ]] لەلایەن ڕووسیاوە، و شاردنەوەی بەڵگە لە حکومەت. ڕاپۆرتەکە لە ٢٢ی ئازاری ٢٠١٩دا ڕادەستی وەزیری دادی ئەمەریکا ویلیەم باڕ کرا، و لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٩دا وەشانێکی ئامادەکراوی لەلایەن وەزارەتی دادی ئەمەریکا لێ بڵاوکڕایەوە بۆ ڕای گشتی. بەرگی یەکەمی ڕاپۆرتەکە زانیاری لەبارەی پەیوەندی تڕەمپ و ڕووسیەکان لە خۆدەگرێت و ئاماژە بە دەستێوەردانیان دەکات لە ھەڵبژاردنەکانی ئەمەریکادا.<ref name="NPRcongress">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.npr.org/2019/04/18/714667960/redacted-mueller-report-is-released|سەردێڕ=Redacted Mueller Report Released; Congress, Trump React|دوایین١=Inskeep|یەکەم١=Steve|دوایین٢=Detrow|یەکەم٢=Scott|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=[[NPR]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩|دوایین٣=Johnson|یەکەم٣=Carrie|دوایین٤=Davis|یەکەم٤=Susan|دوایین٥=Greene|یەکەم٥=David|بەستەری نووسەر١=Steve Inskeep}}</ref><ref>''[https://www.justice.gov/storage/report.pdf Mueller Report]'', vol. I, p. 1: "The Russian government interfered in the 2016 presidential election in sweeping and systematic fashion."</ref> بەرگی دووەمی ڕاپۆرتەکەش ھەوڵەکانی تڕەمپ بۆ شاردنەوەی بەڵگەی جۆراوجۆر لەڕێگەی دەستوورەوە لەخۆ دەگرێت.<ref name="WaPoLays">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Barrett|یەکەم=Devlin|دوایین٢=Zapotosky|یەکەم٢=Matt|سەردێڕ=Mueller report lays out obstruction evidence against the president|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/national-security/attorney-general-to-provide-overview-of-mueller-report-at-news-conference-before-its-release/2019/04/17/8dcc9440-54b9-11e9-814f-e2f46684196e_story.html|ئیش=[[The Washington Post]]|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩|df=mdy-all}}</ref> ڕاپۆرتەکە ڕادەستی وەزارەتی دادی ئەمەریکی کراوە بۆ لێکۆڵینەوە لەبارەیەوە. ڕۆبێرت میولەر ھەر زوو داوایکرد کە کۆنگرێسی ئەمەریکا لێکۆڵینەوەکە ئەنجام بدات، بەوپێیەی وەزارەتی داد بۆ سەرۆک کاردەکات، بەڵام تڕەمپ لەڕێگەی مافە دەستووریەکانی سەرۆکایەتیەوە ڕێگری لەم داواکاریە کرد. ئەمەش سەرەڕای ئەوەی کە وەزیری داد ویلەم باڕ، میولەری دڵنیا کردبەوە کە تڕەمپ مافە دەستووریەکانی بۆ ئەم مەبەستە بەکارناھێنێت.<ref name="noprivilege">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/attorney-general-william-barr-press-conference-mueller-report-2019-04-18-live-stream/|سەردێڕ=Barr defends Trump, saying he faced an "unprecedented situation" during Mueller probe|دوایین١=Montoya-Galvez|یەکەم١=Camilo|وێبگە=[[CBS News]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> بەھۆی درووستبوونی گومان و ئاڵۆزی لەبارەی ڕێکارەکانی لێکۆڵینەوەکە، میولەر لە ٢١ی مایۆی ٢٠١٩دا دەستی لەپۆستی داواکاری تایبەت کێشایەوە و لە بەیاننامەی دەستلەکارکێشانەوەکەیدا ئاماژەی بەوەدابوو کە بەڵگەی پێویست تۆمار نەکرابوو بۆ تۆمەتبارکردنی تڕەمپ.<ref>https://www.nbcnews.com/politics/justice-department/he-said-he-said-are-mueller-barr-same-page-about-n1012026</ref> ھەروەھا میولەر داواکار بوو کە "دەستووری ئەمەریکی گۆڕانکاری تێدابکرێت تاکو بواری زیاتر بە کۆنگرێس بدرێت لە لێکۆڵینەوە دەربارەی تاوانەکانی سەرۆک".<ref name="stmtsrc">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/read-robert-muellers-full-remarks-on-the-conclusion-of-russia-investigation-today-2019-05-29/|سەردێڕ=Robert Mueller statement: Read the full transcript of Robert Mueller's statement at press conference today|وێبگە=CBS News}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{Uncategorized|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{پۆلی کۆمنز|Mueller Report}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} tekoyjk1gsvbe4paztl0qi4xqjsexmt چەمەپان 0 155025 1691576 1649138 2026-10-22T22:32:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691576 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەپان | ناوی_فەرمی = Champan | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Çampan - چمپان | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا|ناوەندی شارستانی ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی سەفاخانە|سەفاخانە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1661 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 15 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە]] ([[شافعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەپان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی سەفاخانە]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ساینقەڵا]]، [[شارستانی ساینقەڵا]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەمەپان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[باغچەمیشە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[فەیزاوا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[بلوز]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سەفاخانە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == ==دانیشتوان== * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٥) کەس و (٣) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ن و لە کوردە [[موکری]]ەکانن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی ساینقەڵا}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا]] tggfzallm5nyfmbc3kholeqhi6dxyvb چەپلوجە 0 155421 1691607 1649130 2026-10-22T22:38:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691607 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەپلوجە | ناوی_فەرمی = Chaplujeh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Çaplıca - چپلوجه | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی کشاوەرز|کشاوەرز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی کشاوەرز|کشاوەرز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1364 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 739 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شیعە]] [[دوانزە ئیمامی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەپلوجە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی کشاوەرز]]، [[ناوچەی کشاوەرز]]، [[شارستانی ساینقەڵا]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەپلوجە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[شۆرجەکورد]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[قەباخ کەندی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[تێزخراپ]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئیقبال]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == ==دانیشتوان== * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٣٩) کەس و (١٥٩) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[ئازەربایجانی|ئازەری]]ن و لە ئازەرییە [[خانەدانی ئەفشاری|ئەفشاری]]ەکانن. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ساینقەڵا]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی ساینقەڵا}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ساینقەڵا]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ساینقەڵا]] 5r8e27vz4xk9rps6p7dk76d3jfp8xa7 ڕامی مالیک 0 155536 1691750 1587261 2026-10-23T07:34:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1691750 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |image=Rami Malek in 2015 (2) (cropped).jpg |caption=ڕامی لە فیستیڤاڵێکی ساڵی ٢٠١٥دا |birth_name=ڕامی سەید مالیک |birth_date={{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨١|٥|١٢}} |birth_place=لۆس ئانجلس، کالیفۆڕنیا {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} |nationality=ئەمریکی |occupation=ئەکتەر |years active=٢٠٠٤–تا ئێستا}} '''ڕامی سەعید مالیک''' ({{IPAc-en|lang|r|ɑː|m|i|_|ˈ|m|æ|l|ɪ|k|ˌ}}؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=pBADAQspEcI|سەردێڕ='Bohemian Rhapsody' Interview w/ Rami Malek, Lucy Boynton & More|بڵاوکەرەوە=HBO|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=JXg20jfnPSM|سەردێڕ=Our First Cover Star: Rami Malek|ئیش=GQ Middle East|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref> {{بە عەرەبی|رامي سعيد مالك}}، {{IPA-ar|ˈɾɑːmi sæˈʕiːd ˈmæːlek|lang}}؛ لەدایکبووی ١٢ی ئایاری ١٩٨١) ئەکتەرێکی ئەمریکییە. دیارترین ڕۆڵی بریتی بوو لە بەرجەستەکردنی [[ھاککەر]]ێکی کۆمپیوتەری بەناوی ئێڵیەت ئاندەرسن لە زنجیرەی [[بەڕێز ڕۆبۆت (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بەڕێز ڕۆبۆتدا]]، کەوا توانی دەیان خەڵاتی جۆراوجۆر بباتەوە، دیارترینیان خەڵاتی [[خەڵاتی ئێمی|پڕایمتایم ئێمی]] بۆ باشترین ئەکتەری تەلەڤیزیۆنی ٢٠١٦ بوو. سەرەتای کاری ھونەریی بە ڕۆڵی پشتگیریکارانە دەستپێکردووە، لەنێویاندا [[کۆمێدیای دۆخی (سیتکەم)|سیتکەمی]] کەناڵی فۆکس، وۆر ئات ھۆم (٢٠٠٥-٢٠٠٧)، [[کورتەزنجیرە|چکۆلە زنجیرەی]] دە پاسیفیک (٢٠١٠)، و سیانە فیلمی [[شەو لە مۆزەخانەکەدا|شەوێک لە مۆزەخانە]] (٢٠٠٦-٢٠١٤). وا بڕیاریشە، ڕۆڵی خراپەکاری سەرەکی لە ٢٥ەمین فیلمی [[جەیمز بۆند|جەیمس بۆند]] ببینێ. لە ٢٠١٨دا، ڕامی ڕۆڵی ھونەرمەندی ناودار [[فرێدی مێرکوری]] بەرجەستە کرد لە فیلمی بۆھیمیەن ڕاپسدی، کە توانی ھەریەکە لە خەڵاتەکانی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکار]]، [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]]، سکرین گیڵد و [[خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی|بافتا]] بۆ باشترین ئەکتەری ساڵ بباتەوە. ڕامی یەکەم ئەکتەری بە ڕەچەڵەک میسڕییە کە بتوانێ خەڵاتی ئۆسکار بباتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Oscars 2019: Rami Malek becomes the first Egyptian to win Best Actor|ناونیشان=https://www.thenational.ae/arts-culture/film/oscars-2019-rami-malek-becomes-the-first-egyptian-to-win-best-actor-1.829899|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠١٩|ئیش=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190225190853/https://www.thenational.ae/arts-culture/film/oscars-2019-rami-malek-becomes-the-first-egyptian-to-win-best-actor-1.829899|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[تایم (کۆوار)|گۆڤاری تایم]] ناوی ڕامی خستە نێو کاریگەرترین کەسایەتییەکانی ساڵی ٢٠١٨. == ژیانی سەرەتایی == مالیک لە خێزانێکی مەسیحییە قبتییەکان لەدایکبووە. بەھۆی جیاوازیکردن بەرامبەر مەسیحییە قبتییەکان، خێزانەکەی بەرەو ئەمریکا کۆچیان کردووە. ڕامی لە [[لۆس ئانجلەس|لۆس ئانجلیس]]، [[کالیفۆرنیا]]دا، لە خێزانی پەنابەری میسڕیدا لەدایکبووە. بەشی شانۆی لە زانکۆی ئیڤانسڤیل لە [[ئیندیانا]] تەواوکردووە. == ژیانی کەسی == مالیک ھەمیشە دووپاتی کردووەتەوە کەوا شانازییە بۆی کەوا خەڵکی میسڕە. ھەروەھا توانای قسەکردنی بە زمانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] ھەیە. دیارترین وتەی دەربارەی [[میسر|میسڕ]] لە چاوپێکەوتنێکی گۆڤاری GQدا بوو کەوا میسڕییەکان ستایشی قسەکانی ڕامیان کرد. {{سندووقی وتە|width=310px|quoted=1|align=left|quote=من میسڕییەکی تەواوم. بە گوێگرتن لە گۆرانییەکانی [[ئوم کەلسووم|ئوم کەلسوم]] گەورەبووم. [[عومەر شەریف]]م یەکجار خۆشدەویست. ھەست بە ئەو پەیوەندییە بەھێزە دەکەم کەوا لەگەڵ خەڵکی ئەوێدا ھەمە. دەزانم من لە جێگایەکی دوورەوە ژیانم بەڕێکردووە، بەڵام ھەست بە تێکەڵی خۆم لەگەڵ وڵاتەکەم دەکەم.|salign=left|source=مالیک لە وتەیەکی بۆ گۆڤاری GQ، تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەر، مالیک ئاماژەی بەوەدا کە ئەو لە خێزانێکی پەنابەری میسڕییەوە ھاتووە، خۆشحاڵە کە مێژوویەک بۆ خۆی دەنووسێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://stepfeed.com/egyptian-and-proud-6-times-rami-malek-embraced-his-roots-7441|سەردێڕ=Egyptian & Proud: 6 times Rami Malek embraced his roots|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=StepFeed|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەمووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190708150332/https://stepfeed.com/egyptian-and-proud-6-times-rami-malek-embraced-his-roots-7441|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا ئامادەیی خۆی بۆ بەشداریکردن لە فیلمێکی میسڕی دەربڕیوە. مالیک لەکاتی وێنەگرتنی فیلمی بۆھیمیەن ڕاپسدی لەگەڵ خانمەکتەر لوسی بۆینتن کەوتە پەیوەندی خۆشەویستییەوە، تەنانەت لەکاتی بردنەوەی خەڵاتی ئۆسکارەکەشی سوپاسێکی تایبەتی لوسی کرد. دوای ئەوەی مالیک لە ڕۆڵی شەڕانگێزی ٢٥ەمین فیلمی جەیمس بۆنددا دیارکرا، داوای لە دەرھێنەری فیلمەکە (کاری فوکاناگا) کردبوو کەوا بەھیچ شێوەیەک نابێت کەسایەتییەکەی بە ھیچ ئایدۆلۆژیا و ئاینێکەوە پەیوەندیدار بکرێ، چونکە پێی وایە ئەمە بێڕێزییە بەرامبەر پیرۆزییەکانی خەڵکی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.themarysue.com/rami-malek-villain-bond-25/|سەردێڕ=Rami Malek Wouldn’t Have Signed on to Bond 25 If His Terrorist Character Was a Harmful Stereotype|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=themarysue|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەمووزی ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Rami Malek|ڕامی مالیک}} * {{IMDb name|١٧٨٥٣٣٩}} * {{Twitter}} {{خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەر}} {{زانیارییە کتێبخانەییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|میسر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی باشترین ئەکتەری فیلمی دراما]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک میسری]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:باشترین ئەکتەرانی براوەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ئەی ئەی سی تی ئەی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری بافتا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێمی پرایم تایم بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری سەرەکی لە زنجیرەدراما]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی نمایشی نایاب لەلایەن ئەکتەری پیاو لە ڕۆڵێکی پێشەنگی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] n0hdpmvodxq7efjnta6jjvbpkw8k4vu چەمدەرە 0 155963 1691520 1649149 2026-10-22T19:36:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691520 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمدەرە | ناوی_فەرمی = Chap Darreh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Çəpdərə - چپدرە | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی تیکاب|تیکاب]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب|ناوەندی شارستانی تیکاب]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی کەرەفتو|کەرەفتو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 2051 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 623 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە]] ([[شافعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمدەرە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی کەرەفتو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی تیکاب]]، [[شارستانی تیکاب]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەمدەرە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[چوارقەڵا]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[تاشەکەو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[حاجی بابای خواروو]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[عەلیاوای ئۆغەرە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦٢٣) کەس و (١٢١) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ن و لە کوردە [[موکری]]ەکانن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی تیکاب]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی تیکاب}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانی تەکاب]] e0zb24czpvdzf5gtwilprhov1wid1nm چەقەڵی مستەفا 0 156326 1691500 1649157 2026-10-22T19:33:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691500 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەقەڵی مستەفا | ناوی_فەرمی = Chaqal-e Mostafa | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Çaqal-i Mustafa - چقال‌مصطفی | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئابی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە|ناوەندی شارستانی نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی بەگم قەڵا|بەگم قەڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1313 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 379 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''مەحمەشەی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی بەگم قەڵا]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەقەڵی مستەفا''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[مەمەلیان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مەحمەشەی خواروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[شێخ مارف]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی مام سەید]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٧٩) کەس و (٧١)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ی [[موکری]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 4miycf2sombce8qv4pwmmu6ws241gy6 ڕاھدانە 0 156334 1691836 1649119 2026-10-23T10:38:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691836 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕاھدانە | ناوی_فەرمی = Rah Daneh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Rah Danə - راھدانە | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئابی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە|ناوەندی شارستانی نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی بەگم قەڵا|بەگم قەڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1298 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 681 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕاھدانە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی بەگم قەڵا]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ڕاھدانە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ئاقابیگلو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[شەریفەدین]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ شارەدێی [[محەممەدیار]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئۆخسار]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦٨١) کەس و (١٧٧)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] qrhj1c7x5ur3ymgedp9vs25ex3lnhje چەماوەی فشار-جێفشار 0 157780 1691518 1529405 2026-10-22T19:36:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە) 1691518 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:StressStrainWEB.svg|وێنۆک|چەماوەی فشار-جێفشار بۆ مادەیەک کە گێنەری موگناتیسی نیە]] لە گشت ماددە ڕەقەکان دا پەیوەندیەک لە نێوان فشار (stress) و جێفشار (strain) ھەیە کە بە ھۆی ھێڵکاریەکەوە (فشار-جێفشار) دەردەخرێت. ئەم ھێڵکاریە بۆ ھەر ماددەیەک تاکە و بەھۆیەوە چەندین تایبەتمەندی میکانیکی ماددە دەدۆزرێتەوە، وەک: [[لاستیکی]]، پلاستیکی، [[قایمی]]، [[ڕێژەی لاستیکی|ھاوکۆلکەی یۆنگ]].<ref>Luebkeman, C. , & Peting, D. (2012, 04 28). Stress–strain curves. Retrieved from <nowiki>http://pages.uoregon.edu/struct/courseware/461/461_lectures/461_lecture24/461_lecture24.html</nowiki>.</ref> فیشاری بەکارھاتوو دەتوانێت بە شێوەی جیا بخرێتە سەر بنونەکە، وەک لە شێوەی تەوەرەیی، سوڕاو، چەند تەوەرەیی، گۆڕاو لەگەڵ زەمەن، خولاو، لێک کشان، بادان، و … ھتد. گەر ئاماژە بە جۆری فشارەکە نەکرێت کەواتە مەبەست لە فشاری تەوەرەییە. وادابنێن کە فشارێک بە بڕی F دەخرێتە سەر شیشێک کە ڕوبەری پانەبڕگەی بریتیە لە A وە لە دوولاوە ڕایدەکێشێت. فشار (σ) بریتیە لە ڕێژەی ھێز لە سەر ڕووبەر. ھەروەھا جێفشار (<math>\mathrm {\epsilon } </math>) یەکسانە بە بڕی گۆڕان لە درێژی لەسەر درێژی سەرەتایی: {{ltr}} {{گەورە|<math>\mathrm{\sigma} = \tfrac{F}{A_0}</math>}} {{ltr/end}} == قۆناغەکان == [[File:Stress_Strain_Ductile_Material.pdf|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Stress_Strain_Ductile_Material.pdf|وێنۆک|473x473پیکسڵ|وێنەی{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3AStress_Strain_Ductile_Material.pdf%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C473x473%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B3%DA%B5%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%95%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} ٢. ھێڵکاری فشار-جێفشاری پۆڵای کەم کاربۆن]] ھێڵکاری فشار-جێفشاری ماددەی پۆڵای کەم کاربۆن لە وێنەی ٢ نیشان دراوە. ئەم پێوانەکردنە لە [[پلەی گەرمی ژوور]] ئەنجام دراوە. چەندین قۆناغی جیای تێدا دەست نیشان کراوە کە تایبەتمەندیە میکانیکیە جیاوازەکان بەیان دەکات. قۆناغی یەکەم بریتیە لە ھێڵێکی ڕاست. فشار لەگەڵ جێفشار ڕاسەوانە دەگۆڕێت کە ھەماھەنگە لەگەڵ [[یاسای گشتی]] ھۆک. لاری ئەم بەشە یەکسانە بە [[ڕێژەی لاستیکی|ھاوکۆلکەی یۆنگ]]. ھێڵە ڕاستەکە کۆتایی دێت بە خاڵێک کە پێی دەگوترێ خاڵێ بەھێزی لە بەرامبەر تەسلیم بوون ('''yield strength'''). دوای ئەم خاڵی ماددەکە وەک پلاستیک شێوەی دەگۆڕێ و دوای لاچوونی فشاری دەرەکیە ماددەکە ناگەڕێتەوە سەر شێوەی یەکەم. دووەم قۆناغ بەشی پلاستیکی ماددەکەیە. لەم قۆناغەد ماددەکە بە ھۆی فشارەوە دەقوپێ و شێوەکەی لەدەست دەدات. لەم قۆناغەدا دوای لابردنی فشار شێوەی سەرەتایی بۆ ماددەکە ناگەڕێتەوە. لە فشارێکی دیاری کراو ماددەکە دەگاتە ئەوپەڕی وەرگرتنی فشار بۆ گۆڕینی جیفشار. ئەم قۆناگە پێشی دەقوترێ جێفشاری ڕەق (strain hardening). لە قۆناغی سێیەم دا گەردن (neck) دروست دەبێت. واتا لە شێنێکی دیاری کراو (کە زۆرتر دەکەوێتە ناوەڕاستی نمونەکە) ڕووبەری ماددەکە بچوک دەبێتەوە و بەم ھۆیەشەوە فشاری کەمتر پێویست دەبێ بۆ کشانی ماددەکە. لەم حاڵەتەدا چەماوەی فشار-جێفشار بەرەو دابەزین دەڕوات. لە کۆتاییدا دەگاتە قۆناغی شکان (fracture) کە لەم نمونەیەدا شکان لەجۆری نەرم ڕووی داوە. گەر ماددەکە دوای قۆناغی سەرەتایی، ڕاستەوخۆ شکا ئەوە پێی دەگوترێ شکانی ڕەق (کەشتی تایتانیک نمونەیەکی ئەم جۆرە شکانەیە). == پۆلێنکردن == بە ھۆی ھێڵکاری فشار-جێفشارەوە دەشێ ماددەکان پۆلێن بکرێن بۆ سەر دوو بەشی سەرەکی، کە بریتین لە نەرم و ڕەق.<ref>Beer, F, Johnston, R, Dewolf, J, & Mazurek, D. (2009). Mechanics of materials. New York: McGraw-Hill companies. P 51.</ref> === ماددەی نەرم === [[File:Brittle_v_ductile_stress-strain_behaviour.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Brittle_v_ductile_stress-strain_behaviour.png|alt=|وێنۆک|340x340پیکسڵ|ھێڵکاری{{بەستەری مردوو|url=https://en.wikipedia.org/wiki/File%3ABrittle_v_ductile_stress-strain_behaviour.png%7Calt%3D%7C%D9%88%DB%8E%D9%86%DB%86%DA%A9%7C340x340%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B3%DA%B5%7C%DA%BE%DB%8E%DA%B5%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C |date=ئابی ٢٠٢١ }} فشار-جێفشار بۆ ماددەی ڕەق (چەپ) و ماددەی نەرم (ڕاست).]] === ماددەی ڕەق === ماددە ڕەقەکان بریتین لەو ماددانەی کە بە بێ قوپانەوە دەشکێن، وەک: ئێسک، شوشە، بەرد و ھەندێ جۆری ئاسن.<ref>Beer, F, Johnston, R, Dewolf, J, & Mazurek, D. (2009). Mechanics of materials. New York: McGraw-Hill companies. P 59.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Stress-strain curves|چەماوەی فشار-جێفشار}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|زانستی ماددە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:زانستی ماددە]] 5p5aagus3nbe1rmrupm3dnjl0jaxaf3 ڕاکێشراو بەسەر کۆنکریتدا 0 158126 1691827 1544081 2026-10-23T10:36:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1691827 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film|name=Dragged Across Concrete|image=Dragged Across Concrete poster.jpg|alt=|caption=پۆستەری فیلمەکە|director=ئێس. کرەیگ زالەر|producer={{Plainlist| * سێفتن فینچام * جاک ھێلەر * کیت کجارڤال * دالاس سۆنیەر }}|writer=ئێس. کڕەیگ زالەر|starring={{Plainlist| * [[مێڵ گیبسن]] * [[ڤینس ڤاون]] * [[تۆڕی کیتڵس]] * [[مایکڵ جەی وایت]] * [[جێنیفەر کاڕپێنتەر]] * [[لۆری ھۆڵدن]] * [[فرێد مێلامید]] * [[ئودۆ کیێر]] * [[تۆماس کرێشمن]] * [[دۆن جۆنسن]] }}|music=جێف ھێریۆت{{ھن}}ئێس. کرەیگ زالەر|cinematography=بێنجی باکشی|editing=گرێگ ئۆریا|studio={{Plainlist| * یونیفاید پیکچەرز * ئەسێمبل میدیا * ساین ستەیت * لوک تو زە سکایس فیلمز * موت پۆینت پڕۆدەکشنز }}|distributor=[[سەمیت ئینتەرتەینمنت]]|released={{Film date|2018|9|3|[[فیستیڤاڵی فیلمی کان]]|٢٠١٩|٣|٢٢|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}|runtime=١٥٩ خولەک<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.labiennale.org/en/cinema/2018/lineup/out-competition/dragged-across-concrete|سەردێڕ=Biennale Cinema 2018 - Dragged Across Concrete|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Venice Biennale]]|ئیش=[[Venice International Film Festival]] 2018|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190622052357/https://www.labiennale.org/en/cinema/2018/lineup/out-competition/dragged-across-concrete|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|country=ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|language=ئینگلیزی|budget=$١٥ میلیۆن دۆلار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2018/09/vince-vaughn-mel-gibson-reteam-s-craig-zahler-dragged-across-concrete-venice-1202456291/|سەردێڕ=Vince Vaughn On Reteam With Mel Gibson In ‘Dragged Across Concrete’ – Venice|یەکەم=Nancy|دوایین=Tartaglione|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Penske Business Media]]|ئیش=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref>|gross=$305,669<ref name=BOM>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/movies/intl/?page=&wk=2019W12&id=_fDRAGGEDACROSSCON01|سەردێڕ=Dragged Across Concrete|وێبگە=[[Box Office Mojo]]|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190401191839/https://www.boxofficemojo.com/movies/intl/?page=&wk=2019W12&id=_fDRAGGEDACROSSCON01|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=NUM>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.the-numbers.com/movie/Dragged-Across-Concrete-(Canada)-(2018)#tab=summary|سەردێڕ=Dragged Across Concrete (2018) - Financial Information|وێبگە=[[The Numbers (website)|The Numbers]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190401192444/https://www.the-numbers.com/movie/Dragged-Across-Concrete-(Canada)-(2018)#tab=summary|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}} '''ڕاکێشراو بەسەر کۆنکریتدا''' ({{بە ئینگلیزی|Dragged Across Concrete}}) فیلمێکی [[فیلمی تاوان|تاوانکاری]] و [[نیۆ نوار|نیۆ-نوار]]ی ئەمریکییە لە نووسین و دەرھێنانی [[ئێس.کڕەگ زالەر]]. فیلمەکە خاوەن کاستێکی پڕ ئەستێرەیە کە پێکھاتووە لە [[مێڵ گیبسن]]، [[ڤینس ڤاون]]، تۆڕی کیتڵس، مایکڵ جەی وایت، جێنیفەر کاڕپێنتەر، لۆری ھۆڵدن، فرێد مێلامید، ئودۆ کیێر، تۆماس کرێشمان و دۆن جۆنسن. فیلمەکە لە ٧٥ەمین فیستیڤاڵی فیلمی کان پەخشکرا لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨، و دواتر لە شانۆکان پەخشکرا لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٩.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Han|یەکەم=Karen|سەردێڕ=The vicious Dragged Across Concrete can't be apolitical when it stars Mel Gibson|ناونیشان=https://www.polygon.com/2019/3/22/18277304/dragged-across-concrete-review-mel-gibson-vince-vaughn|ئیش=[[Polygon (website)|Polygon]]|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> == چیڕۆکی فیلم == دوای ئەوەی دوو پۆلیس لەکاتی ئەرکەکەیاندا توندوتیژیەکی زیاد لە پێویست دژی تاوانباران بەکاردەھێنن، لە کارەکەیان ڕادەگیرێن بۆ ماوەی شەش ھەفتە. لەم نێوەندا پیلانی بەدەستھێنانی پارە دەدەن کاتێک بۆیان دەردەکەوێ کەوا دزیەک لە بانکێکی نێو شار دەکرێت و ھەوڵی دزینی پارە دزراوەکە دەدەن تاکو بژێوی خێزانەکانیان دابین بکەن. == کاست == [[مێڵ گیبسن]] لەڕۆڵی برێت ڕیجمن [[ڤینس ڤاون]] لەڕۆڵی ئانتنی لوزێراتی تۆڕی کیتڵی لەڕۆڵی ھێنری جۆنس [[مایکڵ جەی وایت]] لەڕۆڵی بیسکیت جێنیفەر کارپێنتەر لەڕۆڵی کێڵی سەمەرز لۆری ھۆڵدن لەڕۆڵی مێلاینی ڕیجمن فرێد میلامید لەڕۆڵی بەڕێز ئێدمینگتن یودۆ کیێر لەڕۆڵی فرێدریک تاتیاوانا جۆنس لەڕۆڵی دێنیس جەستن وارینگتن لەڕۆڵی شێریل جۆردین ئاشلی ئۆڵسن لەڕۆڵی سارا ڕیجمن تۆماس کرێشمن لەڕۆڵی لۆرێنز ڤۆگڵمن [[دۆن جۆنسن]] لەڕۆڵی عەریف کالڤێرت == کاردانەوەی ڕەخنەگران == لە وێبسایتی تەماتە ڕزیوەکاندا، ڕاکێشراو لەسەر کۆنکریتدا نمرەی ٧٥٪ی وەرگرتووە لەکۆی ١٣٤ پێداچوونەوەدا، و کورتەی ڕای ڕەخنەگرانی وێبسایتەکە نووسیویەتی «فیلمەکە ھاوشێوەی سەردێرەکەی دڕندانەیە، و خاوەن کاستێکی گونجاوە کەوا فیلمەکەیان بردۆتە ئاستێکی تر».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/m/dragged_across_concrete|سەردێڕ=Dragged Across Concrete (2019)|ئیش=[[Rotten Tomatoes]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> وێبسایتی مێتاکریتیک، نمرەی ٦٠ لە ١٠٠ی بە فیلمەکە داوە بە کۆی دەنگی ٢٨ ڕەخنەگر و فیلمەکەی بە "خاوەن نمرەی تێکەڵ" لە قەڵەم داوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.metacritic.com/movie/dragged-across-concrete|سەردێڕ=Dragged Across Concrete reviews|ئیش=[[Metacritic]]|بڵاوکەرەوە=[[CBS Interactive]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == <references group="" responsive="1"/> {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە دزییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ دەربارەی دزیکردن]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تاوانە ڕێکخراوەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی سامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان]] nv6zem8367typurlhuazl2mqhfme5va چەخماقلوی سەروو 0 158153 1691440 1649171 2026-10-22T16:35:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691440 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەخماقلوی سەروو | ناوی_فەرمی = چخماقلوی علیا - Yuxarı Çaxmaqlı | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Chakhmaqlui-ye Olya | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی پۆلدەشت|پۆلدەشت]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ئاراس|ئاراس]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژاوا|گەچلەراتی ڕۆژاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1079 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 17 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[شیعە|شیعەی دوانزەئیمامی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەخماقلوی سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژاوا]]، [[ناوچەی ئاراس]]، [[شارستانی پۆلدەشت]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەخماقلوی سەروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[چەخماقلوی خواروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[نازکی خواروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[نوسرەت ئاوا]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[گڤان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٧) کەس و (٥) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[ئازەربایجانی|ئازەری]]ن. * بە زمانی [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی پۆلدەشت]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[چەخماقلوی خواروو]] {{شارستانی پۆلدەشت}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 3sde0myycuzwu8ltahtuqvg3lwz6cv3 چەخماقلوی خواروو 0 158154 1691439 1649172 2026-10-22T16:34:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691439 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەخماقلوی خواروو | ناوی_فەرمی = چخماقلوی سفلی - Aşağı Çaxmaqlı | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Chakhmaqlui-ye Sofla | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی پۆلدەشت|پۆلدەشت]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ئاراس|ئاراس]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژاوا|گەچلەراتی ڕۆژاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1028 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 1225 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەخماقلوی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژاوا]]، [[ناوچەی ئاراس]]، [[شارستانی پۆلدەشت]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەخماقلوی خواروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ئیسلام ئاوا]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[چەخماقلوی سەروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[قوچ کەندی]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[گڤان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٢٢٥) کەس و (٢٦٠) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی پۆلدەشت]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[چەخماقلوی سەروو]] {{شارستانی پۆلدەشت}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] fjs8b2h02zfu1g13ox8175e68zbuwsz چەتۆکەندی 0 158177 1691432 1649175 2026-10-22T16:33:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691432 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەتۆکەندی | ناوی_فەرمی = Qurshaqlui-ye Kord | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Qurşaqlı-i Kürd - قورشاقلوی کرد | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی پۆلدەشت|پۆلدەشت]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ئاراس|ئاراس]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات|گەچلەراتی ڕۆژھەڵات]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 950 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 269 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەتۆکەندی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی گەچلەراتی ڕۆژھەڵات]]، [[ناوچەی ئاراس]]، [[شارستانی پۆلدەشت]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەتۆکەندی''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قورشاقلو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[عەزیزکەندی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[بەی جان]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کەریم ئاوا، پۆلدەشت|کەریم ئاوا]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٦٩) کەس و (٥٠) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی پۆلدەشت]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی پۆلدەشت}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی پۆلدەشت]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] ggsxdhvdt4yzz8iv9q87h1q7l6g7epm ڕاتن تۆمەیتۆز 0 158324 1691653 1477983 2026-10-23T01:37:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1691653 wikitext text/x-wiki <br />{{Infobox website|name=تەماتە ڕزیوەکان|logo=Rotten Tomatoes logo.svg|collapsible=بەڵێ|collapsetext=وێنەیەکی ماڵپەرەکە|screenshot=[[File:Rotten Tomatoes homepage.png|border|280px]]|caption=|founder=سێن دوۆنگ|key people=سێن دیوۆنگ<br> پاتریک لی <br> ستیفن وانگ|url={{URL|https://rottentomatoes.com/}}|commercial=بەڵێ|type=ماڵپەڕی تایبەت بە پێداچوونەوەی فیلم و زنجیرە|registration=پێویست نییە|owner={{ubl|[[فاندانگۆ]]:<br />[[وارنەر میدیا]] (25%)<br />[[ئێن بی سی]] (75%)}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2019/digital/news/rotten-tomatoes-audience-scores-verified-fandango-ticket-buyers-1203224424/|سەردێڕ=Rotten Tomatoes Revamps Movie Audience Scores to Focus on Verified Ticket Buyers|دوایین=Spangler|یەکەم=Todd|دوایین٢=Spangler|یەکەم٢=Todd|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=Variety|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref>|launch date={{start date and age|1998|8|12}}|alexa={{IncreaseNegative}} 681 ({{as of|2019|08|17|alt=August 2019}})|oclc=48768329|footnotes=<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.engadget.com/2016/02/17/fandango-buys-rotten-tomatoes-flixster/|سەردێڕ=Fandango snaps up Rotten Tomatoes and Flixster|بڵاوکەرەوە=[[Engadget]]([[AOL]])|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref><ref name="anthonyd'alessandro">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://deadline.com/2016/02/fandango-acquires-rotten-tomatoes-flixster-1201704373/|سەردێڕ=Fandango Acquires Rotten Tomatoes & Flixster - Deadline|نووسەر=Anthony D'Alessandro|ئیش=[[Deadline Hollywood]]|بڵاوکەرەوە=[[Penske Media Corporation]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref><ref name="alexa">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rottentomatoes.com Traffic, Demographics and Competitors - Alexa |ناونیشان=https://www.alexa.com/siteinfo/rottentomatoes.com |وێبگە=www.alexa.com |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٩|زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171120163240/https://www.alexa.com/siteinfo/rottentomatoes.com |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}}تەماتە ڕزیوەکان (بە ئینگلیزی: '''Rotten Tomatoes)''' ماڵپەڕێکی تایبەت بە کۆکردنەوەی ڕای ڕەخنەگرانە بۆ فیلم و زنجیرەکانی تەلەڤیزیۆن. کۆمپانیاکە لە ئابی ١٩٩٨ لەلایەن سێ قوتابی زانکۆی [[کالیفۆڕنیا]]وە دانەزرا بە ناوەکانی: سێن دیوۆنگ، پاتریک لی و ستیفن وانگ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.latimes.com/business/hollywood/la-fi-ct-rotten-tomatoes-20170721-htmlstory.html|سەردێڕ=How Rotten Tomatoes became Hollywood's most influential — and feared — website|ئیش=Los Angeles Times|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٨|زمان=en-US|issn=0458-3035}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://entrepreneurship.berkeley.edu/events/bps-a-fireside-chat-with-patrick-lee/|سەردێڕ=Entrepreneurial Best Practices Series: A Fireside Chat with Rotten Tomatoes Founder Patrick Lee - Berkeley-Haas Entrepreneurship Program|ئیش=Berkeley-Haas Entrepreneurship Program|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٨|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://entrepreneurship.berkeley.edu/events/bps-a-fireside-chat-with-patrick-lee/|سەردێڕ=Entrepreneurial Best Practices Series: A Fireside Chat with Rotten Tomatoes Founder Patrick Lee - Berkeley-Haas Entrepreneurship Program|ئیش=Berkeley-Haas Entrepreneurship Program|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٨|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://angel.co/swang75|سەردێڕ=Stephen Wang|وێبگە=angel.co|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> ناوی "تەماتە ڕزیوەکان" گوزارشت لەو کاتە دەکات کاتێک ئامادەبووانی شانۆیەکیان بەدڵ نابێت و تەماتەی ڕزیو لە بەشداربووانی شانۆییەکە دەگرن. == ئەمانەش ببینە == [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] - ماڵپەڕێکی تری بەناوبانگی ھەڵسەنگاندنی فیلمە کە زیاتر پشت بە دەنگی بینەر دەبەستێت. [[مێتاکریتیک]] - ماڵپەڕێکی ڕەخنەییە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <references group="" responsive="1"></references> {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەنیمەیشن|کۆمپانیا|ئینتەرنێت|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Rotten Tomatoes (website)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:ماڵپەڕەکانی تایبەت بە ھەڵسەنگاندنی فیلم]] [[پۆل:ماڵپەڕەکانی فیلم]] [[پۆل:سیستەمە پەسەندکەرەکان]] [[پۆل:وێبگە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:وارنەر برەدرز]] [[پۆل:وێبسایتە ئەمریکییەکان تایبەت بە پێداچوونەوەی فیلم]] [[پۆل:فاندانگۆ]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی پێشووی لقەکانی نیوز کۆرپۆرەیشن]] [[پۆل:موڵکە ئینتەرنێتییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٨ دامەزراون]] [[پۆل:بنکەدراوە سەرھێڵییەکانی فیلم]] [[پۆل:وێبسایتەکانی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٨ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٩٨ لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:یەکگرتن و بەدەستێھنان لە ساڵی ٢٠١٠]] [[پۆل:یەکگرتنەوە و دەستخستن لە ساڵی ٢٠١٦]] pe64eutr6f5r7ee7y4gb78iv18scodh ڕاھاتن بە گۆڕانی ئاووھەوا 0 159147 1691835 1406552 2026-10-23T10:38:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1691835 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{multiple image | perrow = 2 | total_width = 350 | image1 = FrontLines-EGAT 2011 Environment Photo Contest Top Entry (5842818280).jpg | image2 = Seawallventnor.jpg | image3 = 2013.02-402-294a Pearl millet,breeding,selfing ICRISAT,Patancheru(Hyderabad,Andhra Pradesh),IN wed20feb2013.jpg | image4 = 20080708 Chicago City Hall Green Roof Edit1.jpg | footer = ڕاھاتن بە گۆڕانی ئاووھەوا لە ھەموو بوارێکدا پێویستە. بڕێک لەو بوارانەی کە زیاترین گرنگیان ھەیە بریتین لە [[ژێرخان]] و [[کشت و کاڵ]]. }}</noinclude> '''ڕاھاتن بە گۆڕانی ئاووھەوا''' ({{بە ئینگلیزی|Climate Change Adaptation}}) وڵامێکە بە [[گۆڕانی ئاووھەوا]] و پرۆسەی خۆڕێکخستنە لەگەڵ ئاووھەوای ڕاستی یا ئەو ئاووھەوایەی لە داھاتوودا چاوەڕێ دەکرێ. [[پانێلی نێوحکوومەتیی گۆڕانی ئاووھەوا]] ئەم چەمکە بەم جۆرە پێناسە دەکات: "پرۆسەی خۆڕێکخستن لەگەڵ کاریگەرییەکانی ئاووھەوای ڕاستی یا ئاووھەوای چاوەڕێکراو لە داھاتوودا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-AnnexII_FINAL.pdf|سەردێڕ=Glossary|دوایین=IPCC|ڕێکەوت=2014|بڵاوکەرەوە=Intergovernmental Panel on Climate Change}}</ref> لە سیستەمە مرۆڤییەکاندا ڕاھاتن ھەوڵی ئەوە دەدات کە خەسارەکان کەم بکاتەوە یا خۆیان لێ بپارێزێت یا ئەو دەرفەتانەی دێنە پێش کەڵک لێ وەربگرێت." ئەم ڕاھاتنە زۆربەی بوارەکانی ژیانی مرۆڤ وەک [[کشت و کاڵ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/environment/2019/sep/04/benefits-to-farmers-of-global-heating-outweighed-by-losses-says-report|سەردێڕ=The Guardian: Benefits to farmers of global heating outweighed by losses, says report|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پیشەسازی، [[ژێرخان|ژێرخانەکان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://thevarsity.ca/2019/11/10/quantifying-the-climate-crisis-how-changes-could-impact-road-maintenance/|سەردێڕ=The Varsity: Quantifying the climate crisis: how changes could impact road maintenance|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[پەروەردە]] دەگرێتەوە. == ڕاھاتن بە گۆڕانی ئاووھەوا لە بوارە جیاوازەکاندا == === ژێرخان === بۆ [[ژێرخان]] پێویستە ئەوە بزانرێت کە گۆڕانی ئاووھەوا چ کاریگەرییەکی چاک یا خراپی لەسەر ژێرخانەکان دەبێت و چ جۆرە گۆڕانکارییەک پێویستە لە داڕشتن، دروستکردن و جۆری کەرەستەکاندا بدرێت بۆ کەمکردنەوەی زەرەرەکان و زیادکردنی سوودەکانی گۆڕانی ئاووھەوا. وەک نموونەیەک ئەگەر ژمارەی ڕۆژە بارانییەکان لە شوێنێکدا زیاد بکات پێویستە داڕشتنی ژێرخانەکان بەجۆرێک بگۆڕدرێت کە لە بەرامبەر ئاودا خۆڕاگرتر بێ و میکانیزمی چۆڕانەوەشی ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پیریۆنسی، س.م. (٢٠١٩) "گۆڕانی ئاووھەوا چ کاریگەرییەکی لەسەر ژێرخانەکان دەبێت؟" گۆڤاری هۆژین، ژمارەی ٨ |ناونیشان=https://hojan.org/hojin-science-magazine-8/}}</ref> === کشت و کاڵ === لەبەر گۆڕانی ئاووھەوا بڕێک زۆربەی شوێنەکانی زەوی بەگشتی گەرمتر دەبن و ژمارەی ڕووداوی کەشوھەوایی وەک [[لافاو]] و بارانی قورس زیاد دەکەن. لە بڕێک شوێنی تردا وشکەساڵی زیاتر دەبێت؛ بۆیە پێویستە ئەو [[ڕوەک|ڕووەکانەی]] کە ڕەحەتتر بە ئاووھەوا تازەکە خوو دەگرن بچێنرێن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Climate change adaptation|ڕاھاتن بە گۆڕانی ئاووھەوا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|تەکنۆلۆژیا|کۆمەڵگا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:گۆڕانی ئاووھەوا]] [[پۆل:ئاووھەوا]] [[پۆل:ژینگەناسیی ڕوەکی]] 64oyjkpdtfvwbf8e5us3v3aohkjy6wt لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا 3 162709 1691422 1595519 2026-10-22T16:14:46Z Sakura emad 42467 /* تاگی سڕینەوە */ بەشی نوێ 1691422 wikitext text/x-wiki <div style="font-size:20px; font-family: Amiri, 'Sakkal Majalla', 'DejaVu Sans', 'Droid Arabic Naskh', Tahoma; background-color:#FFFFF; border:1px solid Purple;"> {{ناوەڕاست| {{ڕەش|بەخێرھاتی بۆ پەڕەی وتووێژەکەم}}}} </div> __TOC__ <!--تکایە پەیامەکەت ببەرەوە خواری خوارەوە بۆ کۆتا ڕیز --> == ئایاری ٢٠٢٠ == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] سڵاو. ویستم پێت ڕابگەێنم کە یەکێک یان زیاتر لە [[Special:Contributions/مامۆستا|بەشدارییە نوێکانت]] بەسوود دیار نەبوون و گەڕێندرانەوە. تکایە پێش بەشداربوون ھەندێک لەکاتی خۆت بگرە و [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بخوێنەرەوە. ئەگەر سیاسەتەکانمان ڕوون نەبوون، دەتوانیت سەردانی [[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگا]] یان [[ویکیپیدیا:مێزی زانیاری|مێزی زانیاری]] بکەیت و ڕاستەوخۆ پرسیار بکەیت لەبارەی [[ویکیپیدیا:بەشداریکردن لە ویکیپیدیا|بەشداریکردن لەم پرۆژەیەدا]]. ئەگەر مەبەستت خراپ نەبووە تەنیا ویستووتە تاقیکردنەوە بکەیت، تکایە لەمەودوا [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ بەکارببە]] بۆ تاقیکردنەوە. ئەگەر پێت وایە ھەڵەیەکم کردووە لە گەڕاندنەوەی دەستکارییەکانت، یان ئەگەر پرسیارێکت ھەبوو، دەتوانی لە پەڕەی وتووێژەکەم ئاڕاستەمی بکەیت. سوپاس.<!-- Template:uw-disruptive1 --> ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٨:٣٧، ٥ی ئایاری ٢٠٢٠ (UTC) {{یەکەم وتار|}} /// [[بەکارھێنەر:Sakura emad|💖 Sakura emad 🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٥٣، ٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) == واڵاکردنی داڕێژەکان == سڵاو، چەند داڕێژەیەکی تایبەت بە سەرچاوەکانتان واڵا کردووە و زانیارییەکانی نێوتان سڕیوەتەوە. دەکرێت بڵێن بۆچی واتان کردووە؟! ئەم کارە بە خراپکاری دادەنرێت لە ویکیپیدیا. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٧:٥٨، ٢٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :سڵاو من تەنیا داڕێژەی یەک سەرچاوە یان بێ سەرچاوەم لابردوە ئەگەر هەڵەیەکیش ڕویدابێ بەمەبست نەبووە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٢٨، ٢٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) ::داڕێژەت لانەبردووە، ناوەڕۆکی داڕێژەت سڕیوەتەوە. تکایە چیتر بەو شێوەیە دەستکاریی ئەو داڕێژانە مەکەن. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏٢١:٤٢، ٢٨ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:بارزانی و بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:بارزانی و بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:بارزانی و بزوتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|💖 Sakura emad 🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠١:٤٥، ٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) ==[[:ژیانی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە قورئان و فەرموودەکاندا(کتێب)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ژیانی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە قورئان و فەرموودەکاندا(کتێب)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و بێبایەخە. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری و٧ی سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ژیانی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لە قورئان و فەرموودەکاندا(کتێب)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%98%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C+%D9%BE%DB%8E%D8%BA%DB%95%D9%85%D8%A8%DB%95%D8%B1%DB%8C+%D8%AE%D9%88%D8%A7+%D8%B5%D9%84%D9%89+%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87+%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87+%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%85+%D9%84%DB%95+%D9%82%D9%88%D8%B1%D8%A6%D8%A7%D9%86+%D9%88+%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%85%D9%88%D9%88%D8%AF%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%28%DA%A9%D8%AA%DB%8E%D8%A8%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|💖 Sakura emad 🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٢:٢٩، ٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == وتار == دەمباش مامۆستا, تکایە خوێندنەوەیەک بۆ [[وپ:شێواز]] بکە پێویستە وتارەکانت بەپێی شێوازی ستانداردی ویکیپیدیا بنوسریت. زۆر سوپاس بمبورە بۆ بێ رێزی، [[بەکارھێنەر:Sakura emad|💖 Sakura emad 🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٢، ٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == وتاری نوێ == دەم باش. [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%85%D9%88%D9%88%D8%AF%DB%95%DB%8C_%D8%B9%DB%95%D8%B2%DB%8C%D8%B2&oldid=759276 لێرە] وتارێکی دوو وشەییت دروست کردوو. زۆر کات ئەوە تاگی سڕینەوەی خێرای لێدەدەم، بەڵام ڕەنگە ئێوە لەبیرتان چووبێت پەرەی پێ بدەن. لەو کاتانەدا بۆ ئەوەی وتارەکەتان نەسڕێتەوە تاگی [[داڕێژە:ئامادەکردن]]یان لێ بدە. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٠:٢١، ٤ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) دەست خۆش ئەم شەو درەنگە ان شاءالله سبەینێ وتارەکە تەواو دەکەم [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٤ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) وتارەکەم تەواو کرد تاگەکە لابە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٣٨، ٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) :{{کرا}} تاگەکە لابرا، بەڵام تکایە سەیری [[وپ:شێواز]] بکە و وتار بەپێی شێوازە ستانداردەکان بنووسە بۆ نمونە لە بەشی شێواز بڕوانە [[ش:بو]] چونکە شێوازی نوسینی وتارتان ئەم بەشە پێشێل ئەکەن تکایە سەیرێکی بکە سوپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|💖 Sakura emad 🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:٠٩، ٥ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == وتار نوسین == دەمباش مامۆستا، وادیارە وتاری نوێ دروست ئەکەن و کاتێکی ئەوێت تا تەواو بێت، بۆ ئەوەی بەرێوەبەران و بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا بزانن کە تۆ ھێشتا لە نوسینی وتارەکە دایت تکایە تاگی {{Tlx|ئامادەکردن}}ی بخە سەر سوپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|💖 Sakura emad 🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٤ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) دەست خۆش وادەکەم [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٦، ٤ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == پۆل == بۆ ئەو وتارانەی دەربارەی حەدیس دەیاننووسن دەتوانن پۆلی زاراوەکانی فەرموودە زیاد بکەن. وەک [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%81%DB%95%D8%B1%D9%85%D9%88%D9%88%D8%AF%DB%95%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%AA%DB%95%D8%B3%DB%8C%D9%84&diff=759763&oldid=759545 ئێرە] وەھا پۆلبەندی دەکرێن کە بۆ خوێنەران باشترە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٠:٣٣، ٦ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) بە بۆچوونی من پۆلەکە بکرێ بە فەرموودەناسی گشتگیرترە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٢٤، ٦ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == دانانی وێنە == سڵاو، ئەو وێنەیەی [[کاکەمەم بۆتانی|لەم]] وتارە و وتارەکانی دیکەشت دانابوو، خۆت گرتووتن؟ تکایە گەر وێنەیەک خۆت نەتگرتبێت باری مەکە. لە ویکیی کۆمنز دەیسڕنەوە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏٢٠:١٠، ٢٧ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) سوپاس بۆ تێبینیەکەت. ئەو وێنانەی بارکراون کۆپی ڕایتیان نەماوە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٥٦، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == سوورەت == سڵاو مامۆستا لە وتاری [[تەکویر]]ا ئایا ناوی تری بەدروستی نووسیاوە؟ [[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|DK2]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|لێدوان]]) ‏١٠:٠٩، ١١ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) ئایا [[موتەففین]] دروست نووسراوە؟[[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|DK2]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|لێدوان]]) ‏١٠:٢٠، ١١ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) سڵاو لە تۆش {{وب|Danial2703kurdistan}} وتاری تەکویر پێویست بوو بە ڕ واتا تەکویڕ نوسرابایە بەڵام لە زۆربەی وتارەکانی ویکی کوردی (ڕ) زۆر کەم بەکاردێ. بەڵام ئەگەر ویستت وتار لە سەر شتێکی عەرەبی بنوسی کە هەردوو پێتی لام یان را یان تێدایە، ئەوا هەر کاتێک فەتحە، زەممە، و سکون یان لەسەر بوو ئەوا بە قەڵەوی دەخوێندرێتەوە، بەڵام ئەگەر کەسرەی لەژێر بوو ئەوا وەک خۆیان دەخوێندرێنەوە واتا قەڵەو ناکرێن. ناوی وتاری موتەفیفین دروست نوسراوە [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١١:٥٨، ١١ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) سپاس مامۆستای بەڕێز. [[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|DK2]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|لێدوان]]) ‏١٤:٢٢، ١١ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Editors Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی دەستکاریکەر''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو مامۆستا، زیادتر لە ۱۰۰۰ دەستکاریت کردوون. سپاس بۆ بەشداریەکانتان هیوادارم هەردەم وا چالاک بیت. [[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|DK2]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|لێدوان]]) ‏١٤:٢٩، ١١ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) |} زۆر سوپاس بۆ دیاریەکەت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٢٤، ١١ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Copyeditor Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەسەرداچوونەوە''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو، زۆر سپاس بۆ چاکسازی وتارەکان سەبارەت بە ڕێنووس و ڕێزمانی زمانی کوردی. [[بەکارھێنەر:Ahrirrr|<span style="font-family:Cursive; color: Blue; Background: White; font size:13px;">'''☀️AGH☀️'''</span>]] <sub> ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrirrr|لێدوان]])</sub> ‏١٧:٥٠، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) |} سڵاو لە تۆش {{وب|Ahrirrr}} زۆر سوپاس بۆ دیاریەکەت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٨:٣٥، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Rosetta Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی وەرگێڕ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سوپاس بۆ بەشداریکردن لە [[ویکیپیدیا:داخوازی_بەرامبەری_کوردی|داخوازی_بەرامبەری_کوردی]] ئەمە وادەکات وتارەکان زیاتر کوالێتیان بەرزتر ببێتەوە زمانی کوردی بەرەو پێشەوە تر بچێت لە ویکی سۆرانی- دوبارە سوپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:٢١، ١٠ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) |} زۆر سوپاس {{وب|Sakura emad}} بۆ دیاریەکەت [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٥:٥٥، ١١ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) == نووسینی ئایەتەکان == سڵاو، لە کاتی ئاماژەدان بە ئایەتەکان لەنێو وتارەکان، باشترە کەڵک لەم داڕێژەیە [[داڕێژە:قورئان]] وەربگریت، کە ئاسانتر و باشتر کارەکە دەکات. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٠:١٣، ١١ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) زۆر سوپاس ئیتر ئەو داڕێژەیە بەکار دێنم [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٧:١٩، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) :دەستخۆش. بۆ کوردییەکەشی، ئەگەر داتنا، پێویستە وەرگێڕان یان تەفسیری تەواوی ئایەتەکە بنووسرێت. لەم وتارە ([[کورسی (ئیسلام)]]) تەنیا ڕستەیەکی کورت نووسراوە. دەتوانیت [http://quran.ksu.edu.sa/index.php#aya=1_1&m=hafs&qaree=ghamidi&trans=ku_asan لەم وێبسایتە (http://quran.ksu.edu.sa/)] دەقی تەفسیری کوردی (تەفسیری ئاسان) بھێنیت یان ھەر شوێنێکی دیکە کە تەفسیری کوردی تێدا بێت. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٦:٣١، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) == سپاس کردن == سڵام ویستم سوپاستان لێ بکەم کە وتارانی ئیسلامی ئەنووسن، بەڕاستی ویکی کوردی پێویستی بەو وتارانە بوو. [[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|DK2]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|لێدوان]]) ‏١١:٠٢، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) پێویست بە سوپاس ناکات من لەخزمەتی ئیسلامدام. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٧:٢١، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) == بەشداری لە وتووێژێک بکە دەربارەی چاکسازیکردن لە داڕێژەی زانیاریدانەکان == سڵاو {{و|{{BASEPAGENAME}}}}، هیوادارم تەندروستیت باش بێت. وەک یەکێک لە بەکارهێنەرە چالاکەکانی ویکیپیدیا، پێم خۆشە بانگێشتت بکەم بۆ بەشداریکردن لە وتووێژێک [[ویکیپرۆژە:زانیاریدانەکان/نوێکردنەوە و چاکسازی|سەبارەت بە چاکسازیکردن و نوێکردنەوەی داڕێژەکانی زانیاریدانی ویکیپدیا]]. دەتوانیت ڕا و بۆچوونی خۆت بخەیتە ڕوو و هاوکاری بکەیت لە باشترکردنی ئەم جۆرە داڕێژانە و ویکیپیدیا بە گشتی. زۆر سوپاس! &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] <sub>[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]</sub> ‏٠٢:٢٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) سلام علیکم {{وب|Épine}} زۆر سوپاس بۆ هەواڵپرسینت، بانگهێشتەکەت قبوڵ کرا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٥، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) == داواکاری == سڵاو بەڕێز مامۆستا، تکایە گەر دەتوانی [https://ar.m.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86 ئەم وتارەش] «سووکایەتی (بە) قورئان/بێڕێزی (بە) قورئان» ساز بکە. سوپاس. [[بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="font-family:Cursive; color: #10C1FF; Background: White; font size:13px;">AGH</span>]] <sub> ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="color:#ffd700; Background:White">'''وتووێژ📝'''</span>]])</sub> ‏١٢:١٦، ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) سڵاو لەتۆش {{وب|Ahrir}} ئیشاڵڵا ئێستا ئامادەی دەکەم. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٢:٢١، ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) زۆر سوپاس، دەستت خۆش بێت. [[بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="font-family:Cursive; color: #10C1FF; Background: White; font size:13px;">AGH</span>]] <sub> ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="color:#ffd700; Background:White">'''وتووێژ📝'''</span>]])</sub> ‏١٢:٢١، ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) {{وب|Ahrir}} ئامادەبوو [[سووکایەتی بە قورئان]] .[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٣:٠٨، ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) گەلێک سوپاس بەڕێز مامۆستا. [[بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="font-family:Cursive; color: #10C1FF; Background: White; font size:13px;">AGH</span>]] <sub> ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="color:#ffd700; Background:White">'''وتووێژ📝'''</span>]])</sub> ‏١٣:٠٩، ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) == دەقە عەرەبییەکان == دەمباش مامۆستا، ویستم پێت بڵێم کە لەمەودوا ھەر دەقێکی عەرەبیت نووسی، ئەوا بیخە ناو {{دا|عەرەبی}} چونکە ئێمە ئامراز و بۆتمان ھەن کە نازانن کامە دەق عەرەبییە و کامە کوردی جا دەست ناپارێزن و ھەموو دەقەکان دەستکاری دەکەن کە ئەمە بۆ ستانداردکردنی دەقە کوردییەکانە، بەڵام لێرەدا دەقە عەرەبییەکان تێک دەدەن. ئەو داڕێژە ڕێگە لە دەستکاریکردنی دەقە عەرەبییەکان دەگرێت لەلایەن ئامرازەکانەوە (یان بەشێکیانەوە). گەر کرا و ڕێت لێیان کەوت، ئەوانەی پێشووشت بخە ناو ئەو داڕێژەوە تا لە ئامرازەکان بپارێزرێن. بە خوێندنەوەی بەڵگەنامەی داڕێژەکە، زیاتر بۆت ڕوون دەبێتەوە مەبەستم چییە. سپاس، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏٢٠:٠٧، ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) زۆر باشە لەمەوداوا وادەکەم [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٠:١٩، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) :زۆر سپاس، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٠:٥٢، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) == پۆل (ئامرازی کۆماپۆل) == دەمباش مامۆستا, بینیم بەدەست خەریکی گواستنەوەی وتارەکانی بۆناو پۆلێک ئەمە ئەگەر دانەیەک یان دوو وتاربن کێشە نییە بەلام لەم ژمارەیە زیاتر ماندووکەرە، ئامرازێکمان ھەیە بەناوی کۆماپۆل لەدوای چالاکردنی ئەتوانی [https://www.facebook.com/104710298537124/videos/336715561431493 بەم شێوەیە] سوودی لێ وەرگریت.. === چالاکردن === بۆ چالاکردنی تکایە برۆ بۆ [[تایبەت:ھەڵبژاردەکان#mw-prefsection-gadgets|ئامرازەکان]] لە بەشی دەستکاری کۆماپۆل بدۆزەوە و چالاکی بکە سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٤٣، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) {{وب|Sakura emad}} دەست خۆش بۆ زانیاریەکەت، لەمەودوا وادەکەم. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٢:٥٥، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) == پێداچوونەوەی بابەتی ئاینی == دەمباش مامۆستا, چەن بابەتێکی ئاینی ھەیە زانیاریان لەسەر زیاد کراوە بەڕاستی من لەسەر ھەڵە و ڕاستیان زانیاریم نییە پێویستم بەوەیە کەسێکی شارەزای بابەتەکە پێداچوونەوەیەک بکەن، گەر بەڕێزتان ئامادەن حەزدەکەم ڕادەستی ئێوەی بکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٤:٠٢، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC {{وب|Sakura emad}} هیوادارم باشبیت، زۆر باشە بەسەرداچونەوەیان بۆ دەکەم. بەس ئەگەر بکرێ دیاربکرێن زۆر باشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٠٠، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) :تکایە سەرەتا [[شێخ عەبدولقادری کەسنەزان (موھاجیر)|سەیرێکی ئێرە]] بکە من داوات لێدەکەم وەک کەسێکی ئاینی + ویکیپیدیاوان پێداچوونەوەیەک بۆ ئەم بابەتە بکەیت، تکایە ئاگادارم بکەوە گەر تەواو بوویت چونکە بابەتی ھاوشێوە ھەن پێویستیان بە بەسەرداچوونەوە ھەیە زۆر سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٤٠، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) :: :: {{وب|Sakura emad}} {{کرا}} [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:١٧، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) ::{{وب|مامۆستا}} وە سترێسێک و دەستکارییەکی زۆر لەسەر وتاری [[پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا]] ھەیە تکایە بزانە چی شتێک زیادکراوە لە بابەتەکە نییە و بیسرەوە سوپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٥، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) ::: ::: {{کرا}} [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٨:٣١، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) ::: {{وب|مامۆستا}} تکایە [[شێخ عەبدولعەزیزی ئاکرێ]] پێویستی بە شارەزایەک ھەیە بۆ پێداچوونەوە سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٢٨، ٢ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) :::: {{وب|Sakura emad}} {{کرا}}. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٤٠، ١٢ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == سپاس == سلام علیکم مامۆستا، سپاس بۆ دروستکردنی وتارەکانی نوێژەکان! خۆشم ویستم داوای دروستکردنی نوێژەبارانەت لێ بکەم کە دروستت کرد. دووبارە سپاس و ماندوو نەبیت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٣:٠٤، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) وعلیکم السلام {{وب|Aram}} زۆر سوپاس. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:١٢، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) == داواکاری == سڵام علیکم مامۆستا تکایە گەر دەتوانی هەر چەند ڕۆژ جارێک سەیری وتاری [[پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا]]کەن دەستکاری زۆری تێدا ئەکەن سپاس. [[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|DK2]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|لێدوان]]) ‏١١:٣٧، ٢ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) وعلیکم السلام {{وب|Danial2703kurdistan}} زۆر باشە هەوڵدەدەم پێیدا بچمەوە.[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١١:٢٣، ٣ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == [[ئەبوو توڕاب]] == سڵاو مامۆستا ھەر ئێستا [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A6%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%88_%D8%AA%D9%88%DA%95%D8%A7%D8%A8&diff=826427&oldid=826426 یەک بەسەرداچوونەوەی] بەڕێزتانم گەڕاندەوە لە وتارەکە چوونکە [[ویکیپیدیا:لابردن|ھیچ ھۆکارێکتان نەنوسی بوو]] لە لابردنی دەروازەی مێژووی ئیسلام. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٨، ٢٣ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) :وە ھەمان شتیش لە [[کونیە]]دا ڕوویدا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٣٥، ٢٣ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) :: سڵاو لە تۆش {{وب|Sakura emad}} دەروازەکانم لابردن چونکە دروست نەکراون، و ناشزانم چۆن دەروازە دروست دەکرێت، و وام هەستکرد تاوەکوو دەروازە دروست نەکرێت نابێ لەوتارێکدا دابنرێ. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٠:٣٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) :::لەڕاستیدا تەنھا لەبەر ئەوە لابران چونکە لە پوختەی دەستکاری ھیچ ھۆکارێک نەنوسرابوو بۆ لابردنیان، تکایە دەستکارییەکانم پوچەڵ بکەوە گەر دەزانیت ھەڵەیەکم کردووە و پێویستە لاببرێن، تکایە ھەر دەستکارییەکی ھەڵەت لە بەشدارییەکانم بینی پووچەڵی بکەوە، سپاس. ::::ئێرەش ببینە: [[وپ:لابردنی ناوەڕۆک|لابردنی ناوەڕۆک]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٣٤، ٢٣ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == نیشانی پشکنەری ئایینی == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Religious Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئاینی ئیسلام''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سوپاس بۆ پێداچوونەوە و ڕێکخستنی وتارەکانی تایبەت بە ئایینی ئیسلام، بە ڕۆلگێرانت لەم وتارانە، '''ویکیپیدیات لە لایەنگری و بێسەرچاوەیی، قسەی نادرووست''' پاراستووە {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٧:٣٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) |} {{وب|Sakura emad}} زۆر سوپاس بۆ دیاریەکەت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٣، ٢٧ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == دەنگدان لەسەر ویکیپڕۆژەی [[وپ:داواکاری پەڕگە]] == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] تکایەکم ھەیە، پڕۆژە ئێستا دامەزراوە و کاردەکات!، بەڵام داوا کراوە ببێت بە یەکێک لە یاساکانی ویکیپیدیا بۆ مافی بارکەران، ھۆکارەکەشی ھەر لە داوایەکە ڕوونکراوەتەوە کەبۆچی؟ سوودی چییە؟ ئامانجی چییە؟ پڕۆژەکە چۆنە، تکایە (( [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)#بەکارھێنەرە نوێییەکان و مافی بارکەر|لــێــرە]] )) زیاتر بخوێنەوە و بیرورای خۆت لەسەر پڕۆژەکە بڵێ و بەشداری بکە لە دەنگدانەکە دەنگی بەڕێزتان گرنگە بۆ پڕۆژەکە {{ زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٠٧، ٢٨ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == داواکاری فەرموودە == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] داوای فەرموودەیەکی دیاریکراو بکەم ئایا ئەتوانن بۆمی بدۆزنەوە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:٥١، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) سڵاو لە تۆش {{وب|Sakura emad}} بەڵێ دەتوانی، ئەگەر بتوانم بۆت دەدۆزمەوە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٧:١٥، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :{{زۆر سپاس}} تکایە سەرچاوەیەکم دەویست لە (کتێبی کافی بەرگی دووەم لاپەرە ١٤٦) ئایا ھیچ فەرموودەیەک ھەیە لەو لاپەرەیە باس لەوە بکات دەشتەکەیەک بێتە لای [[محەممەد|پێغەمبەر]] و داوای ئامۆژگاری بکات؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٠، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) : ::{{وب|Sakura emad}} ئەگەر مەبەستت کتێبی کافی کولەینیە ئەوا من شارەزایم دەربارەی نییە، و یەکێکە لەکتێبەکانی شیعە، کە بەپێی بنچینەکانی [[فەرموودەناسی]] کتێبەکانیان جێی باوەڕ نین. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٥:٤٠، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == ڕاپرسی لەسەر پاڵاوتنی بەڕێوەبەران == سڵاو بەڕێز {{و|{{BASEPAGENAME}}}}, ھیوادارم لە تەندروستی دابن، ھاتم ھەواڵیکتان پێ بدەم، ویکیپیدیاکەمان ماوەیەکی زۆرە کە بە سستیەکی زۆر تێپەڕ دەبێت لەکاتێکدا کۆمەڵگاکەمان لە گەشەسەندن دایە و پێویستی بە بەڕێوەبردنی زیاتر ھەیە، سست بوونی بەڕێوەبردن بەرەوپێشچوونی کۆمەڵگاکەش سست دەکات، ئەمەش خراپە و ئێمە ئەوەمان ناوێت، بۆیە ئێستا [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)#کردنەوەی_داوایەک_بۆ_ھەڵبژاردنی_بەڕێوەبەری_کاتی_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی_سۆرانی|ڕاپرسی بۆ پاڵاوتنێکی بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەیە داوا دەکرێت بەڕیزتان بەشدار بن]] و گفتووگۆ بکەین لەسەر بابەتە {{زۆر سپاس}} (نامەی ئۆتۆماتیکی) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:١٥، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == سەبارەت بە دەنگەکەت == سلام مامۆستا، سەبارەت بە دەنگەکەت لەسەر مەسەلەی بەڕێوەبەرییەکە، ویستم پێت بڵێم کە دەنگەکەت ھەژمار نەکرا لەگەڵ keenîî . بۆیە پێم وتی تادوای ڕای زۆرینە نەکەویت و خۆت بەدواداچون بۆ کارەکە بکەیت. سپاس ! [[بەکارھێنەر:-Haryad|<b style="color: purple;font-size:15px;display:inline-block;border:1px solid purple">ℋ𝒶𝓇𝓎𝒶𝒹</b>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:-Haryad|<b style="color: black;font-size:12px">وتووێژ💬</b><span style="color:black"></span>]]</sub> ‏٢٠:٠٣، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) وعليكم السلام تێنەگەیشتم چۆن هەژمار نەکراوە، شتێکی کەش هەرگیز شوێن قسەی زۆرینە ناکەم بۆ زانیاریت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:٢٥، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :واتا کە کاتێ کە تۆ دژی ئەوەیت، دەبێت ڕونکردنەوەیەک بدەیت بڵێی لەبەر ئەوە دژم. بە ھەرحاڵ زۆر چاکە شوێن زۆرینە نەکەوتویت. سپاس! [[بەکارھێنەر:-Haryad|<b style="color: purple;font-size:15px;display:inline-block;border:1px solid purple">ℋ𝒶𝓇𝓎𝒶𝒹</b>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:-Haryad|<b style="color: black;font-size:12px">وتووێژ💬</b><span style="color:black"></span>]]</sub> ‏٠٩:٣٣، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == لەبەرئەوەی سوپاست کردم == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Echo thanks.svg|60px]] |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | تۆ سپاسی یەک لە دوایین دەستکارییەکانی منت کرد، منیش بە دڵێکی پڕھەست پێت دەڵێم...<br/>{{pad|6em}}<big>'''''شایەنی نییە!'''''</big><br />ئەوە خۆشحاڵییە، و ھیوادارم هەر بەردەوام بی لەخزمەتکردنی ئینسایکلۆپیدیاکەمان. [[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|DK2]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|لێدوان]]) ‏٠٨:٢٢، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) |} == پێداچوونەوە بۆ وتاری [[حیزقیل]] == سڵاو مامۆستا ببورە دووبارە بێزارتان دەکەم، ئەگەر ئاسایە بەم وتارە دابچنەوە و لەگەڵ زانستنامەکە ڕێکی بخەن {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٠، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) {{وب|Sakura emad}} {{کرا}}. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٨:٣٥، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :{{زۆر سپاس}} ببورە ئەزیەتم دان [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:٤٥، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == دەنگدان لەسەر ھێنانی مافێکی نوێ بۆ ویکیپیدیا == سڵاو، {{و|{{BASEPAGENAME}}}}، ھیوام تەندروستی بەرێزتانە، ئێستا لە [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)#داوای_چالاکردنی_مافی_بەسەرداچوونەوەی_دەستکارییە_ھەڵواسراوەکان_بۆ_ویکیپیدیای_کوردی|دیوەخان داوا دەکرێت مافێکی نوێ]] بھێنرێتە ناو ویکیپیدیا، و پێویستمان بە بەشداربووان ھەیە، بەڕێزتان بانگھێشت کراون بەھیوای بەشداریکردن {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٣٧، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] تێبینیم کرد لەسەر وتاری [[پێشەوا نەبەرد]] سڕینەوەی خێراتان بەکارھێناوە بەڵام بەشێوەیەکی ھەڵە کە لەجیاتی دانانی خوودی داڕێژە کۆدتان بەکارھێنابوو، بۆ جاری داھاتوو دەتوانن سوود [[داڕێژە:داڕێژەکانی سڕینەوەی خێرا|لەم پەڕەیە]] وەربگرن کە داڕێژەکانی سڕینەوەی خێرای لەناو جێگیر کراوە بەپێی پێوەرەکان ئەتوانی ئەو دانەیە ھەڵبژێری کە گوونجاوە لەگەڵ باروودۆخەکە، لەناو وتارەکە کۆدەکەم سڕیەوە تکایە دوودڵ مەبە لەوەی دووبارە پرۆسەکە ئەنجام بدەیتەوە بەشێوەیەکی گوونجاوتر. {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٧:٣٠، ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) {{وب|Sakura emad}} سوپاس بۆ تێبینییەکەت. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٨:٢٧، ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) == مافی بەسەرداچوونەوەی دەستکارییە ھەڵواسراوەکان == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] پێشنیار دەکەم مافەکە وەرگریت و چاودێری سەر ئەو گۆڕانکارییانەی لە [[ئیسلام]] و وتارە ھاوشێوەکانی دەکرێت و ئەو دەستکارییانە پەسەند بکەی کە درووستن و ڕەتی کەیتەوە گەر نادرووست بوون، ئایا پێشنیارەکەتان پێ چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :{{وب|Sakura emad}} شتێکی باشە، وە خۆشم بیرم لە داواکردنی کردبۆوە. دەتوانن مافەکەم بۆ زیاد بکەن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٨:٢٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :: بێگوومان دەتوانم، تەنھا چاوێک بەمە [[ویکیپیدیا:بەسەرداچوونەوەی دەستکارییە ھەڵواسراوەکان]] بخشێننەوە و پێم بڵێن کە ئامادەن --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:١٢، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :::سەرەتا مافەکە بەشێوەی کاتی دەدەم، دواتر کە بەتەواوی ئامادە بوون، کاتی مافەکە دەبێت بە ھەمیشەیی، [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:١٨، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :::: {{وب|Sakura emad}} یاسا و ڕێنماییەکانم خوێندەوە و ئامادەم. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١١:١٩، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :::::{{کرا}} پیرۆزە @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] بەھیوای کاری چاک. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٣٢، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) :::::: دەست خۆش 👍. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٧:٠٠، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == ئامرازی «لە» == سڵاو، ئامرازی «لە» لە کوردی وەک وشەیەکی سەربەخۆ دەنووسرێت. وەک [[ئەلئیلاھ|لەم وتارە]] نووسیوتانە «لەفەرموودەدا» دروست نییە و دەبێتە «لە فەرموودەدا». تکایە ڕەچاوی ڕێنووسی دروست بکەن. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٢:٣٩، ٩ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) == سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی == ببوورە ئەم پەیامەت درەنگ بۆ نێردرا! سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&cat=0&wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت. ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏٢١:٢٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) == مەمالیکی عێراق == '''سڵاو مامۆستا''' هیوادارم باش و تەندروست و سەلامەت بیت، بە خۆشحاڵیەوە بانگهێشتت دەکەم بۆ خوێندنەوەی بابەتەکەی [[مەمالیکی عێراق]] کە نووسیوتە و کاندیدت کردووە بۆ ئەوەی لە نێو بابەتە باشەکانی ویکیپیدیادا بن و [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|دەنگ بدەن]] ، ئایا دەنگدان بۆ پشتگیری یان دژایەتی خۆشەویستی دڵسۆزانە و پێزانینم بۆ گەلە بەڕێزەکەت قبوڵ بکە. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١٠:٠٢، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) == تاگەکانی سڕینەوە == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس بۆ گرنگی پێدانی کارە تەکنیکییەکان و چاودێریکردنی پەڕەکان، تکایە لەکاتی بەکارھێنانی تاگەکانی سڕینەوە ھۆکارێکیان بۆ بنووسە و بەبەتاڵی تاگەکە جێمەھێڵە {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٤:١٥، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) [[بەکارھێنەر:Sakura emad]] سوپاس بۆ تێبینیەکەت، ئەوەی ڕاستی بێ تاگەکانی سڕینەوە زۆرن و لە بیر نامێنن، هەر بۆیش کاتێک تاگەکە بەکاردێنم لە کورتەی دەستکاریەکان هۆکارەکەی دەنووسم. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٩:٤٤، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : توینکڵ چالاک بکە لە [[تایبەت:ھەڵبژاردەکان#mw-prefsection-gadgets|ئامرازەکان]] ئەوکات لەڕێگەی توینکڵ تاگەکان دیاری دەکەیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) == داواکاری سڕینەوەی خێرا == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] زۆر سپاس بۆ کارە تەکنیکییەکانت و ھاوکارییەکی گوونجاومان دەکەی لە سڕینەوەی ئەو وتارانەی شایەنی سڕینەوەن، جارەکەی تر بیرم چوو پێت بڵێم کە دەتوانی بەم شێوەیە ھۆکارێکی دەستی بنووسی کە بۆچی پێویستە وتارێک بسڕدرێتەوە: * {{tlx|delete|ھۆکارەکەت}} یان * {{tlx|سخ|ھۆکارەکەت}} یاخوود * {{tlx|سڕینەوە|ھۆکارەکەت}} بەکارھێنانی ھەر کامێکیان کێشەی نییە و یەک شتە گرنگ ئەوەیە بەم شێوەیە ئەتوانی ھۆکارێکی دەستی دیاریکراو بنووسیت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٣١، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : بێگوومان ھۆکاری دیاریکراویشمان ھەیە گەر ویستت ئەوانیش دەنێرم زۆر سپاس، بیریشم چوو ئەوە بڵێم جارەکەی تر داوام کرد توینکڵ بەکاربێنن وادیارە بەکارتان ھێناوە و سپاستان دەکەم و لە ئێستادا توینکڵ کێشەی تێدایە بۆیە گەر کارەکان بە دەستی بکرێن زۆر باش دەبێت.[[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٣١، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) {{rf}} :: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|sakura emad]] توینکڵم بەکارهێنا ئەنجامی نەبوو. لەمەودوا ئەوانە بەکاردێنم. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:١٤، ٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Copyeditor Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەسەرداچوونەوە''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | نیشانی بەسەرداچوونەوە دەدرێت بەو کەسانەی بە بەردەوامی کارێکی باش ئەنجام دەدەن لە چاککردنەوەی ھەڵە ڕێنووسی، ڕێزمانیی، خاڵبەندی، و شێواز. ئەمەش شایەنی بەڕێزتانە [[تایبەت:Permalink/963734|(1)]][[تایبەت:Permalink/962889|(2)]][[تایبەت:Permalink/963642|(3)]][[تایبەت:Permalink/962874\|(4)]][[تایبەت:Permalink/962589|(5)]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٤٢، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) |} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|sakura emad]] زۆر سوپاس 👍. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٠٧:١٢، ٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == تووڵامراز == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس بۆ بەشدارییەکانت لە چاودێریکردنی وتارەکان و بەسەرداچوونەوەیان تەنھا تۆزێک وریاتر بە لە بەکارھێنانی ئامرازەکە و بە وردی سەیری بکە ھەڵە درووست نەکات وەک ئەوەی [[تایبەت:Diff/962892|لێرە کردوویەتی]] و [[تایبەت:Diff/968510|لێرەش ھەڵەکان]] چاکراوەنەتەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:١٥، ٦ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :دووبارە سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] بڕوانە [[تایبەت:Diff/969196|(ئێرە)]] ھەمان ھەڵە دووبارە بۆتەوە کە تیایدا توڵامرازتان بەکارھێناوە، ھەڵەکان [[تایبەت:Diff/978306|لێرە]] و [[تایبەت:Diff/978307|لێرە]] چاککراون، سەیری جیاوازییەکانیان بکە دەبینی وشە عەرەبییەکانی شێواندووە، ناوی وتارەکەی لە مۆتەش نەھێشتووە و کردوویەتی بە مووەتە لەناو ناوەڕۆکی وتارەکە، کە زۆر دوورە لە ناوی راستەقینەکەی {{زۆر سپاس}}. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == وتاری [[فەتحی مەککە]] == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] تووڵامراز کە بەکارت ھێنابوو ھەنێک لە نووسینە عەرەبییەکانی تێکداوە ئەتوانیت چاکی بکەیت؟ گەرنا کێشە نییە من دەتوانم بیکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٥٦، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == باشترکردنی وتاری [[ئێلیزابێتی دووەم]] == {{وب|مامۆستا}} داواکارم کە لەگەڵ مندا وتاری [[ئێلیزابێتی دووەم]] تەواو بکەین، لەبەر ئەوەی [[ئێلیزابێتی دووەم]] کۆچی دوای کردووە و ئیتر دەستکاری نامێنێت، هەم لە کوردی و هەم لە ئینگلیزی، مەگەر کەم کەمە، بکرێت، ئایا ڕازیت دەستبکەین بە تەواوکردنی ئەم وتارە؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود]] پێم خۆشە بەڵام ئەم ماوەیە زۆر کەم لە ویکیپیدیا دەردەکەوم، بەڵام هەوڵدەدەم هەندێک بەشی بکەمە کوردی تۆش لەلای خۆتەوە دەستپێبکە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٤:٢٦، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|مامۆستا}} من بۆیە ئەم داواکارییەم بۆ تۆ نارد، چونکە، ئەوەی پێشتر نوسراوە و یەک نەگرێتەوە لەگەڵ ئەم شێوازە تازەیەی ویکی ئینگلیزی ئەوا من دەیسڕمەوە، بۆ زانیاریت [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٤:٣١، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|مامۆستا}} خۆ ڕازیت؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٤:٣٧، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود]] عادەتەن سەرچاوەی ئێمە ویکی ئینگلیزی و عەرەبیە ئەوەی یەکی نەگرتەوە لەگەڵ ئینگلیزیەکە بیسڕەوە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٨:١١، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) زۆر سوپاس {{وب|مامۆستا}} [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٨:١٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) == پاسدانی وتارەکان == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس بۆ بەشدارییەکانت لە گەشەپێدان و باشترکردنی وتارەکان، ئەگەرچی دەبینم خەریکی نوێکردنەوە و باشترکردنی وتارەکانی ھەنێک شت ھەبوو مایەی نیگەرانی بوون پێویست بوو پێتانی بڵێم، لەکاتی پاسدان ئایا بەرێزتان دوای داگرتنی دوگمەی شائەمراز بە وردی پێداچوونەوە دەکەن بزانن ھیچ ھەڵەیەک ھەیە یان نا پێش پاشەکەوت کردن؟ چونکە من پێم سەیرە وتاری [[تایبەت:Permalink/1042347|ئەبوو سووفیان]] بەم شێوەیە پێداچوونەوە بۆ کرابێت دەمەوێت ئەوە ڕوون بێت کە شائەمراز "ئەبوو" دەکات بە "دەبوو" و ھەنێک جار وێنەش دەشێوێنێت بۆ نموونە ئەو وێنانەی ناوێکی کوردیان ھەیە بەڵام نووسەی عەرەبیان تێدایە لەم حاڵەتە شائەمراز وێنەکە تێک دەدات، و چەند نموونەیەکی تری لەم شێوەیە وەک [[تایبەت:Permalink/1040495|ئەبوو سولەیمان]]، [[تایبەت:Permalink/1043654|چیای برادۆست]] و چەند ھەڵەی تریش ھەیە لەم شێوەیە کە پێش ئەوەی مافی پاسدەرتان پێبدەم بەرپرسیاریەتی من بوو وەک بەڕێوەبەر کە پێتان بڵێم، ئەمە یەک لەسەر پێداچوونەوە، دووەم شت لەسەر بێلایەنییە حەزدەکەم بزانم ئایا بەڕێزتان وتارەکان بەبێ لایەنانە پاس دەدەن؟ چونکە وتاری [[تایبەت:Permalink/1043647|ئالدووش]] شتێکی ترم پێدەڵێت، ئایا بەڕێزتان ئاگاداری سیاسەتەکانی [[ویکیپیدیا:دژایەتی خواستەکان]]ن؟ کە باس لەوە دەکات نابێت دەستکارییەکانت ڕەنگدانەوەی حەزەکانت بێت بەڵکو پێویستە زانستنامەیی بن، [[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە]] باس لەوە دەکات ناوەڕۆکی وتارەکان نابێت لایەنگرانە بن و بەخەڵک بڵێن چی ڕاستە و چی درووستە بەڵکو پێویستە ھەموو لایەنەکان بخرێتە ڕوو، خوێنەر خۆی بڕیار بدات. ھیوادارم ئەم پێشنیارانە بەدڵێکی فراوانەوە وەرگریت و تکام وایە خۆتان باشتر شارەزای سیاسەتەکان بکەن بە تایبەتی ئەو سیاسەتانەی وتاری لەسەر دادەمەزرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٤٢، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) {{وب|Sakura emad}} تێبینیەکانت قبوڵ کراون، بەڵام وتاری ئاڵدووش کێشەی چییە؟ [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٧:٠٣، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :لەوێ بینیم :* شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[تورکیا]]دا :سڕدراوەتەوە و "جێگەی لە کوردستاندا" ھێشتراوەتەوە، و لە وتارێکی تریش بینیم بەڕێزتان وەک بەکارھێنەرانی تر بانگەشە بۆ کوردستان دەکەن، من ھیچ کێشەم نییە گەر بانگەشەکان یاسایی بن و بەپێی یاسای نێودەولەتی بن بەڵام بەڕاستی ئەم خاکانەی بانگەشەی بۆ دەکرێت لەژێر سەروەریی تورکیایە، و زۆر خەتەرە گەر لە [[metawiki:Main_Page|مێتا]] سکاڵا لەسەر ویکیی سۆرانی تۆمار بکرێت لەسەر ئەم بابەتانە ھەموو ئەوانەی بەرپرسیارن بە تایبەتی بەڕێوەبەران ڕەنگە بانگ بکرێن و پرسیاریان لێ بکرێت یان ویکیی سۆرانی بکەوێتە ژێر پرسیارەوە، من ئەو ڕەخنانەی لێرە نووسیم ھەمووی لەگەڵ ئێوەم نییە چونکە بەداخەوە چەند بەکارھێنەری خۆمان کە باوەڕپێکراون و متمانەمان پێیان ھەیە سەروەری تورکیا ناپارێزن و ناوی شارەکانی تورکیا دەگۆڕن و ناسنامە نێودەولەتییەکەی دەستکاری دەکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:١٠، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :: {{وب|Sakura emad}}سڕیمەوە لەبەرئەوەی بەسور دەردەکەوێت هیچ پەیوەندی بە کوردایەتی یان کوردستان نییە و ناشزانم کەی بانگەشەم بۆ کوردستان کردووە، و ئەوەی من کردوومە دەکرێ کەسێکی تر دەستکاری کات و وتارەکان بە دەستکاری هەمووان تەواو دەبن نەک تەنیا کەسێک. ئەگەر بە یاسای نێودەوڵەتی بێت پێویستە کوردستان و هەموو وتارەکانی بسڕینەوە، بەڵام پێم سەیرە ئەو قسەیە دەکەن لە کاتێکدا ویکیپیدیا ناوەڕۆک ئازادە و یاسای دەرەکی حوکمی ناکات. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٧:٤٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] گیان درووستە ویکیپیدیا سەربەخۆ و ئازادە و ھیچ وڵاتێک، حکوومەتێک دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی لەسەری نییە، و [[دامەزراوەی ویکیمیدیا|ڕێکخراوی ویکیمیدیا]] خاوەندارییەتی تەواوی دەکات. لێرە من لە باسی یاسای نێودەوڵەتی مەبەستم لە [[ویکیپیدیا:دیاریکردنی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکان]] بوو، ئایا ئەو خاکانەی لەسەر تورکیان ناسنامەیان لەسەر چییە و بەڵگەی واقیع چییە لەسەریان؟ بێگوومان ئەوەیە لەسەر سەروەری تورکیا تۆمارکراون. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٥٢، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :::: زۆر باشە بەڵام ئەگەر سەرنج بدەیە سەرچاوەکە سەرچاوەی تورکیم بەکارهێناوە و وەک گوتم بە سور پێشانی دەدا بۆیە سڕیمەوە مەبەستم ئەوەیە لەوانەیە ئەو داڕێژەیەمان نەبێت و هیچ پەیوەندی بە قەومیەتەوە نییە هیوادارم قسەکەم ڕون بێ. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٨:٠٠، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :::::بەڵی قسەکەتان ڕوونە ھەروەک وتم ڕووی رەخنەی کوردایەتی لە ئێوە نەبوو بەڵام ھەنێک شتی ئاوام بینی گومانی شتی ئاوام کرد. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٧، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) :::::: {{وب|Sakura emad}} 👍 [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٨:١٩، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) == [[وپ:بەستەردەری خێرا|بەستەردەری خێرا]] == دەم باش مامۆستا، سپاس بۆ بەشدارییەکانت! ئەمڕۆ تێبینیم کرد کە کەڵکت لە ئامڕازی [[وپ:بەستەردەری خێرا|بەستەردەری خێرا]] وەرگرتووە. ئایا ڕێنمایییەکانت خوێندووەتەوە؟ تکایە پێش ئەوەی بەستەر بدەیت، بیخوێنەوە و خۆت بزانە کە دەبێت لە چ کاتێکدا بەستەر بە چ پەڕەیەک بدەیت. بۆ نموونە، ھیچ پێویست نییە کە [[تایبەت:diff/1049811|لەم دەستکارییەت]] لە [[نەھەنگی عەنبەر (فیلم)]] بەستەرت بە [[شارەوانی]] داوە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٦:٠٢، ٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) {{وب|Aram}} سوپاس بۆ تێبینیەکەت، ئەو وتارەش چاککرا. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٠:٣٦، ٤ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :سپاس، تەنیا ویستم لە [//ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ویکیپیدیا:بەستەردەری_خێرا&oldid=972741#خاڵگەلێکی_زۆر_گرنگ خاڵگەلێکی زۆر گرنگ] ئاگادارت بکەمەوە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١١:٢٠، ٤ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == وشە == [[بەکارھێنەر:مامۆستا|@مامۆستا]] سڵاو، دەستکارییەکانی منت لە وتاری "محەممەد" گەڕاندەوە، هۆکار چییە؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١١:١٥، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] سڵاو لە تۆش هەندێک وشەت گۆڕیبوون کە یەکدەنگی کۆمەڵگایان لەسەرە وەک وشەکانی کتێب و سیاسەت، هەروەها وشەی کتێبەکانی تەفسیر بووە بە شیکردنەوە کە تەفسیر بۆخۆی ناوی زانستێکە و ناکرێ بکرێتە کوردی لەگەڵ هەندێک وشەی تر، ئەگەر پێتوایە ئەم وشانە پێویستە بگۆڕدرێن دەتوانن لە دیوەخان بەشێکی نوێ بکەنەوە تا بەکارهێنەران بڕیاری خۆیان بدەن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == Profeesor == وتارەکانت هیواردام سەرکەوتوو تر بێت♥️ [[بەکارھێنەر:Kak profeesor|Kak profeesor]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kak profeesor|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٢، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٣ (UTC) [[بەکارھێنەر:Kak profeesor|Kak profeesor]] زۆر سوپاس. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٠، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣ (UTC) == بەستەردەری خێرا == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] تکایە ئامرازی بەستەردەری خێرا بەشێوەیەک بەکاربێنە کە ناوەڕۆکی وتارەکان دوڵەمەندتر بکات، بەستەردان بە خانەنشینی یان شتێکی گشتی تر، زۆر بەسوود نابێت بۆ دەوڵمەندتکردنی ناوەڕۆکی وتارەکە و ھەم دواین گۆڕانکارییەکانیش پڕ دەبێت لە دەستکاری دووبارە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٤٤، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) == وتاری شورەیبلی کوڕی حەسەنە == سڵاو مامۆستا گەر بەسەر [[شورەیبلی کوڕی حەسەنە]] دابچتەوە زۆر سپاست ئەکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٣٨، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) سڵاو [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] کرا، هەروەها گواستمەوە بۆ شورەحبیل کوڕی حەسەنە چونکە ئەویان ڕاستترە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢١:٢٠، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:BoNM - Palestine Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی فەلەستین''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز مامۆستا، بەھۆی بەشدارییەکانی بەڕێزت سەبارەت بە پەڕەکانی فەلەستین و جوگرافیاکەی ئەو خەڵاتەتان پێشکەش دەکەم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٣٦، ١٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) |} سڵاو [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] زۆر سوپاس بۆ ئەو خەڵاتە جوانە، و سەرکەوتووبن [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٠:٤٤، ١٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی == سڵاو مامۆستا، بینیم وتاری ڕۆژەکانی نیوەی یەکەمی مانگی سەفەرت ساز کردوون، ویستم بڵێم ئەگەر پێت خۆش بوو ھەموو ڕۆژە کۆچییەکان وتارەکەیان ساز بکرێت دەتوانی کەڵک لە [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان]] وەربگری و پرۆژەیەکی نوێ لەوێ ساز بکەی کە ئێمەش ھاوکاریی تەواوت دەکەین (بۆ نموونە سەیری [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/ڕۆژە کوردییەکان]] بکە). ئەگەریش نا و پێت خۆشە خۆت بڵاویان بکەیتەوە سپاست دەکەم و ھیوای بەردەوامیت بۆ دەخوازم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٩:٤٩، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) سڵاو [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ئەوەی ڕاستی بێ ویستم ڕۆژەکان دروست کەم چونکە پێشتر لەبەر بێ زانیاری سڕابونەوە، دواتر ئەگەر بکرێ ساڵەکان لە ویکیپڕۆژە بکرێن بە جۆرێک بتوانین لە ڕۆژەکان زانیاری پەیوەندیدار بە ساڵەکە دەربێنین و وتارەکان فروانتربن، نەک وەک وتاری ساڵەکانی کە بێ زانیاری بن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :زۆر باشە، ھیوادارم سەرکەوی لە بڵاوکردنەوەیاندا. ئەگەریش ھەر پرۆژەیەک بینیت کە پێویستە لە کۆمەڵە وتارەکاندا بڵاو بکرێنەوە، من وەک خۆم بەپێی کاتەکەم لەگەڵتم. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٤١، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :: [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] دەتوانین هەر ئێستا پڕۆژەی ساڵەکان دروستکەین کە ١٤٠٠ وتارە، جونکە پڕۆژەی ساڵەکانی کەمان هەیە گۆڕانکاری زۆری ناوێ، بەس ئەگەر بکرێ بتوانین لە کۆدەکە ئەوەی لە مانگەکان هەیە بە ئارام بۆت لەکاتی بڵاوکردنەوە زیاد بکرێ وەک ١ی موحەرەم کە ڕوداوی ساڵی یەکی کۆجی هەیە بۆتەکە بۆ ساڵەکەی زیاد کا، ئاوا وتارەکان دەوڵەمەندتر دەبن، وەک بزانی شتی وا دەکرێ؟ [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٣:١٤، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::ڕاستییەکەی پێموانییە بەڕێزان لەگەڵ بڵاو کردنەوەی ساڵەکانی کۆچی بن؛ گەر سەیرێکی پرۆژەی کۆمەڵە وتارەکان بکەیت بە سەختی ڕازی بوون وتارەکانی ساڵەکانی زایینی بڵاو ببنەوە و ھەروەھا دژایەتیی بڵاوکردنەوەی ساڵەکانی کوردییان کردووە. باشترە کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] وەڵامی پرسیارەکەت بداتەوە چۆن خۆم نازانم دەکرێ یان نا. بەڵام دیسان دووبارەی دەکەمەوە کە ئەگەر پڕۆژەیەک بەناوی ساڵەکانی کۆچی دابنرێت من خۆم پاڵپشتیی دەکەم و تێیدا بەشدار دەبم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٢٤، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::: @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] و مامۆستا ڕاستییەکەی من لەگەڵ ساڵە کوردییەکانیش نەبووم چونکە دەزانم کەس بە لایاندا ناچێت. ساڵە کۆچییەکانیش وەک کوردییەکان دەبن. بۆ ئێرە ساڵە زایینییەکان بەسە. بێگومان ئەمە ڕای منە نەک کۆمەڵگە بەگشتی. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٥:١٠، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::: [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ئەوەی مانگە کۆچیەکان زانیاری تێدایە، دەڵێم ئەگەر ڕێگایەک هەبێ لەکاتی دروستکردنی ساڵە کۆچیەکان زانیاریەکان بە بۆت لە مانگەکان بێنین بۆ ناو ساڵەکە ئەو کاتە بێ زانیاری نابن، بۆ نمونە ١ی کۆچی لە هەر ڕڕۆژێکدا هەیە بۆتەکە بتوانێ بیهێنێتە ناو ساڵی یەکی کۆچی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٠:١٦، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::وەڵا خۆ @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] مامۆستا فکرەکەی جوانە! بەس دەبێ تەواوی ڕۆژەکان دروست بکرێن ئینجا بڕۆین بۆ ساڵەکان. ئەگەر لەسەر یەک شێواز وتارەکان دروست بکرێن، لەوانەیە بتوانین ئیشێکی وا بۆ ساڵەکان بکەین. ھەرچەندە بەپێی [[١ی موحەڕڕەم]] بێت وتارەکان بێسەرچاوەشن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٦:٠٨، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] فکرێکی باشە، ھەتا سەد ساڵ لەمەوبەر لە زۆربەی وڵاتی ئیسلامی و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ڕۆژژمێری کۆچی بەکاردەھێنرا؛ بۆیە ناتوانین ھەموو ئەو ڕووداوانەی لە مێژووی ھەرێمە ئیسلامییەکاندا ڕوویانداوە لە وتاری ڕۆژژمێرەکانی تر بڵاو بکەینەوە. ئەگەر ئەو جۆرە باسی لێدەکەین بچێتە پێش بەڕاستی وتارەکان باش و نایاب دەردەچن. ئێستا ئەگەر پێت باش بێت پڕۆژەکە دروست بکەین و لێیگەڕێین ھەتاکوو وتاری ڕۆژەکانی کۆچی دەنووسرێن یان ھەر دوای بڵاوکردنەوەیان پڕۆژەکە ساز بکەین؟ (من پێموایە یەکەمی باشترە چۆن ھەتا ئەوکات لەبەر چاومان دەبێت و بەپشتگوێ ناخرێ). «داواش لە '''«مامۆستا»''' دەکەم سەرچاوەی پێویست لە وتاری ڕۆژە کۆچییەکاندا بنێت». زۆر سپاس بۆ ھەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٠:٤٠، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ئەم کۆمەڵە وتارە جیاوازە و دەبێ کۆدی تایبەتی بۆ بنووسین، بەڵام چۆنت پێ باشە، وا بکە؛ من کێشەم نییە. بەڵام قسە لەمسەرەوە خۆشە، دڵنیا نیم دەتوانم ئەم ئیشە بکەم، بەڵام دوای وتاری ڕۆژەکان بیرم بێننەوە تا بزانم چیم پێ دەکرێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ٢١:٣٥، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]، @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] کتێب زۆرە بەپێی ساڵەکان بەڵام لەعەرەبییەکە تەنیا بەستەرێکی داناوە دەتوانین ئەو بەستەرە بەکاربێنین، بەجۆرێک بەستەری هەموو مانگەکان بخەینە ناو ساڵەکان وەک سەرچاوە هەر وتارێک ١٢ سەرچاوەی دەبێ. یان کۆمەڵێک کتێب کە بەپێی ساڵەکان دابەش کراوون وەک سەرچاوە بەکاربێنین وە تاریخی تەبەری و بیدایە و نیهایە... ئیشەڵڵا ئەگەر مانگەکان تەواوبوون ئاگادارتان دەکەمەوە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٣٥، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] پێم باشە بەڕێز «مامۆستا» خۆی [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/ساڵە کۆچییەکان]] ساز بکات وەک پێشکەشکاری پرۆژەکە؛ ئەگەریش ھەر شتێک پێویست بوو من لە خزمەتدام. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٢٢، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::مامۆستا خۆی دەبێت ھەر دێڕێکی ئەو جۆرە وتارانە سەرچاوەی خۆی لەگەڵ بێت، بەڵام ویکیی عەرەبی (وەک ئێمە) زۆر گوێ بە سەرچاوە نادات. وەڵا چۆن بە باش دەزانی وا سەرچاوەکان دانێ، بەڵام تا بۆت دەکرێت لەسەر شێواز وتارەکان دروست بکە چونکە وا بڕوات بۆتەکە باشتر دەقەکان دەناسێتەوە و شتێکی دروستتری لێ بەرھەم دێت. @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] منیش پێم باشە مامۆستا دروستی بکات ئەگەر خۆی پێی خۆش بێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ٠٢:٠٨، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == کوشتن لە ئیسلامدا == سڵاو مامۆستا، ماندوو نەبیت. دەتوانن وتارێک لەسەر [[کوشتن لە ئیسلامدا]] بنووسن؟ لە ویکیی ئینگلیزی و عەرەبی وتاری وام نەدۆزییەوە. مردن لە ڕوانگەی ئیسلامەوە ھەبوو، بەڵام ئەمەی من دەیڵێم شتێکی ترە کە وتارێکە باس لە کوشتنی گیانلەبەر (بە مرۆڤ و ئاژەڵەوە) دەکات. حوکمەکانی و خێر و شەڕی و ئەمانە باس دەکات. بێجگە لە قورئان و فەرموودە، باشترە تا دەتوانرێت بە سەرچاوەگەلی کوردی و عەرەبی و ئینگلیزی دەوڵەمەند بکرێت. منیش ھەوڵ دەدەم بە وتووێژ و ئەوەی لە دەستم بێت ھاوکار بم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ٢١:٥٣، ٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) سڵاو [[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> فکرەیەکی باشە ئیشەڵڵا کاری لەسەر دەکەم، وتاری [[کوشتنەوەی شەرعی]]مان هەیە، دەکرێ زانیارییەکانی ئەو و کۆمەڵێک زانیاری کە ببێتە وتارێکی باش [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٦:٣١، ٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :زۆر باشە و سپاس بۆ ئێوە! ھەر شتێک بە من کرا یان ویستتان قسەم لەگەڵ بکەن، لێرە یان لە پەڕەی وتووێژی وتارەکە خۆی بانگم بکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٨:٢١، ٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == جێژنتان پیرۆز! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Ramadan-clock.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''جێژنی ڕەمەزان پیرۆز بێت''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز مامۆستا، جێژنی ڕەمەزان لە ئێوە پیرۆز بێت. سپاسی سەرجەم بەشدارییەکانی بەڕێزت بەتایبەت سازکردنی وتارە ئیسلامییەکان لەو مانگە پیرۆزەدا دەکەم. ھیوادارام ھەر کات سەرکەوتوو بیت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:٣٤، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) |} سڵاو [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] جەژنی ئێوەش پیرۆز و هەموو ڕۆژتان هەر جەژن بێ، زۆر سوپاس بۆ دیارەیەکەت پشتیوان بەخوا کاری زیاتر و باشتریش دەکەین. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٨:٢٧، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == تاگی سڕینەوە == سڵاو مامۆستا بۆ داواکردنی سڕینەوەی خێرا ھەوڵ بدە ھۆکار لە پەڕەکان بنووسی بەم شێوەیە -> <nowiki>{{سخ|ھۆکار}}</nowiki> ئەمە کاری بەڕێوەبەران ئاسانتر دەکات و دەزانن بۆچی داوای سڕینەوەت کردووە :) زۆر سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٨:٥٩، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) == سڕینەوەی خێرا (وتار) == سڵاو، دەتوانم بزانم هۆی سڕینەوەی خێرایەکە چییە؟ [[بەکارھێنەر:ZagrosianSigma|ZagrosianSigma]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ZagrosianSigma|لێدوان]]) ١٣:٢١، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == خەریکە مافی reviewer بەسەر دەچێت == سڵاو، ئەمە وەک بەشێک لە [[metawiki:Global reminder bot|بۆتی بیرخەرەوەی سەرانسەری]]، بیرخەرەوەیەکی خۆگەڕکراوە تا پێت بڵێت کە دەسەڵاتت بۆ مافی «reviewer» (بەسەرداچوونەوەکەران) لە 11:38، 25ی ئابی 2025 (UTC) بەسەر دەچێت. بۆ زۆربەی مافەکان، پێویستە لە [[وپ:دم]] نوێی بکەیتەوە مەگەر ئەوەی لەکاتی وەرگرتنی مافەکە شتێکی ترت پێ وترابێت. <small>{{ڕەساسی|بۆ لابردنی ئاگادارییەکانی بەسەرچوونی ماف، خۆت بۆ [[m:Global reminder bot/Exclusion|ئەم پەڕە]] زیاد بکە.}}</small> [[بەکارھێنەر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Leaderbot|لێدوان]]) ١٩:٤٣، ١٨ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) سڵاو [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] مافەکەم بەسەرچووە دەتوانی دووبارە مافەکەم پێ بدەیەوە و بیکەیە هەمیشەیی، هەروەها ویستم داوای مافی گەڕاندنەوە بکەم پێشتر بە کاتی هەمبوو دەتوانی دوبارە مەفەکەم بۆ زیاد بکەی و بیکەیە هەمیشەیی؟، سوپاس. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٧:٠٦، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) :{{Done}} بەخۆشی [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٢٠، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) == سەددام حوسێن == Hello. There is something wrong with the childhood photo of Saddam Hussein in the [[سەددام حوسێن]] article. His date of birth is 1937, but in the photo, supposedly from 1940, he looks no older than one year old. Either the year is incorrect, or the child is not Saddam Hussein. The same issue was raised back in 2012 on the Wikimedia Commons discussion page for this photo, but there was no response. https://commons.wikimedia.org/wiki/File_talk:Saddam_in_childhood.jpg This was even mentioned in the Saddam Hussein article's discussion page in Wikipedia Arabic back in 2011, but there was no response either: [[:ar:نقاش:صدام حسين/أرشيف 1]]. If the discrepancies cannot be identified, then this photo should be removed from the article. Yours sincerely, [[تایبەت:بەشدارییەکان/78.174.55.43|78.174.55.43]] ٠٩:١٤، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Yellow star with "1000+".svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی +١٠٠٠ وتار''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | لەبەر گەیشتنتان بە ١٠٠٠ وتار ویستم ئەم نیشانەتان پێوە بکەم تا بزانن بەشدارییەکانتان ئەوپەڕی گرنگن و بەرز نرخێنراون و ئەم نیشانەش بە ئاسانی پێی ناگەیت و شایەنی ئێوەیە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٦:٣٧، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) |} [[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] زۆر سوپاس بۆ دیارییەکەت، و ئیشەڵڵا کاری باشتر و زیاتری بەدوادا دێت، تاوەکوو هەرچی زووە بگەین بە سەد هەزار وتار. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢٢:٣٠، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == دروستکەرانی پەڕەکان ئاگادار بکەنەوە == سڵاو، ویستم بڵێم کاتێک تاگی سڕینەوە لە وتار یان ھەر پەڕەیەک دەدەن، دەبێت دروستکەرەکەی ئاگادار بکەنەوە. بۆ نموونە ئەو تاگەی لەسەر [[کڵێسای هیوای هەموو گەلان]] داناتان نابوو، ویکیکۆدێکی تێدایە کە دەبێت بیخەیتە سەر پەڕەی لێدوانی دروستکەرەکە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٦:٥١، ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی سەرەکی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | هیوای سەرکەوتنت بۆ دەخوازم [[بەکارھێنەر:Ali xishnaw|Ali xishnaw]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ali xishnaw|لێدوان]]) ١٩:٠٢، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) |} @[[بەکارھێنەر:Ali xishnaw|Ali xishnaw]] زۆر سوپاس بۆ بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢١:٢٣، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == تاگی سڕینەوە == سڵاو @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس بۆ بەشدارییەکانت، و چاودێریکردنی وتارەکان. ھەوڵ بدە کاتێک تاگی سڕینەوە دادەنێی، لەناو تاگەکە سەیری دانەری تاگ بکەیت و کۆپی بکەیت و لە پەڕەی وتووێژی درووستکەری پەڕە دایبنێی بۆ ئەوەی ئاگادار بکرێتەوە لە سڕینەوەکە، وەک ئەوەی لە وێنەکە نیشانم داوە، {{زۆر سپاس}}[[پەڕگە:Deletionسخsc.png]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:١٤، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 64o930xey4v4551ja7io4jg4lorc0nn ڕازیە سوڵتانە 0 162748 1691690 1604659 2026-10-23T04:35:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1691690 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ڕازیە سوڵتانە | image = Razia Sultana 2019 International Women of Courage (cropped).jpg | imagesize = 220px | caption = ڕازیە سوڵتانە | birth_date = ١٩٧٣ | birth_place = [[مانوگاو]]، [[ویلایەتی راکینە|راکینە]]، [[میانمار]] | nationality = [[بەنگلادیش]]ی<ref name="a">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2019 International Women of Courage Award|ناونیشان=https://www.state.gov/s/gwi/iwoc/2019/index.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190303200747/https://www.state.gov/s/gwi/iwoc/2019/index.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=U.S. Department of State|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rohingya lawyer gets US award|ناونیشان=https://www.thedailystar.net/rohingya-crisis/news/bangladeshi-razia-gets-us-award-rohingya-work-1711237|newspaper=The Daily Star|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> | years_active = | other_names = | known_for = | occupation = پارێزەر، فێرکەر، چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ }} '''ڕازیە سوڵتانە''' (لەدایکبووی ١٩٧٣ لە [[میانمار]]) ژنە چالاکوانێکی مافەکانی مرۆڤ و پارێزەرێکی [[بەنگلادیش|بەنگلادیشییە]]. براوەی خەڵاتی ئازایەتی ژنانی نێودەوڵەتییە.<ref name="a"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rohingya lawyer Razia Sultana wins Int’l Women of Courage Award|ناونیشان= https://www.dhakatribune.com/achievement/2019/03/06/bangladeshi-citizen-razia-sultana-wins-int-l-women-of-courage-award|newspaper=Dhaka Tribune}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rohingya lawyer Razia Sultana wins Women of Courage award|ناونیشان=https://www.daily-sun.com/post/375726/2019/03/06/Rohingya-lawyer-Razia-Sultana-wins-Women-of-Courage-award|newspaper=Daily Sun|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190420062957/https://www.daily-sun.com/post/375726/2019/03/06/Rohingya-lawyer-Razia-Sultana-wins-Women-of-Courage-award|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rohingya lawyer Razia wins Women of Courage award|ناونیشان=http://m.theindependentbd.com//printversion/details/190478|newspaper=The Independent|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=রোহিঙ্গা আইনজীবী রাজিয়া পেলেন যুক্তরাষ্ট্রের ‘সাহসী নারী’ পদক|ناونیشان=https://www.prothomalo.com/northamerica/article/1582635/রোহিঙ্গা-আইনজীবী-রাজিয়া-পেলেন-যুক্তরাষ্ট্রের|newspaper=Prothom Alo|زمان=bn}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=বাংলাদেশিসহ ১০ সাহসী নারী যুক্তরাষ্ট্রে পুরস্কৃত|ناونیشان=https://www.bd-pratidin.com/last-page/2019/03/09/406619|newspaper=Bangladesh Pratidin|زمان=bn|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190420062953/https://www.bd-pratidin.com/last-page/2019/03/09/406619|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیان == ڕازیە لەدایکبووی ١٩٧٣، لە میانمار، ڕازیە [[خەڵکی ڕۆھینگیا]]یە.<ref name="b">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biographies of the Finalists for the 2019 International Women of Courage Awards|ناونیشان=https://www.state.gov/s/gwi/iwoc/2019/bio/index.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190305220533/https://www.state.gov/s/gwi/iwoc/2019/bio/index.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=U.S. Department of State|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> ڕازیە لە بەنگلادیش گەورەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=‘I Am Doing This for Every Place Where Rape Is a Weapon of War. ’ Meet the Woman Documenting Sexual Violence Against Myanmar's Rohingya|ناونیشان=http://time.com/5559388/razia-sultana-rohingya-myanmar-sexual-violence-documentation/|وێبگە=TIME|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190825125906/https://time.com/5559388/razia-sultana-rohingya-myanmar-sexual-violence-documentation/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چالاکییەکانی ڕازیە بۆ خەڵکی. جگە لەوانیش ئەوا بۆ [[خەڵکی ڕۆھینگیا]] دیکەی مینانماریش کاری کردووە. ڕازییە پارێزەر، فێرکەر و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤە. زیاتر بۆ کچ و ژنانی [[خەڵکی ڕۆھینگیا|ڕۆھینگیا]] کاری کردووە. ڕازیە ڕاپۆرتێکی بڵاوکردەوە لەدوای چاوپێکەوتنی سەدان کەس لە [[خەڵکی ڕۆھینگیا|ڕۆھینگیا]]. بڵاوکراوەکەی ڕازیە بەناوی «شایەتیدانی ترسناک و دەستدرێژی بەفرمان»،<ref name="c">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Witness to Horror: In conversation with advocate Razia Sultana|ناونیشان=https://www.thedailystar.net/star-weekend/interview/news/witness-horror-conversation-advocate-razia-sultana-1666924|newspaper=The Daily Star}}</ref> لە ڕاپۆرتەکەیدا ڕازیە ئاماژەی بە تووندووتیژی دەستدرێژی سێکسیدا لەسەر کچان و ژنانی ڕۆھینگیا لەلایەن ھێزەکانی بۆڕما. ھەروەھا بەشداربوو لەنووسینی ڕاپۆرتی «لەناوبردنی کێڵگەکانی ئەلیتانکیاو» کەلەلایەن دەزگای کالادان بڵاوکرایەوە.<ref name="b"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Razia Sultana (lawyer)}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی مرۆڤ لە بەنگلادیش]] [[پۆل:ژنە چالاکوانەکانی مافەکانی مرۆڤ لە میانمار]] [[پۆل:ژنانی بەنگلادیش]] [[پۆل:مووسڵمانە بەنگلادیشییەکان]] [[پۆل:ئەو ژنانەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ژنانی بوێریان وەرگرتووە]] [[پۆل:ژنە پارێزەرەکانی سەدەی ٢١ەم]] dt050i2a0q3lveeuukkq01nw44u32y1 ڕاستییەکی ونبوو 0 163273 1691696 1628639 2026-10-23T04:36:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1691696 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = | translator = نووسین | image = | caption = ڕوبەرگی کتێبی «ڕاستییەکی ونبوو» | author = فەرمان خەرابەیی | cover_artist = چاپخانە | country = [[ھەولێر]]، ھەرێمی کوردستان، عێراق | language = [[کوردی]] | series = | genre = | publisher = | release_date = ٢٠١٠ | media_type = کۆمەڵایەتی | pages = ٩٢ | isbn = | preceded_by = | followed_by = }} '''ڕاستییەکی ونبوو<ref group="ت">کتێبێکی کۆمەڵایەتییە باس لەوە دەکات لەلایەن ھێندێ ئافرەت و کەسەوە کە چۆن بازرگانی بە ئافرەتەوە دەکرێت بە ناوی مافی ئافرەت.</ref>'''<ref>[https://www.m-farman.com/2018/10/blog-post_7.html ڕاستییەکی ونبوو]/ [https://web.archive.org/web/20200404185252/https://www.m-farman.com/2018/10/blog-post_7.html Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> یەکێکە لە [[کتێب|کتێبەکانی]] نووسەر [[فەرمان خەرابەیی]]،<ref>[http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=815 یەکێتی زانایان]/ [https://web.archive.org/web/20200404190816/http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=815 Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> کە ناڕەزایی ھەندێک لە چالاکوانانی بواری ژنانی لێکەوتەوە،<ref>[https://www.youm7.com/story/2011/1/9/برلمانیون-ومثقفون-أکراد-یطالبون-بتخصیص-ثلاثة-مساجد-فقط-لصلاة-الجمعة/333335 سەرچاوە]/ [https://web.archive.org/save/https://www.youm7.com/story/2011/1/9/برلمانیون-ومثقفون-أکراد-یطالبون-بتخصیص-ثلاثة-مساجد-فقط-لصلاة-الجمعة/333335 Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> بەو ھۆیەوە ھەڵسان بە [[خۆپیشاندان|خۆپێشاندان]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://omer88h.blogspot.com/2011/01/blog-post_12.html|سەردێڕ=شەڕی مەلا و سیکیولارەکان|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200410160234/http://omer88h.blogspot.com/2011/01/blog-post_12.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> لە دژی نووسەری کتێبەکە [[فەرمان خەرابەیی]]،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ia801500.us.archive.org/31/items/3_20200411_20200411/4.pdf|سەردێڕ=ڕۆژنامەی ڕووداو|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=ژمارەی (١٤٤) لاپەڕەی (٣) ساڵی (٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١)}}</ref> لەلایەکی تر خەڵکانێکی زۆر پشتوانی مەلا فەرمانیان کرد.<ref>[https://www.kurdipedia.org/?q=2011012911551933077&lng=9 کوردیپێدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200404223708/https://www.kurdipedia.org/?q=2011012911551933077&lng=9 |date= ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ }} [https://web.archive.org/save/https://www.kurdipedia.org/?q=2011012911551933077&lng=9 Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]]</ref> == ناڕەزایی و پشتگیری == === ناڕەزایی === کتێبی ڕاستییەکی ونبوو<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://issuu.com/rozhnama/docs/rozhnama_616|سەردێڕ=ڕۆژنامەی ڕۆژنامە|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200410160851/https://issuu.com/rozhnama/docs/rozhnama_616|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=ژمارەی (٦١٦) لاپەڕەی (١٨) ساڵی (١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١)|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> بوە ھۆی ناڕەزایی ھەندێک لە چالاکوانانی بواری ژنان،<ref>[https://www.iraqhurr.org/a/2267904.html سەرچاوە] [https://web.archive.org/web/20200404211355/https://www.iraqhurr.org/a/2267904.html Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref><ref name=":1">[https://www.hdhod.com/برلمانیون-ومثقفون-أکراد-یطالبون-بتخصیص-3-مساجد-فقط-بالإقلیم_a27367.html سەرچاوە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200414004315/https://www.hdhod.com/%D8%A8%D8%B1%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%88%D9%85%D8%AB%D9%82%D9%81%D9%88%D9%86-%D8%A3%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AF-%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%86-%D8%A8%D8%AA%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%B5-3-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AC%D8%AF-%D9%81%D9%82%D8%B7-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%82%D9%84%DB%8C%D9%85_a27367.html |date=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠ }} [https://web.archive.org/save/https://www.hdhod.com/برلمانیون-ومثقفون-أکراد-یطالبون-بتخصیص-3-مساجد-فقط-بالإقلیم_a27367.html Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> بەو ھۆیەوە ھەڵسان بە کۆکردنەوەی واژووی ناڕەزای دژی کتێبی ناوبراو،<ref>[https://www.emrro.com/ewherisheselefiye.htm ماڵپەڕی ئەمرۆ][https://web.archive.org/web/20200404213429/https://www.emrro.com/ewherisheselefiye.htm Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]]</ref> ھەروەەا بە [[خۆپیشاندان|خۆپێشاندان]] بۆ بەردەم [[پەرلەمانی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.emrro.com/jinanlemela.htm|سەردێڕ=وێپگەی ئەمرۆ|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200410133930/https://www.emrro.com/jinanlemela.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://werash.wordpress.com/2011/01/05/618-2/|سەردێڕ=ویراش|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200410151328/https://werash.wordpress.com/2011/01/05/618-2/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> لە دژی مەلا [[فەرمان خەرابەیی]] و کتێبەکەی،<ref>[https://elaph.com/Web/news/2011/1/623930.html ڕۆژنامەی ئیلاف] [https://web.archive.org/save/https://elaph.com/Web/news/2011/1/623930.html Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> لەبەر ئەوەی خۆپێشاندەران بانگەشەی ئەوەیان دەکرد کە نووسەر بە [[کافر]] ناوی بردوون،<ref group="ت">بەڵام نووسەر لە ڕونکردنەوەیەکدا ئەو قسانە ڕەتدەکات و دەڵێت: ئەو کتێبە توێژینەوەیەکی کۆمەڵایەتیە و بە شێوەیەکی ئەکادیمی و زانستی لە ژێر چەتری ڕێزگرتن لە سنووری یاسا ئەو توێژینەوەم ئەنجام داوە، بەڵام بە داخەوە زۆربەی ئەوانەی بڕیار لەسەر کتێبەکە دەدەن کتێبەکەیان ھەر نەبینیوە، لەو کتێبە ھێرش وتۆمەتم بۆ کەس نەکردووە، حوکمم لەسەر کەس نەداوە، کەسم بە [[کافر]] دانەناوە.</ref><ref name=":2"/> === پشتگیری === لەلایەکی تر خەڵکانێکی زۆر پشتوانی مەلا فەرمانیان کرد لە نووسەران<ref name=":3"/> و ڕۆشنبیران و [[مھلا|زانایانی ئایینی]]<ref>[http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=815 ماڵپەری یەکێتی زانایان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200404190816/http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=815 |date= ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ }} [https://web.archive.org/save/http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=815 Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> و خەڵکی بە گشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ia601500.us.archive.org/31/items/3_20200411_20200411/1.pdf|سەردێڕ=ڕۆژنامەی ھەولێر|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=ژمارەی (٩٣٩) لاپەڕەی (٦) ساڵی (٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١)}}</ref> یەکێک لە نووسەرە دیارەکانی کورد ([[یەدران حەبیب]]) لە وتارێکدا بە ناونیشانی «بەرگرییەک لە مەلا فەرمان» دەڵێ: «مەلا فەرمان خەرابەیی، بە پێچەوانەی مەلایەوە، خەرابەیی پەنای بۆ گفتوگۆی شارستانییانە بردووە، بەراوردی بیری کۆمەڵایەتیی باوی کوردستانی کردووە لەگەڵ بیری ئەو ژنانەی لە بواری مافی ژناندا بزێون، مەلا بە دەسپاکییەوە ئاماژەی بە سەرچاوەی ئاخاوتنی ئەو ژنانە داوە و بەوپەڕی تۆرە و ئەدەبیشەوە لە ھەندێکیان دواوە… مەلا فەرمان سەرجەم ئەم قسە قۆڕانەی تۆمار کردووە و کورتە بۆچوونێکی خۆشی بەپاڵ داون، ئەو کە دەڵێ ئەم ھزرانە بیانین بە کۆمەڵگای کوردەواری و ئەوانەی واش دەڵێن دڵسۆزی ئافرەتان نین، لە بنی کودیلەی داوە و ڕاستی پێکاوە… دەبوو وەڵامی مەلا بەنووسین بێتە دانەوە نەک بەخۆپێشاندان، دەبوو خاوەنی ئەم بۆچوونانە، چاوقایمانە بەرگری لە خۆیان بکەن نەک ڕێپێوان و قیژەقیژ».<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ia601500.us.archive.org/31/items/3_20200411_20200411/5.pdf|سەردێڕ=ڕۆژنامەی بزاو|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=ژمارەی (٢٢) لاپەڕەی (١٦) ساڵی (٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١)}}</ref> === کۆتا بڕیاری دادگا === لەلایەن ڕۆژنامەنووس تامان شاکر<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ia601500.us.archive.org/31/items/3_20200411_20200411/1.pdf|سەردێڕ=ڕۆژنامەی ھەولێر|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=ژمارەی (٩٣٩) لاپەڕەی (٦) ساڵی (٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١)}}</ref> لە دادگا سکاڵا لەسەر نووسەری کتێبی (ڕاستییەکی ونبوو) تۆمار کرا<ref>[https://web.archive.org/web/20110203053900/http://rudaw.net/kurdish/index.php/news/4761.html?print ڕووداو نێت] [https://web.archive.org/web/20110203053900/http://rudaw.net/kurdish/index.php/news/4761.html?print Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> ئەگەرچی نووسەر ئامادەبوو مێزگردیان لەگەڵدا بکات بەڵام کەس ئامادە نەبوو،<ref group="ت">نووسەر لە ڕونکردنەوەیەکدا دەڵێت: ئەو کەسەی -کتێبەکە- بە ھەڵە دەزانێ با بێ جورئەت بکا لە ھەر دەزگایەکی ڕاگەیاندن دەیەوەێ ئامادەم گفتوگۆی لەگەڵ بکەم.</ref><ref name=":2">[http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=816 ماڵپەری یەکێتی زانایان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410143416/http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=816 |date=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠ }} [https://web.archive.org/save/http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=816 Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]]</ref> لە کۆتایدا مەلا فەرمان خەرابەیی لە دادگا دۆسییەکەی بردەوە و سەرکەوتووبوو و دادگا بە قازانجی ئەو بڕیاریدا.<ref>[http://www.zanayan.org/to_print.php?id=831&section=1 ماڵپەری یەکێتی زانایان] [https://web.archive.org/web/20200404213133/http://www.zanayan.org/to_print.php?id=831&section=1 Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]]</ref><ref>[http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=826 ماڵپەری یەکێتی زانایان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200404213013/http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=826 |date= ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ }} [https://web.archive.org/save/http://www.zanayan.org/t_detail.php?section=1&id=826 Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]]</ref> == پێشانگا == {{چینی ناوەند}}<gallery widths="200"> |خۆپێشاندان لە ھەولێر دژی نووسەری کتێبی «ڕاستییەکی ونبوو» بۆ بەردەم پەرلەمان.<ref>[https://www.iraqhurr.org/a/2267904.html سەرچاوە] [https://web.archive.org/web/20200404211355/https://www.iraqhurr.org/a/2267904.html Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> |خۆپێشاندان لە ھەولێر دژی نووسەری کتێبی «ڕاستییەکی ونبوو» بۆ بەردەم پەرلەمان.<ref>[https://www.iraqhurr.org/a/2267904.html إذاعة العراق الحر] [https://web.archive.org/web/20200404211355/https://www.iraqhurr.org/a/2267904.html Archived] ٤ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> |ڕوبەرگی کتێبی «ڕاستییەکی ونبوو». </gallery>{{کۆتایی}} == تێبینییەکان == <references group="ت"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20190813233821/http://m-farman.com/ ماڵپەڕی مامۆستا فەرمان خەرابەیی] * [https://www.facebook.com/Farman.kharabayi/ فەیسبوکی مامۆستا فەرمان خەرابەیی] *[https://ia801309.us.archive.org/20/items/abuarialkurdy_gmail_20150725/ڕاستییه‌كی%20وونبوو.pdf کتێبی ڕاستییەکی ونبوو بە شێوەی PDF].<ref>سەرچاوە لە [https://ia801309.us.archive.org/20/items/abuarialkurdy_gmail_20150725/ڕاستییه‌كی%20وونبوو.pdf Archived] ٥ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> * [[iarchive:rastiekiwnbu/7+zarawai+jendar.mp3|کتێبی ڕاستییەکی ونبوو بە شێوەی دەنگ]].<ref>سەرچاوە لە [[iarchive:rastiekiwnbu/7+zarawai+jendar.mp3|Archived]] ٥ی نیسانی ٢٠٢٠, لە [[وەیباک مەشین|وەیبەک مەشین]].</ref> {{Navbox | name = فەرمان خەرابەیی | title = فەرمان خەرابەیی | listclass = hlist | group1 = کتێبە چاپکراوەکانی | list1 = {{Navbox|child |list1= # ڕاستییەکی ونبوو # ئاوێتەی دڵ # ڕێبەری نوێژەکان # چی دەکەی بۆ کۆرپەکەت!؟ # ڕێبەری خێزانی موسڵمان # فەرھەنگی ناوی منداڵ # ھەناسەی ژیان # زایەڵـەی شادی # بازنەی ژیان # ڕێبەری ئاسان # قەڵای خێزان # لاوان کاتی نەھاتووە بگەڕێینەوە؟! # کێ دەکەی بە ھاوسەری ژیانت؟! # تەمەنی زێرین.. بە فیڕۆی نەدەین # چاکترین ئافرەت لە چاوی پێغەمبەردا # ھۆکارە بەسوودەکان بۆ ژیانێکی ئاسوودە # خۆشەویستی # ناوە جوانەکانی خوای گەورە # زنجیرە چیڕۆکی ڕاستەقینە }} | group2 = بەرنامەی دەنگ وڕەنگ | list2 = {{Navbox|child |list2= # ھەناسەی ژیان # خێزان و ژیان # شەریعەتی ئیسلام # کۆژین # ماف وئەرک }} | group3 = چالاکیەکانی | list3 = * دانەنراوە | below = [[:پۆل:کتێبە کوردییەکان|کتێبە کوردییەکان]] }} {{تووڵی دەروازە|کتێب|کۆمەڵگا}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی فەرمان خەرابەیی]] c8s6fqop6swskbsghcuzvs4tqy00tiq ڕ. خ. پالاسیۆ 0 165906 1691642 1529478 2026-10-23T01:35:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691642 wikitext text/x-wiki {{وەسف|نووسەر و گرافیک دیزاینەرێکی ئەمریکی}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox writer |image = RJ Palacio at BookCon (16102).jpg |caption = پالاسیۆ لە بووک-کۆن، ٢٠١٩ |birth_name = ڕاکێل خارامیلۆ |birth_date = {{birth date and age|١٩٦٣|٧|١٣}} |birth_place = [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |occupation = نووسەر، گرافیک دیزاینەر |residence = [[نیویۆرک|نیویۆرک ستی، نیویۆرک]]، ئەمریکا }} '''ڕاکێل خارامیلۆ'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About R.J. Palacio|ناونیشان=https://wonderthebook.com/about|وێبگە=wonderthebook.com|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200513193216/https://wonderthebook.com/about|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> (لەدایکبووی ١٣ی تەممووزی ١٩٦٣) باشتر ناسراو بە ناوی پێنووسەکەی '''ر. خ. پالاسیۆ'''، [[نووسەر]] و گرافیک دیزاینەری [[ئەمریکی]]یە.<ref name=NYT>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=[[The New York Times]]|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/12/20/books/review/rj-palacio-and-meg-medina-talk-diversity-and-childrens-books.html|سەردێڕ=R. J. Palacio and Meg Medina Talk Diversity and Children's Books|نووسەر=Russo, Maria|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> ڕاکێل خارامیلۆ لە خێزانێکی کۆچەری لە کۆڵۆمبیا لەدایکبووە. ناوبراو نووسەری چەندان ڕۆمانی منداڵانە، وەک پڕفرۆشترینیان کە ''وۆندەر''ە،<ref name=NYT/> کە ساڵی ٢٠١٧ کرا بە فیلم. پالاسیۆ وەکو بەرھەمھێنەری جێبەجێکار لە فیلمەکەدا کاریدەکرد. یەکەم ڕۆمانی وێنەیی بەناوی ''باڵندەی سپی''یەوە کە لە ٢٠١٧ بڵاوکراوەتەوە ھەر لە دونیای ''وۆندەر''دایە.<ref name="NYP19">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=‘Wonder’ author R.J. Palacio isn’t resting on 16 million copies sold | وێبگە=New York Post | ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩| ناونیشان=https://nypost.com/2019/09/30/wonder-author-r-j-palacio-isnt-resting-on-16-million-copies-sold/ | ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> پالاسیۆ یەکەم کاری وەک دەرھێنەری ھونەری و گرافیک دیزاینەر دەستپێکرد، کە بەرگی کتێبی دیزاین دەکرد بۆ پۆڵ ئۆستەر، تۆماس پینچن و چەندانی تر.<ref name="NYP19"/><ref name="The Library of Congress 2019">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=R.J. Palacio | وێبگە=The Library of Congress | ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٩| ناونیشان=https://www.loc.gov/events/2019-national-book-festival/authors/item/n2011062703/r-j-palacio/ | ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> == ژیانی تایبەتی == پالاسیۆ لە قوتابخانەی ئامادەیی مانھاتن بۆ ھونەر و دیزاین خوێندی و پەرەی سەند لە وێنەکێشاندا لە قوتابخانەی پارسۆن بئ دیزاین.<ref name="NYP19"/> ئەو ئێستا لە [[نیویۆرک|نیویۆرک ستی]] لەگەڵ ھاوسەرەکەی و دوو کوڕەکەی، کالێب و جۆزێف، دەژیت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Author|ناونیشان=http://rjpalacio.com/author.html|وێبگە=Rjpalacio.com|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160809000849/http://rjpalacio.com/author.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بیبلیۆگرافیا == * ''وۆندەر''، ٢٠١٢. * ''٣٦٥ ڕۆژی وۆندەر: کتێبی وتەکانی مستەر براون''، ٢٠١٤. * ئۆگی و من، ٢٠١٥. * ''ھەموومان وۆندەرین''. * ''باڵندەی سپی''، ٢٠١٧. == خەڵات و ڕێزلێنانەکان == * خەڵاتی کریستۆفەر * کتێبەکەی ''سەمەرە'' لە پێڕستی پڕفرۆشترین کتێبەکانی نیویۆرک تایمزدا بوو<ref>[6]Taylor, Ihsan. "Best Sellers". The New York Times. Retrieved 15 March 2016.</ref> و ھەروەھا لە پێڕستی خەڵاتی تێکساس بلووبۆنێتیشدا بوو.<ref>[7] "Texas Bluebonnet Award Annotated 2013-2014 Master List" (PDF). Archived from the original (PDF) on 15 June 2013. Retrieved 14 June 2013.</ref> کتێبەکە براوەی خەڵاتی قوتابیانی مەین بوو لە ٢٠١٤، خەڵاتی کتێبی مناڵانی دۆرۆتی کانفیێڵد فیشەری ڤێرمۆنت، خەڵاتی مارک توەینی ٢٠١٥،<ref>[8]Children's Book Award Winners Announced at Maine Reading Conference". Maine.gov. 10 April 2014. Retrieved 15 March 2016.</ref> خەڵاتی نێنێی ٢٠١٥ لە ھاوای،<ref>[9] "'Wonder' Selected as 2015 Nene Award Winner". Mauinow.com. 10 April 2015. Retrieved 15 March 2016.</ref> و خەڵاتی ھەڵبژاردەی خوێنەرە مناڵەکان بۆ ٢٠١٥.<ref>[10] "YRCA 2015". Pnla.org. Retrieved 15 March 2016.</ref> لە ئیڵینۆی، ھەر دوو خەڵاتی بلووستێم و کلۆدیڵی بردەوە لە ٢٠١٤.<ref>[11] "Champagne Library Illinois Award Winners". Archived from the original on 19 October 2016.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{official|https://rjpalacio.com}} * {{imdb name|5383459}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|وێژە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|R. J. Palacio}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆماننووسانی ژنی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم]] [[پۆل:زیندووان]] t9a104lsb4erivopjwjuvefrfkhdvey ڕامۆ 0 166444 1691748 1547172 2026-10-23T07:34:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1691748 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی تەلەڤیزیۆن | ناو = ڕامۆ | وێنە = [[پەڕگە:زنجیرەی ڕامۆ.jpg|200px]] | سەردێڕ = | ناو٢ = Ramo | جۆر = | فۆرمات = | دروستکەر = | پەرەپێدەر = | نووسەر = یەڵماز شاھین | دەرھێنەر = یاگیز ئاڵپ ئەکایدن | دەرھێنەری_دروستکەر = | پێشکەشکار = | بە_بەشداری = | حەکەمەکان = | دەنگەکان = | گێڕدراوەتەوە = | بابەتی_ئاوازدانەری_مۆسیقا = | مۆسیقای_دەستپێک = | مۆسیقای_کۆتا = | ئاوازدانەر = | وڵات = | زمان = | ژمارەی_وەرزەکان = | ژمارەی_زنجیرەکان = | ژمارەی_ئەڵقەکان = | دەرھێنەری_جێبەجێکار = | بەرھەمھێنەر = | دەستکاریکەر = | شوێن = | کاری_سینەمایی = | کامێرا = | ماوەی_پەخش = | کۆمپانیا = | دابەشکەر = | تۆڕی_تەلەڤیزیۆنی = | جۆری_وێنە = | جۆری_دەنگ = | شوێنی_یەکەم_پەخش = | ڕێکەوتی_یەکەم_پەخش = | پێشکەوتن_لەلایەن = | دوای_ئەم = | پەیوەندیدار = | ئەکتەران = | ئەکتەرەکانی_پێشوو = | میوانان = }} '''''ڕامۆ''''' زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی درامای ئەکشنی تورکییە و لە دەرھێنانی یاگیز ئاڵپ ئەکایدنە و لە نووسینی یەڵماز شاھینە و لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ لەسەر [[شۆ تیڤی]] دەستی بە پەخشکردن کرد<ref>[https://m.showtv.com.tr/dizi/haber/2543955-ramo-dan-ilk-kareler-yayinlandi Ramo'dan ilk kareler yayınlandı!]</ref> کەسایەتی ڕامۆ کە لە لایەن [[موڕاد یەڵدیریم]]ەوە ڕۆڵی گێڕدراوە لەسەر کەسایەتییەکی ڕاستەقینە دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | ناونیشان = https://www.bkmonline.net/tr/tv/diziler/ramo | سەردێڕ = Ramo: Bir başkaldırış hikayesi! | بڵاوکەرەوە = BKM | ڕێکەوت = ٢٦ی Martی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200326002359/https://www.bkmonline.net/tr/tv/diziler/ramo |ڕێکەوتی سەردان = ۱۲ی حوزەیرانی ۲۰۲۰ |ölüurl=no}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٢٠}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان]] o2e5rzai3pnhbo1elh0x7jmxllns0b2 وتووێژی پەڕگە:Kurdistan Flag.png 7 166709 1691484 1679771 2026-10-22T17:11:50Z Sakura emad 42467 unnecessary : retaining page history. 1691484 wikitext text/x-wiki == پێویستی == سڵاو کاک {{وب|Serchia}} گەر ئەم پەڕگەیە لە کامنز ھەبێت، پێویست ناکات لە ویکیپیدیا باری بکەین. -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٤:٣٦، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) :کوالێتی ئەوە بەرزترە. ھەبوونی کێشە نییە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] — ‏١٩:١٧، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) :: {{وب|Serchia}} بۆ کولێتییەکەی ڕاستە، بەڵام بەڕاستی بڕوا ناکەم پێویست بێ. جگە لەوەش دەبێ ئێستا خەمێک لە پەڕگەکانیش بخۆین و پاکیان بکەینەوە و بڕێک پەڕەی سیاسەت و شتیان بۆ دروست بکەین گەر نا دواتر سەخت دەبن بۆمان. وا گەیشتینە 1,000 پەڕگە! پێش گشت شتێ مەرجە کە ناوی پەڕگەی بارکراوبە ڕێنووسی کوردی بنووسرێت نەک لاتینی (مەگەر هەر نەکرێ). -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٩:٥٢، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) ::: ناڵێم زۆر پێویستە، بەڵام لابردنیشی شتێک لە بابەتەکە ناگۆڕێت. بۆ ئەم مەسەلەیە بەڕای من باشترە لەمەودوا زۆربەی بارکردنەکان لەڕێی کۆمنز بێت، ئەو کات سەرمان سووکتر دەبێت. ناڵێم بە تەواوی واز لە بارکردنی پەڕگە لێرە بھێنین، با ئێرە تەنیا بۆ کاتێک بێت گەر زۆر ناچار بین. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] — ‏١٥:٢٥، ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) :::: {{وب|Serchia}} خۆی ھەر پەڕگە ئازادەکان لە کامنز بار دەکرێن، بەڵام نائازادەکان (بەزۆری پۆستەری فیلم و ئەلبومەکان، بەرگی کتێبەکان، ھەندێ لە لۆگۆکان و ھەندێ شتی تریش) لە ویکیپیدیاکان بار دەکرێن. بارکردن لێرە ناچارییە. بۆ نموونە ئێمە ناتوانین پۆستەری فیلمەکان لە کۆمنز بار بکەین. -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]</sub> ‏١٦:٤٢، ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) ::::: ئەگەر نائازادە ھیچ و ئەگەر ئازادە دەبێ لە کۆمنز بار بکرێ و بیسڕنەوە. بڕیار وا بوو لێرە ھەر نائازاد بار بکرێ دەنا دوایی بۆمان کۆ ناکرێتەوە. سپاس.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏١٧:٢٦، ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ (UTC) otksll0zx4z43h91d8gcv51su97g5k6 ڕامپەیج (فیلمی ٢٠١٨) 0 167314 1691746 1406505 2026-10-23T07:34:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691746 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ڕامپەیج (فیلمی ٢٠١٨) | image = پۆستەری فیلمی ڕامپەیج.jpg | alt = | caption = پۆستەری ڕامپەیج | director = [[بڕاد پیتۆن]] | producer = {{Plainlist| * بڕاد پیتۆن * [[بیو فڵین]] * جۆن ڕیکارد * ھیرام گارسیا }} | screenplay = {{Plainlist| * ڕیان ئەنجڵ * کاڕڵتۆن کازی * ڕیان کۆنداڵ * ئادەم ستیکێڵ }} | story = ڕیان ئەنجڵ | based_on = {{Based on|''[[Rampage (franchise)|Rampage]]''||[[Midway Games]]}} | starring = {{Plainlist| * [[دوەین جانسن]] * [[نۆم ھاریس]] * [[مالین ئەکەرمان]] * [[جەیک لاسی]] * [[جو مانگالیلۆ]] * [[جێڤری دین مۆرگان]] }} | music = ئەندریۆ لۆکینتۆ | cinematography = جارۆن پریزانت | editing = {{ubl|جیم مەی|[[بۆب دوکسی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.scifijapan.com/articles/2018/04/09/rampage-production-notes-and-high-res photos/|سەردێڕ=Rampage Production Notes and High-Res Photos|ئیش=SciFi Japan|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠١٨}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.scifijapan.com/articles/2018/04/09/rampage-production-notes-and-high-res |date=تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref>}} | studio = {{Plainlist| * [[نیو ڵاین سینەما]] * [[Access Industries|گەیشتن ئینتەرتەیمێنت]]<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2018/film/news/brett-ratner-warners-cofinancing-deal-ends-1202750809/|سەردێڕ=Warners Bros. Cuts Final Ties With Brett Ratner, Won’t Renew $450-Million Co-Financing Deal|دوایین=Lopez|یەکەم=Ricardo|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٨|ئیش=Variety|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٨|زمان=en-US}}</ref> (ئاماژەپێنەکراو) * [[RatPac-Dune Entertainment|تەپۆڵکە ئینتەرتەیمێنت]]<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2018/film/news/brett-ratner-warners-cofinancing-deal-ends-1202750809/|سەردێڕ=Warners Bros. Cuts Final Ties With Brett Ratner, Won’t Renew $450-Million Co-Financing Deal|دوایین=Lopez|یەکەم=Ricardo|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٨|ئیش=Variety|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٨|زمان=en-US}}</ref> (ئاماژەپێنەکراو) * [[Beau Flynn|کۆمپانیای وێنەی فڕیوو]] * ڕیگلی وێنەکان * [[Brad Peyton|ئەساپ ئینتەرتەیمێنت]] * [[حەوت بەرھەمھێنانی بەکس]] }} | distributor = [[وارنەر برۆس.|وارنەر برەدرز]] | released = {{Film date|2018|4|4|[[مایکرۆسۆفت شانۆ]]|٢٠١٨|٠٤|١٣|ئەمریکا}} | runtime = ١٠٧ خولەک<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbfc.co.uk/releases/rampage-film|سەردێڕ=''RAMPAGE'' (12A)|بڵاوکەرەوە=[[British Board of Film Classification]]|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200805045141/https://www.bbfc.co.uk/releases/rampage-film}}</ref> | country = ئەمریکا | language =ئینگلیزی | budget = ١٤٠ ملیۆن دۆلار<ref name=breakeven>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2018/07/dwayne-johnson-skyscraper-ant-man-and-the-wasp-hotel-transylvania-3-weekend-box-office-1202426089/|سەردێڕ=Why Dwayne Johnson Pic ‘Skyscraper’ Went Up In Flames At The B.O. With $25M+|وێبگە=[[Deadline Hollywood]] |بڵاوکەرەوە=[[Penske Business Media]] |ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٨|یەکەم=Anthony |دوایین= D'Alessandro |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref> |<ref name="BOM">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=newlinetentpole2018.htm|سەردێڕ=''Rampage'' (2018)|وێبگە=[[Box Office Mojo]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref><ref name=preview>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Faughnder|یەکەم=Ryan |سەردێڕ=Rampage' is poised for top box-office spot as Dwayne Johnson fights video game movie curse|ناونیشان=https://www.latimes.com/entertainment/la-fi-ct-movie-projector-rampage-20180411-htmlstory.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=[[Los Angeles Times]] |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> | gross = ٤٢٨ ملیۆن دۆلار<ref name="BOM">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=newlinetentpole2018.htm|سەردێڕ=''Rampage'' (2018)|وێبگە=[[Box Office Mojo]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> }} '''ڕامپەیج''' ({{بە ئینگلیزی|Rampage}}) فیلمێکی خەیاڵی و زانستییە، لەسەر بنەمای یارییەکی ڤیدیۆیی دەرکراوە کە ھەمان ناوی یارییەکەی ھەیە. ئەکتەرانی فیلمەکە [[دوەین جانسن]]، نێومی ھاریس، ماڵین ئئەکرما، جو مانگالینۆ، [[جێفری دین مۆرگان]] و جێک لاسین. فیلمەکە لەدوای ''[[جۆرنی ٢: دوورگە نادیارەکە]]'' (٢٠١٢) و ''[[سان ئاندریاس (فیلم)|سان ئاندریاس]]'' (٢٠١٥) سێیەم کاری ھاوبەشییە لەنێوان دوەین جانسن و پێتەن. لە ١٣ی نیسانی ٢٠١٨، قۆناغی وێنەگرتنی فۆتۆگرافی لە شاری [[شیکاگۆ]] دەستی پێ کرد. فیلمەکە لە ئەمریکا لەلایەن کۆمپانیای [[وارنەر برۆس.|وارنەر برەدرز]] بڵاوکرایەوە. داھاتی فیلمەکە لە ھەموو جیھان ٤٢٨ ملیۆن دۆلار بوو، پێداچوونەوەی ڕەخنەگرانە بۆ فیلمەکە کرا، لەڕووی ڕوونی و ڤیژوەلەوە ستایشکرا لەبەرامبەردا ڕەخنە لە چیڕۆکەکەی گیرا. == بەرھەمھێنان == لە ساڵی ٢٠٠٩، کۆمپانیای [[وارنەر برۆس.|وارنەر برەدرز]] مافی لەبەرگرتنەوەی چیڕۆکی ''یارییەکەی ڕامپەیج (١٩٨٦)'' کڕییەوە.<ref name="November2011THR">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/rampage-new-line-262475|magazine=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|بڵاوکەرەوە=[[Prometheus Global Media]]|یەکەم=Borys|دوایین=Kit|سەردێڕ=Classic Video Game 'Rampage' Headed to Big Screen From New Line|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠١١ پڕۆژەی دروستکردنی ئەم فیلمە لەگەڵ بەرھەمھێنەر [[جۆن ڕیکارد]] ڕاگەیاندرا.<ref name="November2011THR2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/rampage-new-line-262475|magazine=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|بڵاوکەرەوە=[[Prometheus Global Media]]|یەکەم=Borys|دوایین=Kit|سەردێڕ=Classic Video Game 'Rampage' Headed to Big Screen From New Line|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠١٥، ڕای گەیاندرا کە دوەین جانسن دەبێتە ئەستێرەی فیلمەکە.<ref name="JohnsonRampage">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Fleming|یەکەم=Mike Jr.|سەردێڕ=Dwayne Johnson And ‘San Andreas’ Team Tackle ‘Rampage;’ Action Film Based On 80s Midway Arcade Game|ناونیشان=https://deadline.com/2015/06/dwayne-johnson-rampage-new-line-san-andreas-midway-arcade-game-beau-flynn-1201452141/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥|journal=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Penske Business Media]]}}</ref> لە ١٧ی نیسانی ٢٠١٧، قۆناغی وێنەگرتنی فۆتۆگرافی لە [[شیکاگۆ]] و [[ئیلینۆی]] دەستی پێ کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Rampage Filming Begins: The Game Adaptation Stars Dwayne Johnson|ناونیشان=https://www.comingsoon.net/movies/news/838689-rampage-filming-begins-the-game-adaptation-stars-dwayne-johnson|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٧|journal=[[ComingSoon.net]]|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[CraveOnline Media]]|نووسەر=CS}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Seven Bucks Productions|بەستەری نووسەر=Seven Bucks Productions|سەردێڕ=Seven Bucks Productions And FlynnPictureCo. Sell Muscle Beach Scripted Project To Universal Cable Productions To Be Developed For USA Network|ناونیشان=http://www.prnewswire.com/news-releases/seven-bucks-productions-and-flynnpictureco-sell-muscle-beach-scripted-project-to-universal-cable-productions-to-be-developed-for-usa-network-300301623.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|journal=[[PR Newswire]]|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> ھەروەھا فیلمەکە لە شاری [[ئەتڵانتا]] وێنەی گیرا. == مۆسیقا == مۆسیقاکە لەلایەن ''ئاندرۆ لۆکینگتۆن'' بەرھەم ھێندرا، کە ئەمەش چوارەم کاری ھاوبەشی بوو لەگەڵ دەرھێنەر [[بڕاد پێتەن]]. == بڵاوکردنەوە == سەرەتا کۆمپانیای [[وارنەر برۆس.|وارنەر برەدرز]] نیازیان وابوو کە فیلمەکە لە ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨، بڵاو بکەنەوە، بەڵام لەبەر فیلمی [[تۆڵەستێنەکان: جەنگی بێکۆتا]] ڕێکەوتەکەیان پێشخست بۆ ١٣ی نیسانی ٢٠١٨ بەمەش فیلمەکە دوو حەفتەی دەستکەوت بۆ کۆکردنەوەی داھاتێکی باش لە سینەماکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=D'Alessandro|یەکەم=Anthony|سەردێڕ=Bradley Cooper-Lady Gaga Movie ‘A Star Is Born’ Gets 2018 Release Date|ناونیشان=https://deadline.com/2016/11/warner-bros-dates-a-star-is-born-new-lines-rampage-more-1201852069/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|journal=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Penske Business Media]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=D'Alessandro|یەکەم=Anthony|سەردێڕ=Dwayne Johnson’s ‘Rampage’ Moves Earlier In April After ‘Avengers: Infinity War’ Takes Over Last Weekend Of Month|ناونیشان=https://deadline.com/2018/03/dwayne-johnson-rampage-warner-bros-release-date-change-1202311978/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠١٨|journal=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Penske Business Media]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Rampage_(2018_film)|سەردێڕ = Rampage|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.warnerbros.com/movies/rampage/}} * {{IMDb title|2231461}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کایەی ڤیدیۆیی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فلیمی ئەھریمەنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکان لەلایەن بیو فلین]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆردیا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی سێڤن بەکس]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فلیمی ئەهریمەنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە بەرهەمهێنراوەکان لەلایەن بیو فلین]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن]] [[پۆل:فیلمە ئەهریمەنییە زەبەلاحەکان]] [[پۆل:فیلمە بەرهەمهێنراوەکانی سێڤن بەکس]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەسەر فڕۆکە داندراون]] [[پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی گۆڕانکاری قەبارە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەفریقا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما]] [[پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] 57rqhliv6xsc7ky3w9bt653stq1w3rt ڕاندی ئۆرتن 0 167376 1691752 1547171 2026-10-23T07:35:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691752 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox professional wrestler |name = ڕاندی ئۆڕتن |image = Randy Orton November 2013.jpg<!-- Please do not replace this image with a fair use one. This image is free and free images are favored on Wikipedia. See "Wikipedia:Image use policy" for more information. --> |caption = ڕاندی ئۆرتن لە ٢٠١٣ |birth_name = ڕاندڵ کەیس ئۆڕتن |birth_date = {{birth date and age|1980|4|1|mf=y}} |birth_place = [[نۆکسفێڵ, تینێسی]]، |resides = [[شارلس، میزۆری]]، |relatives = [[بۆب ئۆرتن (ج.ر).]] (باوک){{ھن}}[[باری ئۆرتن]] (مام){{ھن}}[[ئۆرتن بۆبب]] (باپیر) |spouse = {{marriage|سەمانتا سپینۆ{{ھن}}|2007|2013|end=divorced}}{{ھن}}{{marriage|کیمبێرلی کیسلەر{{ھن}}|٢٠١٥}} |children = ٢ |names = ڕاندی ئۆرتن |بەرزی = 6 ft 5 in<!-- Please do not change the height or weight. These are the measures as officially stated and they should not be changed. --><ref name="WWEProfile"/> |قورسایی = 250 lb<!-- Please do not change the height or weight. These are the measures as officially stated and they should not be changed. --><ref name="WWEProfile"/> |trainer = بۆب ئۆرتن (ج. ڕ).{{ھن}}دەیڤ فیناڵ{{ھن}}مید میسوری ئەلێنس{{ھن}}ئۆھیۆ ڤیلیی<ref name="OWOW"/>{{ھن}}یانەی باکوری برۆدۆوەی<ref name="OWOW">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/r/randy-orton/ |ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|سەردێڕ = Randy Orton bio |بڵاوکەرەوە = Online World of Wrestling |ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20120904042259/http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/r/randy-orton/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2019}} |debut = ١٨ی ئازاری ٢٠٠٠<ref name="MMWA-SICW">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.mmwa-sicw.com/archives/index.php?archive_id=6 |ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20080210042613/http://www.mmwa-sicw.com/archives/index.php?archive_id=6 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی شوباتی ٢٠٠٨|سەردێڕ = MMWA-SICW Archive&nbsp;— March 18, 2000 results |ڕێکەوتی سەردان = ١٤ی ئابی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە = Mid-Missouri Wrestling Association-Southern Illinois Conference Wrestling}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080210042613/http://www.mmwa-sicw.com/archives/index.php?archive_id=6 |date=١٠ی شوباتی ٢٠٠٨ }}</ref> |retired = }} '''ڕاندڵ کەیس "ڕاندی ئۆڕتن"''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Randy Orton؛ لەدایکبووی ١ی نیسانی ١٩٨٠). کەسایەتی زۆرانباز، ئەکتەرێکی ئەمریکی پیشەگەرە لە WWE یاری دەکرد.<ref name="WWEProfile">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wwe.com/superstars/randyorton|سەردێڕ=Randy Orton bio|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[WWE]]}}</ref><ref name="pwhof">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Oliver|یەکەم=Greg|سەردێڕ=The Pro Wrestling Hall of Fame: The Heels|ناونیشان=https://archive.org/details/prowrestlinghall0000oliv|بڵاوکەرەوە=ECW Press|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٠٢٢-٧٥٩-٨|پەڕە=[https://archive.org/details/prowrestlinghall٠٠٠٠oliv/page/٢٠٥ ٢٠٥]}}</ref><ref name="slam">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://slam.canoe.com/Slam/Wrestling/Bios/orton.html|سەردێڕ=Slam! Sports biography|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[Canadian Online Explorer]]|ئیش=Slam! Sports|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|یەکەم=John|دوایین=Milner|نووسەر٢=Richard Kamchen}}</ref> ڕاندی ئۆرتن سێیەم نەوەی زۆرانبازی خێزانەکەیەتی لەدوای بۆب ئۆڕتنی باپیرە و بۆب ئۆرتن جۆنیۆری باوکی، کە ھەر سێکیان زۆرانبازی پیشەگەر بووبوون.<ref name="pwhof2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Oliver|یەکەم=Greg|سەردێڕ=The Pro Wrestling Hall of Fame: The Heels|ناونیشان=https://archive.org/details/prowrestlinghall0000oliv|بڵاوکەرەوە=ECW Press|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٠٢٢-٧٥٩-٨|پەڕە=[https://archive.org/details/prowrestlinghall٠٠٠٠oliv/page/٢٠٥ ٢٠٥]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=WWE: The Most Powerful Families in Wrestling|medium=DVD|بڵاوکەرەوە=[[WWE Home Video]]}}</ref> == ژیانی تایبەتی == ئۆرتن لەگەڵ سەمانتا لە ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ ھاوسەرگیری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nzpwi.co.nz/home/index.php?option=com_content&task=view&id=1614&Itemid=88|سەردێڕ=Randy Orton Interview|بڵاوکەرەوە=[[New Zealand Wide Pro Wrestling]]|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5k28kBLgz?url=http://www.nzpwi.co.nz/home/index.php?option=com_content&task=view&id=1614&Itemid=88|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,23006171-5012569,00.html|سەردێڕ=Wrestling the truth|دوایین=Koha|یەکەم=Nui Te|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ئیش=Herald Sun|شوێن=Australia|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5k28qvhtW?url=http://resources.news.com.au/cs/heraldsun/css/base.css|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080110131312/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,23006171-5012569,00.html |date=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ }}</ref> لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ کچێکی بوو ناوی ئالانە ماری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wwe.com/inside/industrynews/7666912|سەردێڕ=Randy Orton's wife gives birth|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=World Wrestling Entertainment}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wwe.com/inside/industrynews/6853748|سەردێڕ=Randy Orton and his wife expecting first child|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=World Wrestling Entertainment}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Kevin|دوایین=Eck|ناونیشان=http://xml.baltimoresun.com/sports/bal-sp.orton27apr27,0,5654482.story|سەردێڕ=Orton taps bad side to raise up|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٠٨|ئیش=[[The Baltimore Sun]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100102091148/http://xml.baltimoresun.com/sports/bal-sp.orton27apr27,0,5654482.story|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر لەیەک جیابوونەوە لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٢ وە لە حوزەیرانی ٢٠١٣ تەڵاقی دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tmz.com/2013/07/10/wwe-randy-orton-divorce-final-bentley-guns/|سەردێڕ=WWE Star Randy Orton Divorced|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=TMZ}}</ref> ئۆرتن لە ١٤ی تشرینی دووەم ٢٠١٥ ھاوسەرگیری لەگەڵ کێمبێرلی کاسلەر کرد، کە ناوبراو پێشتر ئەندامی یانەی ھەوادارانی ئۆرتن بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pwinsider.com/article/97846/top-wwe-star-gets-married.html?p=1|سەردێڕ=TOP WWE STAR GETS MARRIED|نووسەر=Johnson, Mike|وێبگە=PWInsider|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> == پیشەی ئەکتەری == سەرەتا وادانرابوو لە ساڵی ٢٠٠٩ ئۆرتن لە فیلمی مارینە ٢ (''The marine 2'') بەشداریبکات بەڵام دواتر تێد بیاس جێگەی گرتەوە، ئەمەش دوای ئەوەی ئۆرتن تووشی پێکان ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.wrestleview.com/news2009/1245941906.php|سەردێڕ=Note on casting for "The Marine 2"|دوایین=Martin|یەکەم=Adam|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=WrestleView|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٠٩}}</ref> ڕاندی ڕۆڵی پاڵپشتی ھەبوو بە کارەکتەری باوکێک لە درامای کۆمیدیی ''من وام'' (''That's What I Am'') لە ساڵی ٢٠١١.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Lael|دوایین=Loewenstein|ناونیشان=https://www.variety.com/review/VE1117944642/|سەردێڕ=That's What I Am|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١١|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠١١|ئیش=Variety}}</ref> دواتر لە ساڵی ٢٠١٣، دووبارە بەشداربوویەوە لە فیلمی (مارینە ٣).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wwe.com/inside/overtheropes/wwestudios/orton-marine-homefront-announcement|سەردێڕ=Orton in Marine 3|نووسەر=Zach Linder|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=WWE|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> لەپاشان لە ساڵی ٢٠١٣، لە فیلمی (''12 Rounds 2: Reloaded)'' دەرکەوت''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://pwinsider.com/article/70758/randy-orton-to-star-in-new-wwe-movie-which-follows-an-old-movie.html?p=1|سەردێڕ=Orton starring in 12 Rounds: Reloaded|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=PWInsider|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٢}}</ref>'' ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٥، لە فیلمی (''The Condemned 2'') دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wwe.com/article/randy-orton-shooter-usa-network-guest-star-ryan-phillippe-twitter-instagram|سەردێڕ=Randy Orton to guest star in USA Network's 'Shooter'|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=WWE.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Randy Orton}} * {{IMDb name}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٠]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:زۆرانبازە پیشەگەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی تێنێسی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] 9qisqwf998pu8fpmzycj0m783sfhcxu ڕاپونزێل (فیلم) 0 167515 1691774 1406524 2026-10-23T07:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1691774 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو = ڕاپونزێل | وێنە = Tangled poster.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = ناسان گرینۆ | بەرھەمھێنەر = ڕۆی کۆنلی | نووسین = | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = ئالان مێنکن | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = تییم مارتینس | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[واڵت دیزنی]] | ڕێکەوتی دەرچوون = ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ | ماوەی فیلم = | وڵات = [[ئەمریکا]] | زمان = [[ئینگلیزی]] | زنجیرە = | تێچوون = ٢٦٠ ملیۆن دۆلەر | داھات = ٥٩٢ ملیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''ڕاپونزێل''' یان '''تێکەڵپێکەڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Tangled}}) فیلمێکی ئەنیمەیشنی-[[فیلمی سەرکێشی|سەرکێشیی]] و مۆسیقیی ئەمریکیی ٢٠١٠ە. لە [[ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی]] بەرھەم ھێنراوە، فیلمەکە پەنجایەمین زنجیرەی کلاسیکی واڵت دیزنییە، لە فیلمەکە ھەریەکە لە ماندی مور، زاکاری لیفای، دونا مەرفی، بەشدارن وەک ئەکتەری دەنگ. زۆرینەی چیرۆکی فیلمەکە لەسەر بنەمای چیرۆکی ئەڵمانی ڕاپۆنزڵە، سیناریۆی ئەنیمەیشنەکە لەلایەن [[براکانی گریم]] نوسراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www2.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=104&STORY=/www/story/04-08-2008/0004789174 |سەردێڕ=Walt Disney Studios Rolls Out Slate of 10 New Animated Motion Pictures Through 2012 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20121008175333/http://www2.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=104&STORY=/www/story/04-08-2008/0004789174 | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> فیلمەکە بە 3D ئاسایی لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ لە سینەما نیشاندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|عمل=disney.go.com |بڵاوکەرەوە=دیزنی |ناونیشان=http://disney.go.com/disneypictures/index.html |سەردێڕ=Disney Pictures Home Page |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20130327030323/http://disney.go.com/disneypictures/index.html | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> ڕاپونزێل ماوەی شەش ساڵی ویست تاکوو بەرھەم ھێنرا، بە یەکێک لە گرانبەھاترین فیلمەکانی مێژوو دادەنرێت، کە تێچوەکەی ٢٦٠ میلۆن دۆلار بوو. == چیرۆک == ڕووناکییەکی سەرسووڕھێنەر لە ئاسمانەوە بۆ سەر زەوی دەکەوێت، لەو شوێنەی ڕووناکییەکە کەوت، گوڵێک دەڕوێت، ئەو گوڵە دەتوانێت ھەرچی نەخۆشییەک ھەبێت چارەسەر بکات، شوێنی ئەو گوڵە تەنھا ژنێکی بەتەمەن دەیزانێت، ئەو ژنە بە گوڵەکە خۆی گەنج دەکردەوە، ڕۆژێک لە نزیک ئەو شوێنەدا شانشینێک پەیدا دەبێت، پاشا و شاژنێک فەرمانڕەوایی دەکەن، پاشا و شاژنەکە منداڵێکیان دەبێت، بەڵام منداڵەکە نەخۆشە، پاشاکە فەرمان دەکات کە ئەو گوڵە بدۆزنەوە، بۆ چارەسەری منداڵەکە، بەڵام ژنە بەتەمەنەکە نیویست گوڵەکە ببەن، چونکە ئەو بۆ گەنجییەتی خۆی بەکاریدەھێنا، دواتر بەگوڵەکەوە ویستی بروات منداڵەکە بکوژێت، بەڵام سەرکەوتوو نەبوو شاژنەکە فەرمووی لێکرد و گوڵەکەی لێسەند، بۆ منداڵەکە بەکاریان ھێنا، دواتر سوپاسی ژنەکەیان کرد بۆ ھێنانی گوڵەکە، پاشا و شاژنەکە لەگەڵ منداڵەکەیان بوون بەناوی (ڕاپۆنزڵ). دواتر ژنە بەتەمەنەکە ھەستی کرد کە کچەکە قژی دەدرەوشێتەوە، و بەکاردێت بۆ گەنجبونەوە و چاکبونەوەی نەخۆشی، کەمێکی لە قژی کچەکە بڕی بەڵام قژی بووە قاوەی و بەکارنایات ئەگەر ببڕێت، دواتر کچەکەی ڕفاند، پاش ماوەیەک کچەکە بەشێوەیەکی ئاسای گەورەبوو، بەڵام ھەمیشە لە ڕۆژی لەدایکبوونی وێنەی ئەو ڕووناکیانەی دەکێشا کە لە شانشینەکە بەرزیان دەکردوە لە ڕۆژی لەدایک بوونەکەی؛ و ھەمیشە پاشا و شاژنەکە بەدوای منداڵەکەدا دەگەڕان، ژنەکە کچەکەی لە بورجێک دەشارێتەوە و لەگەڵ خۆی دەژێت، بەڵام کچەکە ھەر ساڵێک کە ڕۆژی لەدایکبوونی بێت لە پەنجەرەی بورجەکەوە ئەو ڕووناکیانە دەبینێت کەلە شانشینەکەوە دەردەچن و بۆ ئاسمان دەڕۆن. کچەکە ئارەزووی ئەوەی دەکرد کەبچێت بۆ لای ئەو ڕووناکیانە بۆ ئەوەی لەنزیکەوە بیانبینێت. دوای ١٨ ساڵ، ڕاپۆنزڵ لەناو بورجەکە لەگەڵ ئاژەڵە ماڵییەکەی [[حەربا]] بەناوی پاسکاڵ دەژێت، بەڵام لەناو بورجەکە دڵخۆش بوون، ھەرچەنە ڕاپۆنزڵ پێی سەیر بوو کەبۆچی لە ڕۆژی لەدایکبوونی ئەو، ئەم ڕووناکیانە بەرز دەکەنەوە، داوای لە ژنەکە کرد کە برواتە دەرەوەی ئەم بورجە، بۆ ئەوەی ئازاد بێت و ئەو ڕووناکیانە ببینێت، بەڵام ژنەکە ڕەتی کردەوە، پێی وت: کە خەڵکی دەرەوە خەراپن. == دەنگ == * ماندی موور – دەنگی ڕاپۆنزڵ<ref name="slashsep10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Connelly|یەکەم١=Brendon|سەردێڕ=Disney Pixar Add Cast to Rapunzel, Bear & the Bow and Toy Story 3, Reveal Plot of Cars 2 and Winnie the Pooh|ناونیشان=https://www.slashfilm.com/disney-pixar-add-cast-to-rapunzel-bear-the-bow-and-toy-story-3-reveal-plot-of-cars-2-and-winnie-the-pooh/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٤|ئیش=[[SlashFilm]]|بڵاوکەرەوە=/Film|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩}}</ref><ref name="fletchersep10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Fletcher|یەکەم١=Alex|سەردێڕ=Mandy Moore to voice 'Rapunzel' musical|ناونیشان=http://www.digitalspy.co.uk/movies/news/a176737/mandy-moore-to-voice-rapunzel-musical.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٤|ئیش=[[Digital Spy]]|بڵاوکەرەوە=[[Hearst Magazines|Hearst Magazines UK]]|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924063452/http://www.digitalspy.co.uk/movies/news/a176737/mandy-moore-to-voice-rapunzel-musical.html#~oJkxTzsfu8l7ZI|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * زاکاری لیڤی – دەنگی فڵاین ڕایدەر<ref name="slashsep10"/><ref name="fletchersep10"/> == بەرھەمھێنان == ″براکانی گریم″ فیلمی «تێکەڵاو» لەسەر بنەمایەکی چیرۆکی [[ئەڵمانی]] زیندوکردەوە، لە کۆمپانیای [[واڵت دیزنی]] فیلمەکە دەستی پێکرد، کە ″گلێن کەین″ لە ساڵی ١٩٩٦ سەرپەرشتی دەکرد.<ref name="christiantodaykeane">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Paluso|یەکەم=Marianne|سەردێڕ=Once Upon a Time|ناونیشان=http://www.christianitytoday.com/ct/2011/marchweb-only/onceupon.html|ئیش=[[Christian Today]]|بڵاوکەرەوە=Christianity Today|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١١}}</ref> گلێین کەین لە ساڵی ٢٠٠١ بیرۆکەی دروستکردنی ئەو ئەنیمەیشنەی بۆھات، پاشان بە بەڕێوبەری دیزنی وت، ئەوانیش ڕازی بوون. بەڵام بڕیاریان دا کە بە ئەنیمەیشن دروستی بکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Graham|یەکەم=Bill|ناونیشان=https://collider.com/comic-con-tangled-panel-disney-byron-howard-nathan-greno-glen-keane/|سەردێڕ=SDCC 2010: Disney Animators Panel on TANGLED|بڵاوکەرەوە=[[Collider.com]]|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> گلێن کەین دوو دڵ بوو، لەبەر ئەوەی دروستکردنی ئەنیمەیشن بە کۆمپیوتەر شتێکی باش دەرناچێت وەک ئەنیمەیشنە ڕەسەنەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Graham|یەکەم=Bill|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٠|سەردێڕ=SDCC 2010: Disney Animators Panel on TANGLED|ناونیشان=https://collider.com/comic-con-tangled-panel-disney-byron-howard-nathan-greno-glen-keane/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Collider.com]]}}</ref> == تراکی دەنگ == مۆسیقا ڕەسەنەکە لەلایەن ″ئالان مێنکن″ ئامادەکرا، ھەروەھا ″گلێن سلێتەر″ ھونراوەکەی نووسی.<ref name=ColliderMenkenInterview>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.collider.com/2010/09/27/alan-menken-interview-tangled|یەکەم=Bill|دوایین=Graham|سەردێڕ=Alan Menken Exclusive Interview Tangled|بڵاوکەرەوە=Collider.com|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101202152808/http://www.collider.com/2010/09/27/alan-menken-interview-tangled/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مێنکن سەرەتا ھەوڵیدا، مۆسیقای ساڵی ١٩٦٠ تێکەڵ بەم مۆسیقا نوێیانە بکات،<ref name="Hammond">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|یەکەم=Pete|دوایین=Hammond|ناونیشان=https://www.deadline.com/2010/09/oscars-animation-race-just-got-tangled|سەردێڕ=Oscar's Animation Race Just Got 'Tangled'|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠|magazine=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> چەندین گۆرانی نوسران، بەڵام لەکۆتایدا لەبەرگیراوەی (کەی ژیانی من دەست پێدەکات؟) ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Alan Menken Talks 'Tangled', 'Sister Act', 'Leap of Faith', 'The Hunchback of Notre Dame', 'Aladdin' & More|ناونیشان=http://broadwayworld.com/printcolumn.php?id=185730|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|وێبگە=BroadwayWorld.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Disney's Tangled|ڕاپونزێل (فیلم)}} * {{وێبگەی فەرمی|http://movies.disney.com/tangled}} * {{IMDb title|0398286}} * {{AllMovie title|448227}} * {{Rotten Tomatoes|tangled}} * {{Metacritic film|tangled}} * {{Mojo title|rapunzel}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|دەیەی ٢٠١٠|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|دیزنی|کارتۆن|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە میوزیکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان وەرگێڕدراون]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە وڵاتێکی خەیاڵی ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دیزنی پرێنسس]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] brvjnop0aka2b1lc1edyq689jwwy3w7 چەکی (کەسایەتیی خەیاڵی) 0 168453 1691628 1550319 2026-10-23T01:33:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691628 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Chucky_Appearance_(TV_Series).jpeg}} '''چەکی''' ({{بە ئینگلیزی|Chucky}}) کارەکتەرێکی خەیاڵی و خراپەکاری زنجیرەی یاری منداڵان (چەکێ) وەک بکوژێکی زنجیرەیی بەدناو وێنا دەکرێت کە ڕۆحی خۆی لە بووکەڵەی " پیاوی چاک " نیشتەجێ دەکات و بەردەوام ھەوڵ دەدات ڕۆحی لە بووکەڵەوە بۆ جەستەی مرۆڤ بگوێزێتەوە. کارەکتەر ەکە بووە بە یەکێک لە ھێما ھەرە دیارەکانی ترس، زۆر جار لە پاڵ فرێدی کروگەر و جاسۆن ڤۆورێس و تەنیا ڕووخسار و ماسکی چەرم و پێنی وارس و مایکڵ میەرز باسی کراوە و چەندین جار لە کەلتووری باودا باس کراوە. ساڵی ١٩٩٩ چاکێ بۆ خە ڵاتی فیلمی باشترین ڤێلائین بۆ بووکی چاکێ کاندید کرا لەلایەن نووسەر و دەرھێنەر دۆن مەنچینیەوە دروست کراوە و لەلایەن براد دوریف لە ھەردوو دەنگی زیندوو دا فیلم و دەربڕدرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ترسناک|تەلەڤیزیۆن|فیلم|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Chucky}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] rx1i4ru74rpcc5a8489y9dpq5bsi824 1691790 1691628 2026-10-23T09:09:04Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691790 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Chucky_Appearance_(TV_Series).jpeg}} '''چەکی''' ({{بە ئینگلیزی|Chucky}}) کارەکتەرێکی خەیاڵی و خراپەکاری زنجیرەی یاری منداڵان (چەکێ) وەک بکوژێکی زنجیرەیی بەدناو وێنا دەکرێت کە ڕۆحی خۆی لە بووکەڵەی " پیاوی چاک " نیشتەجێ دەکات و بەردەوام ھەوڵ دەدات ڕۆحی لە بووکەڵەوە بۆ جەستەی مرۆڤ بگوێزێتەوە. کارەکتەر ەکە بووە بە یەکێک لە ھێما ھەرە دیارەکانی ترس، زۆر جار لە پاڵ فرێدی کروگەر و جاسۆن ڤۆورێس و تەنیا ڕووخسار و ماسکی چەرم و پێنی وارس و مایکڵ میەرز باسی کراوە و چەندین جار لە کەلتووری باودا باس کراوە. ساڵی ١٩٩٩ چاکێ بۆ خە ڵاتی فیلمی باشترین ڤێلائین بۆ بووکی چاکێ کاندید کرا لەلایەن نووسەر و دەرھێنەر دۆن مەنچینیەوە دروست کراوە و لەلایەن براد دوریف لە ھەردوو دەنگی زیندوو دا فیلم و دەربڕدرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ترسناک|تەلەڤیزیۆن|فیلم|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Chucky}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:ژنکوژی خەیاڵی]] [[پۆل:ھەتیوە خەیاڵییەکان]] cgka6wv1kbf8ptbcqhhvr7z62ngn0ip چەک زیتۆ 0 169010 1691611 1406458 2026-10-22T22:38:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691611 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = چەک زیتۆ | image = Chuck_Zito_2013.jpg | caption = چەک لە ساڵی ٢٠١٣ | birth_name = چارڵز کارمین زیتۆ | birth_date = {{Birth date and age|1953|03|01|}} | birth_place = [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆرک]]، [[ئەمریکا]] | occupation = ئەکتەر، بۆکسەر، پاڵەوانی لەشجوانی و ھونەری جەنگی | years_active = ١٩٩١-ئێستا | spouse = کاتی }} '''چارڵز کارمین زیتۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Charles Carmine Zito}}؛ لەدایکبووی ١ی ئازاری ١٩٥٣) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، ڕاھێنەری بۆکسێن، ھونەرمەندی سەربازی، پاسەوانێکی ناودار، ڕاھێنەری پێشووی بۆکسێن و سەرۆکی پێشووی بەشی بۆکسێنی «ھێڵس ئەنجێڵس»ی نیویۆرکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.maxboxing.com/Gerbasi/gerbasi032503.asp |سەردێڕ=Chuck Zito: Friend of the Game |نووسەر=Thomas Gerbasi |بڵاوکەرەوە=MaxBoxing |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060520202205/http://www.maxboxing.com/Gerbasi/gerbasi032503.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٠٦}}</ref> == ژیانی تایبەتی == زیتۆ لە نیویۆرک لەدایک بووە، دووھەمی سێ منداڵی چارڵز زیتۆ سر و گلۆریا فریکییە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/?id=xKMseFs5xqYC&pg=PA8&lpg=PP1&dq=street+justice |سەردێڕ=Street Justice |نووسەر=Chuck Zito and Joe Layden |بڵاوکەرەوە=Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٣٢٠٢١-٨|ساڵ=٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> کوڕی بۆکسەرێکی پرۆفیشناڵی کێش مامناوەندییە، زیتۆ لە تەمەنێکی زووەوە فێربوو کە چۆن شەڕ بکات و بەرگری لە خۆی بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://www.nydailynews.com/archives/entertainment/2003/01/05/2003-01-05_forever_flexing_his_rep___ch.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080530000944/http://www.nydailynews.com/archives/entertainment/2003/01/05/2003-01-05_forever_flexing_his_rep___ch.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠٠٨ |سەردێڕ=FOREVER FLEXING HIS REPe |نووسەر=Dennis Hamill |بڵاوکەرەوە=Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٣٢٠٢١-٨|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> زیتۆ لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا وازی لە خوێندن ھێنا، و ھاوسەرگیری لەگەڵ خۆشەویستەکەی کرد، کە ناوی کاتی بوو، تێوەگلانی زیتۆ لەگەڵ یانەی «Hell Angles» لە کۆتایدا بووە ھۆی جیابوونەوەیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.google.com/books?id=xKMseFs5xqYC&pg=PA197&lpg=PP1&dq=street+justice&output=html |سەردێڕ=Street Justice – Google Books |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> == یانەی ھێڵس ئەنجێلس == زیتۆ عاشقی ماتۆرسکیلە، یانەی نوێی «ماتۆڕسکیل ڕۆچێلی» دامەزراند، کە دواتر لەگەڵ چینگ ئەلینگ نۆمادس یەکیان گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/?id=xKMseFs5xqYC&pg=PA87&lpg=PA86&dq=new+rochelle+motorcycle+club |سەردێڕ=Street Justice – Google Books |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٣٢٠٢١-٨|دوایین١=Zito |یەکەم١=Chuck |دوایین٢=Layden |یەکەم٢=Joe |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣}}</ref> پاشان زیتۆ لە یانەکە ڕۆیشت و چووە ناو ھێڵس ئەنجێلس. لە ساڵی ١٩٨٤ زیتۆ یارمەتی دروستکردنی بەشی «Hells Angels New York Nomad» دا، دواتر بووە سەرۆکی یانەکە، لە ساڵی ٢٠٠٥ زیتۆ ھێڵس ئەنجێلسی جێ ھێشت، دوای ٢٥ ساڵ، بۆ ئەوەی سەرنج بخاتە سەر پیشەی نواندنەکەی. == پیشە == دوای ئەوەی لە شوێن پێی باوکیدا، زیتۆ بوو بە بۆکسەرێکی بکوژ، لە بەشی «دەستکێشەکانی زێڕینی نیویۆرک»، لە کاتی کاری دەستیدا ساڵی ١٩٨٠ دوای ھاوکاریکردنی پاسەوانەکانی ئەکتەر ڕۆبێرت کۆنراد لەکۆنفرانسی ماتۆڕسکیلدا زیتۆ دەستی بەئاژانسی پاسەوانی تایبەتی خۆی کرد. زیتۆ سەرەتا ناوی (خزمەتگوزاری پاسەوانی تایبەتی فریشتەکانی چارلی)ی لێنراوە، کە لە سەرەتادا پارێزگاری لە خانمەئەکتەر لۆرنا لۆفت کردووە و دواتر لەلایەن لیزا مینێلی نیوەخوشکی بە کرێ گیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0DE4DE1F3DF930A1575BC0A96E958260 |سەردێڕ=A Stuntman Is Ready For a Leap to Stardom |ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ١٩٩٨|ئیش=New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> ئەو خانمە ئەکتەرە، پێشکەشکردنی زیتۆی بۆ ژمارەیەکی زۆر لەناسیاوە بەناوبانگەکانی ڕاسپارد، کە ڕێگەی بەزیتۆدا بەخێرایی پەیوەندی لەتەواوی ھۆڵیوود پەرە پێبدات. ٢٠١٠ زیتۆ ٥ میلیۆن دۆلار دادی لەسەر تۆڕی کێبڵی FX تۆمارکرد، کە تێیدا باسی ئەوە دەکات کە لە ساڵی ٢٠٠٦ کۆبوونەوەیەکی گەشەپێدانی لەگەڵیان کردووە، و لەوێ بیرۆکەی گروپی ماتۆڕسکیلەی دەرەوەی یاسایان باسکرد، گوایە FX بیرۆکەکەی دزی، دواتر کردیانە درامای [[کوڕەکانی ئاژاوە]]، لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ زیتۆ حوکم درا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Street justice|ناونیشان=https://archive.org/details/streetjustice00chuc|دوایین=Zito|یەکەم=Chuck|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ئەوانی تر=Joseph Layden|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٠-٣١٢-٣٠١٢٤-٣|شوێن=New York|oclc=٤٩٨٠٥٤٧٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.howardstern.com/show/2010/2/2/chuck-zitos-view-is-still-awesome-RundownGalleryModel-4689/|سەردێڕ=Chuck Zito's View Is Still Awesome|وێبگە=Howard Stern|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200924081652/https://www.howardstern.com/show/2010/2/2/chuck-zitos-view-is-still-awesome-RundownGalleryModel-4689/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زیتۆ لە «کوڕانی وەرزی ئەنارکی ٥» دەرکەوت، وەک فرانکی دایمۆندس. ھەروەھا لە زنجیرە بەڵگەنامەیی کەناڵی «دیسکۆڤریدا» دەرکەوت، کە لەلایەن دروستکەر SOA Kurt Sutter, Outlaw Empires دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tmz.com/2010/06/15/sons-of-anarchy-chuck-zito-hells-angels-fx-lawsuit-motorcycles/ |سەردێڕ=Ex-Hells Angel: 'Sons of Anarchy' Was MY Idea! |بڵاوکەرەوە=TMZ.com |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> زیتۆ ساڵی ٢٠١٣ لە تەلەفزیۆنی تۆڕی خۆراک پێشبڕکێی کرد، لەگەڵ «نانسکار دانیکا پاتریک» ئەستێرەی NFL تیکی باربەر و ناتالی کۆگلین پاڵەوانی ئۆڵۆمپی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.chuckzito.com}} * {{IMDb name|id=0957257|name=چەک زیتۆ}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Chuck Zito}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:بۆکسەرەکانی نیویۆرک]] [[پۆل:بۆکسەرە نێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] n5nyynnkiryfnlj0h4fjscovkwj6ray 1691793 1691611 2026-10-23T09:09:34Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691793 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = چەک زیتۆ | image = Chuck_Zito_2013.jpg | caption = چەک لە ساڵی ٢٠١٣ | birth_name = چارڵز کارمین زیتۆ | birth_date = {{Birth date and age|1953|03|01|}} | birth_place = [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆرک]]، [[ئەمریکا]] | occupation = ئەکتەر، بۆکسەر، پاڵەوانی لەشجوانی و ھونەری جەنگی | years_active = ١٩٩١-ئێستا | spouse = کاتی }} '''چارڵز کارمین زیتۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Charles Carmine Zito}}؛ لەدایکبووی ١ی ئازاری ١٩٥٣) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، ڕاھێنەری بۆکسێن، ھونەرمەندی سەربازی، پاسەوانێکی ناودار، ڕاھێنەری پێشووی بۆکسێن و سەرۆکی پێشووی بەشی بۆکسێنی «ھێڵس ئەنجێڵس»ی نیویۆرکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.maxboxing.com/Gerbasi/gerbasi032503.asp |سەردێڕ=Chuck Zito: Friend of the Game |نووسەر=Thomas Gerbasi |بڵاوکەرەوە=MaxBoxing |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060520202205/http://www.maxboxing.com/Gerbasi/gerbasi032503.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٠٦}}</ref> == ژیانی تایبەتی == زیتۆ لە نیویۆرک لەدایک بووە، دووھەمی سێ منداڵی چارڵز زیتۆ سر و گلۆریا فریکییە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/?id=xKMseFs5xqYC&pg=PA8&lpg=PP1&dq=street+justice |سەردێڕ=Street Justice |نووسەر=Chuck Zito and Joe Layden |بڵاوکەرەوە=Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٣٢٠٢١-٨|ساڵ=٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> کوڕی بۆکسەرێکی پرۆفیشناڵی کێش مامناوەندییە، زیتۆ لە تەمەنێکی زووەوە فێربوو کە چۆن شەڕ بکات و بەرگری لە خۆی بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://www.nydailynews.com/archives/entertainment/2003/01/05/2003-01-05_forever_flexing_his_rep___ch.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080530000944/http://www.nydailynews.com/archives/entertainment/2003/01/05/2003-01-05_forever_flexing_his_rep___ch.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠٠٨ |سەردێڕ=FOREVER FLEXING HIS REPe |نووسەر=Dennis Hamill |بڵاوکەرەوە=Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٣٢٠٢١-٨|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> زیتۆ لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا وازی لە خوێندن ھێنا، و ھاوسەرگیری لەگەڵ خۆشەویستەکەی کرد، کە ناوی کاتی بوو، تێوەگلانی زیتۆ لەگەڵ یانەی «Hell Angles» لە کۆتایدا بووە ھۆی جیابوونەوەیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.google.com/books?id=xKMseFs5xqYC&pg=PA197&lpg=PP1&dq=street+justice&output=html |سەردێڕ=Street Justice – Google Books |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠}}</ref> == یانەی ھێڵس ئەنجێلس == زیتۆ عاشقی ماتۆرسکیلە، یانەی نوێی «ماتۆڕسکیل ڕۆچێلی» دامەزراند، کە دواتر لەگەڵ چینگ ئەلینگ نۆمادس یەکیان گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/?id=xKMseFs5xqYC&pg=PA87&lpg=PA86&dq=new+rochelle+motorcycle+club |سەردێڕ=Street Justice – Google Books |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٣٢٠٢١-٨|دوایین١=Zito |یەکەم١=Chuck |دوایین٢=Layden |یەکەم٢=Joe |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣}}</ref> پاشان زیتۆ لە یانەکە ڕۆیشت و چووە ناو ھێڵس ئەنجێلس. لە ساڵی ١٩٨٤ زیتۆ یارمەتی دروستکردنی بەشی «Hells Angels New York Nomad» دا، دواتر بووە سەرۆکی یانەکە، لە ساڵی ٢٠٠٥ زیتۆ ھێڵس ئەنجێلسی جێ ھێشت، دوای ٢٥ ساڵ، بۆ ئەوەی سەرنج بخاتە سەر پیشەی نواندنەکەی. == پیشە == دوای ئەوەی لە شوێن پێی باوکیدا، زیتۆ بوو بە بۆکسەرێکی بکوژ، لە بەشی «دەستکێشەکانی زێڕینی نیویۆرک»، لە کاتی کاری دەستیدا ساڵی ١٩٨٠ دوای ھاوکاریکردنی پاسەوانەکانی ئەکتەر ڕۆبێرت کۆنراد لەکۆنفرانسی ماتۆڕسکیلدا زیتۆ دەستی بەئاژانسی پاسەوانی تایبەتی خۆی کرد. زیتۆ سەرەتا ناوی (خزمەتگوزاری پاسەوانی تایبەتی فریشتەکانی چارلی)ی لێنراوە، کە لە سەرەتادا پارێزگاری لە خانمەئەکتەر لۆرنا لۆفت کردووە و دواتر لەلایەن لیزا مینێلی نیوەخوشکی بە کرێ گیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0DE4DE1F3DF930A1575BC0A96E958260 |سەردێڕ=A Stuntman Is Ready For a Leap to Stardom |ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ١٩٩٨|ئیش=New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> ئەو خانمە ئەکتەرە، پێشکەشکردنی زیتۆی بۆ ژمارەیەکی زۆر لەناسیاوە بەناوبانگەکانی ڕاسپارد، کە ڕێگەی بەزیتۆدا بەخێرایی پەیوەندی لەتەواوی ھۆڵیوود پەرە پێبدات. ٢٠١٠ زیتۆ ٥ میلیۆن دۆلار دادی لەسەر تۆڕی کێبڵی FX تۆمارکرد، کە تێیدا باسی ئەوە دەکات کە لە ساڵی ٢٠٠٦ کۆبوونەوەیەکی گەشەپێدانی لەگەڵیان کردووە، و لەوێ بیرۆکەی گروپی ماتۆڕسکیلەی دەرەوەی یاسایان باسکرد، گوایە FX بیرۆکەکەی دزی، دواتر کردیانە درامای [[کوڕەکانی ئاژاوە]]، لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ زیتۆ حوکم درا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Street justice|ناونیشان=https://archive.org/details/streetjustice00chuc|دوایین=Zito|یەکەم=Chuck|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ئەوانی تر=Joseph Layden|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٠-٣١٢-٣٠١٢٤-٣|شوێن=New York|oclc=٤٩٨٠٥٤٧٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.howardstern.com/show/2010/2/2/chuck-zitos-view-is-still-awesome-RundownGalleryModel-4689/|سەردێڕ=Chuck Zito's View Is Still Awesome|وێبگە=Howard Stern|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200924081652/https://www.howardstern.com/show/2010/2/2/chuck-zitos-view-is-still-awesome-RundownGalleryModel-4689/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زیتۆ لە «کوڕانی وەرزی ئەنارکی ٥» دەرکەوت، وەک فرانکی دایمۆندس. ھەروەھا لە زنجیرە بەڵگەنامەیی کەناڵی «دیسکۆڤریدا» دەرکەوت، کە لەلایەن دروستکەر SOA Kurt Sutter, Outlaw Empires دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tmz.com/2010/06/15/sons-of-anarchy-chuck-zito-hells-angels-fx-lawsuit-motorcycles/ |سەردێڕ=Ex-Hells Angel: 'Sons of Anarchy' Was MY Idea! |بڵاوکەرەوە=TMZ.com |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> زیتۆ ساڵی ٢٠١٣ لە تەلەفزیۆنی تۆڕی خۆراک پێشبڕکێی کرد، لەگەڵ «نانسکار دانیکا پاتریک» ئەستێرەی NFL تیکی باربەر و ناتالی کۆگلین پاڵەوانی ئۆڵۆمپی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.chuckzito.com}} * {{IMDb name|id=0957257|name=چەک زیتۆ}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Chuck Zito}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:بۆکسەرەکانی نیویۆرک]] [[پۆل:بۆکسەرە نێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ستەنتکارە ئەمریکییەکان]] 2lludg6ibqks429tl3wsh5st9ym1y0g چەمەنلو 0 169039 1691539 1649139 2026-10-22T19:39:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691539 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەنلو | ناوی_فەرمی = Chamanlu | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Çəmənli - چمنلو | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=39.1722|frame-long=44.5977|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ماکۆ|ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ|ناوەندی شارستانی ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی قەڵاشیو|قەڵاشیو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 2231 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 23 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[شیعە|شیعەی دوانزەئیمامی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەنلو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی قەڵاشیو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ]]، [[شارستانی ماکۆ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == نــاو == ناوی ئەم گوندە بەزمانی تورکی ئازەری واتای مێرگ. == جوگرافیا == '''چەمەنلو''' ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئاغبوڵاغی چەمەنلو]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[نیاز]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کەنداڵ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[جەفال]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٣) کەس و (٧) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[ئازەربایجانی|ئازەری]]ن. * بە زمانی [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی ([[شیعە]])ن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ماکۆ]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ماکۆ}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] pc7jzjquk8mvsiv7aj6pm4qhnveqhe3 ڕاھێنەری 0 169395 1691840 1406557 2026-10-23T10:39:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (دەروونناسی-کۆلکە) 1691840 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} [[پەڕگە:Coaching Session with Mário Bonança.jpg|وێنۆک|[[ڕاھێنەری وەرزشی|ڕاھێنەریی وەرزشی]] یا جەستەیی یەکێک لە جۆرەکانی ڕاھێنەرییە.]]'''ڕاھێنەری''' ({{بە ئینگلیزی|Coaching}}) یانی ھاوکاریی نێوان دوو یا چەند کەس یان لەگەڵ یەک کارکردنی کەسەکان. یەکێک لەوان حەز دەکات خۆی پێ بگەیەنێت و گەشە بکات و شت فێر بێت، کەسێکی دیکەش یارمەتیی دەدات بۆ خۆپێگەیاندن. ڕاھێنەری وەک ناوێک ئاماژە کردنە بە ڕۆڵ و کاراکتەر، کاریگەری، ھەڵسوکەوتی جیاواز، ڕازیبوون، خوو و ڕەوشت و داخوازی چ بۆ تاک (شەخسی) و چ وەک تاک لە ناو ڕێکخراودا. بێرگ و ڕایب بەو شێوەیەی خوارەوە ڕاھێنەری پێناسە دەکەن:<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Berg, Morten Emil og Ellen Ribe. 2013. Coaching: å hjelpe ledere og medarbeidere til å lykkes. 3. utg. Universitetsforlaget}}</ref> <blockquote> ڕاھێنەری مێتودیکە کە لە ڕێگای دیالۆگێکی کردەوەخوازی (پراگماتیسم)، دەتوانی یارمەتی کەسانی تر بدەی بۆ ئەوەی ھەم ھۆ (ئەنگیزە) بۆ فێربوونیان لا پێک بێت و ھەم چالاکانە تێ بگۆشن بۆ گەیشتن بە ئامانجەکانیان، چ ئامانجی تاکە یان کەسی (شەخسی) بێت و چ ئامانجی ڕێکخراوەیی.</blockquote> کەواتە بەپێی ئەو پێناسانەی سەرەوە بەگشتی بەو شێوەیە دەتوانرێت ڕاھێنەری پێناسە بکرێت: ڕاھێنەری پرۆسەیەکی کۆمەڵایەتی مەبەستدارە لە پێناو گەشەدان و پێشکەوتنی ھەر تاکێکی کۆمەڵگە، ئەوەش ھەموو لایەنەکانی کەسایەتی مرۆڤ وەک بیرکردنەوە، شارەزایی، ژیری، [[ڕاھێنەری وەرزشی|جەستەیی]]، زانستی، دەروونی، ڕەفتار و کردەوە و … ھتد لەخۆ دەگرێت. == ئەمانەش ببینە == * [[ڕاھێنەری وەرزشی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Coaching}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاھێنەری| ]] chgxg0tgpnqtf9p5n8w66zmpzsf60n0 ڕاندی شیکمان 0 170444 1691755 1545998 2026-10-23T07:35:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1691755 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕاندی واین شیکمان''' ({{بە ئینگلیزی |Randy Schekman لەدایکبووی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٨}}) [[ژینناسی]]-خانەی ئەمریکییە لە زانکۆی [[کالیفۆڕنیا]]، بێرکلی و سەرنووسەری پێشووی Proceedings of the National Academy of Sciences. ئەو چەندین خەڵاتی گرنگی پێبەخشراوە، لەوانە [[خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکیدا]] کە لە ٢٠١٣دا وەریگرتووە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Randy Schekman|ڕاندی شیکمان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|زانست|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|ژینناسی}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ئێدینبەرە]] [[پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 4rdbusb00rrngbucehvaggz1fgcpwoo ڕاڵف مارڤین ستاینمەن 0 170593 1691832 1544078 2026-10-23T10:37:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1691832 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕاڵف مارڤین ستاینمەن''' ({{بە ئینگلیزی|Ralph Marvin Steinman ١٤ کانوونی دووەمی ١٩٤٣ – ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١١}}) پزیشک و توێژەری پزیشکی [[کەنەدا|کەنەدی]] بوو لە زانکۆی [[:en:Rockefeller University|Rockefeller University]]، لە ساڵی ١٩٧٣دا دۆزییەوە و ناوی ناوە [[:en:Dendritic cells|dendritic cells]] لە کاتی کارکردندا وەک ھاوەڵی پۆست دکتۆرا لە تاقیگەی [[:en:Zanvil A. Cohn|Zanvil A. Cohn]]، ھەروەھا لە زانکۆی Rockefeller '''ستاینمەن''' یەکێک بوو لە وەرگرانی [[خەڵاتی نۆبڵ]]ی ساڵی ٢٠٠١ لە بواری فیزیۆلۆژی پزیشکیدا. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ralph M. Steinman|ڕاڵف مارڤین ستاینمەن}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|زانست|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|ژینناسی|کەنەدا}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە نیویۆرک]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١١]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:کەسانی ئەکادیمی لە مۆنتریال]] [[پۆل:مردنەکان بە شێرپەنجەی پەنکریاس]] [[پۆل:جووە زانستخوازەکانی کەنەدا]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی مکگێل]] [[پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زانستخوازەکانی مۆنتریال]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی پزیشکیی ھارڤارد]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:بەشی قوتابخانەی پزیشکیی ھارڤارد]] ssqjv83l84ispqt1dtljbk35tcknqko چەو 0 171639 1691593 1472101 2026-10-22T22:35:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (نژیاروانی-کۆلکە) 1691593 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Gravel on a beach in Thirasia, Santorini, Greece.jpg|وێنۆک|وێنەی چەوی قەراخی زەریا]] '''چەو''' یان '''چەگل''' ({{بە ئینگلیزی|Gravel}}) وردەبەردە کە دەنکەکانی لە [[خیز]] گەورترە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چەو - ھەنبانە بۆرینە|ناونیشان=https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/چەو|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=lex.vejin.net|زمان=ku}}</ref> لە [[میکانیکی خۆڵ|میکانیکی خۆڵدا]] '''چەو''' بەو خۆڵە دەگوترێت کە درێژایی دەنکەکانی لەنێوان ٢ تا ٦٠ میلیمەترە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Craig, Robert F. Craig's soil mechanics. CRC press, 2004.}}</ref> چەو بەزۆری لە گوێی چەم و لای کانییەکاندا و لە کەناری دەریادا بە شێوەی سروشتی دەست دەکەوێت. چەو لەبەرەوەی دەنکەکانی گەورەن و ناوەڕۆکەکەی خۆڵی وردی کەم تێدایە، بە ئاسانی [[ئاو]] پێیدا ھاتوچۆ دەکات. واتە [[بەڕێوەکەریی ھیدرۆلیکی]]ی ({{بە ئینگلیزی|Hydraulic conductivity}}) چەو زۆرە و دەکاتە ١ سانتیمەتر لە چرکەدا (cm/s) و زیاتریش.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Freeze, R. Allan.|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/4493153|سەردێڕ=Groundwater|ڕێکەوت=١٩٧٩|بڵاوکەرەوە=Prentice-Hall|ئەوانی تر=Cherry, John A. ,|ژپنک=٠-١٣-٣٦٥٣١٢-٩|شوێن=Englewood Cliffs, N.J.|oclc=٤٤٩٣١٥٣}}</ref> بۆیە زەخیرەی [[ئاوی ژێرزەوی]] زۆر جار لەناو چەودا دەدۆزرێتەوە. چەو لە دروستکردنی زۆر ماددە و کەرەستەدا، وەک [[کۆنکریت]] و [[ڕووی ڕێگە]]، کەڵکی لێ وەردەگیرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|زانستی ماددە}} {{پۆلی کۆمنز|Gravel}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} [[پۆل:بەرد]] [[پۆل:بەردی بینا]] [[پۆل:ڕووی ڕێگە]] [[پۆل:ماددە سروشتییەکان]] [[پۆل:نیشتووناسی]] h3542s2uv39kic56j5ekh6fav4m8wwc چیرۆکەکەم 0 171691 1691481 1690833 2026-10-22T17:09:38Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆن]]، [[دەروازە:دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠١٠]] و [[دەروازە:کۆمیدیا|کۆمیدیا]] 1691481 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Ore Monogatari logo.png|وێنۆک|چیرۆکەکەم]] '''چیرۆکەکەم :''' ({{بە ژاپۆنی|俺物語!!}} ئۆرێ مۆنۆگاتاری) ئەنیمی، مانگای ڕۆمانس کۆمیدییە<ref>[https://www.viz.com/my-love-story "The Official Website for My Love Story!!"]. ڤیز میدیا</ref>کە لەلایەن [[کازنێ کاواھارا]] نوسینەوەی بۆ کراوە و ھەروەھا وێنەکێشانی لەلایەن [[ئاروکۆ]]وە کراوە، مانگایەکە ڕێکخستن و داڕشتنی لەلایەن کۆمپانیای شوێیشا (Shueisha) لە گۆڤاری بیساتسودا بۆ کراوە، و بەزمانی ئینگلیزی بڵاوکردنەوەی بۆ کراوە لەلایەن ڤیز میدیا (Viz Media)<ref>[https://www.animenewsnetwork.com/press-release/2014-06-28/viz-media-releases-new-romantic-comedy-manga-series-my-love-story/.76032 ڤیز میدیا مانگایەکی رۆمانتیک ، کۆمیدی نوێی دەرھێناوە :: چیرۆکەکەم!!]. [[تۆڕی ھەواڵی نوێی ئەنیمی]] ٢٨، حوزەیرانی ٢٠١٢.</ref> بەرھەمھێنانی ئەنیمیی چیرۆکەکەم لەلایەن کۆمپانیای Madhouseدا بۆ کراوە لە ساڵی ٢٠١٥. == چیرۆک == چیرۆکەکە لەگەل تاکیۆ گۆودا، دەست پێدەکات کە کەسێکی درێژ و ماسولکەداری قوتابی قوتابخانەی ناوەندییە کە لە پەیوەندی دروستکردن زۆر کێشەی بۆ دروست دەبێت، ئەمە کۆتای دێت دوای بینینی کچێک بەناوی ڕینکۆ یاماتۆ، کە کچێکی شەرمنە، تاکیۆ و یاماتۆ دواتر پێکەوە دەکەونە خۆشەویستی و چیرۆکێکی ڕۆمانسی جوان دروست دەبێت. == کارەکتەرەکان == * تاکیۆ گۆودا (剛田 猛男 گۆودا تاکیۆ) - دەنگەکان (گەنجی، تاکیویا ئیگوچی<ref name=":0">"俺物語!!" (چیرۆکەکەم!!) [[VAP]], ٨، ڕێبەندانی ٢٠١٥</ref> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]) ئەندرێو لەڤ، لویسا کریستیان ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]))<ref name=":1">"چیرۆکی خۆشەویستی من!! [https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-11-16/my-love-story-anime-full-english-dub-cast-revealed/.108876 ھەموو ئەکتەرەکانی بەشی دۆبلاژی ئەنیمی ئاشکرا کران]". تۆڕی ھەواڵی نوێی ئەنیمی ٢٨، گەڵاڕێزانی ٢٠١٦</ref> * ڕینکۆ یاماتۆ (剛田 猛男 یاماتۆ ڕینکۆ) - دەنگەکان (میگومی ھان<ref name=":0"/> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]) تیا بالارد ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]))<ref name=":1"/> * ماکاتۆ سنەکاوا (砂川 誠 سنەکاوا ماکاتۆ) - دەنگەکان (نۆبناگا شیمازاکی، یوکا تێراساکی<ref name=":0"/> (گەنجی - [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، ئاستین تێندڵ ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]])<ref name=":1"/> * ئایـ سنەکاوا (砂川 愛 سنەکاوا ئایـ) - دەنگەکان (کیکوکۆ ئینۆئویی<ref name=":0"/> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، کارلی مۆژەر ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]])<ref name=":1"/> * یوریکۆ گۆودا (剛田 ゆり子 گۆودا یوریکۆ) - دەنگەکان (کازویی ئاۆکی<ref name=":0"/> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، مارسی بانۆر ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]])<ref name=":1"/> * یوتاکا گۆودا (剛田 豊 گۆودا یوتاکا) - دەنگەکان (تێشۆ گێندا<ref name=":0"/> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، جۆش مۆریسۆن ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]])<ref name=":1"/> * ھایاتۆ ئۆدا (織田 隼人 ئۆدا ھایاتۆ) - دەنگەکان (دایسکی نامیکاوا<ref name=":0"/> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، پاتریک پول ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]])<ref name=":1"/> * ئۆسامو کوریھارا (栗原 オサム کوریھارا ئۆسامو) - دەنگەکان (جونیا ئینۆکی<ref name=":0"/> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، کامیرۆن باوچ ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]])<ref name=":1"/> * ماریا سایجۆ (西城 まりや سایجۆ ماریا) - دەنگەکان (ڕێنا مایدا<ref name=":0"/> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]) ستیفانی ویتڵس ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]])<ref name=":1"/> * ناناکۆ (奈々子 ناناکۆ) - دەنگەکان (ڕێنا کیتەگاوا<ref name=":0"/> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]) لوسیا کریتسیان (ئینگلیزی)<ref name=":1"/> * ئایو (アユ ئایو) - دەنگەکان (ماریی ھاتاناکا<ref name=":0"/> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]) شانیا موری (ئینگلیزی)<ref name=":1"/> * یوکیکا ئامامی (天海悠紀華 ئامامی یوکیکا) - دەنگەکان (ئایـ کایانۆ،<ref name=":0"/> جولییەت سایمۆنس ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]])<ref name=":1"/> * کۆوکی ئیچینۆوسێ (一の瀬後期 کۆکی ئیچینۆوسێ) - دەنگەکان (جون فوکویاما<ref name=":0"/> - ([[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]])، دەیڤد ماترەنگا ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]])<ref name=":1"/> == مانگا == ڤیس میدیا ڕێگەپێدانی و بڵاوکردنەوەی بۆ کرد لە تەممووزی ساڵی ٢٠١٤. == ئەنیمێ == لە ٢٠١٤ بڵاوکرایەوە کەکراوە بە ئەنیمی، و لە سالی ٢٠١٥ لەلایەن تیڤی (Nippon)ـەوە پەخشکرا؛ و لەلایەن [[:en:Crunchyroll|کرەنچی ڕۆل]] یشەوە بەشێوەی ئۆنلاین پەخشکرا<ref>[https://web.archive.org/web/20150416101054/http://www.anime-ore.jp/onair/index.html "放送局情報｜アニメ『俺物語!!』公式サイト"]، ئەرشیفکراویی ''anime-ore.jp،'' کە لە [http://www.anime-ore.jp/onair/index.html ماڵپەرە ئۆرجیناڵەکەیەوە] ئەرشیفکراوە، مانگی نیسانی ٢٠١٦</ref> == فلیم == فلمێکی ڕاستەوخۆی چیرۆکەکەم دەرچوو لە ٣١ تشرینی یەکەمی ٢٠١٥<ref>[https://www.animenewsnetwork.com/news/2015-05-09/ore-monogatari-my-love-story-shojo-manga-gets-live-action-film/.87995 "Ore Monogatari!!/My Love Story!! Shōjo Manga Gets Live-Action Film (Updated)"] تۆری ھەواڵی ئەنیمێ، ٣١ی ئایاری ٢٠١٥</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.vap.co.jp/anime-ore/}} {{Ja icon}} * {{ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ|manga|14316}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیدیا}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١١]] [[پۆل:ئەنیمی و مانگای ڕۆمانس]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:کۆمپانیای مادھاوس]] [[پۆل:ئەو مانگایانەی گۆڕدراوە بۆ فیلم]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای ڕۆمانسی کۆمیدی]] [[پۆل:شۆجۆ مانگا]] [[پۆل:مانگای شوئیشا]] [[پۆل:مانگای ڤیز میدیا]] [[پۆل:سێنتای فیلمۆرکز]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٥ دەستیان پێکردووە]] 5lib3gm44kgdz8y1pfejqdyi7hsu22i ڕاڵف ماکیۆ (دەستکاریکەر) 0 171839 1691833 1406551 2026-10-23T10:37:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691833 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|ڕاڵف ماچیۆ}} {{Infobox person | name = ڕاڵف ماکیۆ | image = Ralph Macchio.jpg | caption = ڕاڵف ماکیۆ لە کۆمیک کۆنی نیویۆرکی ٢٠٠٧ | birth_date = ٢٨ی کانوونی یەکەم | nationality = ئەمریکی | occupation = دەستکاریکەر و نووسەری کۆمیک | notable_works = ''دەیردێڤڵ''{{ھن}}''[[تۆر (کۆمیکی مارڤێل)|تۆر]]''{{ھن}}''[[کاپتن ئەمریکا]]''{{ھن}}''[[سپایدەرمان|پیاوە جاڵجاڵۆکە]]''{{ھن}}Ultimate Marvel }} '''ڕاڵف ماکیۆ''' ({{IPAc-en|ˈ|m|ɑː|k|i|oʊ}}؛<ref>[[Jonathan Ross|Ross, Jonathan]]. ''[[In Search of Steve Ditko]]'', [[BBC Four]], September 16, 2007.</ref> لەدایکبووی ٢٨ی کانوونی یەکەم)<ref name="CBG">{{بیرخستنەوەی وێب|authorlink=John Jackson Miller|دوایین=Miller|یەکەم=John Jackson|ناونیشان=http://cbgxtra.com/knowledge-base/for-your-reference/comics-industry-birthdays|سەردێڕ=Comics Industry Birthdays|ئیش=[[Comics Buyer's Guide]]|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5trAbNQWw?url=http://cbgxtra.com/knowledge-base/for-your-reference/comics-industry-birthdays|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110218031356/http://cbgxtra.com/knowledge-base/for-your-reference/comics-industry-birthdays |date=١٨ی شوباتی ٢٠١١ }}</ref> دەستکاریکەر و نووسەری [[کتێبی کۆمیک]]ی ئەمریکییە کە چەندان کاری لە [[کۆمیکەکانی ماڕڤڵ]]دا کردووە، وەک دەستکاریکەری جێبەجێکار. ماکیۆ بە گشتی کار لە ''دەیردێڤڵ''، زنجیرە کۆمیکەکانی [[سپایدەرمان|پیاوە جاڵجاڵۆکە]]، و زنجیرەی Ultimate Marvelدا دەکات. ماکیۆ پەیوەندیی نییە بە ئەکتەر [[ڕاڵف ماچیۆ]]وە، بەڵام نازناوی «[[مناڵی کاراتێ]]»ی لێ نراوە دوای ڕۆڵە بەناوبانگەکەی ئەکتەرەکە.<ref name="PW"/> == ژیانی سەرەتایی == بە گەنجی، ماکیۆ ھەواداری کۆمیک و لێتەرھاک بووە، و چەندان نامەی لە کتێبەکانی کۆمیکی مارڤڵدا چاپکراوە. پاشبنەماکەی، ھەرچۆنێک بێت، لە ئەدەبیاتی ئینگلیزیدا بووە، و ویستوویەتی ببێتە مامۆستا. لەو ماوەیەدا، ماکیۆ نووسەری ''کیڵڕەیڤن'' دۆن مەکگرێگۆری لە فێستیڤاڵێکی کۆمیکدا بینی.<ref name="Webb">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Webb |یەکەم=Liam |ناونیشان=http://www.comicavalanche.com/Interviews/ralphmacchio.htm |سەردێڕ=10 Questions with... Ralph Macchio |بڵاوکەرەوە=Comic Avalanche |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080807120617/http://www.comicavalanche.com/Interviews/ralphmacchio.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807120617/http://www.comicavalanche.com/Interviews/ralphmacchio.htm |date= ٧ی ئابی ٢٠٠٨ }}</ref> بەھۆی نامەکانییەوە ماکیۆی ناسییەوە، و مەکگرێگۆر پرسیاری لە ماکیۆ کرد دەربارەی ئەوەی گەر حەز بکات ئۆفیسەکانی مارڤڵ ببینێت. لە گەڕانەکەدا، ماکیۆ پرسیاری لێکرا لەلایەن نووسەر کریس کلەیرمۆنتەوە بۆ چاوپێکەوتنی دەستکاریکەر ڕۆنی تۆماس بۆ ''فووم''. لە چاوپێکەوتنەکەدا، ماکیۆ کارمەندی زیاتری مارڤڵی بینی، و لەلایەن نووسەر/دەستکاریکەر جۆن وارنەرەوە پرسیاری لێکرا بۆ بەشداریکردنی ستافەکە و یارمەتیدانی وارنەر لە زنجیرە گۆڤارە ڕەشوسپییەکانی مارڤڵ. ماکیۆ، کە «بێجگە لە خوێندکار ھیچ کارەیەک نەبوو،»<ref>"Bullpen Bulletins," "Pro File on: Ralph Macchio," ''The Incredible Hulk'' #338 (Dec. 1987).</ref> قبووڵیکرد.<ref name="mania">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Contino |یەکەم=Jennifer M. |ناونیشان=http://www.mania.com/ralph-macchio-ultimate-editor_article_53898.html |سەردێڕ=Ralph Macchio: The Ultimate Editor |بڵاوکەرەوە=[[Mania.com]] |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080706185456/http://www.mania.com/ralph-macchio-ultimate-editor_article_53898.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706185456/http://www.mania.com/ralph-macchio-ultimate-editor_article_53898.html |date= ٦ی تەممووزی ٢٠٠٨ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{comicbookdb|type=creator|id=50|title=Ralph Macchio}} * [http://www.marvel.com/videos/144.Spider-Man_Week_in_NYC_4 ڤیدیۆکانی مارڤڵ: ھەفتەی سپیادەر-مان لە نیویۆرک سیتی: ڕاڵف ماکیۆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101024115128/http://marvel.com/videos/144.spider-man_week_in_nyc_4 |date=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ }}، Marvel.com * [http://joshcomix.home.mindspring.com/and/fanboypros/macchio.htm نموونەیەک لە نامەکانی ١٩٧٠کانی ماکیۆ بۆ کتێبە کۆمیکەکان]{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمیک|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Ralph Macchio (editor)}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:نووسەرانی کۆمیکی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئیتاڵی]] md4rey9f9foo2rf44hybofnxvxfcw4w چەک فینی 0 173643 1691613 1457405 2026-10-22T22:39:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1691613 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=چەک فینی|نەتەوە=ئێرلەندی-ئەمریکی|وێنە=|ناوی_خۆماڵی=Charles Francis Feeney|کارە_دیارەکان=خێرخوازیی نەناسراو|ڕێکەوتی لەدایکبوون=٢٣-٤-١٩٣١|پیشە=خاوەنی گرووپی بازاڕکەرانی ئازاد لە باج}} '''چارڵز فرانسیس فینی''' (لەدایکبووی ٢٣ی نیسانی ١٩٣١)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Out of Sight, Till Now, and Giving Away Billions (Published 2007)|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/26/nyregion/26about.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Jim|دوایین=Dwyer}}</ref> [[خاوەن کارەکان|خاوەنکار]] و [[خێرخوازی|خێرخوازێکی]] [[ئیرلەند|ئێرلەندی]]-ئەمریکییە کە سەروەتەکەی بە «گرووپی بازاڕکەرانی ئازاد لە باج» کۆکردەوە. ئەو دروستکەری [[دەزگای خێرخوازی ئەتڵەنتیک]]ە، یەکێ لە گەورەترین دەزگا خێرخوازییە تایبەتەکان بوو لەو جێگایانەی کاریان تێدا دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bizjournals.com/dallas/stories/2007/12/24/editorial4.html?jst=pn_pn_lk |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bizjournals.com}}</ref> فینی تەواوی سەروەتەکەی بەخشی بەنھێنی بۆ چەندین ساڵ بێ ئەوەی بھێڵێت کەس ناوی بزانێت یان ھیچ شتێک بکرێت بەناویەوە، تا لە کێشەیەکی بازرگانیدا ناچارکرا ناوی بزانرێت لە ١٩٩٧دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=He Gave Away $600 Million, and No One Knew (Published 1997)|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1997/01/23/nyregion/he-gave-away-600-million-and-no-one-knew.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Judith|دوایین=Miller}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=‘James Bond of Philanthropy’ Gives Away the Last of His Fortune (Published 2017)|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/01/05/nyregion/james-bond-of-philanthropy-gives-away-the-last-of-his-fortune.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Jim|دوایین=Dwyer}}</ref> == خێرخوازی == لە ١٩٨٢دا فینی دەزگای ئەتڵەنتیکی خێرخوازی دروستکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Our Story |ناونیشان=https://www.atlanticphilanthropies.org/our-story |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Atlantic Philanthropies |زمان=en}}</ref> و لە ١٩٨٤دا، بەدزییەوە تەواوی پشکی ناو کۆمپانیاکە (DFS) کە بریتیبە لە ٣٨٫٧٥٪ی و ئەوکاتە بە ٥٠٠ ملیۆن دۆلار مەزەندە دەکرا خستە سەر حیسابی دەزگا خێرخوازییەکە بێ ئەوەی بھێڵێت شەریکەکانیشی بزانن. چەندین ساڵ ئەم کاری خێرخوازی ئەکرد بێ ئەوەی ناوی بھێنرێت و بھێڵێت ناوی بزانرێت. [[زانکۆی کۆرنێڵ]] یەکەم و گەورەترین وەرگری خێرەکانی ئەم بووە کە زیاتر لە یەک ملیار دۆلاری پێداون. لە بەڵگەنامەیییەکدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=RTE Factual|ڕێکەوت=٢٠١٠|سەردێڕ=ملیاردێرە نھێنییەکە: چیرۆکی چەک فینی|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=OMcjxe8slYI|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=یوتیوب|زمان=ئینگلیزی}}</ref> باس لەوە دەکرێت کە فینی دەستی تەواوی ھەبووە لە گۆڕینی ئێرلەندا بۆ ئەو ناوبانگەی ئێستا ھەیەتی کە باج ھەڵگرێت لەسەر کۆمپانیا گەورەکانی دنیا تا بنکەکانیان بگوازنەوە ئەوێ. ئەویش بە گەشەپێدان بە کەرتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی کە تا ئامادەکردنی بەڵگەنامییەکە نزیک ١٫٢ ملیار دۆلار بووە. ھەروەھا ڕاستەوخۆ کاریگەری ھەبووە لەسەر ئاشتکردنەوەی ھەردوو ئێرلەندای باکوور و باشوور، و ئامادەکاری بۆ سەردانی بەناوبانگی کلینتن بۆ ئێرلەندا لە ١٩٩٩دا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئابووری|کۆمپانیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١]] [[پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:پێدانی بەڵێندەر]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان]] 1ynf7ladgpczkx9bc2lmvu1n1tw1ltr ڕادمیلا شێکێرینسکا 0 176213 1691661 1690012 2026-10-23T01:38:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1691661 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q162983|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list, Married name,Time period، زمانەکانی ئاخاوتن، منداڵ، ھاوسەر ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، Candidacy in election}}'''ڕادمیلا شێکێرینسکا''' (بە مەقدۆنی: Радмила Шекеринска Јанковска؛ لە دایکبووی ١٠ی حوزەیرانی ١٩٧٢) ژنە سیاسەتوانی [[مەقدوونیای باکوور|مەقدۆنییە]]. ئەو لەوەتەی ١ی حوزەیرانی ٢٠١٧ بووەتە وەزیری دەرەوەی مەقدوونیای باکوور. بەر لەوەش، لە ماوەی ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ بۆ ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤، بووە سەرۆک وەزیرانی مەقدوونیای باکوور. ڕادمیلا ماوەیەکیش سەرۆکی پارتی سۆسیالیست دیموکراتی مەقدوونی بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sekerinska elected leader of Macedonia's main opposition party|ناونیشان=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2006/11/06/nb-04|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303200655/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2006/11/06/nb-04|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦|url-status=dead}}</ref> ئەو ماوەیەکیش جێگری سەرۆک وەزیرانی وڵاتەکەی بوو، لەوکاتەی لەو پۆستەدا بوو ئەوا یەکێتیی ئەورووپا وڵاتی مەقدوونیای باکووری کردە کاندیدێک بۆ ھاتنە ناو [[یەکێتیی ئەورووپا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=European Commission - PRESS RELEASES - Press release - EUROPEAN COUNCIL BRUSSELS{{ھن}}15 &amp; 16 December 2005{{ھن}}PRESIDENCY CONCLUSIONS|ناونیشان=http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=DOC/05/4&format=HTML&aged=1&language=EN&guiLanguage=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وێبگە=europa.eu}}</ref> ئەو ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپییە بۆ کارووباری دەرەوە.<ref>[http://www.ecfr.eu/council/members Members] [[European Council on Foreign Relations]].</ref> ڕادمیلا لە ساڵی ١٩٩٥، بڕواننامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاری وزە بەدەستھێنا، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٧ ماستەری لە یاسا لە زانکۆی توفتس وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Radmila Šekerinska|ناونیشان=https://www.culturaldiplomacy.org/academy/index.php?radmila-sekerinska|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=www.culturaldiplomacy.org|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Radmila Šekerinska|ڕادمیلا شێکێرینسکا}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم]] qjz8ngb4wpz9l6mrig4f5fjxcryfiq0 ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری 4 177584 1691559 1691381 2026-10-22T20:53:29Z Bilalinfo 57400 /* خەڵاتەکانی حافز */ داواکاریی نوێ ([[میدیاویکی:Gadget-ReqUplForm.js|ReqUplForm]]) 1691559 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(48h) |counter = 6 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[دیداری تایبەت (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Conjugal_Visit.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Conjugal Visit.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٣٦، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[جەمال بابان]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ravan|لێدوان]]) ٠٦:٤٥، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = لە وتاری جەمال بابان بلاو دەکەینەوە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%84%D9%81:%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86.jpeg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:جمال بابان.jpeg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١١:١٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٤١، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[ماسی و پشیلە]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٢:٠٤، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D9%88_%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Maahi-and-gorbeh.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Mahi Va Gorbeh Poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٥:٢٩، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[ئیسرافیل (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٩:٢٨، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D9%84_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85)#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Israfil_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Israfil Poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٥:٢٨، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١١:١٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[پاڵەوان (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Ghahreman_-_1400.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Ghahreman - 1400 (1).jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٤٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[پیاوی ھەزارڕوو]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:٠٧، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی زنجیرەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AF_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:ManofManyFaces.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:ManofManyFaces.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٣٣، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٠:٣٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:The_Asphalt_JungleTV_series.png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:The Asphalt JungleTV series.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١٥:٢١، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:١٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٨٦٥٤٥٦}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:١٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%B4%D9%86_%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] سەرچاوەیەک بدۆزەرەوە. لە ویکی فارسی ھیچ سەرچاوەیەک دانەنراوە، و لە ویکی ئینگلیزی بەستەر دانراوە، بەڵام نەمتوانی بچمە ناوی. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:١٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دەزگای سینەمایی فارابی]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٦، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٨٦٦٩٩٩}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:٣٦، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C.svg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[منداڵانی خۆر (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٨:٣٩، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Sun_Children#/media/File:The_Sun_2020_poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:The Sun 2020 poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٥٠، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[چیرۆکی ھاوتەریب (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٣:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Parallel_Tales#/media/File:Parallel-tales-2026.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Parallel-tales-2026.png|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٦، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[چوارشەممەسوورە (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Fireworks_Wednesday#/media/File:Fireworks-wednesday.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Fireworks-wednesday.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٠:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سەددام (فیلم)]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٠:١٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٩٨٨٠٦٦}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%85.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٥٣، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٨٠٦٢٤٠٩}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٠:٥٣، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} jnf2ntjvudxrfnx3mimx5f2ho05j4s4 1691560 1691559 2026-10-22T20:54:49Z Bilalinfo 57400 /* خەڵاتەکانی حافز */ 1691560 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(48h) |counter = 6 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[دیداری تایبەت (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Conjugal_Visit.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Conjugal Visit.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٣٦، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[جەمال بابان]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ravan|لێدوان]]) ٠٦:٤٥، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = لە وتاری جەمال بابان بلاو دەکەینەوە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%84%D9%81:%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86.jpeg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:جمال بابان.jpeg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١١:١٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٤١، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[ماسی و پشیلە]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٢:٠٤، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D9%88_%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Maahi-and-gorbeh.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Mahi Va Gorbeh Poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٥:٢٩، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[ئیسرافیل (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٩:٢٨، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D9%84_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85)#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Israfil_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Israfil Poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٥:٢٨، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١١:١٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[پاڵەوان (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Ghahreman_-_1400.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Ghahreman - 1400 (1).jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٤٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[پیاوی ھەزارڕوو]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:٠٧، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی زنجیرەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AF_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:ManofManyFaces.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:ManofManyFaces.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٣٣، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٠:٣٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:The_Asphalt_JungleTV_series.png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:The Asphalt JungleTV series.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١٥:٢١، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:١٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٨٦٥٤٥٦}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:١٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] سەرچاوەیەک بدۆزەرەوە. لە ویکی فارسی ھیچ سەرچاوەیەک دانەنراوە، و لە ویکی ئینگلیزی بەستەر دانراوە، بەڵام نەمتوانی بچمە ناوی. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:١٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دەزگای سینەمایی فارابی]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٦، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٨٦٦٩٩٩}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:٣٦، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C.svg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[منداڵانی خۆر (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٨:٣٩، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Sun_Children#/media/File:The_Sun_2020_poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:The Sun 2020 poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٥٠، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[چیرۆکی ھاوتەریب (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٣:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Parallel_Tales#/media/File:Parallel-tales-2026.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Parallel-tales-2026.png|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٦، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[چوارشەممەسوورە (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Fireworks_Wednesday#/media/File:Fireworks-wednesday.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Fireworks-wednesday.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٠:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سەددام (فیلم)]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٠:١٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٩٨٨٠٦٦}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%85.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٥٣، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٨٠٦٢٤٠٩}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٠:٥٣، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} ewgswhj008k19k6pt91tu01f9o5wckm 1691671 1691560 2026-10-23T01:50:47Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 6 بابەت (کۆنتر لە ٤٨ کاتژمێر) بۆ [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی ٦]] 1691671 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(48h) |counter = 6 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 1 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} <!------------------ دەستکاری سەرەوە مەکە -------------------------------------> بە بارکردنی ھەر وێنەیەک تۆ ڕەزامەندیت بە [[ویکیپیدیا:سیاسەتی_بەکارھێنانی_وێنەکان|سیاسەتی بارکردنی وێنە]]، بۆ چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە بە دروستی بڕوانە ([[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/چۆنیەتی داواکردن|فێرکاری چۆنییەتی داواکردنی پەڕگە]]). {{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە|گەڕانەوە بۆ سەرەتا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و رێسا|class=mw-ui-neutral}}{{Clickable button 2|داواکاری نوێ پێشکەش بکە|url=https://w.wiki/3xb6|class=mw-ui-progressive}} <div class="anonymous-show boilerplate metadata" style="background:#dee; border:1px solid #00c; margin:0.5em; padding:0.5em;; padding: 1em; width:70%">'''تێبینی'''...{{ھن}} سوپاس بۆ ھەڵبژاردنی پڕۆژە، تکایە سەیرێکی [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/سیاسەت و ڕێسا/داواکار|سیاسەت و ڕێساکانی]] پڕۆژە بکە. </div><div class="user-show"> '''بەخێرھاتیت''' تکایە ئەو پەڕگەیەی ئەتەوێت باری بکەیت لێرە لە بەشێکی نوێ بەم شێوەیەی خوارەوە زانیارییەکانی تێدا بنووسە. == [[ماسی و پشیلە]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٢:٠٤، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C_%D9%88_%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Maahi-and-gorbeh.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Mahi Va Gorbeh Poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٥:٢٩، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:١٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٨٦٥٤٥٦}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:١٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] سەرچاوەیەک بدۆزەرەوە. لە ویکی فارسی ھیچ سەرچاوەیەک دانەنراوە، و لە ویکی ئینگلیزی بەستەر دانراوە، بەڵام نەمتوانی بچمە ناوی. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٨:١٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دەزگای سینەمایی فارابی]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٦، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٨٦٦٩٩٩}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٤:٣٦، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C.svg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[منداڵانی خۆر (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٨:٣٩، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Sun_Children#/media/File:The_Sun_2020_poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:The Sun 2020 poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٥٠، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[چیرۆکی ھاوتەریب (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٣:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Parallel_Tales#/media/File:Parallel-tales-2026.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Parallel-tales-2026.png|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:٤٦، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[چوارشەممەسوورە (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Fireworks_Wednesday#/media/File:Fireworks-wednesday.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Fireworks-wednesday.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٠:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سەددام (فیلم)]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٠:١٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٧٩٨٨٠٦٦}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:١٤، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%B5%D8%AF%D8%AF%D8%A7%D9%85.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} == [[خەڵاتەکانی حافز]] == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٥٣، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣٦ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢١٠٨٠٦٢٤٠٩}} <!-- بۆ بارکەری پێداچوونەوەکەر، تکایە دوای ئەوەی وەڵامدانەوەی داواکارییەکە، ئەم لێدوانە و ھێڵەکەی سەرەوەش بسڕەوە --> <!-- end --> {{ڕەوشی داواکاری|چاوەڕوانی}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٠:٥٣، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hafez_Prize.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لێرە واژووەکەت بکە. --> }} oe1mdc6te7o14bfdvwuclsdzmbgjgsu ڕاستییە سادەکە: کۆنسێرتێک بۆ کوردە ئاوارەکان 0 177704 1691695 1529545 2026-10-23T04:36:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691695 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕاستییە سادەکە: کۆنسێرتێک بۆ کوردە کۆچبەرەکان''' ({{بە ئینگلیزی|The Simple Truth: A Concert for Kurdish Refugees}}) کۆنسێرتێکی مۆسیقی-گۆرانی بوو لە شارەکانی [[لەندەن]]، [[ئەمستەردام]]، [[فیلادیلفیا|فیلادلفیا]] و [[سیدنی]] ئەنجامدرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tony Hollingsworth {{!}} The Simple Truth: A Concert for Kurdish Refugees|ناونیشان=https://tonyhollingsworth.com/?q=content/simple-truth-concert-kurdish-refugees|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=tonyhollingsworth.com}}</ref> کۆنسێرتەکە لەلایەن [[تۆنی هۆلیننگسوۆرت]] بەرهەمهێنرا.<ref name=":0" /> ئامانجی کۆنسێرتەکە یارمەتیدانی کورد، ئەمەش دوای ئەوەی کوردانی باشووری کوردستان تووشی [[کۆڕەوی کوردەکان ١٩٩١|کۆڕەوی ١٩٩١]] هاتن لە دوای جەنگی کەنداو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=AFTER THE WAR; Latest Rock-Star Relief Effort Benefits the Kurds|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1991/05/13/world/after-the-war-latest-rock-star-relief-effort-benefits-the-kurds.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ١٩٩١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=William E.|دوایین=Schmidt}}</ref> کۆنسێرتەکە لە ٣٦ وڵات لەڕێگای تەلەفزیۆنەوە بەشێوەی ڕاستەوخۆ پەخشکرا، بڕی ١٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بۆ یارمەتیدانی کورد کۆکرایەوە، بڕی پارەکەش سپاردرا بە [[بزووتنەوەی نێونەتەوەییی خاچ و مانگی سوور|ڕێکخراوی خاچی سوور]] بۆ سەرپەرشتیکردنی هاوکارییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Simple Truth: A Concert for Kurdish Refugees {{!}} THE LISTEN CAMPAIGN|ناونیشان=https://listencampaign.com/node/171#:~:text=The%20Simple%20Truth:%20A%20Concert%20for%20Kurdish%20Refugees,a%20global,,%20Amsterdam,%20Philadelphia%20and%20Sydney.|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=listencampaign.com}}</ref> سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا [[جۆن مەیجەر]] و [[شازادە دایانا]] لە کۆنسێرتەکە ئامادەبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pop Stars Sing To Raise Money For Iraqi Kurds|ناونیشان=https://apnews.com/article/3baf190b06d45d32c515a7cf81c578eb|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=AP NEWS}}</ref> تەنیا لە لەندەن، نزیکەی ١٢،٠٠٠ کەس لە کۆنسێرتەکە ئامادەبوون کە لە [[یاریگای وێمبلی]] بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Reuters Archive Licensing|ناونیشان=https://reuters.screenocean.com/record/688199|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Reuters Archive Licensing|زمان=en}}</ref> == هونەرمەندەکان == کۆمەڵێک هونەرمەند بەشداریان کرد لە کۆنسێرتەکە، لە نێویاندا [[شڤان پەروەر]] وەک تاکە گۆرانیبێژێکی کورد بەشداربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Di dîrokê de yek ji konsertên mezin ji bo gelê Kurd hatiye lidarxistin|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/culture/05042021|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * [[کریس دی بێرگ]] * [[شڤان پەروەر]] == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|لەندەن|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} 4aypne3odfqv0xnycsd2y527scffr4u ڕامیان 0 177764 1691751 1529638 2026-10-23T07:34:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691751 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ڕامیان|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای گوڵستان|گوڵستان]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|ئێران}}|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|دانیشتووان_لە=١٣٩٥|جۆری_نیشتنگە=[[شار]]|ژمارەی_دانیشتووان=١٢٬٤٢٦|ھۆکاری_ناونران=|دامەزرێنەر=|ڕێکەوتی_دامەزران=|سەردێڕی_دامەزران=|ناوی_دابەشکراو٢=[[ڕامیان (شارستان)|ڕامیان]]|جۆری_دابەشکراو٢=[[شارستان]]|شرۆڤەی_وێنە=|قەبارەی_وێنە=|وێبگە=}} ڕامیان [[شار|شارێکە]] لە [[ناوچە]]ی ناوەندی و ناوەند [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] ڕامیانە لە [[پارێزگا]]ی [[پارێزگای گوڵستان|گوڵستان]] [[وڵات]] [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیایی و کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ ھەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای گوڵستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی ئێران]] jpsqy5dbiq87rfdf2csaqsa7iiu1c17 چەمانەوەی تەوشک 0 177961 1691517 1529403 2026-10-22T19:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە) 1691517 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن|ھۆکار=کێشەی ڕێنووسیی و خاڵبەندی ھەیە|ڕێکەوت=ئایار ٢٠٢١}} }} چەمانەوە یان شکاندنەوە یاخود لە ڕێ لادانی شەپۆڵەکانە لەلایەن [[تەوشک]]ەوە، کە بەم ڕێگایانەی خوارەوە روودەدات. * شکاندنەوەی ھاوێنەیی تەوشک. *شکاندنەوەی شەپۆڵە ڕادیۆیییەکان. چەمانەوە و کەمکردنەوەی درێژی شەپۆڵەکانی ڕادیۆنە کە لەئەنجامدا پەخشێکی چاکی ڕادیۆمان دەست دەکەوێت لە بوارێکی زۆر دوور و فراواندا. *شکاندنەوەی شەپۆڵە دەنگییەکان، دەنگەکە بە دەوری لێوارەکانی شتە ئەندازەیییەکان دەسوڕێتەوە. ئەمە توانای بیستن بەرھەم دەھێنێت تەنانەت کاتێک سەرچاوەکە بەربەست کراوە لەلایەن تەنێکی ڕەقەوە. چونکە شەپۆلی دەنگ بە بەرزی دەچەمێتەوە بە دەوری تەنی ڕەقدا. بەڵام، ئەگەر ھاتوو تەنەکە تیرەیەکی گەورەتری لە درێژی شەپۆلی دەنگییەکە ھەبوو ئەوا 'سێبەری دەنگ' لەپشت ئەو تەنە دروست دەبێت بۆیە نایبیستین. (تێبینی: لەوانەیە ھەندێک دەنگ لە ڕێی تەنەکەوە بڵاوبکرێتەوە کە پشت دەبەستێت بە پێک ھاتە و جۆری ماددەکە). == شکاندنەوەی ھاوێنەیی تەوشک == ئەم ھەورانەی لە چینە بەرزەکانی کەش دا ھەن لە کۆمەڵێک ئاوی ھەڵمێنراو یان دڵۆپە ئایرۆسۆلیا یان کریستاڵی سەھۆڵ پێک ھاتووە، کاتێک ڕووناکی بە ناو ئەم ھەورە تەنکانەدا ڕەت دەبێت لەت بوون یان چەمانەوەی ڕووناکی ڕوودەدات. ئەم چەمانەوەی ڕووناکییە پشت بە فریکانسی (ڕەنگ) ی ڕووناکی و قەبارەی دڵۆپەکان دەبەستێت. لە ئەنجامدا بازنەی شێوەی خڕی تەواو دروست دەبن (خەرمانە)، کە ھەمان دیاردە لە خۆر و مانگ و ھەسارەکان، یان شتێکی دیکەی گەردوونی دروست دەبێت. بەشی ھەرە دیاری ئەم نموونەیە، پەپکەیەکی ناوەندییە، کە ڕەنگەکەی نزیکە لە سپی. ئەم دیاردەیە لە ئاسمانی زەوی وەھا دەبینرێت بەڵام لە ڕاستیدا لەگەردوون ھیچ شتێک نییە. ئەم دیاردەیە جیاوازی ھەیە لە گەڵ پەلکەزێڕینە و ھاڵۆس، کە بە شێوەیەکی سەرەکی بەھۆی دڵۆپە ئاوی نزم دروست دەبێت. وێنەی چەپ ئەڵقەیەکی کەرتبوون بە دەوری خۆرێکی ھەڵھاتوودا نیشان دەدات (خەرمانەی خۆر) کە بەھۆی کزی تێنەکەی دروست بووە بەڵام کاتێک خۆر تەواو بەرز دەبێتەوە و بەھێز دەبێت خەرمانەکە نامینێت . لای چەپ وێنەی دووەم خەرمانەی مانگ نیشان دەدات کە مانگێکی پڕە و کۆمەڵێک تەنکە ھەور دەوریان داوە ناوەندی پەپکەکە سپییەکی گەشە و ئەلقەکانی بە ڕەنگی سوورێکی کراوە خۆیان نیشان دەدەن. == شکاندنەوەی شەپۆڵە ڕادیۆیییەکان == تەوشک چینێکە لە گازە نیمچە ئایۆنییەکان کە لە چینە ھەرەبەرزەکان کەش دا ھەن؛ ئەم گازانە بە تیشکی کۆمیکی کە لەسەر خۆر دروست دەبێت پەیدابوون، کاتێک شەپۆلی ڕادیۆ بەناو ئەم گازانەدا ڕەت دەبێت کە نزیکەی ٨٠ کیلۆمەتر لە سەرووی زەوییەوە دەست پێ دەکات، تووشی چەمانەوە بوون دەبێت بە شێوەی چەمانەوە و شکاندنەوەی ڕووناکی. لەم حاڵەتەدا ھەندێک لە وزەی کارۆموگناتیسی لە کەوانەیەکی گەورەدا دەچەمێتەوە، بە جۆرێک کە دەتوانێت لە خاڵێکی زۆر دووردا بگەڕێتەوە سەر ڕووی زەوی (لەسەر فەرمانی سەدان کیلۆمەتر لە سەرچاوەی پەخشەوە. بەشێوەیەکی زۆر باش ھەندێک لەم شەپۆلی ڕادیۆیییە وزە لە ڕووی زەوییەوە ھەڵدەبەزێنەوە و بۆ دووەم جار دەگاتەوە تەوشک. == چەمانەوەی دەنگە نزیکەکانی ڕووی زەوی == ئەو شەپۆلانەی دەنگ کە لە نزیک ڕووی زەوییەوە دەچەمێنەوە تووشی بەربڵاوی یاخود شکاندنەوە دەبن لە شێوەی چەماوەیی و دەگەڕێنەوە بۆ زەوی و بەر دیوار و باڵاخانەکان دەکەون. ئەم دیاردەیە دەبێتە ھۆی کاریگەری کردەیی زۆر گرنگ: کە بەھۆیەوە دەتوانین دووری و قەبارەی گۆشەکان بزانین. لقێکی بەسوود لە دەنگسازی کە مامەڵە لەگەڵ دیزاینی بەربەستی ژاوەژاو دەکات ئەم دیاردە لەشکەرکاریی دەنگیی لە وردەکاریی چەندێتیدا دەکۆڵێتەوە بۆ ھەژمارکردنی بەرزیی گونجاو و دانانی دیوارێکی دەنگی یان بێرم لە تەنیشت ڕێگای گشتی. == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|فیزیک}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:دەنگ]] [[پۆل:دەنگناسی (فیزیک)]] [[پۆل:بەرگەھەوا]] 8on0g4db2mvvznp9tl3gvr1ir4i9hrp ڕامشێر 0 178164 1691745 1529628 2026-10-23T07:33:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691745 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕامشێر''' شارێکە لە [[پارێزگای خووزستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە|ناوی_فەرمی=ڕامشێر|دامەزرێنەر=|قەبارەی_وێنە=|شرۆڤەی_وێنە=|جۆری_دابەشکراو٢=[[شارستان]]|ناوی_دابەشکراو٢=[[شارستانی ڕامشێر]]|سەردێڕی_دامەزران=|ڕێکەوتی_دامەزران=|ھۆکاری_ناونران=|شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە=|ژمارەی_دانیشتووان=٢٥،٠٠٩|جۆری_نیشتنگە=[[شار]]|دانیشتووان_لە=[[٢٠١٦]]|جۆری_دابەشکراو١=[[پارێزگا]]|ناوی_دابەشکراو={{ئاڵا|کوردستان}}|ناوی_دابەشکراو١=[[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]|جۆری_دابەشکراو=[[وڵات]]|وێبگە=}} == پیشە == زۆرینەی خەڵک ئەم شارە [[پیشە|پیشەیان]] [[وەرزێری|وەرزێرییە]]. == بارودۆخ جوگرافیایی == لە [[باکوور|باکوورەو]] بە [[ئەھواز|ئەهواز]] و لە [[باشوور|باشوورەو]] بە [[ئۆمێدییە]] ڕێگای هەیە. == ئەمانەش ببینە == [[پارێزگای خووزستان]] [[شارستانی ڕامشێر|شارستان ڕامشێر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان]] b6ryyo398tfun40pm1eqqbx01fyys67 ڕامھورموز 0 178167 1691747 1406506 2026-10-23T07:34:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1691747 wikitext text/x-wiki '''ڕامھورموز''' شارێکە لە ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای خووزستان]] .<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ هەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=٤٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاراس|ناونیشان=https://aras.bradost.net/book.php?id=601|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=aras.bradost.net}}</ref> {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی =ڕامهورموز | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی کوردستان|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شەھری کورد (شارستان)|شەھری کورد]] | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = وڵات | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ڕامهورموز|ڕامهورموز]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = ١٦٠ | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٤٬٢٨٥ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = نەتەوە و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ =[[نەتەوەی کورد|کورد]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٦١}} == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای خووزستان]] * [[شارستانی ڕامھورموز]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ramhormoz}} {{تووڵی دەروازە|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] sa7vtdl8h1qg27n1pl0tj9lwh1iu8qt ڕاژان 0 178179 1691815 1649120 2026-10-23T10:34:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691815 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕاژان | ناوی_فەرمی = Razhan - راژان - Rajan | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.3833|frame-long=44.8667|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سلیوانا|سلیوانا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری دەشت|دەشت]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1718 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 2711 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕاژان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری دەشت]]، [[ناوچەی سلیوانا]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم گوندە ناوەندی [[گوندەواری تەرگەوەڕ]]ە. ئەم گوندە لە ڕووی جوگرافیاوە شوێنێکی بەرزی ھەیە لە چاو شوێنەکانی کەی ھەرێمەکە، ئەمەش بووەتە ھۆی ئەوەی کە زستانێکی سارد و بەفراوی ھەبێت، ھەروەھا چیای زەر ھەموو ساڵێک دەبێتە ھۆی ڕێگا گرتن. دانیشتوانی ئەم گوندە زۆر زیادی کرد بەھۆی دروست کردنی (بەنداوی سلیوانا) کە چەندەھا گوندی ژێر ئاو خست و دانیشتوانی ئەو گوندانە زۆریان لە گوندی ڕاژان نیشتەجێ بوون. == ناو == * ناوی ئەم گوندە گوایە لە پێشتر (ڕەزان) بووە بەھۆی ئەوەی ئەم گوندە لە باخ و ڕەزێکی زۆر پێکھاتووە و بەپێی بەکارھێنان و کات گۆڕدراوە و بووەتە ڕاژان. == جوگرافیا == '''ڕاژان''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[شارەدێ]]ی [[ سلیوانا]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دەزگر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[جورنی]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مەغەرائۆینو]] لە [[باکووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٧١١) کەس و (٥٢٥) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] ix2bi16l92rs8ntfsuvgc7styl1yrco چەمان 0 178243 1691514 1649153 2026-10-22T19:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691514 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمان | ناوی_فەرمی = چمان - Çəmən | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Chaman | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.4912|frame-long=44.7801|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سلیوانا|سلیوانا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری دەشت|دەشت]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1803 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 70 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری دەشت]]، [[ناوچەی سلیوانا]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەمان''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ بالوولان]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دەربەند، دەشت|دەربەند]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گۆجار]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سوولک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٠) کەس و (١٣) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] p7skt9cx6kk0a07xv7rho44vndwuyen ڕادیۆ کۆبانی (بەڵگەفیلم) 0 178687 1691665 1406476 2026-10-23T01:39:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1691665 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم |ناو=ڕادیۆ کۆبانی {{ھن}} Radio Kobanî |دەستکاری= |بەشی پێشوو= |خەڵاتەکان=باشترین بەڵگەفیلمی فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی ئامستردام بۆ ساڵی ٢٠١٦ |داھات= |تێچوون= |زنجیرە= |زمان=[[کوردیی باکووری]] |وڵات=[[ڕۆژاوای کوردستان]] |ماوەی فیلم=٧٠ خولەک |ڕێکەوتی دەرچوون=٢٠١٦ |کۆمپانیای بڵاوکەرەوە= |ستۆدیۆ= |وێنەگری سینەمایی= |وێنە=ڕادیۆ کۆبانی.jpg |موزیک= |کاست= |چەشن=[[بەڵگەفیلم]] |سەرچاوەی چیڕۆک= |نووسین= |بەرھەمھێنەر= |دەرھێنەر=[[ڕێبەر دۆسکی]] |سەرباس= |سەردێڕ= |لێدوان= |قەبارەی وێنە= |بەشی دواتر= }} '''ڕادیۆ کۆبانی''' ({{بە ئینگلیزی|Radio Kobani}}) [[بەڵگەفیلم|بەڵگەفیلمێکی]] [[زمانی کوردی|کوردییە]] لە دەرھێنانی [[ڕێبەر دۆسکی]]؛ ساڵی ٢٠١٦ بەرھەم ھاتووە. == چیرۆک == دلۆڤان کیکۆ کچەکوردێکی خەڵکی [[کۆبانی|کۆبانییە]] کە دوای شەڕی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] دەگەڕێتەوە شار و وێستگەیەکی ڕادیۆیی دادەمەزرێنێت و ھەواڵ و چیرۆکەکانی بەرخۆدان و ئاوەدانکردنەوەی شاری تێدا دەگێڕێتەوە؛ خەڵکی کۆبانی پێشوازییەکی باش لەو بەرنامە ڕادیۆییە دەکەن. == نمایشکردن == * ڕادیۆ کۆبانی لە دوازدەھەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی کوردیی لەندەن]] بە شێوەی ئۆنڵاین و خۆڕایی پیشان درا، بەڵام لە [[ئێران]] چاو لێ کردنەکەی ڕێگە پێ دراو نەبوو. == خەڵاتەکان == * خەڵاتی پەلکەمێوی زێڕین لە بەڵگەفیلمدا لە پێنجەمین خولی [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک]] (٢٠١٧)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خەڵاتەکانی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی دهۆک دابەش کران|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1609201718-amp|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> * خەڵاتی باشترین بەڵگەفیلمی فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی ئامستردام (٢٠١٦)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=ڕادیۆ کۆبانی خەڵاتی باشترین فیلمی ئاڵمانیای پێبەخشرا|ناونیشان=https://ku.mehrnews.com/news/6731/ڕادیۆ-کۆبانی-خھ-ڵاتی-باشترین-فیلمی-ئاڵمانیای-پێبھ-خشرا|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=پێگەی ھەواڵیی مێھر}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * [https://www.globalkurdishfilmfestival.com/film/radio-kobani/ ڕادیۆ کۆبانی لە فیلم فێستیڤاڵی جیھانیی کوردی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210422195735/https://www.globalkurdishfilmfestival.com/film/radio-kobani/ |date=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١ }}. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [[imdbtitle:6260534|ڕادیۆ کۆبانی]] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]]. {{تووڵی دەروازە|فیلم|ڕادیۆ}} {{فیلمی کوردی}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] r69yim3lwkym3svc01pu8d981rv7iuw چەرە 0 179065 1691447 1649168 2026-10-22T16:36:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691447 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەرە | ناوی_فەرمی = Çərə - چرە - Chareh | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.7128|frame-long=44.7228|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سۆما و برادۆست|سۆما و برادۆست]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری برادۆست|برادۆست]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1527 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 137 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەرە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری برادۆست]]، [[ناوچەی سۆما و برادۆست]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەرە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ڕەوەندا نشیو]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کانی شڕک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گۆراناوا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ماستەکا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٣٧) کەس و (١٧) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] awfgfcus5912kd1wpcznvamq3i4w0wz چەمان، برادۆست 0 179143 1691515 1649152 2026-10-22T19:35:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691515 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمان | ناوی_فەرمی = Şigiftîka Jêrîn - چمان - Chamān - چەمانی حاجی مەحمود | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.7525|frame-long=44.7629|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سۆما و برادۆست|سۆما و برادۆست]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری برادۆست|برادۆست]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1861 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 231 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری برادۆست]]، [[ناوچەی سۆما و برادۆست]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە (٤٥کم) باکووری ڕۆژاوای شاری [[ورمێ]]وە و وە (١٤کم) باشووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[سێرۆ]]وە. == ناو == == مێژوو == مێژووی دروست بوونی ئەم گوندە (١٦٠)ساڵ زیاترە، لەئێستادا ئەم گوندە لە (٤٥) خێزانی سەرەکی پێکھاتووە و لە سەرەتای وەرزی [[بەھار]] بۆ کۆتای وەرزی [[ھاوین]] ژمارەی خێزانەکان زیاد دەکات و لە سەرەتای وەرزی [[پایز]] بۆ کۆتایی وەرزی [[زستان]] ژمارەی خێزانەکان کەم دەکات بەھۆی ئەوەی خێزانەکان لەم دوو وەرزەدا کۆچ دەکەن بۆ شارەکان. == جوگرافیا == '''چەمان''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دێمان، برادۆست|دێمان]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دەربەند، برادۆست|دەربەند]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شکەوتک]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گۆلەگەنی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٣١) کەس و (٤٠) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] * [[چەمان]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 4bbt9ysw2vjat3bh9a2pjxsg86p1ifb ڕام ناس کۆڤیند 0 182063 1691715 1550293 2026-10-23T04:39:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، یاسا-کۆلکە) 1691715 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕام ناس کۆڤیند''' (لە دایکبووی ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٥) سیاسەتوان و ١٤م سەرۆکی ھیندستانە، و سەرۆکی ئێستای ھیندستانە. پێش سەرۆکایەتی وەک ٢٦مین دادوەری [[بیھار]] خزمەتی کردووە لە ٢٠١٥ تا ٢٠١٧، و ئەندامی پەرلەمان بووە لە ١٩٩٤ تا ٢٠٠٦، پێشووتر وەک سیاسەتوانێک، پارێزەر بووە بۆ ماوەی ١٦ ساڵ کە لە دادگای باڵای دەلھی و دادگای ڕەھای ھیندستان کاری کردووە تا ١٩٩٣ == ژیانی سەرەتایی == لە ١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٥ ڕام ناس لە مایکو لال و کالاواتیی گوندی (Paraunkh)ی سەربە کانپور دێھات شارۆچکەی سەربە ئوتار پرادیش، ڕام ناس خاوەنی دوو خوشک و پێنج برا بووە، باوکی فرۆشگایەکی بەڕێوەبردووە، دایکی ژنی ماڵەوە بووە، تەمەنی پێنج ساڵان بووە کاتێک دایکی کۆچی دوایی کردووە لە کاتی ئاگرکەوتنەوەیەک، دوای دەرچوونی لە قوتابخانەی سەرەتای پێویست بوو ھەموو ڕۆژێک ٨ کیلۆمەتر ببرێت بۆ ئەوەی بچێتە قوتابخانەی ناوەندی، وەک چۆن ھیچ کەسێک لە گوندەکە ئامێری گواستنەوەی نەبووە، ھەرچۆنێک بێت دواتر بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە بازرگانی دەھێنێت، و بەکالۆریۆس لە یاسا دەھێنێت لە کۆلێژی داڤ (کە پەیوەندیدارە لەگەڵ زانکۆی کانپور == پیشە == === پارێزەر === دوای دەرچوونی لە کۆلێژی یاسایی داڤ، کانپور، کۆڤیند دەچێتە دەلھی بۆ تاقیکردنەوەی شارستانی، لە تاقیکردنەوە دەردەچێت بەلأم ناتوانێیت بچێتە پاڵیان چونکە نمرەی پێویستی نەبوو، دواتر دەست بە کاری یاسایی دەکات لە ١٩٧١ کۆڤیند وەک پارێزەرێک خۆی تۆماردەکات لە ئەنجومەنی دەلھی، کۆڤیند پارێزەری حکوومەت بوو لە دادگای باڵای دەلھی لە ١٩٧٧ تا ١٩٧٩، ھەروەھا وەک یاریدەدەری سەرۆک وەزیری ھیندستان (مۆراجی دێسای) کاری کردووە لە نێوان ساڵانی ١٩٧٧ و ١٩٧٨، لە ١٩٧٨ بووبە پارێزەری سەر تۆمارگە لە دادگای ڕەھای ھیندستان === دەستکردن بە پیشەی سیاسی === لە ١٩٩١ چووە پاڵ پارتی بارتیا جاناتا، دواتر دەبێتە سەرۆکی پارتەکە لە ١٩٩٨ تا ٢٠٠٢ دواتر وەک وتەبێژی نیشتمانی لە پارتەکەی کاری کردووە، === سەرۆکایەتی === لە ١٤ی تەممووزی ٢٠١٧ بووبە ١٤م سەرۆکی ھیندستان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Ram_Nath_Kovind|سەردێڕ=ڕام ناس کۆڤیند|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|مێژوو|یاسا|ژیاننامە|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Ram Nath Kovind}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{یاسا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ھیندستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥]] iyy21uzgyxwa4kvmbibwgeqja5w9sx2 چەرەش 0 182655 1691448 1649167 2026-10-22T16:36:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691448 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەرەش | ناوی_فەرمی = Çavreş - چاورش - Chavrash | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.3891|frame-long=44.9756|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری بەراندێز|بەراندێز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1668 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 265 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەرەش''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری بەراندێز]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەرەش''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[پیرھەدی]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شێرەکان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئەنگەمان]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[جورنی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٦٥) کەس و (٥٩) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] p7c2c985vtwjryeyn9dq5cvzeiigxtc ڕا می-ران 0 184721 1691644 1529480 2026-10-23T01:35:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1691644 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئاماژەی زیاتر}} }} {{Infobox person|name=ڕا می-ڕان|image=Ra Mi-ran in 2017.jpg|caption=ڕا می-ڕان لە ٢٠١٧|birth_date={{birth date and age|1975|3|6}}|birth_place=[[پارێزگاری گانگوۆن، کۆریای باشوور|پارێزگاری گانگوۆن]], کۆریای باشوور|occupation=خانمەکتەر, کەسایەتی تەلەڤیزیۆنی|years_active=٢٠٠٥ بۆ ئێستا|education=[[پەیمانگای ھونەری سێئول]]|agent=[[C-JeS Entertainment|C-JeS]]|spouse=Kim Jin-gu (김진구)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.donga.com/news/article/all/20140206/60617879/1|سەردێڕ=라미란 남편 "부부 침대에 낯선 남자가…땅 치면서 한참 울었다"|بڵاوکەرەوە=Donga Ilbo|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩|زمان=ko|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref>|module={{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent| |hangul = {{linktext|라|미|란}} |hanja = {{linktext|羅|美|蘭}} |rr = ڕا می-ڕان |mr =ڕامیران }}}}'''ڕا می-ران''' (لەدایکبووی ٦ی ئازاری ١٩٧٥) خانمەکتەر و کەسایەتیەکی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوورە == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١}} {{commonscat|Ra Mi-ran}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20141017003100/http://www.c-jes.com/en/artist/about.asp?artist=26 Ra Mi-ran] at [[:en:C-JeS_Entertainment|C-JeS Entertainment]] {{in lang|ko}} * {{HanCinema person}} * {{kmdb person}} * {{IMDb name}} * {{Instagram}} {{Navboxes|title=خەڵاتەکانی ڕا می-ڕان|list={{Baeksang Arts Award Best Supporting Actress Film}} {{Blue Dragon Film Award Best Supporting Actress}} {{Blue Dragon Film Award Best Actress}} {{Grand Bell Awards for Best Supporting Actress}}}}{{authority control}}{{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|تەلەڤیزیۆن|ژن|ژیاننامە|فیلم}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:باشترین خانمەکتەرانی پشتگریکەر لە براوەی خەڵاتی ھونەری پایکسانگ (فیلم)]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی شانۆگەری میوزیکی لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول]] [[پۆل:کچە ئایدڵەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب]] 77dvn7w002jmu69lhjdiz8k8m2y9bny چەمەکی 0 186494 1691581 1649137 2026-10-22T22:33:48Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691581 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەکی | ناوی_فەرمی = Chamaki - چمکی - Çemkî | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=13|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.7075|frame-long=45.1549|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ =300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی نازی|نازی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری تەڵاتەپە|تەڵاتەپە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1290 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەکی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری تەڵاتەپە]]، [[ناوچەی نازی]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''چەمەکی''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[حەسارا باباگەنجە]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قەرەبقولوو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خوداوەردیخان]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[زەدەلی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠) کەس و (٠) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[ئەرمەنییەکان]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]] دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[مەسیحی]] پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = سەرتیپ ڕیزمارا| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 14rwl40y7zup0jjpm94koo96pd3lxgz چێن شۆو 0 186771 1691551 1691246 2026-10-22T20:05:38Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1691551 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{+R}} }} {{Infobox writer|name=چێن شۆو <br />{{lang|zh-Hant|陳壽}}|image=Chen Shou - statue.jpg|image_size=|alt=|caption=|birth_name={{small|'''ناوی خێزانی''': چێن(陳)<br />'''ناوی پێبەخشراو''': شۆو(壽)<br>'''[[Courtesy name]]''': چێنگزوۆ(承祚)}}|birth_date=233{{NoteTag|Chen Shou's biography in the ''Jin Shu'' mentioned that he died at the age of 65 (by [[East Asian age reckoning]]) in the 7th year of the Yuankang era (291–299) in the reign of [[Emperor Hui of Jin]].<ref name="Death year and age" /> By calculation, Chen Shou's birth year should be around 233.}}|birth_place=[[نانچۆنگ]], [[سیچوان]]|death_date=297 (aged 64)<ref name="Death year and age" />|death_place=[[لوۆیانگ]], [[ھێنان]]|occupation=مێژووناس, سیاسەتوان, نووسەر|notableworks=* ''[[تۆماری سێ شانشینەکە]]'' * ''چیرۆکەکانی ژوگێ لیانگ'' * ''ژیاننامەی خەڵکە بەناوبانگەکانی پارێزگای یی'' * 'تۆماری ویلایەتە دێرینەکان'' * ''کارەکان لەسەر بیروکراتی'' * ''ڕوونکردنەوەی شتە شوومەکان'' * ''گوانگ گوۆ لوم''|relatives={{unbulleted list|Chen Fu (nephew)|Chen Li (nephew)|Chen Jie (relative)}}|years_active=}}'''چێن شۆو''' (بە چینی: ٢٣٣ بۆ ٢٩٧) مێژووناس، سیاسەتوان، نووسەرێکی چینی بوو لە سەردەمی سێ شانشینەکە و ئیمپراتۆریەتی جین لە مێژووی دێرینی چین، چێن شۆو بەھۆی بەشدارییە نایابەکانی لە تۆماری مێژوویی سێ شانیشنەکە، ناسراوە کە تۆماری مێژووی سەردەمی کۆتا ڕۆژھەڵاتی ھان و سەردەمی سێ شانشینەکە دەکات چێن شۆو تۆمارەکەی بەشێوەیەکی سەرەکی لەسەر ژیاننامەی کەسە ناسراوەکانی ئەو سەردەمە نووسیوە == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠٢١}} <references /> <references group="lower-alpha" /> {{wikisource author}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Gutenberg author|id=Chen,+Shou|name=Shou Chen}} {{Jin dynasty historians}}{{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|چین|پزیشکی|زانست|ژیاننامە|مێژوو}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٣٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٩٧]] [[پۆل:مێژووناسە چینییەکانی سەدەی ٣یەم]] [[پۆل:مێژووناسەکانی سیچوان]] [[پۆل:مێژووناسەکانی ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠)]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتی جین (٢٦٦-٤٢٠)]] [[پۆل:خەڵکی سێ شانشینەکە]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی نانچۆنگ]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی شوھان]] [[پۆل:نووسەرەکانی نانچۆنگ]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ئیمپراتۆریەتیی حین (٤٢٠-٢٦٦)]] [[پۆل:نووسەرانی نانچۆنگ]] oztsqh2gc6p8kr1a11o27gno3dykrzx ڕاگنارۆک (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) 0 189520 1691829 1529793 2026-10-23T10:37:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1691829 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Ragnarok | image = RagnarokArt.jpg | image_alt = | caption = Promotional poster | genre = {{Plainlist| *[[فەنتازیا]] *[[دراما]] }} | creator = [[Adam Price (screenwriter)|Adam Price]] | writer = {{Plainlist| * Adam Price * Simen Alsvik * Marietta von Hausswolff von Baumgarten * Christian Gamst Miller-Harris * Jacob Katz Hansen }} | director = {{Plainlist| * Mogens Hagedorn * Jannik Johansen * Mads Kamp Thulstrup }} | starring = {{Plainlist| * [[David Stakston]] * Jonas Strand Gravli * [[Herman Tømmeraas]] * Theresa Frostad Eggesbø * Emma Bones * Henriette Steenstrup * [[Gísli Örn Garðarsson]] * [[Synnøve Macody Lund]] }} | composer = [[Halfdan E]] | country = Denmark, Norway | language = Norwegian | num_seasons = 2 | num_episodes = 12 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Adam Price * Meta Louise Foldager Sørensen }} | producer = Stine Meldgaard Madsen | location = Norway | cinematography = | editor = | camera = | runtime = | company = SAM Productions | distributor = [[Netflix Streaming Services]] | network = [[Netflix]] | picture_format = | audio_format = | first_run = | released = {{Start date|df=yes|2020|01|31}} – present }} '''''راگنارۆک''''' زنجیرەیەکی [[تەلەڤیزیۆنی سەر ئینتەرنێت]]ی [[دراما#درامای فەنتازیا|درامای فەنتازیای]] نەرویجییە، لەسەر [[ئەفسانە سکۆتلەندییەکان]]<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dagbladet.no/a/72072193|سەردێڕ=Like dårlig som det høres ut|دوایین=Thorvik|یەکەم=Hannah Bull|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Dagbladet]]|زمان=no|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> لەلایەن [[نێتفلیکس]]ەوە دروستکراوە. زنجیرەکە لە سەردەمی هاوچەرخدا لە شارێکی خەیاڵی ئێدا لە [[شارەوانی ناوچەی هۆردەلاند|هۆردەلاندی]] [[ڕۆژئاوای نەرویج]] ڕوو دەدات،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nilsen|یەکەم=Morten Ståle|سەردێڕ=Ragnarok: Norrønt nonsens|ناونیشان=https://www.vg.no/i/EWggR2|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Verdens Gang|VG]]|زمان=no}}</ref> کە بەهۆی [[گەرمبوونی زەوی]] و [[پیسبوونی ژینگە]] کە کارگەکانی خێزانی یوتەڵ بەرپرسە لێی دەناڵێنێت. خێزانی یوتەڵ لە ڕاستیدا چوار [[زەبەلاح (ئەفسانەی نەرویجی)|زەبەلاحن]] وەک خێزان نمایش دەکەن. <ref name=":0" /> ئەوان لە لایەن ماگناوە، گەنجێک کە سەرسام دەبێت کاتێک دەزانێت [[لەدایکبوونەوە|لەدایکبووەوەی]] [[تۆر]]ە، ڕکابەرایەتی دەکرێن و شەڕ دژی ئەوانەی خەریکی وێرانکردنی هەسارەکەن دەست پێ دەکات. لە وەرزی دووەمدا، ئەو لەگەڵ چەند کەسێکی تر کە بەرجەستەبووی خواکانی ترن یەکی گرت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title}} * {{Netflix title}} * {{Instagram}} {{Netflix original current series}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} 0ljjih2xgxb3lhocjjrxqxssd0jl7ix لێدوانی ویکیپیدیا:Twinkle/Fixing AFD 5 191323 1691431 1679811 2026-10-22T16:33:23Z Sakura emad 42467 unnecessary : retaining page history. 1691431 wikitext text/x-wiki == پەڕەیەک == پەڕەیەک دروستبوو لەکاتی بەکارھێنانی داڕێژە بەھەڵە {{ھۆشدار|{{ھەڵە|Adding discussion to today's list: Could not find the target spot for the discussion. To fix this problem, please see How to fix AFD.}}}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٣، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ==='''To Reproduce'''=== :[[پەڕگە:Ckb_wiki_twinkle_suggestion_AFD_Error.png|وێنۆک]] :# Create a SubPage under your name :# then nominate it to AFD : [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٧، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) === Assigned to === * {{ping|Épine}} * {{ping|Aram}} :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٠٠، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) rn0p51wkb918khoepi01p5i5jt6atf5 چەوساندنەوەی کوردانی فەیلی لە سەردەمی سەددام حوسێن 0 193808 1691603 1604660 2026-10-22T22:37:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691603 wikitext text/x-wiki '''چەوساندنەوەی کوردانی فەیلی'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Puttick|یەکەم١=Miriam|سەردێڕ=From crisis to catastrophe: the situation of minorities in Iraq|بڵاوکەرەوە=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|شوێن=London|ژپنک=٩٧٨-١-٩٠٧٩١٩-٥١-٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref>چەوساندنەوەی شێوازمەندی کوردانی فەیلی لەلایەن [[سەددام حوسێن]] لەنێوان ١٩٧٠ و ٢٠٠٣ بوو. ھەڵمەتانی تاراندراوی، کۆچ پی کردن و فڕین کە بوون بەھۆی ئاوارەییی کوردانی فەیلی لە خاکی تایبەت بەباووباپیریان لە [[عێراق]]. چەوساندنەوە کاتێک دەستی پێ کرد کە ژمارەیەکی گەورەی کوردانی فەیلی کەوتنە بەر ھەڵمەتێکی گەورە لەلایەن ڕژێم کە کوردانی فەیلی لە ڕەگەزی عێراقی بێبەش بکات و ئەوانی ھەروەک ئێرانی ڕەچاو کرد. لەسێدارەدان لە ساڵی ١٩٧٩ لە [[بەغدا]] و [[خانەقین]] دەستی پێ کرد و پاشان بۆ بەشەکانی دیکەی عێراق و ناوچە کوردییەکان و بڵاو بوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=عبد الكريم|دوایین١=العامري|سەردێڕ=جريمة إبادة الكرد الفيليين … والصمت الحكومي والتجاهل الرسمي عن إستذكار هذه الفاجعة الآليمة! !|ناونیشان=http://basrayatha.com/?p=1471|وێبگە=مجلة بصرياثا الثقافية الأدبية|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211017201030/http://basrayatha.com/?p=1471|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraqi Kurds Seek Recognition Of Genocide by Saddam – Al-Monitor: The Pulse of the Middle East|ناونیشان=http://www.al-monitor.com/pulse/iw/originals/2013/03/iraq-kurds-genocide.html|وێبگە=www.al-monitor.com|بڵاوکەرەوە=al-monitor|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref> == ڕاگواستنی زۆرەملێ == لە ساڵی ١٩٦٩ حکوومەتی عێراق ھەڵمەتی ڕاگواستن و دوورخستنەوەی زۆرەملێی ئەنجامدا دژی کوردە فەیلییەکان بەھۆی پێشینەی نەتەوەیی و ئایینی [[شیعە]]یان، لە ساڵی ١٩٧٠ زیاتر لە ٧٠ ھەزار فەیلی ڕاگواستران بۆ [[ئێران]] و ڕەگەزنامەیان لێسەندرایەوە. بە تایبەتی [[بازرگان]] و ئەکادیمییە دیار و پلە باڵاکانیان لە [[بەغدا]] کرانە ئامانج. لە نێوان ساڵانی ١٩٧٠ بۆ ١٩٧٣دا ژمارەیەکی زۆر لە حاڵەتەکانی [[بێسەرووشوێنکردنی زۆرەملێ لە عێراق|ونبوون]] و [[سزای مەرگ|لەسێدارەدان]] لەلایەن چالاکوانانەوە تۆمارکران. لە ٧ی ئایاری ١٩٨٠ [[سەددام حوسێن]] فەرمانی ژمارە ٦٦٦ی واژوو کرد کە بە شێوەیەکی یاسایی فەرمانی بە ڕاگواستنی زۆرەملێ و دوورخستنەوەی و دەستبەسەرکردنی کوردانی فەیلی دەرکرد. سەددام بە تۆمەتی تاوانبارکردنی کوردانی فەیلی بە «ڕەچەڵەک بێگانە» و «ناملکەچییان بەرامبەر بە گەل و خاک و بنەما سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی شۆڕش» پاساوی بۆ ئەم فەرمانە ھێنایەوە.<ref>Jaffar Al-Faylee, Zaki (2010). Tareekh Al-Kurd Al-Faylyoon. Beirut. ص. 485, 499–501.{{استشهاد بكتاب}}: صيانة الاستشهاد: مكان بدون ناشر (link)</ref><ref>Al-Hakeem, Dr. Sahib (2003). Untold stories of more than 4000 women raped killed and tortured in Iraq, the country of mass graves. ص. 489–492.</ref> لە کۆی گشتی، نزیکەی ١٫٤ ملیۆن کوردی فەیلی ڕەگەزنامەیان لێ سەندرایەوە و بە زۆرەملێ نێردران بۆ ئێران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ERROR |ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/29042018 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == پاش کارەسات == لە ساڵی ٢٠٠٣ کۆمیساریای باڵای مافی مرۆڤی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] مەزەندەی کردووە کە ٦٥٪ لە ٢٠ ھەزار پەنابەر لە ئێران کوردانی فەیلی بوون کە لە کاتی کۆمەڵکوژییەکەدا بە زۆر ڕاگواستران. زۆرینەی ئەو پەنابەرانەی گەڕاونەتەوە [[عێراق]]، ڕووبەڕووی ئاستەنگی بوونەتەوە لە پێشکەشکردنی داواکاری بۆ ڕەگەزنامە. لە ساڵی ٢٠٠٦، مووئەیەد تەییب وتەبێژی ھاوپەیمانی کوردستان داوای لە [[پەرلەمانی عێراق]] و [[پەرلەمانی کوردستان|کوردستان]] کرد کە پشتیووانی ئاوارە فەیلییەکان بکەن و وتی «کوردانی فەیلی بەھۆی سێ ھۆکار چەوسێندرانەوە، یەکەم، لەبەر ئەوەی [[کورد]]ن، دووەم، چونکە لە مەزھەبی [[شیعە]]ن، سێیەم، چونکە گەلێکی نیشتمانپەروەرن و پەیوەندییان بە بزووتنەوەی نەتەوەیی [[کورد]] و [[عێراق]]ەوە کردووە».<ref>https://web.archive.org/web/20200830160254/http://www.aina.org/reports/mrgi0702.pdf</ref> لە ساڵی ٢٠١٠ وەزارەتی کۆچ و کۆچبەرانی عێراق بڵاوی کردەوە، لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە ڕەگەزنامە بۆ نزیکەی ١٠٠ ھەزار کوردی فیلی گەڕێنراوەتەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20200830163137/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2013/4/state6979.htm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200830163141/https://reliefweb.int/report/iraq/faili-kurds-iraq-thirty-years-without-nationality</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ئەنفال]] * [[کیمیابارانی ھەڵەبجە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|مێژوو|شەڕ}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان لە عێراق]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] pdhyjmcz08i3txgb033kc6i18frtlf1 لوتفی 0 194107 1691491 1676479 2026-10-22T18:10:44Z ~2026-42854-67 78181 /* */ 1691491 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = لوتفی |وێنە = لوتفی (شاعیر).jpg |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٠٥ |شوێنی لەدایکبوون = [[کەرکووک]]، {{ئاڵا| کوردستان}} |ڕێکەوتی مردن = ١٩٨٩ |شوێنی مردن = کەرکووک |نەتەوە = [[کورد]] |ئایین = [[ئیسلام]] }} '''لوتفی''' نازناوی شیعریی شاعیری کلاسیکی کورد '''شێخ لەتیف کوڕی شێخ ڕەزا شێتەی کوڕی شێخ مارف قوولەی کوڕی شێخ فەتاح قوولەی کوڕی شێخ حەسەن قوولەی کوڕی شێخ محێدین کەرکووکی کوڕی شێخ حەسەن گڵەزەردەی بەرزنجییە'''. دایکی ناوی حەلاوە خانی کچی شێخ مەحموودی قوولەیە. == ژیان == لوتفی لە ساڵی ١٩٠٥ لە دێی پەڵکانەی ناوچەی قەرەحەسەنی کەرکووک لەدایکبووە. کە تەمەنی گەیشتووەتە شەش ساڵان لە حوجرەی مزگەوتی گوندی قوێن پەڵک لە ناوچەی دووز ([[دووزخورماتوو]])دا باوکی لەلای مەلا سەعیدی ملباز خستوویەتییە بەر خوێندنی قورئان و چەند کتێبێکی ئایینیی لەلای خوێندووە. پاشان چووەتە شاری دووز لە خزمەت مەلا جەلالەدین خوێندوویەتی. دواتر بەرەو شاری [[کەرکووک]] چووە و چووەتە مزگەوتی نائیب ئۆغڵی، لەلای شێخ سەتاری شێخ محەممەدی کەرەدان ماوەیەک بووەتە فەقێ. لە دواییدا لەسەر ڕاسپاردەی (شێخ عەبدولکەریمی دارەخورما)ی خاڵی لەگەڵ شێخ مستەفا کە ناودارە بە (شێخ کاکە) نێردراون بۆ دیبەگەی سەر بە [[قەزای مەخموور]]. دوو ساڵ لەلای (مەلا تاھیر عەبدوڵڵا)یان خوێندووە و دواتر گەڕاوەتەوە بۆ ئاوایی (لەیلان)ی سەر بە کەرکووک، ماوەیەک لەلای مەلا عەلائەدین ھەندێک کتێبی ئایینیی خوێندووە. پاشان ڕووی کردووەتە گوندی خاڵۆبازیانی و لەلای مەلا شەریفی مەنسووری چەند ساڵێکی خوێندووە. دواتر گەڕاوەتەوە کەرکووک و لە مزگەوتی [[ئیمام قاسم]] بووە بە موستەعید و لەلای (مەلا محەممەدی ھەورامی)دا ماوەیەک خوێندوویەتی. پاشان چووە بۆ خانەقای سەید ئەحمەد و لەلای مەلا سلێمانی تورک خوێندوویەتی، کە ئەم مامۆستایەشی کۆچی دواییی دەکات لەلای مەلا عەلی ئەفەندی مودەڕیس دوا بابەتی ئەم کتێبانەی وەکو «فەنناری» و «سەعدوڵڵا» و «ئیعانە» تەواو دەکات. == مردن == لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئایاری ١٩٨٩ لە نەخۆشخانەی ئازادی شاری [[کەرکووک]] کۆچی دوایی کرد و بە ئامادەبوونی کوڕەکانی و خەڵکی ڕەحیماوا و دراوسێ و خزم و کەسوکار و شاعیر و پیاو ماقووڵان و پیاوانی ئایینیی لە گۆڕستانی ڕەحیماوا بەخاک سپێردرا. == سەرچاوەکان == * دیوانی لوتفی * مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، [[مارف خەزنەدار]]، لاپەڕەکانی ١٩ تا ٢٦، دەزکای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | ٥١}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|کوردستان|عێراق|وێژەی کوردی|شیعر|وێژە}} {{شیعری کلاسیکی کوردی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] b2krfilab2vulrdrtrps2xhstycfj3a 1691492 1691491 2026-10-22T18:11:16Z ~2026-42854-67 78181 /* */ 1691492 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = لوتفی |وێنە = لوتفی (شاعیر).jpg |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٠٥ |شوێنی لەدایکبوون = [[کەرکووک]]، {{ئاڵا| کوردستان}} |ڕێکەوتی مردن = ١٩٨٩ |شوێنی مردن = کەرکووک {{ئاڵا| کوردستان}} |نەتەوە = [[کورد]] |ئایین = [[ئیسلام]] }} '''لوتفی''' نازناوی شیعریی شاعیری کلاسیکی کورد '''شێخ لەتیف کوڕی شێخ ڕەزا شێتەی کوڕی شێخ مارف قوولەی کوڕی شێخ فەتاح قوولەی کوڕی شێخ حەسەن قوولەی کوڕی شێخ محێدین کەرکووکی کوڕی شێخ حەسەن گڵەزەردەی بەرزنجییە'''. دایکی ناوی حەلاوە خانی کچی شێخ مەحموودی قوولەیە. == ژیان == لوتفی لە ساڵی ١٩٠٥ لە دێی پەڵکانەی ناوچەی قەرەحەسەنی کەرکووک لەدایکبووە. کە تەمەنی گەیشتووەتە شەش ساڵان لە حوجرەی مزگەوتی گوندی قوێن پەڵک لە ناوچەی دووز ([[دووزخورماتوو]])دا باوکی لەلای مەلا سەعیدی ملباز خستوویەتییە بەر خوێندنی قورئان و چەند کتێبێکی ئایینیی لەلای خوێندووە. پاشان چووەتە شاری دووز لە خزمەت مەلا جەلالەدین خوێندوویەتی. دواتر بەرەو شاری [[کەرکووک]] چووە و چووەتە مزگەوتی نائیب ئۆغڵی، لەلای شێخ سەتاری شێخ محەممەدی کەرەدان ماوەیەک بووەتە فەقێ. لە دواییدا لەسەر ڕاسپاردەی (شێخ عەبدولکەریمی دارەخورما)ی خاڵی لەگەڵ شێخ مستەفا کە ناودارە بە (شێخ کاکە) نێردراون بۆ دیبەگەی سەر بە [[قەزای مەخموور]]. دوو ساڵ لەلای (مەلا تاھیر عەبدوڵڵا)یان خوێندووە و دواتر گەڕاوەتەوە بۆ ئاوایی (لەیلان)ی سەر بە کەرکووک، ماوەیەک لەلای مەلا عەلائەدین ھەندێک کتێبی ئایینیی خوێندووە. پاشان ڕووی کردووەتە گوندی خاڵۆبازیانی و لەلای مەلا شەریفی مەنسووری چەند ساڵێکی خوێندووە. دواتر گەڕاوەتەوە کەرکووک و لە مزگەوتی [[ئیمام قاسم]] بووە بە موستەعید و لەلای (مەلا محەممەدی ھەورامی)دا ماوەیەک خوێندوویەتی. پاشان چووە بۆ خانەقای سەید ئەحمەد و لەلای مەلا سلێمانی تورک خوێندوویەتی، کە ئەم مامۆستایەشی کۆچی دواییی دەکات لەلای مەلا عەلی ئەفەندی مودەڕیس دوا بابەتی ئەم کتێبانەی وەکو «فەنناری» و «سەعدوڵڵا» و «ئیعانە» تەواو دەکات. == مردن == لە ڕێکەوتی ٢٣ی ئایاری ١٩٨٩ لە نەخۆشخانەی ئازادی شاری [[کەرکووک]] کۆچی دوایی کرد و بە ئامادەبوونی کوڕەکانی و خەڵکی ڕەحیماوا و دراوسێ و خزم و کەسوکار و شاعیر و پیاو ماقووڵان و پیاوانی ئایینیی لە گۆڕستانی ڕەحیماوا بەخاک سپێردرا. == سەرچاوەکان == * دیوانی لوتفی * مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، [[مارف خەزنەدار]]، لاپەڕەکانی ١٩ تا ٢٦، دەزکای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | ٥١}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|کوردستان|عێراق|وێژەی کوردی|شیعر|وێژە}} {{شیعری کلاسیکی کوردی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] hm0b22m07djvyyqhftzxkpopcg1utrw ڕاژە نێونەتەوەیییەکانی پڕتاو 0 194637 1691816 1365124 2026-10-23T10:35:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە) 1691816 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Launch Vehicle Arrival, Proton-M.jpg|وێنۆک| چالاکی ناردنی مانگی دەستکردی (Inmarsat-4F3) لە ناو دڵی مووشەکی پرۆتۆن]] '''ڕاژە نێونەتەوەیییەکانی پڕتاو''' (بە [[ئینگلیزی]] : International Launch Services)‏ یاخوود کورتکراوەی (ILS) پڕۆژەیەکی نێوان [[ئەمریکا]] و [[ڕووسیا]]یە بە هاوبەشی قازانجی هەردوولا، بە ئامانجی فرۆشتن و بە بازرگانیکردنی خزمەتگووزاری ناردنی [[مووشەکی پرۆتۆن]] لە هەموو جیهان کە دەنێردرێ لە [[ناوەندی بۆشاییی بایکۆنور]] لە وڵاتی [[کازاخستان]]. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.spaceflightnow.com/news/n1401/19proton/|سەردێڕ=٢٠١٤ ساڵی گەڕانەوەی مووشەکی پڕۆتۆن|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160324155828/http://www.spaceflightnow.com/news/n1401/19proton/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lockheedmartin.com/news/press_releases/2006/LockheedMartinCompletesSaleOfIntern.html|سەردێڕ=کۆمپانیای لۆکهید مارتن تەواو بوو لە فرۆشتنی خزمەتگووزاری ناردنی نێودەوڵەتی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081007044747/http://www.lockheedmartin.com/news/press_releases/2006/LockheedMartinCompletesSaleOfIntern.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lockheedmartin.com/news/press_releases/2006/LockheedMartinAnnouncesSaleOfItsInt.html|سەردێڕ=کۆمپانیای لۆکهید مارتن ڕاگەیاند دەربارەی کڕینی بەشەک لە خزمەتگووزاری ناردنی نێودەوڵەتی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081007044732/http://www.lockheedmartin.com/news/press_releases/2006/LockheedMartinAnnouncesSaleOfItsInt.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فڕینی بۆشایی|کۆمپانیا}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی جێگیر لە ڤیرجینیا]] [[پۆل:دابینکەرانی خزمەتگوزاری خستنەبازاڕی بازرگانی]] 4gg0pr0wzw473z4uh6cti0axnmjots2 ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/ژمارەی پەڕەکان بەپێى بۆشایی ناو 4 195080 1691625 1687783 2026-10-23T00:03:30Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1691625 wikitext text/x-wiki <center> <big>'''ژمارەی پەڕەکان بەپێی بۆشایی ناو'''</big> <big>نوێکراوەتەوە لەلایەن '''[[User:CdRBot|CdRBot]]''' ''٠٠:٠٣، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)''</big> </center> '''ڕیزبەندی ویکیپیدیای کوردی: {{formatnum:{{Wikipedia rank by size|ckb}}}}''' {| class="wikitable" |+ ژمارەی پەڕەکان بەپێی بۆشایی ناو |- ! زنجیرە !! بۆشایی ناو !! کۆی گشتی !! پەڕەی ڕەوانەکەر !! پەڕەی ناڕەوانەکەر |- | 0 || {{ns:0}} || ١٣٩٤٠١ || ٥٤٣١٨ || ٨٥٠٨٣ |- | 1 || {{ns:1}} || ٢٦٤٦٠ || ٢٨٩٦ || ٢٣٥٦٤ |- | 2 || {{ns:2}} || ٣٩٦٩ || ٢٤١ || ٣٧٢٨ |- | 3 || {{ns:3}} || ١٨٨٢٥ || ٢١٩ || ١٨٦٠٦ |- | 4 || {{ns:4}} || ٢١١١ || ٦٥٤ || ١٤٥٧ |- | 5 || {{ns:5}} || ٢٠٥ || ٣٧ || ١٦٨ |- | 6 || {{ns:6}} || ٣٠٩٤ || ٢٣ || ٣٠٧١ |- | 7 || {{ns:7}} || ٥٣ || ٠ || ٥٣ |- | 8 || {{ns:8}} || ٦٧٣ || ٨ || ٦٦٥ |- | 9 || {{ns:9}} || ٤٥ || ٠ || ٤٥ |- | 10 || {{ns:10}} || ١٦٤٨٥ || ٣٩١٣ || ١٢٥٧٢ |- | 11 || {{ns:11}} || ٤٣٦ || ٦١ || ٣٧٥ |- | 12 || {{ns:12}} || ٥٠ || ١٨ || ٣٢ |- | 13 || {{ns:13}} || ١٠ || ٢ || ٨ |- | 14 || {{ns:14}} || ٤٦٣٠٦ || ٢١١٥ || ٤٤١٩١ |- | 15 || {{ns:15}} || ٤٤٢ || ٨٠ || ٣٦٢ |- | 100 || {{ns:100}} || ٥٣٨٠ || ١٩٢ || ٥١٨٨ |- | 101 || {{ns:101}} || ٩٥ || ٨ || ٨٧ |- | 102 || {{ns:102}} || ٧٤ || ١٢ || ٦٢ |- | 103 || {{ns:103}} || ٢٩ || ٤ || ٢٥ |- | 118 || {{ns:118}} || ٢٢ || ١٤ || ٨ |- | 119 || {{ns:119}} || ١ || ٠ || ١ |- | 710 || {{ns:710}} || ٢ || ٠ || ٢ |- | 828 || {{ns:828}} || ١١٤٣ || ٧ || ١١٣٦ |- | 829 || {{ns:829}} || ٣١ || ٠ || ٣١ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] g608g8xbb3asosw7jcmi89qf435m1oe ڕادۆج دۆمانوویچ 0 195307 1691662 1547173 2026-10-23T01:38:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1691662 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ئاماژەی زیاتر}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{کەسایەتی | ناو = ڕادۆج دۆمانوویچ | وێنە = Radoje Domanovic.PNG | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = ئوسیشتە، [[سڕبیا]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٦ی فۆرییە ١٨٧٣ | ڕێکەوتی مردن = ١٧ی ئاگۆست ١٩٠٨ | شوێنی مردن = [[بێلگراد]]، [[سڕبیا]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[سڕبیا]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = نوسھر، مامۆستا، ڕۆژنامھنووس | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = ڕێبەر (١٩٠١)، ئۆسترادیا (١٩٠٢) | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ڕادۆج دۆمانوویچ''' (١٦ی شووباتی ١٨٧٣ – ١٧ی ئابی ١٩٠٨) نووسەر، ڕۆژنامەوان و مامۆستای سیربیستانی بوو، بە ناوبانگترین چیڕۆکی کورتی ئینتقادی ئەو بوو. == ژیاننامە == ڕادۆج دۆمانوویچ لە گوندی ئوسیشتە لە [[سڕبیا]]ی ناوەڕاست لەدایکبوو. ئەو سەردەمی مامناوەندی لە [[کروشێڤاتس]] و کۆلێجی فەلسەفەی زانکۆی [[بێلگراد]]ی تێپەڕ کردووە و لەوێ زمان و مێژووی سیربی فێر بوو. لە ساڵی ١٨٩٥ تا ١٨٩٨ دۆمانوویچ لە باشووری سیربیستان مامۆستای زمان و مێژووی سیربی بوو.<ref name="Jugoslovenski književni leksikon">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر= Živojin Boškov |editor = Živan Milisavac |ڕێکەوت=١٩٧١|سەردێڕ=Jugoslovenski književni leksikon |trans-title=Yugoslav Literary Lexicon |بڵاوکەرەوە=[[Matica srpska]] |زمان=sh |شوێن= [[Novi Sad]] ([[Socialist Autonomous Province of Vojvodina|SAP Vojvodina]], [[Socialist Republic of Serbia|SR Serbia]]) |پەڕە=٩٧-٩٨}}</ref> لە دەورانی مامۆستایی دەستی کرد بە نووسین یەکەمین چیڕۆکی ڕێئاڵیستی. بەھۆی پشتگیری لە حیزبی بەرامبەر، کارەکەی لە دەست دا و لەگەڵ بنەماڵەی چوون بۆ [[بێلگراد|بیلگڕادی]]. لە بیلگراد، ئەو لە ڕۆژنامە جۆراوجۆرەکانی سیاسی و ئەدەبی، نووسینی مەقالەی سیاسی و چیڕۆکی ڕەخنەگرانە دەستی بە کار کرد و فێڵ و تەڵەکەکانی ڕژیمی حاکمی ڕاستەوخۆ دەخستە بەر ھێرش. بە ناوبانگ بوونی ڕادۆج بە بڵاوکردنەوەی بە ناوبانگترین بەسەرھاتەکانی وەکوو «ڕێبەر» (١٩٠١) و «ئۆسترادیا» (١٩٠٢) ڕووی دا. ئەو بەھۆی تێبینینی پێکنەھاتوو لەگەڵ حوکمەت، وەک یەکێک لە دژە ڕاستەقینەکانی سیلسیلەی ئۆبرنۆیچ و ڕژیمی زاڵمی ئەو ناسرا. بە دوا ھێرشی ناوخۆی ١٩٠٣ و گۆرانی ڕژیم، دۆمانوویچ لە ویزارەتی پەروەردە، نامەیێکی وەرگرت و حوکمەتی تازە ئیزنی پی دا بۆ یەک ساڵ تەخەسوس بۆ ئاڵمان بچێت، کە لە مونیخ ئەو کاتەی تێپەڕ کرد. لە دوا گەرانەوەی بۆ سیربیستان، ڕادۆج خۆی وەکوو کەسێکی بێ ئومێد و بێ ھیچ شانسێکی ڕاستەقینە بۆ ژیان لە کۆمەڵگا دۆزییەوە. ئەو ڕۆژنامەی حەفتانەی سیاسی خۆی بە ناوی «ئوسترادیا» ڕێک خست، کە لە ئەو ڕۆژنامە ئیدانەی بە ڕەخنە گرتن لە لاوازی دێمۆکراسی تازە دا، بەڵام نووسینی ئەو ئیتر وەک جاران قوەتی نەبوو. ڕادۆج دۆمانوویچ لە دوا کاتێکی زۆر لە بەربەرەکانی لەگەڵ نەخۆشی خراپی ڕیخۆڵە و سێل، نیو کاتژمێر لە دوا نیوەشەوی ١٧ ئاگۆستی ١٩٠٨، لە تەمەنی ٣٥ ساڵی گیانی لە دەست دا. بەرھەمە بەڵاونەکراوەکانی ئەو لە شەری جیھانی یەکەم لە بەین چوو. بەھۆی ڕۆڵی گرینگ لە شەڕ لەگەڵ ھێزەکانی ئیستبدادی و ھەستی شۆخی بازی، باشترین نووسەر لە بواری پێکەنین لەڵسیربیستان لە سەرەتای سەدەی ٢١ ناسرا.<ref>[https://domanovic.org/foreign-languages/kurdi/ پڕۆژەی «ڕارۆئە دۆمانوویچ»]</ref> == بەرھەمە ئەدەبییەکان == ھەندێک لە بە ناوبانگترین بەرھەمەکانی ڕادۆج دۆمانوویچ بریتین لە: * شەیتان، ١٨٩٨ * خەلاس بوونی ھەستەکان، ١٨٩٨ * ڕێبەر، ١٩٠١ * کرالۆیۆیچ ماڕکۆ بۆ دووھەمین جار لە ناو سیربەکان، ١٩٠١ * بەحری مردوو، ١٩٠٢ * تێگەیشتوویی یەک مانگای سیربی مەعموولی، ١٩٠٢ * ئۆسترادیا، ١٩٠٢ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Radoje Domanović}} * [http://domanovic.org/ بەرھەمە تەواوەکانی ڕادۆج دۆمانوویچ] (کوردی – ئینگلیزی) {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|سڕبیا|ڕۆژنامەوانی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٠٨]] [[پۆل:نووسەرانی سڕب]] 67mq6ff9aa83ybze163ypb9duzh0m6r ڕاوێژکاری ئەڵمانیا 0 198810 1691772 1529719 2026-10-23T07:38:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1691772 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ڕاوێژکاری ئەڵمانیا ( بە ئەڵمانی :Bundeskanzler der Bundesrepublik Deutschland) پۆستێکی سیاسی حکومەتی فیدراڵی[[ئەڵمانیا|ئەڵمانیایە]] .مێژوویەکی کۆنی هەیە و دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای سەدەکانی ناوەڕاست، ئەو کەسەی ئەو پلەیەی هەبێت نوێنەرایەتی ولاتی ئەڵمانیا دەکات لە کۆبوونەوە و پرسە جیهانیەکان . لە ئێستادا [[ئۆلاف شۆڵز]] لەو پۆستەدایە دوای [[ئەنگێلا مێرکڵ]] .<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=What you need to know about Germany's new chancellor and coalition government|ناونیشان=https://www.npr.org/2021/12/08/1062130622/germany-new-chancellor-olaf-scholz-coalition-government|newspaper=NPR.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref> [[ئۆتۆ فۆن بیسمارک]] یەکەمین ڕاوێژکاریی ئیمپراتۆرێتی ئەڵمانی لە ساڵانی [[١٨٧١]] تا [[١٨٩٠]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Otto von Bismarck {{!}} Biography, Significance, Accomplishments, & Facts {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Otto-von-Bismarck|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئەڵمانیا|ژیاننامە|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chancellors of Germany}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} 94u8pm4xk5k5wx55tnz6qpnd8xcq54q چێستەر ئەی ئارتور 0 203405 1691404 1691234 2026-10-22T15:13:52Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691404 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Chester Alan Arthur.jpg|وێنۆک]] '''چێستەر ئالان ئارتور''' ({{بە ئینگلیزی|Chester A. Arthur}}) ([[٥ی تشرینی یەکەم]]ی [[١٨٢٩]] – [[١٨ی تشرینی دووەم]]ی [[١٨٨٦]]) پارێزەر و سیاسەتمەدارێکی ئەمریکی بوو کە لە ساڵی ١٨٨١ تا ١٨٨٥ وەک ٢١مین [[سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] خزمەتی دەکرد. پێشتر٢٠مین <bdi>[[جێگری سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]]</bdi> بوو کە لە مانگی ئەیلوولی ١٨٨١ دا دوای ئەوەی گارفیڵد تێرور کرا، بووبە بۆ سەرۆککۆمار.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sturgis|یەکەم=Amy H.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=7fNPuBbSKUkC&pg=PA83|سەردێڕ=Presidents from Hayes Through McKinley|ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Greenwood Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣١٧١٢-٥|شوێن=Westport, CT|پەڕەکان=٨٣–٨٤}}</ref><ref>Alexander K. McClure, ''Colonel Alexander K. McClure's recollections of Half a Century'' (1902) p 115 [[iarchive:colonelalexande01mcclgoog/page/n9/mode/2up|online]]</ref> == سەرچاوەکان == <references group="lower-alpha"/> {{سەرچاوەکان|٢}} {{سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژیاننامە|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Chester A. Arthur}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٢٩]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز سکۆتلاندی]] [[پۆل:مردووانی ١٨٨٦]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:کۆمارییەکانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکیی بە ڕەچەڵەک سکۆتلەندی-ئیرلەندی]] fmol7rua563xn899de6nl7ek0q85cje ڕادیۆ سەلام 0 204390 1691664 1529511 2026-10-23T01:39:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1691664 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ڕێکلام}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Logo_de_Radio_Al-Salam.png|alt=لۆگۆی رادیۆ سەلام|وێنۆک|170x170پیکسڵ|لۆگۆی رادیۆ سەلام]] '''ڕادیۆ سەلام''' وێستگەیەکی [[ڕادیۆ]]ی سەربەخۆی ھەمە ئایین و پێکھاتەیە لەسەر شەپۆلی ٩٤٫٣، ئامانجی گرنگیدانە بە بارودۆخی [[پەنابەر]]انی [[سووریا|سوریا]] و [[ئاوارە، دیواندەرە|ئاوارە]]کانی ناو عێراقە کە بە ھۆی جەنگەوە ئاوارە بوون، بە تایبەت لە [[دەشتی نەینەوا]] دوای داگیرکردنی ناوچەکە لە ٢٠١٤  لەلایەن [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]] (داعش). == ئامانجەکانی رادیۆ == ڕادیۆ سەلام [[مۆسیقا]] و ڕاپۆرت و پرۆگرام{{وەک}} پەخش دەکات بە شێوەیەکی بەردەوام لە ھەفتەدا و ٢٤ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا، بە ھەردوو زمانی [[زمانی کوردی|کوردی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Radio al-Salam porte la voix des déplacés irakiens|ناونیشان=https://www.rfi.fr/fr/moyen-orient/20150412-radio-al-salam-irak-deplaces-refugies-erbil-chretiens-orient-voix-refugies-daech-etat-islamique-|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=RFI|زمان=fr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Al-Salam|یەکەم=Radio|سەردێڕ=Radio Al-Salam / رادیو السلام|ناونیشان=https://radioalsalam.com/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Radio Al Salam|زمان=en-US}}</ref> و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]. ھەوڵ دەدات پشتگیری لە گفتوگۆ بکات و لایەنەکان لێک نزیک بکاتەوە، ھەروەھا دەنگی [[ئاوارە، دیواندەرە|ئاوارە]] و [[پەنابەر|پەنابەران]] و گەڕاوەکان بگەێنێت، و پاڵپشتی لە پاراستنی مافی کەمینەکان، وەک [[مەسیحی|کریستیان]] و [[ئێزیدی|ئیزیدی]]یەکان بکات. کاتێک رادیۆ سەلام  دروستبوو، نزیکەی دوو ملیۆن کەس لە ئاوارە و پەنابەر ھاتبوون  بۆ [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستان]]<nowiki/>ی عێراق<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Radio Al-Salam, un émetteur de paix dans la violence irakienne|ناونیشان=https://fr.aleteia.org/2017/05/09/radio-al-salam-un-emetteur-de-paix-dans-la-violence-irakienne/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Aleteia|زمان=fr}}</ref>. پرۆگرامەکانی لە [[ھەولێر|ھەولێر]] و [[دھۆک|دھۆک]] پەخش دەکات لە پارێزگاکانی [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] و [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] و [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] و ھەروەھا لە ڕێگەی پێگەی ئەلیکترۆنی و بەرنامەی مۆبایلەوە. [[پەڕگە:Radio's_team_in_the_studio.jpg|alt=تیمی رادیۆ سەلام لە ناو ستودیۆ|ڕاست|وێنۆک|تیمی رادیۆ سەلام لە ناو ستودیۆ]] == دامەزرێنەر و ھاوبەشەکان == ئەم رادیۆیە دامەزرا بە دەستپێشخەری سێ رێکخراوی نا حکومی فەرەنسی  La Guilde Européenne du Raid<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ONG La Guilde|ناونیشان=https://la-guilde.org/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=La Guilde Européenne du Raid|زمان=fr-FR}}</ref>,  رادیۆ بێ سنور Radio Sans Frontières  and l'Oeuvre d'Orient<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Radio Al-Salam : une radio pour les réfugiés d’Irak -|ناونیشان=https://oeuvre-orient.fr/actualites/radio-al-salam-une-radio-pour-les-refugies-dirak/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Œuvre d'Orient - au service des chrétiens d'Orient|زمان=fr-FR}}</ref> . پاڵپشتی دارایی پێشکەشی رادیۆ سەلام کراوە لەلایەن دەزگای رائوول فۆلیرۆ و سەنتەری قەیران و کێشەکانی سەر بە وەرزارەتی دەرەوەی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] و ئەورۆپا و کاروبارەی دەرەوەی فەرەنسی و وەکالەتی گەشەپێدانی فەرەنسی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Décembre 2021 : l'AFD soutient 34 nouveaux projets d'OSC françaises|ناونیشان=https://www.afd.fr/fr/actualites/decembre-2021-afd-soutient-34-nouveaux-projets-osc-francaises|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.afd.fr|زمان=fr}}</ref>، و ناوچەی ئۆفیرۆنی رون ئەلب. ناونیشانی رادیۆ لە [[ھەولێر|ھەولێر]]<nowiki/>ە لە ئۆفیسەکانی کۆمپانیای میدیایی بابیلۆن. لە سەرەتای دروستکردنی رادیۆ، بوو بە بابەتی میدیایی و ڕاپۆرتی لەسەر دروستکرا لەلایەن چەندین دەزگای میدیایی فەرەنسی وەک <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Irak : dans la région d'Erbil, radio Al-Salam diffuse la paix|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=t-y4-3F-8KI|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref>TV5 Monde و RFI.  و بریار وایە کە فیلمێکی لەسەر دروست بکرێت لە لایەن دەرھێنەری فەرەنسی گزافییر دی لۆزان و لە ساڵی ٢٠٢٢  پەخش بکرێت<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=AlloCine|سەردێڕ=Radio Al-Salam|ناونیشان=https://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=292578.html?fbclid=IwAR3v0B_5fqTo59O_0i72awBZOx_vmJ9ZyYmLm34lay_zx-g90jLKUle_Y94|زمان=fr|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref>. == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|عێراق|ڕادیۆ}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ڕادیۆکان بە زمانی کوردی]] ewehpl7osee07zzs5pi9eg0one1mlpo چەشمە ئەیاز 0 205549 1691450 1649165 2026-10-22T16:36:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691450 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەشمە ئەیاز | ناوی_فەرمی = چشمە ایاز - Cheshmeh Ayaz | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.8366|frame-long=47.3562|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ|دەوروبەر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٢٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی گەڕووسی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەشمە ئەیاز''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''چەشمە ئەیاز''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[پەینەبڕ]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گوندەک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[چەشمەکازم]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئاڵمەقولاخ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی گەڕووسی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 1v1phi5zxq283qefff85uhenzh956r6 چەشمە کازم 0 207574 1691454 1649161 2026-10-22T16:37:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691454 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەشمە کازم | ناوی_فەرمی = چشمە کاظم - Chashmeh Kāzim | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.8344|frame-long=47.39147|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ|دەوروبەر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کانی جانقولی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری دەوروبەری بیجاڕ]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی بیجاڕ]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''چەشمە کازم''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قەواسورخ]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گوندەک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سەعداوا، بیجاڕ|سەعداوا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[چەشمە ئەیاز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٧٣)کەس و (٢٤)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 83jbndahj658nq1hhh1qjlbn7j6rq14 ڕای چارلز 0 208014 1691842 1365147 2026-10-23T10:39:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691842 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-کەسایەتی}} [[پەڕگە:Ray Charles FIJM 2003.jpg|وێنۆک]] '''ڕای چارلز''' ({{بە ئینگلیزی|Ray Charles}}) مۆسیقاژەنێکی وڵاتی ئەمریکا بوو، چارلز لە [[ئەلبانی، جۆرجیا|شاری ئەلبانی سەربە ویلایەتی جۆرجیا]] لە دایک بووە. لە گرینفیل لە فلۆریدا گەورە بوو، لە تەمەنی شەش ساڵیدا چاوەکانی دەستی دەکرد بە کوێربوون و تا لە تەمەنی ٧ ساڵی بە تەواوی کوێر بوو.<ref name="rcmlb">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.theraycharlesmemoriallibrary.org/RCML_Biography.html |سەردێڕ=Biography |بڵاوکەرەوە=The Ray Charles Memorial Library |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> چارلز هیچ کات هۆکاری تەواوی کوێربوونی نەدەزانی، هەرچەندە سەرچاوەکان دەریانخست کە کوێربوونی بەهۆی [[گلاوکۆما]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.loc.gov/about/awardshonors/livinglegends/bio/charlesr.html |سەردێڕ=Ray Charles - About the Library (Library of Congress) |بڵاوکەرەوە=Loc.gov |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ray Charles}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەفریقی-ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ڕۆکی ئەفریقی-ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی جازی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ڕۆکی ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژە کوڕەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:مەسیحی ئەفریقی-ئەمریکی]] [[پۆل:مۆسیقاژەنی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆڕین بۆ مەسیحییەت]] [[پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز]] [[پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی خەڵکی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی لۆس ئانجلەس]] 3nhdq8khoonsgf6vpdjdrmtbkbthhsi چەشمە ئەدینە 0 208452 1691449 1649166 2026-10-22T16:36:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691449 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەشمە ئەدینە | ناوی_فەرمی = چشمە ادینە - Chashma Adina | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.76266|frame-long=47.98692|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەنگ ئەڵماس|چەنگ ئەڵماس]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری باوەڕەشانی|باوەڕەشانی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٧٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = [[کورد]] <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەشمە ئەدینە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری باوەڕەشانی]]، [[ناوچەی چەنگ ئەڵماس]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''چەشمە ئەدینە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قیزلاغاج]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[باقڕاوا]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دارەقەیاس]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دەوڵەتیار]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە لە [[نەتەوە]]ی [[کورد]] پێکھاتووە. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٠ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 4tchsfib6m1m6os553josra5kfd1k25 چەشمە خەلیل 0 209321 1691451 1649164 2026-10-22T16:36:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691451 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەشمە خەلیل | ناوی_فەرمی = چشمەخلیل - Cheshmeh Khalil | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.58811|frame-long=47.61798|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەنگ ئەڵماس|چەنگ ئەڵماس]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری باوەڕەشانی|باوەڕەشانی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٠٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = [[کورد]] <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەشمە خەلیل''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری باوەڕەشانی]]، [[ناوچەی چەنگ ئەڵماس]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''چەشمە خەلیل''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خەزرەین]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خەسراوا]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[جەوروەندی]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[زەڕیناوا، خەسراوا|زەڕیناوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە لە [[نەتەوە]]ی [[کورد]] پێکھاتووە. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 997q5z0vcpx1yme47nkaclh5oho0fj5 چەشمە ڕێوی 0 209322 1691453 1649162 2026-10-22T16:37:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691453 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەشمە ڕێوی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = چەشمە رووا | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.5283|frame-long=47.66342|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەنگ ئەڵماس|چەنگ ئەڵماس]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری باوەڕەشانی|باوەڕەشانی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٧٨٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٩٣ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = [[کورد]] <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەشمە ڕێوی''' ({{بە فارسی| چشمە روباھ}}، {{بە ئینگلیزی|Cheshmeh Rubah}}) گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری باوەڕەشانی]]، [[ناوچەی چەنگ ئەڵماس]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''چەشمە ڕێوی''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قەیمخان]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[جافیر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[دووسەر، خەسراوا|دووسەر]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خەسراوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٩٣)کەس و (٥٨)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە لە [[نەتەوە]]ی [[کورد]] پێکھاتووە. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی گەڕووسی|گەڕووسی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 28ijuq4iq5z7lb0toxwj2l27xjrdq1n چەشمە مەنتەش 0 209419 1691452 1649163 2026-10-22T16:37:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691452 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەشمە مەنتەش | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=35.61549|frame-long=47.48268|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی چەنگ ئەڵماس|چەنگ ئەڵماس]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری باوەڕەشانی|باوەڕەشانی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٨٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٧٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = [[کورد]] <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەشمە مەنتەش''' ({{بە فارسی| چشمەمنتش}}، {{بە ئینگلیزی| Cheshmeh Mantash}}) گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری باوەڕەشانی]]، [[ناوچەی چەنگ ئەڵماس]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''چەشمە مەنتەش''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قیشڵاخ نەورۆز]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شاد بوڵاخی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[زەڕیناوا، خەسراوا|زەڕیناوا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شارەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٨٧٦)کەس و (٢٥٠)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە لە [[نەتەوە]]ی [[کورد]] پێکھاتووە. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٧ی ئازاری ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 8et2m7b4tjdw658a7w758wqr9qbbaf3 ڕاپی گانگستا 0 209664 1691777 1550270 2026-10-23T07:39:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691777 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕاپی گانگستا''' ({{بە ئینگلیزی|Gangsta Rap}}) سەبجێنری هیپ هۆپ کە ڕەنگدانەوەی شێوازی ژیانی توندو تیژی هەندێک لە گەنجانی ناوەوەی شارەکەیە. گانگستا بێژەیەکی ناڕۆتیکی ووشەی چەتەیە. ئەم جینایەتە لە ناوەڕاستی ساڵانی هەشتاکاندا لەلایەن ڕاپەرەکانی وەک ئەفرۆمان و [[ئایس کیووب]]ەوە پێشەنگە، وە لە بەشی دواتری ساڵانی هەشتاکان لەلایەن گروپەکانی وەک N.W.A بەناوبانگ بوو. دوای سەرنجی نیشتیمانی کە Ice-T و N.W.A دروستیان کرد لە کۆتایی ساڵانی هەشتاکان و سەرەتای نەوەتەکان، گانگستا ڕاپ بوو بە زۆربەی سوبجینری هیپ هۆپ. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی سادە | سەردان = ١٩ی ئازاری ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٠٠}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:مۆسیقا لە دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:دەیەی ٢٠٠٠ لە مۆسیقا]] [[پۆل:دەیەی ٢٠١٠ مۆد و رەوتەکان]] [[پۆل:شێوازەکانی مۆسیقای ئەمریکا]] [[پۆل:دەیەی ٢٠١٠ لە مۆسیقا]] [[پۆل:دەیەی ٢٠٢٠ لە مۆسیقا]] r4pk1wvzqfoewux4sxrqk64bfaq3dhz چەوساندنەوەی کورد 0 211929 1691602 1406454 2026-10-22T22:37:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1691602 wikitext text/x-wiki '''چەوساندنەوەی کورد''' چەوساندنەوەی نەژادی و سیاسییە کە لەلایەن حکوومەتەکانی [[ئێران]] و [[سووریا]] و [[تورکیا]] و [[عێراق]]ەوە کورد دەچەوسێنێتەوە. == سەدەی ٢٠ == چەوساندنەوەی کورد لەدوای جەنگی جیھانی یەکەمەوە بوو، سەرۆکی کۆماری تورکیا کە تازە ڕاگەیەنرا [[مستەفا کەمال ئاتاتورک|مستەفا کەمال ئەتاتورک]] لە [[پەیمانی سێڤر]] پەشیمان بوونەوە کە پێشنیاری ئەنجامدانی ڕیفراندۆمی کرد لە خاکی کورد لە ئەنجامدا شەڕ و پێکدادان لە نێوان سوپای تورک و کورددا بەردەوام بوو ئەم ململانێیە تاکوو ئێستاش بەردەوامە. دوای [[کۆمەڵکوژیی دەرسیم]]، ١٣ ھەزار و ١٦٠ ھاووڵاتی لەلایەن سوپای تورکەوە شەھید کران و ١١ ھەزار و ٨١٨ ھاووڵاتیش ئاوارە بوون و پارێزگاکەیان چۆڵکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='Resmi raporlarda Dersim katliamı: 13 bin kişi öldürüldü'|ناونیشان=http://www.radikal.com.tr/turkiye/resmi_raporlarda_dersim_katliami_13_bin_kisi_olduruldu-965187/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Radikal|زمان=tr}}</ref> == سەدەی ٢١ == [[کۆمەڵکوژیی قۆنیە (٢٠٢١)|کۆمەڵکوژییەکەی ساڵی ٢٠٢١ی قۆنیە]] کوشتنی خێزانێکی کورد بوو لە تورکیا لە ئەنجامدا ٤ ژن و ٣ پیاو بوونە قوربانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Konya massacre: 'Turkey must confront racist hatred|ناونیشان=https://m.bianet.org/english/human-rights/248072-konya-massacre-turkey-must-confront-racist-hatred|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەپێی چاوپێکەوتنێک کە ئەندامانی خێزانەکە لەگەڵ ڕۆژنامەی دوڤاریان ئاماژەیان بەوە داوە، کە ھێرشبەرەکان نزیکن لە [[پارتی بزووتنەوەی ناسیۆنالیست]] (مەھەپە) کە نەیان ویستووە ڕێگە بە کورد بدەن لەو گەڕەکەدا بژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=English|یەکەم=Duvar|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Turkish ultranationalists attack Kurdish neighbors in Turkey's Konya|ناونیشان=https://www.duvarenglish.com/turkish-ultranationalists-attack-kurdish-neighbors-in-turkeys-konya-news-58141|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=https://www.duvarenglish.com/turkish-ultranationalists-attack-kurdish-neighbors-in-turkeys-konya-news-58141|زمان=tr-TR}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|عێراق|تورکیا|سووریا|کوردستان}} {{ئێران-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمی تورکی]] [[پۆل:دژەکوردبوون]] 260qqmlw7zfdwdlnax18bacvtlnpdq5 چەتە 0 211982 1691433 1649174 2026-10-22T16:33:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691433 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەتە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=36.30372|frame-long=47.47441|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کوردستان|سنە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی کوڕانی|کوڕانی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری تەغامین|تەغامین]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٥٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٣٥ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[نەتەوە]] | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = [[ئازەرییەکان|ئازەری]] <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەتە''' ({{بە فارسی|'''چتاق'''}}، {{بە ئینگلیزی|'''Chetaq'''}}) گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری تەغامین]]، [[ناوچەی کوڕانی]]، [[شارستانی بیجاڕ]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == مێژوو == == جوگرافیا == '''چەتە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قوزیجاقی سوفلا]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قەمبەرجە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ئەمیرەسەن]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سوڵتانابادی چەتە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٣٥)کەس و (٥٧)خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە لە [[نەتەوە]]ی [[ئازەرییەکان]] پێکھاتووە. == ئایین و زمان == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] دەدوێن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوغرافیای تاریخی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* | نووسەر = جەلالەدین شافیعی کورد | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220101101439/https://www.kurdipedia.org/files/books/2015/125491.PDF?* |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی بیجاڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{پارێزگای کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی بیجاڕ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] fhm2jl6qsmtb995frzn6b4zlwuitxdh ڕاوێژ لاوان 0 212937 1691771 1544093 2026-10-23T07:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691771 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox football biography | name = Rawez Lawan | image = Rawez Lawan.jpg | fullname = ڕاوێژ فەرھاد لاوان | height = ١٫٧٧ m | birth_date = {{Birth date and age|1987|10|04|df=y}} | birth_place = | ڕێکەوتی لەدایکبوون ={{Birth date and age|1987|10|04|df=y}} | شوێنی لەدایکبوون = مالمۆ, [[سوێد]] | currentclub = | clubnumber = | position = [[Midfielder (association football)|Midfielder]] | youthyears1 = ١٩٩٩–٢٠٠٢ | youthyears2 = ٢٠٠٣–٢٠٠٤ | youthclubs1 = [[Kvarnby IK]] | youthclubs2 = [[Malmö FF]] | years1 = ٢٠٠٥–٢٠٠٦ | years2 = ٢٠٠٦–٢٠٠٩ | years3 = ٢٠٠٩–٢٠١٢ | years4 = ٢٠١٣–٢٠١٥ | years5 = ٢٠١٦–٢٠٢٠ | years6 = ٢٠٢٠ | clubs1 = [[Malmö FF]] | clubs2 = [[AC Horsens]] | clubs3 = [[FC Nordsjælland]] | clubs4 = [[IFK Norrköping]] | clubs5 = [[یانەی داڵکورد|داڵکورد]] | clubs6 = [[Vasalunds IF|Vasalund]] | caps1 = ٧ | caps2 = ٨٣ | caps3 = ٨٥ | caps4 = ٥٧ | caps5 = ١٠٣ | caps6 = ٩ | goals1 = ٠ | goals2 = ١٤ | goals3 = ١٣ | goals4 = ٤ | goals5 = ١١ | goals6 = ٠ | nationalyears1 = ٢٠٠٤ | nationalteam1 = ھەڵبژاردەی خوار ١٧ ساڵی سوێد | nationalcaps1 = ٨ | nationalgoals1 = ١ | nationalyears2 = ٢٠٠٦ | nationalteam2 = ھەڵبژاردەی خوار ١٩ ساڵی سوێد | nationalcaps2 = ٣ | nationalgoals2 = ١ | nationalyears3 = ٢٠٠٧–٢٠٠٨ | nationalteam3 = ھەڵبژاردەی خوار ٢١ ساڵی سوێد | nationalcaps3 = ٧ | nationalgoals3 = ٠ | pcupdate = }} '''ڕاوێژ فەرھاد لاوان''' (لەدایکبووی ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٧)یاریزانی پیشەیی پێشووی تۆپی پێی بە ڕەچەڵەک کوردی سوێدییە و بە سەرەکی وەک یاریزانی ھێڵی ناوەڕاست یاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=ڕواندزی|یەکەم١=کارۆخ|سەردێڕ=ڕاوێژ لاوان بۆ ھەڵبژاردەی عێڕاق بانگھێشت دەکرێت|ناونیشان=https://yariga.basnews.com/?p=160902|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ئیش=یاریگاسپۆرت|agency=دەزگای میدیایی باس|بڵاوکەرەوە=yariga.basnews.com}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[بڕوا نووری]] * [[داڵاھۆ ئێراندۆست]] * [[شێرکۆ فایقی]] * [[بۆڤار کەریم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تۆپی پێ|کوردستان|عێراق|سوید}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سویدییەکانی بە ڕەگەز کورد]] [[پۆل:وەرزشکارانی کورد]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی سویدی]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی سویدی]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ٢١ەم]] b4pgzsck2p35odfemw35f9xphmu5cae چێنای 0 213418 1691402 1691251 2026-10-22T15:13:10Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691402 wikitext text/x-wiki '''چێنای'''، ھەروەھا بە '''مەدرەس''' ناسراوە (ناوی فەرمی بوو تا ساڵی ١٩٩٦) [[پایتەخت]]ی [[ویلایەتەکان و دەڤەرە یەکگرتووەکانی هیندستان|ویلایەتی]] تامیل نادووە. گەورەترین شاری ویلایەتەکەیە لە ڕووی ڕووبەر و دانیشتووانەوە، چێنای دەکەوێتە کەناری کۆرۆماندێل لە [[کەنداوی بەنگال|کەنداوی بەنگال،]] و بەناوبانگترین ناوەندی کلتوری، ئابووری و پەروەردەیی باشووری ھیندستانە. بەگوێرەی سەرژمێری ساڵی ٢٠١١ی ھیندستان، چێنای شەشەمین گەورەترین شاری وڵاتەکەیە و چوارەمین گەورەترین شارە. کۆمپانیای چێنای گەورەتر (بە ئینگلیزی: Greater Chennai Corporation) دامەزراوەی شارستانییە کە بەرپرسیارە لە شارەکە؛ کۆنترین کۆمپانیایە لە ھیندستان، لە ساڵی ١٦٨٨ دامەزراوە، دووەم کۆنترین کۆمەڵە لە جیھاندا دوای [[لەندەن]]. شاری چێنای ھاوتەریبە لەگەڵ ناوچەی چێنای، کە لەگەڵ دەوروبەری ناوچەی شارۆچکەی چێنای پێکدەھێنێت، ٣٦ەم گەورەترین ناوچەی شارەوانییە لە جیھاندا بەگوێرەی دانیشتووان و یەکێکە لە گەورەترین شارۆچکە ئابوورییەکان لە ھیندستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UN Demographic Urban Areas|ناونیشان=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=UN stats}}</ref> چێنای یەکێکە لە شارە گەشتییارییەکان کە زۆرترین گەشتیار گەشتیاری تێدا دەکات.<ref name="OT_ScorchingHot">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mohan|یەکەم=Vishnu|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Scorching hot during summer and unbelievably crowded, the modern city of Chennai dipped in traditions from its Madras days never fails to surprise a traveller|ناونیشان=https://www.outlookindia.com/outlooktraveller/explore/story/70874/things-to-do-in-chennai|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Outlook Traveller}}</ref><ref name="OI_TourismDay2018">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Vikas|یەکەم=S. V.|سەردێڕ=World Tourism Day 2018: Significance, theme and why it is observed|ئیش=One India|شوێن=New Delhi|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.oneindia.com/india/world-tourism-day-2018-significance-theme-why-it-is-observed-2783487.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><ref name="National_Unwrapped">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Grover|یەکەم=Amar|سەردێڕ=Chennai unwrapped: Why the city is the great international gateway to South India|ئیش=The National|شوێن=Chennai|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/travel/chennai-unwrapped-why-the-city-is-the-great-international-gateway-to-south-india-1.911568|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref><ref name="OI_Turns375">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sharma|یەکەم=Reetu|سەردێڕ=Chennai turns 375: Things you should know about 'Gateway to South India'|ئیش=One India|شوێن=Chennai|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.oneindia.com/feature/chennai-turns-375-years-old-things-you-should-know-1507481.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥دا بووە ٤٣ھەمین شار کە زۆرترین گەشتیار لە جیھاندا سەردانی بکات و لە ساڵی ٢٠١٩دا بووە ٣٦ەمین زۆرترین سەردانیکەر لە جیھاندا.<ref name="Che">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bremner|یەکەم=Caroline|سەردێڕ=Top 100 City Destinations Ranking|ناونیشان=http://go.euromonitor.com/rs/805-KOK-719/images/2017%20Top%20100%20Cities%20Destinations%20Final%20Report.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191223093124/http://go.euromonitor.com/rs/805-KOK-719/images/2017%20Top%20100%20Cities%20Destinations%20Final%20Report.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٦|وێبگە=Euromonitor International}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yasmeen|یەکەم=Rabia|سەردێڕ=Top 100 city destinations|ناونیشان=http://go.euromonitor.com/rs/805-KOK-719/images/wpTop100Cities19.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210224065335/http://go.euromonitor.com/rs/805-KOK-719/images/wpTop100Cities19.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Euromonitor International}}</ref> ڕاپۆرتێک لەسەر کوالێتی ژیان لە چێنای کرا و بە سەلامەتترین شار لە ھیندستان دانرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lakshmi|یەکەم=K.|سەردێڕ=Chennai rated the safest city in India|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/chennai-rated-the-safest-city-in-india/article8277935.ece|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠١٦|ئیش=The Hindu|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201108102249/https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/chennai-rated-the-safest-city-in-india/article8277935.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> چێنای سەرەنجی لەسەدا ٤٥ی گەشتیارانی تەندروستی دەدات کە سەردانی ھیندستان دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chennai – India's Health Capital|ناونیشان=http://www.indiahealthvisit.com/chennai-health-capital.htm|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=India Health Visit|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210818222035/http://www.indiahealthvisit.com/chennai-health-capital.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەبەر ئەوە پێی دەوترێت «پایتەختی تەندروستی ھیندستان».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The quality of air you breathe in Chennai is worse than in Delhi|ئیش=[[The Hindu]]|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/national/the-quality-of-air-you-breathe-in-chennai-is-worse-than-in-delhi/article7422559.ece|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201108142813/https://www.thehindu.com/news/national/the-quality-of-air-you-breathe-in-chennai-is-worse-than-in-delhi/article7422559.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/air-quality-takes-a-turn-for-the-worse-nungambakkam-sees-pm10-levels-touch-a-maximum-of-173-microgramscubic-metre-in-2018-19/article28068120.ece|سەردێڕ=Chennai's air quality takes a turn for the worse|دوایین=Ramakrishnan|یەکەم=Deepa H.|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ئیش=The Hindu|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٩|زمان=en-IN|issn=0971-751X|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210225142608/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/air-quality-takes-a-turn-for-the-worse-nungambakkam-sees-pm10-levels-touch-a-maximum-of-173-microgramscubic-metre-in-2018-19/article28068120.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> و بەندەری بازرگانی ھەیە کە دامەزراوەی ھیندستانی بەریتانییە لە دەیەی ١٦٠٠کانەوە، چێنای پێنجەم گەورەترین ئابوری شارستانی ھەیە، و سێیەم گەورەترین دانیشتووانی بیانی لە ھیندستان ھەیە، کە ٣٥٬٠٠٠ بووە لە ٢٠٠٩، ٨٢٬٧٩٠ لە ٢٠١١ خەمڵێندراوە و دواتر بە زیاتر لە ١٠٠٬٠٠٠ لە ٢٠١٦.<ref name="gdp"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://economictimes.indiatimes.com/realty-trends/growing-expat-community-favour-cluster-accomodation/articleshow/3983788.cms|سەردێڕ=Growing expat community favour cluster {{sic|accom|odation|nolink=y}}|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ئیش=The Economic Times|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180716083916/https://economictimes.indiatimes.com/realty-trends/growing-expat-community-favour-cluster-accomodation/articleshow/3983788.cms|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/hsbc-new-horizons/india-exploring-an-asian-giant|سەردێڕ=India – exploring an Asian giant|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠١٣}}</ref> بڵاوکەرەوەی ڕێبەری گەشتیاری Lonely Planet چێنای بە یەکێک لە دە باشترین شارەکانی جیھان ناودێر کرد بۆ سەردانکردن لە ساڵی ٢٠١٥.<ref name="LonelyPlanet2015Best">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chennai – Best In Travel 2015|ناونیشان=https://www.lonelyplanet.com/best-in-travel/cities/09-chennai|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150704005851/http://www.lonelyplanet.com/best-in-travel/cities/09-chennai|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet}}</ref> چێنای وەک شارێکی ئاست-بێتا لە پێوانەی شارەکانی جیھانی دانراوە، و بە باشترین شار لە ھیندستان دانراوە لەلایەن ھیندستان ئەمڕۆ لە ڕاپۆرتە ساڵانەیییەکانی ساڵی ٢٠١٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Global cities index 2015|ناونیشان=https://www.atkearney.com/research-studies/global-cities-index/2015/current-research-detail|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923060620/https://www.atkearney.com/research-studies/global-cities-index/2015/current-research-detail|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=A.T. Kearney}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Alpha, Beta and Gamma cities|ناونیشان=http://www.spottedbylocals.com/blog/alpha-beta-and-gamma-cities/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی نیسانی ٢٠١٥|وێبگە=Classification of Cities|بڵاوکەرەوە=Spotted by Locals}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥ چێنای بە «چالاکترین» شار ناوبرا (شارێک کە شایانی سەردانکردن و ژیانە بۆ ماوەیەکی درێژخایەن).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lindsey Galloway|سەردێڕ=The best places to live this year|ناونیشان=http://www.bbc.com/travel/story/20150116-living-in-2015s-hottest-cities|وێبگە=BBC.com Travel}}</ref> ناشنال گرافیک چێنای وەک تاکە شارێکی باشووری ئاسیا لە ساڵی ٢٠١٥ دانا لە پێرستی١٠ باشترین شاری خۆراکدا ئاماژەی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Top 10 food cities|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/food-cities|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210309194124/https://www.nationalgeographic.com/travel/article/food-cities|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]}}</ref> چێنای ھەروەھا بە نۆیەم باشترین شاری گەردوونی لە جیھاندا ناونرا لەلایەن بڵاوکراوەی لۆنلی پلانێت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/chennai-named-9th-best-cosmopolitan-city-in-the-world/article6528783.ece|سەردێڕ=Chennai named 9th best cosmopolitan city in the world|ئیش=[[The Hindu]]|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200730144213/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/chennai-named-9th-best-cosmopolitan-city-in-the-world/article6528783.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، چێنای زیادکرا بۆ لیستی شارە داھێنەرەکانی [[یوونێسکۆ|یونسکۆ]] (UCCN) بەھۆی ئەو نەریتە دەوڵەمەندەی لە بواری مۆسیقا ھەیەتی.<ref name="UCCNList">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/chennai-now-part-of-creative-cities-network/article20008340.ece|سەردێڕ=Chennai is now part of UNESCO's 'creative cities network'|ئیش=[[The Hindu]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210112055136/https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/chennai-now-part-of-creative-cities-network/article20008340.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> زیاتر لە یەک لەسەر سێی پیشەسازی ئۆتۆمبێلی ھیندستان لە شارەکە دامەزراوە. چێنای ھەروەھا بە ناوەندێکی سەرەکی بەرھەمھێنانی فیلم ناسراوە. یەکێکە لە ١٠٠ شارە ھیندییەکان کە گەشەی پێدراوە وەک شارێکی ھۆشمەند لەژێر پرۆگرامێک بەناوی ئەرکی شارە ھۆشمەندەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ibnlive.com/news/india/meet-the-smart-cities-bhubaneswar-pune-jaipur-top-the-list-1196114.html|سەردێڕ=Meet the Smart Cities: Bhubaneswar, Pune, Jaipur top the list|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=CNN-IBN|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160326041341/http://www.ibnlive.com/news/india/meet-the-smart-cities-bhubaneswar-pune-jaipur-top-the-list-1196114.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{Geographic location |Centre = چێنای |North = [[ئاندرە پرەدێش]] |East = ''[[ئۆقیانووسی ھیند]]'' |South = ''[[ئۆقیانووسی ھیند]]'' |West = [[کێرالا]] }} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|جوگرافیا|شارەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chennai}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:شارە بەندەرییەکانی ھیندستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی دەیەی ١٦٤٠]] [[پۆل:گەورە شارەکانی ھیندستان]] [[پۆل:شارە گەورەکان]] 35vcu1iq0wkjynxcjqeuksrl89f0s9m چەیم ھێرزۆگ 0 213684 1691640 1406463 2026-10-23T01:35:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە) 1691640 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''چەیم ھێرزۆگ''' ({{بە عیبری|חיים הרצוג}}؛ ١٧ی ئەیلوولی ١٩١٨ – ١٧ی نیسانی ١٩٩٧)<ref name=NYTimes-ChaimObit-1997>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Pace|یەکەم١=Eric|سەردێڕ=Chaim Herzog, Former Israeli President, Dies at 78|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1997/04/18/world/chaim-herzog-former-israeli-president-dies-at-78.html?pagewanted=all|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ١٩٩٧}}</ref> سیاسەتمەدار و ژەنەڕاڵ و پارێزەر و نووسەرێکی ئیسرائیلی لەدایکبووی [[ئیرلەند|ئێرلەندا]] بووە و لە نێوان ساڵانی ١٩٨٣ بۆ ١٩٩٣ وەک شەشەمین سەرۆکی [[ئیسرائیل]] کاری کردووە. ھێرزۆگ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا پەیوەندی بە سوپای [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیاوە]] کرد، بە پلەی یەکەم لە [[ئەڵمانیا]] وەک فەرماندەی تانک لە فەیلەقی زرێپۆش کاردەکات.<ref name="jafi">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Herzog, Chaim (1918–1997) |ئیش= Israel and Zionism | بڵاوکەرەوە = The Department for Jewish Zionist Education | ناونیشان = http://www.jafi.org.il/education/100/people/BIOS/herzog.html | ڕێکەوتی سەردان = ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧| ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20070926223940/http://www.jafi.org.il/education/100/people/BIOS/herzog.html | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ | df = dmy-all}}</ref> لە ساڵی ١٩٤٣دا لە فەیلەقی ئییتلاعات ڕاسپێردرا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/36274/supplement/5331 |سەردێڕ=Supplement 36274 |بڵاوکەرەوە=The London Gazette |ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٣|پەڕە=٥٣٣١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٤٧ بە پلەی مەیجر لە سوپای بەریتانیا بەجێھێشت. لە ساڵی ١٩٦٢ بە پلەی مەیجر جەنەڕاڵ لە سوپای بەرگری ئیسرائیل خانەنشین بووە. لە ساڵی ١٩٧٢دا لەگەڵ مایکل فۆکس و یاکۆڤ نیمان ھاوبەشی کرد، و کۆمپانیای یاسایی ھێرزۆگ، فۆکس و نیمان دامەزراند کە یەکێکە لە گەورەترین کۆمپانیاکانی یاسایی لە ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Noam Sharvit |ناونیشان=http://www.stepstrategy.net/artman/publish/printer_1825.shtml |سەردێڕ=BDI: Herzog, Fox & Neeman remains top Israeli law firm |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Globes |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151018150740/http://www.stepstrategy.net/artman/publish/printer_1825.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٥دا ھێرزۆگ وەک باڵیۆزی ئیسرائیل لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] دەستنیشانکرا، لەو پۆستەدا تا ساڵی ١٩٧٨ کاری کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Chaim Herzog}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزەرانی ئیسرائیلی]] [[پۆل:جووە ئیسرائیلییەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی لەندەن]] [[پۆل:دەرچووانی کۆلێجی زانکۆییی لەندەن]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٧]] c3wyu7908vyoi4la3p5la68bygza2o9 ڕانیل ویکریمێسینگ 0 214514 1691763 1458491 2026-10-23T07:36:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1691763 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''رانیل ویکریمێسینگ''' (بە سینھالی: රනිල් වික්‍රමසිංහ؛ لەدایکبووی ٢٤ی ئازاری ١٩٤٩) سیاسەتوانێکی [[سریلانکا]]یە و لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢ەوە [[سەرۆکی سریلانکا]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ranil Wickremesinghe sworn in as Sri Lanka's interim president|ناونیشان=https://www.telegraphindia.com/world/ranil-wickremesinghe-sworn-in-as-sri-lankas-interim-president/cid/1874835|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.telegraphindia.com}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٤ەوە سەرۆکی پارتی نیشتیمانی یەکگرتووی سریلانکایە، لەپێنج خولی جیاوازدا وەک سەرۆکوەزیرانی سریلانکا کاری کردووە، سەرکردایەتی شەش حکوومەتی کردووە، لە ساڵی ١٩٩٣ تا ١٩٩٤، ٢٠٠١ تا ٢٠٠٤، ٢٠١٥ تا ٢٠١٨، ٢٠١٨ تا ٢٠١٩، دوایینجاریش لە ٢٠٢٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Ranil Wickremesinghe: wily fox who is Sri Lanka’s new president|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2022/jul/18/ranil-wickremesinghe-wily-fox-who-became-sri-lanka-pm-six-times-profile|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref> ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٤ تا ٢٠٠١ و لە ٢٠٠٤ تا ٢٠١٥ وەک سەرۆکی ئۆپۆزسیۆن کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=- Share Image|ناونیشان=https://epaper.sundayobserver.lk/Home/ShareImage?Pictureid=630f566a|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=epaper.sundayobserver.lk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220725234347/https://epaper.sundayobserver.lk/Home/ShareImage?Pictureid=630f566a|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>ویکریمێسینگ لە ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ بەشێوەی کار بەڕێکەر بوو بە سەرۆکی سرینلانکا بەوەکالەت، دوای ئەوەی [[گوتابا ڕاجاپاکسا]] سەرۆکی پێشوو بەھۆی خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی لە وڵاتەکە ڕای کرد بۆ ماڵدیڤ و لەوێش بۆ سەنگاپوورە. ڕاجاپاکسا لە ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەستی لەکارکێشایەوە و ڕۆژی دواتر ویکریمێسینگ وەک سەرۆکی سریلانکا بە وەکالەت سوێندی یاسایی خوارد. لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٢، ویکریمێسینگ لە ڕێگەی ھەڵبژاردنی [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی سریلانکا (٢٠٢٢)|پەرلەمانەوە]] وەک ٩ھەمین سەرۆک ھەڵبژێردرا. لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢دا وەک سەرۆکی سریلانکا لە پەرلەمان سوێندی سەرۆکایەتی خوارد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|سریلانکا}} {{پۆلی کۆمنز|Ranil Wickremesinghe}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:پارێزەرانی سریلانکا]] bt6d20obg8smi05owewi6fi9pjokb37 ڕافایل ئیسرائیلیان 0 214749 1691702 1582978 2026-10-23T04:37:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، نژیاروانی-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1691702 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕافایل "رافۆ" ئیسرائیلیان'''{{sfn|Dolukhanian|2008|p=119}}.<ref>[http://echmiadzin.asj-oa.am/9823/ part 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190322080056/http://echmiadzin.asj-oa.am/9823/ |date=٢٢ی ئازاری ٢٠١٩ }}, [http://echmiadzin.asj-oa.am/9861/ part 2]{{بەستەری مردوو|url=http://echmiadzin.asj-oa.am/9861/ |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref><ref name="kyanq">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Կյանքն ու հասարակական գործունեությունը [The Life and Social Activities] |ناونیشان=http://www.rafaelisraelyan.com/node/14 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180120135712/http://www.rafaelisraelyan.com/node/14 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=rafaelisraelyan.com |زمان=hy |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> ({{بە ئەرمەنی|Ռաֆայել Իսրայելյան}} ; ١٧ی ئەیلوول (ساڵنامەی جوولیانی ٤ی ئەیلوولی) ١٩٠٨ – ٨ی ئەیلوولی ١٩٧٣) تەلارسازێکی ئەرمەنی بووە. وەک شوێنکەوتووی [[ئەلێکساندەر تامانیان]] سەیر دەکرێت<ref name="SovLandm">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ryabushin |یەکەم١=Alexander |دوایین٢=Smolina |یەکەم٢=Nadia |سەردێڕ=Landmarks of Soviet architecture, 1917–1991 |ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Rizzoli |ژپنک=٩٧٨-٣-٤٣٣-٠٢٣٣٤-١|پەڕە=٧٤}}</ref> ئیسرائیلیان ھەندێک لە دیارترین پێکھاتەکانی ئەرمینیای سۆڤیەت دیزاین کردووە، لەوانە یادەوەری سەرداراپات، کارگەی شەرابی یەریڤان و چەند کڵێسایەک، چ لە [[ئەرمینیا]] و چ لە دەرەوەی وڵات، دیارترینیان سانت سەرگیس لە [[یەریڤان]] و سانت. ڤارتان لە [[نیویۆرک]]. == ژیان == ئیسرائیلی لە شاری تیفلیس ([[تبلیس]] ئێستا، پایتەختی [[جۆرجیا]])، کە ئەوکات بەشێک بوو لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]]، لە ١٧ی ئەیلوول لەدایکبووە [ساڵنامەی جوولیانی ٤ی ئەیلوول] ١٩٠٨ بۆ دایک و باوکی ئەرمەنی. باوکی، سەرگیس، فیلۆلۆژیست و فۆلکلۆرناس بووە و لە شووشە (شوشی)ی قەرەباغ لەدایکبووە، لەکاتێکدا دایکی، مریەم (لەدایکبووی ھەخانەزەریان) مامۆستا بووە، لە بنەڕەتدا خەڵکی ناخیچەوان بووە.<ref name="bio">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Տարեգրություն [Biography] |ناونیشان=http://www.rafaelisraelyan.com/node/13 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180206175426/http://www.rafaelisraelyan.com/node/13 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠١٨|وێبگە=rafaelisraelyan.com |زمان=hy |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> لە قوتابخانەیەکی ئەرمەنی لە شاری تیفلیس خوێندوویەتی و لە [[ئەکادیمیای ھونەری دەوڵەتی جۆرجیا]] بەردەوام بووە لە خوێندن و لە ساڵی ١٩٢٨ وەک تەلارساز دەرچووی خوێندن بووە. دواتر ڕووی لە [[سەنت پیتەرزبورگ|لێنینگراد]] کردووە، لەوێ لە ساڵی ١٩٢٩ تا ١٩٣٢ لە [[پەیمانگای لینینگراد بۆ بینای کۆمەڵایەتی]] خوێندوویەتی دواتر لە پەیمانگای ئیلیا ڕێپین لینینگراد بۆ نیگارکێشان و پەیکەرسازی و تەلارسازی (پێشتر ئەکادیمیای ئیمپراتۆری [[ھونەر]] تا ساڵی ١٩٣٦) بەردەوام بووە لە خوێندن.<ref name="bio"/><ref name="Babayan">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Babayan |یەکەم١=L. |سەردێڕ=[[Soviet Armenian Encyclopedia]] Volume 4 |ڕێکەوت=١٩٧٨|پەڕەکان=[//hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_٤.djvu/٤١٩ ٤١٩]-[//hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_٤.djvu/٤٢٠ ٤٢٠]|زمان=hy |chapter=Իսրայելյան Ռաֆայել [Israyelian Rafayel]}}</ref> ئیسرائیلیان لە ساڵی ١٩٣٦دا ڕووی لە [[یەریڤان]]ی [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان|ئەرمەنستانی سۆڤیەت]] کرد<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Editoral |سەردێڕ=Մահ ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանի (1908–1973) |journal=[[Etchmiadzin (magazine)|Etchmiadzin]] |ڕێکەوت=١٩٧٣|بەرگ=٣٠|issue=9 |پەڕەکان=٤١–٤٣|ناونیشان=http://echmiadzin.asj-oa.am/9033/}}</ref> و لە ڕێکخراوە تەلارسازییە جیاوازەکانی سەر بە دەوڵەت کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٤١ تا ١٩٦٣ لە پەیمانگای پۆلیتەکنیکی یەریڤان وانە دەڵێتەوە، لە جەنگی جیھانی دووەمدا لە یەکەی بەرگری دژە فڕۆکەدا خزمەت دەکات کە بنکەکەی لە یەریڤانە.<ref name="kyanq"/> لە ساڵی ١٩٥٢ نازناوی کاندیدات ناوکی لە پەیمانگای ڕێپین لینینگراد بۆ نیگارکێشان و پەیکەرسازی و تەلارسازی وەرگرتووە.<ref name="bio"/> ئیسرائیلیان لە نزیکەوە لەگەڵ کەنیسەی نێردراوی ئەرمەنی کاریان کردووە، لەژێر سەرپەرشتی کاسۆلیکۆس ڤازگێنی یەکەم و بەشێک بووە لە لیژنەی تەلارسازی کۆشکی دایکی ئێچمیادزینی پیرۆز لە ساڵی ١٩٥٦ تا ١٩٧٢.{{sfn|Harutiunian|1978|p=٨٧}} == خێزان == ئیسرائیلیان لە ساڵی ١٩٣٤ لەگەڵ سۆفیا مورادیان ھاوسەرگیری کردووە، دوو کوڕ و سێ کچیان بووە<ref name="bio"/> کوڕی یەکەمی بە ناوی ڤاھاگن (لەدایکبووی ١٩٣٧)، جیۆلۆجیست و کوڕی دووەمی بە ناوی ئارێگ (١٩٣٩–٢٠٠١) تەلارساز بووە، کە ھەندێک لە کارە تەواونەکراوەکانی باوکی تەواو کردووە. == خەڵاتەکان == ئیسرائیلیان خەڵات کرا:<ref name="bio"/><ref name="Babayan"/> * خەڵاتی دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت * ھونەرمەندی ڕێزدار لە [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان]] (١٩٦١) * تەلارسازێکی ڕێزلێنراو لە کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان (١٩٦٨) * ھونەرمەندی گەلی [[یەکێتی سۆڤیەت]] (١٩٧٠) == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:Սուրբ Սարգիս, Իսրայել յան փող., ArmAg (3).jpg|سانت سەرگیس، یەریڤان (١٩٧٦، ئاوەدانکردنەوە) پەڕگە:Armenian Apostolic Church San Nerses Shnorhali, Montevideo.jpg|سانت نێرسێس شنۆرھالی، [[مۆنتیڤیدیۆ]] (١٩٦٨) پەڕگە:St. Vartan Armenian Cathedral.jpg|سانت ڤارتان، نیویۆرک (١٩٦٨) پەڕگە:St Hovhanes, Kond, ArmAg.jpg|سانت جۆن باپتیست (ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو، ئاوەدانکردنەوە) پەڕگە:Hammond Slides Armenia 29. Former Stalin monument in Yerevan.jpg|مۆزەخانەی جەنگی جیھانی دووەم پەڕگە:Երևանի արևմյան մուտքը.jpg|ڕۆژاوای ھاتنە ژوورەوەی یەریڤان (١٩٦٠) پەڕگە:2014 Erywań, Park Zwycięstwa (01).jpg|دەرگای چوونە ژوورەوەی پارکەکەی سەرکەوتن (١٩٨٢) پەڕگە:Arc-tcharents.JPG|کەوانەی چارێنتس (١٩٥٧) پەڕگە:Plaza de la República, Ereván, Armenia, 2016-10-03, DD 11.jpg|ماڵی دووەمی حکومەت پەڕگە:Building of Armenian Union of Artists, Yerevan (7).jpg|یەکێتی ھونەرمەندان لە [[ئەرمەنستان]] (١٩٥٦) پەڕگە:Hrazdan Gorge Aqueduct, Yerevan.jpg|ئاودۆکی ھرازدان (١٩٥٠) پەڕگە:Arazul Yerevan.jpg|[[چێشتخانەی ئاراگیل]] (١٩٥٧-٦٠) پەڕگە:Yerevan Noy Ararat Brandy Wine Vodka Factory.jpg|[[کارگەی شەرابی ئارارات]] پەڕگە:Gevorg Chaush museum 2015 aug pic 01.JPG|[[مۆزەخانەی کەڤۆرک چاووش]] (١٩٨٠) پەڕگە:Musaler.jpg|یادی موسا داغ (موسا لێر) (١٩٧٦) پەڕگە:Aparan, Monument Veratsnund (Renaissance) - panoramio.jpg|یادی باش-ئاپاران (١٩٧٩) پەڕگە:Sardarabad Memorial.jpg|[[یادی سەرداراپات]] (١٩٦٨) File:Nor_Hachen_memorial.JPG[یادی [[نۆر هاچن]] (١٩٧٤) پەڕگە:Kotogh-Ughenish Geghard (4).JPG|شێری گێگارد (١٩٥٨) پەڕگە:2014 Prowincja Armawir, Wagharszapat, Pomnik ludobójstwa Ormian (02).jpg|یادی جینۆساید لە ئێجمیتسین (١٩٦٥) </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|ژیاننامە|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Rafael Israelyan}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:ئەرمەنیەکانی سۆڤیەت]] tfx6qeog62can50cfs9p5b98eyq2qsi چێکا 0 215021 1691477 1691258 2026-10-22T17:03:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] 1691477 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمیسیۆنی نائاسایی سەرتاسەری ڕووسی''' ({{بە ڕووسی|Всероссийская чрезвычайная комиссия}} و بە شێوەیەکی باو بە '''چێکا''' ناسراوە {{بە ڕووسی|Чека}})یەکەم ڕێکخراو بوو لە یەک لە دوای یەک ڕێکخراوەکانی [[پۆلیس]]ی نھێنی سۆڤیەت. لە ٥ی کانوونی یەکەم (ساڵنامەی جوولیانی)ی ١٩١٧ لەلایەن سۆڤنارکۆمەوە دامەزراوە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ= Voices of Revolution, 1917|ناونیشان= https://archive.org/details/voicesofrevoluti0000stei|دوایین= Steinberg|یەکەم= Mark D.|بڵاوکەرەوە= Yale University Press|ساڵ= ٢٠٠١|ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٠٠-٠٩٠١٦-١|شوێن= London and New Haven|پەڕەکان= [https://archive.org/details/voicesofrevoluti٠٠٠٠stei/page/٢٦٥ ٢٦٥]–٢٦٦}}</ref> لەژێر سەرکردایەتی [[فێلیکس دزەرژینسکی]] ئەرستۆکراتێکی پۆڵەندی بوو کە بوو بە [[بۆلشێڤیک]].<ref name=Stalinsleadership>{{بیرخستنەوەی کتێب| سەردێڕ= The Impact of Stalin's Leadership in the USSR, 1924–1941 | ناونیشان= https://archive.org/details/aqahistoryasimpa0000unse | ساڵ= ٢٠٠٨| بڵاوکەرەوە= Nelson Thornes | ژپنک= ٩٧٨-٠-٧٤٨٧-٨٢٦٧-٣| پەڕە= [https://archive.org/details/aqahistoryasimpa٠٠٠٠unse/page/٣ ٣]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://archive.org/details/russianrevolutio0000moor/page/260|سەردێڕ= The Russian Revolution|دوایین= Moorehead|یەکەم= Alan|بڵاوکەرەوە= Harper & Brothers|ساڵ= ١٩٥٨|ژپنک= ٩٧٨-٠-٨٨١٨٤-٣٣١-٦|شوێن= New York|پەڕەکان= [https://archive.org/details/russianrevolutio٠٠٠٠moor/page/٢٦٠ ٢٦٠]}}</ref> تا کۆتایی ساڵی ١٩١٨، سەدان کۆمیتەی چێکا لە [[کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیا]] لە ئاستی ئۆبلاست، گوبەرنیا، ڕایۆن، ئویەزد و ڤۆلۆستدا سەریان ھەڵدابوو. بەڕواڵەت بۆ پاراستنی شۆڕش لە ھێزە کۆنەپەرستەکان، واتە «دوژمنە چینایەتییەکان» وەک بۆرژوازی و ئەندامانی ڕۆحانییەکان دامەزرابوو، ھەر زوو بوو بە ئامرازی سەرکوتکردن لە دژی ھەموو نەیارانی سیاسی ڕژێمی کۆمۆنیستی. چێکاکان بە ئاڕاستەی لینین دەستبەسەرکردنی بەکۆمەڵ و زیندانیکردن و ئەشکەنجەدان و لەسێدارەدانیان بەبێ دادگاییکردن ئەنجامدا. لە ساڵی ١٩٢١ ژمارەی سەربازەکانی بەرگری ناوخۆیی کۆمار (لقێکی چەکا) لانیکەم ٢٠٠ ھەزار کەس بوون. پۆلیسی ئۆردوگاکانی کاریان دەکرد، سیستەمی گوڵگیان بەڕێوە دەبرد، داوای خۆراکیان دەکرد، یاخیبوون و ئاژاوەی کرێکاران و کۆڵبەرانیان دانا و یاخیبوون لە سوپای سووردا. ڕێکخراوەکە لە ساڵی ١٩٢٢ ھەڵوەشایەوە و بەڕێوەبەرایەتی سیاسی دەوڵەت یان GPU شوێنی گرتەوە. == میراتی ڕێکخراوەکە == کۆنستانتین پرێۆبراژێنسکی ڕەخنەی لە بەردەوامی ئاھەنگگێڕانی جەژنی پیشەیی خزمەتگوزارییە ئەمنییەکانی ڕووسیای کۆن و مۆدێرن گرت لە ساڵیادی دروستکردنی چێکا، بە ڕەزامەندی سەرۆکەکانی [[ڕووسیا]]. ([[ڤلادیمیر پوتین]]، ئەفسەری پێشووی کەی جی بی، وادەی نەگۆڕی بۆ ڕۆژێکی دیکە ھەڵبژارد): "ھێشتا جێنشینەکانی کەی جی بی دەستبەرداری ھیچ شتێک نەبوون؛ تەنانەت ھەمان ڕۆژ، وەک لە کاتی سەرکوتکردندا، لە ٢٠ی کانوونی یەکەم ئاھەنگی جەژنی پیشەیی خۆیان دەگێڕن." وەک ئەوە وایە دەزگای ھەواڵگری و دژە سیخوڕی ئێستای [[ئەڵمانیا]] یادی ڕۆژی [[گێستاپۆ]] بکەنەوە. دەتوانم بیھێنمە پێش چاوم کە ڕۆژنامەکانمان چەندە تووڕە دەبن!"!"<ref>Article of Konstantin Preobrazhenskiy: "[http://justicefornorthcaucasus.info/?p=1115535600 People's Commissariat of Internal Affairs and Gestapo: cooperation of friends]"</ref><ref>[https://translate.google.com/translate?sl=ru&tl=en&js=n&prev=_t&hl=ru&ie=UTF-8&u=http%3A%2F%2Fwww.fsb.ru%2Ffsb%2Fhistory.htm History of creation of the FSB on the official website of FSB] (English translation).</ref><ref>[http://russiatrek.org/about-russian-holidays Russian holidays and celebrations info]: "December 20 – The day of national security service workers (professional holiday)".</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[مارتن لاتسیس]] * [[گریگۆری پترۆڤسکی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|مافەکانی مرۆڤ|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Cheka}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:چێکا]] [[پۆل:ڕێکخراوەکانی شۆڕشی ڕووسیا]] [[پۆل:تیرۆری کۆمۆنیست]] asmwqgky9x2e9h47fxhyzzqci6138gf چەقۆ لێدان لە سەلمان ڕوشدی 0 215701 1691499 1406445 2026-10-22T19:33:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691499 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} لە ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ ڕۆماننووسی بەریتانی بە ڕەچەڵەک ھیندی [[سەلمان ڕوشدی]] چەند جارێک چەقۆی لێدرا کاتێک خەریک بوو وتارێکی گشتی پێشکەش بکات لە دامەزراوەی چاوتاوکوا لە شاری چاوتاوکوا لە [[نیویۆرک]] ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Author Salman Rushdie stabbed on lecture stage in New York|ناونیشان=https://apnews.com/article/salman-rushdie-attacked-9eae99aea82cb0d39628851ecd42227a|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=AP NEWS|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Salman Rushdie & Henry Reese|ناونیشان=http://www.chq.org/event/salman-rushdie-henry-reese/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=Chautauqua Institution|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220812203236/https://www.chq.org/event/salman-rushdie-henry-reese/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == لێکۆڵینەوە == پۆلیسی ویلایەتی نیویۆرک سەرکردایەتی لێکۆڵینەوەکان دەکات لە ڕووداوی چەقۆکێشانی ڕوشدی بەیارمەتی [[ئاژانسی لێکۆڵینەوەی فێدراڵی|ئاژانسی لێکۆڵینەوەی فیدڕاڵی]] FBI و پارێزەری ناوچەی چاوتاوکوا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=State Police are investigating an attack on author Salman Rushdie {{!}} NYSP Newsroom|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=bit.ly|زمان=en}}</ref> تۆمەتبارەکە بەناوی مەتەر و لە دادگای دەوڵەت بە ھەوڵی کوشتنی پلە دوو و دەستدرێژی پلە دوو و بەبێ کەفالەت زیندانیکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Salman Rushdie Taken Off Ventilator but Still Hospitalized After ‘Pre-Planned’ Attack|ناونیشان=https://www.thedailybeast.com/hadi-matar-charged-with-attempted-murder-of-author-salman-rushdie-after-chautauqua-institution-stabbing|newspaper=The Daily Beast|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=en|یەکەم=Pilar|دوایین=Melendez}}</ref> ناوبراو لە ڕێگەی پارێزەرێکەیەوە پارێزگاری لێ کرد گوتی ئەو تاوانبار نییە لەو تۆمەتانەی کە خراوەتە پاڵی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Agent: Rushdie off ventilator and talking, day after attack|ناونیشان=https://apnews.com/article/salman-rushdie-on-ventilator-after-new-york-stabbing-5ea54212d71b95569ed85df7b0fb5fea|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=AP NEWS|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=CNN|یەکەم=Paul P. Murphy, Aya Elamroussi, Nicki Brown, Samantha Beech, Liam Reilly and Ray Sanchez|سەردێڕ=Suspect in Salman Rushdie attack pleads not guilty to second-degree attempted murder and assault charges, attorney says|ناونیشان=https://www.cnn.com/2022/08/13/us/salman-rushdie-attacked-saturday/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN}}</ref> == تاوانبار == پۆلیس ناسنامەی تۆمەتبارەکەی بە ناوی ھادی مەتەر ڕاگەیاندووە کە پیاوێکی تەمەن ٢٤ ساڵە و خەڵکی شاری فەیرڤیۆ لە ویلایەتی [[نیوجێرزی]] ئەمریکایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Police identify Salman Rushdie attack suspect as 24-year-old from New Jersey|ناونیشان=https://www.theguardian.com/us-news/2022/aug/12/salman-rushdie-attack-suspect-identified-hadi-matar|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Salman Rushdie on ventilator after New York stabbing|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/us/author-salman-rushdie-attacked-stage-event-new-york-sky-news-2022-08-12/|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٢|زمان=en|یەکەم=Kanishka|دوایین=Singh|یەکەم٢=Jonathan|دوایین٢=Allen}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Salman Rushdie on Ventilator Hours After Being Stabbed in Western New York|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2022/08/12/nyregion/salman-rushdie-stabbed-new-york|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٢|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Jay|دوایین=Root|یەکەم٢=David|دوایین٢=Gelles|یەکەم٣=Elizabeth A.|دوایین٣=Harris|یەکەم٤=Julia|دوایین٤=Jacobs}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان|ئیسلام|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:سەلمان ڕوشدی]] 6u6wtlqemyd6ckqnp0jcl8126e29ze4 ڕاھێنانی دایک و باوک 0 216264 1691838 1529815 2026-10-23T10:38:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (دەروونناسی-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1691838 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ڕاھێنانی دایک و باوک''' ('''PMT''')، ھەروەھا ناسراوە بە '''ڕاھێنانی ڕەفتاری دایک و باوک،''' کۆمەڵە پرۆگرامێکی چارەسەرییە کە ئامانج لێی گۆڕینی ڕەفتاری دایکان و باوکانە، فێرکردنی شێوازە ئەرێنییەکانی بەھێزکردنی باوان بۆ باشترکردنی کێشەکانی ڕەفتاری منداڵانی تەمەنی پێش قوتابخانە و تەمەنی قوتابخانە (وەک توندوتیژی، زیادەجوولەیی، غەزرین، و بەگوێ نەکردنی باوان و مامۆستا).<ref name="Maliken2013">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Maliken AC, Katz LF|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Exploring the impact of parental psychopathology and emotion regulation on evidence-based parenting interventions: a transdiagnostic approach to improving treatment effectiveness|ناونیشان=https://www.semanticscholar.org/paper/3cd401d3a668a9c07f98a8cd347a080030ca241e|journal=Clin Child Fam Psychol Rev|بەرگ=١٦|issue=2|پەڕەکان=١٧٣–٨٦|doi=10.1007/s10567-013-0132-4|pmid=٢٣٥٩٥٣٦٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پەروەردە|دەروونناسی|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Parent management training}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} 78hzb5xto49x90zxqylcii7jtfo7auq چەنگییە 0 216945 1691592 1649134 2026-10-22T22:35:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691592 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەنگییە | ناوی_فەرمی = چنگیه قجر - Changiyeh-ye Qajar | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=12 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەنگییە''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سیوان|سیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری مییەخاس|مییەخاس]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٨٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٣٩ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەنگییە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری مییەخاس]]، [[ناوچەی سیوان]]، [[شارستانی ئیلام]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٣٩)کەس و (٩٦) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] br305lqij0657ghf4q7dost2hqfwub3 چەپە سورگە 0 216983 1691610 1649128 2026-10-22T22:38:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691610 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەپە سورگە | ناوی_فەرمی = چپەسورگە - Chapa Swrga | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 33.619138 |N| 46.545352 |E}}}} | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەپە سورگە''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سیوان|سیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری مییەخاس|مییەخاس]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٤٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەپە سورگە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری مییەخاس]]، [[ناوچەی سیوان]]، [[شارستانی ئیلام]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] omeuutofod5btoqt3q48sw2mjo92goq چەم کەو 0 217014 1691512 1649154 2026-10-22T19:35:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691512 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەم کەو | ناوی_فەرمی = چم کبود - Chamkaw | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 33.455066 |N| 46.753787 |E}}}} | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەم کەو''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سیوان|سیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری عەلی شیروان|عەلی شیروان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٧٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەم کەو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری عەلی شیروان]]، [[ناوچەی سیوان]]، [[شارستانی ئیلام]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] dp4u4y9h1w9sithen0epvm2glfzt73b چەمەن گوڵ 0 217016 1691538 1649140 2026-10-22T19:39:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691538 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەن گوڵ | ناوی_فەرمی = چمن گل - Chatman Gul | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 33.50344 |N| 46.77519 |E}}}} | قەبارەی_نەخشە = 200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمەن گوڵ''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سیوان|سیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری عەلی شیروان|عەلی شیروان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٥٨٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٦ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەن گوڵ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری عەلی شیروان]]، [[ناوچەی سیوان]]، [[شارستانی ئیلام]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٦)کەس و (٧)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئیلام}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئیلام]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] h6wy7w4oel8e9h5me8iqo3y2t9cioac چەفتە 0 217290 1691465 1649158 2026-10-22T16:39:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691465 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەفتە | ناوی_فەرمی = چفتە - Chafta | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.8422 |N| 46.2138 |E}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەفتە''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.8422 |N| 46.2138 |E|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری نەبووەت|نەبووەت]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1150 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەفتە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری نەبووەت]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان]]، [[شارستانی ئەیوان]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئەیوان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان]] te7d5cn4wmn2bdfe97zjquq28trndsu چەمزەرد ماھیزان 0 217625 1691522 1649147 2026-10-22T19:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691522 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمزەرد ماھیزان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-fa| چمزردماهیزان }}<br>{{lang-en| Cham Zard-e Mahizan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{ Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.7092| 47.0263}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمزەرد ماھیزان''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.7092| 47.0263 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ھلێران|ھلێران]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری داجیوەن|داجیوەن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 984 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٤ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمزەرد ماھیزان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری داجیوەن]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ھلێران]]، [[شارستانی ھلێران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٣٤)کەس و (١٠)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی باشووری|لەکی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ھلێران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان| ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ھلێران]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] cl7yc2xclddpa15hubuvximxi8i17oi فیقھی جیھاد 0 217696 1691795 1674231 2026-10-23T09:30:19Z مامۆستا 39489 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1691795 wikitext text/x-wiki {{زس}} '''فیقھی سەربازی ئیسلامی''' ئاماژە بەو شتانە دەکات کە لە [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەت]] و فقھی ئیسلامی لەلایەن عولەماوە (زانایانی ئیسلامی) وەک شێوازی ئیسلامی دروست وەرگیراوە، کە چاوەڕوان دەکرێت لەلایەن موسڵمانانەوە جێبەجێ بکرێت لە کاتی جەنگدا. ھەندێک لە زانایان و کەسایەتییە ئایینییە موسڵمانەکان خەباتی چەکداری لەسەر بنەمای ئیسلامی بە جیھادی کەمتر وەسف دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Jihad and the Islamic Law of War|ناونیشان=https://rissc.jo/jihad-and-the-islamic-law-of-war/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=The Royal Islamic Strategic Studies Centre|زمان=en-US}}</ref> == پێوەرەکانی سەربازبوون == شەرعزانە موسڵمانەکان لەسەر ئەوە کۆکن کە ھێزە چەکدارە موسڵمانەکان دەبێت لە گەورە بن کە خاوەنی عەقڵ و جەستەیەکی تەندروستبن. جگە لەوەش، نابێت شەڕکەرەکان بە زۆری بێنا ناو شەڕەوە، بەڵکو دەبێت بە ئیرادەی ئازادی خۆیان و بە مۆڵەتی خێزانەکەیان، خۆیان تۆمار بکەن. == شەرعییەتی شەڕ == [[موسڵمان|مسوڵمانان]] خەباتیان کردووە بۆ جیاکردنەوەی شەڕی شەرعی و ناشەرعی. شەڕکردن بۆ بەرگریکردن لە خۆ نەک ھەر شەرعییە بەڵکو بە واجب دادەنرێت لەسەر موسڵمانان بەپێی [[قورئان]]. بەڵام قورئان دەڵێت ئەگەر ڕەفتاری دوژمنکارانەی دوژمن بوەستێت ئەوا ھۆکاری شەڕکردن لەگەڵ دوژمنیش کۆتایی دێت.<ref>https://wolfpangloss.files.wordpress.com/2008/02/malik-quranic-concept-of-war.pdf</ref> === ململانێی بەرگریکردن === بە گوێرەی زۆرینەی فەقێناسان، قورئان تەنیا لە دەستدرێژیکردنە سەر موسڵمانان و فیتنە و گۆشەگیری سەر موسڵمانان بەھۆی بیروباوەڕی ئایینیانەوە سنووردارە. ئەوان پێیان وایە [[بێخوایی|بێباوەڕی]] بە خۆی پاساو نییە بۆ شەڕ. بۆیە ئەم فەقێوانانە پێیان وایە کە تەنیا شەڕکەرەکان دەبێ شەڕیان لەگەڵدا بکرێت غەیرە شەڕکەرەکانی وەک [[ژن]]، [[مناڵ|منداڵان]]، پیاوانی ئایینی، بەساڵاچووان، [[شێتی|شێتەکان]]، جووتیاران، [[کۆیلایەتی|کۆیلەکان]]، کوێرەکان و ھتد لە شەڕدا نابێ بکوژرێن. === ململانێی ھێرشبەرانە === [[ئیمام شافعی|محەممەد کوڕی ئیدریس شافیعی]] (کۆچی دوایی ٨٢٠)، دامەزرێنەری قوتابخانەی [[شافعی]]، یەکەم کەس بوو ڕێگەی بە جیھادی ھێرشبەرانە دا، ئەم شەڕەی تەنھا دژی عەرەبە [[بتپەرستی|بتپەرستەکان]] سنووردار کرد، ڕێگەی نەدا دژی غەیرە موسڵمانانی غەیرە عەرەب شەڕ بکرێت.<ref>https://rissc.jo/books/War-Peace-Islam.pdf</ref> بە وتەی عەبدولعەزیز سەچەدینە، جیھادی ھێرشبەرانە پرسیار لەسەر ئەوە دەوروژێنێت کە ئایا جیھاد لەسەر بنەمای ئەخلاقی ڕەوایە یان نا. ئەو باس لەوە دەکات کە قورئان داوا لە موسڵمانان دەکات کە نەرمی و دادپەروەرانە دابمەزرێنن، کاریگەریی ئیسلام زیاد بکات، ڕێگە بە عیبادەتی گشتی ئیسلامی بدات، لە ڕێگەی ڕێوشوێنی ھێرشبەرانە. بۆ ئەم مەبەستەش ئایەتە قورئانییەکان کە دابەشیان کردووە داوایان لە موسڵمانان کرد جیھاد بەرامبەر ئەو بێباوەڕانە بکەن کە گۆشەگیریان دەکرد. ئەمەش بەھۆی فەتحەکانی سەرەتای موسڵمانانەوە ئاڵۆزتر بووە، کە ئەو دەڵێت ھەرچەندە لەلایەن زانایانی سوننەوە بە جیھاد دادەنرێت، بەڵام لەژێر لێکۆڵینەوەی ورددا دەتوانرێت دیاری بکرێت کە سیاسین. جگە لەوەش، جیھادی ھێرشبەرانە زیاتر ئاماژە بە پەیوەندییە ئاڵۆزەکە لەگەڵ «[[خاوەن کتێبەکان]]» دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|مێژوو}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:یاسای نێونەتەوەیی]] [[پۆل:جیھاد]] [[پۆل:شەریعەتی ئیسلامی]] q1oi14zuwt4xe46kxt8p6prk4maqzn9 1691796 1691795 2026-10-23T09:31:21Z مامۆستا 39489 مامۆستا پەڕەی [[فیقھی سەربازی ئیسلامی]]ی گواستەوە بۆ [[فیقھی جیھاد]] 1691795 wikitext text/x-wiki {{زس}} '''فیقھی سەربازی ئیسلامی''' ئاماژە بەو شتانە دەکات کە لە [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەت]] و فقھی ئیسلامی لەلایەن عولەماوە (زانایانی ئیسلامی) وەک شێوازی ئیسلامی دروست وەرگیراوە، کە چاوەڕوان دەکرێت لەلایەن موسڵمانانەوە جێبەجێ بکرێت لە کاتی جەنگدا. ھەندێک لە زانایان و کەسایەتییە ئایینییە موسڵمانەکان خەباتی چەکداری لەسەر بنەمای ئیسلامی بە جیھادی کەمتر وەسف دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Jihad and the Islamic Law of War|ناونیشان=https://rissc.jo/jihad-and-the-islamic-law-of-war/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=The Royal Islamic Strategic Studies Centre|زمان=en-US}}</ref> == پێوەرەکانی سەربازبوون == شەرعزانە موسڵمانەکان لەسەر ئەوە کۆکن کە ھێزە چەکدارە موسڵمانەکان دەبێت لە گەورە بن کە خاوەنی عەقڵ و جەستەیەکی تەندروستبن. جگە لەوەش، نابێت شەڕکەرەکان بە زۆری بێنا ناو شەڕەوە، بەڵکو دەبێت بە ئیرادەی ئازادی خۆیان و بە مۆڵەتی خێزانەکەیان، خۆیان تۆمار بکەن. == شەرعییەتی شەڕ == [[موسڵمان|مسوڵمانان]] خەباتیان کردووە بۆ جیاکردنەوەی شەڕی شەرعی و ناشەرعی. شەڕکردن بۆ بەرگریکردن لە خۆ نەک ھەر شەرعییە بەڵکو بە واجب دادەنرێت لەسەر موسڵمانان بەپێی [[قورئان]]. بەڵام قورئان دەڵێت ئەگەر ڕەفتاری دوژمنکارانەی دوژمن بوەستێت ئەوا ھۆکاری شەڕکردن لەگەڵ دوژمنیش کۆتایی دێت.<ref>https://wolfpangloss.files.wordpress.com/2008/02/malik-quranic-concept-of-war.pdf</ref> === ململانێی بەرگریکردن === بە گوێرەی زۆرینەی فەقێناسان، قورئان تەنیا لە دەستدرێژیکردنە سەر موسڵمانان و فیتنە و گۆشەگیری سەر موسڵمانان بەھۆی بیروباوەڕی ئایینیانەوە سنووردارە. ئەوان پێیان وایە [[بێخوایی|بێباوەڕی]] بە خۆی پاساو نییە بۆ شەڕ. بۆیە ئەم فەقێوانانە پێیان وایە کە تەنیا شەڕکەرەکان دەبێ شەڕیان لەگەڵدا بکرێت غەیرە شەڕکەرەکانی وەک [[ژن]]، [[مناڵ|منداڵان]]، پیاوانی ئایینی، بەساڵاچووان، [[شێتی|شێتەکان]]، جووتیاران، [[کۆیلایەتی|کۆیلەکان]]، کوێرەکان و ھتد لە شەڕدا نابێ بکوژرێن. === ململانێی ھێرشبەرانە === [[ئیمام شافعی|محەممەد کوڕی ئیدریس شافیعی]] (کۆچی دوایی ٨٢٠)، دامەزرێنەری قوتابخانەی [[شافعی]]، یەکەم کەس بوو ڕێگەی بە جیھادی ھێرشبەرانە دا، ئەم شەڕەی تەنھا دژی عەرەبە [[بتپەرستی|بتپەرستەکان]] سنووردار کرد، ڕێگەی نەدا دژی غەیرە موسڵمانانی غەیرە عەرەب شەڕ بکرێت.<ref>https://rissc.jo/books/War-Peace-Islam.pdf</ref> بە وتەی عەبدولعەزیز سەچەدینە، جیھادی ھێرشبەرانە پرسیار لەسەر ئەوە دەوروژێنێت کە ئایا جیھاد لەسەر بنەمای ئەخلاقی ڕەوایە یان نا. ئەو باس لەوە دەکات کە قورئان داوا لە موسڵمانان دەکات کە نەرمی و دادپەروەرانە دابمەزرێنن، کاریگەریی ئیسلام زیاد بکات، ڕێگە بە عیبادەتی گشتی ئیسلامی بدات، لە ڕێگەی ڕێوشوێنی ھێرشبەرانە. بۆ ئەم مەبەستەش ئایەتە قورئانییەکان کە دابەشیان کردووە داوایان لە موسڵمانان کرد جیھاد بەرامبەر ئەو بێباوەڕانە بکەن کە گۆشەگیریان دەکرد. ئەمەش بەھۆی فەتحەکانی سەرەتای موسڵمانانەوە ئاڵۆزتر بووە، کە ئەو دەڵێت ھەرچەندە لەلایەن زانایانی سوننەوە بە جیھاد دادەنرێت، بەڵام لەژێر لێکۆڵینەوەی ورددا دەتوانرێت دیاری بکرێت کە سیاسین. جگە لەوەش، جیھادی ھێرشبەرانە زیاتر ئاماژە بە پەیوەندییە ئاڵۆزەکە لەگەڵ «[[خاوەن کتێبەکان]]» دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|مێژوو}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:یاسای نێونەتەوەیی]] [[پۆل:جیھاد]] [[پۆل:شەریعەتی ئیسلامی]] q1oi14zuwt4xe46kxt8p6prk4maqzn9 1691798 1691796 2026-10-23T09:32:06Z مامۆستا 39489 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1691798 wikitext text/x-wiki {{زس}} '''فیقھی جیھاد''' یان '''فیقھی سەربازی ئیسلامی''' ئاماژە بەو شتانە دەکات کە لە [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەت]] و فقھی ئیسلامی لەلایەن عولەماوە (زانایانی ئیسلامی) وەک شێوازی ئیسلامی دروست وەرگیراوە، کە چاوەڕوان دەکرێت لەلایەن موسڵمانانەوە جێبەجێ بکرێت لە کاتی جەنگدا. ھەندێک لە زانایان و کەسایەتییە ئایینییە موسڵمانەکان خەباتی چەکداری لەسەر بنەمای ئیسلامی بە جیھادی کەمتر وەسف دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Jihad and the Islamic Law of War|ناونیشان=https://rissc.jo/jihad-and-the-islamic-law-of-war/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=The Royal Islamic Strategic Studies Centre|زمان=en-US}}</ref> == پێوەرەکانی سەربازبوون == شەرعزانە موسڵمانەکان لەسەر ئەوە کۆکن کە ھێزە چەکدارە موسڵمانەکان دەبێت لە گەورە بن کە خاوەنی عەقڵ و جەستەیەکی تەندروستبن. جگە لەوەش، نابێت شەڕکەرەکان بە زۆری بێنا ناو شەڕەوە، بەڵکو دەبێت بە ئیرادەی ئازادی خۆیان و بە مۆڵەتی خێزانەکەیان، خۆیان تۆمار بکەن. == شەرعییەتی شەڕ == [[موسڵمان|مسوڵمانان]] خەباتیان کردووە بۆ جیاکردنەوەی شەڕی شەرعی و ناشەرعی. شەڕکردن بۆ بەرگریکردن لە خۆ نەک ھەر شەرعییە بەڵکو بە واجب دادەنرێت لەسەر موسڵمانان بەپێی [[قورئان]]. بەڵام قورئان دەڵێت ئەگەر ڕەفتاری دوژمنکارانەی دوژمن بوەستێت ئەوا ھۆکاری شەڕکردن لەگەڵ دوژمنیش کۆتایی دێت.<ref>https://wolfpangloss.files.wordpress.com/2008/02/malik-quranic-concept-of-war.pdf</ref> === ململانێی بەرگریکردن === بە گوێرەی زۆرینەی فەقێناسان، قورئان تەنیا لە دەستدرێژیکردنە سەر موسڵمانان و فیتنە و گۆشەگیری سەر موسڵمانان بەھۆی بیروباوەڕی ئایینیانەوە سنووردارە. ئەوان پێیان وایە [[بێخوایی|بێباوەڕی]] بە خۆی پاساو نییە بۆ شەڕ. بۆیە ئەم فەقێوانانە پێیان وایە کە تەنیا شەڕکەرەکان دەبێ شەڕیان لەگەڵدا بکرێت غەیرە شەڕکەرەکانی وەک [[ژن]]، [[مناڵ|منداڵان]]، پیاوانی ئایینی، بەساڵاچووان، [[شێتی|شێتەکان]]، جووتیاران، [[کۆیلایەتی|کۆیلەکان]]، کوێرەکان و ھتد لە شەڕدا نابێ بکوژرێن. === ململانێی ھێرشبەرانە === [[ئیمام شافعی|محەممەد کوڕی ئیدریس شافیعی]] (کۆچی دوایی ٨٢٠)، دامەزرێنەری قوتابخانەی [[شافعی]]، یەکەم کەس بوو ڕێگەی بە جیھادی ھێرشبەرانە دا، ئەم شەڕەی تەنھا دژی عەرەبە [[بتپەرستی|بتپەرستەکان]] سنووردار کرد، ڕێگەی نەدا دژی غەیرە موسڵمانانی غەیرە عەرەب شەڕ بکرێت.<ref>https://rissc.jo/books/War-Peace-Islam.pdf</ref> بە وتەی عەبدولعەزیز سەچەدینە، جیھادی ھێرشبەرانە پرسیار لەسەر ئەوە دەوروژێنێت کە ئایا جیھاد لەسەر بنەمای ئەخلاقی ڕەوایە یان نا. ئەو باس لەوە دەکات کە قورئان داوا لە موسڵمانان دەکات کە نەرمی و دادپەروەرانە دابمەزرێنن، کاریگەریی ئیسلام زیاد بکات، ڕێگە بە عیبادەتی گشتی ئیسلامی بدات، لە ڕێگەی ڕێوشوێنی ھێرشبەرانە. بۆ ئەم مەبەستەش ئایەتە قورئانییەکان کە دابەشیان کردووە داوایان لە موسڵمانان کرد جیھاد بەرامبەر ئەو بێباوەڕانە بکەن کە گۆشەگیریان دەکرد. ئەمەش بەھۆی فەتحەکانی سەرەتای موسڵمانانەوە ئاڵۆزتر بووە، کە ئەو دەڵێت ھەرچەندە لەلایەن زانایانی سوننەوە بە جیھاد دادەنرێت، بەڵام لەژێر لێکۆڵینەوەی ورددا دەتوانرێت دیاری بکرێت کە سیاسین. جگە لەوەش، جیھادی ھێرشبەرانە زیاتر ئاماژە بە پەیوەندییە ئاڵۆزەکە لەگەڵ «[[خاوەن کتێبەکان]]» دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|مێژوو}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:یاسای نێونەتەوەیی]] [[پۆل:جیھاد]] [[پۆل:شەریعەتی ئیسلامی]] nqoj7kjuo6zibpsj0ebg2bzko0u3gny فیقھی سە ربازی ئیسلامی 0 217697 1691799 991267 2026-10-23T09:34:29Z Xqbot 261 بۆت: چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە لە [[فیقھی سەربازی ئیسلامی]] بۆ [[فیقھی جیھاد]] 1691799 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[فیقھی جیھاد]] athwjzwozrblcdjq69vsy3qkjzya9ka چەنگیز ئایتماتۆڤ 0 217874 1691590 1613207 2026-10-22T22:35:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1691590 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|image=Tschingis Ajtmatow.jpg|imagesize=220px|caption=ئایتماتۆڤ لە ٢٠٠٣|birth_date={{birth date|df=y|1928|12|12}}|birth_place=[[شێکەر]]، قیرغستان، یەکێتیی سۆڤیەت|death_date={{death date and age|df=y|2008|6|10|1928|12|12}}|death_place=[[نورمبێرگ]]، ئەڵمانیا<ref name=reuters>"[http://uk.reuters.com/article/stageNews/idUKL1059845020080612 Kyrgyz writer, perestroika ally Aitmatov dies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027220919/http://uk.reuters.com/article/stageNews/idUKL1059845020080612 |date=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }}," Reuters UK, 10 June 2008</ref>|genre=ڕۆمان، کورتەچیڕۆک|notableworks=جەمیلە}} '''چەنگیز تۆرێکولۆڤیچ ئایتماتۆڤ''' (بە ڕووسی: Truңгыз Төрөкулович Айтматов، : چینگزی Törökulovich Aytmatov; ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٨ - ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٨) نووسەرێکی کیرغستانی بوو کە زیاتر بە زمانی [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] بەرهەمەکانی نووسیوە، لەپاڵ ئەوەشدا بە زمانی قیرغزیش نووسیویەتی. ئەو یەکێکە لە بەناوبانگترین کەسایەتییەکانی ئەدەبیاتی [[قرغیزستان|قیرغستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peter Rollberg|سەردێڕ=Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-١٤٤٢٢٦٨٤٢٥|شوێن=US|پەڕەکان=٣٥–٣٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|editor-last=Porter|editor-first=Robert|سەردێڕ=Chingiz Aitmatov: Leading novelist of Central Asia|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/obituaries/chingiz-aitmatov-leading-novelist-of-central-asia-writer-849174.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=The Independent}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AITMATOV, Chingiz (Torekulovich)|ناونیشان=https://www.encyclopedia.com/arts/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/aitmatov-chingiz-torekulovich|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=The World’s #1 Online Encyclopedia}}</ref> == ژیان == ئەو لە باوکێکی قیرغستانیی و دایکێکی [[تاتارەکان|تاتاری]] لەدایکبوو. دایک و باوكی ئایتماتۆڤ کارمەندی مەدەنی بوون لە گوندی شێکەر. لە ساڵی ١٩٣٧، باوکی تۆمەتبار کرا بە "نەتەوەیی بۆرژوازی" لە [[مۆسکۆ|مۆسکۆ،]] دەستگیرکرا و لە ساڵی ١٩٥٨ لەسێدارە درا. ئیتماتۆڤ لە سەردەمێکدا دەژیا کە [[قرغیزستان|قیرغستان]] لە یەکێک لە دوورترین خاکی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆریەتی]] ڕووسیاوە گواسترایەوە بۆ کۆماری [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. ئەو لە قوتابخانەی گوندەکەی خۆی دەیخوێنند. هەر لە تەمەنێکی زووەوە کاری کرد. لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا، یاریدەدەری موختاری گوندەکەی بوو. دواتر وەک کۆکەرەوەی باج، بارکەر، یاریدەدەری ئەندازیار کاری دەکرد و بەردەوام بوو لە چەندین پیشەی جۆربەجۆر. لە ساڵی ١٩٤٦، دەستی کرد بە خوێندن لە بەشی ئاژەڵداری پەیمانگای کشتوکاڵی کیرگیز لە [[بیشکێک|فڕەنزێ،]] بەڵام دواتر خوێندنەکەی گۆڕی بۆ خوێندنی ئەدەبی لە پەیمانگای ئەدەبی ماکسیم گۆرکی لە [[مۆسکۆ]]. چەنگیز لەوێ لە ساڵانی ١٩٥٦-١٩٥٨ لە مۆسکۆ ژیا. بۆ ماوەی هەشت ساڵی دواتر لە ڕۆژنامەی [[پراڤدا|پڕاڤدا]] کاری کردووە. دوو بڵاوکراوەی یەکەمی لە ساڵی ١٩٥٢ بە زمانی ڕووسی بڵاوکرانەوە لە ژێر ناونیشانەکانی "کوڕەی ڕۆژنامەکە دزیۆ" و "Aшым". یەکەم کارەکەی کە بە زمانی قیرغستانیی لە ژێر ناونیشانی (بارانی سپی، ١٩٥٤) بڵاوکرایەوە، دواتر بەناوبانگترین کاری ئەو بەناوی "جەمیلا" لە ساڵی ١٩٥٨ بڵاوکرایەوە. لە ساڵی ١٩٦١، ئەندامی دەستەی دادوەری بوو لە دووەمین فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەیی مۆسکۆ.<ref name="Moscow1961">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2nd Moscow International Film Festival (1961)|ناونیشان=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1961|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130116210653/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1961|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=MIFF}}</ref> لە ساڵی ١٩٧١، ئەندامی لیژنەی دادوەریی بوو لە حەوتەمین فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەیی مۆسکۆ.<ref name="Moscow1971">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=7th Moscow International Film Festival (1971)|ناونیشان=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1971|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140403094201/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1971|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وێبگە=MIFF}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٠ یەکەم ڕۆمانی بڵاوکردەوە بەناوی ''ڕۆژێک کە زیاتر لە سەد ساڵ دەخایەنێت،'' ئەم ڕۆمانە بۆ چەندین زمان وەرگێڕدرا. دواتر لە ساڵی ١٩٨٧، ڕۆمانێکی دیکەی گرنگی بەناوی ''شوێنی کەللەسەرەکە'' بڵاوکردەوە. == سەرچاوەکان == {{Reflist|30em}} * {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ڕووسیا|سیاسەت|ڕۆمانەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chinghiz Aitmatov}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:مردن بەهۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] [[پۆل:نووسەران بە زمانی ڕووسی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] 7dqtzg3tb3poy1p21r7clj8o8ft7dxh عوسمان خەمیس 0 218143 1691558 1672635 2026-10-22T20:52:05Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691558 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عوسمان کوڕی محەممەد کوڕی حەمەد کوڕی عەبدوڵڵا کوڕی سالح کوڕی محەممەد خەمیس ناسیری تەمیمی''' (٢٦ی ئایاری ١٩٦٢) شەرعزان و ئەکادیمی و ھەروەھا زانای ئایینی [[سوننە]]، بانگخواز،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بین الکفر والإرھاب.. عثمان الخمیس ووسیم یوسف یفجران جدلا علی منصات التواصل بسبب "البیت الإبراھیمی"|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/programs/aja-interactive/2021/1/14/بین-الکفر-والإرھاب-عثمان-الخمیس-ووسیم|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=لماذا کفر عثمان الخمیس الإمارات؟ وکیف ڕد علیە وسیم یوسف؟|ناونیشان=https://www.bbc.com/arabic/trending-55651307|newspaper=BBC News عربی|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|زمان=ar}}</ref> خەڵکی [[کووەیت|کووەیتە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عثمان الخمیس - المکتبة الشاملة|ناونیشان=https://shamela.ws/index.php/author/186|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=shamela.ws}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٧ ھاوسەرگیری کردووە، و خاوەنی چوار منداڵە. خەمیس لە زانکۆی ئیسلامی ئیمام محەممەدی کوڕی سعود لە [[ڕیاز]] خوێندوویەتی، خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە [[فەرموودە]]ی [[محەممەد|پێغەمبەر]]، لەگەڵ پەیامێک لەسەر ئەو فەرموودانەی کە لە بابەتی ھەردوو عەشیرەتەکەدا ھاتووە ([[حەسەن کوڕی عەلی|حەسەن]] و [[حوسێن کوڕی عەلی|حوسێن]]) خاوەنی بڕوانامەی [[دکتۆرا]]ی ھەیە لە [[زانکۆی شا سعوود]]، و لە ساڵی ١٩٩٣ تا نزیکەی ٢٠٠٤ وەک [[پێشنوێژ|ئیمام]] لە مزگەوتی حەمیدە کاری کردووە، پێش ئەوەش لە ساڵی ١٩٨٩ تا ١٩٩٣ لە ھەمان مزگەوتدا بانگدەر بووە. بەرنامەی پرسیار و وەڵام لە بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان و سۆشیال میدیا بەڕێوەدەبات، لەوێ پرسیار لە خەڵک وەردەگرێت و لە بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستەوخۆ وەڵامیان دەداتەوە. زۆربەی پرسیارەکان پەیوەندییان بە ژیانی کۆمەڵایەتی ئیسلامییەوە ھەیە. خەمیس مشتومڕی دەکا دەربارەی موسڵمانانی [[سوننە]] و [[شیعە]]، وەک چۆن ڕەخنەی لە زانایانی شیعە و شیکەرەوەکانیان گرت لە زۆرێک لە بیروباوەڕەکانیاندا، و لە ڕێگەی کتێبەکانی و لێکۆڵینەوەکانی و وەڵامەکانی بۆ [[شیعەی دوازدە ئیمام]]ی بە ھەمان شێوە ناسرا، پاشنیوەڕۆی پێنجشەممە لە ڕێگەی زۆرێک لە بەرنامەی مانگی دەستکرد و دیالۆگ کە باس لە پرسەکانی جیاوازی نێوان گرووپە ئیسلامییەکان دەکەن و تاوتوێی دەکەن. لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا میوانداری بەرنامەیەکی کرد لە کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ئەلمستەقیڵا کە لە [[لەندەن|لەندەنەوە]] پەخش دەکات، کە میوانداری زۆرێک لە پیاوانی ئایینی شیعەی دەکرد، بۆ تیۆریزەکردنی کاردانەوەی فیتنەی شەھیدکردنی [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمان]] و پرسەکانی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی]] و دەوڵەتی چاوەڕوانکراوی [[مەھدی]]. خەمیس بەشداری لە دیبەیتەکانی نێوان شیعەی دوازدە ئیمام و موسڵمانی سوننە لە وێستگەکانی مانگی دەستکرددا دەکرد، و ئەو یەکێک بوو لە جەمسەرەکانی چەکداری مەیدانی موسڵمانان بەناوی موسڵمانانی [[سوننە]]، و باوەڕیان بەو ململانێیەی کە درێژکرایەوە دوای کوشتنی ھاوەڵەکە و سێیەم [[خەلافەتی ڕاشدین|خەلیفەی ڕاشدین]] عوسمان کوڕی عەفان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Othman al-Khamees}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کووەیت|ئیسلام|مێژووی ئیسلام}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{کووەیت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:نووسەرانی موسڵمان]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] 6yr4hgbic69vypeiamzbyurje2hzfd0 ڕافایێل ئۆرۆزکۆ 0 219376 1691705 1529576 2026-10-23T04:37:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1691705 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی|ناو=ڕافایێل ئۆرۆزکۆ|وێنە=|قەبارەی وێنە=200px|ناوی کاتی لەدایکبوون=|شوێنی لەدایکبوون=[[بیسریل]]، [[کۆلۆمبیا]]|ڕێکەوتی لەدایکبوون=[[٢٤ی ئازار]] [[١٩٥٤]]|ڕێکەوتی مردن=[[١٦ی ئاب]] [[١٩٩٢]]|شوێنی مردن=[[بارانکیلا]]، [[کۆلۆمبیا]]|ھۆکاری مردن=|شوێنی دۆزینەوەی تەرم=|شوێنی گۆڕ=|نیشتەجێ=|نەتەوە=[[کۆلۆمبیا]]|ناوەکانی تر=|نەژاد=|شارومەندێتی=|ڕادەی خوێندەواری=|دایەن=|پیشە=[[گۆرانیبێژ]]|ساڵانی چالاکی=|خاوەنکار=|شار=|مووچە=|دارایی=|باڵا=|کێش=|ناسراو بەھۆی=|سەرناو=|وادە=|پێشوو=|جێگر=|حیزب=|بەرانبەرەکان=|ئایین=|ھاوسەر=|یار=|منداڵەکان=|دایک و باوک=|خزمەکان=|پەیوەندییەکان=|خەڵاتەکان=|واژوو=|ماڵپەڕ=|پەراوێزەکان=}} '''ڕافایێل ئۆرۆزکۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Rafael Orozco Maestre}}، [[١٩٥٤]] – [[١٩٩٢]]) ھونەرمەند، ئاوازدانەر و بەرھەمھێنەرێکی [[کۆلۆمبیا]] بوو کەوا کەسایەتی سەرەکیش بوو لە باندی ''Binomio de Oro''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rafael Orozco|ناونیشان=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-136218|ئیش=Eltiempo}}</ref> یەکێک بوو لە باشترین گۆرانیبێژەکانی وڵاتی کۆلۆمبیا. ە دەوروبەری ژیانی ھونەری خۆیدا ١٦ تۆماری زێڕی و دوو تۆماری پلاتینی بەدەستھێناوە بۆ فرۆشتنی ملیۆنێر لە سەرانسەری جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Biografía|ناونیشان=https://www.elvallenato.com/artista_biografia/69/Rafael%20Orozco.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی octoberی ٢٠٢٢|ئیش=Elvallenato}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.discogs.com/artist/5121026 Discogs] * [https://musicbrainz.org/artist/51821023-677b-4705-9611-beb722065057 MusicBrainz] * [https://www.allmusic.com/artist/mn0001394527 Allmusic] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Rafael Orozco Maestre}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٢]] ffcn7n64oeeaab0yelntksnnv9mup7i ڕام سێتو (فیلم) 0 219877 1691714 1529613 2026-10-23T04:39:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1691714 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Ram-Setu.jpeg|وێنۆک]] '''ڕام سێتو''' ({{بە ئینگلیزی|Ram Setu}}) فیلمێکی [[ئەکشن]] و سەرکێشی ھیندییە، لە ساڵی ٢٠٢٢ بە زمانی [[زمانی ھیندی]] لە دەرھێنانی ئەبیشێک شارما بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Akshay Kumar shares first poster of action-adventure film 'Ram Setu', to release on Diwali 2022 |ئیش=[[The Economic Times]] |ناونیشان=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/akshay-kumar-releases-the-first-poster-of-action-adventure-film-ram-setu-to-release-on-dilwali-2022/articleshow/91181489.cms |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220510000711/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/akshay-kumar-releases-the-first-poster-of-action-adventure-film-ram-setu-to-release-on-dilwali-2022/articleshow/91181489.cms |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٢٢|وتەگێڕانەوە=The film is an action-adventure drama that tells a story rooted in Indian cultural and historical heritage.}}</ref> لەم فیلمەدا [[ئاکشای کومار]] و [[جاکلین فێرناندێز]] و نوشرات باروچا و ساتیا دیڤ ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن، و [[شوێنەوارناسی|شوێنەوارناسێک]] دەگەڕێت و لێکۆڵینەوە لە سروشتی ڕام سێتو دەکات کە بە پردی ئادەمیش ناسراوە. فیلمەکە لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا و وێنەگرتنی سەرەکی لە شاری مۆمبای لە ٣٠ی ئازاری ٢٠٢١ دەستیپێکرد، بەرھەمھێنانی فیلمەکە تووشی پاشەکشە و دواکەوتن بوو لە نێوان پەتای کۆڤید-١٩. وێنەگرتن لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ دەستیپێکردەوە و لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٢ کۆتایی ھات و لە نزیک ئوتی و دامان و دیو و مومبای ئەنجامدرا. ڕام سێتو لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە کاتی ئاھەنگەکانی دیوالیدا بە شێوەیەکی شانۆیی نمایشکرا و بەڕووی پێداچوونەوەی نەرێنی ڕەخنەگرانەوە تاڕادەیەکی زۆر کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Ram Setu: Teaser of Akshay Kumar, Jacqueline Fernandez starrer gives us a glimpse of the long-lost world of the legend|ناونیشان=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/ram-setu-teaser-akshay-kumar-jacqueline-fernandez-starrer-gives-us-glimpse-long-lost-world-legend/|ئیش=Bollywood Hungama|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> ==چیرۆک== شوێنەوارناسێکی بێدین کە بووەتە باوەڕدار، دەبێت پێشبڕکێ لەگەڵ کاتدا بکات بۆ سەلماندنی بوونی ڕاستەقینەی ئەفسانەیی ڕام سێتو پێش ئەوەی ھێزە خراپەکان پایەی میراتی ھیندستان لەناوببەن. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی هیندی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:مشتومڕەکانی ڕیکلام و بازاڕکردن لە فیلمدا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بەھۆی پەتای کۆڤید-١٩ بەرھەمھێنانیان ڕاگیرابوو]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە شوێنەوارناسی]] [[پۆل:فیلمە وەرگێڕدراوەکان بۆ میدیاکانی تر]] [[پۆل:فیلمەکان کە غەواس لە ژێر ئاودا نمایش دەکەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە زەریای ھیندی دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئۆتی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:دەربەندی پالک]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ژێر ئاوییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەفغانستان داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە شەڕ لە ئەفغانستان (٢٠٠١ - ٢٠٢١)]] 819rnh4yeamcvwiw90f0ra47rznqcki ڕاندی نیومان 0 220334 1691756 1529674 2026-10-23T07:35:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1691756 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Randy Newman HWOF Aug 2012 (levels adjusted).jpg|وێنۆک|ڕاندی نیومان لەساڵی ٢٠١٢]] '''ڕاندی نیومان''' ({{بە ئینگلیزی|Randy Newman}})(لەدایکبووی ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٤٣)، ڕێکخەر و گۆرانیبێژ و ئاوازدانەر و پیانۆژەنی ئەمریکییە. نیومان دەرچووی زانکۆی کالیفۆڕنیای ویلایەتی لۆس ئانجلۆسە و لە ساڵی ١٩٦١ەوە چالاکە. یەکێک لە گرنگترین کارەکانی کە وای لێکرد بەناوبانگ بێت گۆرانی "تۆ ھاوڕێی منی" لە ئەنیمەیشنی "چیرۆکی بوکەڵە"دا بوو، کە لە ساڵی ١٩٩٦ خەڵاتی ئۆسکاری باشترین گۆرانی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Kamf |یەکەم١=David |سەردێڕ=How Randy Newman and His Family Have Shaped Movie Music for Generations |ناونیشان=https://www.vanityfair.com/hollywood/2016/02/randy-newman-musical-family |وێبگە=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەنیمەیشن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|ژیاننامە|ھۆڵیوود|دیزنی|ھونەرەکان|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Randy Newman}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:گەیەنەرەکانی ئەمریکا لە سەدەی ٢٠ەم (مۆسیقا)]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:مۆسیقاژەنە جووە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی جوو]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ستۆدیۆکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی سەدەی ٢١ەمی ئەمریکی]] [[پۆل:رێبەری سەدەی بیست و یەکەمی ئەمریکی (مۆسیقا)]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مولحیدانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی تۆماری فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:رێبەری نێری ئەمریکی (مۆسیقا)]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی نێری تۆماری فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانیبێژ و ئاوازدانەرە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی تۆماری فیلمی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:باشترین گۆرانی ڕەسەنی گۆرانیبێژانی خاوەن خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:گۆرانیبێژ-گۆرانینووسانی خەڵکی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:بێخوایانی ئەمریکی]] qs1bh12w8je7zcc1hep21yvqiw04rsk چەکلیفیش 0 220536 1691614 1529446 2026-10-22T22:39:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1691614 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Chucklefish.svg.png|وێنۆک]] '''چەکلیفیش''' ({{بە ئینگلیزی|Chucklefish}}) کۆمپانیای کۆمپانیایەکی [[پەرەپێدەری کایەی ڤیدیۆیی|پەرەپێدەر]] و [[بڵاوکەرەوەی کایەی ڤیدیۆیی|بڵاوکەرەوەی]] یارییە ڤیدیۆییەکانی بەریتانییە و بنکەکەی لە [[لەندەن]]ە. کۆمپانیاکە لە ساڵی ٢٠١١ لەلایەن فین بریس دامەزراوە، و تایبەتمەندە بە یارییەکانی ستایلی ڕیتڕۆ. چەکلیفیش بە پەرەپێدانی Starbound و Wargroove ناسراوە، ھەروەھا بڵاوکردنەوەی Risk of Rain و [[دۆڵی ستاردیو]]. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|کۆمپانیا|شانشینی یەکگرتوو}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ٢٠١١ لە ئینگلتەرا]] [[پۆل:کۆمپانیا بەڕیتانییەکان کە لە ساڵی ٢٠١١ دامەزراون]] [[پۆل:کۆمپانیا تایبەتەکان کە بنکەکانیان لە لەندەنە]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی یاری ڤیدیۆیی کە لە ساڵی ٢٠١١ دامەزراون]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی یاری ڤیدیۆیی بەڕیتانیا]] [[پۆل:بڵاوکەرەوەی یارییە ڤیدیۆییەکان]] axzmry1xjwm3akk436v1twmvr19mkfi ڕاندی بلێھر 0 221295 1691753 1649121 2026-10-23T07:35:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1691753 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Portrett_av_Randi_Marie_Blehr,_1899_(cropped).jpg|وێنۆک|ڕاندی بلێھر]] '''ڕاندی ماری بلێھر''' (لەدایکبووی نیلسن؛ ١٢ی شوباتی ١٨٥١–١٣ی حوزەیرانی ١٩٢٨) فێمینیست، سیاسەتمەدارێکی لیبڕاڵ، دەنگدەر، چالاکوانی ئاشتی و چالاکوانی مافی ژنانی [[نەرویژ|نەرویجی]] بووە. ھاوسەرگیری لەگەڵ ئۆتۆ بلێھر سەرۆکوەزیرانی نەرویج کردووە، ھەربۆیە لە ژیانیدا بە «خاتوو سەرۆک وەزیران» (بە [[زمانی نەرویژی|نەرویجی]]: Statsministerinde) ناوزەد کراوە. یەکێک بوو لە سەرکردە دیارەکانی بزووتنەوەی مافی ژنان لە [[نەرویژ|نەرویج]] لە ساڵانی ١٨٨٠ و ھاوبەشی پێکھێنانی [[کۆمەڵەی نەرویژی بۆ مافەکانی ژنان]] بووە، لە ساڵی ١٨٩٥ تا ١٨٩٩ و لە ساڵی ١٩٠٣ تا ١٩٢٢ وەک سەرۆکی کۆمەڵەی نەرویج بووە، ھەروەھا دەستپێشخەری دامەزراندنی کۆمەڵەی ژنانی نەرویجی بووە [[کۆمەڵەی تەندروستی گشتی ژنانی نەرویژ|کۆمەڵەی تەندروستی گشتی]] کە گەشەی کرد و بوو بە ڕێکخراوێکی مرۆیی کە ٢٥٠ ھەزار ئەندامی ھەبوو. ئەو یەکێک بوو لە داکۆکیکارە سەرەکییەکانی سەربەخۆیی نەرویج لە سوید و لە ماوەی سەرۆک وەزیرانی ھاوسەرەکەیدا ئەرکی نوێنەرایەتی بۆ نەرویج وەرگرت.<ref name=snl>{{cite encyclopedia |title=Randi Marie Blehr |encyclopedia=[[Store norske leksikon]] |publisher=Kunnskapsforlaget |location=Oslo |url=http://www.snl.no/Randi_Marie_Blehr |language=Norwegian | accessdate=7 September 2014}}</ref><ref name=nbl>{{cite encyclopedia |title=Randi Blehr |encyclopedia= Norsk biografisk leksikon|first=Aslaug |last=Moksnes |editor= Knut Helle|Helle, Knut |publisher=Kunnskapsforlaget|location=Oslo|url=http://www.snl.no/.nbl_biografi/Randi_Blehr/utdypning |language=Norwegian|accessdate=7 September 2014}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = https://kvinnemuseet.no/en/randi_marie_blehr|سەردێڕ= Randi Marie Blehr (1851-1928)|بڵاوکەرەوە = Kvinnemuseet |ڕێکەوتی سەردان= ١ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://lokalhistoriewiki.no/wiki/Kongens_fortjenstmedalje|سەردێڕ= Kongens fortjenstmedalje|بڵاوکەرەوە= lokalhistoriewiki.no|ڕێکەوتی سەردان= ١ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180304172331/https://lokalhistoriewiki.no/wiki/Kongens_fortjenstmedalje|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ئایدل لامپە]] * [[فرێدریکێ مۆرک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Randi Blehr}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:چالاکوانانی مافی ژنانی نەرویژ]] 6at3g8by44f9hynkthuqn9tf8d6ng2l ڕادیۆی مەزن 0 221473 1691682 1529522 2026-10-23T04:33:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691682 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Majestic_Radio_model_161.jpg|وێنۆک|مۆدێلی ١٦١، لە ساڵی ١٩٣٣]] '''ڕادیۆی مەزن''' براندێکی '''ڕادیۆی''' ئەمریکی بوو لە نێوان ساڵانی ١٩٢٧ بۆ ١٩٥٥، بە ناوی "The Mighty Monarchs of the Air". ناسراو بە کوالیتی بەرز، لە سەرەتادا لەلایەن کۆمپانیای گریگسبی-گرونۆ لە شیکاگۆ دروستکراون.<ref name="tarheel">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Carolina Will Co-operate In Majestic Radio Display For Week Starting Monday|ئیش=[[Charlotte Observer]]|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ١٩٣٠|department=Majestic Radio Show Section|ناونیشان=https://www.newspapers.com/image/616853276/|via=[[Newspapers.com]]}}</ref> دوای مردنی گریگسبی-گرونۆ لە ساڵی ١٩٣٤ لە ماوەی [[بێبازاڕیی مەزن|خەمۆکی]] گەورەدا، ڕادیۆی ماجێستیک بەردەوام بوو لە ئەنجامدانی لەڕێگەی گۆڕینی خاوەندارێتی کۆمپانیاکان و دووبارە ڕێکخستنەوە بۆ ماوەی بیست و دوو ساڵی تر. '''کۆمپانیای ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی''' بۆ بەرھەمھێنانی ڕادیۆ لە ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٤٠ دامەزرا. دوای سڕینەوەی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنماجێستیکi c لە ساڵی ١٩٤٩، ڕادیۆی Majestic-brand لەلایەن بەشێک لە کۆمپانیای Wilcox-Gay لە کارگەیان لە میچیگان لە ساڵانی ١٩٥٠کاندا دروست کرا. == ساڵانی گرێگسبی-گرونۆ (١٩٢٧–١٩٣٤) == === پەروەردە و پەرەپێدان === پێش دەستپێکردنی بەرھەمھێنانی ڕادیۆ، کۆمپانیای گرێسبی-گرونۆ لە ساڵی ١٩٢١ دەستی پێکرد وەک کۆمپانیای گرۆسبی- گرۆنۆ-ھیندس لە [[شیکاگۆ|شیکاگۆ،]] کە شتی دوای بازاڕی ئۆتۆمبێل دروست دەکرد وەک «سەرەتای» براندەکەی بۆ بینەری خۆر. دامەزراوە لەلایەن بێرتام جەیمس گرێسب و ویلیام کارڵ گرۆنۆ، سەرکردەیەکی سەربازی لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]]. لە ساڵی ١٩٢٠، کۆمپانیاکە ساڵانەی فرۆشتنی ٥ ملیۆن دۆلار لە بەرھەمەکانی بەرھەمی بەرھەمی بەرھەمەکانی بەرھەمەکانی بەرھەمدا ھەبوو وەک «زمی» بۆ ڕادیۆی ماڵەوە.<ref name="GGH">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=W. J.|دوایین=Seroy|سەردێڕ=Makers of Standard Set Beat Heat|ئیش=[[Oakland Tribune]]|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ١٩٢٨|پەڕە=B-٣٣|ناونیشان=https://www.newspapers.com/image/95621142/|via=[[Newspapers.com]]}}</ref><ref name="blyn">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Grigsby Radio Holdings Sold|ئیش=[[Brooklyn Daily Eagle]]|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ١٩٣٦|ناونیشان=https://www.newspapers.com/clip/63413337/brooklyn-daily-eagle-ap-6171936/|agency=[[Associated Press]]|پەڕە=٢٤|via=[[Newspapers.com]]}}{{Open access}}</ref><ref name="GGH"/><ref name="nytobit">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=William Grunow, Once Radio Leader|ئیش=[[The New York Times]]|ناونیشان=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1951/07/07/87282491.pdf?pdf_redirect=true&ip=0|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ١٩٥١|agency=[[Associated Press]] (AP)}}{{خۆتۆمارکردن پێویستە}}</ref><ref name="Time1932">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ١٩٣٢|سەردێڕ=Business: Deals & Developments|ناونیشان=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,742830,00.html|journal=[[Time (magazine)|Time]]}}{{خۆتۆمارکردن پێویستە}}</ref> ئامێرەکە، کە لەلایەن داھێنەر ویلیام لییەرەوە پەرەی پێ درا بۆ گریگسبی-گرونۆ، پێویستی بە کۆمەڵێک بارگرانی بارگرانی ترشی Lead-Sid و بارگاویکەرەوە لابرد بۆ کارەبای وەرگرانی ڕادیۆی ئەو کاتە.<ref name="GGH"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lear Sr. , William Powell|ناونیشان=https://www.nationalaviation.org/our-enshrinees/lear-sr-william/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=[[National Aviation Hall of Fame]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220120015215/http://www.nationalaviation.org/our-enshrinees/lear-sr-william/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=To the Distributors of Grigsby-Grunow Company's Majestic Electric Radio Receiving Sets (advertisement)|ئیش=[[Chicago Tribune]]|ناونیشان=https://chicagotribune.newspapers.com/image/355225593/|پەڕە=٣٤|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٨|via=[[Newspapers.com]]}}</ref> لەگەڵ گەشەکردنی ناوبانگی میدیای نوێی بڵاوکردنەوەی ڕادیۆی بازرگانی و پەرەپێدانی تۆڕەکانی سەرتاسەری وڵات لە ساڵانی ١٩٢٠دا، خواستێکی بەکاربەری زیاد بوو بۆ کوالیتی باشتر لە دەنگ و ڕادیۆی کۆنسۆڵ کە گونجاوە بۆ ژووری دانیشتن یان ھۆڵی خێزانە ئەمریکییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Litwinovich|یەکەم=Paul|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Sounds good, looks great: Radio Cabinetry|ناونیشان=https://www.wshu.org/post/sounds-good-looks-great-radio-cabinetry|بڵاوکەرەوە=[[WSHU-FM]]|شوێن=Fairfield, Connecticut}}</ref> == سەرچاوەکان == <references group="" responsive="1"/> {{تووڵی دەروازە|ڕادیۆ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا }} {{پۆلی کۆمنز|Majestic radio receivers}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 2jet60suapdzd1r4t6uaq4ms9lrzcbo فیفتی سێنت 0 221880 1691575 1674766 2026-10-22T22:32:42Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691575 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:50 Cent in 2018.png|وێنۆک|فیفتی سێنت لەساڵی ٢٠١٨]] '''کورتیس جەیمس جاکسۆن سێیەم''' ({{بە ئینگلیزی|Curtis James Jackson III}} ; لەدایکبووی ٦ی تەممووزی ١٩٧٥) ناسراوە بە '''فیفتی سەنت''' ({{بە ئینگلیزی|50 Cent}}) بە [[ڕاپ|ڕاپەر]] و ئەکتەری ئەمریکی ناسراوە. بە بڵاوکردنەوەی ئەلبوومەکانی وەک زیارات نامێە ''پولدار شۆ یان بەم شێوەیە بمرن'' (٢٠٠٣) و ''کۆمەڵکوژی'' (٢٠٠٥) ناوبانگی دەرکرد. ئەلبوومی ''دەوڵەمەند بە یان بەم شێوەیە بمرە''، لەلایەن کۆمەڵەی پیشەسازی تۆمارکردنی ئەمریکاوە ھەشت جار بڕوانامەی پلاتینیۆمی وەرگرتووە<ref name="foxnews1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|1=Entertainment News|2=Arts And Entertainment|ناونیشان=http://www.foxnews.com/story/0,2933,174864,00.html|سەردێڕ=50 Cent Film Offers New Version of Rapper – Celebrity Gossip|بڵاوکەرەوە=FOXNews.com|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٠|archive-date=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20091227103251/http://www.foxnews.com/story/0,2933,174864,00.html|url-status=dead}}</ref> و زیاتر لە ١٥٬٠٠٠٬٠٠٠ دانە لە سەرانسەری جیھاندا فرۆشراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|سەردێڕ=> Discussion Forums|ناونیشان=http://www.boxofficemojo.com/forums/viewtopic.htm?t=77392&sid=e113c44cdf49c2f4b4355a706afe072d|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/69sjK6UNR?url=http://www.boxofficemojo.com/forums/default.htm?t=77392|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=۱۳ اوت ۲۰۱۲|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Box Office Mojo}}</ref> ئەلبوومی ''کۆمەڵکوژی'' لە ئەمریکا زیاتر لە پێنج ھەزار دانە و لە سەرانسەریی جیھان زیاتر لە ١١ ھەزار ھەزار دانە فرۆشراوە.{{ھێڵی نوێ}}<nowiki>{{ھن}}</nowiki><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Reid|یەکەم=Shaheem|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=50 Cent Says 'Delusional' Cam'ron Is Hurting Diplomats Camp – News Story|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/articles/1560222/20070522/50_cent.jhtml|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Mtv.com|8=Music, Celebrity, Artist News|9=MTV News|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121021043123/http://www.mtv.com/news/articles/1560222/50-delusional-cam-hurting-diplomats.jhtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فیفتی سێنت لە شاری جامایکا لە ویلایەتی کوینز لەدایکبووە و لە تەمەنی ١٢ ساڵییەوە دەستی بە بازرگانیکردن بە ماددە ھۆشبەرەکان کردوە، ئەمەش ھاوکات بووە لەگەڵ ''قەیرانی کراک لە ئەمریکا'' لە ساڵانبی ھەشتاکان. دوای ئەوەی ڕووی لە مۆسیقای ڕاپ کرد وازی لە ماددە ھۆشبەرەکان ھێنا، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٠ لە ڕووداوێکدا نۆ تەقەی لێکرا.<ref name="OMM2">Campion, Chris (August 21, 2005). [http://observer.guardian.co.uk/omm/story/0,,1550801,00.html Right on the money]. ''The Observer''. Accessed May 22, 2007.</ref> ئەو لەلایەن [[ئێمینێم|ئیمینێمەوە]] سەرنجی درا و گرێبەستێکی لەگەڵ کۆمپانیای ئینتەرسکۆپ ڕیکۆردز (ئەو کۆمپانیایە کە پێشتر بەرھەمەکانی [[ئێمینێم|ئیمینێم]] و [[دکتۆر دری|دکتۆر]] درێی بڵاوکردەوە) واژووکرد دوای بڵاوبوونەوەی ئەلبوومی ''ئەگەر وتت کێ ھات'' (ئەم ئەلبوومە ھەرگیز لە ستۆدیۆیەکدا بڵاونەکراوەتەوە و ناسراوە وەک میکستەیپ). یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی فیفتی سەنت کە لەلایەن ئیمینێم و [[دکتۆر دری|دکتۆر درێ]] بەرھەم ھێنرا، بووە ھۆی ئەوەی ببێتە یەکێک لە پڕفرۆشترین ئەلبوومی ڕاپەرەکان. لە ساڵی ٢٠٠٣ کۆمپانیای فیفتی سەنت کۆمپانیای مۆسیقای G-Unit ی دامەزراند، کە گرێبەستی لەگەڵ ڕاپەرەکانی وەک یۆنگ باک و لۆید بانکز و تۆنی یایۆ واژوو کرد. فیفتی سەنت لە منداڵییەوە ھاوڕێیەتی بانکز و یایۆ بووە. تا ئێستا جاکسۆن لەگەڵ ڕاپەرەکانی وەک جا ڕۆڵ و فەت جۆ و جێدکیس و کامرۆن و ڕیک ڕۆس و دوو ئەندامی پێشووی گرووپی جی یونیت و یۆنگ باک و گەیم کێشەی ھەبووە. ئەم جیاوازییە ناوخۆییانە بووەتە ھۆی ئەوەی کە جی یونیت چەند ئەندامێکی گرنگ لەدەست بدات و لە ئێستادا تاکە ئەندامی دڵسۆزی ئەم گرووپە سێ ھاوڕێ نزیکەکەین، فیفتی سەنت، لۆید بانکز، و تۆنی یایۆ. ھەرچەندە ماوەیەک لەمەوبەر ھەندێک حاڵەتی ناکۆکی زارەکی لە نێوان فیفتی سەنت و لۆید بانکز لە تویتەکانی [[تویتەر|تویتەردا]] ھەبووە، کە تۆنی یایۆی تۆنی یایۆی تێدابوو. دەکرێت ئەمە سەرەتای کۆتایی ئەم گرووپە ھەوراز و نشێویە بێت. ھەروەھا لە فیلمەکانی وەک ''دەوڵەمەندبوون یان بمرە ترین'' (٢٠٠٥) کە بەشێکی لە ژیانی خۆیەوە ئیلھام وەرگرتووە، ھەروەھا فیلمی Home of the Brave (2006) کە فیفتی سەنت ڕۆڵی سەربازێکی ئەمریکی بینی کە تازە لە [[شەڕی عێراق]] گەڕابووەوە؛ و بەدەست تاوانی کوشتنی ژنێکی عێراقی دەناڵێنێت، ھەروەھا فیلمی Justified Murder (٢٠٠٨) (کە تێیدا ڕۆڵی فیلمی فیفتی سێنت لەژێر ناوی کۆدی سپایدەر شانبەشانی [[ئال پاچینۆ|ئەلپاچینۆ]] و [[ڕۆبێرت دی نیرۆ|ڕۆبەرت دی نیرۆ]])، ئەو کاری نواندنی بەدوای خۆیدا ھێنا. ھەروەھا ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی Den of Thieves لە ساڵی ٢٠١٨دا بینیوە. گۆڤاری بیلبۆرد (کە بەرھەمی مۆسیقا لە ئەمریکا دەفرۆشێت) جاکسۆنی وەک شەشەم زۆرترین فرۆشی ھونەرمەندی مۆسیقا لە ساڵانی ٢٠٠٠–٢٠٠٩ دانا. ھەروەھا ئەم گۆڤارە لە پلەی چوارەمدا وەک باشترین ھونەرمەندی پیاو و لە پلەی سێیەمدا وەک باشترین ڕاپەر دوای [[ئێمینێم|ئیمینێم]] و نێلی<ref name="billboard.com">http://www.billboard.com/#/charts-decade-end/artists-of-the-decade?year=2009</ref> و ھەروەھا لە ھەمان گۆڤاردا وەک یەکەم ھونەرمەندی پڕفرۆش لە ساڵی ٢٠٠٠ تا ٢٠٠٩ لە لووتکەدا ھەڵیبژارد لیستی ١٠٠. ھۆت ١٠٠) و ڕاپەری ژمارە یەک لە ساڵی ٢٠٠٠ تا ٢٠٠٩. ھەروەھا ڕۆڵی لە زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی بە ناوی پاوەر بینیوە و بەرھەمھێنەری ئەم زنجیرەیە بووە. لە دەیەکانی یەکەمی سەدەی بیست و یەکەمدا بە ڕیزبەندی ١٢ و ٣٧ی داناوە. لە ئێستادا کۆمپانیای فیفتی سەنت سەرقاڵی پێنجەمین ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆیانن. لە فیلمی "چەک" و فیلمی دیکۆمێنتاری " "Fifty Cent: The Next Generation" و ھەروەھا یارییەکی ڤیدیۆیی ھەیە بە ناوی Fifty Cent: Bulletproof، کە ئەو و ئیمینێم باسیان کردووە. == ڕووداوی تەقەکردن: ٢٠٠٠ بۆ ٢٠٠١ == لە ٢٤ی ئایاری ٢٠٠١، جاکسۆن لەلایەن چەکدارێکەوە بە ناوی داریل باوم (بە ناوی "ھۆمۆ") تەقەی لێکرا. جاکسۆن لە دەرەوەی شوێنی نیشتەجێبوونی داپیرەی بووە لە ناوچەی کوینز کاتێک ڕووداوەکە ڕوویدا. سواری ئۆتۆمبێلی ھاوڕێکەی (تۆنی یایۆ) بوو، بەڵام تۆنی پێی وت کە لەبیری کردووە زێڕینگەرییەکان بھێنێت و داوای لە فیفتی کرد بگەڕێتەوە ماڵەوە و زێڕینگەرییەکان وەربگرێت. کوڕی پەنجا لە ماڵەوە بوو و داپیرەی لە حەوشەی پێشەوە بوو. لەو ساتەدا فیفتی زەڕەنگەری ھێنا و دەرگای پشتەوەی ئۆتۆمبێلەکەی کردەوە، ئۆتۆمبێلێکی تر لە تەنیشتیان وەستا. پیاوێک کە کۆڵتی ٩ ملم چەکدار بوو لەو ئۆتۆمبێلە دابەزی و لە لای چەپی جاکسۆنەوە لێی نزیک بووەوە و نۆ تەقەی لە جاکسۆن کرد. بە ٩ فیشەک لێی دراوە بەم شێوەیە: دەست (فیشەکەکە چووەتە ناو پەنجەی گەورەی ڕاست و لە پەنجە بچووکی ڕاست دەرچوو)، قۆڵ، ڕان، ھەردوو قاچ، سنگ، ڕوومەتی چەپ. ئەو فیشەکییەی بەر لای چەپی دەموچاوی کەوت، بووە ھۆی ئاوسانی زمانی و ددانی ددانەکانی لەدەست چوون و دەنگی زەق بووەوە. یەکێک لەم ٩ فیشەکانە بەر دەستی تۆنی یایۆ کەوت. ئەم دووانە گواستراونەتەوە بۆ نەخۆشخانە و فیفتی بۆ ماوەی ١٣ ڕۆژ لە نەخۆشخانە خەوێندراوە. چەکدارەکە ناوی ''باوم'' بووە و پاسەوانێکی تایبەتی و ھاوڕێی نزیکی مایک تایسۆن (بۆکسێنەری [[کێشی قورس (ھونەرە جەنگییە تێکەڵەکان)|کێشی قورس]] ئەمریکی) بووە، دوای سێ ھەفتە تەقەی لێکرا و کوژرا.{{ھێڵی نوێ}}<nowiki>{{ھن}}</nowiki> جاکسۆن ڕووداوەکەی بەبیرھێنایەوە و دەڵێت: "ئەم شتانە ئەوەندە خێرا ڕوودەدەن و تەنانەت چانسی تەقەکردنت نییە… ھەموو کاتەکە ترسام… لە ئاوێنەی دواوە سەیرم دەکرد و وەک ئەوە بووم بڵێم، 'ئۆە گەواد، کەسێک تەقەی لە دەموچاوم کرد.'"! چەندە دەسوتێت، دەسوتێت، دەسوتێت". فیفتی لە ژیاننامە نووسراوەکەیدا، ''لە بەشێکەوە بۆ کۆی: جارێک لە ناوەندی شاری کوینز،'' دەنووسێت، "کاتێک لە مەودای خاڵی سپیدا نۆ جار تەقەم لێکرا و نەمردم، لە دڵی خۆمدا گوتم، 'باشە، ژیانم دەبێت.' ئامانجێکم ھەیە… نا؟' من چەندە لە مردن دوور بووم؟ ئەگەر ئینجێکی ترم زیاد کردبا، تەواو دەبووم." فیتی بۆ ماوەی شەش ھەفتە کورسی گەڕۆکی بەکارھێناوە و دوای ٥ مانگ بە تەواوی چاک بووەتەوە. دوای ئەوەی لە نەخۆشخانە دەرچوو، ''فیتی لەگەڵ خۆشەویستەکەی و کوڕەکەی ڕوویان'' لە پۆکۆنۆس کرد. توانی بە وەرزشکردن و خۆراکی دروست جەستەی خۆی بنیات بنێتەوە.{{ھێڵی نوێ}}<nowiki>{{ھن}}</nowiki> جاکسۆن کاتێک لە نەخۆشخانە بوو گرێبەستێکی لەگەڵ کۆڵۆمبیا واژۆ کرد؛ بەڵام دوای ماوەیەک بۆ تۆمارکردنی گۆرانی " ''مەحلە قورئان" (بمبورن)'' ھاتە ناو لیستی ڕەشی پیشەسازی مۆسیقا. پاشان ھاوڕێی فیفتی فیڤ لەگەڵ وەفیش، لۆید بانکز و تۆنی یایۆ کە لەگەڵیدا ڕاپیان دەکرد، دیجی وو کید و دیجی کایسلای کە ئاوازیان دانا و شا مۆنی ئێکسل کە بەرھەمی ھێنا، گەشتیان کرد بۆ [[کەنەدا]] بۆ تۆمارکردنی بەرھەمی نوێ. ئەنجامی کارەکە میکس تەیپێک بوو بە ناوی ''فیفتی سێنت، کە دروستکەرێکی داھاتووە'', کە جگە لە سەرکەوتنی بازرگانی، وەک ''باشترین میکس تەیپ لە مێژوودا'' لە گۆڤاری ئێکس ئێکس ئێڵ تۆمارکرا (کە باس لە مۆسیقای ڕاپ و ھیپ ھۆپ دەکات). == دوژمنایەتییەکان == === چۆن دزی بکەین === فیفتی سێنت لە ساڵی ٢٠٠٠ ئەم گۆرانییە بەنیازی ئەوە نییە کەس توڕە بکات. ماد ڕاپەر کە یاوەری بوو لە تۆمارکردنی ئەم گۆرانییەدا، لە سەرەتاو کۆتاییدا جەختی لەسەر نا ھێرشبەرییەکەی کردەوە و ھەروەھا لە بەشە کۆڕەکانی گۆرانییەکەدا. بەڵام ھەندێک لە ڕاپەرەکان لێدوانی ئەم دووانەیان بە سووکایەتی دەخوێندەوە و بە توندی وەڵامیان دایەوە. لەنێویاندا گرووپی ڕاپی وو تانگ کلان لە چەند قۆناغێکدا سووکایەتییان بە فیفتی سەنت کرد و ھەڕەشەیان لێکرد؛ کە گۆرانی Who the F*** Is 50 Cent لەخۆگرتبوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|فیلم|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|50 Cent}} [[پۆل:دیزاینەری پێڵاو]] [[پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی ھیپ ھۆپی کەناری ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی پیشەسازی مۆسیقایی ئەمریکی]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی کۆمپانیا ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:سەرۆکی کۆمپانیا ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ڕاپی نیویۆرکی]] [[پۆل:تۆماری بەرھەمھێنەرانی ھیپ ھۆپی ئەمریکی]] [[پۆل:گۆرانینووسانی ئەفریقی-ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی مۆسیقای جیھانی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:تۆماری بەرهەمهێنەرانی هیپ هۆپی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی هیپ هۆپی کەناری ڕۆژهەڵات]] [[پۆل:مەسیحی ئەفریقی-ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:ڕاپ]] [[پۆل:نمایشکارانی جلوبەرگی ئەمریکی]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی ئەمریکی]] [[پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی بریت]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنیی لە نیویۆرک]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:وەبەرھێنەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] 9r8vjhds5y27877l909dhhrtr6f9bet ڕاجشری پرۆدەکشنز 0 222148 1691656 1529500 2026-10-23T01:37:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1691656 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Rajshri.png|وێنۆک|250px]] '''ڕاجشری پرۆدەکشنز''' ({{بە ئینگلیزی|Rajshri Productions}}) کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنان و دابەشکردنی فیلمە و بنکەکەی لە [[مومبای|شاری مومبای]] لە ھیندستانە و لە ساڵی ١٩٤٧ دامەزراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rajshri - India's Leading Entertainment Studios since 1947|ناونیشان=http://www.rajshri.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=rajshri}}</ref> کە بە پلەی یەکەم بەشدارە لە بەرھەمھێنانی فیلمی ھیندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rajshri Productions PVT LTD Information - Rajshri Productions PVT LTD Company Profile, Rajshri Productions PVT LTD News on The Economic Times|ناونیشان=https://economictimes.indiatimes.com/company/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=The Economic Times|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=http://webarchive.loc.gov/all/20190508200151/https://economictimes.indiatimes.com/company/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرکەوتووترین فیلمەکانی بەرھەمھێنانی کۆمپانیاکە بریتین لە ''دۆستی'' (١٩٦٤)، ئەنخیۆن کە جەرۆخۆن سێ (١٩٧٨)، نادییە کە ''پار'' (١٩٨٢)، ''سارانش'' (١٩٨٤)، ''ماین پیار کیا'' (١٩٨٩) ''ھوم ئاپکە ھاین کاون'' (١٩٩٤)، ''ھوم ساث ساث ھاین'' (١٩٩٩)، ''ڤیڤا'' (٢٠٠٦) و ''پرێم ڕاتان دان پایۆ'' (٢٠١٥). بەرنامەی سەرکەوتووی وەک ''وۆ ڕێھنێ والی مێھلۆن کی'' و ''یاھان مەین غار غار خێلی'' و ''پیار کا دەرد ھای میتا میتا پیارا پیارا بەرھەم ھێناوە''. == مێژوو == ڕاجشری پرۆدەکشنز، بەشی بەرھەمھێنانی فیلمەکانی ڕاجشری، لە ساڵی ١٩٤٧ دامەزرا. یەکەم بڵاوکراوەی (''ئارتێ'') پێشوازی لە ڕەخنەگران کرد و لە فێستیڤاڵە نێودەوڵەتییەکانی فیلم نمایش کرا. دوای ئەوە فیلمی ''دۆستی،'' فیلمێکی بێ ئەستێرە بوو کە سەرکەوتوو بوو لە بۆکس ئۆفیس، و خەڵاتی نیشتیمانی بۆ باشترین فیلمی ھیندی ساڵی ١٩٦٤ و شەش خەڵاتی فیلمی فلیمفەر وەرگرت. == نووسینگەکان == بەرھەمھێنانی ڕاجشری نووسینگەی ھەیە لە شارە جۆراوجۆرەکانی ھیندستان وەکوو [[مۆمبای]]، ڕاجکۆت، حەبلی، [[کەلکەتە|کالکتا،]] پاتنا، کوتاک، سیلیگۆری، کاتیاڕ، بوشاوال، نەغpur، ڕایپور، ئیندۆر، جەیپەر، دێلی، کانپوور، ئەلەھاباد، ڤارەناسی، گۆراخپوور، جەلاندحەر، ڤیاواوادا، ڤیاڤاد، [[بەنگالۆر|بەنگالورۆ،]] چێنای، ئێرناکوڵام و چەندانی تر. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.rajshri.com/ ماڵپەڕی فەرمی ڕاجشری] * {{IMDb name|0023532}} * [http://bollywoodhungama.com/movies/company/filmography/1230/index.html بەرھەمھێنانی ڕاجشری] فیلمگرافی لە [[بۆلیوود]] ھەنگاما {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|فیلم|کۆمپانیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:بۆلیوود]] 8yomcidtn2tc16w07dga1hd815j3hb4 چەشنی فیلم 0 222192 1691459 1176945 2026-10-22T16:38:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1691459 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Clint Eastwood - 1960s.JPG|وێنۆک|فیلمە ڕۆژاواییەکان ئەوانەن کە "لە ڕۆژاوای ئەمریکادا جێگیرکراون کە خەبات و لەناوچوونی سنووری نوێ بەرجەستە دەکەن".  لە وێنەکەدا: [[کلینت ئیستوود]] لە فیلمی سپاگێتی وێستەرن [[بۆ مستێک دۆلار]] (١٩٦٤)]] '''ژانەری فیلم''' یان '''چەشنی فیلم''' ({{بە ئینگلیزی|Film Genre}}) بەکاردێت بۆ پۆلێنکردنی فیلمەکان بە پشتبەستن بە لێکچوونە بابەتییەکان و ئەو چیرۆکەی کە فیلمەکە لەسەری دامەزراوە.<ref>https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803095818364;jsessionid=48B7ACB8433BE8F5FBF79F41A2ED28DD</ref> زۆربەی بیرۆکەکان سەبارەت بە ژانەری فیلمەکان لە چەمکەکانی ڕەخنەی ژانەری ئەدەبی وەرگیراون. سەبارەت بە پرسی ژانەر لە دەقی ئەدەبیدا، ڕێگەی جیاواز ھەیە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ پرسی ژانەر و پێناسەکردن و پۆلێنکردنیان. جگە لە جیاوازی سەرەکی نێوان ژانەری دۆکیۆمێنتاری و خەیاڵی لە فیلمدا، دەتوانرێت ژانەر بەسەر جۆرەکانی تریشدا دابەش بکرێت.<ref>Alan Williams, "Is a Radical Genre Criticism Possible?" Quarterly Review of Film Studies 9, no. 2 (Spring 1984): 121-2</ref> باری کیس گرانت لە کتێبی «ژانەرە سینەمایییەکان» دا دەنووسێت: «ژانەری فیلم، بە سادەیی، فیلمی بازرگانی درێژخایەنن کە چیرۆکی ئاشنا لەگەڵ کارەکتەرە ئاشناکان و لە دۆخە ئاشناکاندا لە ڕێگەی دووبارەکردنەوە و ھەمەچەشنکردنەوە دەگێڕنەوە».<ref>https://books.google.iq/books?id=tCQOwvI9vsAC&redir_esc=y</ref> ڕافایل مون جەخت لەوە دەکاتەوە کە ژانری سینەما چەمکێکی ئاشنایە بۆ ھەموو بینەران کە دەیانەوێت فیلمە دڵخوازەکانیان ھەڵبژێرن، فیلمێک بە چەند وشەیەک بۆ ھاوڕێیەکیان وەسف بکەن، یان چەند زنجیرە فیلمێک کە تایبەتمەندی ھاوبەشیان ھەیە دەستنیشان بکەن، تایبەتمەندیان دابنێن و جیایان بکەنەوە. ستوارت وایتیلا ژانەری سەرگەرمی بە شێوەیەک پێناسە دەکات کە بە شەڕی کۆتایی نێوان چاکە و خراپە کۆتایی دێت. ئەم شەڕە پرسی سەرەکی ژانەرە. ئەو ژانری دراما وەک شتێکی تر جگە لە کات بەسەربردنێکی پاک، جیاواز لە ژانەرەکانی تر دەبینێت و دەڵێت: "ئێمە دراما بەکاردەھێنین بۆ سەیرکردنی ئەو بابەتانەی کە ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر ژیانمان ھەیە (توندوتیژی، [[ڕەگەزپەرستی]]، پیسبوونی ھەوا، مافی کرێکاران و ھتد)". لە دراماکەدا دوو ماف لە دژی یەکتر وەستاون. یەکێک لە نموونەکانی ژانەری دراما بریتییە لە فیلمی [[سەرۆک خێزان (فیلم)|سەرۆک خێزان]]. ==ئەمانەش ببینە== ===چەند ژانەرێکی فیلم=== *[[ئەکشن|ژانەری ئەکشن]] *[[فیلمی سەرکێشی|ژانەری سەرکێشی]] *[[ئەنیمەیشن|ژانەری ئەنیمەیشن]] *[[فیلمی کۆمێدی|ژانەری کۆمیدی]] *[[دراما|ژانەری دراما]] *[[فیلمی خەیاڵی|ژانەری خەیاڵی]] *[[فیلمی ترسێنەر|ژانەری ترسێنەر]] *[[فیلمی نوار|ژانەری نوار]] *[[فیلمی خەیاڵی زانستی|ژانەری خەیاڵی زانستی]] *[[فیلمی ھەستبزوێن|ژانەری ھەستبزوێن]] *[[ژانەری ڕۆژاوایی]] *[[فیلمی ڕازئامێز|ژانەری نھێنی]] *[[فیلمی تاوان|ژانەری تاوان]] *ژانەری مێژوویی == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەنیمەیشن|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|بۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Films by genre}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:سینەماکاریی]] [[پۆل:بیردۆزی فیلم]] [[پۆل:چەشنەکان]] 7sp6r5ivyjjpewignpm5plr8d9r1a8t چەشنی ڕۆژاوایی 0 222221 1691462 1529384 2026-10-22T16:38:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691462 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Monument valley ArM.jpg|وێنۆک|سروشتی تەواوەتی ڕۆژاوایییەکان]] {{زانیاریدانی ڕۆژاوایییەکان}} '''ژانەری ڕۆژاوایی''' ({{بە ئینگلیزی|Western}}) ژانەرێکی ھونەرییە کە لە [[فیلم]]، [[تەلەڤیزیۆن]]، [[ڕادیۆ]]، [[کایەی ڤیدیۆیی]]یەکان، [[وێژە]]، نیگارکێشان و ھونەرە بینراوەکانی دیکەدا بەکاردەھێنرێت. چیرۆکەکانی ئەم ژانەرە زیاتر لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەم و لە ئەمریکای کۆن لە دوای شەڕی ئەلامۆ لە ساڵی ١٨٣٦ و بە تایبەتی دوای کۆتایی ھاتنی شەڕی ناوخۆی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٦٥ و کۆمەڵکوژی بریندار لە ساڵی ١٨٩٠ ڕوودەدەن. ھاوکات لەگەڵ مۆسیقای جاز و ئەدەبیاتی سەدەی بیستەم، ڕۆژاوایی ڕەسەنترین شێوەی ھونەرە کە لە ئەمریکا سەریھەڵداوە. ھەندێک پێیان وایە کە ڕۆژاوایی ڕەسەنترینی ھەموو ژانەرەکانە. سینەما لەگەڵ ڕۆژاوایییەکان دەست پێدەکات و چەمکی «بزووتنەوە» وەک جەوھەری سینەما بنەمای گێڕانەوە و ڕێکخستنی سینەمایە. بە بڕوای ئاندرێ بازن، بیردۆزی گەورەی سینەما، ئەگەر سینەما بە مانای جووڵە بێت، ئەوا ڕۆژاوایی باشترین نموونەی سینەما و دەرکەوتن و دەرھێنانی سینەمایە. ھیچ فۆرمێکی ھونەری تر نەیدەتوانی بۆ دەیان ساڵ بە کەمترین کێشەوە کار بکات و ھەموو جارێک ناوازەتر و پاکتر دەربکەوێت. ڕۆژاوایی لە سەرەتای سەدەی بیستەمەوە تا شەستەکان بەناوبانگترین ژانەری سینەمای ھۆڵیوود بوو. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ئەنیمەیشن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Westerns}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:چەشنەکان]] 6s0b273ifhvepxwqfinahuqszlgfzgs ڕادار 0 222397 1691660 1365050 2026-10-23T01:38:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1691660 wikitext text/x-wiki [[File:Radarops.gif|440x220px|thumb|left|بنەماکانی کاری دۆزەرەوە: ترپەیەکی وزەی (سەوز) دەنێرێتە سەر جەستە، بۆیە ڕەنگدانەوەکان بڵاودەبنەوە (شین)، بەشێکی کەمی دەگەڕێتەوە بۆ سەرچاوەکەی.]] {{زس}} '''ڕادار''' یان '''دۆزەرەوە''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئیگلیزی]] : Radar) سیستەمێکە شەپۆلی [[کارۆموگناتیسی]] بەکاردەھێنێت بۆ دیاریکردنی مەودا [[دووری|و]] بەرزی و ئاراستە و [[خێرایی]] شتە جێگیر و جوڵاوەکان، [[فڕۆکە|وەک فڕۆکە]] و [[کەشتی]] و [[ئۆتۆمۆبیل|ئۆتۆمبێل]] و بارودۆخی [[کەشناسی|کەشوھەوا]] و زەوی. گواستەرەوە [[شەپۆل|شەپۆلی]] ڕادیۆیی دەردەدات کە لەلایەن ئامانجێکەوە ڕەنگدەداتەوە و لەلایەن وەرگرەوە دەناسرێتەوە. ئەو شەپۆلانەی کە دەگەڕێنەوە بۆ وەرگرەکە لاوازن، بۆیە وەرگرەکە کاردەکات بۆ گەورەکردنی ئەو [[شەپۆل|شەپۆلانە]], ئەمەش ئاسانکاری دەکات بۆ دۆزەرەوە(ڕادار) بۆ جیاکردنەوەی [[شەپۆل|ئەو شەپۆلانەی]] کە لە ڕێگەیەوە دەنێردرێت لە [[شەپۆل|شەپۆلەکانی]] تری وەک شەپۆلی [[دەنگ|دەنگی]] و شەپۆلی [[ڕووناکی]]ٚ ئامێری دۆزەرەوە لە زۆر بواردا بەکاردەھێنرێت، [[ئاووھەوا|وەک کەشناسی]] بۆ زانینی کەی [[باران|باران دەبارێت]] ، چاودێری ئاسمان و لەلایەن [[پۆلیس|پۆلیسەوە]] بۆ دیاریکردنی خێرایی زۆری [[ئۆتۆمبێل]]، و لە کۆتاییدا، و لە ھەمووی گرنگتر بەکارھێنانی [[سپا|لە بواری سەربازیدا]]، '''ڕادار''' یان '''دۆزەرەوە''' بەم ناوە ناونرا بە کورتکراوەی دەستەواژەی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] ( '''<u>RA</u>''' '''<u>dio</u>''' Detection '''<u>A</u>''' and '''<u>Ranging</u>''' ) <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=RADAR means: Radio Detection and Ranging|ناونیشان=http://www.nasaexplores.com/show_k4_teacher_st.php?id=030703122033|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20071014061010/http://nasaexplores.com/show_k4_teacher_st.php?id=030703122033|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Radar definition in multiple dictionnaries|ناونیشان=https://www.answers.com/search?q=radar|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Answers.com}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=2008|سەردێڕ=Radar definition|ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/radar|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Merriam Webster Dictionnary}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Radar definition|ناونیشان=http://www.webster-dictionary.org/definition/radar|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Webster Dictionnary}}</ref> ، کە بە واتای ''دۆزینەوە و دیاریکردنی شەپۆلی ڕادیۆیی.'' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانست|فیزیک|فڕین|جوگرافیا|ئەندازیاری}} {{پۆلی کۆمنز|Radars}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەڤیۆنیک]] [[پۆل:ئامرازەکانی پێوان]] [[پۆل:داھێنانە بریتانییەکان]] odrcfdkloyrg31225692j6y8knpywnp قوفڵی شین (مانگا) 0 225722 1691719 1675443 2026-10-23T05:46:00Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691719 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Blue Lock manga volume 1.png|وێنۆک]] '''قوفڵی شین''' یان '''بلو لۆک''' زنجیرە [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]ی [[ژاپۆن]]ییە لە نووسینی مونێوکی کانێشیرۆ کە لە مانگی ئابی ٢٠١٨ لە [[ھەفتانەی شۆنن جەمپ|گۆڤاری ھەفتانەی شۆنن]] کۆدانشا بڵاوکرایەوە، [[ئەنیمێ]]کە لەلایەن کۆمپانیای ھەشت بیت بەرھەم دەھێنرێت و لە ساڵی ٢٠٢٢ نمایشکرا، لە ساڵی ٢٠٢١، بلو لۆک خەڵاتی کۆدانشای بۆ [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] لە بەشی [[شۆنن مانگا|شۆنن]] بەدەستھێنا.<ref>https://web.archive.org/web/20210204142119/https://natalie.mu/comic/news/293591</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20210815194821/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-08-12/blue-lock-soccer-manga-gets-tv-anime-by-8-bit-in-2022/.176166</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20210801210724/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-04-07/45th-annual-kodansha-manga-awards-nominees-announced/.171524</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20210521211103/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-05-13/45th-annual-kodansha-manga-awards-winners-announced/.172752</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Blue Lock}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢٢ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:مانگاکانی کۆدانشا]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:شۆنن مانگا]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای وروژێنەر]] [[پۆل:کرانچیڕۆڵ]] 3alus0c6nd2ya5wbl385g2nw35t3rd2 ڕائیلی 0 227066 1691649 1683765 2026-10-23T01:36:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، سێکسناسی-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1691649 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Raelian symbol.svg|وێنۆک|هێمای ئایینی ڕائیلیزم ]] '''ڕائیلیزم''' ئایینێکە کە بیرۆکەکەی پەیوەستە بە مرۆڤە گریمانەییەکانی دەرەوەی زەوی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.guardian.co.uk/international/story/0%2C3604%2C865915%2C00.html|سەردێڕ=تۆماس پاوڵ ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢: نووسەری وەرزشی و بێگانەکان و کولتێک کە ٥٥ هەزار باوەڕداریان هەیە|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030108015235/http://www.guardian.co.uk/international/story/0%2C3604%2C865915%2C00.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>، ڕائیلیزم لەلایەن ڕۆژنامەنووسی پێشووی ئۆتۆمبێلی وەرزشی فەرەنسی [[ڕائیل|کلۆد فۆریلۆن]] لە ساڵی ١٩٧٤ لە پاریسی پایتەختی فەرەنسا لە دوای کۆنفرانسێکی بەرفراوان دامەزراوە و بە گەورەترین ئایینی نامۆ لە جیهاندا وەسف دەکرێ. [[پەڕگە:Adam, Eve, and Elohim (Raëlism).png|وێنۆک| ئادەم و حەوا و ئیلۆهیمی لە دەرەوەی زەوی (بەپێی بزووتەوەی ڕائیلیزم)]] ==باوەڕەکانیان== ڕائیلییەکان پێیان وایە فۆریلۆن کە بە [[ڕائیل]] ناوی دەبەن، لە بوونەوەرەکانی [[ئیلۆھیم|ئیلۆهیمەوە]] زانست و ڕێنمایی وەرگرتووە، کە بوونەوەرێکن بەپێی باوەڕەکەیان لە مرۆڤەوە نزیکن و ئەوانەن کە دەرکەوتەکانی ژیانیان لەسەر هەسارەی زەوی دروست کردووە، هەروەها ڕائیلییەکان پێیان وایە کە ئەم بوونەوەرانە لە ڕابردوودا گەیشتوونەتە سەر زەوی و لە ڕابردوودا وەک “خودا” یان “فریشتە” بۆ مرۆڤ دەرکەوتوون و هۆکاری دامەزراندنی زۆرێک لە ئایینە ناسراوەکانی ئەمڕۆ بوون<ref> بارێت دەیڤید ساڵی ٢٠٠١. کتێب باوەڕدارانی نوێ: ڕاپرسییەک لە مەزهەب و کولتوری و ئایینە بەدیلەکان، لەندەن</ref>. ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەری دەرەکی== * [https://rael.org/ ماڵپەڕی فەرمی بزوتنەوەی ڕائیلی] * [http://raelradio.net/news.php ڕادیۆی فەرمی ڕائیلیەکان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205121358/http://raelradio.net/news.php |date= ٥ی شوباتی ٢٠٢٣ }} * [https://raelianews.org/ هەواڵ و بۆچوونەکان لەسەر بزووتنەوەی ڕائیل] {{تووڵی دەروازە|دین|سێکسناسی|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Raëlians}} {{ئایین-کۆلکە}} {{سێکسناسی-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:ئایین]] [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:ڕائیلی]] [[پۆل:دینە ئیبراھیمییەکان]] a14ylavfrzg9jn025bc3i393htnix3a ڕائیل 0 227067 1691648 1682566 2026-10-23T01:36:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئایین-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1691648 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:A gathering of Raëlians in South Korea.jpg|وێنۆک| کۆبوونەوەیەکی گشتیی ڕائیلیستەکان لە ساڵی ٢٠٠٦ لە گەڕەکی ئینسادۆنگ لە شاری سیئۆل لە کۆریای باشوور کە ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بە قەدەغەکردنی سەردانی کلۆد ڤۆریلۆن بۆ کۆریای باشوور لەلایەن حکومەتی کۆریای باشوورەوە.]] [[پەڕگە:Adam, Eve, and Elohim (Raëlism).png|وێنۆک| ئادەم و حەوا و ئیلۆهیمی لە دەرەوەی زەوی (بەپێی بزووتەوەی ڕائیلیزم)]] '''کلۆد مۆریس مارسێل ڤۆریلۆن''' لەدایکبووی ٣٠ی ئەیلوولی ١٩٤٦، دامەزرێنەر و سەرکردەی ئێستای ئایینی [[ڕائیلی|ڕائیلییە]]. <ref>[[کتێبخانەی نەتەوەییی فەڕەنسا]] __ https://data.bnf.fr/en/11928683/claude_vorilhon/ بەرواری بڵاوبوونەوەی: ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥</ref> ڕائیل لە تەمەنی گەنجیدا گۆرانیبێژ بووە، دواتر وەک ڕۆژنامەنووسی ئۆتۆمبێلی وەرزشی لە گۆڤاری تایبەتی خۆی بەناوی (ئۆتۆ پۆپ) کاری کردووە، فۆریلۆن بانگەشەی ئەوە دەکات کە لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٧٣ لەلایەن کەسانی بیانییەوە پەیوەندی پێوەکراوە و ناوەکەی گۆڕیوە بۆ "ڕائیل" (بە واتای: پەیامبەری ئیلۆهیم) ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|دین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئایین-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:ژیاننامە]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی ئایینە جیاوازەکان]] [[پۆل:ڕائیلی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:زیندووان]] g827b7b0ohl4cpk6s2sxxbopxy8v5xg ڕانۆ ​​ڕاراکو 0 227125 1691758 1550281 2026-10-23T07:36:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە، چیاکان-کۆلکە) 1691758 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Rano-Raraku-from-South.jpg|وێنۆک|ڕانۆ ​​ڕاراکو لە باشوورەوە دەبینرێت. نزیکەی ھەموو پەیکەرەکانی [[دوورگەی زیندووبوونەوە]] (٪٩٥) لەم دیوارەی کانیاوە ھەڵکەندراون، و دواتر بە جۆرێک چەندین کیلۆمەتر گواسترانەوە بۆ شوێنی جیاواز لە سەرتاسەری دوورگەکەدا. کەس بە تەواوی نازانێت چۆن ئەو کارەیان کردووە. زۆربەی خاڵەکانی بناری گردەکە مۆئایین کە بە ھۆکارێک یان تەواو نەبوون یان تەنھا لێرەوە نەجووڵێنراون.]] '''ڕانۆ ​​ڕاراکو''' کانییەکی گڕکانە و دەکەوێتە بناری خوارەوەی [[تێرڤاکا]] لە [[دوورگەی زیندووبوونەوە]]، کانییەکان لە خۆڵەمێشی گڕکان و بەردی گڕکانی پێکھاتوون. (ئینگلێرت باوکی سێباستیان. دوورگە لە ناوەندی جیھان: ڕووناکی نوێ لە دوورگەی زیندووبوونەوە- [[نیویۆرک]]: کوڕەکانی چارڵز سکریبنەر، ١٩٧٠). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا|چیاکان}} {{پۆلی کۆمنز|Rano Raraku (volcano)}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چیاکان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژوو]] [[پۆل:موای]] qhq6ma7xwir56215azball14u1h44pe چەنگاڵ 0 227725 1691589 1529427 2026-10-22T22:35:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە) 1691589 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Assorted forks.jpg|وێنۆک]] <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=شوكة (أداة)|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=شوكة_(أداة)&oldid=61912465|ئیش=ويكيبيديا|زمان=ar|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref>'''چەنگاڵ'''، '''چنگاڵ''' یان '''چەتاڵ''' ئامرازەکی ناو ماڵە بەکاردێ بۆ نان خواردن یان ئامادەکردنی خواردن. بۆ یەکەم جار لە باکووری ئیتاڵیا پەیدابوو پاشتر گەیشتە وڵاتانی دیکەی ئەورووپا.<ref>Needham (2000). ''Science and Civilisation in China. Volume 6: Biology and biological technology. Part V: Fermentations and food science.'' Cambridge University Press. Pages 105–110.</ref> چەنگاڵ لە دوو سەر بۆ چوار سەر پێکدێت. چەنگاڵ لە ماددەی کانزایی و ھەشیانە لە ماددەی پلاستیکی دروستدەکرێت کە ئەوەی کۆتاییان یەک جار بەکاردێت و فڕێدەدرێت. چەنگاڵ ھەیە لە زێڕ یان زیو دروستدەکرێت کە ئەوانە نرخیان گرانە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Eating forks}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:خۆراک]] [[پۆل:داھێنانە چینییەکان]] 5wyjb1l5j819db8qrw75e3rz77e1iwz چەیس کراوفۆرد 0 229046 1691639 1126579 2026-10-23T01:34:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1691639 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Chace Crawford 2.jpg|thumb]] '''کریستۆفەر چەیس کراوفۆرد''' ({{بە ئینگلیزی|Christopher Chace Crawford}}) (لەدایکبووی ١٨ی تەممووزی ١٩٨٥) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، کراوفۆرد لە شاری لوبۆک لە ویلایەتی تەکساس لەدایکبووە.<ref>https://people.com/tag/chace-crawford/</ref><ref>https://www.thestar.com/entertainment/2007/09/18/chace_crawford_next_teen_sensation.html</ref> کریس باوکی پزیشکی پێستە و دایکی مامۆستایە. خوشکێکی بچووکی ھەیە، براوەی پێشووی شاجوانی ویلایەتی میزۆری ئەمریکا و پێشبڕکێکاری شاجوانی ئەمریکایە بەناوی کاندیس کراوفۆرد. لەکاتێکدا باوکی خوێندکاری پزیشکی بووە، چایس بۆ ماوەی چوار ساڵ لە شاری بلومینگتۆن لە ویلایەتی مینیسوتا ژیاوە و لە قوتابخانەی ڕیجیڤیوی سەرەتایی خوێندوویەتی. کاتێک باوکی مەشقەکانی تەواو کرد، خێزانەکە ڕوویان لە ویلایەتی تەکساس کرد و لە شاری پلانۆ نیشتەجێ بوون کە یەکێکە لە گەڕەکەکانی شاری [[داڵاس]].<ref>https://www.details.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225181414/https://www.details.com/ |date=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>https://books.google.iq/books?id=tCdmGBNMUW0C&pg=PP6&redir_esc=y</ref> == سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ژیاننامە|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Chace Crawford}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] 3vahnbo4cqruhd0xq653xqvmtf4w79u چیرۆکی کایەکلێ ٢ 0 229903 1691478 1691118 2026-10-22T17:04:45Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1691478 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name=چیرۆکی کایەکلێ ٢ |image=چیرۆکی کایەکلێ ٢.jpg |caption=پۆستەری بڵاوبوونەوەی سینەمایی |director=[[جۆن لاسیتەر|جۆن لاسەتەر]] |producer={{plainlist| * ھێلین پلۆتکین * کارین ڕۆبێرت جاکسن }} |screenplay={{plainlist| * [[ئەندروو ستانتن]] * ڕیتا شاو * دەگ چەمبەرلین * کریس وێب }} |story={{plainlist| * جۆن لاسەتەر * [[پیت دۆکتەر]] * [[ئاش برانن]] * ئەندروو ستانتن }} |starring={{plainlist | * [[تۆم ھەنکس]] * [[تیم ئاڵن]] <!-- No billing block in poster. These two cast members are the only top-billed actors in the end credits and are also the only ones named in the poster. --> }} |music=[[ڕاندی نیومن]] |cinematography=[[شارن کاڵەھان]] |editing={{plainlist| * ئێدی بلایمن * [[دەیڤد ئیەن ساڵتەر]] * [[لی ئەنکریچ]] }} |distributor=بوێنا ڤیستا |released={{film date|١٩٩٩|١١|١٣|[[شانۆی ئێل کاپیتان]]|١٩٩٩|١١|٢٤|ویلایەتە یەکگرتووەکان|ref1= <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=November 26|یەکەم=Dan Snierson Updated|دوایین٢=EST|یەکەم٢=1999 at 05:00 AM|سەردێڕ='Toy Story 2': The Premiere|ناونیشان=https://ew.com/article/1999/11/26/toy-story-2-premiere/|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=EW.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230301184945/https://ew.com/article/1999/11/26/toy-story-2-premiere/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}} |runtime=٩٢ خولەک<ref name=Runtime>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Toy Story 2 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1999/11/24/movies/film-review-animated-sequel-finds-new-level-of-imagination.html |newspaper=[[The New York Times]] |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180921191306/https://www.nytimes.com/1999/11/24/movies/film-review-animated-sequel-finds-new-level-of-imagination.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |country=ویلایەتە یەکگرتووەکان |language=ئینگلیزی |budget=٩٠ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی|$]]<ref name="Boxofficemojo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://boxofficemojo.com/movies/?id=toystory2.htm |سەردێڕ=Toy Story 2 (1999) |وێبگە=[[Box Office Mojo]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120504022722/http://boxofficemojo.com/movies/?id=toystory2.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |gross=٥١٢ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی|$]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Toy Story 2 (1999) - Financial Information |ناونیشان=https://www.the-numbers.com/movie/Toy-Story-2#tab=summary |وێبگە=The Numbers |ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئازاری ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220620175322/https://www.the-numbers.com/movie/Toy-Story-2#tab=summary |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Boxofficemojo" /> |production companies={{plainlist| * [[واڵت دیزنی پیکچەرز]] * [[پیکسار]] }} }}'''''چیرۆکی کایەکلێ ٢''''' ({{بە ئینگلیزی|Toy Story 2}}) فیلمێکی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەریی ئەمریکیی ١٩٩٩یە کە لە لایەن [[پیکسار|ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی پیکسار]] بۆ [[واڵت دیزنی پیکچەرز]] بەرھەم ھێنراوە.<ref name="Toy Story 2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Toy Story 2|ناونیشان=http://www.tcm.com/tcmdb/title/444087/Toy-Story-2/full-credits.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180613160903/http://www.tcm.com/tcmdb/title/444087/Toy-Story-2/full-credits.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ئیش=[[Turner Classic Movies]]|بڵاوکەرەوە=[[Turner Broadcasting System]] ([[Time Warner]])|شوێن=[[Atlanta]]}}</ref> بەشی دووەمی [[چیرۆکی کایەکلێ (فرەنچایز)|فرەنچایزی ''چیرۆکی کایەکلێ'']] و پاشکۆی ''[[چیرۆکی کایەکلێ]]'' (١٩٩٥)ە، بە ھاوبەشی لە لایەن [[جۆن لاسیتەر|جۆن لاسەتەر]]، [[ئاش برانن]] و [[لی ئەنکریچ]] دەرھێنراوە، سیناریۆکە لە لایەن [[ئەندروو ستانتن]]، [[ڕیتا شاو]]، [[دەگ چەمبەرلین]]، و [[کریس وێب]] نووسراوە، ئەویش لە چیرۆکێک وەرگیراوە کە لە لایەن لاسەتەر، ستانتن، برانن، و [[پیت دۆکتەر]] نووسراوە. لە فیلمەکە، وودی لە لایەن خڕکەرەوەیەکی کایەکلێ دەدزرێت، ئەمەش وا لە بەز لایتییر و ھاوڕێکانی دەکات؛ بچن ڕزگاری بکەن، بەڵام دواتر وودی بە ئایدیای نەمری لە مۆزەخانەیەکدا فریو دەدرێت. [[تۆم ھەنکس]]، [[تیم ئاڵن]]، [[دۆن ڕیکڵز]]، [[واڵس شۆن]]، [[جۆن ڕاتزنبێرگەر]]، [[جیم ڤارنی]]، [[ئانی پۆتس]]، [[ئاڕ. لی ئێرمی]]، [[جۆن مۆریس]] و [[لۆری مێتکاف]] ڕۆڵەکانیان لە یەکەم فیلمی ''چیرۆکی کایەکلێ'' وەردەگرنەوە و [[جۆون کیووساک]]، [[کێڵسی گرامەر]]، [[ئەستێڵ ھاریس]]، [[وەین نایت]]، و [[جۆدی بێنسن]] دێنە پاڵیانەوە، کە ڕۆڵی کەسایەتییە نوێیەکانی نێو ئەم فیلمە دەگێڕن. ''چیرۆکی کایەکلێ ٢'' لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩ بڵاو کرایەوە، داھاتی فیلمەکە زیاتر لە {{دۆلاری ئەمریکی|٥١١ ملیۆن}} بووە. ستایشی بەرفرەی بەدەست ھێناوە، وەک فیلمی پێشووی، لە وێبگەی [[ڕاتن تۆمەیتۆز]] ھەڵسەنگاندنی ١٠٠٪ی بەدەست ھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Toy Story 2|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/m/toy_story_2|ئیش=[[ڕاتن تۆمەیتۆز]]|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> ''چیرۆکی کایەکلێ ٢'' سێیەم پڕداھاتترین فیلمی ١٩٩٩ بووە. پاشکۆیەکی تر، ''[[چیرۆکی کایەکلێ ٣]]''، لە ٢٠١٠ بڵاو کرایەوە. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Toy Story 2|چیرۆکی کایەکلێ ٢}} * {{وێبگەی فەرمی|http://toystory.disney.com/toy-story-2}} * {{IMDb title|0120363}} * {{tcmdb title|444087|Toy Story 2}} * {{Bcdb title|7258}} * {{Allmovie title|181134}} {{چیرۆکی کایەکلێ}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەنیمەیشن|کارتۆن|دیزنی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|ھۆڵیوود|کۆمیدیا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٩]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ١٩٩٩]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەرییەکانی ١٩٩٩]] [[پۆل:چیرۆکی کایەکلێ]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە بووکەڵەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کایەکلێیەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:باشترین فیلمە مۆسیقییەکان یان کۆمیدییەکانی براوەی گۆڵدن گڵۆب]] [[پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دووبارە بڵاوکەرەوە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی]] [[پۆل:مشتومڕی فیلمەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ڕاندی نیومانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمێیەکانی تایبەت بە مناڵان لە دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:میمی تەلەڤیزیۆن و فیلمەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەمریکییە ڕێگاوبانەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی منداڵ]] lca5xkr0j1ox3hzsmkbbq8v5rbecqm7 مستەفا خۆشناو 0 229983 1691488 1679018 2026-10-22T18:00:29Z ~2026-42854-67 78181 /* */ 1691488 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = مستەفا خۆشناو | birth_name = | image =Mustafaa-khoshanw.png | caption =١٩١٢–١٩٤٧ | office3 = | birth_date = ١٩١٢ | birth_place = [[شارەدێ]]ی [[بێتواتە]]، [[باشووری کوردستان]]<nowiki> [[flag|کوردستان]</nowiki> | death_date = ١٩٤٧ | death_place = [[بەغدا]]، [[عێراق]] | nationality =[[کورد]] | residence = | alma_mater =سەرەتایی [[کۆیە]]، ئامادەیی [[ھەولێر]]، خانەی مامۆستایانی بەغدا، [[مامۆستا]] لە [[ھەڵەبجە]] | otherparty = | party = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | spouse =زەکییە فەرەج | children =سێ کچ و کوڕێک | occupation = [[پێشمەرگە]]، [[سیاسەتوان]]ی کورد | profession = |cabinet = | religion = [[ئیسلام]] [[سوننی]] |signature = |awards = |website = |footnotes = }} '''مستەفا مستەفا عەبدوڵڵا''' ناسراو بە '''مستەفا خۆشناو''' (١٩١٢، [[بێتواتە]] – ١٩٤٧، [[بەغدا]]، [[شانشینی عێراق]]) ئەفسەر و [[سیاسەتوان]]ێکی کورد بوو، لە [[کۆماری مەھاباد]] و [[عێراق]] خزمەتی کردووە. لە ١٩٤٦، لە ناو کۆماری مەھاباد ئەو یەکێک بوو لە ئەندامانی دەستەی دامەزرێنەرانی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ranyar|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=16ی ئابی 1946 وەرچەرخانێكی مێژوویی بوو لە بزووتنەوەی شۆڕشی ڕزگاری خوازی كوردستان|ناونیشان=https://xebat.net/ku/?p=152960|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=رۆژنامه‌ی خه‌بات}}</ref> == سەرەتای ژیان == لە ڕۆژگاری تاریک و سەختی گرانی گەورەی جەنگی یەکەمی جیھانیدا، کۆرپەیەکی چاوگەشی لە سۆز و میھرەبانی باوک بێ بەش، لە دایکێکی ھەژار لە شارەدێی بێتواتەی خۆشناوەتی، لە ساڵی (١٩١٢)ی زایینی، (مستەفا)ی پاش باب، لەدایک دەبێت، دایکی بەناوی باوکییەوە ناوی نا مستەفا).<ref name=":0"/> == کاری سیاسی == دەکەوێتە ژێر کاریگەری بیری کوردایەتی و تێکەڵاوی سیاسەت دەبێت. ئەندامی دامەزرێنەری [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] و [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] بوو؛ لە ساڵی ١٩٤٦ بووەتە ئەندامی ناوەندی کۆمیتەی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی عێراق]]، ئەندامی سەرکردایەتی [[حیزبی ھیوا]]، لە ساڵی ١٩٤٣ بۆ ١٩٤٥ پەیوەندی بە شۆڕشی بارزان کردووە، لە ساڵی ١٩٤٤ ئەفسەری پەیوەندییەکانی حکوومەتی عێراق بوو لە ناوچەی [[بارزان]]، دامەزرێنەری [[کۆمەڵەی ئازادی و ژیانەوە و یەکێتی کورد|کۆمەڵەی ئازادی]] بوو لە ساڵی ١٩٤٤، دوای ئەوەی لە خۆشناوەتییەوە گەیشتە بارزان، لەوێ بوو بە کەسایەتییەکی سیاسی و سەربازی کاریگەر و متمانەپێکراوی شۆڕشی بارزان و لەلایەن ( [[مەلا مستەفا بارزانی|مەلا مستەفای بارزانی]] چەند ئەرکێکی گرنگی پێ سپێردرا (مەلا مستەفای بارزان ھەموو پرس و ڕایەکی بە مستەفا خۆشناو دەکرد، پێی دەگووت، تۆ خوێندەوارییەکی باشت ھەیە و ئەوەی تۆ دەیزانی من نایزانم).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=مستەفا خۆشناو|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20081108152940129|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230326171723/https://www.kurdipedia.org/?q=20081108152940129|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مردن == لە سپێدەی ١٩ی حوزەیرانی ١٩٤٧، بەپێی فەرمانێکی [[ساڵح جەبر]] کە سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتەی عێراق بوو، ئەوا مستەفا خۆشناو و سێ ئەفسەری دیکەی کورد ([[محەممەد قودسی]]، [[عیزەت عەبدولعەزیز]] و [[خەیروڵڵا عەبدولکەریم]]) لە سوپای عێراق لە سێدارە دران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یادی 74 ساڵەی لە سێدارەدانی چوار ئەفسەرەکەی کورد|ناونیشان=https://pukmedia.com/KS/details/?Jimare=172563|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=pukmedia.com|زمان=ku}}</ref> == یادکردنەوە == ساڵانە لە باشووری کوردستان، لە ساڵڕۆژی لە سێدارەدانی چوار ئەفسەرەکە ئەوا یادیان دەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هەولێر، یادی چوار ئەفسەرە شەهیدەکەی کۆماری کوردستانی بەرز ڕاگرت|ناونیشان=https://www.kdp.info/a/d.aspx?l=13&a=66048|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.kdp.info}}</ref> لە دەروازەی شەقامی مەولەوی لە شاری [[سلێمانی]]، وێنەی ٤ ئەفسەرەکە دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تۆڕی هەواڵی بوار|ناونیشان=https://www.bwar.news/?per=posts&pewakraw=view&id=5148|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.bwar.news}}</ref> == ئەلبوومی وێنە == <gallery> Payami-shahidan.png|دەقی پەیامی ئەفسەرانی شەھید بۆ نەتەوەی کورد شەھیدانی-کوردستان.png|چوار ئەفسەری کۆماری مەھاباد </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} === کتێب === # ئەرشیفی دەستەی ئێنسکلۆپیدیا، فایلیfe-٣٦. # مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، کۆنگرە و کۆنفرانس (پرۆگرام و پەیڕەوی ناوخۆ)، دەستەی ئینسکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (ھەولێر- چاپخانەی رۆکسانا- ٢٠٢١). # حبیب محمد کریم، تأریخ الحزب الدیمقراطی الکوردستانی- العراق (فی محطات رئیسیة)١٩٤٦–١٩٩٣، (دھوک- مطبعة خەبات- ١٩٩٨). # مسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوای کورد، بەرگی یەکەم١٩٣١–١٩٥٨، (ھەولێر- ٢٠١٢). # معروف قەرەداغی، بارزان و نھێنییەکانی، (بەغداد- چاپخانەی مەعارف- ١٩٥٩). # بەختیار محەممەدئەمین، خۆشناوەتی لەسەدەی بیستەمدا بەرگی دووەم ١٩٠٠–١٩٩١. {{کۆماری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو|پارێزگای سلێمانی|شەڕ|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] mld3an9hzmjjgyyo0u7o1510e2699cb 1691489 1691488 2026-10-22T18:01:31Z ~2026-42854-67 78181 /* */ 1691489 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = مستەفا خۆشناو | birth_name = | image =Mustafaa-khoshanw.png | caption =١٩١٢–١٩٤٧ | office3 = | birth_date = ١٩١٢ | birth_place = [[شارەدێ]]ی [[بێتواتە]]، [[باشووری کوردستان]]<nowiki></nowiki> | death_date = ١٩٤٧ | death_place = [[بەغدا]]، [[عێراق]] | nationality =[[کورد]] | residence = | alma_mater =سەرەتایی [[کۆیە]]، ئامادەیی [[ھەولێر]]، خانەی مامۆستایانی بەغدا، [[مامۆستا]] لە [[ھەڵەبجە]] | otherparty = | party = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | spouse =زەکییە فەرەج | children =سێ کچ و کوڕێک | occupation = [[پێشمەرگە]]، [[سیاسەتوان]]ی کورد | profession = |cabinet = | religion = [[ئیسلام]] [[سوننی]] |signature = |awards = |website = |footnotes = }} '''مستەفا مستەفا عەبدوڵڵا''' ناسراو بە '''مستەفا خۆشناو''' (١٩١٢، [[بێتواتە]] – ١٩٤٧، [[بەغدا]]، [[شانشینی عێراق]]) ئەفسەر و [[سیاسەتوان]]ێکی کورد بوو، لە [[کۆماری مەھاباد]] و [[عێراق]] خزمەتی کردووە. لە ١٩٤٦، لە ناو کۆماری مەھاباد ئەو یەکێک بوو لە ئەندامانی دەستەی دامەزرێنەرانی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ranyar|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=16ی ئابی 1946 وەرچەرخانێكی مێژوویی بوو لە بزووتنەوەی شۆڕشی ڕزگاری خوازی كوردستان|ناونیشان=https://xebat.net/ku/?p=152960|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=رۆژنامه‌ی خه‌بات}}</ref> == سەرەتای ژیان == لە ڕۆژگاری تاریک و سەختی گرانی گەورەی جەنگی یەکەمی جیھانیدا، کۆرپەیەکی چاوگەشی لە سۆز و میھرەبانی باوک بێ بەش، لە دایکێکی ھەژار لە شارەدێی بێتواتەی خۆشناوەتی، لە ساڵی (١٩١٢)ی زایینی، (مستەفا)ی پاش باب، لەدایک دەبێت، دایکی بەناوی باوکییەوە ناوی نا مستەفا).<ref name=":0"/> == کاری سیاسی == دەکەوێتە ژێر کاریگەری بیری کوردایەتی و تێکەڵاوی سیاسەت دەبێت. ئەندامی دامەزرێنەری [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] و [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] بوو؛ لە ساڵی ١٩٤٦ بووەتە ئەندامی ناوەندی کۆمیتەی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی عێراق]]، ئەندامی سەرکردایەتی [[حیزبی ھیوا]]، لە ساڵی ١٩٤٣ بۆ ١٩٤٥ پەیوەندی بە شۆڕشی بارزان کردووە، لە ساڵی ١٩٤٤ ئەفسەری پەیوەندییەکانی حکوومەتی عێراق بوو لە ناوچەی [[بارزان]]، دامەزرێنەری [[کۆمەڵەی ئازادی و ژیانەوە و یەکێتی کورد|کۆمەڵەی ئازادی]] بوو لە ساڵی ١٩٤٤، دوای ئەوەی لە خۆشناوەتییەوە گەیشتە بارزان، لەوێ بوو بە کەسایەتییەکی سیاسی و سەربازی کاریگەر و متمانەپێکراوی شۆڕشی بارزان و لەلایەن ( [[مەلا مستەفا بارزانی|مەلا مستەفای بارزانی]] چەند ئەرکێکی گرنگی پێ سپێردرا (مەلا مستەفای بارزان ھەموو پرس و ڕایەکی بە مستەفا خۆشناو دەکرد، پێی دەگووت، تۆ خوێندەوارییەکی باشت ھەیە و ئەوەی تۆ دەیزانی من نایزانم).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردیپێدیا|یەکەم=Kurdipedia-|سەردێڕ=مستەفا خۆشناو|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20081108152940129|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdipedia.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230326171723/https://www.kurdipedia.org/?q=20081108152940129|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مردن == لە سپێدەی ١٩ی حوزەیرانی ١٩٤٧، بەپێی فەرمانێکی [[ساڵح جەبر]] کە سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتەی عێراق بوو، ئەوا مستەفا خۆشناو و سێ ئەفسەری دیکەی کورد ([[محەممەد قودسی]]، [[عیزەت عەبدولعەزیز]] و [[خەیروڵڵا عەبدولکەریم]]) لە سوپای عێراق لە سێدارە دران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یادی 74 ساڵەی لە سێدارەدانی چوار ئەفسەرەکەی کورد|ناونیشان=https://pukmedia.com/KS/details/?Jimare=172563|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=pukmedia.com|زمان=ku}}</ref> == یادکردنەوە == ساڵانە لە باشووری کوردستان، لە ساڵڕۆژی لە سێدارەدانی چوار ئەفسەرەکە ئەوا یادیان دەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هەولێر، یادی چوار ئەفسەرە شەهیدەکەی کۆماری کوردستانی بەرز ڕاگرت|ناونیشان=https://www.kdp.info/a/d.aspx?l=13&a=66048|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.kdp.info}}</ref> لە دەروازەی شەقامی مەولەوی لە شاری [[سلێمانی]]، وێنەی ٤ ئەفسەرەکە دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تۆڕی هەواڵی بوار|ناونیشان=https://www.bwar.news/?per=posts&pewakraw=view&id=5148|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.bwar.news}}</ref> == ئەلبوومی وێنە == <gallery> Payami-shahidan.png|دەقی پەیامی ئەفسەرانی شەھید بۆ نەتەوەی کورد شەھیدانی-کوردستان.png|چوار ئەفسەری کۆماری مەھاباد </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} === کتێب === # ئەرشیفی دەستەی ئێنسکلۆپیدیا، فایلیfe-٣٦. # مێژووی پارتی دیموکراتی کوردستان، کۆنگرە و کۆنفرانس (پرۆگرام و پەیڕەوی ناوخۆ)، دەستەی ئینسکلۆپیدیای پارتی دیموکراتی کوردستان، بەرگی یەکەم، (ھەولێر- چاپخانەی رۆکسانا- ٢٠٢١). # حبیب محمد کریم، تأریخ الحزب الدیمقراطی الکوردستانی- العراق (فی محطات رئیسیة)١٩٤٦–١٩٩٣، (دھوک- مطبعة خەبات- ١٩٩٨). # مسعود بارزانی، بارزانی و بزووتنەوەی ڕزگاریخوای کورد، بەرگی یەکەم١٩٣١–١٩٥٨، (ھەولێر- ٢٠١٢). # معروف قەرەداغی، بارزان و نھێنییەکانی، (بەغداد- چاپخانەی مەعارف- ١٩٥٩). # بەختیار محەممەدئەمین، خۆشناوەتی لەسەدەی بیستەمدا بەرگی دووەم ١٩٠٠–١٩٩١. {{کۆماری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|مێژوو|پارێزگای سلێمانی|شەڕ|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] ouf9wmxf86u96l2j9jxodw6bwpgu6pq چەشنی کایەی ڤیدیۆیی 0 230157 1691463 1587792 2026-10-22T16:38:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1691463 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:RosAsmGameSpace.png|وێنۆک|وێنەی کایەیەک کە تەنھا کاری تەقەکردنە و لەبۆشایی ئاسماندا بە شێوەیەکی ئاسۆیی دەسورێتەوە|160px]] '''چەشنی کایە ڤیدیۆیی''' ({{بە ئینگلیزی|Video Game Genre}}) بەکاردێت بۆ پۆلێنکردنی [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییە ڤیدیۆیییەکان]] بە پشتبەستن بە کارلێککردنی یارییەکانیان، نەک لەسەر جیاوازییە بینراوەکان یان گێڕانەوەکانی یارییەکان.<ref name=Apperley>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Genre and game studies |journal=Simulation & GиКлУaming |نووسەر=Apperley, Thomas H. |ساڵ=٢٠٠٦|بەرگ=٣٧|issue=1 |پەڕەکان=٦–٢٣|ناونیشان=http://trac.assembla.com/CommanderAssembler/export/32/docs/Genre%20and%20game%20studies%20-%20tom-apperley.pdf |doi=10.1177/1046878105282278 |s2cid=17373114 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131005003753/http://trac.assembla.com/CommanderAssembler/export/32/docs/Genre%20and%20game%20studies%20-%20tom-apperley.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چەشن بریتییە لە پێناسەکردنی کۆمەڵێک بەرنگاری پرۆسەی یارییەکە و بە پێچەوانەی کارە ھونەرییەکانی دیکەی وەک [[فیلم]] یان [[کتێب]]، یارییەکان بەپێی شوێن و جیھانی ناوەڕۆکیان پۆلێن ناکرێن. بۆ نموونە یارییەکی [[ئەکشن]] کە لە جیھانێکی خەیاڵی یان لە بۆشایی نێوان ھەسارەکاندا ڕوودەدات، ھێشتا ئەکشنە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Harteveld|یەکەم١=Casper|ڕێکەوت= ٢٦ی شوباتی ٢٠١١|سەردێڕ=Triadic Game Design: Balancing Reality, Meaning and Play|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sIcQYKcoH7IC&q=lives+game+design|بڵاوکەرەوە=Springer Science & Business Media|پەڕە= ٧١|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٩٦-١٥٧-٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|مێژوو|دەیەی ١٩٧٠|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|Video games by genre}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی]] 84zr33fgjvy9hlsarwq1pzh6c1jug9u 1691544 1691463 2026-10-22T20:02:09Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1691544 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:RosAsmGameSpace.png|وێنۆک|وێنەی کایەیەک کە تەنھا کاری تەقەکردنە و لەبۆشایی ئاسماندا بە شێوەیەکی ئاسۆیی دەسورێتەوە|160px]] '''چەشنی کایە ڤیدیۆیی''' ({{بە ئینگلیزی|Video Game Genre}}) بەکاردێت بۆ پۆلێنکردنی [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییە ڤیدیۆیییەکان]] بە پشتبەستن بە کارلێککردنی یارییەکانیان، نەک لەسەر جیاوازییە بینراوەکان یان گێڕانەوەکانی یارییەکان.<ref name=Apperley>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Genre and game studies |journal=Simulation & GиКлУaming |نووسەر=Apperley, Thomas H. |ساڵ=٢٠٠٦|بەرگ=٣٧|issue=1 |پەڕەکان=٦–٢٣|ناونیشان=http://trac.assembla.com/CommanderAssembler/export/32/docs/Genre%20and%20game%20studies%20-%20tom-apperley.pdf |doi=10.1177/1046878105282278 |s2cid=17373114 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131005003753/http://trac.assembla.com/CommanderAssembler/export/32/docs/Genre%20and%20game%20studies%20-%20tom-apperley.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چەشن بریتییە لە پێناسەکردنی کۆمەڵێک بەرنگاری پرۆسەی یارییەکە و بە پێچەوانەی کارە ھونەرییەکانی دیکەی وەک [[فیلم]] یان [[کتێب]]، یارییەکان بەپێی شوێن و جیھانی ناوەڕۆکیان پۆلێن ناکرێن. بۆ نموونە یارییەکی [[ئەکشن]] کە لە جیھانێکی خەیاڵی یان لە بۆشایی نێوان ھەسارەکاندا ڕوودەدات، ھێشتا ئەکشنە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Harteveld|یەکەم١=Casper|ڕێکەوت= ٢٦ی شوباتی ٢٠١١|سەردێڕ=Triadic Game Design: Balancing Reality, Meaning and Play|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sIcQYKcoH7IC&q=lives+game+design|بڵاوکەرەوە=Springer Science & Business Media|پەڕە= ٧١|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٩٦-١٥٧-٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|مێژوو|دەیەی ١٩٧٠|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|Video games by genre}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی]] ckxg6g9mwj837eb2eu9kg087j0c1s2v قومری 0 230449 1691727 1675487 2026-10-23T05:47:20Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691727 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Tourterelle maillée au Parc National de l'Ichkeul.jpg|وێنۆک]] '''قومری''' (بە [[ئینگلیزی]]: laughing dove) جۆرێکی باڵندەیە، لە خێزانی کۆترەکانە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قومری {{!}} ھەنبانە بۆرینە {{!}} ڤەژینلێکس|ناونیشان=http://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/قومری|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=VejinLex|زمان=ku}}</ref> و پێشی دەگوترێت کۆتری بچووک یان کۆترە باریکە، نشینگەکەی چەندین ناوچەی جیاواز دەگرێتەوە، وەک [[ئەفریقا]] و [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و باکووری [[ئاسیا]] و ڕۆژاوای [[ئوسترالیا]]، لە ناوچە وشک و نیمچە [[بیابان|بیابانییەکاندا]] دەژی، کە بە زۆری بە تاک یاخود جووت دەبینرێن. مەترسی لەناوچوونی لەسەر نییە چونکە باڵندەیەکی خۆ گونجێنەرە و بەھۆیەوە بە ئاسانی دەتوانێت ڕزگاری ببێت لە زۆرینەی ھەلومەرجەکاندا، دەنگی ئاواز خوێندنەکەی ھاوشێوەی پێکەنینی مرۆڤە، ٥ جۆری ھەیە کە جیاوازییەکەیان تەنھا لە ڕووی قەبارە و تۆخی ڕەنگەوەیە.{{ژێدەر پێویستە|date=ئابی ٢٠٢٤}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/قومری {{تووڵی دەروازە|باڵندەکان|ژینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Spilopelia senegalensis}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:مەلەکان]] [[پۆل:مەلەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]] [[پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە]] myczq1xl2vu5cbbxms0m3wnlere9fdi ڕاچێت و کلانک 0 233195 1691813 1546005 2026-10-23T10:34:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1691813 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Ratchet & Clank Logo (2002-2007) (1).png|وێنۆک]] '''ڕەچێت و کلانک''' ({{بە ئینگلیزی|Ratchet & Clank}}) ناونیشانێکە بۆ زنجیرەیەک [[کایەی ڤیدیۆیی]] [[خەیاڵی زانستی]] بە شێوازی پلاتفۆرم و وێنەگرتنی کەسی سێیەم، کە لەلایەن کۆمپانیای ئینسۆمنیاک گەیمز و لەلایەن کۆمپانیای [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت]] کە [[خاوەندارێتیی فکری]] ئەم زنجیرەیەیە، بۆ کۆنسۆڵە جۆراوجۆرەکانی بنەماڵەی [[پلەی ستەیشن]] پەرەی پێدراوە، وەک چۆن لە کۆنسڵەکانی [[پلەی ستەیشن ٢]] و [[پلەی ستەیشن ٣]] و [[پلەیستەیشن ٤]] و [[پلەی ستەیشن ٥]] بڵاوکراونەتەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|تەکنۆلۆژیا|کۆمپانیا|ئابووری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Ratchet & Clank}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دەستوورییەکان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ کۆمیکەکان گونجێنراون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لەگەڵ فیلمدا گونجاون]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆیانەی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پەرەپێدراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە فەنتازییە زانستییەکان]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لەسەر ھەسارە خەیاڵییەکان داندراون]] tjx0pe1p7nj84es4qrw9tn3imgk252d ڕاکێشان (فیلم) 0 234498 1691826 1673277 2026-10-23T10:36:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە) 1691826 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name=ڕاکێشان |image=پۆستەری فیلمی ڕاکێشان.jpg |caption=پۆستەری بڵاوبوونەوەی سینەمایی |director=[[ئالفۆنسۆ کوارۆن]] |producer={{unbulleted list|ئالفۆنسۆ کوارۆن|[[دەیڤد ھێیمن]]}} |writer={{unbulleted list|ئالفۆنسۆ کوارۆن|[[خۆناس کوارۆن]]}} |starring={{unbulleted list|[[ساندرا بولۆک]]|[[جۆرج کلونی]]}} |music=[[ستیڤن پڕایس]] |cinematography=[[ئێمانوێل لوبێزکی]] |editing={{unbulleted list|ئالفۆنسۆ کوارۆن|[[مارک سانگەر]]}} |studio={{unbulleted list|[[ھێی دەی فیلمز]]|[[ئێسپێرانتۆ فیلمۆخ]]}} |distributor=[[وارنەر برۆس پیکچەرز|وارنەر برۆس. پیکچەرز]] |released={{film date|٢٠١٣|٠٨|٢٨|ڤێنیز|٢٠١٣|١٠|٠٤|ویلایەتە یەکگرتووەکان|٢٠١٣|١١|٠٧|شانشینی یەکگرتوو}} |runtime=٩١ خولەک<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbfc.co.uk/releases/gravity-film-0 |سەردێڕ=Gravity (12A) |ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٣ |وێبگە=[[British Board of Film Classification]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720104657/https://www.bbfc.co.uk/releases/gravity-film-0 |url-status=dead}}</ref> |country={{unbulleted list|ویلایەتە یەکگرتووەکان|شانشینی یەکگرتوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/524365c749530 |سەردێڕ=Gravity (2013) |وێبگە=[[BFI]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref>}} |language=ئینگلیزی |budget=٨٠–١٣٠ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی|$]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Finke|یەکەم=Nikki|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Bullock-Clooney-Cuaron’s $55M ‘Gravity’ Domestic Weekend Soars To October Record And Big $27.4M Internationally; ‘Runner Runner’ Flops $7.8M|ناونیشان=https://deadline.com/2013/10/gravity-opens-to-1-4m-in-thursfri-late-shows-603276/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/sites/default/files/custom/Embeds/2013%20Feature%20Study%20Corrected%20no%20Watermark%5B2%5D.pdf |سەردێڕ=2013 Feature Film Production Report |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180421215304/https://www.hollywoodreporter.com/sites/default/files/custom/Embeds/2013%20Feature%20Study%20Corrected%20no%20Watermark%5B2%5D.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |gross=$٧٢٣٫٢ ملیۆن [[دۆلاری ئەمریکی|$]]<ref name="boxofficemojo">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gravity (2013) |ناونیشان=https://boxofficemojo.com/movies/?id=gravity.htm |وێبگە=[[Box Office Mojo]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> }} '''''ڕاکێشان''''' ({{بە ئینگلیزی|Gravity}}) [[فیلمی ھەستبزوێن|فیلمێکی ھەستبزوێنی]] [[فیلمی خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستیی]] ٢٠١٣یە لە لایەن [[ئالفۆنسۆ کوارۆن]] دەرھێنراوە، ھەروەھا بە ھاوبەشی کاری نووسین، مۆنتاژ و بەرھەمھێنانی بۆ فیلمەکە کردووە. ھەریەکە لە [[ساندرا بولۆک|ساندرا بوڵک]] و [[جۆرج کلونی]] وەک دوو [[ئەستێرەگەڕ|ئەستێرەگەڕی]] ئەمریکی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن کە ھەوڵی گەڕانەوە بۆ سەر [[زەوی]] دەدەن دوای لەنێوچوونی [[مەکۆی بۆشایی|مەکۆی بۆشایییەکەیان]] لە خولگەدا. کوارۆن لەگەڵ [[خۆناس کوارۆن|خۆناسی]] کوڕی سیناریۆی فیلمەکەی نووسیوە و لە [[یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] ھەوڵی پەرەپێدانی فیلمەکەی داوە. دواتر، [[وارنەر برۆس پیکچەرز|وارنەر برۆس. پیکچەرز]] مافی دابەشکردنی فیلمەکەی بەدەست ھێنا. [[دەیڤد ھێیمن]]، کە پێشتر لە فیلمی ''[[ھاری پۆتەر و بەندکراوی ئازکابان]]'' (٢٠٠٤) کاری لەگەڵ کوارۆن کردووە، لەگەڵیدا فیلمەکەی بەرھەم ھێناوە. ''ڕاکێشان'' بە تەواوەتی لە شانشینی یەکگرتوو بەرھەم ھێنراوە، کە کۆمپانیای [[کاریگەرییە سۆمایییەکان|کاریگەرییە سۆمایییەکانی]] بەریتانی [[فرەیمستۆر]] زیاتر لە سێ ساڵی لە دروستکردنی زۆربەی کاریگەرییە سۆمایییەکانی فیلمەکە بەسەر بردووە، کە زیاتر لە ٨٠ خولەک لە کۆی ٩١ خولەکی فیلمەکە دەگرێتەوە. فیلمەکە بووە ھەشتەم پڕداھاتترین فیلمی ٢٠١٣، داھاتی فیلمەکە لە گشت جیھان زیاتر لە {{دۆلاری ئەمریکی|٧٢٣ ملیۆن}} بووە، ئەمە لە کاتێکدا بودجەی بەرھەمھێنانەکەی نزیکەی {{دۆلاری ئەمریکی|١٠٠ ملیۆن}} بووە. == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Gravity (film)|ڕاکێشان (فیلم)}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.gravitymovie.com}} * {{IMDb title|1454468}} * {{Rotten Tomatoes|gravity_2013}} * {{Metacritic film}} * {{mojo title|gravity}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|شانشینی یەکگرتوو|زانست|دەیەی ٢٠١٠|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فیزیک|تەلەڤیزیۆن|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|فڕینی بۆشایی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:خەڵاتی ھەڵۆی زێڕین (ڕووسیا) بۆ براوەی باشترین فیلمی زمانی بیانی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین دەرھێنەر بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی بافتای بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە سینەماکارەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری باشترین سینەماکاری بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین تێکەڵکردنی دەنگ بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە شاری سوری وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین نمرەی ڕەسەنیان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ڕوانگەی کەسی یەکەمەوە وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مەرگ]] [[پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە بەریتانییەکان]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:براوەکاتی خەڵاتی بافتا بۆ باشترین فیلمی بەریتانی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی مانەوە]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەمریکییەکان لە بۆشایی ئاسمان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ئەستێرەگەڕەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە مەترسییەکانی بۆشایی]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ناسا]] [[پۆل:فیلمە دەرھێنراوەکانی ئالفۆنسۆ کوارۆن]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ئالفۆنسۆ کوارۆن]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ی چەشنی کارەسات]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە شاری سووری وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە درامایییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] k7r3d5ivkqqeshs5duubdn8ytgyfg7y ڕاوچیی ئەژدیھاکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی) 0 234849 1691765 1550278 2026-10-23T07:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1691765 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Dragon_Hunters_(animated_series)_poster.jpg}} '''ڕاوچیی ئەژدیھاکان''' ({{بە فەڕەنسی|Chasseurs de dragons}}) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئەنیمەیشنی کۆمیدی خەیاڵییە، کە لەلایەن ئارتەر کواکەوە دروست کراوە و لەلایەن کۆمپانیای فەڕەنسی «فوتوریکۆن و توونکانەوە» بەرھەم ھێنراوە. بەدوای سەرکێشییەکانی دوو ڕاوچی بەکرێگیراودا دەگەڕێت لە ڕێگەی جیھانێکی [[سەدەکانی ناوین|سەدەی ناوەڕاستی]] خاکە وشکانییە ھەڵفڕاوەکانەوە کە بەھۆی ھەڕەشەیەکی جۆراوجۆری بەرفراوان لەلایەن ئەھریمەنەکانەوە کە بەکۆمەڵ بە [[ئەژدیھا]] ناسراون، دەتۆقێنرێن. ھەروەھا فیلمێکی درێژی سێ ڕەھەندی و یارییەکی ڤیدیۆیی لەسەر بنەمای ھەمان گەردوونی داھێنەرانە بڵاوکراونەتەوە. == چیرۆک == دوو پیاو بە ناوەکانی گویزدۆ و لیان-چو لە جیھانێکی سەدەی ناوەڕاستی خاکە وشکانییە ھەڵفڕاوەکانەوە ڕاوی ئەژدیھاکان دەکەن و لەمنداڵییەوە یەکتریان ناسیوە. ئەوان ھەردووکیان لە میوانخانەیەکی ژنێک دەمێننەوە بەڵام پێویستە ھەمیشە ڕاوی ئەژدیھاکان بکەن بۆ ئەوەی کرێی میوانخانەکە بتوانن بەم ڕاوکردنە بدەن. == ڕۆڵەکان == * لیان-چو؛ شەڕانگێزێکی بەھێزە و شمشێر بەکاردێنێت دژی ئەژدیھاکان دەبێتەوە. بەپێچەوانەی گیزدۆ، لیان-چو کەسێکی دڵسۆز و بەڕێزترە. * گیزدۆ؛ سەرۆکی دەستەکەیە و مامەڵە لەسەر گرێبەستەکان دەکات بۆ ئەو کەسانەی کە لەلایەن ئەژدیھاکانەوە بێزار دەکرێن. ئەو چەقۆیەکی بچووکی پێیە و زیرەکە، کەسێکی توندوتیژ و تووڕەیە و بەردەوام سەگە ماڵییەکەی خۆیان یەناوی ھێکتۆر ئازار دەدات، ھەڵبەت لەگەڵ لیان-چو پێکەوە لە خانەیەکی ھەتیوەکان گەورەبوون. * ھێکتۆر؛ سەگێکی ماڵی شێوە ئەژدیھایە، بەڵام قەبارەی بچووک و شەڕانگێز نییە وەک ئەژدیھاکانی تر و زیاتر وەک سەگێک مامەڵە دەکات. * جینیلین؛ ژنێکی قەڵە و قورس و توندوتیژە لە قسەکردن، خاوەنی میوانخانەیەکە کە گیزدۆ و لین-چو تێیدا دەژین بەردەوام ئەوان قەرزی ئەم ژنەن چونکە پارەیان پێ نییە و دەمێننەوە لەوێ. * زۆی؛ یەکێکە لە کچەکانی جینیلین و لە میوانخانەکە نامێنێتەوە و خۆشی ڕاوچییەکی باش و لێھاتووی ئەژدیھاکانە، کەم دەرکەوتنی لە زنجیرەکەدا ھەیە بەڵام بە باشی ناسێنراوە == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== * {{official website|http://www.futurikon.com/en/programme/dragons-hunters/}} * {{IMDb title|0944834|ڕاوچیی ئەژدیھاکان}} * {{IMDb title|0488444|ڕاوچیی ئەژدیھاکان}} * {{Amg movie|448377|ڕاوچیی ئەژدیھاکان}} {{تووڵی دەروازە|ترسناک|کۆمیدیا|شەڕ|شمشێربازی|جوگرافیا|مێژوو|زانستی زەوی|تەلەڤیزیۆن|فیلم|کارتۆن|ئەنیمەیشن|فەڕەنسا|ئەڵمانیا|بەلجیکا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} tjjhs4b59sj3mttz1l70s68bhgx52ph شەوە ڕۆشنەکان (کورتەچیرۆک) 0 234975 1691553 1690581 2026-10-22T20:21:59Z گرووپی قوتابخانە 23641 1691553 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  [[پەڕگە:Dostoyevsky_(Leibin,_1850s)_(cropped).jpg|وێنۆک| دۆستۆیڤسکی لە ساڵانی ١٨٥٠دا، چەند ساڵێک دوای "شەوی سپی".]] '''شەوە ڕۆشنەکان ''' یان '''شەوانی سپی''' ({{Langx|ru|Белые ночи|Belye nochi}}; ڕێنووسی ڕەسەن {{Lang|ru|Бѣлыя ночи}}, ''Beliya nochi'' ) [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆکێکە لەلایەن]][[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکییەوە]] نوسراوە، لە سەرەتادا لە ساڵی ١٨٤٨، لە سەرەتای ژیانی نووسەردا بڵاوکراوەتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/web-stories/8-books-that-talk-about-loneliness-and-emotional-struggles/photostory/111280662.cms |وێبگە=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> == کورتەی چیرۆکەکە == ; شەوی یەکەم گێڕەرەوەکە لە شوقەیەکی بچووکی شاری سانت پیتەرزبورگ بە تەنیا دەژی و تەنیا خزمەتکارە بەتەمەنەکەی، «ماتریۆنا»، لەگەڵیدایە. لە کاتی پیاسەکردندا، ژنێکی گەنج بە ناوی ناستێنکا{{Efn|شێوەیەکی بچووککراوە و خۆشەویستییە بۆ ناوی [[ئەناستاسیا]].}} دەبینێت کە پاڵی بە پەرژینێکەوە داوە و دەگری. ئەو بیر لەوە دەکاتەوە لێی بپرسێت چی ڕوویداوە، بەڵام بەردەوام دەبێت لە ڕۆیشتن. دواتر دەنگی قیژەی ئەو دەبیستێت، دەستبەجێ دەستوەردان دەکات و لە دەست پیاوێک کە بێزاری دەکرد ڕزگاری دەکات. ناستێنکا دەستی دەگرێت، بەڵام لەبەر ئەوەی گێڕەرەوەکە پێشتر هەرگیز لەگەڵ هیچ ژنێکدا نەبووە، هەست بە شەرمنی دەکات. ناستێنکا دڵنیایی دەداتێ کە ژنان حەزیان لە شەرمنی پیاوانە و ئەویش بە هەمان شێوە. گێڕەرەوەکە پێی دەڵێت کە ئەو هەموو خولەکێکی ڕۆژەکانی بە خەیاڵکردن لە کچێک بەسەر دەبات کە قسەی لەگەڵدا بکات، کچێک کە ڕەتی نەکاتەوە و گاڵتەی پێ نەکات. ئەو دەڵێت بیر لەوە دەکاتەوە بە شەرمنی و ڕێز و سۆزەوە لەگەڵ کچێکی نەناسراودا بدوێت و پێی بڵێت کە لە تەنیاییدا دەمرێت و هیچ چانسێکی سەرکەوتنی لەگەڵیدا نییە. دەشڵێت ئەمە ئەرکی کچێکە کە پیاوێکی شەرمن و کەمبەختی وەک ئەو بە توندی ڕەت نەکاتەوە. کاتێک دەگەنە بەر دەرگای ماڵی ناستێنکا، دەپرسێت ئایا جارێکی تر دەتوانێت بیبینێتەوە؟ پێش ئەوەی ناستێنکا وەڵام بداتەوە، دەڵێت کە سبەینێ لە هەمان شوێنی چاوپێکەوتنەکەیان ئامادە دەبێت تەنیا بۆ ئەوەی ئەو ساتە بەختەوەرەی ژیانە تەنیاییەکەی دووبارە بژیێنێتەوە. ناستێنکا ڕازی دەبێت و دەڵێت ناتوانێت پێی بڵێت نەیەت، چونکە خۆیشی دەبێت لەوێ بێت. ناستێنکا بەڵێن دەدات چیرۆکی خۆی بۆ بگێڕێتەوە و لەگەڵیدا بێت، بەو مەرجەی قسەکردنیان نەبێتە هۆی پەیوەندییەکی ڕۆمانسی، چونکە ئەویش وەک گێڕەرەوەکە تەنیایە. ; شەوی دووەم : لە دووەم دیداریاندا، ناستێنکا هەوڵ دەدات زیاتر لەسەر ئەو بزانێت. گێڕەرەوەکە پێی دەڵێت کە هەموو ژیانی بە تەنیایی ڕەها بەسەر بردووە. ئەو باس لە حەسرەتی خۆی بۆ هاوڕێیەتی دەکات،{{Efn|بە شێوازێک کە هاوشێوەی کەسایەتیی پیاوی ژێرزەمینە لە ڕۆمانی ''[[تێبینییەکانی ژێرزەمین]]''.}} و دەست دەکات بە گێڕانەوەی چیرۆکەکەی بە ڕوانگەی کەسی سێیەم و خۆی وەک «پاڵەوان» ناودەبات. ئەم «پاڵەوانە» لەو کاتژمێرانەدا دڵخۆشە کە هەموو کارەکان کۆتاییان دێت و خەڵک پیاسە دەکەن. ئەو خەون بە هەموو شتێکەوە دەبینێت، لە دۆستایەتی لەگەڵ شاعیرانەوە تا هەبوونی شوێنێک لە زستاندا کە کچێک لە تەنیشتی بێت. ئەو پێیوایە بێزاری و ساردیی ژیانی ڕۆژانە مرۆڤەکان دەکوژێت، لە کاتێکدا لە خەونەکانیدا دەتوانێت ژیانی بەو شێوەیە دابڕێژێت کە خۆی دەیەوێت. ناستێنکا بە سۆزەوە دڵنیایی دەداتێ کە دەبێتە هاوڕێی ئەو. ; مێژووی ناستێنکا : پاشان ناستێنکا چیرۆکی ژیانی خۆی دەگێڕێتەوە. ئەو لەگەڵ داپیرەیەکی توند و نابینادا گەورە بووە کە پەروەردەیەکی زۆر پارێزراوی پێداوە. داپیرەی ناستێنکا دەرزییەکی دەستەوانە بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی جلی هەردووکیان پێکەوە ببەستێتەوە، چونکە دەترسێت نەوەکەی تووشی هەڵە و سەرکێشی ببێت. لەبەر ئەوەی مووچەی خانەنشینیی داپیرەی کەمە، ژوورێکی خانووەکەیان بەکرێ دەدەن. کاتێک یەکەم کرێچییان دەمرێت، داپیرەی ژوورەکە بە گەنجێک بەکرێ دەدات. سەرەڕای شەرمەزاربوونی ناستێنکا لە بەردەم ئەو گەنجەدا بەهۆی ئەوەی کە بە مانای وشە بە داپیرەیەوە بەستراوەتەوە، گەنجەکە بە بێدەنگی دەست دەکات بە دڵداری لەگەڵ ناستێنکادا و کتێبی پێدەبەخشێت تا خولیای خوێندنەوەی تێدا پەرەپێبدات. گەنجەکە ناستێنکا و داپیرەی بۆ بینینی شانۆگەرییەک بانگهێشت دەکات.{{Efn|شانۆگەریی ''[[سەرتەتاشی سێڤیلیا]]''.}} لەو شەوەدا کە کرێچییە گەنجەکە دەیەوێت پیتەرزبورگ بەجێبهێڵێت و بچێتە مۆسکۆ، ناستێنکا داوای لێدەکات هاوسەرگیریی لەگەڵ بکات. گەنجەکە هاوسەرگیریی دەستبەجێ ڕەت دەکاتەوە بە بیانووی ئەوەی پارەی پێویستی نییە بۆ بەڕێوەبردنی خێزان، بەڵام بەڵێنی پێدەدات کە دوای ساڵێک دەگەڕێتەوە بۆلای. ناستێنکا چیرۆکەکەی تەواو دەکات و ئاماژە بەوە دەکات کە ساڵێک تێپەڕیوە و گەنجەکە تەنانەت یەک نامەشی بۆ نەناردووە. ; شەوی سێیەم : گێڕەرەوەکە وردە وردە هەست بەوە دەکات کە سەرەڕای بەڵێنەکەی سەبارەت بەوەی پەیوەندییەکەیان تەنیا ئەفلاتوونی (هاوڕێیەتیی پاک) دەمێنێتەوە، بەڵام بە شێوەیەکی حەتمی کەوتووەتە داوی خۆشەویستیی ئەوەوە. سەرەڕای ئەوەش، بە نووسین و ناردنی نامەیەک بۆ خۆشەویستەکەی ناستێنکا یارمەتیی دەدات، و هەستەکانی خۆی بۆ ئەو دەشارێتەوە. ئەوان چاوەڕێی وەڵامی نامەکە یان دەرکەوتنی گەنجەکە دەکەن، بەڵام ناستێنکا بەهۆی دیارنەمانی خۆشەویستەکەیەوە بێزار و بێ ئارام دەبێت و لە هاوڕێیەتیی گێڕەرەوەکەدا ئارامی دەدۆزێتەوە. ناستێنکا بەبێ ئەوەی ئاگاداری قووڵیی هەستەکانی گێڕەرەوەکە بێت بەرامبەری، پێی دەڵێت کە خۆشی دەوێت چونکە ئەو (گێڕەرەوەکە) نەکەوتووەتە داوی خۆشەویستییەوە. گێڕەرەوەکە دەست دەکات بە بێهیوابوون لەم خۆشەویستییە یەکلایەنەیە. ; شەوی چوارەم : ناستێنکا بێهیوا دەبێت چونکە دەزانێت خۆشەویستەکەی لە پیتەرزبورگە و پەیوەندیی پێوە نەکردووە. گێڕەرەوە بەردەوام دەبێت لە دڵدانەوەی و سەرەنجام دان بە خۆشەویستیی خۆیدا دەنێت بۆی. ناستێنکا سەرەتا تووشی سەرلێشێوان دەبێت، و گێڕەرەوەکەش بە تێگەیشتن لەوەی کە چیتر ناتوانن وەک پێشوو هاوڕێ بن، پێداگری دەکات لەسەر ئەوەی کە هەرگیز جارێکی تر نەیبینێتەوە. ناستێنکا لێی دەپاڕێتەوە کە بمێنێتەوە و پێشنیاری ئەوە دەکات کە ڕەنگە ڕۆژێک پەیوەندییەکەیان ببێتە ڕۆمانسی، بەڵام ئەو هاوڕێیەتیی ئەوی لە ژیانیدا دەوێت. گێڕەرەوەکە بەم پێشنیارە هیوا پەیدا دەکات. لە کاتی پیاسەکردندا، بە تەنیشت خۆشەویستەکەی ناستێنکادا تێدەپەڕن؛ ئەو دەوەستێت و بانگیان دەکات. ناستێنکا خۆی فڕێ دەداتە ناو باوەشی. پاشان بۆ ماوەیەکی کورت دەگەڕێتەوە تا ماچێکی گێڕەرەوەکە بکات، بەڵام دواتر لەگەڵ خۆشەویستەکەیدا بەرەو تاریکیی شەوەکە دەڕوات و گێڕەرەوەکە بە تەنیا و بە دڵشکاوی بەجێدەهێڵێت. ; بەیانی : گێڕەرەوەکە نامەیەک لە ناستێنکاوە پێدەگات، کە تێیدا داوای لێبوردن دەکات بۆ ئازاردانی و جەخت لەوە دەکاتەوە کە هەمیشە سوپاسگوزاری هاوڕێیەتیی ئەو دەبێت. لە نامەکەدا دەڵێت کە لە ماوەی هەفتەیەکدا هاوسەرگیری دەکات و هیوادارە ئەویش ئامادە بێت. لە کاتی خوێندنەوەی نامەکەدا، گێڕەرەوە دەست دەکات بە گریان. ماتریۆنا بە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە پاککردنەوەی تەپوتۆز و داوی جاڵجاڵۆکەکانی تەواو کردووە، خەیاڵەکانی دەپچڕێنێت. گێڕەرەوە ئاماژە بەوە دەکات کە هەرچەندە پێشتر ماتریۆنای بە پیر دانەنابوو، بەڵام ئێستا زۆر پیرتر لە جاران دەردەکەوێت، و بیر لەوە دەکاتەوە کە ئایا داهاتووی خۆیشی بەبێ هاوەڵ و خۆشەویستی دەبێت. لەگەڵ ئەوەشدا ڕەتیدەکاتەوە بێهیوا بێت:<blockquote>{{وتە|بەڵام ئایا من کینەم لە تۆ هەبێت، ناستێنکا؟! ئایا سێبەرێکی تاریک بخەمە سەر بەختەوەرییە ڕووناک و ئارامەکەت؟! ...ئایا یەکێک لەو گوڵە ناسکانە وردوخاش بکەم کە لەناو قژە ڕەشەکەتدا دەیڕازێنیتەوە کاتێک لەگەڵ ئەودا بەرەو قوربانگای هاوسەرگیری هەنگاو دەنێیت؟! ئۆهـ نا — هەرگیز، هەرگیز! با ئاسمانی تۆ هەمیشە ساماڵ بێت، با بزەی شیرینت هەمیشە گەش و بەختەوەر بێت، و با بۆ هەمیشە پیرۆز بیت بۆ ئەو ساتە لە بەختەوەری و شادمانییەی کە بە دڵێکی تری تەنیات بەخشی... پەروەردگارا، تەنیا ساتێک لە کامەرانی؟ مەگەر ساتێکی وەها بەس نییە بۆ تەواوی ژیانی مرۆڤێک؟}}</blockquote> == فیلمە وەرگیراوەکان == ** ''[[شەوانی سپی (فیلمی ١٩٥٧)|Le notti bianche]]''، فیلمێکی ئیتاڵیی ساڵی ١٩٥٧ لە دەرھێنانی [[لوچینۆ ڤیسکۆنتی]] ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ڕووسیی ساڵی ١٩٥٩ لە دەرهێنانی ئیڤان پیریێڤ ** ''[[چوار شەوی خەونبینێک]]''، فیلمێکی فەڕەنسیی ساڵی ١٩٧١ لە دەرهێنانی [[ڕۆبێرت برێسۆن]] ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ڕووسیی ساڵی ١٩٩٢ لە دەرهێنانی لیۆنید کوینیکیدزێ ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ئێرانیی ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرهێنانی فەرزاد مۆئتەمەن ** ''ئیارکای'' (Iyarkai)، فیلمێکی زمانی تامیلی هیندیی ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرهێنانی ئێس پی جاناناتان ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ئەمریکیی ساڵی ٢٠٠٥ لە دەرهێنانی ئالان سیلڤەر ** ''[[ساواریا]]''، فیلمێکی هیندیی ساڵی ٢٠٠٧ لە دەرهێنانی [[سەنجای لیلا بانسالی]] ** فیلمی ئەمریکیی ''[[دوو خۆشەویست (فیلم)|دوو خۆشەویست]]'' (٢٠٠٨)، هەرچەندە وەرگێڕانی ڕاستەوخۆ نییە، بەڵام لە «شەوانی سپی» ئیلهامی وەرگرتووە.<ref>{{Cite web |last=Gray |first=James |date=June 3, 2009 |url=http://www.abc.net.au/atthemovies/txt/s2583856.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823120612/http://www.abc.net.au/atthemovies/txt/s2583856.htm |archive-date=August 23, 2009 |access-date=August 10, 2009 |website=At the Movies |title=Two Lovers: James Gray Interview}}</ref> == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبنامە == * {{Cite book|title=The Best Stories of Fyodor Dostoevsky|date=2005|publisher=The Modern Library|isbn=9780345481269|location=[[New York City]]|translator-last=David Magarshack|chapter=White Nights}} == بەستەری دەرەکی == {{ویکیسەرچاوە|White Nights|White Nights}} * [[gutenberg:21183|تۆمارکردنی دەنگی "Belye Nochi" (بە زمانی ڕووسی)]] * [[iarchive:whitenightsother00dostiala|دەق بە زمانی ئینگلیزی]] * کتێبی دەنگیی دۆمەینی گشتی لە {{Fyodor Dostoevsky|state=expanded}}{{White Nights}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|White Nights (Dostoyevsky)}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان|ڕووسیا|کتێب}} [[پۆل:کورتەچیرۆکەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی]] gm1bqjmavv890qptcltaueczr07q3bw 1691554 1691553 2026-10-22T20:23:03Z گرووپی قوتابخانە 23641 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1691554 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> [[پەڕگە:Dostoyevsky_(Leibin,_1850s)_(cropped).jpg|وێنۆک| دۆستۆیڤسکی لە ساڵانی ١٨٥٠دا، چەند ساڵێک دوای "شەوی سپی".]] '''شەوە ڕۆشنەکان''' یان '''شەوانی سپی''' ({{Langx|ru|Белые ночи|Belye nochi}}; ڕێنووسی ڕەسەن {{Lang|ru|Бѣлыя ночи}}, ''Beliya nochi'') [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆکێکە لەلایەن]][[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکییەوە]] نوسراوە، لە سەرەتادا لە ساڵی ١٨٤٨، لە سەرەتای ژیانی نووسەردا بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/web-stories/8-books-that-talk-about-loneliness-and-emotional-struggles/photostory/111280662.cms |وێبگە=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> == کورتەی چیرۆکەکە == ; شەوی یەکەم گێڕەرەوەکە لە شوقەیەکی بچووکی شاری سانت پیتەرزبورگ بە تەنیا دەژی و تەنیا خزمەتکارە بەتەمەنەکەی، «ماتریۆنا»، لەگەڵیدایە. لە کاتی پیاسەکردندا، ژنێکی گەنج بە ناوی ناستێنکا{{Efn|شێوەیەکی بچووککراوە و خۆشەویستییە بۆ ناوی [[ئەناستاسیا]].}} دەبینێت کە پاڵی بە پەرژینێکەوە داوە و دەگری. ئەو بیر لەوە دەکاتەوە لێی بپرسێت چی ڕوویداوە، بەڵام بەردەوام دەبێت لە ڕۆیشتن. دواتر دەنگی قیژەی ئەو دەبیستێت، دەستبەجێ دەستوەردان دەکات و لە دەست پیاوێک کە بێزاری دەکرد ڕزگاری دەکات. ناستێنکا دەستی دەگرێت، بەڵام لەبەر ئەوەی گێڕەرەوەکە پێشتر ھەرگیز لەگەڵ ھیچ ژنێکدا نەبووە، ھەست بە شەرمنی دەکات. ناستێنکا دڵنیایی دەداتێ کە ژنان حەزیان لە شەرمنی پیاوانە و ئەویش بە ھەمان شێوە. گێڕەرەوەکە پێی دەڵێت کە ئەو ھەموو خولەکێکی ڕۆژەکانی بە خەیاڵکردن لە کچێک بەسەر دەبات کە قسەی لەگەڵدا بکات، کچێک کە ڕەتی نەکاتەوە و گاڵتەی پێ نەکات. ئەو دەڵێت بیر لەوە دەکاتەوە بە شەرمنی و ڕێز و سۆزەوە لەگەڵ کچێکی نەناسراودا بدوێت و پێی بڵێت کە لە تەنیاییدا دەمرێت و ھیچ چانسێکی سەرکەوتنی لەگەڵیدا نییە. دەشڵێت ئەمە ئەرکی کچێکە کە پیاوێکی شەرمن و کەمبەختی وەک ئەو بە توندی ڕەت نەکاتەوە. کاتێک دەگەنە بەر دەرگای ماڵی ناستێنکا، دەپرسێت ئایا جارێکی تر دەتوانێت بیبینێتەوە؟ پێش ئەوەی ناستێنکا وەڵام بداتەوە، دەڵێت کە سبەینێ لە ھەمان شوێنی چاوپێکەوتنەکەیان ئامادە دەبێت تەنیا بۆ ئەوەی ئەو ساتە بەختەوەرەی ژیانە تەنیایییەکەی دووبارە بژیێنێتەوە. ناستێنکا ڕازی دەبێت و دەڵێت ناتوانێت پێی بڵێت نەیەت، چونکە خۆیشی دەبێت لەوێ بێت. ناستێنکا بەڵێن دەدات چیرۆکی خۆی بۆ بگێڕێتەوە و لەگەڵیدا بێت، بەو مەرجەی قسەکردنیان نەبێتە ھۆی پەیوەندییەکی ڕۆمانسی، چونکە ئەویش وەک گێڕەرەوەکە تەنیایە. ; شەوی دووەم : لە دووەم دیداریاندا، ناستێنکا ھەوڵ دەدات زیاتر لەسەر ئەو بزانێت. گێڕەرەوەکە پێی دەڵێت کە ھەموو ژیانی بە تەنیایی ڕەھا بەسەر بردووە. ئەو باس لە حەسرەتی خۆی بۆ ھاوڕێیەتی دەکات،{{Efn|بە شێوازێک کە ھاوشێوەی کەسایەتیی پیاوی ژێرزەمینە لە ڕۆمانی ''[[تێبینییەکانی ژێرزەمین]]''.}} و دەست دەکات بە گێڕانەوەی چیرۆکەکەی بە ڕوانگەی کەسی سێیەم و خۆی وەک «پاڵەوان» ناودەبات. ئەم «پاڵەوانە» لەو کاتژمێرانەدا دڵخۆشە کە ھەموو کارەکان کۆتاییان دێت و خەڵک پیاسە دەکەن. ئەو خەون بە ھەموو شتێکەوە دەبینێت، لە دۆستایەتی لەگەڵ شاعیرانەوە تا ھەبوونی شوێنێک لە زستاندا کە کچێک لە تەنیشتی بێت. ئەو پێیوایە بێزاری و ساردیی ژیانی ڕۆژانە مرۆڤەکان دەکوژێت، لەکاتێکدا لە خەونەکانیدا دەتوانێت ژیانی بەو شێوەیە دابڕێژێت کە خۆی دەیەوێت. ناستێنکا بە سۆزەوە دڵنیایی دەداتێ کە دەبێتە ھاوڕێی ئەو. ; مێژووی ناستێنکا : پاشان ناستێنکا چیرۆکی ژیانی خۆی دەگێڕێتەوە. ئەو لەگەڵ داپیرەیەکی توند و نابینادا گەورە بووە کە پەروەردەیەکی زۆر پارێزراوی پێداوە. داپیرەی ناستێنکا دەرزییەکی دەستەوانە بەکاردەھێنێت بۆ ئەوەی جلی ھەردووکیان پێکەوە ببەستێتەوە، چونکە دەترسێت نەوەکەی تووشی ھەڵە و سەرکێشی ببێت. لەبەر ئەوەی مووچەی خانەنشینیی داپیرەی کەمە، ژوورێکی خانووەکەیان بەکرێ دەدەن. کاتێک یەکەم کرێچییان دەمرێت، داپیرەی ژوورەکە بە گەنجێک بەکرێ دەدات. سەرەڕای شەرمەزاربوونی ناستێنکا لە بەردەم ئەو گەنجەدا بەھۆی ئەوەی کە بە مانای وشە بە داپیرەیەوە بەستراوەتەوە، گەنجەکە بە بێدەنگی دەست دەکات بە دڵداری لەگەڵ ناستێنکادا و کتێبی پێدەبەخشێت تا خولیای خوێندنەوەی تێدا پەرەپێبدات. گەنجەکە ناستێنکا و داپیرەی بۆ بینینی شانۆگەرییەک بانگھێشت دەکات.{{Efn|شانۆگەریی ''[[سەرتەتاشی سێڤیلیا]]''.}} لەو شەوەدا کە کرێچییە گەنجەکە دەیەوێت پیتەرزبورگ بەجێبھێڵێت و بچێتە مۆسکۆ، ناستێنکا داوای لێدەکات ھاوسەرگیریی لەگەڵ بکات. گەنجەکە ھاوسەرگیریی دەستبەجێ ڕەت دەکاتەوە بە بیانووی ئەوەی پارەی پێویستی نییە بۆ بەڕێوەبردنی خێزان، بەڵام بەڵێنی پێدەدات کە دوای ساڵێک دەگەڕێتەوە بۆلای. ناستێنکا چیرۆکەکەی تەواو دەکات و ئاماژە بەوە دەکات کە ساڵێک تێپەڕیوە و گەنجەکە تەنانەت یەک نامەشی بۆ نەناردووە. ; شەوی سێیەم : گێڕەرەوەکە وردە وردە ھەست بەوە دەکات کە سەرەڕای بەڵێنەکەی سەبارەت بەوەی پەیوەندییەکەیان تەنیا ئەفلاتوونی (ھاوڕێیەتیی پاک) دەمێنێتەوە، بەڵام بە شێوەیەکی حەتمی کەوتووەتە داوی خۆشەویستیی ئەوەوە. سەرەڕای ئەوەش، بە نووسین و ناردنی نامەیەک بۆ خۆشەویستەکەی ناستێنکا یارمەتیی دەدات، و ھەستەکانی خۆی بۆ ئەو دەشارێتەوە. ئەوان چاوەڕێی وەڵامی نامەکە یان دەرکەوتنی گەنجەکە دەکەن، بەڵام ناستێنکا بەھۆی دیارنەمانی خۆشەویستەکەیەوە بێزار و بێ ئارام دەبێت و لە ھاوڕێیەتیی گێڕەرەوەکەدا ئارامی دەدۆزێتەوە. ناستێنکا بەبێ ئەوەی ئاگاداری قووڵیی ھەستەکانی گێڕەرەوەکە بێت بەرامبەری، پێی دەڵێت کە خۆشی دەوێت چونکە ئەو (گێڕەرەوەکە) نەکەوتووەتە داوی خۆشەویستییەوە. گێڕەرەوەکە دەست دەکات بە بێھیوابوون لەم خۆشەویستییە یەکلایەنەیە. ; شەوی چوارەم : ناستێنکا بێھیوا دەبێت چونکە دەزانێت خۆشەویستەکەی لە پیتەرزبورگە و پەیوەندیی پێوە نەکردووە. گێڕەرەوە بەردەوام دەبێت لە دڵدانەوەی و سەرەنجام دان بە خۆشەویستیی خۆیدا دەنێت بۆی. ناستێنکا سەرەتا تووشی سەرلێشێوان دەبێت، و گێڕەرەوەکەش بە تێگەیشتن لەوەی کە چیتر ناتوانن وەک پێشوو ھاوڕێ بن، پێداگری دەکات لەسەر ئەوەی کە ھەرگیز جارێکی تر نەیبینێتەوە. ناستێنکا لێی دەپاڕێتەوە کە بمێنێتەوە و پێشنیاری ئەوە دەکات کە ڕەنگە ڕۆژێک پەیوەندییەکەیان ببێتە ڕۆمانسی، بەڵام ئەو ھاوڕێیەتیی ئەوی لە ژیانیدا دەوێت. گێڕەرەوەکە بەم پێشنیارە ھیوا پەیدا دەکات. لە کاتی پیاسەکردندا، بە تەنیشت خۆشەویستەکەی ناستێنکادا تێدەپەڕن؛ ئەو دەوەستێت و بانگیان دەکات. ناستێنکا خۆی فڕێ دەداتە ناو باوەشی. پاشان بۆ ماوەیەکی کورت دەگەڕێتەوە تا ماچێکی گێڕەرەوەکە بکات، بەڵام دواتر لەگەڵ خۆشەویستەکەیدا بەرەو تاریکیی شەوەکە دەڕوات و گێڕەرەوەکە بە تەنیا و بە دڵشکاوی بەجێدەھێڵێت. ; بەیانی : گێڕەرەوەکە نامەیەک لە ناستێنکاوە پێدەگات، کە تێیدا داوای لێبوردن دەکات بۆ ئازاردانی و جەخت لەوە دەکاتەوە کە ھەمیشە سوپاسگوزاری ھاوڕێیەتیی ئەو دەبێت. لە نامەکەدا دەڵێت کە لە ماوەی ھەفتەیەکدا ھاوسەرگیری دەکات و ھیوادارە ئەویش ئامادە بێت. لە کاتی خوێندنەوەی نامەکەدا، گێڕەرەوە دەست دەکات بە گریان. ماتریۆنا بە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە پاککردنەوەی تەپوتۆز و داوی جاڵجاڵۆکەکانی تەواو کردووە، خەیاڵەکانی دەپچڕێنێت. گێڕەرەوە ئاماژە بەوە دەکات کە ھەرچەندە پێشتر ماتریۆنای بە پیر دانەنابوو، بەڵام ئێستا زۆر پیرتر لە جاران دەردەکەوێت، و بیر لەوە دەکاتەوە کە ئایا داھاتووی خۆیشی بەبێ ھاوەڵ و خۆشەویستی دەبێت. لەگەڵ ئەوەشدا ڕەتیدەکاتەوە بێھیوا بێت:<blockquote>{{وتە|بەڵام ئایا من کینەم لە تۆ ھەبێت، ناستێنکا؟! ئایا سێبەرێکی تاریک بخەمە سەر بەختەوەرییە ڕووناک و ئارامەکەت؟! … ئایا یەکێک لەو گوڵە ناسکانە وردوخاش بکەم کە لەناو قژە ڕەشەکەتدا دەیڕازێنیتەوە کاتێک لەگەڵ ئەودا بەرەو قوربانگای ھاوسەرگیری ھەنگاو دەنێیت؟! ئۆھ نا — ھەرگیز، ھەرگیز! با ئاسمانی تۆ ھەمیشە ساماڵ بێت، با بزەی شیرینت ھەمیشە گەش و بەختەوەر بێت، و با بۆ ھەمیشە پیرۆز بیت بۆ ئەو ساتە لە بەختەوەری و شادمانییەی کە بە دڵێکی تری تەنیات بەخشی… پەروەردگارا، تەنیا ساتێک لە کامەرانی؟ مەگەر ساتێکی وەھا بەس نییە بۆ تەواوی ژیانی مرۆڤێک؟}}</blockquote> == فیلمە وەرگیراوەکان == ** ''[[شەوانی سپی (فیلمی ١٩٥٧)|Le notti bianche]]''، فیلمێکی ئیتاڵیی ساڵی ١٩٥٧ لە دەرھێنانی [[لوچینۆ ڤیسکۆنتی]] ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ڕووسیی ساڵی ١٩٥٩ لە دەرھێنانی ئیڤان پیریێڤ ** ''[[چوار شەوی خەونبینێک]]''، فیلمێکی فەڕەنسیی ساڵی ١٩٧١ لە دەرھێنانی [[ڕۆبێرت برێسۆن]] ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ڕووسیی ساڵی ١٩٩٢ لە دەرھێنانی لیۆنید کوینیکیدزێ ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ئێرانیی ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرھێنانی فەرزاد مۆئتەمەن ** ''ئیارکای'' (Iyarkai)، فیلمێکی زمانی تامیلی ھیندیی ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرھێنانی ئێس پی جاناناتان ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ئەمریکیی ساڵی ٢٠٠٥ لە دەرھێنانی ئالان سیلڤەر ** ''[[ساواریا]]''، فیلمێکی ھیندیی ساڵی ٢٠٠٧ لە دەرھێنانی [[سەنجای لیلا بانسالی]] ** فیلمی ئەمریکیی ''[[دوو خۆشەویست (فیلم)|دوو خۆشەویست]]'' (٢٠٠٨)، ھەرچەندە وەرگێڕانی ڕاستەوخۆ نییە، بەڵام لە «شەوانی سپی» ئیلھامی وەرگرتووە.<ref>{{Cite web |last=Gray |first=James |date=June 3, 2009 |url=http://www.abc.net.au/atthemovies/txt/s2583856.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823120612/http://www.abc.net.au/atthemovies/txt/s2583856.htm |archive-date=August 23, 2009 |access-date=August 10, 2009 |website=At the Movies |title=Two Lovers: James Gray Interview}}</ref> == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبنامە == * {{Cite book|title=The Best Stories of Fyodor Dostoevsky|date=2005|publisher=The Modern Library|isbn=978-0-345-48126-9|location=[[New York City]]|translator-last=David Magarshack|chapter=White Nights}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{ویکیسەرچاوە|White Nights|White Nights}} * [[gutenberg:21183|تۆمارکردنی دەنگی "Belye Nochi" (بە زمانی ڕووسی)]] * [[iarchive:whitenightsother00dostiala|دەق بە زمانی ئینگلیزی]] * کتێبی دەنگیی دۆمەینی گشتی لە {{Fyodor Dostoevsky|state=expanded}}{{White Nights}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|White Nights (Dostoyevsky)}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان|ڕووسیا|کتێب}} [[پۆل:کورتەچیرۆکەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی]] rx7w82438dd97jn246cjvb758ol9jco 1691555 1691554 2026-10-22T20:29:36Z گرووپی قوتابخانە 23641 1691555 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Dostoyevsky_(Leibin,_1850s)_(cropped).jpg|وێنۆک| دۆستۆیڤسکی لە ساڵانی ١٨٥٠دا، چەند ساڵێک دوای "شەوی سپی".]] '''شەوە ڕۆشنەکان''' یان '''شەوانی سپی''' ({{Langx|ru|Белые ночи|Belye nochi}}; ڕێنووسی ڕەسەن {{Lang|ru|Бѣлыя ночи}}, ''Beliya nochi'') [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆکێکە لەلایەن]][[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکییەوە]] نوسراوە، لە سەرەتادا لە ساڵی ١٨٤٨، لە سەرەتای ژیانی نووسەردا بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/web-stories/8-books-that-talk-about-loneliness-and-emotional-struggles/photostory/111280662.cms |وێبگە=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> == کورتەی چیرۆکەکە == ; شەوی یەکەم گێڕەرەوەکە لە شوقەیەکی بچووکی شاری سانت پیتەرزبورگ بە تەنیا دەژی و تەنیا خزمەتکارە بەتەمەنەکەی، «ماتریۆنا»، لەگەڵیدایە. لە کاتی پیاسەکردندا، ژنێکی گەنج بە ناوی ناستێنکا{{Efn|شێوەیەکی بچووککراوە و خۆشەویستییە بۆ ناوی [[ئەناستاسیا]].}} دەبینێت کە پاڵی بە پەرژینێکەوە داوە و دەگری. ئەو بیر لەوە دەکاتەوە لێی بپرسێت چی ڕوویداوە، بەڵام بەردەوام دەبێت لە ڕۆیشتن. دواتر دەنگی قیژەی ئەو دەبیستێت، دەستبەجێ دەستوەردان دەکات و لە دەست پیاوێک کە بێزاری دەکرد ڕزگاری دەکات. ناستێنکا دەستی دەگرێت، بەڵام لەبەر ئەوەی گێڕەرەوەکە پێشتر ھەرگیز لەگەڵ ھیچ ژنێکدا نەبووە، ھەست بە شەرمنی دەکات. ناستێنکا دڵنیایی دەداتێ کە ژنان حەزیان لە شەرمنی پیاوانە و ئەویش بە ھەمان شێوە. گێڕەرەوەکە پێی دەڵێت کە ئەو ھەموو خولەکێکی ڕۆژەکانی بە خەیاڵکردن لە کچێک بەسەر دەبات کە قسەی لەگەڵدا بکات، کچێک کە ڕەتی نەکاتەوە و گاڵتەی پێ نەکات. ئەو دەڵێت بیر لەوە دەکاتەوە بە شەرمنی و ڕێز و سۆزەوە لەگەڵ کچێکی نەناسراودا بدوێت و پێی بڵێت کە لە تەنیاییدا دەمرێت و ھیچ چانسێکی سەرکەوتنی لەگەڵیدا نییە. دەشڵێت ئەمە ئەرکی کچێکە کە پیاوێکی شەرمن و کەمبەختی وەک ئەو بە توندی ڕەت نەکاتەوە. کاتێک دەگەنە بەر دەرگای ماڵی ناستێنکا، دەپرسێت ئایا جارێکی تر دەتوانێت بیبینێتەوە؟ پێش ئەوەی ناستێنکا وەڵام بداتەوە، دەڵێت کە سبەینێ لە ھەمان شوێنی چاوپێکەوتنەکەیان ئامادە دەبێت تەنیا بۆ ئەوەی ئەو ساتە بەختەوەرەی ژیانە تەنیایییەکەی دووبارە بژیێنێتەوە. ناستێنکا ڕازی دەبێت و دەڵێت ناتوانێت پێی بڵێت نەیەت، چونکە خۆیشی دەبێت لەوێ بێت. ناستێنکا بەڵێن دەدات چیرۆکی خۆی بۆ بگێڕێتەوە و لەگەڵیدا بێت، بەو مەرجەی قسەکردنیان نەبێتە ھۆی پەیوەندییەکی ڕۆمانسی، چونکە ئەویش وەک گێڕەرەوەکە تەنیایە. ; شەوی دووەم : لە دووەم دیداریاندا، ناستێنکا ھەوڵ دەدات زیاتر لەسەر ئەو بزانێت. گێڕەرەوەکە پێی دەڵێت کە ھەموو ژیانی بە تەنیایی ڕەھا بەسەر بردووە. ئەو باس لە حەسرەتی خۆی بۆ ھاوڕێیەتی دەکات،{{Efn|بە شێوازێک کە ھاوشێوەی کەسایەتیی پیاوی ژێرزەمینە لە ڕۆمانی ''[[تێبینییەکانی ژێرزەمین]]''.}} و دەست دەکات بە گێڕانەوەی چیرۆکەکەی بە ڕوانگەی کەسی سێیەم و خۆی وەک «پاڵەوان» ناودەبات. ئەم «پاڵەوانە» لەو کاتژمێرانەدا دڵخۆشە کە ھەموو کارەکان کۆتاییان دێت و خەڵک پیاسە دەکەن. ئەو خەون بە ھەموو شتێکەوە دەبینێت، لە دۆستایەتی لەگەڵ شاعیرانەوە تا ھەبوونی شوێنێک لە زستاندا کە کچێک لە تەنیشتی بێت. ئەو پێیوایە بێزاری و ساردیی ژیانی ڕۆژانە مرۆڤەکان دەکوژێت، لەکاتێکدا لە خەونەکانیدا دەتوانێت ژیانی بەو شێوەیە دابڕێژێت کە خۆی دەیەوێت. ناستێنکا بە سۆزەوە دڵنیایی دەداتێ کە دەبێتە ھاوڕێی ئەو. ; مێژووی ناستێنکا : پاشان ناستێنکا چیرۆکی ژیانی خۆی دەگێڕێتەوە. ئەو لەگەڵ داپیرەیەکی توند و نابینادا گەورە بووە کە پەروەردەیەکی زۆر پارێزراوی پێداوە. داپیرەی ناستێنکا دەرزییەکی دەستەوانە بەکاردەھێنێت بۆ ئەوەی جلی ھەردووکیان پێکەوە ببەستێتەوە، چونکە دەترسێت نەوەکەی تووشی ھەڵە و سەرکێشی ببێت. لەبەر ئەوەی مووچەی خانەنشینیی داپیرەی کەمە، ژوورێکی خانووەکەیان بەکرێ دەدەن. کاتێک یەکەم کرێچییان دەمرێت، داپیرەی ژوورەکە بە گەنجێک بەکرێ دەدات. سەرەڕای شەرمەزاربوونی ناستێنکا لە بەردەم ئەو گەنجەدا بەھۆی ئەوەی کە بە مانای وشە بە داپیرەیەوە بەستراوەتەوە، گەنجەکە بە بێدەنگی دەست دەکات بە دڵداری لەگەڵ ناستێنکادا و کتێبی پێدەبەخشێت تا خولیای خوێندنەوەی تێدا پەرەپێبدات. گەنجەکە ناستێنکا و داپیرەی بۆ بینینی شانۆگەرییەک بانگھێشت دەکات.{{Efn|شانۆگەریی ''[[سەرتەتاشی سێڤیلیا]]''.}} لەو شەوەدا کە کرێچییە گەنجەکە دەیەوێت پیتەرزبورگ بەجێبھێڵێت و بچێتە مۆسکۆ، ناستێنکا داوای لێدەکات ھاوسەرگیریی لەگەڵ بکات. گەنجەکە ھاوسەرگیریی دەستبەجێ ڕەت دەکاتەوە بە بیانووی ئەوەی پارەی پێویستی نییە بۆ بەڕێوەبردنی خێزان، بەڵام بەڵێنی پێدەدات کە دوای ساڵێک دەگەڕێتەوە بۆلای. ناستێنکا چیرۆکەکەی تەواو دەکات و ئاماژە بەوە دەکات کە ساڵێک تێپەڕیوە و گەنجەکە تەنانەت یەک نامەشی بۆ نەناردووە. ; شەوی سێیەم : گێڕەرەوەکە وردە وردە ھەست بەوە دەکات کە سەرەڕای بەڵێنەکەی سەبارەت بەوەی پەیوەندییەکەیان تەنیا ئەفلاتوونی (ھاوڕێیەتیی پاک) دەمێنێتەوە، بەڵام بە شێوەیەکی حەتمی کەوتووەتە داوی خۆشەویستیی ئەوەوە. سەرەڕای ئەوەش، بە نووسین و ناردنی نامەیەک بۆ خۆشەویستەکەی ناستێنکا یارمەتیی دەدات، و ھەستەکانی خۆی بۆ ئەو دەشارێتەوە. ئەوان چاوەڕێی وەڵامی نامەکە یان دەرکەوتنی گەنجەکە دەکەن، بەڵام ناستێنکا بەھۆی دیارنەمانی خۆشەویستەکەیەوە بێزار و بێ ئارام دەبێت و لە ھاوڕێیەتیی گێڕەرەوەکەدا ئارامی دەدۆزێتەوە. ناستێنکا بەبێ ئەوەی ئاگاداری قووڵیی ھەستەکانی گێڕەرەوەکە بێت بەرامبەری، پێی دەڵێت کە خۆشی دەوێت چونکە ئەو (گێڕەرەوەکە) نەکەوتووەتە داوی خۆشەویستییەوە. گێڕەرەوەکە دەست دەکات بە بێھیوابوون لەم خۆشەویستییە یەکلایەنەیە. ; شەوی چوارەم : ناستێنکا بێھیوا دەبێت چونکە دەزانێت خۆشەویستەکەی لە پیتەرزبورگە و پەیوەندیی پێوە نەکردووە. گێڕەرەوە بەردەوام دەبێت لە دڵدانەوەی و سەرەنجام دان بە خۆشەویستیی خۆیدا دەنێت بۆی. ناستێنکا سەرەتا تووشی سەرلێشێوان دەبێت، و گێڕەرەوەکەش بە تێگەیشتن لەوەی کە چیتر ناتوانن وەک پێشوو ھاوڕێ بن، پێداگری دەکات لەسەر ئەوەی کە ھەرگیز جارێکی تر نەیبینێتەوە. ناستێنکا لێی دەپاڕێتەوە کە بمێنێتەوە و پێشنیاری ئەوە دەکات کە ڕەنگە ڕۆژێک پەیوەندییەکەیان ببێتە ڕۆمانسی، بەڵام ئەو ھاوڕێیەتیی ئەوی لە ژیانیدا دەوێت. گێڕەرەوەکە بەم پێشنیارە ھیوا پەیدا دەکات. لە کاتی پیاسەکردندا، بە تەنیشت خۆشەویستەکەی ناستێنکادا تێدەپەڕن؛ ئەو دەوەستێت و بانگیان دەکات. ناستێنکا خۆی فڕێ دەداتە ناو باوەشی. پاشان بۆ ماوەیەکی کورت دەگەڕێتەوە تا ماچێکی گێڕەرەوەکە بکات، بەڵام دواتر لەگەڵ خۆشەویستەکەیدا بەرەو تاریکیی شەوەکە دەڕوات و گێڕەرەوەکە بە تەنیا و بە دڵشکاوی بەجێدەھێڵێت. ; بەیانی : گێڕەرەوەکە نامەیەک لە ناستێنکاوە پێدەگات، کە تێیدا داوای لێبوردن دەکات بۆ ئازاردانی و جەخت لەوە دەکاتەوە کە ھەمیشە سوپاسگوزاری ھاوڕێیەتیی ئەو دەبێت. لە نامەکەدا دەڵێت کە لە ماوەی ھەفتەیەکدا ھاوسەرگیری دەکات و ھیوادارە ئەویش ئامادە بێت. لە کاتی خوێندنەوەی نامەکەدا، گێڕەرەوە دەست دەکات بە گریان. ماتریۆنا بە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە پاککردنەوەی تەپوتۆز و داوی جاڵجاڵۆکەکانی تەواو کردووە، خەیاڵەکانی دەپچڕێنێت. گێڕەرەوە ئاماژە بەوە دەکات کە ھەرچەندە پێشتر ماتریۆنای بە پیر دانەنابوو، بەڵام ئێستا زۆر پیرتر لە جاران دەردەکەوێت، و بیر لەوە دەکاتەوە کە ئایا داھاتووی خۆیشی بەبێ ھاوەڵ و خۆشەویستی دەبێت. لەگەڵ ئەوەشدا ڕەتیدەکاتەوە بێھیوا بێت:<blockquote>{{وتە|بەڵام ئایا من کینەم لە تۆ ھەبێت، ناستێنکا؟! ئایا سێبەرێکی تاریک بخەمە سەر بەختەوەرییە ڕووناک و ئارامەکەت؟! … ئایا یەکێک لەو گوڵە ناسکانە وردوخاش بکەم کە لەناو قژە ڕەشەکەتدا دەیڕازێنیتەوە کاتێک لەگەڵ ئەودا بەرەو قوربانگای ھاوسەرگیری ھەنگاو دەنێیت؟! ئۆھ نا — ھەرگیز، ھەرگیز! با ئاسمانی تۆ ھەمیشە ساماڵ بێت، با بزەی شیرینت ھەمیشە گەش و بەختەوەر بێت، و با بۆ ھەمیشە پیرۆز بیت بۆ ئەو ساتە لە بەختەوەری و شادمانییەی کە بە دڵێکی تری تەنیات بەخشی… پەروەردگارا، تەنیا ساتێک لە کامەرانی؟ مەگەر ساتێکی وەھا بەس نییە بۆ تەواوی ژیانی مرۆڤێک؟}}</blockquote> == فیلمە وەرگیراوەکان == ** ''[[شەوانی سپی (فیلمی ١٩٥٧)|Le notti bianche]]''، فیلمێکی ئیتاڵیی ساڵی ١٩٥٧ لە دەرھێنانی [[لوچینۆ ڤیسکۆنتی]] ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ڕووسیی ساڵی ١٩٥٩ لە دەرھێنانی ئیڤان پیریێڤ ** ''[[چوار شەوی خەونبینێک]]''، فیلمێکی فەڕەنسیی ساڵی ١٩٧١ لە دەرھێنانی [[ڕۆبێرت برێسۆن]] ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ڕووسیی ساڵی ١٩٩٢ لە دەرھێنانی لیۆنید کوینیکیدزێ ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ئێرانیی ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرھێنانی فەرزاد مۆئتەمەن ** ''ئیارکای'' (Iyarkai)، فیلمێکی زمانی تامیلی ھیندیی ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرھێنانی ئێس پی جاناناتان ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ئەمریکیی ساڵی ٢٠٠٥ لە دەرھێنانی ئالان سیلڤەر ** ''[[ساواریا]]''، فیلمێکی ھیندیی ساڵی ٢٠٠٧ لە دەرھێنانی [[سەنجای لیلا بانسالی]] ** فیلمی ئەمریکیی ''[[دوو خۆشەویست (فیلم)|دوو خۆشەویست]]'' (٢٠٠٨)، ھەرچەندە وەرگێڕانی ڕاستەوخۆ نییە، بەڵام لە «شەوانی سپی» ئیلھامی وەرگرتووە.<ref>{{Cite web |last=Gray |first=James |date=June 3, 2009 |url=http://www.abc.net.au/atthemovies/txt/s2583856.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823120612/http://www.abc.net.au/atthemovies/txt/s2583856.htm |archive-date=August 23, 2009 |access-date=August 10, 2009 |website=At the Movies |title=Two Lovers: James Gray Interview}}</ref> == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبنامە == * {{Cite book|title=The Best Stories of Fyodor Dostoevsky|date=2005|publisher=The Modern Library|isbn=978-0-345-48126-9|location=[[New York City]]|translator-last=David Magarshack|chapter=White Nights}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{ویکیسەرچاوە|White Nights|White Nights}} * [[gutenberg:21183|تۆمارکردنی دەنگی "Belye Nochi" (بە زمانی ڕووسی)]] * [[iarchive:whitenightsother00dostiala|دەق بە زمانی ئینگلیزی]] * کتێبی دەنگیی دۆمەینی گشتی لە {{Fyodor Dostoevsky|state=expanded}}{{White Nights}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|White Nights (Dostoyevsky)}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان|ڕووسیا|کتێب}} [[پۆل:کورتەچیرۆکەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی]] 9mxh8qy4d3zh8wc3afxy9jt8a806qpu 1691556 1691555 2026-10-22T20:38:28Z گرووپی قوتابخانە 23641 1691556 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Dostoyevsky_(Leibin,_1850s)_(cropped).jpg|وێنۆک| دۆستۆیڤسکی لە ساڵانی ١٨٥٠دا، چەند ساڵێک دوای "شەوی سپی".]] '''شەوە ڕۆشنەکان''' یان '''شەوانی سپی''' ({{Langx|ru|Белые ночи|Belye nochi}}; ڕێنووسی ڕەسەن {{Lang|ru|Бѣлыя ночи}}, ''Beliya nochi'') [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆکێکە]] لەلایەن [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیڤسکییەوە]] نووسراوە، لە سەرەتادا لە ساڵی ١٨٤٨، لە سەرەتای ژیانی نووسەردا بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/web-stories/8-books-that-talk-about-loneliness-and-emotional-struggles/photostory/111280662.cms |وێبگە=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> == کورتەی چیرۆکەکە == ; شەوی یەکەم گێڕەرەوەکە لە شوقەیەکی بچووکی شاری [[سەنت پیتەرزبورگ]] بە تەنیا دەژی و تەنیا خزمەتکارە بەتەمەنەکەی، «ماتریۆنا»، لەگەڵیدایە. لە کاتی پیاسەکردندا، ژنێکی گەنج بە ناوی ناستێنکا{{Efn|شێوەیەکی بچووککراوە و خۆشەویستییە بۆ ناوی [[ئەناستاسیا]].}} دەبینێت کە پاڵی بە پەرژینێکەوە داوە و دەگری. ئەو بیر لەوە دەکاتەوە لێی بپرسێت چی ڕوویداوە، بەڵام بەردەوام دەبێت لە ڕۆیشتن. دواتر دەنگی قیژەی ئەو دەبیستێت، دەستبەجێ دەستوەردان دەکات و لە دەست پیاوێک کە بێزاری دەکرد ڕزگاری دەکات. ناستێنکا دەستی دەگرێت، بەڵام لەبەر ئەوەی گێڕەرەوەکە پێشتر ھەرگیز لەگەڵ ھیچ ژنێکدا نەبووە، ھەست بە شەرمنی دەکات. ناستێنکا دڵنیایی دەداتێ کە ژنان حەزیان لە شەرمنی پیاوانە و ئەویش بە ھەمان شێوە. گێڕەرەوەکە پێی دەڵێت کە ئەو ھەموو خولەکێکی ڕۆژەکانی بە خەیاڵکردن لە کچێک بەسەر دەبات کە قسەی لەگەڵدا بکات، کچێک کە ڕەتی نەکاتەوە و گاڵتەی پێ نەکات. ئەو دەڵێت بیر لەوە دەکاتەوە بە شەرمنی و ڕێز و سۆزەوە لەگەڵ کچێکی نەناسراودا بدوێت و پێی بڵێت کە لە تەنیاییدا دەمرێت و ھیچ چانسێکی سەرکەوتنی لەگەڵیدا نییە. دەشڵێت ئەمە ئەرکی کچێکە کە پیاوێکی شەرمن و کەمبەختی وەک ئەو بە توندی ڕەت نەکاتەوە. کاتێک دەگەنە بەر دەرگای ماڵی ناستێنکا، دەپرسێت ئایا جارێکی تر دەتوانێت بیبینێتەوە؟ پێش ئەوەی ناستێنکا وەڵام بداتەوە، دەڵێت کە سبەینێ لە ھەمان شوێنی چاوپێکەوتنەکەیان ئامادە دەبێت تەنیا بۆ ئەوەی ئەو ساتە بەختەوەرەی ژیانە تەنیایییەکەی دووبارە بژیێنێتەوە. ناستێنکا ڕازی دەبێت و دەڵێت ناتوانێت پێی بڵێت نەیەت، چونکە خۆیشی دەبێت لەوێ بێت. ناستێنکا بەڵێن دەدات چیرۆکی خۆی بۆ بگێڕێتەوە و لەگەڵیدا بێت، بەو مەرجەی قسەکردنیان نەبێتە ھۆی پەیوەندییەکی ڕۆمانسی، چونکە ئەویش وەک گێڕەرەوەکە تەنیایە. ; شەوی دووەم : لە دووەم دیداریاندا، ناستێنکا ھەوڵ دەدات زیاتر لەسەر ئەو بزانێت. گێڕەرەوەکە پێی دەڵێت کە ھەموو ژیانی بە تەنیایی ڕەھا بەسەر بردووە. ئەو باس لە حەسرەتی خۆی بۆ ھاوڕێیەتی دەکات،{{Efn|بە شێوازێک کە ھاوشێوەی کەسایەتیی پیاوی ژێرزەمینە لە ڕۆمانی ''[[تێبینییەکانی ژێرزەمین]]''.}} و دەست دەکات بە گێڕانەوەی چیرۆکەکەی بە ڕوانگەی کەسی سێیەم و خۆی وەک «پاڵەوان» ناودەبات. ئەم «پاڵەوانە» لەو کاتژمێرانەدا دڵخۆشە کە ھەموو کارەکان کۆتاییان دێت و خەڵک پیاسە دەکەن. ئەو خەون بە ھەموو شتێکەوە دەبینێت، لە دۆستایەتی لەگەڵ شاعیرانەوە تا ھەبوونی شوێنێک لە زستاندا کە کچێک لە تەنیشتی بێت. ئەو پێیوایە بێزاری و ساردیی ژیانی ڕۆژانە مرۆڤەکان دەکوژێت، لەکاتێکدا لە خەونەکانیدا دەتوانێت ژیانی بەو شێوەیە دابڕێژێت کە خۆی دەیەوێت. ناستێنکا بە سۆزەوە دڵنیایی دەداتێ کە دەبێتە ھاوڕێی ئەو. ; مێژووی ناستێنکا : پاشان ناستێنکا چیرۆکی ژیانی خۆی دەگێڕێتەوە. ئەو لەگەڵ داپیرەیەکی توند و نابینادا گەورە بووە کە پەروەردەیەکی زۆر پارێزراوی پێداوە. داپیرەی ناستێنکا دەرزییەکی دەستەوانە بەکاردەھێنێت بۆ ئەوەی جلی ھەردووکیان پێکەوە ببەستێتەوە، چونکە دەترسێت نەوەکەی تووشی ھەڵە و سەرکێشی ببێت. لەبەر ئەوەی مووچەی خانەنشینیی داپیرەی کەمە، ژوورێکی خانووەکەیان بەکرێ دەدەن. کاتێک یەکەم کرێچییان دەمرێت، داپیرەی ژوورەکە بە گەنجێک بەکرێ دەدات. سەرەڕای شەرمەزاربوونی ناستێنکا لە بەردەم ئەو گەنجەدا بەھۆی ئەوەی کە بە مانای وشە بە داپیرەیەوە بەستراوەتەوە، گەنجەکە بە بێدەنگی دەست دەکات بە دڵداری لەگەڵ ناستێنکادا و کتێبی پێدەبەخشێت تا خولیای خوێندنەوەی تێدا پەرەپێبدات. گەنجەکە ناستێنکا و داپیرەی بۆ بینینی شانۆگەرییەک بانگھێشت دەکات.{{Efn|شانۆگەریی ''[[سەرتەتاشی سێڤیلیا]]''.}} لەو شەوەدا کە کرێچییە گەنجەکە دەیەوێت پیتەرزبورگ بەجێبھێڵێت و بچێتە مۆسکۆ، ناستێنکا داوای لێدەکات ھاوسەرگیریی لەگەڵ بکات. گەنجەکە ھاوسەرگیریی دەستبەجێ ڕەت دەکاتەوە بە بیانووی ئەوەی پارەی پێویستی نییە بۆ بەڕێوەبردنی خێزان، بەڵام بەڵێنی پێدەدات کە دوای ساڵێک دەگەڕێتەوە بۆلای. ناستێنکا چیرۆکەکەی تەواو دەکات و ئاماژە بەوە دەکات کە ساڵێک تێپەڕیوە و گەنجەکە تەنانەت یەک نامەشی بۆ نەناردووە. ; شەوی سێیەم : گێڕەرەوەکە وردە وردە ھەست بەوە دەکات کە سەرەڕای بەڵێنەکەی سەبارەت بەوەی پەیوەندییەکەیان تەنیا ئەفلاتوونی (ھاوڕێیەتیی پاک) دەمێنێتەوە، بەڵام بە شێوەیەکی حەتمی کەوتووەتە داوی خۆشەویستیی ئەوەوە. سەرەڕای ئەوەش، بە نووسین و ناردنی نامەیەک بۆ خۆشەویستەکەی ناستێنکا یارمەتیی دەدات، و ھەستەکانی خۆی بۆ ئەو دەشارێتەوە. ئەوان چاوەڕێی وەڵامی نامەکە یان دەرکەوتنی گەنجەکە دەکەن، بەڵام ناستێنکا بەھۆی دیارنەمانی خۆشەویستەکەیەوە بێزار و بێ ئارام دەبێت و لە ھاوڕێیەتیی گێڕەرەوەکەدا ئارامی دەدۆزێتەوە. ناستێنکا بەبێ ئەوەی ئاگاداری قووڵیی ھەستەکانی گێڕەرەوەکە بێت بەرامبەری، پێی دەڵێت کە خۆشی دەوێت چونکە ئەو (گێڕەرەوەکە) نەکەوتووەتە داوی خۆشەویستییەوە. گێڕەرەوەکە دەست دەکات بە بێھیوابوون لەم خۆشەویستییە یەکلایەنەیە. ; شەوی چوارەم : ناستێنکا بێھیوا دەبێت چونکە دەزانێت خۆشەویستەکەی لە پیتەرزبورگە و پەیوەندیی پێوە نەکردووە. گێڕەرەوە بەردەوام دەبێت لە دڵدانەوەی و سەرەنجام دان بە خۆشەویستیی خۆیدا دەنێت بۆی. ناستێنکا سەرەتا تووشی سەرلێشێوان دەبێت، و گێڕەرەوەکەش بە تێگەیشتن لەوەی کە چیتر ناتوانن وەک پێشوو ھاوڕێ بن، پێداگری دەکات لەسەر ئەوەی کە ھەرگیز جارێکی تر نەیبینێتەوە. ناستێنکا لێی دەپاڕێتەوە کە بمێنێتەوە و پێشنیاری ئەوە دەکات کە ڕەنگە ڕۆژێک پەیوەندییەکەیان ببێتە ڕۆمانسی، بەڵام ئەو ھاوڕێیەتیی ئەوی لە ژیانیدا دەوێت. گێڕەرەوەکە بەم پێشنیارە ھیوا پەیدا دەکات. لە کاتی پیاسەکردندا، بە تەنیشت خۆشەویستەکەی ناستێنکادا تێدەپەڕن؛ ئەو دەوەستێت و بانگیان دەکات. ناستێنکا خۆی فڕێ دەداتە ناو باوەشی. پاشان بۆ ماوەیەکی کورت دەگەڕێتەوە تا ماچێکی گێڕەرەوەکە بکات، بەڵام دواتر لەگەڵ خۆشەویستەکەیدا بەرەو تاریکیی شەوەکە دەڕوات و گێڕەرەوەکە بە تەنیا و بە دڵشکاوی بەجێدەھێڵێت. ; بەیانی : گێڕەرەوەکە نامەیەک لە ناستێنکاوە پێدەگات، کە تێیدا داوای لێبوردن دەکات بۆ ئازاردانی و جەخت لەوە دەکاتەوە کە ھەمیشە سوپاسگوزاری ھاوڕێیەتیی ئەو دەبێت. لە نامەکەدا دەڵێت کە لە ماوەی ھەفتەیەکدا ھاوسەرگیری دەکات و ھیوادارە ئەویش ئامادە بێت. لە کاتی خوێندنەوەی نامەکەدا، گێڕەرەوە دەست دەکات بە گریان. ماتریۆنا بە ڕاگەیاندنی ئەوەی کە پاککردنەوەی تەپوتۆز و داوی جاڵجاڵۆکەکانی تەواو کردووە، خەیاڵەکانی دەپچڕێنێت. گێڕەرەوە ئاماژە بەوە دەکات کە ھەرچەندە پێشتر ماتریۆنای بە پیر دانەنابوو، بەڵام ئێستا زۆر پیرتر لە جاران دەردەکەوێت، و بیر لەوە دەکاتەوە کە ئایا داھاتووی خۆیشی بەبێ ھاوەڵ و خۆشەویستی دەبێت. لەگەڵ ئەوەشدا ڕەتیدەکاتەوە بێھیوا بێت:<blockquote>{{وتە|بەڵام ئایا من کینەم لە تۆ ھەبێت، ناستێنکا؟! ئایا سێبەرێکی تاریک بخەمە سەر بەختەوەرییە ڕووناک و ئارامەکەت؟! … ئایا یەکێک لەو گوڵە ناسکانە وردوخاش بکەم کە لەناو قژە ڕەشەکەتدا دەیڕازێنیتەوە کاتێک لەگەڵ ئەودا بەرەو قوربانگای ھاوسەرگیری ھەنگاو دەنێیت؟! ئۆھ نا — ھەرگیز، ھەرگیز! با ئاسمانی تۆ ھەمیشە ساماڵ بێت، با بزەی شیرینت ھەمیشە گەش و بەختەوەر بێت، و با بۆ ھەمیشە پیرۆز بیت بۆ ئەو ساتە لە بەختەوەری و شادمانییەی کە بە دڵێکی تری تەنیات بەخشی… پەروەردگارا، تەنیا ساتێک لە کامەرانی؟ مەگەر ساتێکی وەھا بەس نییە بۆ تەواوی ژیانی مرۆڤێک؟}}</blockquote> == فیلمە وەرگیراوەکان == ** ''[[شەوانی سپی (فیلمی ١٩٥٧)|Le notti bianche]]''، فیلمێکی ئیتاڵیی ساڵی ١٩٥٧ لە دەرھێنانی [[لوچینۆ ڤیسکۆنتی]] ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ڕووسیی ساڵی ١٩٥٩ لە دەرھێنانی ئیڤان پیریێڤ ** ''[[چوار شەوی خەونبینێک]]''، فیلمێکی فەڕەنسیی ساڵی ١٩٧١ لە دەرھێنانی [[ڕۆبێرت برێسۆن]] ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ڕووسیی ساڵی ١٩٩٢ لە دەرھێنانی لیۆنید کوینیکیدزێ ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ئێرانیی ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرھێنانی فەرزاد مۆئتەمەن ** ''ئیارکای'' (Iyarkai)، فیلمێکی زمانی تامیلی ھیندیی ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرھێنانی ئێس پی جاناناتان ** ''شەوانی سپی''، فیلمێکی ئەمریکیی ساڵی ٢٠٠٥ لە دەرھێنانی ئالان سیلڤەر ** ''[[ساواریا]]''، فیلمێکی ھیندیی ساڵی ٢٠٠٧ لە دەرھێنانی [[سەنجای لیلا بانسالی]] ** فیلمی ئەمریکیی ''[[دوو خۆشەویست (فیلم)|دوو خۆشەویست]]'' (٢٠٠٨)، ھەرچەندە وەرگێڕانی ڕاستەوخۆ نییە، بەڵام لە «شەوانی سپی» ئیلھامی وەرگرتووە.<ref>{{Cite web |last=Gray |first=James |date=June 3, 2009 |url=http://www.abc.net.au/atthemovies/txt/s2583856.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823120612/http://www.abc.net.au/atthemovies/txt/s2583856.htm |archive-date=August 23, 2009 |access-date=August 10, 2009 |website=At the Movies |title=Two Lovers: James Gray Interview}}</ref> == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبنامە == * {{Cite book|title=The Best Stories of Fyodor Dostoevsky|date=2005|publisher=The Modern Library|isbn=978-0-345-48126-9|location=[[New York City]]|translator-last=David Magarshack|chapter=White Nights}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{ویکیسەرچاوە|White Nights|White Nights}} * [[gutenberg:21183|تۆمارکردنی دەنگی "Belye Nochi" (بە زمانی ڕووسی)]] * [[iarchive:whitenightsother00dostiala|دەق بە زمانی ئینگلیزی]] * کتێبی دەنگیی دۆمەینی گشتی لە {{Fyodor Dostoevsky|state=expanded}}{{White Nights}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|White Nights (Dostoyevsky)}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان|ڕووسیا|کتێب}} [[پۆل:کورتەچیرۆکەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی]] d3ya0bbq6jkb4zukbanadctdnermgv3 پۆل:زاراوەناسیی وێژە 14 235212 1691791 1116554 2026-10-23T09:09:14Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691791 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Literary terms}} [[پۆل:وێژە]] [[پۆل:زاراوەکان]] [[پۆل:تیۆریی وێژەیی]] [[پۆل:چەمکەکان بەپێی بوار]] 0y227c0zswo1jpk4vkq5hxebzc3hq0h چەشن 0 235353 1691456 1550334 2026-10-22T16:37:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە) 1691456 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Munito - Le Bon Genre n° 100.jpg}} '''چەشن''' یان '''ژانر''' ({{بە ئینگلیزی|Genre}}) ئاماژەیە بۆ [[کاتەگۆری|پۆلێک]] یان جۆرێک لە دەربڕینی [[هونەر]]ی، وەک [[ئەدەب]]، [[مۆسیقا]]، [[فیلم]]، یان [[تەلەڤیزیۆن]]. شێوازێکە بۆ ڕێکخستن و پۆلێنکردنی بەرھەمە ھونەرییەکان لەسەر بنەمای تەوەری ھاوبەش، شێواز، یان پێکھاتەی گێڕانەوە. لە ئەدەبدا ژانرەکان دەتوانن بریتی بن لە [[چیرۆک]]ی خەیاڵی (وەک [[ڕۆمان]]ی ڕۆمانسی یان زانستی خەیاڵی)، ناخەیاڵی (وەک ژیاننامە یان کتێبی مێژوو)، شیعر، دراما و زۆر شتی تر. لە مۆسیقادا ژانرەکان دەتوانن ئاماژە بە شێوازە جیاوازەکان بکەن وەک جاز، ڕۆک، مۆسیقای کلاسیک یان ھیپ ھۆپ. لە فیلم و تەلەڤیزیۆندا ژانرەکان دەتوانن فیلمی [[ئەکشن]]، [[کۆمیدیا]]، دراما یان [[فیلمی ترسێنەر]] لەخۆ بگرن. ژانرەکان یارمەتیدەرن بۆ ھەردوو داھێنەران و بەکاربەرانی [[هونەر]] چونکە چوارچێوەیەک بۆ تێگەیشتن و لێکدانەوەی بەرھەمە ھونەرییەکان دابین دەکەن. دروستکەران دەتوانن ڕێکەوتننامەکانی ژانر بەکاربھێنن بۆ دروستکردنی کارەکانیان لەناو پێکھاتە دامەزراوەکاندا لە ھەمان کاتدا زیادکردنی خولگەی ناوازەی خۆیان. بەکارھێنەران دەتوانن پۆلێنکردنی ژانرەکان بەکاربھێنن بۆ دۆزینەوەی بەرھەمێک کە لەگەڵ بەرژەوەندی و چاوەڕوانییەکانیاندا بگونجێت؛ بەڵام ژانرەکان ھەمیشە پۆلی جێگیر نین، دەتوانن بە تێپەڕبوونی کات پەرەبسەنن لەگەڵ سەرھەڵدانی ستایلە نوێیەکان و کاڵبوونەوەی ستایلە کۆنەکان. تەنانەت ڕەنگە ھەندێک بەرھەم بە تێکەڵکردنی توخمەکانی ژانرە جیاوازەکان بە تەواوی پۆلێنکردن سەرپێچی بکەن. بە گشتی ژانر چەمکێکی گرنگە لە ھونەردا کە یارمەتیمان دەدات لە لێکچوون و جیاوازییەکانی نێوان فۆرمەکانی دەربڕینی جیاواز تێبگەین لە ھەمان کاتدا ڕێگە بە داھێنان و پەرەسەندنی ھونەریش دەدات بە تێپەڕبوونی کات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن|کۆمپانیا|ئابووری|ھۆڵیوود|بۆڵیوود|ھونەرەکان|ڕۆمانەکان|کتێب|مێژوو|کۆمەڵگا|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Genre}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:خەیاڵ]] [[پۆل:چەشنەکان]] [[پۆل:چیرۆکگێڕی]] jy2lq4k57mekq6jo1xfj5znhgs90luz ئەنگاوتنیبوون 0 235625 1691540 1489244 2026-10-22T19:46:03Z Amherst99 3369 /* سەرچاوەکان */ 1691540 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھاککردنی کۆمپیوتەر}} '''ئەنگاوتنیبوون''' بریتییە لە کەموکوڕی یان لاوازی لە داڕشتن، جێبەجێکردن، یان بەڕێوەبردنی سیستەمێکدا کە دەکرێت لەلایەن ئەکتەرێکی زیانبەخشەوە بقۆزرێتەوە بۆ تێکدانی ئاسایشەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|vulnerability (computing)}} {{شریتی دەروازە|زانستی کۆمپیوتەر}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 4f1665300ros0v1m19qg2099ltpzo9f ڕاپەڕینی ئلکێ 0 236046 1691779 1406528 2026-10-23T07:39:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691779 wikitext text/x-wiki '''ڕاپەڕینی ئلکێ''' یان '''یاخیبوونی بەیت شەباب'''<ref name="vali">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Vali|یەکەم١=Abbas|سەردێڕ=وتارەکان لەسەر بنەچەی ناسیۆنالیزمی کورد-Essays on the Origins of Kurdish Nationalism|ڕێکەوت=ی ی 2003|بڵاوکەرەوە=Mazda Publishers|ژپنک=٩٧٨-١-٥٦٨٥٩-١٤٢-١|پەڕە=١٦٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tWptAAAAMAAJ|زمان=en}}</ref> یەکەم یاخیبوونی کورد بوو لە [[تورکیا|کۆماری تورکیا]]ی مۆدێرن.<ref name="vali"/> ڕاپەڕینەکە لەلایەن خالید بەگ جیبران لە عەشیرەتی جیبرانەوە سەرکردایەتی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەندازیاری کۆمەڵایەتی گەنجی تورک: توندوتیژی بەکۆمەڵ و دەوڵەتی نەتەوەیی لە ڕۆژھەڵاتی تورکیا، ١٩١٣–١٩٥٠"|ناونیشان=https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf|بڵاوکەرەوە=University of Amsterdam|پەڕە=٢٣١|زمان=en}}</ref> فەرماندە دیارەکانی تر کە ئیحسان نووری و یوسف زیا بەی بوون. لە ھۆکارەکانی دژایەتی ھەڵوەشاندنەوەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|خەلافەتی عوسمانی]] لە ساڵی ١٩٢٣ و سیاسەتە سەرکوتگەرەکانی تورکیا بەرامبەر بە ناسنامەی کورد و قەدەغەکردنی بەکارھێنانی گشتی و فێرکردنی زمانە کوردییەکان و نیشتەجێکردنی خاوەن زەوی و سەرۆک عەشیرەتەکانی کورد لە ڕۆژاوای وڵات دانراوە. ھەرچەندە یاخیبوونەکە سەرکوت کرا، بەڵام لە ساڵی داھاتوودا ڕاپەڕینێکی دیکەی کورد بە ناوی ڕاپەڕینی [[شێخ سەعید]] دەستی پێکرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:سەربزێوییەکانی کورد لە تورکیا]] [[پۆل:مێژووی تورکیا]] [[پۆل:ناڕەزایەتییەکانی کورد لە تورکیا]] dea2u8i0rzye53a91bp68nv5u6qxt8p ڕانیا کوردی 0 236483 1691761 1529692 2026-10-23T07:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ئوردن-کۆلکە) 1691761 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:RaniaKurdi.jpg|alt=Rania Kurdi|وێنۆک| ڕانیا کوردی]] '''ڕانیە کوردی''' ( {{بە عەرەبی|رانيا الكردي}} ; لەدایکبووی ١١ی ئازاری ١٩٧٦) [[ئەکتەر]] و [[گۆرانیبێژی|گۆرانیبێژ]] و پێشکەشکاری تەلەفزیۆنی ئوردنی - بەریتانییە. <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Judges|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1631_judges/page3.shtml|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=BBC World Service|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref> ڕانیا خاوەن بەھرەی ھەمەچەشنە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا کە زیاتر لە ٢٠ ساڵدا خۆی بینیوەتەوە لە بواری تیڤی، فیلم، کاری دۆبلاژ، و شانۆدا، بەھۆیانەوە گەشتووەتە لوتکەی مۆسیقای پۆپی عەرەبی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rania Kurdi Bio|ناونیشان=http://www.raniakurdi.com/bio/|وێبگە=RaniaKurdi.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190529063221/http://raniakurdi.com/bio/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.arabies.com/|سەردێڕ=Seeing Stars|دوایین=Guy|یەکەم=Brown|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٠٣|ئیش=Arabies {{!}} Le Mensuel du Monda Arabe|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠١٩|issue=69|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230524121011/https://www.arabies.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Rania Kurdi}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئوردن|ژن|تەلەڤیزیۆن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ئوردن-کۆلکە}} [[پۆل:ژنە کوردەکانی ڕۆژاوای سووریا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:بریتانییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد]] eojlj0ugu562h92b4so1ff5w5lzktc9 جوانکیلەی خەوتوو (فیلمی ١٩٥٩) 0 236964 1691485 1684419 2026-10-22T17:31:11Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691485 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە=Sleeping-beauty.jpg}} '''جوانی خەوتوو''' ({{بە ئینگلیزی|Sleeping Beauty}}) فیلمێکی [[وێنەی جوڵاو|وێنەی جووڵاو]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] کە لەلایەن [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]] بەرھەم ھێنراوە. == چیرۆک == لە سەردەمێکی کۆندا، فەرمانڕەوا ستیڤن دوای چەندین ساڵ منداڵێکی بوو. ئەو و ھاوسەرەکەی ناوی منداڵەکەیان نا «ئۆرۆرا». لە ئاھەنگی لەدایکبوونی شازادە بچووکەکەدا سێ پەری میھرەبان ئاواتی بۆ دەخوازن. پەری یەکەم ھیوای جوانی بۆ دەخوازێت و پەری دووەم ھیوای دەنگێکی خۆشی بۆ دەخوازێت. کاتێک باس لە پەری سێیەم دەکرێت، جادووگەر خراپەکارەکەی ئەم ناوچەیە تووڕەیە چونکە بۆ ئاھەنگەکە بانگێشت نەکراوە. لە ئاھەنگەکەدا دەڵێت کە شازادە لە شازدە ساڵەی یادی لەدایکبوونیدا دەمرێت کاتێک پەنجەی بەر چەرخێکی ڕستن دەکەوێت. لەبەر نەبوونی توانا بۆ شکاندنی جادووی جادووگەرەکە، ناچار پەرییەکان ئاواتاکەیان دەیگۆڕن و ئاوات دەخوازن کە ئاورۆرا لەبری ئەوەی بمرێت بکەوێتە خەوێکی قووڵەوە و تەنیا بە ماچێک لە خۆشەویستی ڕاستەقینەی خۆیەوە لە خەو ھەستێت. پاشا لە ترسدا فەرمان دەکات کە ھەرچی چەرخی ڕستن ھەیە لەناو خاکەکەیدا بسوتێندرێن و شازادە دەنێرێت بۆ ئەوەی لە ماڵێکدا لە قووڵایی دارستانەکەدا لەگەڵ سێ پەریدا بژی. دوای شازدە ساڵ، ئاورۆرا لە شازدە ساڵەی لەدایکبوونیدا لە دارستانەدا شازادە پرینس فیلیپ دەناسێت. پرینس بەھۆی ئەوەی شەیدای ئاورۆرا دەبێت، داوای لێدەکات جارێکی دیکە چاوی پێ بکەوێتەوە. ئاورۆرا دەگەڕێتەوە بۆ کۆختەکە و پەرییەکان کە ئاھەنگێکی بچووکی لەدایکبوونیان بۆ ئامادە کردووە، ناسنامە ڕاستەقینەکەی خۆی پێدەڵێن و ئامادەی دەکەن بۆ گەڕانەوە بۆ کۆشکەکەی باوکی. بەڵام جادووگەرەکە کە ئێستا دۆزیویەتییەوە، دیواری کۆشکەکەی بۆ دەکاتەوە و چەرخی ڕستنی نیشان دەدات، ئاورۆرا دەست لە دەرزی چەرخەکە دەدات و بێھۆش دەبێت. لە لایەکی ترەوە شازادە فیلیپ کە بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ ئاورۆرا چووە کۆختەکە، دەکەوێتە ناو تەڵەی جادووگەرەکە و زیندانی دەکرێت. و ئەو سێ پەرییە کە پێیان وایە شازادە فیلیپ تاکە ڕێگایە بۆ ڕزگارکردنی شازادە ئاورۆرا بۆیە بە ھانایەوە دەچن و ئازادی دەکەن. فیلیپ دەچێتە کۆشک بۆ ئەوەی ئاورۆرا ڕزگار بکات بەڵام لە ڕێگادا چاوی بە جادووگەرەکە دەکەوێت. جادووگەرەکە خۆی دەگۆڕێت بۆ ئەژدیھا و فیلیپ بە شمشێرەکەی دڵی کون دەکات و دەیکوژێت. پاشان دەچێتە کۆشک و ئۆرۆرا ماچ دەکات و ئاورۆرا لە خەو ھەڵدەستێت و لە کۆتاییدا ھاوسەرگیری دەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دیزنی|ئەنیمەیشن|کارتۆن|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Sleeping Beauty (1959 film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٥٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٥٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٥٩]] [[پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە مۆسیقییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان دەربارەی دراگۆن]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی نەفرەت]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی واڵت دیزنی]] [[پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە فەنتازییە مۆسیقایییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ڕۆژانی لەدایکبوون]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە گۆڕینی شێوە]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە سەدەکانی ناوەڕاستدا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن دەربارەی دوپشک و ھار]] gw3qgupi3gx0imxo93chcls7hzdwj6j چێرگ 0 237539 1691405 1691231 2026-10-22T15:14:02Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691405 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox|item=Q171655}} '''چێرگ'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چێرگ {{!}} فەرهەنگی خاڵ {{!}} ڤەژینلێکس|ناونیشان=http://lex.vejin.net/ck/def/xall/چێرگ|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=VejinLex|زمان=ku}}</ref> (ناوی زانستی: Otis tarda) مەلێکی دەشتیی گەورەیە. ئەم پەلەوەرە لە دەشتەکان و کێڵگەکاندا ھێلکە دەکات و جووجەڵەکانی گەورە دەکات. ژینگەی چێرگ بریتییە لە لە باکووری [[مەغریب]] و باشوور و ناوەڕاستی [[ئەورووپا|ئەوروپا]] و تا دەگاتە ئاسیای ناوەڕاست. لە ساڵی ١٩٩٦ەوە وەک جۆرێکی لە مەترسیی لەناوچووندا لە لیستی سووری IUCNدا تۆمار کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Great Bustard: Otis tarda|ناونیشان=https://www.iucnredlist.org/species/22691900/119044104|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێک لە دوایین ژینگەکانی ئەم پەلەوەرە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا ناوچەی دەشتی سووتاوە لە نزیکی [[بۆکان]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=چێرگ|ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/tv/کورتە_بەرنامە-i303410|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=SAHAR KURDISH (Sorani)}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdish.sahartv.ir/tv/%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%95_%D8%A8%DB%95%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-i303410 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> بەپێی ئامارێک ژمارەی ئەم پەلەوەرانە لە وڵاتی ئێران ھاتووەتە ژێر ٣٠ دانە و ھەمووی ئەوانەی ماون لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84762559|سەردێڕ=خطر انقراض در کمین «میش مرغ ایرانی» + فیلم|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Otis tarda}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|باڵندەکان|گیانلەبەران}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ئای یوو سی ئێن لیستی سووری جۆرە لاوازەکان]] [[پۆل:مەلەکانی کوردستان]] [[پۆل:تاکسە ناوی کارل لینایۆسی لەسەرە]] [[پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] [[پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە]] [[پۆل:جۆرە مەترسیلەسەرەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] pljd8sjjcu4hsdunlx4wuyjthfsmpc7 ڕاکردن لە بەندیخانە (وەرزی پێنجەم) 0 238390 1691824 1367510 2026-10-23T10:36:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1691824 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Prison_Break_(miniseries).jpg }} '''ڕاکردن لە بەندیخانە وەرزی پێنجەم''' وەرزێکی نوێی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ڕاکردن لە بەندیخانەیە، کە لەلایەن پۆڵ شیڤڕینگ دروست کراوە، کە لە تۆڕی تەلەڤیزیۆنی [[ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس|فۆکس]] لە ساڵی ٢٠٠٥ تا ٢٠٠٩ (وەرزی یەکەم تا ٢٠٠٩) پەخشکرا بووە. یەکەم ئەڵقەی وەرزی پێنجەمی ئەم زنجیرەیە لە ٤ی نیسانی ٢٠١٧ لە کەناڵی فۆکس نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ausiello|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Prison Break, Making History Premiere Dates Announced by Fox|ناونیشان=http://tvline.com/2017/01/11/prison-break-premiere-date-revival-fox/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=TVLine}}</ref> [[وێنتوۆرت میلەر|وێنتوورث میلەر]] وەک [[مایکڵ سکۆفێڵد|مایکل سکۆفیڵد]] و [[دۆمینیک پورسێڵ|دۆمینیک پورسێل]] وەک [[لینکن بۆرۆز|لینکۆڵنی]] برای لەگەڵ ئەندامانی تری کاستی زنجیرەکە لەوانە ئاماوری نۆلاسکۆ و پاوڵ ئەدێلشتاین و ڕۆبەرت نیپەر و ڕۆکمۆند دانبار و سارا واین کالیس. بەشێک لە ئەندامانی کاستی نوێی ئەم وەرزە بریتین لە مارک فیورستێن و مارینا بێندێکت و ئابۆس پیرۆ و ڕیک یان و ستیڤ مۆزاکیس. وێنەگرتنی بەشی سێیەم لە مانگی نیسانی ٢٠١٦ دەستیپێکرد و لە [[ڤانکۆڤەر]]ی [[کەنەدا]] و شارەکانی [[ڕەبات]] و [[کازابلانکا (شار)|کازابلانکا]] و ئۆوارزازاتێ لە [[مەغریب]] بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Calcuttawala|یەکەم=Zainab|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=American Show "Prison Break" to Film in Rabat, Casablanca, Ouarzazate|ناونیشان=http://www.moroccoworldnews.com/2016/04/183811/american-show-prison-break-to-film-in-rabat-casablanca-ouarzazate/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Morocco World News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Petski|یەکەم=Denise|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Sarah Wayne Callies To Reprise ‘Prison Break’ Role In Fox Event Series|ناونیشان=https://deadline.com/2015/08/prison-break-limited-series-go-sequel-fox-1201493521/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref name="thr aug11">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Roffman|یەکەم=Marisa|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ='Prison Break's' Dominic Purcell Vows Reboot Will Be "Amazing"|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/prison-break-revival-dominic-purcell-814429|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٥|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Prison Break}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:تێرۆریست لە تەلەڤیزیۆندا]] [[پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە]] [[پۆل:ڕاکردن لە بەندیخانە]] tdbd77te7ywmsfzk6xtbu3js1tsad6i ڕاکردن لە بەندیخانە: کۆتا ڕاکردن 0 238392 1691821 1546007 2026-10-23T10:35:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1691821 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''''ڕاکردن لە بەندیخانە: کۆتا ڕاکردن''''' [[فیلمی تەلەڤیزیۆنی|فیلمێکی تەلەڤیزیۆنییە]] لە ساڵی ٢٠٠٩ لە زنجیرەی ''[[ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ڕاکردن لە بەندیخانە]]''. فیلمەکە ئەو ڕووداوانە دەگرێتەوە کە لە نێوان ڕووخانی [[ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|کۆمپانیاکە]] و ئاشکرابوونی مردنی [[مایکڵ سکۆفێڵد|مایکل سکۆفیڵد]] ([[وێنتوۆرت میلەر]]) ڕوویانداوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ئەڵقەکانی ڕاکردن لە بەندیخانە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆردیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە رەسەنەکانی تۆڕی فۆکس]] [[پۆل:فیلمەکانی ئۆرجیناڵ فیلمز]] [[پۆل:فیلمە تەلەڤیزیۆنییەکان لەسەر بنەمای زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان]] 8lyc0yd3kl1xxhueyojl2af7dd5stai ڕاکردن لە بەندیخانە: بەڵگەی بێتاوانی 0 238393 1691818 1529765 2026-10-23T10:35:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1691818 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''''ڕاکردن لە بەندیخانە: بەڵگەی بێتاوانی''''' زنجیرەیەکی کەم بوودجەی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] بەناوی ''[[ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)| ڕاکردن لە بەندیخانە]]''. تەنھا بۆ مۆبایل دروست کراوە، یەکەم مۆبیسۆدی لە ٨ی ئایاری ٢٠٠٦ بڵاوکرایەوە. بەھۆی سەرکەوتنی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی تۆڕی [[ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس|فۆکس]] '' ڕاکردن لە بەندیخانە'', بڵاوکردنەوەی ئەم زنجیرە مۆبیسۆدە گرێبەستێکی تایبەت بوو کە لە نێوان [[تۆیۆتا|تۆیۆتا مۆتۆر]] و تۆڕی فۆکسی کۆمپانیای نیووز کۆرپۆریشن ئەنجامدرا، ڕێگەی بە تۆیۆتا دا سپۆنسەری ناوەڕۆکی تایبەتی بەرنامەکە بکات و تایبەتمەندی ڕیکلام بەدەستبھێنێت.<ref>[https://www.wsj.com/articles/SB114583117772033567 Toyota aims young, sponsors Fox spin-off for cellphone screens] ''[[Wall Street Journal]]'', April 24, 2006. Retrieved May 21, 2006.</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاکردن لە بەندیخانە]] caz8jq7p64fv6o7gkem2lj9v8ozldom ڕاکردن لە بەندیخانە: پیلانگێڕییەکە 0 238397 1691820 1673159 2026-10-23T10:35:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە) 1691820 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''''ڕاکردن لە بەندیخانە''''' [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییەکی ڤیدیۆیی]] [[کایەی ئەکشن-سەرکێشی|ئەکشن و سەرگەرمییە]] کە لەسەر بنەمای وەرزی یەکەمی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی [[ھێڵی تەلەڤیزیۆنی فۆکس|فۆکس]] ''[[ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ڕاکردن لە بەندیخانە]]'' دامەزراوە، کە بۆ [[مایکرۆسۆفت ویندۆز]] و [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] و [[پلەیستەیشن ٣]] بڵاوکراوەتەوە. زۆرێک لە ئەکتەرەکان ڕۆڵی خۆیان دووبارە دەکەنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Carless|یەکەم=Simon|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٠٩|سەردێڕ=News - GDC Europe: Zootfly's Troha On Trials, Tribulations Of Prison Break Game|ناونیشان=http://www.gamasutra.com/view/news/24863/GDC_Europe_Zootflys_Troha_On_Trials_Tribulations_Of_Prison_Break_Game.php|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٣|وێبگە=[[Gamasutra]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019053201/http://www.gamasutra.com/view/news/24863/GDC_Europe_Zootflys_Troha_On_Trials_Tribulations_Of_Prison_Break_Game.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Whitehead|یەکەم=Dan|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Prison Break: The Conspiracy (X360)|ناونیشان=http://www.eurogamer.net/articles/prison-break-the-conspiracy-review|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|وێبگە=[[Eurogamer]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grabowski|یەکەم=Dakota|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Prison Break: The Conspiracy review (X360)|ناونیشان=http://www.gamezone.com/reviews/prison_break_the_conspiracy_review|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100507022232/http://xbox360.gamezone.com/gzreviews/r38987.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=GameZone}}</ref><ref name="review-gamespot">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McShea|یەکەم=Tom|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Prison Break: The Conspiracy Review (PC, PS3)|ناونیشان=http://www.gamespot.com/reviews/prison-break-the-conspiracy-review/1900-6257779/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|وێبگە=[[GameSpot]]}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کایەی ڤیدیۆیی|تەلەڤیزیۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Prison Break}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاکردن لە بەندیخانە]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٣]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزان و فرەیاریزانەکان]] 4vgnoof9nt5i9rac5jeq03nx6566356 ڕاکردن لە بەندیخانە (تراکی دەنگی) 0 238398 1691822 1529768 2026-10-23T10:36:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1691822 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''''ڕاکێدن لە بەندیخانە''''' یەکەم تراکی دەنگی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی ''[[ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ڕاکردن لە بەندیخانە]]'' ە کە لەلایەن [[ڕامین جەوادی|ڕامین دجاوادی]] ئاوازی بۆ دانراوە و لە ساڵی ٢٠٠٧ بڵاوکرایەوە و ئەو مۆسیقایەی کە بۆ وەرزی یەکەم و دووەم بەکارھاتووە کۆکردەوە. لە مانگی ئابی ٢٠٠٧ بڵاوکرایەوە، ئەلبوومەکە ٣١ گۆرانی لەخۆدەگرێت کە بە تایبەتی بۆ وەرزی یەکەم و دووەمی زنجیرەی '' ڕاکردن لە بەندیخانە'' ئامادەکراون، ھەرچەندە چەندین لەو ناونیشانانە لە وەرزەکانی دواتردا جێگیرکراون. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاکردن لە بەندیخانە]] c5tetlqofrx22tj8a0xt2rpyubot6og ڕاکردن لە بەندیخانە: وەرزی سێیەم و چوارەم (تراکی دەنگی) 0 238399 1691819 1529766 2026-10-23T10:35:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1691819 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''''ڕاکردن لە بەندیخانە: وەرزی سێیەم و چوارەم''''' دووەم تراکی دەنگی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکەی [[ڕاکردن لە بەندیخانە (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ڕاکردن لە بەندیخانە]] ە، کە لەلایەن [[ڕامین جەوادی|ڕامین دژوادی ئاوازی]] بۆ دانراوە، کە مۆسیقای بەکارھێنراو بۆ وەرزی سێیەم و چوارەم کۆدەکاتەوە. ئەلبوومەکە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە و بیست و یەک مۆسیقای تێدایە کە بە تایبەتی بۆ وەرزی ٣ و چوارەمی زنجیرەی Prison Break ئامادەکراون. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{ڕاکردن لە بەندیخانە}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەکتەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاکردن لە بەندیخانە]] 020b85a48lj6mcyux7f871ekfiq3f23 ڕا 0 238490 1691643 1529479 2026-10-23T01:35:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1691643 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕا''' (لە «رأي» [[عەرەبی]]یەوە ھاتووە) یان '''بۆچوون'''، [[باوەڕ|باوەڕی]] کەسێک یا کەسانێکە لەبارەی شتێکەوە. پێچەوانەی [[فاکت]] کە دروستییەکەی سەلماوە، ڕا لەوانەیە دروست بێت و لەوانەشە ھەڵە بێت. جیاوازیی لەنێوان فاکت و ڕا لەوەدایە کە فاکت شیاوی سەلماندنە، یانی بۆ وێنە کۆمەڵێک شارەزا و لێزان لەسەر دروستییەکەی ھاودەنگن. وەکوو نموونە، ئەوەی کە «[[ئەمریکا]] [[شەڕی ڤیێتنام|شەڕی ڤێتنام]]ی کرد» فاکتێکە و، ئەوەی کە «ئەمریکا مافی نەبوو شەڕی ڤێتنام بکات» ڕایەکە. پەیوەندیی نێوان فاکت و ڕا لە پەیوەندیی نێوان [[زانین]] و [[باوەڕ|باوەڕکردن]] دەچێ. ئەوەی ئەیزانین فاکتە، ئەوەی باوەڕمان پێیە ڕایە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tittle|یەکەم=Peg|سەردێڕ=Critical thinking, an appeal to reason|پەڕەکان=٥٩}}</ref> بە دەربڕینی ڕایەک کە بنچینەی لەسەر فاکت و پرەنسیپەوە دانرابێت و بیەوێت شتێک بسەلمێنێت دەڵێن [[بەڵگەھێنانەوە]]. '''ڕای گشتی''' یا '''ڕای ھەمووانی''' (public opinion) بریتییە لە کەڵەکەی باوەڕەکان و ھەڵوێستەکانی تاکەکان و ئەندامانی کۆمەڵگەیەک. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی ٨ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Opinion}} {{سەرچاوەکان}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:باوەڕ]] [[پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی]] mkvnun2vsqryja4xldtt1405ti6owrb ڕاستڕەوی توندڕەو 0 238740 1691692 1550302 2026-10-23T04:35:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1691692 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:English_Defence_League_protest_in_Newcastle.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|کۆمەڵەی بەرگری ئینگلیزی]] '''ڕاستڕەوی توندڕەو''' زاراوەیەکی [[سیاسەتوان|ڕامیارییە]] بۆ [[حیزب|ڕەوتی ڕامیاری و لایەنەکان]] بۆ وەسفکردنی پێگەی خۆیان لەناو ژینگەی ڕامیاری خۆیاندا، چاودێرانی [[ڕامیاری]] ئەم دەستەواژەیە بۆ پارچە و [[حیزب|لایەنە]] ڕامیارییەکان بەکاردەھێنن کە ناتوانرێت لە نێو ئەو کۆمەڵە ڕامیارییە ڕاستڕەوە نەریتییانە بن کە داوای پاراستنی نەریت و پەیڕەوی ناو [[کۆمەڵگە|کۆمەڵگا]] دەکەن. تاکە جیاوازی نێوان کۆمەڵە ڕاستڕەوە نەریتییەکان یان میانڕەوەکان و کۆمەڵە توندڕەوەکاندا ئەوەیە کە توندڕەوەکان داوای دەستوەردانی زۆرەملێ و بەکارھێنانی توندوتیژی و [[چەک]] دەکەن بۆ سەپاندنی نەریت و بەھاکان، و بۆیە ئەم ڕەوتانە بەزۆری ئەم تایبەتمەندییانە ڕەتدەکەنەوە چونکە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە نوێنەرایەتی ڕەوتی گشتی دەکەن و دەنگی زۆرینە دەگوازنەوە. == لە ئەورووپا == لە ساڵی ٢٠٠٨ لایەنە ڕاستڕەوە توندڕەوەکان لە وڵاتانی [[ئەورووپا]]وە لە شاری ئەنتۆربی [[بەلجیکا]] دامەزراندنی ڕێکخراوێکی نوێیان ڕاگەیاند کە ئامانج لێی بەرەنگاربوونەوەی ئەو شتەی کە ناویان دەبرد «ئیسلامیکردن» لە ئەورووپا. ڕێکخراوە نوێیەکە ناوی «شارەکان دژی ئیسلامبوون»ە و بۆ ڕۆژنامەنووسان پێشکەشکران، سەرۆکی [[حیزب|لایەن]]ی «بەرژەوەندی فلاندەری» بەناوی فیلیپ دیوینتەر و سەرۆکی لایەنی «ئێف بی ئۆو» ھاینز کریستیان ستراسی نەمسایی و سەرۆکی بزووتنەوەی ناوچەیی «ئەلزاس ئاپۆر»ی فەڕەنسی ڕۆبەرت سپێلەر. ھەروەھا نوێنەرانی لایەنی ڕاستڕەوی ئەڵمانی (Die Republican) و لایەنی نیشتمانیی بەریتانیا و لایەنەکانی [[ئیتاڵیا]] و [[دانیمارک]]یش بەشدارییان لە دەستپێکردنی چالاکییەکەدا کرد. بێرت دیبی، بەرپرسێکی لایەنی «بەرژەوەندی فلاندەرز» دەڵێت: «پێویستە کردنەوەی مزگەوتەکان لە شارەکانی وەک ئەنتۆرب ڕابگیرێت. پێویستە ھاتنی موسڵمانان بوەستێنرێت، ھەروەھا فرۆشگا ئیسلامییەکان دەبێت ڕێز لە یاسای [[بەلجیکا]] بگرن لەڕووی یاسای تەندروستی و کۆمەڵایەتییەوە، گەر نا دادەخرێن» ئاماژەی بەوەشکرد لە چەند مانگی داھاتوودا بزووتنەوەی ھاوشێوە لە شاری [[ڕۆتەردام]] و [[پاریس]] و [[لەندەن]] و [[مەدرید]] ڕێکدەخرێن. == لە فەڕەنسا == ڕەوتێکی [[ڕامیاری]] فەڕەنسییە کە لە لایەن لایەنی بەرەی نیشتمانییەوە نوێنەرایەتی دەکرێت، کە ڕەوتێکی دژە کۆچبەری ھەیە و ھەموو ئەو شتانەیە کە پاڵپشتی [[چاند]]ی گشتی فەڕەنسی ناکات. لایەنەکە لەلایەن ژان ماری لۆپێن سەرۆکی پێشووی [[فەڕەنسا]] پێکھێندرا کە لە ھەڵبژاردنەکانی فەڕەنسا لەگەڵ [[جاک شیراک|جاک شیراکی]] سەرۆکی پێشووی فەڕەنسا پلەی دووەمی بەدەستھێنا. لە ئێستادا لایەنەکە لەلایەن مارین لۆپێنەوە سەرۆکایەتی دەکرێت، لەدوای باوکی کە دامەزرێنەری لایەنەکەیە و ئەویش سەرکردایەتی لیوای لایەنەکە و ھەموو ئەو ڕێکخراوانە دەکات (نموونە: نازییە نوێیەکان) کە داوای دووژمنایەتیکردنی ئەو بیانییانە دەکات کە لە چاندی ئیسلامی و [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]ەوەن. == لە ئیتاڵیا == ئەم ڕەوتە [[ڕامیاری]]یە لە بیردۆزە [[فاشیزم|فاشیست]]ییەکانی فاشیستە کۆنەکان بۆیان ماوەتەوە کە [[بێنیتۆ موسۆلینی|مۆسۆلینی]] سەرکردایەتی دەکرد، و ھیچ تۆمار و دەستوەردانێکی لە کارووباری [[ڕامیاری]] [[ئیتاڵیا]]دا نەبوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٣ی ٧ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Far-right politics}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:وشە سیاسییەکان]] 3qlxr21pndy04da48gizggnwwgnz530 ڕادیۆی جاڤان (ھێڵ) 0 240073 1691680 1529518 2026-10-23T04:33:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1691680 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە=Radio javan official logo.png}} '''ڕادیۆ جاڤان''' بڵاوکەرەوەیەکی مۆسیقای فارسییە لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە کاردەکات و بارەگا سەرەکیییەکەی لە [[ئەتڵانتا|ئەتلەنتا]] و [[واشینگتن دی سی|واشنتۆن دی سییە.]] ڕادیۆی جاڤان بە ماڵپەڕی مۆسیقا و ڕادیۆی ئینتەرنێت و تۆڕی مانگی دەستکرد بەرھەمی ھونەرمەندان لە بواری [[مۆسیقا]] پەخش دەکات. ماڵپەڕ و [[ئەپلیکەیشن|بەرنامە]]ی ڕادیۆی جاڤان سەرچاوەی ژمارەیەکی زۆر گۆرانی ھونەرمەندانی [[فارسی]] زمانە. ھەروەھا ھێڵی ڕادیۆی جاڤان ناسراو بە RJTV بەرنامەی [[مۆسیقا]] و [[تیز|تەنز]] بەرھەم دەھێنێت و پەخشی دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{پۆلی کۆمنز|Radio Javan}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} 717bu6tjvqmsxmoffseeq6bomlwhuxb ڕاستیی لۆژیکی 0 240075 1691694 1529543 2026-10-23T04:35:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1691694 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕاستیی لۆژیکی''' یا '''ھەقیقەتی لۆژیکی''' یەکێ لە بنچینەییترین تێگەیشتەکانی [[لۆژیک|لۆژیکە]]. ڕاستیی لۆژیکی [[وتە (لۆژیک)|وتەیەکە]] کە [[ڕاستی|ڕاستییەکەی]] دەربەستی ڕاست یا ناڕاست بوونی [[قەزیە (لۆژیک)|قەزیە]] پێکھێنەرەکانی نەبێ. بە مانایەکی تر، ڕاستیی لۆژیکی بە وتەیەک دەڵێن کە نەتەنیا ڕاستە، بەڵکوو بە ھەر شێوەیەک بەشە لۆژیکییەکانی لێک بدرێنەوە و [[ڕاڤە (لۆژیک)|ڕاڤە]] بکرێن، ھەر ڕاست دەمێنێ. بۆ نموونە، ئەم وتانەی خوارەوە ڕاستیی لۆژیکین: * ئەگەر مەرگ تەنیا لەبەر ئەوە ناخۆشە کە ژیان خۆشە، وە تۆ مەرگت پێ ناخۆشە، دەسا ژیانت پێ خۆشە. * ئەگەر ئەوەی کە مرۆڤ حەزی لە شتێک بێ، بە دەستی خۆی نییە، وە ھەندێ لە باوەڕەکانیش بە حەز دەژمێردرێن، دەسا ھەندێ لە باوەڕەکانی مرۆڤ بە دەستی خۆی نین. * ئەگەر «ژیکەڵە» پشیلەیەکە و پشیلەکانیش تێکڕا ڕازاوی و پڕنھێنین، ئەوا ژیکەڵەش ڕازاوی و پڕنھێنییە. ڕاستییە لۆژیکییەکان سادەترین حاڵەتی ئەو وتانەن کە ڕاستییەکەیان تەنیا بە شیکردنەوەی مانایان دەردەکەوێ. یانی ڕاستییەکەیان نەبەستراوە بە چۆنیەتیی پەیوەندیی ماناکەیان بە واقیعەوە. ئەو وتانەی کە بە [[شیتەڵ و تێکەڵ|قەزیەگەلی شیتەڵ]] ناسراون. کاری لۆژیکی فەلسەفی دۆزینەوەی سروشتی ڕاستیی لۆژیکی و [[شوێنھاتی لۆژیکی|شوێنھاتی لۆژیکییە]]. ڕاستییە لۆژیکییەکان تێکڕا ''بەپێویست'' ڕاستن، بەو مانایە کە ڕاستبوونیان شتێکی زەروور و پێویستە و ناکرێ مرۆڤ خۆی لێ لا بدا. ھەرچی کە بقەومێ و ھەرچی کە بێتە پێش، وایان لێ ناکات ھەڵە یا درۆ بن. ھەر بۆیە، [[پێویستیی لۆژیکی]] -شیان پێ دەوترێ. ئەوەی کە دەوترێ ڕاستییە لۆژیکییەکان بەپێویست ڕاستن، وەکوو ئەوە وایە بڵێی لە ھەموو [[جیھانە لواوەکان|جیھانە لواوەکاندا]] ڕاستن. ==سەرچاوە== [https://plato.stanford.edu/entries/logical-truth/ logical truth] {{پۆلی کۆمنز|Logical truth}} {{شریتی دەروازە|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک]] [[پۆل:لۆژیکی فەلسەفی]] [[پۆل:ڕاستی]] rempdp31b536zojcymic1369hcxkk56 چەکی خۆماڵی 0 240104 1691630 1529455 2026-10-23T01:33:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، یاسا-کۆلکە) 1691630 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Protest 0112.JPG }} '''چەکی خۆماڵی''' ({{بە ئینگلیزی|improvised weapon}}) شتێکە کە بۆ ئەوە دروست نەکراوە کە وەک چەکێک بەکاربھێنرێت بەڵام دەتوانرێت بخرێتە بەر ئەو بەکارھێنانە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو|کۆمەڵگا|یاسا}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{یاسا-کۆلکە}} [[پۆل:چەکەکان]] 49x5d51hie6axvry8exb8ux5af1u6nx ڕاڵف ئینتەرنێت دەشکێنێت 0 240448 1691831 1546009 2026-10-23T10:37:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1691831 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Ralph_Breaks_the_Internet_(2018_film_poster).png }} '''ڕاڵف ئینتەرنێت دەشکێنێت''' ({{بە ئینگلیزی |Ralph Breaks The Internet}}) فیلمێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] لە ساڵی [[٢٠١٨]] فلیمێکی [[کۆمپیوتەر]]ی و [[ئەنیمەیشن]]ی و [[کۆمیدیا|کۆمێدییە]] فلیمەکە لەلایەن [[واڵت دیزنی پیکچەرز|واڵت دیزنییەوە]] دروست کراوە درێژەی یەکەمی فلیمەکە Wreck-it Ralph بڵاوکراوەیە لە [[٢٠١٢]] درێژەی دووەمی فلیمەکە لە ١٢ی مانگی یازدەی ٢٠١٨ لەلایەن [[واڵت دیزنی|واڵت دیزنییەوە]] بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|کۆمیدیا|دەیەی ٢٠١٠|فیلم|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|کایەی ڤیدیۆیی|ئینتەرنێت|دیزنی|کارتۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Ralph Breaks the Internet}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی فانتازیا-کۆمیدییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی پێشبڕکێی ئۆتۆمبێڵی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە تەنزئامێزە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:شازادە خاتوونەکانی دیزنی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە ھاوتەریبەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھێنری جاکمانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:جەنگی ئەستێرەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس]] [[پۆل:فیلمەکانی براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە بەرنامەی زیانبەخش]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کایە ڤیدیۆیییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] spkszxeiachw23zuju4pabajxg1oeuz ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە چالاکەکان 4 241625 1691561 1691066 2026-10-22T21:01:14Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1691561 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٣٧٨٦٥٥ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/SakuraBot|٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٥٣٧٨١ || bot || ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٢١٣٢٧ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٨٦٤٧ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:CdRBot|CdRBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/CdRBot|٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٦٦٢٨ || bot || ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ١٠٣٧٧٧ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٣٥٩٣ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٨ || [[بەکارھێنەر:Maintenance script|Maintenance script]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Maintenance script|١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ١٥ || bot || ١٦ی نیسانی ٢٠١٥ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] iaux027opbozrpzgfgkj60lulv7f47h ڕاجات کاپوور 0 242550 1691654 1529498 2026-10-23T01:37:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1691654 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕاجات کاپوور''' ئەکتەر و سینەماکار و شانۆنامەنووسی ھیندییە و لە سینەمای [[زمانی ھیندی|ھیندیدا]] کاردەکات.<ref name="big">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jagan, Negi|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Big on the small film|ناونیشان=http://www.telegraphindia.com/1060225/asp/weekend/story_5872757.asp|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060527034200/http://www.telegraphindia.com/1060225/asp/weekend/story_5872757.asp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=Telegraph portal|بڵاوکەرەوە=[[The Telegraph (Calcutta)]]}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|ژیاننامە|ئەکتەران|ھونەرەکان|بۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Rajat Kapoor}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی ھیندی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی دەلھی]] 66x6p3bz7p8g7o5ri4q0ipck3quouvf ڕاجیڤ ڕاڤیندراناتان 0 242553 1691658 1406473 2026-10-23T01:38:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1691658 wikitext text/x-wiki '''ڕاجیڤ ڕاڤیندراناتان''' (بە '''ڕاجیڤ ڕاڤیندراناتش''' ناسراوە) ئەکتەر و کۆمیدیاوانێکی ھیندییە و لە فیلمە ھیندییەکان و زمانی تامیلیدا کاردەکات. بە ڕۆڵەکانی لە ''[[سێ گەمژە|فیلمەکانی ٣ گەمژە]]'' (٢٠٠٩)، ''ئینگلیزی ڤینگلیش'' (٢٠١٢)، و ''ڕۆکێتری: کاریگەری نامبی'' (٢٠٢٢) ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Rajeev Ravindranathan's review of Lingaa|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/theatre/rajeev-ravindranathans-review-of-lingaa/articleshow/45519297.cms|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141230060958/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/theatre/Rajeev-Ravindranathans-review-of-Lingaa/articleshow/45519297.cms|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Rajeev Ravindranathan begins shoot for R Balki's next|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/theatre/rajeev-ravindranathan-begins-shoot-for-balkis-next/articleshow/29849041.cms|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220706220415/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/theatre/Rajeev-Ravindranathan-begins-shoot-for-Balkis-next/articleshow/29849041.cms|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Rajini, forgive me: Rajeev Ravindranathan|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/theatre/rajini-forgive-me-rajeev-ravindranathan/articleshow/45491982.cms|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150104024533/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/theatre/Rajini-forgive-me-Rajeev-Ravindranathan/articleshow/45491982.cms|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Times of India]]}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|ژیاننامە|ئەکتەران|ھونەرەکان|بۆڵیوود}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرە کوڕە ھیندییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] m92wrpb7cw7r0yaq11dcx026zuewglc ڕاستڕەوی 0 242690 1691691 1434766 2026-10-23T04:35:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1691691 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕاستڕەوی''' یان '''ڕاستگەرایی''' لە [[وێژە]]ی سیاسیدا بەو ھەڵوێستانە دەوترێت کە دەیانەوێت [[سیستم]] و پلەبەندی کۆمەڵایەتی نەریتی بپارێزن.<ref>T. Alexander Smith, Raymond Tatalovich. ''Cultures at war: moral conflicts in western democracies''. Toronto, Canada: Broadview Press, Ltd, 2003. Pp 30. "That viewpoint is held by contemporary sociologists, for whom 'right-wing movements' are conceptualized as 'social movements whose stated goals are to maintain structures of order, status, honor, or traditional social differences or values' as compared to left-wing movements which seek 'greater equality or political participation. ' In other words, the sociological perspective sees preservationist politics as a right-wing attempt to defend privilege within the ''social hierarchy''.</ref><ref>''Left and right: the significance of a political distinction'', Norberto Bobbio and Allan Cameron, pg. 37, University of Chicago Press, 1997.</ref><ref>Seymour Martin Lipset, cited in Fuchs, D. , and Klingemann, H. 1990. The left-right schema. Pp.203–34 in Continuities in Political Action: A Longitudinal Study of Political Orientations in Three Western Democracies, ed.M.Jennings et al. Berlin:de Gruyter</ref><ref>Lukes, Steven. 'Epilogue: The Grand Dichotomy of the Twentieth Century': concluding chapter to T. Ball and R. Bellamy (eds.), The Cambridge History of Twentieth-Century Political Thought. Pp.610–612</ref><ref>Clark, William. Capitalism, not Globalism. University of Michigan Press, 2003. {{ISBN|0-472-11293-7|en}}, 9780472112937</ref> ڕیشەی زاراوەی ''ڕاستڕەوی'' و ''[[چەپڕەوی]]'' دەگەڕێتەوە بۆ [[شۆڕشی فەڕەنسا|شۆڕشی فەرەنسا]] و ئاماژە بەو شوێنە دەکات کە ئەندامانی پەرلەمان تێیدا دادەنیشتن؛ ئەوانەی لە لای ڕاست دانیشتبوون پشتگیریان لە پاراستنی دامەزراوەکانی [[پاشایەتی]] و [[ئەرستۆکراسی]] و ئایینی فەرمی دەکرد.<ref name="Parliaments 1988 pp. 287–302">The Architecture of Parliaments: Legislative Houses and Political Culture Charles T. Goodsell British Journal of Political Science, Vol. 18, No. 3 (Jul. , 1988), pp. 287–302</ref><ref>Gerhard Linski, ''Current Issues and Research in Macrosociology'', Brill Archive, 1984, pg; 59</ref><ref>Barry Clark, ''Political Economy: A Comparative Approach'', Praeger Paperback, 1998, pgs; 33–34.</ref><ref name="Knapp">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Andrew Knapp and Vincent Wright|ناونیشان=http://books.google.com/?id=67ttjXHhT3wC&dq=the+government+and+politics+of+france&printsec=frontcover&q=|سەردێڕ=The Government and Politics of France|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=۲۰۰۶|ژپنک=۹۷۸۰۴۱۵۳۵۷۳۲۶}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|مێژوو|زانستی سیاسەت|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Right-wing politics}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:وشە سیاسییەکان]] hffx1k64ftn9rffjkjtbj3lgsf3yl04 ڕاماڵین 0 242732 1691740 1615925 2026-10-23T07:33:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1691740 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Gully in the Kharkov region.jpg|وێنۆک|چەپ|230px|ڕاماڵینی زەوی خاکی لەم دارستانە لابردووە.]] '''ڕاماڵین''' یان '''داکڕان'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|فەرھەنگ=کوردستانیکا|وشە=erosion|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> پرۆسەیەکە کە ھێزە سروشتییەکانی وەک [[ئاو]]، [[با]]، [[سەھۆڵ]]، و [[ڕاکێشان (فیزیک)|ڕاکێشان]] [[بەرد]] و [[خاک]] دەگوازنەوە. پرۆسەیەکی [[زەویناسی]]، و بەشێکە لە [[سووڕی بەرد]]. ڕاماڵینی خاک لە ڕووی زەوی ڕوودەدات، و ھیچ کاریگەرییەکی لەسەر [[پۆشاکی زەوی]] و [[ناوکی زەوی]] نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Erosion {{!}} Description, Causes, Facts, & Types {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/science/erosion-geology|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> زۆربەی ئەو [[وزە]] کە وا دەکات ڕاماڵینی زەوی ڕووبدات لەلایەن [[خۆر]]ەوە دابین دەکرێت. وزەی خۆر دەبێتە ھۆی جووڵەی ئاو و سەھۆڵ لە [[سووڕی ئاو]] و جووڵەی ھەوا بۆ دروستکردنی با.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=erosion {{!}} geology {{!}} Britannica.com|ناونیشان=https://www.britannica.com/science/erosion-geology|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151221064037/https://www.britannica.com/science/erosion-geology|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ڕاماڵینی زەوی دەبێتە ھۆی دروستبوونی کێشە کە کاریگەری لەسەر مرۆڤ دەبێت. بۆ نموونە [[ڕاماڵینی خاک]] دەتوانێت کێشە بۆ جووتیاران دروست بکات. ڕاماڵینی خاک دەتوانێت خاکەکە لاببات، چینێکی تەنک یان خاکێکی بەردین بەجێبھێڵێت. ھەروەھا ڕاماڵینی زەوی دەتوانێت کێشە بۆ مرۆڤ دروست بکات بە لابردنی بەرد یان خاک کە پشتگیری بیناکان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hysteretic sediment fluxes in rainfall-driven soil erosion: Particle size effects - Infoscience|ناونیشان=https://infoscience.epfl.ch/record/222767/files/Cheraghi%20ET%20AL.%202016WR019314_MANS.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=infoscience.epfl.ch}}</ref> ڕاماڵینی زەوی دەتوانێت بەھۆی توخمە سروشتییەکانی وەک با و سەھۆڵەوە بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Cheraghi|یەکەم=Mohsen|دوایین٢=Jomaa|یەکەم٢=Seifeddine|دوایین٣=Sander|یەکەم٣=Graham C.|دوایین٤=Barry|یەکەم٤=D. A.|ڕێکەوت=2016-11|سەردێڕ=Hysteretic sediment fluxes in rainfall‐driven soil erosion: Particle size effects|ناونیشان=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/2016WR019314|journal=Water Resources Research|زمان=en|بەرگ=٥٢|issue=11|پەڕەکان=٨٦١٣–٨٦٢٩|doi=10.1002/2016WR019314|issn=0043-1397}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{پۆلی کۆمنز|Erosion}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|زانست}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} g9wo1fptlclwcqztaz0vvxuk97ctix2 چەشنی وێژەیی 0 242790 1691460 1544145 2026-10-22T16:38:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1691460 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''چەشنی وێژەیی''' ({{بە ئینگلیزی |literary genre}}) بریتییە لە پۆلێک یان جۆرێکی تایبەتی بەرھەمی ئەدەبی وەک [[ھەڵبەستی پاڵەوانی|داستان]] و [[تراژیدیا|کارەسات]] و [[کۆمیدیا|کۆمیدی]] و [[ڕۆمان]] و [[کورتەچیڕۆک|کورتە چیرۆک]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|وێژە|چاند|کتێب}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:وێژە]] [[پۆل:تیۆریی وێژەیی]] n8jz55yqkeopgg4lwmdbvo74e2a5cai چەشنی پاڵەوانی 0 242793 1691461 1544143 2026-10-22T16:38:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1691461 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاڵەوانی''' ({{بە ئینگلیزی|Epic}}) [[چەشن|ژانرێکی]] [[چیرۆک|گێڕانەوەیە]] کە بە سەرگەرمی قارەمانانە یان ئەفسانەیی پێناسە دەکرێت کە لە فۆڕمی درێژدا پێشکەش دەکرێت.<ref name=":0">[[John Grant (author)|Grant, John]], and [[John Clute]]. 1997. "Arabian fantasy." ''[[The Encyclopedia of Fantasy]]''. London: [[Orbit Books]]. {{ISBN|978-1-85723-368-1}}. {{OCLC|37106061}}.</ref> ئەم ژانرە، لە شێوەی شیعری پاڵەوانی،<ref name="buker">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Buker|یەکەم=Derek M.|سەردێڕ=The Science Fiction and Fantasy Readers' Advisory|بڵاوکەرەوە=ALA Editions|ساڵ=٢٠٠٢|پەڕە=١١٨|chapter=The Long and Longer of It: Epic Fantasy|chapter-url=https://books.google.com/books?id=pHPHzlwYiHYC&pg=PA118}}</ref><ref name="merchant">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Paul Merchant|سەردێڕ=The Epic|ناونیشان=https://archive.org/details/epic0000merc|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٧١|بڵاوکەرەوە=Routledge Kegan & Paul|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٦-١٩٧٠٠-٦}}</ref> ئێستا لە شانۆی گێڕانەوە، [[فیلمی پاڵەوانی|فیلمی ئیپیکی]]، مۆسیقا، ڕۆمان، [[شانۆنامە]]، بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی، و یارییە ڤیدیۆیییەکانیشدا بەکاردەھێنرێت.<ref name="merchant"/> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|وێژە|چاند|کتێب|فیلم|شیعر}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:داستانەکان]] gtbqj69c2zk17zmdy8y990rggriznha 1691545 1691461 2026-10-22T20:02:38Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1691545 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاڵەوانی''' ({{بە ئینگلیزی|Epic}}) [[چەشن|ژانرێکی]] [[چیرۆک|گێڕانەوەیە]] کە بە سەرگەرمی قارەمانانە یان ئەفسانەیی پێناسە دەکرێت کە لە فۆڕمی درێژدا پێشکەش دەکرێت.<ref name=":0">[[John Grant (author)|Grant, John]], and [[John Clute]]. 1997. "Arabian fantasy." ''[[The Encyclopedia of Fantasy]]''. London: [[Orbit Books]]. {{ISBN|978-1-85723-368-1}}. {{OCLC|37106061}}.</ref> ئەم ژانرە، لە شێوەی شیعری پاڵەوانی،<ref name="buker">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Buker|یەکەم=Derek M.|سەردێڕ=The Science Fiction and Fantasy Readers' Advisory|بڵاوکەرەوە=ALA Editions|ساڵ=٢٠٠٢|پەڕە=١١٨|chapter=The Long and Longer of It: Epic Fantasy|chapter-url=https://books.google.com/books?id=pHPHzlwYiHYC&pg=PA118}}</ref><ref name="merchant">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Paul Merchant|سەردێڕ=The Epic|ناونیشان=https://archive.org/details/epic0000merc|ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٧١|بڵاوکەرەوە=Routledge Kegan & Paul|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٦-١٩٧٠٠-٦}}</ref> ئێستا لە شانۆی گێڕانەوە، [[فیلمی پاڵەوانی|فیلمی ئیپیکی]]، مۆسیقا، ڕۆمان، [[شانۆنامە]]، بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی، و یارییە ڤیدیۆیییەکانیشدا بەکاردەھێنرێت.<ref name="merchant"/> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|وێژە|چاند|کتێب|فیلم|شیعر}} {{کتێب-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:داستانەکان]] pp4gsxr8xejmthywxwlhgiszyk8l9uw چەشنی خەیاڵ 0 242794 1691458 1550333 2026-10-22T16:38:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1691458 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''چەشنی خەیاڵ''' یان '''چەشنی باو''' ({{بە ئینگلیزی|Fiction Genre}}) بەشێکە لە کولتووری باو و جۆرێکە لە [[وێژە|ئەدەب]] کە بینەرەکەی جەماوەری مرۆڤە و بە پشتبەستن بە سەلیقە و حەز و ئارەزووی ئەوان سەرھەڵدەدات. ئامانجی سەرەکی ئەم جۆرە ئەدەبیاتە، سەرقاڵکردنی خوێنەرە، ھەربۆیە پێوەرە ھونەرییەکان و داھێنەری ئەدەبی ڕۆڵیان لە دروستکردنیاندا نییە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|وێژە|چاند|کتێب|خەیاڵی زانستی|مێژوو}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکان]] [[پۆل:تیۆریی وێژەیی]] [[پۆل:وێژە]] [[پۆل:خەیاڵ]] 6ihfytufwf41z9g6rygtpcniwedqsxq 1691546 1691458 2026-10-22T20:03:09Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691546 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''چەشنی خەیاڵ''' یان '''چەشنی باو''' ({{بە ئینگلیزی|Fiction Genre}}) بەشێکە لە کولتووری باو و جۆرێکە لە [[وێژە|ئەدەب]] کە بینەرەکەی جەماوەری مرۆڤە و بە پشتبەستن بە سەلیقە و حەز و ئارەزووی ئەوان سەرھەڵدەدات. ئامانجی سەرەکی ئەم جۆرە ئەدەبیاتە، سەرقاڵکردنی خوێنەرە، ھەربۆیە پێوەرە ھونەرییەکان و داھێنەری ئەدەبی ڕۆڵیان لە دروستکردنیاندا نییە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان|وێژە|چاند|کتێب|خەیاڵی زانستی|مێژوو}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکان]] [[پۆل:تیۆریی وێژەیی]] [[پۆل:وێژە]] [[پۆل:خەیاڵ]] pc2j4cj4tdrqx5mhupodzj9bajbuanl ڕانگۆ (فیلم) 0 243199 1691757 1545999 2026-10-23T07:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691757 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Rango2011Poster.jpg }} '''''ڕانگۆ''''' ({{بە ئینگلیزی |Rango}}) [[ئەنیمەیشن|ئەنیمەیشنێکی]] ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠١١ بەرهەم هێنراوە بە [[فیلمی ئەکشن|کۆمیدیای ئەکشن]] و [[چەشنی ڕۆژاوایی|ڕۆژاوایی]] و لە نووسینی جۆن لۆگان و دەرهێنانی گۆر ڤێربینسکی . فیلمەکە ستایشی ڕەخنەگرانی زۆری لێکرا و سەرکەوتنی بازرگانی بەدەستهێنا، هەروەها خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلمی ئەنیمەیشنی بەدەستهێنا. ''ڕانگۆ'' لە ٤ی ئازاری ٢٠١١ لەلایەن [[پاراماونت پیکچەرز|کۆمپانیای پارامۆنت پیکچەرزەوە]] بڵاوکرایەوە. لەم فیلمەدا [[جۆنی دێپ|, جۆنی دیپ]] وەک ڕەنگۆ قسە دەکات. ==کورتە== پاش ئەوەی بەهۆی ڕووداوێکەوە دەکەوێتە بیابانێکەوە، کەسێکی نامۆ بانگەشەی ئەوە دەکات کە 'ڕانگۆ'ی ئەفسانەی ناوچەکەیە. == گرووپی ئەکتەرەکان == [[جۆنی دێپ|جۆنی دیپ]] دەنگی ڕانگۆیە. [[ڕۆژپەرست|حەربایەکی]] زیرەک و قارەمان, بەڵام کەمێک نائاسایی. ئیسلا فیشەر وەک میس بینس، کەسایەتییەکە لە بیابان کە خێرا توڕەیی خۆی لەدەست دەدات بەڵام دڵێکی میهرەبانی هەیە. == خەڵاتەکان == لە ٨٤ەمین خەڵاتی ئۆسکاردا ، ''ڕانگۆ'' خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلمی ئەنیمەیشنی بەدەستهێنا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠|ئەنیمەیشن|گیانلەبەران|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Rango (2011 film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:مشتومڕی فیلمەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە لاس ڤێگاس ڤالی ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بیابانەکاندا ڕوودەدەن]] [[پۆل:فیلمەکان بە چەشنی ڕۆژاوایی نوێ]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئاژەڵان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەرییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشن سەبارەت بە گیانلەبەران]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەنیمەیشنی ئەمریکی]] [[پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] [[پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان بە ئەکشن و ئەنیمەیشنی ڕاستەوخۆ]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە خشۆکەکان]] [[پۆل:مشتومڕی فیلمەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی سەرکێشیی ئاژەڵان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە مارمێلکەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە ساڵی ٢٠٠٦ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] 7ezlh9exbgm289pbg9or52lp83o12n4 ئاخبرینوس 0 243955 1691392 1644404 2026-10-22T13:48:11Z Dropboxdropbox43 79226 زیادکردنى {{ڕۆمانە کوردییەکان}} 1691392 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = ئاخبرینوس | image = | alt = بەرگی کتێب | author = [[میللەت محەممەد]] | country = [[عێراق]] | language = کوردی | subject = ڕۆمان | genre = [[ڕیالیزمی جادوویی]] | publisher = | pub_date = ٢٠١٨ | media_type = چاپ | pages = ٧٩ | isbn = 978-9-92221-622-5 }} '''ئاخبرینوس''' ڕۆمانێکی کوردییە لە نووسینی [[میللەت محەممەد]]. یەکەم چاپی لە ساڵی ٢٠١٨ بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاخبرینوس|ناونیشان=https://www.isbniraq.org/?product=%D8%A6%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B3|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ISBNiraq.org|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mohammed|یەکەم=Mllat|سەردێڕ=ئاخبرینوس|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Mllat Mohammed|ژپنک=٩٧٨-٩٩٢٢-٢١-٦٢٢-٥|زمان=ku}}</ref> == کورتەی ناوەڕۆک == چیرۆکەکەی ڕۆمانەکە لە دەوری سەربازێک دەسووڕێتەوە کە یاریی شەتڕەنج دەکات. لە ڕێگەی ڕووداوەکانی یارییەکەوە، نووسەر تیشک دەخاتە سەر کێشە کۆمەڵایەتی و فەلسەفییەکان.<ref>[https://sidqihirori.blogspot.com/2020/08/axbirinus.html?m=1 ڕۆمانى ئاخبرینوس - صدقی نامە، صدقی هەروری، ٢٠٢٠]</ref> == پێشوازیی ڕەخنەگران == ڕۆمانی ئاخبرینوس لەلایەن ماڵپەڕی کوردیپیدیاوە وەک بەرهەمێک لە چەشنی ڕیالیزمی جادوویی تۆمار کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕۆمانى ئاخبرینوس|ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20190208172929256169&lng=16|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdipedia.org|زمان=ku|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250125090238/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20190208172929256169&lng=16|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هەروەها لە بنکەدراوەی کتێبی Open Library و Goodreads تۆمارکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاخبرینوس by Mllat Mohammed|ناونیشان=https://openlibrary.org/works/OL37069788W|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Open Library|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاخبرینوس|ناونیشان=https://www.goodreads.com/book/show/203781215|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Goodreads|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.isbniraq.org/?product=%D8%A6%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D9%86%D9%88%D8%B3 ئاخبرینوس لە ماڵپەڕی ژپنکی عێراقی] {{میللەت محەممەد}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{دەروازە|کتێب|ڕۆمان|کوردستان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانەکان]] [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:کتێبەکانی میللەت محەممەد]] m5e7j95vfpuwcm58d1jeru0lohdkojf ئولیڤیا 0 243971 1691388 1685596 2026-10-22T13:35:00Z Dropboxdropbox43 79226 زیادکرنى پۆل ڕۆمانە کوردییەکان 1691388 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox book | italic title = no | name = ئولیڤیا | image = | image_size = | alt = بەرگی کتێب | caption = | author = [[میللەت محەممەد]] | audio_read_by = | title_orig = ئولیڤیا | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = ئیسماعیل مەلک، دەلال ئادەم | cover_artist = | country = [[کوردستان]]، [[عێراق]] | language = کوردی | series = | release_number = | subject = ڕۆمان | genre = ڕیالیزمی | set_in = | published = | publisher = | publisher2 = | pub_date = {{plainlist| ٢٠٢٠ (چاپی یەکەم) ٢٠٢١ (چاپی دووەم)}} | english_pub_date = | media_type = {{plainlist| ‎* چاپ (ھاردباک)}} | pages = {{plainlist| ‎* ١٩٧ (چاپی دووەم)}} | awards = | isbn = | isbn_note = | oclc = 1345278768 | dewey = | congress = MLCSN 2022/12364 (P) | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''ئولیڤیا''' [[ڕۆمان|ڕۆمانێکی]] [[ڕیالیزم|ڕیالیزمیی]] کۆمەڵایەتییە لە نووسینی نووسەر ([[میللەت محەممەد]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20200512222252383920&lng=3 |سەردێڕ=ڕۆمانى ئولیڤیا لە ڕۆپەلى کوردپیدیا |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231029224937/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20200512222252383920&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ناوەرۆکی ڕۆمانەکە باس لە کچێک بەناوی «ئولیڤیا» دەکات کە بەھۆی بارودۆخی جیاوازەوە، ناچار دەبێت بەبێ ویستی خۆی [[ھاوسەرگیری]] لەگەڵ کوڕی ھاوڕێیەکی کۆنی باوکیدا بکات کە پیشەی پاسەوانی سنوورە. چوارچێوەی چیرۆکەکە تیشک دەخاتە سەر کێشە خێزانییەکان، جیاوازییەکانی بیرکردنەوە و ئاڵۆزییەکانی پەیوەندیی نێوان ھاوسەران لە ژیانی نوێی ئولیڤیادا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ulîvya : r̄oman|ناونیشان=https://lccn.loc.gov/2022357777|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=OpenLibrary.org|سەردێڕ=ئولیڤیا by Mllat Mohammed|ناونیشان=https://openlibrary.org/works/OL37000126W/%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%DA%A4%DB%8C%D8%A7?edition=key%3A%2Fbooks%2FOL49953015M|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Open Library|زمان=ck}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miḧemed|یەکەم=Millet|ناونیشان=https://catalog.library.nashville.org/Record/CARL0001013599|سەردێڕ=Ulîvya : r̄oman|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Millet Miḧemed|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miḧemed|یەکەم=Millet|ناونیشان=https://franklin.library.upenn.edu/catalog/FRANKLIN_9979016623103681|سەردێڕ=Ulîvya : r̄oman /|edition=Çapa dûyê.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ulîvya : r̄oman {{!}} WorldCat.org|ناونیشان=https://search.worldcat.org/title/1345278768|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=search.worldcat.org|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.librarything.com/work/31473349|سەردێڕ=Ulîvya : r̄oman by Millet Miḧemed|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miḧemed|یەکەم=Millet|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Ul%C3%AEvya.html?hl=ar&id=AFRuzwEACAAJ|سەردێڕ=Ulîvya: r̄oman|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Millet Miḧemed|زمان=ku}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miḧemed|یەکەم=Millet|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=AFRuzwEACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Ulîvya: r̄oman|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Millet Miḧemed|زمان=ku}}</ref> {{میللەت محەممەد}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mllat Mohammed}} [[پۆل:کتێبەکانی میللەت محەممەد]] [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] 3qnef9626s5htplliilvidom6zrvjh6 1691390 1691388 2026-10-22T13:41:35Z Dropboxdropbox43 79226 چاککردنى پۆلەکان 1691390 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox book | italic title = no | name = ئولیڤیا | image = | image_size = | alt = بەرگی کتێب | caption = | author = [[میللەت محەممەد]] | audio_read_by = | title_orig = ئولیڤیا | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = ئیسماعیل مەلک، دەلال ئادەم | cover_artist = | country = [[کوردستان]]، [[عێراق]] | language = کوردی | series = | release_number = | subject = ڕۆمان | genre = ڕیالیزمی | set_in = | published = | publisher = | publisher2 = | pub_date = {{plainlist| ٢٠٢٠ (چاپی یەکەم) ٢٠٢١ (چاپی دووەم)}} | english_pub_date = | media_type = {{plainlist| ‎* چاپ (ھاردباک)}} | pages = {{plainlist| ‎* ١٩٧ (چاپی دووەم)}} | awards = | isbn = | isbn_note = | oclc = 1345278768 | dewey = | congress = MLCSN 2022/12364 (P) | preceded_by = | followed_by = | native_wikisource = | wikisource = | notes = | exclude_cover = | website = }} '''ئولیڤیا''' [[ڕۆمان|ڕۆمانێکی]] [[ڕیالیزم|ڕیالیزمیی]] کۆمەڵایەتییە لە نووسینی نووسەر ([[میللەت محەممەد]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20200512222252383920&lng=3 |سەردێڕ=ڕۆمانى ئولیڤیا لە ڕۆپەلى کوردپیدیا |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231029224937/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20200512222252383920&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ناوەرۆکی ڕۆمانەکە باس لە کچێک بەناوی «ئولیڤیا» دەکات کە بەھۆی بارودۆخی جیاوازەوە، ناچار دەبێت بەبێ ویستی خۆی [[ھاوسەرگیری]] لەگەڵ کوڕی ھاوڕێیەکی کۆنی باوکیدا بکات کە پیشەی پاسەوانی سنوورە. چوارچێوەی چیرۆکەکە تیشک دەخاتە سەر کێشە خێزانییەکان، جیاوازییەکانی بیرکردنەوە و ئاڵۆزییەکانی پەیوەندیی نێوان ھاوسەران لە ژیانی نوێی ئولیڤیادا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ulîvya : r̄oman|ناونیشان=https://lccn.loc.gov/2022357777|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=OpenLibrary.org|سەردێڕ=ئولیڤیا by Mllat Mohammed|ناونیشان=https://openlibrary.org/works/OL37000126W/%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%DA%A4%DB%8C%D8%A7?edition=key%3A%2Fbooks%2FOL49953015M|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Open Library|زمان=ck}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miḧemed|یەکەم=Millet|ناونیشان=https://catalog.library.nashville.org/Record/CARL0001013599|سەردێڕ=Ulîvya : r̄oman|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Millet Miḧemed|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miḧemed|یەکەم=Millet|ناونیشان=https://franklin.library.upenn.edu/catalog/FRANKLIN_9979016623103681|سەردێڕ=Ulîvya : r̄oman /|edition=Çapa dûyê.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ulîvya : r̄oman {{!}} WorldCat.org|ناونیشان=https://search.worldcat.org/title/1345278768|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=search.worldcat.org|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.librarything.com/work/31473349|سەردێڕ=Ulîvya : r̄oman by Millet Miḧemed|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miḧemed|یەکەم=Millet|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Ul%C3%AEvya.html?hl=ar&id=AFRuzwEACAAJ|سەردێڕ=Ulîvya: r̄oman|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Millet Miḧemed|زمان=ku}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Miḧemed|یەکەم=Millet|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=AFRuzwEACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Ulîvya: r̄oman|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Millet Miḧemed|زمان=ku}}</ref> {{میللەت محەممەد}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mllat Mohammed}} {{دەروازە|کتێب|ڕۆمان|کوردستان}} [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی میللەت محەممەد]] a8y2v9gdggepva1l65oazujv56f75ke گەشتا داعشێن فۆراتێ 0 243988 1691389 1684888 2026-10-22T13:37:50Z Dropboxdropbox43 79226 زیادکردنى {{ڕۆمانە کوردییەکان}} 1691389 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = گەشتا داعشێن فۆراتێ | image = گەشتا داعشێن فۆراتێ لە میللەت محەممەد.jpg | alt = بەرگی کتێب | author = [[میللەت محەممەد]] | illustrator = نیروژ ئارت | country = [[عێراق]] | language = کوردی | subject = ڕۆمان | genre = [[ڕیالیزم]] | pub_date = ٢٠١٩ | media_type = چاپ | pages = ١٧٥ | isbn = 978-9-92221-621-8 | oclc = 1345242505 | congress = MLCSN 2022/12344 (P) }} '''گەشتا داعشێن فۆراتێ''' ڕۆمانێکی ڕیالیزمی کۆمەڵایەتی و سیاسییە لە نووسینی [[میللەت محەممەد]]. یەکەم چاپی لە ساڵی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە. بە یەکەم ڕۆمانی بادینی دادەنرێت کە لەسەر بابەتی داعش نووسرابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گەشتا داعشێن فۆراتێ|ناونیشان=https://www.isbniraq.org/?product=%DA%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B9%D8%B4%DB%8E%D9%86-%D9%81%DB%86%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8E|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ISBNiraq.org|زمان=ar}}</ref><ref>[https://ezidi24.com/ar/?p=13345 اصدار رواية “رحلة دواعش الفرات” للكاتب ملت محمد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220902133445/https://ezidi24.com/ar/?p=13345 |date= ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ }}</ref> == ناوەڕۆک == ڕۆمانەکە لە دوو تەوەری سەرەکی پێکدێت. تەوەری یەکەم باس لە هێرشی داعش بۆ سەر [[شنگال]] و ڕفاندنی کچان و ژنان بۆ شاری ڕەققە لە [[سووریا]] دەکات. تەوەری دووەم تیشک دەخاتە سەر ژیانی ئابووری، سیاسی و کۆمەڵایەتیی شاری [[دھۆک]].<ref>[https://sidqihirori.blogspot.com/2020/07/navekitebe-gesta-daisen-furate-niviskar.html?m=1 ڕۆمانى (گەشتا داعشێن فۆراتێ) - ماڵپەڕى صدقی هروری]</ref> چیرۆکەکە لە ڕێگەی دوو کارەکتەری سەرەکییەوە دەگێڕدرێتەوە کە هەردووکیان کچن. یەکێکیان موسڵمانە و لە ڕۆژاوای کوردستانەوە هاتووەتە دهۆک، ئەوی تریان خەڵکی شنگالە و باس لە تاوانەکانی داعش دەکات لە شنگالەوە تا شاری ڕەققە.<ref>[https://www.calameo.com/read/002518317f04905d83a2d گەشتا داعشێن فۆراتێ‌ - ڕۆژنامەی دەنگێ لالش، ژمارە ٥١٢، ١٠-٢-٢٠٢٠]</ref> == پێشوازیی ڕەخنەگران == ڕۆمانەکە لەلایەن چەندین میدیای کوردییەوە باسی لێوەکراوە، لەوانە ماڵپەڕی ئێزیدی ٢٤،<ref>[https://ezidi24.com/ar/?p=13345 اصدار رواية “رحلة دواعش الفرات” للكاتب ملت محمد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220902133445/https://ezidi24.com/ar/?p=13345 |date= ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ }}</ref> ڕۆژنامەی دەنگێ لالش،<ref>[https://www.calameo.com/read/002518317f04905d83a2d گەشتا داعشێن فۆراتێ‌ - ڕۆژنامەی دەنگێ لالش، ژمارە ٥١٢]</ref> و ڕۆژنامەی سەباح کوردستان.<ref>[https://www.calameo.com/read/000821235854a72e40a61 ڕۆژنامەی سەباح کوردستان، ژمارە ٦١]</ref> هەروەها لە بنکەدراوەکانی کتێبخانەی کۆنگرەی ئەمریکا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Congress|یەکەم=The Library of|سەردێڕ=LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies|ناونیشان=https://id.loc.gov/resources/instances/22667430.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=id.loc.gov}}</ref> WorldCat<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Geşta Daʻişên Foratê : r̄oman|ناونیشان=https://search.worldcat.org/title/1345242505|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=WorldCat|زمان=en}}</ref> و کتێبخانەی زانکۆی پێنسلڤانیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Geşta Daʻişên Foratê : r̄oman|ناونیشان=https://franklin.library.upenn.edu/catalog/FRANKLIN_9979027114303681|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=کتێبخانەی زانکۆی پێنسلڤانیا}}</ref> تۆمارکراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.isbniraq.org/?product=%DA%AF%DB%95%D8%B4%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D8%B9%D8%B4%DB%8E%D9%86-%D9%81%DB%86%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8E گەشتا داعشێن فۆراتێ لە ماڵپەڕی ژپنکی عێراقی] {{میللەت محەممەد}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{دەروازە|کتێب|ڕۆمان|کوردستان}} [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:کتێبەکانی میللەت محەممەد]] [[پۆل:ڕۆمانی ڕیالیزمی]] [[پۆل:وێژەی داعش]] 23fzi5yw4iryuwrwsb6eybfao4qylpg شەڕی پەناگەی عودەی و قوسەی 0 244167 1691430 1671457 2026-10-22T16:32:43Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک زیاترە) 1691430 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵکوتانە سەر پەناگەی عودەی و قوسەی لە ساڵی ٢٠٠٣'''، ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی [[ئەمریکا]] بوو کە لە ٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٣ لە باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری [[مووسڵ]] ئەنجامدرا، کە بووە ھۆی کوژرانی [[عودەی سەددام حوسێن|عودەی]] و [[قوسەی سەددام حوسێن|قوسەی]] کە تاکە کوڕەکانی سەرۆک [[سەددام حوسێن]] بوون، کە لە یەکێک لە باخەکانی ناوچەی [[دۆر|دوور]] خۆی شاردبووەوە. ھەڵمەتەکە مەبەست لێی دەستگیرکردنی دووبرا ونبوونەکە بوو کە عودەی و قوسەی بوون، لە پەناگەیەکی قاییمکراو لەنێوان ھێزێکی ئەمریکی لە ٢٠٠ سەرباز کە بە چەکی قورس پاڵپشتی دەکران و [[ھەلیکۆپتەر|ھێلیکۆپتەری]] ھێرشبەریان ھەبوو، لە بەرامبەر چوار کەس: عودەی، قوسەی، مستەفا ئیبن قوسەی، کە تەمەنی چواردە ساڵ بوو و عەقید عەبدولسەمەد حەددووچی پاسەوانی عودەی، شەڕەکە دوای چوار کاتژمێر بەرگریکردن بە کوشتنیان کۆتایی ھات.<ref>https://web.archive.org/web/20211017091912/https://archive.aawsat.com/details.asp?article=183640&issueno=9005</ref> == ڕووداوەکان == لە مانگەکانی ئازار و نیسانی ٢٠٠٣ ھاوپەیمانییەکی سەربازی بە سەرۆکایەتی ئەمریکا ھێرشی کردە سەر [[عێراق]] و دەسەڵاتی [[حیزبی بەعس]]ی لابرد کە سەرۆکەکەی سەددام حوسێن بوو. دوای ماوەیەکی کەم لە ٩ی نیسانی ٢٠٠٣ سەددام و کوڕەکانی خۆیان شاردەوە لە چەند شوێنێکدا، دواتر جیابوونەوە و عودەی و قوسەی بەرەو [[سووریا]] بەڕێکەوتن، پاشان بەخێرایی گەڕانەوە، دواجار پەنایان بردە بەر ماڵی نەواف زەیدان لە گەڕەکی بەرید لە باکووری ڕۆژھەڵاتی مووسڵ.<ref>https://web.archive.org/web/20210723231119/https://www.almasryalyoum.com/news/details/2383074</ref> عودەی و قوسەی لەو عێراقییانە بوون کە لەلایەن ئەمریکاوە داواکرابوون. دەسەڵاتی ئەمریکی پاداشتێکی بە بڕی سی ملیۆن دۆلاری ئەمریکی دەرکرد لە بەرامبەر ڕێنماییکردنیان بۆ شوێنی ھەردوو براکە. == پەناگە == ماڵی نەواف زەیدان کۆشکێکی گەورە و ڕاقی بوو و سێ نھۆمی ھەبوو لە ناوچەیەکی ڕاقیدا، لە سەری شەقامێک لە گەڕەکی بەرید کە بە گەڕەکی فەلاحیش ناودەبرێت، لە کۆڵانی ژمارە ٦ لە نزیک بازاڕێکی قەرەباڵغ، خانووەکانی پشتی لە گەڕەکی بەرید لە مووسڵ سادە بوون، کە حەوشەیەکی بچووکیان ھەبوو پێشەوە، ماڵی نەواف بە درێژایی ماوەی پەنابەری عودەی و قوسەی سەرنجی ڕانەکێشا و زیاد کاتب کە دراوسێی نەواف بوو وتی کە «تێبینی ھیچ شتێکیان نەکردبوو. زەیدان ھەمیشە میوانی زۆری ھەیە»، ھەندێک لە دراوسێکانی ڕایان گەیاند کە دوای ئەوەی ھەڵکوتانە سەر ماڵەکە بە تەلی دڕکاوی دەورە درا و پەنجا سەرباز پاسەوانییان کرد، لە بەیانی ڕۆژی چوارشەممە، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٣دا ٢٠٠ پیاو لە نزیک پەناگەکە کۆبوونەوە ھاواریان دەکرد، «بە گیان و خوێن فیدات دەبین سەددام» و گرژی لە نێوان ئەوان و پاسەوانانی ماڵەکەدا دروست بوو، لەوێدا وەرگێڕێکی سەربازە ئەمریکییەکان ھاواری کرد بە زمانی [[عەرەبی]] «ئەی خەڵکی مووسڵ. ئەم ناوچەیە بەجێبھێڵن ئەگینا دەستگیرتان دەکەین. دوێنێ عودەی و قوسەیمان کوشت. ئێستا ناوچەکە پاک دەکەینەوە. ھەرکەسێک لێرە بمێنێتەوە بە لایەنگری عودەی و قوسەی دادەنرێت»، خانووەکە زیانێکی زۆری بەرکەوت و ژوورەکانی سووتان، [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] دوای چوار ڕۆژ لە ھەڵمەتەکە ماڵی نەواف زەیدانی ڕووخاند. پاشان لە نزیک خانووەکە «خانوو و زەوی بۆ فرۆشتن» نووسرا.<ref>https://web.archive.org/web/20211017145418/https://www.addustour.com/articles/386244?s=0963e1caeba95f97ce92a8b5ac846592</ref><ref>https://web.archive.org/web/20211017111504/https://www.addustour.com/articles/386244?s=b8c6953b22abf83176a880cd5db20052</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180621182006/http://www.alyaum.com/articles/98669/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20211017094700/https://www.alayyam.info/news/28KNV9C0-6VSQ6A</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210302072415/https://www.theguardian.com/world/2004/jan/24/iraq.rorymccarthy</ref> == پاشھاتەکان == دوای ھەڵکوتانەسەرەکە، تەرمی ھەر چوار کەسەکە لە ماڵەکە دەرھێنران و بە فڕۆکە بۆ پشکنینی ناسینەوە بەرەو [[بەغدا]] گوازرانەوە. شارەزایانی ئامادەکردنی تەرم، جەستەی [[عودەی سەددام حوسێن|عودەی]] و [[قوسەی سەددام حوسێن|قوسەی]] حوسێنیان ڕێکخستەوە، کە لە ڕێگەی پشکنینی [[دی ئێن ئەی]] و تۆمارەکانی ددانەوە ناسرانەوە. ھەردوو پیاوەکە بە درێژکردنی ڕیشیان بۆ ئەوەی ئاشکرا نەبن، شێوەی خۆیان بە شێوەیەکی بەرچاو گۆڕیبوو؛ عودەی سەری خۆی بە تەواوی تاشیبوو. دواتر وێنەی تەرمی براکان لەلایەن [[وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکان|وەزارەتی بەرگریی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]وە بڵاوکرایەوە و لە تەلەڤیزیۆن و ڕۆژنامەکاندا پێشان دران، کە ئەمەش دەنگدانەوەیەکی زۆری بەدوای خۆیدا ھێنا.<ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3097089.stm|title=Media films Saddam sons|date=July 25, 2003|via=news.bbc.co.uk}}</ref> بەرپرسانی ئەمریکا ڕایان گەیاند کە کۆی پاداشتی ٣٠ ملیۆن دۆلاری بۆ قوسەی و عودەی، دەدرێتە ئەو ھەواڵدەرەی زانیاریی بە دەسەڵاتدارانی ھاوپەیمانان دابوو. [[سەددام]] بە شێوازێکی دژبەیەک کاردانەوەی بەرامبەر بە ھەواڵەکە پێشان دا، ھەم بە شینکردن و ھەم بە ڕێزلێنان لە مردنیان: {{Blockquote |text= سوپاسی خودا دەکەین کە بە شەھیدبوونیان لە پێناوی ئەودا سەربەرزی کردین. عێراقییە خۆشەویستەکان، ڕۆڵە و براکانتان — عودەی، قوسەی و مستەفا حوسێنی کوڕی قوسەی — لە گۆڕەپانی [[جیھاد]] لە [[مووسڵ]]، دوای نەبەردییەکی ئازایانە لەگەڵ دوژمندا کە شەش کاتژمێری تەواوی خایاند، کردەوەیەکی باوەڕدارییان ئەنجام دا. سوپاکانی دەستدرێژیکار کە بە ھەموو جۆرە چەکێکی ھێزە وشکانییەکان پڕچەک کرابوون دەستیان پێیان ڕانەگەیشت تا ئەو کاتەی فڕۆکە بەکارھێنرا بۆ (بۆردوومانکردنی) ئەو ماڵەی تێیدا ئامادە بوون … جارێکی تر بە گەلی باوەڕدارمان و نەتەوەی شکۆداری (عەرەبی)مان دەڵێم کە (ئێمە) گیان و ماڵ لە پێناوی خودا، عێراق و نەتەوەکەماندا دەکەینە قوربانی … ئەگەر سەددام حوسێن جگە لە عودەی و قوسەی ١٠٠ کوڕی دیکەی ھەبووایە، سەددام حوسێن لەسەر ھەمان ڕێگای (شەھیدبوون) پێشکەشی دەکردن.<ref>{{cite web |title=Saddam mourns sons’ deaths in new tape |url=https://www.aljazeera.com/news/2003/7/29/saddam-mourns-sons-deaths-in-new-tape |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>}} دواتر عودەی، قوسەی، و مستەفا حوسێنی کوڕی قوسەی لە تەنیشت یەکتر لە گۆڕستانێک لە [[تکریت]] بەخاک سپێردران. وا دادەنرێت دوو کوڕەکەی دیکەی قوسەی، یەحیا و یەعقووب، لە ژیاندا بن، بەڵام شوێنی نیشتەجێبوونیان نادیارە.<ref>{{Cite web|url=http://rferl.org/specials/iraqcrisis/kusaj-bio.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20030810232148/http://rferl.org/specials/iraqcrisis/kusaj-bio.asp|url-status=dead|archive-date=August 10, 2003|title=[ War in Iraq ]|date=August 10, 2003}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|عێراق|دەیەی ٢٠٠٠|شەڕ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ltfbv0apbaa7kl4bvj4d2xmu8kznmml چەرخی شۆڕش 0 244829 1691443 1364951 2026-10-22T16:35:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (زمان-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691443 wikitext text/x-wiki '''''چەرخی شۆڕش''''' یان '''''چەرخا شۆڕش''''' (بە کرمانجی: Çerxa Şoreşê، چەرخا شۆرەشێ) سروودێکی شۆڕشگێڕانەیی کوردییە. ئەو سروودە کە بە ناوی مارشی گەریلاش دەناسرێتەوە. نووسەری ھەڵبەست و ئاوازدانەری سروودەکە [[خەلیل خەمگین]] بووە، بەڵام سروودەکە دواتر لەلایەن ھونەرمەندانی دیکە وەکوو [[کۆما بەرخوەدان]]یش خوێندراوە. چەرخی شۆڕش وەکوو سروودێکی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] لە کۆبوونەوەکان و خۆپێشاندانەکان دەخوێنرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://yeniozgurpolitika.net/cerxa-sorese-hina-digere/|سەردێڕ=Çerxa Şoreşê hîna digere!|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=Yeni Özgür Politika|زمان=tr-TR|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190323215934/http://yeniozgurpolitika.net/cerxa-sorese-hina-digere/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == وەشانی سۆرانی == لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ بەبۆنەی یەکەمین ساڵڕۆژی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران|سەرھەڵدانی ژنان و گەلانی ئێران]] بە دروشمی [[ژن، ژیان، ئازادی]]، [[ناوەندی چاند و ھونەری بێستوون]] وەشانێکی سروودی چەرخی شۆڕشی بڵاو کردەوە کە ھەڵبەستێکی سۆرانی لەسەر میلۆدییەکەی دانرابوو.<ref name="فرات ٤">[https://anfsorani.com/كولتوور-و-هونه-ر/klypky-nw-l-sayady-srhdany-zhn-zhyan-yazady-bawdkrtw-44376 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کلیپێکی نوێ لە ساڵیادی سەرھەڵدانی ژن، ژیان، ئازادی بڵاودەکرێتەوە'' (بە سۆرانی)، نووسراو لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢.</ref> == ھەڵبەست == {| cellpadding=2 !بە [[سۆرانی]] !بە [[کرمانجی]] |- style="vertical-align:top; white-space:nowrap;" | style="direction:rtl;" | {{چینی ناوەند}}'''چەرخی شۆڕش'''{{کۆتایی}} :ئەمڕۆ چەرخی شۆڕشمان سنوور دەبەزینێ :بانگەوازی ھەموو جیھان تێدەپەڕێنێ :مەینەتی و چەوساوەیی ھەڵدەوەشێنێ :کۆشکی زاڵم و نەوکەر لە بندا دەردێنێ :تووڵی ژیانیان دەچاند و بە خوێن ئاویان دا :دەشت و دەر چرۆیان کرد بە دەنگی پارتیزان :ھەڵیانکرد بایەکی گشت لەسەر سەری شاخان : ڕاپەڕی و داسەپێن بۆ ژینی کوردستان :ھەر لەنێو بەندیخانە ھەتا لووتکەی شاخان :ئاڵای سوور شەکاوەیە بە بەرخوەدان ژیان :ڕێبەر و ڕووناکی ڕێ مە خوێنی شەھیدان :پێشەنگ و ڕێبەری ئێمە پارتی کارکەران | style="direction:ltr;" | {{چینی ناوەند}}'''Çerxa Şoreşê'''{{کۆتایی}} :Îro çerxa şoreşê fireh digerîne :Li qadên cîhanê deng dilerzîne :Destarê proleter hûr diherîne :Kedxwarî û nûkeran ji qada hiltîne :Tovê jiyanê reşandin, li qadan şîn didan :Simbila şax didan bi dengê partizan :Pelên bayê herîkandin ji nav dilê çiyan :Rabun ser piyan jîn dan Kurdistan :Ji nav dîwarê zindana heya serê çiyan :Hildan alên sor berxwedan jiyan :Rê ronahî rêbertê da xwîna şehîdan :Rêberê me ye Partiya Karkeran |} == ئەمانەش ببینە == * [[خەلیل خەمگین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زمانی کوردی|مۆسیقای کوردی|وێژەی کوردی|کوردستان}} {{زمان-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:سروودە نیشتمانییەکان]] [[پۆل:سروودە کوردییەکان]] [[پۆل:گۆرانییە کوردییەکان]] [[پۆل:پارتی کرێکارانی کوردستان]] iek41qgi8zcocu8g4yp960dpjubs6he وتووێژی پەڕگە:Flag of Women's Freedom Party of Kurdistan.svg 7 245027 1691482 1679762 2026-10-22T17:10:09Z Sakura emad 42467 unnecessary : retaining page history. 1691482 wikitext text/x-wiki == فۆرماتی svg == : @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] بەڕێز ساکوورا، کێشە چییە کە ناتوانم بە فۆرماتی svg پەڕگە بار بکەم؟ [[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ‏١٩:٠٨، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] کێشەکە چییە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏١٩:٥١، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :: @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]ی بەڕێز، ھەروەھا کە دەبینیت فایلەکە بە فۆرماتی svg نیشان نادرێت. ئایا بارکردنی پەڕگە بەو پاشگرە ناکرێت؟[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٠، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::: {{وب|Paraw}} با، دەتوانیت پەڕگە بە پاشگری «.svg» بار بکەیت، بەڵام پاشگری پەڕگەی سەرچاوەکە بریتییە لە «.jpg»، و تۆ جاری یەکەم بە پاشگری «.png» و جاری دووەم بە پاشگری «.svg» بارت کردووە. بەکورتی ئەوەی من لە پەڕگەی سەرچاوەکە بینیم، «.svg» نەبوو. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٢١:٤٦، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::: @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]سوپاس لە تو، بار دەکرێت، بەڵام بۆچی ڕەش-سپی بە چاو دێت؟ چیم نەکردووە؟![[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ‏٢٢:١٦، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::: {{وب|Paraw}} کە پەڕگەکە لە سەرچاوەکەوە دادەگریت، ھیچ دەستکاریی دەکەیت یان یەکسەر باری دەکەیت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏١٤:٠٨، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::::: @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] فۆرماتی JPEG بوو گۆڕاندم بۆ SVG، کێشەکە بۆ ئەوەیە؟[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ‏٢٣:٢٩، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::: ئەگەر تەنیا ناوت لە پەڕگەکە نابێتەوە و پاشگری پەڕگەکەت گۆڕیبێ، ئەوا کێشە بۆ پەڕگەکە دروست دەبێت. پەڕگەی [[en:SVG|SVG]] لەسەر بنەمای ڤێکتۆرە، بەڵام جۆرەکانی تر لەسەر بنەمای [[en:Pixel|Pixel]]ن. بەھەرحاڵ، گۆڕینی پاشگر تەنیا بە ناو، پەڕگەکە تێکدەدات. بۆ گۆڕینی پەڕگەکە دەبێت بەرنامەیەکی وەک [[en:Adobe Illustrator|Adobe Illustrator]] بەکاربێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏١٨:٤٨، ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏١٨:٤٨، ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::::: @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] وابزانم ئەمە بسڕێندرێت و پەڕگەیەکی JPG بار بکەم باشتر بێت. سوپاست دەکەم بۆ ڕێنوێنییەکانت کاکەی بەڕێز.[[بەکارھێنەر:Paraw|پەڕاو]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Paraw|لێدوان]]) ‏١٨:٥٣، ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] {{کرا}}، بەڵام وتووێژەکەم ھێشتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏١٨:٥٩، ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) kutoabbmeerojy8zku2ufbgbjcjujj4 ڕادیۆی بەیان 0 245969 1691678 1529516 2026-10-23T04:33:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (لیبیا-کۆلکە) 1691678 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس|وێنە=AlBayan_logo.svg}} '''ڕادیۆی بەیان''' یەکەم [[ڕادیۆ]]ی سەر بە [[دەوڵەتی ئیسلامی]] بوو، یەکەم پەخشی لە ساڵی ٢٠١٤ دەستیپێکرد، تا بە تەواوی وەستا پاش تێپەڕینی ٣ یان ٤ ساڵ. ڕادیۆکە ھەواڵە نێوخۆیی و جیھانییەکانی پەخش دەکرد و کۆمەڵێک بەرنامە بە چەندین زمان لەوانە: [[کوردی]]، [[عەرەبی]]، [[ئینگلیزی]]، [[فەڕەنسی]]، [[ڕووسی]] و زمانی دیکە. ڕادیۆکە لە شاری [[مووسڵ]]ی [[عێراق]] دامەزرا و پلەیەکی بەرزی شارەزاییبوونی ھەبوو. ڕادیۆکە ھەواڵە نێوخۆیییە ڕۆژانەکانی پەخش دەکرد دەربارەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی داعش، و ھەواڵە جیھانییەکان و ھەندێک ڕادیۆی بیانی ھەواڵەکانی پەخش دەکرد وەک: [[ئەسۆوشیەیتید پرێس|ئەسۆشیتد پرێس]] و [[واشینگتن پۆست|واشنتۆن پۆست]]. لە شوباتی ٢٠١٥، دەوڵەتی ئیسلامی لە [[لیبیا]] وێستگەیەکی ڕادیۆی لە سێرت کۆترۆڵ کرد، ھەروەھا داعش لە شاری سێرت وێستگەیەکی تەلەڤیزیۆنی ئاسمانی و وێستگەیەکی ڕادیۆیی ھەبوو لەسەر فریکوێنسی 94.3 FM، و ڕادیۆکە لەژێر ناوی «تەوحید» کاری کردووە و لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ دەستی بە پەخش کردووە و بە ھێزی ١٠ کیلۆوات پەخشی دەکرد کە پەخشەکەی گەیاندە [[ئەورووپا]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ١٥ی ١٢ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|لیبیا|دەیەی ٢٠١٠|ڕۆژنامەوانی}} {{لیبیا-کۆلکە}} [[پۆل:میدیای بەکۆمەڵ لە عێراق]] 47ybmne59znjmn2ogwz3rfsuh1dn10j قوستەنتینە (گۆڤار) 0 245971 1691717 1675430 2026-10-23T05:45:40Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691717 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''گۆڤاری قوستەنتینە''' ( بە [[تورکی]]: Konstantiniyye) گۆڤارێک بوو کە لەلایەن ناوەندی ڕاگەیاندنی حەیاتەوە دەردەچوو کە سەر بە [[دەوڵەتی ئیسلامی]] بوو، گۆڤارەکە لە نێوان ساڵانی ٢٠١٥–٢٠١٦ چالاکی ھەبوو تا [[ڕوومییە (گۆڤار)|گۆڤاری ڕوومییە]] جێی گرتەوە. گۆڤارەکە بە زمانی [[تورکی]] لەسەر [[ئینتەرنێت]] بڵاودەکرایەوە. ناوی «قوستەنتینە»ی بۆی خۆی دانا کە ناوی کۆنی شاری [[ئەستەمبوڵ|ئەستەمبووڵ]] بوو. گۆڤارەکە پەیام و وتاری دژ بە [[پارتی داد و گەشەپێدان]] و [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]] بڵاوکردەوە و دژ بە [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] و [[پارتی دیموکراتی تورکیا]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ١٥ی ١٢ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|دەیەی ٢٠١٠|ڕۆژنامەوانی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تورکیا-کۆلکە}} 8pczxy0n6rhiy7nbma2weh0zndya4xn ڕالف بەکشی 0 246175 1691712 1406500 2026-10-23T04:38:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1691712 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ڕالف بەکشی | image = RalphBakshiJan09.jpg | caption = بەکشی لە ٢٠٠٩ | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|١٩٣٨|١٠|٢٩}} | birth_place = [[حەیفا]]، [[ئیسرائیل]] | occupation = [[ئەکتەر]]، [[وێنەکێشی|نیگارکێش]]، [[نووسەر]]، ئەنیمەیشن ساز، [[دەرھێنەر]]، [[بەرھەمھێنەری فیلم|بەرھەمھێنەر]] | years_active = ١٩٥٦–٢٠١٥ (ئەنیمەیشن ساز) –ئێستا (ھونەرمەند) | spouse = ئیلاین بەکشی | children = ٤ | website = {{URL|ralphbakshi.com}} }} '''ڕالف بەکشی''' [[ئەنیمەیشن|ئەنیمەیشن ساز ]] و سینەماکار و [[وێنەکێشی|نیگارکێش]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]]. لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٣٨ لەدایک بووە، لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا، کەسایەتییەکی دیاری نێو جیھانی ئەنیمەیشن بوو. لە نێوان ساڵانی ١٩٧٢ و ١٩٩٤، دەرھێنانی نۆ فیلمی درێژی شانۆیی کردووە، کە زۆرینەیان [[دراما (تەلەڤیزیۆن و فیلم)|دراما]] و [[فیلمی خەیاڵی]] بوون، کە پێنجیان خۆی نووسەرەکەی بووە. ھەروەھا بەشداری لە چەندین پڕۆژەی تەلەڤیزیۆنیدا کردووە وەک دەرھێنەر، نووسەر، بەرھەمھێنەر و ئەنیمەیشن ساز. == سەرەتای ژیان == ڕالف بەکشی لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٨ لە [[حەیفا|شاری حەیفا]] لە [[ئیسرائیل]] لەدایکبووە، لە بنەماڵەیەکی [[جوو]]لەکەی [[قرمچاقان]]. لە ساڵی ١٩٣٩ خێزانەکەی کۆچیان کردوە بۆ ئەمریکا و لە گەڕەکی براونزڤل لە [[بڕۆکلین]] گەورە بووە. لەوێ بەکشی سەرسام بووە بە ژینگەی شارەکە، لە منداڵیدا ئارەزووی لە پەڕتووکی [[کۆمیک]] بوو، زۆرجاریش لە زبڵدانەکاندا دەگەڕا بۆ دۆزینەوەی.<ref name="Gibson-McDonnell-22">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gibson|یەکەم=Jon M.|سەردێڕ=Unfiltered: The Complete Ralph Bakshi|ناونیشان=https://archive.org/details/unfilteredcomple0000gibs|دوایین٢=McDonnell|یەکەم٢=Chris|بڵاوکەرەوە=Universe|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٣-١٦٨٤-٤|پەڕەکان=[https://archive.org/details/unfilteredcomple٠٠٠٠gibs/page/٢٢ ٢٢]–٢٤|chapter=Brownsville}}</ref> بەگوێرەی چاوپێکەوتنێکی ساڵی ٢٠٠٩، ڕالف ڕایگەیاند: "خێرانەکەم زۆر ھەژار بوون، من بە جۆرێک گەورە بووم، کاتێک دراوسێکانم دەبینی پاشماوەی خواردن فڕێ دەدەنە نێو زبڵدانەکانەوە، چەند ساتێک دواتر ڕامدەکرد بۆ زڵبدانەکە تا لە خواردنەکەی ئەوان بخۆم"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Ralph Bakshi - AFA NYC|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=opvjt6rC03c|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221106153443/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=opvjt6rC03c|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=[[YouTube]]|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە بەھاری ساڵی ١٩٤٧ باوک و مامی بەکشی بۆ دۆزینەوەی ھەلی کارکردن گەشتیان کرد بۆ [[واشینگتن دی سی|واشنتۆن]]، تا دواتر لەوێ لە گەڕەکێکی ڕەشپێستەکان گیرسانەوە.<ref name="Gibson-McDonnell-106">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gibson|یەکەم=Jon M.|سەردێڕ=Unfiltered: The Complete Ralph Bakshi|ناونیشان=https://archive.org/details/unfilteredcomple0000gibs|دوایین٢=McDonnell|یەکەم٢=Chris|بڵاوکەرەوە=Universe|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٣-١٦٨٤-٤|پەڕە=[https://archive.org/details/unfilteredcomple٠٠٠٠gibs/page/١٠٦ ١٠٦]|chapter=''Coonskin''}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ئاگر و سەھۆڵ (فیلمی ١٩٨٣)]] == بەستەری دەرەکی == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Beck|یەکەم=Jerry|ناونیشان=https://archive.org/details/animatedmoviegui0000beck|سەردێڕ=The Animated Movie Guide|بڵاوکەرەوە=Chicago Review Press|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٦٥٢-٥٩١-٩|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cohen|یەکەم=Karl F|سەردێڕ=Forbidden Animation: Censored Cartoons and Blacklisted Animators in America|ناونیشان=https://archive.org/details/forbiddenanimati0000cohe|بڵاوکەرەوە=McFarland & Company, Inc|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٠-٧٨٦٤-٠٣٩٥-٠|شوێن=North Carolina}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gibson|یەکەم=Jon M.|سەردێڕ=Unfiltered: The Complete Ralph Bakshi|ناونیشان=https://archive.org/details/unfilteredcomple0000gibs|دوایین٢=McDonnell|یەکەم٢=Chris|بڵاوکەرەوە=Universe Publishing|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٩٣-١٦٨٤-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grant|یەکەم=John|ناونیشان=https://archive.org/details/mastersofanimati00gran_0|سەردێڕ=Masters of Animation|بڵاوکەرەوە=Watson-Guptill|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٨٢٣٠-٣٠٤١-٥}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.ralphbakshi.com/}} * [https://web.archive.org/web/20120329220941/http://www.ralphbakshi.com/films.php Official page filmography Archived] * {{IMDb name|0000835}} * {{یووتیووب|user=RalphBakshi|{{PAGENAMEBASE}}}} * [https://www.popmatters.com/pm/column/160872-american-pop-matters-ron-thompson-the-illustrated-man-unsung/ 'American Pop'... Matters: Ron Thompson, the Illustrated Man Unsung] interview at ''[[پاپ ماتەرز|PopMatters]]'' * [http://agentpalmer.com/3386/miscellany/inspiration/rotospective-ralph-bakshi-lessons-in-artistry-rebellion-and-success/ ''Rotospective: Ralph Bakshi, Lessons in Artistry, Rebellion and Success'' a profile at AgentPalmer.com] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Ralph Bakshi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنیی لە نیویۆرک]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:سیناریۆنووسە جولەکەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی نیویۆرکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەنیمەیشن]] [[پۆل:دەرھێنەرانی دەنگی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کوڕە وێنەکێشە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمەریکی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی ئەنیمەیشنی ئەمریکی]] [[پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرانی ناخەیاڵی ئەمریکا لە سەدەی ٢١]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە کوڕە ئەمریکییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکان]] s7g25gqe3tg4hyfmuoslo1akejghtsd ناسیۆنالیزمی کەتەلۆنی 0 246767 1691571 1592908 2026-10-22T21:54:01Z Joaquim Link 71367 1691571 wikitext text/x-wiki '''ناسیۆنالیزمی کەتەلۆنی''' یان '''کەتەلۆنیزم''' ئایدۆلۆژیایەکە کە ئاماژە بە ڕەگەزی کەتەلۆنییەکان دەکات وەک نەتەوەیەکی جیاواز و سەربەخۆ. سەرەتا پشتگیرییەکی زۆر کەمی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fernández|یەکەم=Jesús Laínz|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GgGmyZcPSuQC&pg=PA537|سەردێڕ=Adiós, España|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Ediciones Encuentro, S.A.|ژپنک=٩٧٨٨٤٧٤٩٠٧٤٨٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> بەڵام دوای [[شەڕی ئیسپانیا–ئەمریکا|شەڕی ئیسپانیا-ئەمریکی]] کە ئەمریکا دواھەمین کۆلۆنییەکانی ئیسپانیای لە [[کاریبی]] داگیر کرد، ئەمەش یارمەتی قۆناغە سەرەتایییەکانی کەتەلۆنیزمی دا لە پشتیوانی جەماوەریی، و ئایدۆلۆژیایەکە گەشەی کرد، زیاتریش بەھۆی لاوازبوونی پێگەی نێودەوڵەتی ئیسپانیا لە دوای جەنگ و لەدەستدانی دوو شوێنی زۆر ستراتیژی ([[کووبا]] و [[پۆرتۆ ڕیکۆ]]). == سەرچاوەی ھەستی نەتەوایەتیی کەتەلۆنی == [[پەڕگە:Map_of_the_Crown_of_Aragon.svg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| نەخشەی ناوچەکانی تاجی ئەراگۆن، لەوانەش میرنشینی کەتەلۆنیا، کە بە سەوزی کاڵ دیارە]] [[پەڕگە:Domini_lingüístic_català.png|وێنۆک|250x250پیکسڵ| قسەکەرانی [[زمانی کەتەلۆنی]].]] [[پەڕگە:Cort general del Principat de Catalunya.jpg|وێنۆک|359x359پیکسڵ| تابلۆیەک (لە سەدەی پازدەھەم) کە دادگایەکی کەتەلۆنیا نیشان دەدات، بە سەرۆکایەتی فێردیناندی دووەمی ئەراگۆن]] [[پەڕگە:Els_segadors.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| جەنگی دروێنەکاران، لە نووسینی میرالێس (١٩١٠).]] [[پەڕگە:Tratado_Pirineos_1659.jpg|وێنۆک|دوای پەیمانی پیرینی ساڵی ١٦٥٩ ڕۆسیلۆن (باکووری کەتەلۆنیای فەڕەنسی) بوو بە بەشێک لە شانشینی فەڕەنسا لەگەڵ خاکەکانی تر.]] [[پەڕگە:ConstitucionsCatalanesVolumIr.jpg|وێنۆک|399x399پیکسڵ| دەستووری کەتەلۆنیا (١٧٠٢).]] لە ماوەی سەدەکانی یەکەمی [[ڕێکۆنکیستا]]دا، فرانکەکان، موسڵمانەکانیان لە باشووری پیرینیس ڕاونا، بۆ ڕێگریکردن لە داگیرکاری زیاتری سوپا ئیسلامییەکان، [[شارلمان]] لە ساڵی ٧٩٠ی زایینیدا مارکا ھێسپانیای دروست کرد، کە پێکھاتبوو لە زنجیرەیەک شانشینی بچووک کە وەک دەوڵەتی پارێزەر لە نێوان شانشینی فرانکەکان و [[ئەندەلوس]]دا. لە نێوان ساڵانی ٨٧٨ بۆ ٩٨٨ی زایینی، ناوچەکە بووە جێگای گەرمی ململانێی فرانک و موسڵمانەکان، بەڵام لەگەڵ لاوازبوونی دەسەڵاتی پاشایەتی فرانکەکان و [[خەلافەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس|خەلافەتی کۆردۆبا]] ھەردووکیان لە ماوەی سەدەی ١١دا، لە ئەنجامی ئەو چەقبەستوویییەی کە لێوانیاندا دروست ببوو، ڕێگەی بە پرۆسەی چەسپاندنی نەتەوەکانی تر دا لە سەرانسەری ناوچەکەدا، لە ئەنجامدا لەگەڵ نەتەوەکانی دیکە لە ناوچەی [[بارسێلۆنا]] تێکەڵ بوون و نیشتەجێ بوون، کە بووە بناغەدانەری کەتەلۆنیای ئەمڕۆ. بە گوێرەی لێکۆڵینەوە و بۆچوونی چەند توێژەرێک، زاراوەی «کەتەلۆنی» و «کەتەلۆنیا» لە نزیک کۆتایی سەدەی یازدەھەمدا ھاتوونەتە سەر زار، و لە ''کتێبی ئوساتگەکانی'' ساڵی ١١٥٠دا دەرکەوتووە. دوو ھۆکار ھەن کە ڕێگەیان داوە ئەم ناسنامەیە پەرە پێبدرێت: # دامەزراوە سەقامگیرییەکان و خۆشگوزەرانی نەتەوەکان، نەبوونی ھێرشی لەشکرکێشی بیانی بۆ سەر ناوچەی کەتەلۆنیا. # ھاوپەیمانی کەتەلۆنییەکان لە یەکێتی ئەراگۆن و سەیر کردنی کەتەلۆنیا وەک بەشێکی گرنگ و ناوچەیەکی پێویست بۆ گەلانی دەوروبەری. ئەمەش ڕێگەیدا کە ناسنامە و ھەژموونی گەلی کەتەلۆنی پەرەی پێبدرێت و زیاتر بڵاوببێتەوە. لەو کاتەوە کەتەلۆنییەکان ھەستیان بە بوونی خۆیان کردوە. == گەشەسەندنی کەتەلۆنیزمی مۆدێرن == [[پەڕگە:Almirall.jpg|وێنۆک| ڤالێنتی ئەلمیرال]] [[پەڕگە:PratRiba-4716.jpg|وێنۆک|293x293پیکسڵ| ئێنریک پرات دی لا ڕیبا (Enric Prat de la Riba)]] ڕێکۆنکیستا ("لەدایکبوونەوە" یان "ڕێنیسانس") بزووتنەوەیەکی کولتووری، مێژوویی و ئەدەبی بوو کە لە دوای [[ڕۆمانتیزم|ڕۆمانسیزمی]] ئەورووپیدا ھاتە بوون، و دوای سەدەیەک لە سەرکوت کردن و گۆڕانکارییە سیاسی و ئابوورییە ڕیشەیییەکان، زیندووبوونەوەی زمان و ئەدەبیاتی کەتەلۆنیش گەشەی سەند. لەگەڵ تێپەڕبوونی کات، و بە تایبەت دوای شۆڕشی ساڵی ١٨٦٨ (بە سەرۆکایەتی ژەنەڕاڵی کەتەلۆنی خوان پریم) و شکستی کۆماری یەکەمی ئیسپانیا (١٨٧٣–١٨٧٤)، کە زۆرێک لە کەتەلۆنییەکان چاوەڕوانی دامەزراندنی کۆماری فیدراڵییان دەکرد، بزووتنەوەکە سیمایەکی سیاسی ڕوونی بەدەست ھێنا، کە ئاڕاستەی گەیشتن بە خۆبەڕێوەبەری بۆ کەتەلۆنیا بوو لە چوارچێوەی دەوڵەتی لیبڕاڵی ئیسپانیا. لە دڵی زۆرێک لە بەرھەمەکانی ڕێکۆنکیستادا بیرۆکەیەکی بەھێز ھەبوو: ڤۆڵک. لە ڕاستیدا چەمکی ڤۆڵک (pl. Völker) ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە ناسیۆنالیزمی ڕۆمانسی کەتەلۆنی سەرەکیدا. سەرچاوەی لە نووسینەکانی ڕۆمانتیکەکانی ئەڵمانی وەک فریدریش کارل ڤۆن ساڤینی و [[فریدریش ھێگڵ|جۆرج ویلیام فریدریش ھیگڵ]] و لە ھەمووی گرنگتر یۆھان گۆتفرید ھێردەرەوە سەرچاوەی گرتووە. سەرەڕای ئەوەش، ئەم بیرۆکەیە گرنگی خۆی لەدەستدا، تەنانەت لەلایەن زۆرێک لە کەرتەکانەوە (بەتایبەت لە کەتەلۆنیزمی چەپەوە) لە ساڵانی کۆتایی سەدەی نۆزدەھەم و سێیەمی یەکەمی سەدەی بیستەمدا وازی لێھێنرا، ئەمەش بەھۆی بەرکەوتن لەگەڵ بیرۆکەکانی ئێرنست ڕێنان و چەمکی مەدەنی و کۆماریخوازانەی نەتەوە. ئەنتۆنی ڕۆڤیرا ئای ڤێرجیلی (١٨٨٢–١٩٤٩)، مێژوونووس و سیاسەتمەداری ناسیۆنالیستی کەتەلۆنی و کۆماریخواز، پشتگیری لەم بیرۆکانە دەکات. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا، کەتەلۆنیزم خەریکی داڕشتنی بنەما و باوەڕەکانی خۆی بوو، نەک تەنیا لە نێو ڕیزی پێشکەوتنخوازان بەڵکو لە نێو کۆنەپەرستەکانیشدا. لە ھەمان کاتدا دەستی کرد بە دامەزراندنی یەکەم بەرنامەی سیاسی خۆی و دروست کردنی بزووتنەوەیەکی کولتووری و کۆمەڵایەتی بەرفراوان کە تایبەتمەندییەکی ڕوونی ناسیۆنالیستی لەخۆ گرتبوو. لە ساڵی ١٨٩٨ ئیسپانیا دوا داگیرکاری کۆلۆنیالیزمیی خۆی لە [[کووبا]] و [[فلیپین]] [[شەڕی ئیسپانیا–ئەمریکا|لە دەستدا]]، ئەمەش نەک ھەر قەیرانێکی گرنگی متمانەی نەتەوەیی دروست کرد، بەڵکو پاڵنەرێکیشی بە کەتەلۆنیزمی سیاسی بەخشی. یەکەم پارتی سیاسی مۆدێرن لە کەتەلۆنیا پارتی ناوچەیی لیگا بوو؛ لە ساڵی ١٩٠١ دامەزراوە، لە ساڵی ١٩٠٧ لەگەڵ ھێزەکانی دیکەی کەتەلۆنیا ھاوپەیمانییەکی پێکھێنا (لە [[کاڕڵیزم]] تا [[فیدراڵیزم|فیدراڵیستەکان]]) ئەمەش زیاتر ڕێی بۆ ھەستی نەتەوەیی کەتەلۆنییەکان خۆش کرد و چەمکەکە زیاتر چووە نێو گەلی کەتەلۆنیا. === پیشەسازی و کەتەلۆنیزم === [[پەڕگە:Catalonia_nation.JPG|وێنۆک|دروشمێکی ناسیۆنالیزمی کەتەلۆنی لەسەر دیوارێک، لە کەتەلۆنیا]] ئابووری سەدەی ١٨ی ئیسپانیا زیاتر پشتی بە [[وەرزێری|کشتوکاڵ]] بەستبوو، پێکھاتە کۆمەڵایەتییەکانیش بە پلەبەندی مابوونەوە، و [[دەرەبەگایەتی]] گەیشتبووە لووتکە، لەکاتێکدا [[کڵێسای کاتۆلیک|کەنیسەی کاسۆلیکی]] و [[شا|پاشاکانی]] [[بنەماڵەی بۆربۆن|بۆربۆن]] ململانێیان دەکرد بۆ باڵادەستی لە ناوخۆیی وڵاتدا. تا سەدەی نۆزدەھەم، و لەشکرکێشی ناپلیۆن، ئیسپانیا و ھەوڵە سەرەتایییەکانی لە پیشەسازیدا وێران بوون و بووە ھۆی ناسەقامگیری درێژخایەنی سیاسی، ئیسپانیا لە ڕووی سیاسی و کولتوورییەوە لە ھەموو ئەورووپا دابڕا. بە پێچەوانەی ھەموو ئیسپانیاوە، [[شۆڕشی پیشەسازانە|شۆڕشی پیشەسازی]] لە کەتەلۆنیا تا ڕادەیەک پێشکەوتنی بەدەست ھێنا، بەتایبەتی لە قوماش و پیشەسازییەکانی شەراب پێشکەوتنی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی. ئەم بارودۆخە زیاتر ڕەگەزی کەتەلۆنی لە ئیسپانییەکان دوور خستەوە و گەلی کەتەلۆنیای وەک گەلێکی سەربەخۆ نیشان دەدات. === گشتپرسی و پێشھاتە سیاسییەکان (٢٠٠٦‒ئێستا) === [[پەڕگە:060218_ManiSomunaNacio24.jpg|ڕاست|وێنۆک| خۆپیشاندانی ناسیۆنالیستە کەتەلۆنییەکان، لە ١٨ی شوباتی ٢٠٠٦ لە بارسێلۆنا بەڕێوەچوو]] [[پەڕگە:Manifestació10J-293.JPG|وێنۆک| بینینێکی خۆپیشاندانەکەی ١٠ی تەممووزی ٢٠١٠ی شاری [[بارسێلۆنا]] بۆ ڕەتکردنەوەی ئەو بڕیارەی کە دادگای دەستووری ئیسپانیا سەبارەت بە یاسای سەربەخۆیی (٢٠٠٦) دەری کرد.]] لە ئێستادا، پارتە سیاسییە سەرەکییەکان کە خۆیان بە پارتی ناسیۆنالیستی کەتەلۆنی دەبینن، بریتین لە: * یەکگرتنی کەتەلۆنیایی دیموکرات * یەکێتی دیموکراتی کەتەلۆنیا * ئێسکوێرا کۆمارییەکانی کەتەلۆنیا لەناو ئەم پارتانەدا جیاوازییەکی زۆر لە بیروڕادا ھەیە. لایەنە ڕادیکاڵەکان تەنیا بە دامەزراندنی دەوڵەتێکی جیاوازی کەتەلۆنیا ڕازین. لە بەرامبەردا، توخمە میانڕەوەکان لەگەڵ ئەو باوەڕەدان کە پاراستنی ناسنامەی کەتەلۆنی لەناو ئیسپانیادا گونجاو نییە (ھەندێکیان داوا دەکەن کەتەلۆنیای ئیسپانی بچێتە سەر وڵاتی فەڕەنسا، بەمشێوەیەش لەگەڵ کەتەلۆنییەکانی فەڕەنسا دەتوانن یەکبگرن و وڵاتێکی نوێ دروست بکەن).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Encuesta sobre la independencia: un 15% de votantes del PP catalan son secesionistas – Burbuja.info – Foro de economía|ناونیشان=http://www.burbuja.info/inmobiliaria/politica/168925-encuesta-independencia-15-de-votantes-del-pp-catalan-son-secesionistas.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151019024316/http://www.burbuja.info/inmobiliaria/politica/168925-encuesta-independencia-15-de-votantes-del-pp-catalan-son-secesionistas.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦دا ڕیفراندۆمێک لەسەر ھەموارکردنەوەی پەیڕەوی ناوخۆی کەتەلۆنیا بۆ زیاتر فراوانکردنی دەسەڵاتی حکوومەتی کەتەلۆنیا ئەنجامدرا. لەلایەن ٧٣٫٢٤٪ی دەنگدەران پەسەندکرا و لە ٩ی ئابی ٢٠٠٦ کاری پێکرا؛ بەڵام ڕێژەی بەشداریکردنی ٤٨٪ی خەڵکی کەتەلۆنیا، ڕێژەیەکی بەشدارینەکردنی بەرزی بێ وێنە بوو لە مێژووی دیموکراسی کەتەلۆنیادا؛ ئەمەش وەک گرنگی نەدان بە سیاسەتی ناسنامە لە کەتەلۆنیا لەلایەن گەلی کەتەلۆنیا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.ciutadansdecatalunya.com/pdf/eng.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080227060215/http://www.ciutadansdecatalunya.com/pdf/eng.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٠٨|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> و ھەم وەک نیشانەی ماندوێتی لەنێو ناسیۆنالیستە کەتەلۆنییەکاندا، کە ئارەزوو دەکەن ھەنگاوی بوێرتر ببینن، یان ئیتر کەتەلۆنیا سەربەخۆیی بەدەست بھێنێت. لە ھەڵبژاردنەکانی ھەرێمی کەتەلۆنیای ساڵی ٢٠١٧ ئەو پارتە ناسیۆنالیستانەی کە پشتگیرییان لە دروستکردنی دەوڵەتێکی سەربەخۆ دەکرد، زۆرینەی کورسییەکانیان بەدەست ھێنا، ئەوەش ڕێی بۆ ھەنگاونان و بەرەوپێش بردنی ناسیۆنالیزمی کەتەلۆنی خۆشتر کرد. === گشتپرسی ٢٠١٧ و ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی === [[پەڕگە:El_president_i_els_alcaldes_entrant_al_Palau_de_la_Generalitat.jpg|وێنۆک| کارلێس پویگدیمۆنت سەرۆکی کەتەلۆنیا و زیاتر لە ٧٠٠ سەرۆکی شارەوانی کەتەلۆنیا کۆبوونەوە بۆ ئەوەی پشتگیری خۆیان بۆ ئەنجامدانی [[ڕێفراندۆمی سەربەخۆیی|گشتپرسی سەربەخۆیی]] نیشان بدەن.]] لە کۆتایی مانگی ئەیلوولی ٢٠١٦، پویگدیمۆنت بە پەرلەمانی ڕاگەیاند کە لە نیوەی دووەمی مانگی ئەیلوولی ٢٠١٧، بە ڕەزامەندی دامەزراوەکانی ئیسپانیا یان بەبێ ڕەزامەندی، ڕیفراندۆمێکی پابەندکەر بۆ سەربەخۆیی بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Berwick|یەکەم=Angus|دوایین٢=Cobos|یەکەم٢=Tomás|سەردێڕ=Catalonia to hold independence referendum with or without Spain's consent|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-spain-catalonia-idUSKCN11Y2FR|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=Reuters|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161011135846/http://www.reuters.com/article/us-spain-catalonia-idUSKCN11Y2FR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> پویگدیمۆنت لە حوزەیرانی ٢٠١٧ ڕای گەیاند کە ڕیفراندۆم لە ١ی تشرینی یەکەم ئەنجام دەدرێت، و پرسیارەکەش ئەوە دەبێت کە "ئایا دەتەوێت کەتەلۆنیا ببێتە دەوڵەتێکی سەربەخۆی کۆماری؟" حکوومەتی ئیسپانیا لە وەڵامدا وتی "ئەو ڕیفراندۆمە ئەنجام نادرێت چونکە نایاسایییە".<ref name="Telegraph">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Tensions grow in Spain as Catalonia independence referendum confirmed|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/06/09/tensions-grow-spain-catalonia-independence-referendum-confirmed/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ئیش=Telegraph|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170610022513/http://www.telegraph.co.uk/news/2017/06/09/tensions-grow-spain-catalonia-independence-referendum-confirmed/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> دوای ئەوەی یاسای ئەنجامدانی ڕیفراندۆمەکە ڕاگەیەندا لە پەرلەمان، و دەنگی زۆرینەی "بەڵێ" بوو، بەبێ ئەوەی پێویست بە کەمترین ڕێژەی بەشداریکردن بکات، لەلایەن پەرلەمانی کەتەلۆنیا لە دانیشتنێکدا لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧ پەسەندکرا،<ref name="TheGuardian06092017">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=Catalonia to hold independence vote despite anger in Madrid|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/06/spanish-government-condemns-catalonia-over-independence-referendum|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=The Guardian|وتەگێڕانەوە=The Catalan government has not set a threshold for minimum turnout, arguing the vote will be binding regardless of the level of participation.}}</ref><ref name="Jones">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jones|یەکەم=Sam|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=Catalans to celebrate their national day with independence protests|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/06/spanish-government-condemns-catalonia-over-independence-referendum|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|وێبگە=Theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Catalonia's parliament approves law aimed at independence from Spain|ناونیشان=https://www.efe.com/efe/english/portada/catalonia-s-parliament-approves-law-aimed-at-independence-from-spain/50000260-3372462|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|agency=[[EFE]]|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لایەنە ئۆپۆزسیۆنەکان ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بەو پڕۆژەیاسایە و بە لێدانی سیاسی و دیموکراسی و پێشێلکردنی مافەکانی ئۆپۆزسیۆن ناویان برد، و بەر لە دەنگدانەکە ئۆپۆزیسۆن پاشەکشەی کرد و بایکۆتیان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Spongenberg|یەکەم=Helena|سەردێڕ=Catalan authorities call independence vote|ناونیشان=https://euobserver.com/beyond-brussels/138923|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=[[EUobserver]]|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لە ٧ی ئەیلوولدا پەرلەمانی کەتەلۆنیا یاسای گواستنەوەی دەرکرد، بۆ دابینکردنی چوارچێوەیەکی یاسایی تا پەسەندکردنی دەستوورێکی نوێ، دوای ناڕەزایەتی زیاتری لایەنە ئۆپۆزسیۆنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Catalan Parliament passes transition law|ناونیشان=http://www.catalannews.com/politics/item/catalan-parliament-passes-transition-law|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=Catalan News|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Catalan Parliament Passes Bill to Secede from Spain at 1 a.m. , after Second Marathon Day in Chamber|ناونیشان=https://www.thespainreport.com/articles/1106-170908012458-catalan-parliament-passes-bill-to-secede-from-spain-at-1-a-m-after-second-marathon-day-in-chamber|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=The Spain Report|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171023174414/https://www.thespainreport.com/articles/1106-170908012458-catalan-parliament-passes-bill-to-secede-from-spain-at-1-a-m-after-second-marathon-day-in-chamber|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەر لەو ڕۆژەدا، ٧ی ئەیلوول، دادگای دەستووریی ئیسپانیا یاسای ٦ی ئەیلوولی ھەڵپەسارد، و ڕای گەیاند کە پێشێلکردنی دەستووری ئیسپانیایە، بەو مانایەی کە ڕیفراندۆمەکە بە شێوەیەکی یاسایی ناتوانێت لە ١ی تشرینی یەکەمدا بەڕێوە بچێت<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Spain's constitutional court suspends Catalan referendum law: court source|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-spain-politics-catalonia-court/spains-constitutional-court-suspends-catalan-referendum-law-court-source-idUSKCN1BI2TE|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=Reuters|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Spain Catalonia: Court blocks independence referendum|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-41196677|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> دواجار یاساکە لە ١٧ی تشرینی یەکەم،<ref name="The Independent">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Spain just declared Catalan referendum law void|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/catalonia-catalan-independence-referendum-spain-constitutional-court-void-a8004941.html|ئیش=[[The Independent]]|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> لەلایەن کەتەلۆنیا بە پووچەڵ ڕاگەیەندرا.<ref name="The Economist">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Catalonia plans an independence vote whether Spain lets it or not|ناونیشان=https://www.economist.com/news/europe/21724960-prime-minister-mariano-rajoy-says-vote-illegal-and-vows-block-it-catalonia-plans|ئیش=[[The Economist]]}}</ref><ref name="Catalan independence referendum">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Catalan independence referendum|ناونیشان=http://www.thedailystar.net/law-our-rights/catalan-independence-referendum-1474225|ئیش=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://elpais.com/ccaa/2017/09/06/catalunya/1504677760_128384.html|سەردێڕ=Las diez claves de la ley del referéndum de Cataluña|یەکەم=Pere|دوایین=Ríos|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ئیش=El País}}</ref> حکوومەتی نیشتمانی ئیسپانیا دەستی بەسەر کاغەزی دەنگدان و مۆبایلەکاندا گرت و ھەڕەشەی پێبژاردنی ٣٠٠ ھەزار یۆرۆی لەو کەسانە دەکرد کە دەچنە بنکەکانی دەنگدان، وێب سایتەکانی داخست و داوای کرد گووگڵ ئامێری دۆزینەوەی شوێنی دەنگدان لە فرۆشگای بەرنامەکانی ئەندرۆید لاببات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Burgen|یەکەم=Stephen|سەردێڕ=Catalonia riven with tension as referendum day arrives|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2017/sep/30/catalonia-catalunya-independence-referendum-vote|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=Guardian|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> پۆلیس لە لە شارە نزیکەکانی ئیسپانیاوە نێردرا بۆ سەرکوتکردنی دەنگدانەکە و داخستنی شوێنەکانی دەنگدان، بەشێک لە ڕێکخەرانی ھەڵبژاردنەکە دەستگیر کران، لەنێویاندا بەرپرسانی کابینەی حوکومەتی کەتەلۆنیا، لە کاتێکیشدا خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکانی سەر شەقامەکان فراوانتر دەبوون.<ref>Camila Domonoske, [https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2017/09/20/552346891/spanish-police-detain-catalan-politicians-ahead-of-independence-vote Spanish Police Detain Catalan Politicians Ahead Of Independence Vote], ''NPR'', 20 September 2017</ref> ڕیفراندۆمەکە لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ ئەنجامدرا، سەرەڕای ئەوەشی لەلایەن دادگای دەستوورییەوە ڕاگیرا، و ھێرشی پۆلیسی ئیسپانیا ئەنجام درا. بە گوتەی دەسەڵاتدارانی کەتەلۆنیا، ٩٪ی دەنگدەران پشتگیری سەربەخۆیییان کردووە، بەڵام ڕێژەی بەشداریکردن تەنیا ٤٣٪ بووە، ھەروەھا ڕاپۆرتی ناڕێکیش ھەبووە.<ref name="BBC 10 Oct">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Catalonia independence declaration signed and suspended|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-41574172|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، لە دوای ڕیفراندۆمەکە، سەرۆکی گشتیی کەتەلۆنیا، کارلس پویگدیمۆنت، سەربەخۆیی کەتەلۆنیای ڕاگەیاند. پویگدیمۆنت لە میانی دەرکەوتنی لە پەرلەمانی کەتەلۆنیا ڕای گەیاند کە گریمانە دەکات، لە خستنەڕووی ئەنجامی ڕیفراندۆمەکەدا، «ئەرکی گەلە بۆ ئەوەی کەتەلۆنیا ببێتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ لە شێوەی کۆماردا»، بەڵام پێشنیاری کرد کە لە ھەفتەکانی دواتردا پەرلەمان کاریگەری ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی ڕابگرێت بۆ بەشداریکردنی گفتووگۆ، بۆ گەیشتن بە چارەسەرێک لەگەڵ حکوومەتی ئیسپانیا.<ref name="BBC 10 Oct"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://elpais.com/ccaa/2017/10/10/catalunya/1507616614_461445.html|سەردێڕ=El president catalán Carles Puigdemont declara la independencia en el Parlament, pero la deja en suspenso (The Catalan President Carles Puigdemont declares the independence in the Parliament, but leaves it suspended)|زمان=es|بڵاوکەرەوە=[[El País]]|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> [[پەڕگە:20Set_Barcelona_18.jpg|وێنۆک| خۆپیشاندانەکانی بارسێلۆنا دوای ئەوەی پۆلیسی ئیسپانیا ھەڵیکوتایە سەر بیناکانی حکوومەتی کەتەلۆنیا، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧]] لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ پەرلەمانی کەتەلۆنیا لە دەنگدانێکی نھێنیدا دەنگی دا بۆ پەسەندکردنی [[ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی کەتەلۆنیا|بڕیارنامەیەک بۆ دەرچوون لە ئیسپانیا]]، لە ئەنجامدا مادەی ١٥٥ی دەستووری ئیسپانیا دەستی پێکرد و حکوومەتی کەتەلۆنیا لە کارەکەی دوورخرایەوە و حوکمڕانی ڕاستەوخۆ لە حکوومەتی ناوەندی مەدریدەوە بەسەر کەتەلۆنیادا سەپێندرا.<ref name="ElMundo27102017">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Un Parlament semivacío consuma en voto secreto la rebelión contra el Estado|ناونیشان=http://www.elmundo.es/cataluna/2017/10/27/59f2feafe2704e491b8b48e2.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=es}}</ref><ref name="20minutos27102017">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Los letrados del Parlament advierten de que la votación de la DUI es ilegal|ناونیشان=http://www.20minutos.es/noticia/3171812/0/letrados-parlament-advierten-votacion-propuesta-dui-ilegal/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=[[20 minutos]]|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=es}}</ref><ref name="LaVanguardia27102017">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=PPC, PSC y Ciudadanos abandonarán el Parlament si se vota la resolución de Junts pel Sí y la CUP|ناونیشان=http://www.lavanguardia.com/politica/20171027/432386099496/ciudadanos-albiol-no-participaran-votacion-resolucion.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=[[La Vanguardia]]|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=es}}</ref> لەژێر دەسەڵاتی ڕاستەوخۆی ئیسپانیا، ھەڵبژاردن لە کەتەلۆنیا لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بەڕێوەچوو. سێ پارتی لایەنگری سەربەخۆیی بە کەمبوونەوەی زۆرینەی ٧٠ کورسی و بە کۆی گشتی ٤٧٫٥٪ی دەنگەکان، کۆنترۆڵی پەرلەمانیان پاراست.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Elecciones catalanas|ناونیشان=https://elpais.com/tag/elecciones_catalanas/a/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=El País|زمان=es|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی کەتەلۆنیا]] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20130601005518/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60D10FD34550C718EDDAF0894DE404482 بوێری لە کاتالۆنیا] وتارێک لە نیویۆرک تایمز، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ * [https://web.archive.org/web/20150924040313/http://www.grec.net/cgibin/hecangcl.pgm?&USUARI=&SESSIO=&NDCHEC=0224838&PGMORI=E کەتەلۆنیزم] ''لە ئینسایکڵۆپیدیای کەتەلۆنی'' * [https://web.archive.org/web/20140220183514/http://10anys.vilaweb.com/trueta/index.html ڕۆحی کاتالۆنیا] پەڕتووکێکی ١٩٤٦ لەلایەن پرۆفیسۆری ئۆکسفۆرد دکتۆر جۆسێپ ترۆتا * [http://vimeo.com/24052492 ململانێی نھێنی ئیسپانیا (دۆکیۆمێنتەری)] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئیسپانیا|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Catalan nationalism}} {{ناسیۆنالیزم}} [[پۆل:کەتەلۆنیا]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمەکان]] [[پۆل:ناسیۆنالیزم]] qj362cw70jphr1w6xrgaf6s9szfrig7 ڕامۆن ترێمۆسا 0 246777 1691749 1529632 2026-10-23T07:34:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1691749 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار|honorific-prefix=|name=ڕامۆن ترێمۆسا|image=Ramon Tremosa retrat oficial govern 2020 (cropped).jpg|image_size=|caption=وێنەی فەرمی|office1=وەزیری کارگێڕی و زانیاری|predecessor1=ئانجلێس جایکۆن|successor1=گێما گیس|office2=ئەندامی [[پەرلەمانی ئەورووپا]]|constituency3=[[ئیسپانیا]]|birth_name=ڕامۆن ترێمۆسا بالسیلس|birth_date={{nowrap|{{Birth date and age|١٩٦٥|٦|٣٠|df=y}}}}|birth_place=[[بارسێلۆنا]]، [[کەتەلۆنیا]]، [[ئیسپانیا]]|death_date=|death_place=|party=سیاسەتمەداری سەربەخۆ|alma_mater=|occupation=ئابووریزان و سیاسەتوان}} '''ڕامۆن ترێمۆسا بالسیلس''' (لەدایکبووی [[بارسێلۆنا]]، ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٦٥) ئابووریناس و سیاسەتمەدارێکی [[کەتەلۆنیا|کەتەلۆنییە]]، مامۆستایە لە بەشی بیردۆزەکانی ئابووری لە زانکۆی بارسێلۆنا، ھەر لەوێش دکتۆرای لەسەر کاریگەریی سیاسەتی ئابووریی گەورە لە پیشەسازی بەرھەمھێنانی کەتەلۆنیا بەدەست ھێناوە (١٩٨٣–١٩٩٥).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|ناونیشان=http://www.eco.ub.es/~tremosa/PhD.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110903090519/http://www.eco.ub.es/~tremosa/PhD.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩ بەدواوە ئەندامی سەربەخۆی پەرلەمان بووە، و لە ساڵی ٢٠١٤ دووبارە ھەڵبژێردراوەتەوە. نووسەری کتێب و بابەتی ئەکادیمی جۆراوجۆرە سەبارەت بە سیاسەتی دراو، فیدرالیزمی دارایی و ئابووری ناوچەیی. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڕامۆن ترێمۆسا لە ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٦٥ لە شاری بارسێلۆنا لەدایکبووە لە خێزانێکدا کە بەڕەچەڵەک خەڵکی لیدا بوون، تا تەمەنی ١٥ ساڵی لە شاری سانت بۆی دی لۆبرێگات لە بارسێلۆنا ژیاوە و لەوێ لە دۆن بۆسکۆ خوێندوویەتی. دواتر ڕووی لە ناوچەی بەناوبانگی گراسیا لە بارسێلۆنا کرد و لەوێ خوێندنی قوتابخانەی تەواو کرد. لە ساڵی ١٩٩٢ ترێمۆسا خوێندنی بەکالۆریۆسی لە زانکۆی بارسێلۆنا تەواو کرد و لە ساڵی ١٩٨٧ بەدواوە خوێندن و کارکردن لە بواری ڕاوێژکاری باجدا تێکەڵ کرد. دوای حەوت ساڵ و لە ساڵی ١٩٩٩ بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی بارسێلۆنا تەواو کردووە و لە ساڵی ١٩٩٢ەوە لەوێ وانە دەڵێتەوە. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٩٩ ماستەری لە شیکاری ئابووری کارپێکراو لە زانکۆی پۆمپیۆ فابرا تەواو کردووە. شایەنی باسە لە ساڵی ٢٠٠٦ یەکێک بووە لە پەرەپێدەرانی دەنگدان دژی پەیڕەوی ناوخۆی کەتەلۆنیا. == پیشەی سیاسی == [[پەڕگە:Flickr_-_Convergència_Democràtica_de_Catalunya_-_Ramon_Tremosa_i_Mario_Draghi,_president_del_BCE,_al_Parlament_Europeu_de_Brussel·les_1-12-2011.jpg|وێنۆک| ڕامۆن ترێمۆسا لەگەڵ [[ماریۆ دراگی]]، سەرۆکی ئەوکاتەی بانکی ناوەندی ئەورووپا]] ترێمۆسا سەرۆکی لیستەکەی بوو وەک کاندیدی سەربەخۆ بۆ پارتی کەتەلۆنی Convergència i Unió (CiU) و لە ھەڵبژاردنەکانی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠٠٩ لە [[پەرلەمانی ئەورووپا]] وەک ئەندامی پەرلەمانی ئەورووپا ھەڵبژێردرا. لەو کاتەوە لە لیژنەی کاروباری ئابووری و دراودا کاری کردووە. لەم پێگەیەدا ڕاپۆرتی لەسەر چاودێریکردنی سیستەمی دارایی ئەورووپا (٢٠١٠)، ڕاپۆرتی بانکی ناوەندی ئەورووپای (٢٠١١) و (٢٠١٢) داڕشتووە. لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٩ و ٢٠١٤ ترێمۆسا وەک جێگرەوەیەک لە لیژنەی گواستنەوە و گەشتیاریدا کاری کردووە، کە چالاکانە بەشداری لە مشتومڕەکاندا کردووە سەبارەت بە ڕێڕەوی دەریای ناوەڕاست، ڕێنمایی تاکە ھێڵی ئاسنی ئەورووپی (٢٠١٢) و گفتوگۆکان سەبارەت بە سیاسەتێکی کشتوکاڵی ھاوبەش. لە مانگی ئایاری ٢٠١٤ ترێمۆسا دووبارە ھەڵبژێردرایەوە. لە ساڵی ٢٠١٤، بە ھاوبەشی پێشکەشکردنی (لەگەڵ ئەندریاس شواب) پڕۆژە یاسایەکی ناپابەندکەری دەرکرد لەبەردەم پەرلەمانی ئەورووپا کە داوای لە [[لێژنەی ئەورووپی|کۆمیسیۆنی ئەورووپا]] کرد بیر لە جیاکردنەوەی کاروباری بزوێنەری گەڕانی [[گووگڵ]] لە چالاکییە بازرگانییەکانی دیکە بکاتەوە بۆ دڵنیابوون لە ئاستی دادپەروەری لە ئینتەرنێتدا.<ref>Foo Yun Chee (November 24, 2014), [https://www.reuters.com/article/google-antitrust-parliament-idUSL6N0TE1TO20141124 EU lawmakers to vote on Google break-up motion on Thursday] ''[[Reuters]]''.</ref><ref>Nicholas Hirst (November 27, 2014), [http://www.politico.eu/article/meps-back-motion-suggesting-break-up-of-google/ MEPs back motion suggesting break-up of Google] ''[[Politico Europe|European Voice]]''.</ref> لە ئێستادا وەک ڕاپۆرتدەری پەرلەمان لە ڕاپۆرتی ساڵانەی بانکی ناوەندی ئەورووپادا کاردەکات. لە ساڵی ٢٠١٦ تا ساڵی ٢٠١٧، ترێمۆسا بەشێک بوو لە لیژنەی لێکۆڵینەوەی پەرلەمان لە سپیکردنەوەی پارە و خۆدزینەوە لە باج (PANA) کە بە شێوەیەکی فراوانتر لێکۆڵینەوەی لە ئاشکراکردنی دراوە کاغەزییەکانی پەنەما و باجی ئەو وڵاتە دەکرد. == چالاکییەکانی تر == * پەیمانگای بەرشەلۆنە بۆ تەندروستی جیھانی (ISGlobal)، ئەندامی دەستەی ئەمیندارانە.<ref>[https://www.isglobal.org/en/governance Governance] Barcelona Institute for Global Health (ISGlobal).</ref> == ھەڵوێستە سیاسییەکان == ترێمۆسا لە ماوەی مانەوەی لە پەرلەمانی ئەورووپادا یەکێک بوو لە بەرگریکارە سەرەکییەکانی بەکارھێنانی فەرمی [[زمانی کەتەلۆنی]] لە دامودەزگاکانی ئەورووپا، ھەڵوێستی ھەبووە دەربارەی کەمترین بڕی گلدانەوەی ئاو بۆ ڕووباری ئیبرۆ و شەڕی قۆرخکاری، کە بە ھەڕەشە دادەنرێت بۆ سەر بازاڕی ئازاد. == چاووگنامە == * [http://blocs.mesvilaweb.cat/rtremosa/ ڕامۆن ترێمۆسا] * [http://tremosa.cat/ ماڵپەڕی سەرەکی ڕامۆن ترێمۆسا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160717235916/http://tremosa.cat/ |date=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦ }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیسپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Ramon Tremosa}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:سیاسەتوانان]] sdpbqn9go5qq6le79ho33ha3yv3si93 ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢) 0 247019 1691804 1598225 2026-10-23T10:33:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691804 wikitext text/x-wiki {{سەبارەت بە|ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک لە ساڵانی ١٩١٨ بۆ ١٩٢٢|ڕاپەڕینەکەی چوار ساڵ دواتر بە سەرۆکایەتیی سمکۆ|ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩٢٦)}} {{ناکۆکی سەربازی|ناوی شەڕ=ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢)|وێنە=[[پەڕگە:Simko-kurds-missionaries.jpg|وێنۆک|سمکۆی شکاک (ناوەڕاست)]]|ڕێکەوت=١٩١٨ بۆ ١٩٢٢|شوێن=[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] (باکووری ڕۆژاوای ئێران)|ئەنجام=بردنەوەی ئێران * بە سەرکردایەتی نوێی [[ڕەزاشا]] لە ئێران، لە ساڵی ١٩٢٢ ڕاپەڕینەکەی سەرکوت کرد * ھەوڵێکی دیکەی سمکۆ بۆ ڕاپەڕین لە ساڵی ١٩٢٦|شەڕکەری١={{ئاڵای کوردستان}} یاخیبووانی کورد {{ھن}} {{ئاڵای کوردستان}} میلیشیا ناڕێکە کوردییەکان {{ھن}} {{flagicon|Ottoman Empire}} سەرباز و بەکرێگیراوانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]|شەڕکەری٢={{flagicon image|Flag of Persia (1910).svg}} [[ئێران]] * [[قاجاڕەکان]] (١٩١٩–١٩٢١) * [[ئێرانی پەھلەوی|پەھلەوییەکان]] (١٩٢١–١٩٢٢) [[پەڕگە:Flag of the Assyrians.svg|border|25px]] [[ھێزە ئاشوورییەکانی عێراق]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=PVgKzgEACAAJ | سەردێڕ=Assyrians and Two World Wars: Assyrians from 1914 to 1945 |دوایین١=Ismael |یەکەم١=Yaqou D'Malik}}</ref> {{ھن}} [[پەڕگە:Flag of the Assyrian Volunteers.svg|border|20px]] [[خۆبەخشە ئاشوورییەکان]]|سەرکردەی١=[[سمکۆی شکاک]] {{ھن}} سەید تەھای شەمزینی [[سیتو ئاغا ئورەماری]]|سەرکردەی٢=ڕەزا شا {{ھن}} ئاغا پەترۆس {{ھن}} مەلیک خوشەبا {{ھن}} [[مالیک یاقۆ]]|زیانەکان١=٢٫٥٠٠ کوژراو (دەستگیر کراو و پێکراو)|زیانەکان٢=٢٠٠ کوژراو (دەستگیر کراو و پێکراو)}}{{کورد}} '''ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک''' ئاماژە بە یاخیبوونی ھۆزە [[کورد|کوردییەکان]] دەکات لە بەشی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، کە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکانەوە]] پاڵپشتییان لێ دەکرا،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Allen|یەکەم=William Edward David|سەردێڕ=Caucasian battlefields: A History of the Wars on the Turco-Caucasian border, 1828-1921|دوایین٢=Muratoff|یەکەم٢=Paul|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ساڵ=١٩٥٣|شوێن=Cambridge|پەڕەکان=٢٩٦|oclc=١١٠٢٨١٣}}</ref><ref name="cornell">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Smith|یەکەم=B.|ساڵ=٢٠٠٩|سەردێڕ=Land and Rebellion: Kurdish Separatism in Comparative Perspective|ناونیشان=http://government.arts.cornell.edu/assets/psac/sp09/Smith_Kurdish_Separatism_Feb09_PSAC.pdf|journal=Working Paper}}</ref> لە دژی [[قاجاڕەکان|بنەماڵەی قاجار]] لە [[ئێران]] لە ساڵی ١٩١٨ تا ١٩٢٢، بە سەرکردایەتی سەرکردەی کورد، [[سمکۆ]] لە ھۆزی [[شکاک]].<ref name="bruinessen">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bruinessen|یەکەم=Martin|سەردێڕ=Iran and the First World War: Battleground of the Great Powers|بڵاوکەرەوە=[[I.B. Tauris]]|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-٩٦٤-٦|editor-last=Atabaki|editor-first=Touraj|editor-link=Touraj Atabaki|زنجیرە=Library of modern Middle East studies, 43|شوێن=London; New York|پەڕەکان=١٨–٢١|chapter=Chapter 5: A Kurdish warlord on the Turkish-Persian frontier in the early Twentieth century: Isma'il Aqa Simko|oclc=٥٦٤٥٥٥٧٩|بەستەری نووسەر=Martin van Bruinessen|chapter-url=https://www.academia.edu/3555229}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Project|یەکەم=The Kurdish|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Kurdish Statehood in the Twentieth Century: An Analysis|ناونیشان=https://thekurdishproject.org/kurdish-statehood-twentieth-century-an-analysis/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Kurdish Project|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Group|یەکەم=Pro-Kurd Software|سەردێڕ=سمکۆی شکاک|ناونیشان=http://www.pskurdistan.com/post-100.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=پارتی سەربەخۆیی کوردستان {{!}} Independence Party Of Kurdistan|زمان=en}}</ref> دوای ئەوەی ژەنەڕاڵ [[ڕەزا شا|ڕەزاخان]] لە کودەتایەکی ساڵی ١٩٢١ دا قاجارەکانی لە دەسەڵاتی ئێران لابرد، پێشوی باڵی بەسەر نەتەوەکانی ئێراندا کێشا، ڕاپەڕینی شکاک بووە ھۆی کوژرانی نزیکەی پێنج ھەزار کەس، لەنێویاندا زۆرێک لە خەڵکی مەدەنی ئاشووری، کە لەلایەن ھێزەکانی سمکۆوە کۆمەڵکوژ کران.<ref>Maria T. O'Shea, "Trapped Between the Map and Reality: Geography and Perceptions of Kurdistan", Routledge, 2004.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=lawan|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=سمایل ئاغا (سمکۆی شکاک) ڕێبەرە ئازا و سەربەخۆ خوازەکەی کوردستان|ناونیشان=https://lawan.com/?p=8304|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Lawan}}</ref> == مێژوو == === ڕاپەڕین === سمکۆ تا ھاوینی ١٩١٨ دەسەڵاتی خۆی بەسەر ناوچەکانی ڕۆژاوای دەریاچەی ورمێدا دامەزراندبوو<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Elphinston|یەکەم=W. G.|ساڵ=١٩٤٦|سەردێڕ=The Kurdish Question|journal=[[International Affairs (journal)|International Affairs]]|بەرگ=٢٢|issue=1|پەڕەکان=٩١–١٠٣ [p. ٩٧]|doi=10.2307/3017874|jstor=3017874}}</ref> سمکۆ لە ساڵی ١٩١٩ لەشکرێکی ٢٠ ھەزار کەسی لە کوردەکان ڕێکخست و توانی ناوچەیەکی خۆبەڕێوەبەری لە باکووری ڕۆژاوای ئێران کە ناوەندەکەی لە شاری [[ورمێ]] بوو، مسۆگەر بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سمکۆی شکاک، دیپلۆمات و شـۆڕشگێڕو خاوەن بیرێکی فراوان، خەونی دامەزراندنی دەوڵـەتێکی کوردی ھەبووە|ناونیشان=http://davarybarzan.blogfa.com/post/721|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=davarybarzan.blogfa.com}}</ref> ھێزەکانی سمکۆ بە چەند سەد سەرباز و بەکرێگیراوێکی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]یەوە بەھێزتر کرابوو، لەنێویاندا کوردانی تینووی سەربەخۆیی و [[کوردایەتی|ناسیۆنالیست]].<ref name="bruinessen"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سمکۆی شکاک؛ باوکی ناسیۆنالیزمی کورد|ناونیشان=https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2107201619-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_tf=From%20%251$s&aoh=17037697016775&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2107201619|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www-rudaw-net.cdn.ampproject.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228132652/https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2107201619-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_tf=From%20%251$s&aoh=17037697016775&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/2107201619|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سمکۆ دوای دەستبەسەرداگرتنی ورمێ، تەیمور ئاغای شکاکی وەک پارێزگاری ئەو شارە دەستنیشان کرد. دواتر ھێزەکانی خۆی بۆ بەرەنگاربوونەوەی سوپای ئێران لە ناوچەکەدا ڕێکخست و توانی لە زنجیرەیەک شەڕدا ناوچەی ژێر دەسەڵاتی خۆی بۆ شارۆچکە و شارەکانی نزیک وەک [[مەھاباد]]، [[خۆی]]، [[میاندواو]]، [[ماکۆ]] و [[پیرانشار]] فراوان بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سمکۆی شکاک لەنێوان یارو نەیاردا|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail.aspx?Jimare=5662|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.peyserpress.com}}</ref> لە شەڕی گوڵمەخانەدا، ھێزە کوردییەکان بە فەرماندەیی سمکۆی شکاک، دەستیان بەسەر گوڵماخانە و ڕێگای ورمێ–تەورێزدا گرت لە دەست ھێزەکانی ئێران پاکی کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سمکۆى شکاک|ناونیشان=https://raprsi.com/so/kesayetisiasi/smkoshkak|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=raprsi.com}}</ref> لە شەڕی ساوجوبڵاغ، [[ڕەزاشا]]، خاڵۆ قوربانی ڕەوانەی بەرەی شەڕی کوردەکان کرد بۆ بەرەنگاربوونەوەیان، بەڵام لە ١٩٢٢دا لەلایەن ھێزەکانی سمکۆوە شکستی پێ ھێندرا و کوژرا، بە ھاوکاری سەید تەھا شەمزینی. دوای شەڕێکی سەخت لە تشرینی یەکەمی ١٩٢١، ھێزەکانی ئێران شکستیان ھێنا و فەرماندەکەیان بە ناوی [[پێشڕەو]] مەلەکزادە لەگەڵ ٦٠٠ [[ژەندرمە]]ی ئێرانی کوژران. سمکۆ [[مەراغە]]شی داگیرکرد و ھۆزە [[لوڕ]]ەکانی باشووری ڕۆژاوای ئێرانی ھاندا بۆ ڕاپەڕین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Simko Shikak revolt (1918–22) - Alchetron, the free social encyclopedia|ناونیشان=https://alchetron.com/Simko-Shikak-revolt-(1918–22)|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Alchetron.com|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kaya|یەکەم=Mehmet|ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=SİMKO AĞA İSYANININ T&#220;RK-İRAN İLİŞKİLERİ &#220;ZERİNDEKİ ETKİLERİ (1905-1930)|ناونیشان=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=696019|journal=Bing&#246;l &#220;niversitesi Sosyal Bilimler Enstit&#252;s&#252; Dergisi (BUSBED)|زمان=Turkish|بەرگ=٧|issue=14|پەڕەکان=٢٠١–٢١٠|issn=1309-6672}}</ref> [[پەڕگە:Map of the Simko Shikak Revolt (1918–1922).png|وێنۆک|نەخشەی ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک لە ١٩١٨ بۆ ١٩٢٢، کە شارە سەرەکییەکان، شوێنی [[ڕەزم]] و ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی سمکۆ لە کاتی ڕاپەڕینەکە دژی دەسەڵاتدارانی ئێران نیشان دەدات]] لەو کاتەدا حکوومەت لە [[تاران]] ھەوڵیدا لەسەر بنەمای [[ئۆتۆنۆمی]] سنووردار بۆ کورد لەگەڵ سمکۆ بگەنە ڕێککەوتن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|سەردێڕ=The Kurds|بڵاوکەرەوە=Minority Rights Group|ساڵ=١٩٩١|ژپنک=٠-٩٤٦٦٩٠-٩٢-٨|شوێن=London|chapter=The Kurds in Iran|chapter-url=http://www.ebarzan.com/hirankurds.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070929093107/http://www.ebarzan.com/hirankurds.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> سمکۆ زیاتر لەشکرێکی کوردی ڕێکخستبوو، کە زیاتر بەھێزتر و بەھێزتر دەبوو. بەو پێیەی حکوومەتی ناوەندی نەیتوانی کۆنترۆڵی چالاکییەکانی بکات، بەردەوام بوو لە فراوانکردنی سەربازیی ناوچەکانی ڕۆژاوای ئێران کە لەژێر دەسەڵاتی خۆیدا بوو. تا ساڵی ١٩٢٢ شارەکانی [[بانە]] و [[سەردەشت]] لەژێر ئیدارەی سمکۆ مانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Koohi-Kamali|یەکەم=F.|سەردێڕ=The Kurds: A Contemporary Overview|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٠-٤١٥-٠٧٢٦٥-٤|editor-last=Kreyenbroek|editor-first=P. G.|پەڕەکان=[https://archive.org/details/kurds٠٠pkre/page/١٧٥ ١٧٥–١٧٦]|chapter=Nationalism in Iranian Kurdistan|editor-last2=Sperl|editor-first2=S.|chapter-url=https://archive.org/details/kurds00pkre/page/175}}</ref> لە شەڕی سەری تاج لە ساڵی ١٩٢٢ ھێزەکانی سمکۆ نەیانتوانی بەرەنگاری ھێرشی سوپای ئێران ببنەوە لە ناوچەی [[سەڵماس]]، دواجار شکستیان ھێنا و [[قەڵای چاری]] کە ھێزەکانی سمکۆ کەمپیان تیادا دانابوو، داگیرکرا. ئەو ھێزەی ئێران کە بۆ سمکۆ ڕەوانە کرابوو، ١٠ ھەزار سەرباز بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Cronin|یەکەم=S.|ساڵ=٢٠٠٠|سەردێڕ=Riza Shah and the disintegration of Bakhtiyari power in Iran, 1921–1934|journal=[[Iranian Studies (journal)|Iranian Studies]]|بەرگ=٣٣|issue=3–4|پەڕەکان=٣٤٩–٣٧٦ [p. ٣٥٣]|doi=10.1080/00210860008701986}}</ref> سمکۆ و ھەزار لە سەربازە سوارەکانی، پەنایان بردە بەر [[تورکیا]]، لەوێ ناچار بوون چەکەکانیان دابنێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About: Simko Shikak revolt (1926)|ناونیشان=https://dbpedia.org/page/Simko_Shikak_revolt_(1926)|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=dbpedia.org}}</ref> === دواتر === تا ساڵی ١٩٢٦ سمکۆ کۆنترۆڵی ھۆزەکەی وەرگرتەوە و دەستی بە یاخیبوونێکی دیکە کرد. کاتێک لەگەڵ سوپا خەریکی شەڕکردن بوو، نیوەی سەربازەکانی خیانەتیان لە سەرکردەی عەشیرەتەکە کرد و سمکۆش بەرەو عێراق ھەڵھات. لە ساڵی ١٩٣٠ فەرماندەی سوپای ئێران ژەنەڕاڵ حەسەن موقەدەم نامەیەکی بۆ سمکۆ نارد کە لە گوندی بارزان نیشتەجێ ببوو و بانگھێشتی کرد بۆ کۆبوونەوەیەک لە شارۆچکەی [[شنۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Khosrozadeh|یەکەم=Sirwan|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Analyzing Factors Effective in the Second Simko Revolt (September-October 1926)|ناونیشان=https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_702305_en.html|journal=Historical Study of War|زمان=en|بەرگ=٦|issue=3|پەڕەکان=٣٥–٤٦|issn=2588-7033}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پیلانگێڕیی دەوڵەتی ئێران لەدژی سەرکردەی کورد؛ سمکۆی شکاک و لەناوبردنی بەشێوەیەکی نامەردانە|ناونیشان=https://anfsorani.com/کوردستان/pylangyy-dwty-yran-ldzhy-srkrdy-kwrd-smky-shkak-w-lnawbrdny-bshwyky-namrdan-26615|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ANF News}}</ref> سمکۆ دوای ڕاوێژ لەگەڵ ھاوڕێکانی، لەگەڵ خورشید ئاغا ھەرکی بەرەو شنۆ دەچن و لەوێ پێیان گوترا چاوەڕێی ژەنەراڵی ئێران بکەن. عەقید نەورۆزی، سمکۆی ڕازی کرد کە بچێتە دەرەوەی شارۆچکەکە بۆ پێشوازی کردن لە ھاتنی ژەنەڕاڵەکە؛ بەڵام ئەمە تەڵەیەک بوو و ئێوارەی ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٣٠ سمکۆ کەوتە بۆسەیەک و کوژرا.{{ژێدەر پێویستە|date=ئەیلوولی ٢٠٢٤}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Simko Shikak; A Revolutionary Figure for the Independence of the Kurds - Part 2|ناونیشان=https://kurdshop.net/en/history/2176|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=KURDŞOP (kurdshop.net)|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Simko Shikak|ناونیشان=http://www.ekurds.com/english/Simkioyesikak2.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.ekurds.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228132654/http://www.ekurds.com/english/Simkioyesikak2.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێرستی ڕاپەڕینی کوردان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|سیاسەت|کوردستان|مێژوو|ئێران|دەیەی ١٩٢٠}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کوشتنی بەکۆمەڵ لە ساڵی ١٩١٨]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:پێکدادانەکان لە ١٩١٩]] [[پۆل:شۆڕش]] [[پۆل:شۆڕشەکان]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی ئێران]] [[پۆل:شەڕ]] [[پۆل:شەڕەکان]] [[پۆل:شەڕە ناوخۆیییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی ئێرانی قاجاڕی]] 4wdc8ryifgxq2ew22cmh95y6oqsut68 ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩٢٦) 0 247029 1691805 1598224 2026-10-23T10:33:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691805 wikitext text/x-wiki {{ناکۆکی سەربازی|ناوی شەڕ=دووەمین ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩٢٦)|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٢٦|تێبنی=بەشێک لە [[سەربەخۆییخوازیی کوردان لە ئێران]]|شوێن=[[سەڵماس]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]|ئەنجام=بردنەوەی ئێران * ھەڵھاتنی سمکۆی شکاک بەرەو عێراق * تیرۆر کردنی سمکۆ|شەڕکەری١={{flagicon|کوردستان}} ھۆزەکانی [[شکاک]] {{ھن}} {{flagicon|کوردستان}} ھۆزی [[ھەرکی]] {{ھن}} {{flagicon|کوردستان}} ھۆزی بەگزادە|شەڕکەری٢={{flagicon image|Flag of Persia (1910).svg}} [[ئێرانی پەھلەوی]] {{ھن}} [[پەڕگە:Flag of the Assyrians.svg|border|25px]] ھێزی ئاشوورییەکان {{ھن}} [[پەڕگە:Flag of the Assyrian Volunteers.svg|border|20px]] خۆبەخشە ئاشوورییەکان|سەرکردەی١=[[سمکۆی شکاک]] {{ھن}} حاجی ئاغا ساڵحە ڕەش|سەرکردەی٢=[[ڕەزاشا]] {{ھن}} ئاغا پەترۆس {{ھن}} مەلیک خوشەبا {{ھن}} [[مالیک یاقۆ]]}} '''دووەمین ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک''' [[سەربەخۆییخوازیی کوردان لە ئێران|ڕاپەڕینێکی کورتخایەنی کوردی]] بوو لە دژی [[شانشینی پەھلەوی|بنەماڵەی پەھلەویی]] [[ئێران]] لە ساڵی ١٩٢٦، بە سەرکردایەتی [[سمکۆ|سمکۆی شکاک]] سەرۆک عەشیرەتێکی [[کورد]] لە عەشیرەتی [[شکاک]]. == سەرەتا == لە ساڵی ١٩١٩ [[سمکۆ|سمکۆی شکاک]] یەکەم [[ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢)|ڕاپەڕینی]] بە پشتیوانی دەرەکی لە دژی [[قاجاڕەکان|حکومەتی ئێران]] دەست پێکرد. دوای سێ ساڵ ڕاپەڕینەکەی شکستی ھێنا، بەڵام لە ساڵی ١٩٢٤ ڕەزاخان لێی خۆش بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=سمكۆی شكاك رێبوارێك بەدوای دەوڵەتی كوردییەوە {{!}}|ناونیشان=https://7roj.com/archives/6875|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228194129/https://7roj.com/archives/6875|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و لە ئاوارەیی گەڕایەوە ئێران. کاتێک ڕەزاخان لە ساڵی ١٩٢٥ بوو بە [[ڕەزا شا]]ی ئێرانی پەھلەوی، ساڵی دواتر سمکۆ لەگەڵ حاجی ئاغای [[ھەرکی]] و سەرۆک ھۆزەکانی عەشیرەتی بەگزادە ھاوپەیمانی پێک ھێنا،<ref name="entessarkreysperl">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Entessar|یەکەم=Nader|سەردێڕ=Kurdish Politics in the Middle East|بڵاوکەرەوە=[[Lexington Books]]|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٣٩١-٤٠٣٩-٠|شوێن=Lanham|پەڕە=١٧|oclc=٤٣٠٧٣٦٥٢٨}}</ref> کۆنترۆڵی ھۆزەکەی خۆی وەرگرتەوە و ڕاپەڕینێکی دیکەی دەستپێکرد.<ref name="cornell">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Smith|یەکەم=Benjamin|ساڵ=٢٠٠٩|سەردێڕ=Land and Rebellion: Kurdish Separatism in Comparative Perspective|ناونیشان=http://government.arts.cornell.edu/assets/psac/sp09/Smith_Kurdish_Separatism_Feb09_PSAC.pdf|journal=Working Paper|پەڕە=١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠١٣|سەردێڕ=Lênihêrînek li ser şoreşa mezin a Simkoyê Şikak|ناونیشان=https://kurdpa.net/ku/news/leniherinek-li-ser-soresa-mezin-a-simkoye-sikak|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Kurdpa (kurdpa.net)|زمان=kt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سمكۆ ئاغای شكاك ناسیۆنالیستێكی ئازاو بیرفراوان بوو|ناونیشان=https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=219779|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.sharpress.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228141039/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=219779|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ڕاپەڕین == ڕووبەڕووبوونەوەی کورتی سەربازی لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٦<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dgDi9qFT41oC|سەردێڕ=A Modern History of the Kurds|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-٤١٦-٠|پەڕەکان=٢٢١|زمان=en}}</ref> لە [[سەڵماس]] دەستی پێکرد، و ڕاپەڕیوە کوردەکان گەمارۆی شارەکەیان دا. دوای ماوەیەکی کەم، [[ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|ھێزەکانی ئێران]] لە [[ورمێ]] و [[شەرەفخانە]] و [[خۆی]]یەوە ڕەوانەی ھیزەکانی سمکۆ کران و شکستیان بە ھێزەکانی ھێنا. لە کاتی شەڕکەدا نیوەی سەربازە [[شکاک]]ەکانی سمکۆ، خیانەتیان لە سمکۆ کرد و ڕوویان لە سەرکردەی پێشووی ھۆزەکە کردەوە، بە ناچاری سمکۆ ھەڵھات بۆ عێراق و لە ناوچەی [[بارزان]] گیرسایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Simkoyê Şikak; Şoreşgêrekî serxwebûnxwaz|ناونیشان=https://kurdshop.net/kt/history/2457|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=KURDŞOP (kurdshop.net)|زمان=kt}}</ref> == دواتر == لە ساڵی ١٩٢٦ ڕاپەڕینێکی تری خێڵەکی کورد لە [[پارێزگای کوردستان]] ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Arfa|یەکەم=Hassan|سەردێڕ=The Kurds: An Historical and Political Study|ناونیشان=https://archive.org/details/bwb_P9-CUJ-377|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ساڵ=١٩٦٦|شوێن=London|پەڕە=[https://archive.org/details/bwb_P٩-CUJ-٣٧٧/page/٦٤ ٦٤]|oclc=٤٦٣٢١٦٢٣٨}}</ref> یاخیبوون و کۆچی وەرزیی کورد لە کۆتایی بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا، لەگەڵ گرژییە درێژخایەنەکانی نێوان تاران و ئەنقەرە، بووە ھۆی پێکدادانی سنووریی و تەنانەت دزەکردنی سەربازی لە ھەردوو خاکی ئێران و تورکیادا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schofield|یەکەم=Richard N.|ناونیشان=http://www.iranicaonline.org/articles/boundaries-v|سەردێڕ=Boundaries v. With Turkey|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٩|ئیش=[[Encyclopædia Iranica]]|بڵاوکەرەوە=[[Columbia University]]|شوێن=New York}}</ref> لە ساڵی ١٩٣٠ فەرماندەی سوپای ئێران ژەنەڕاڵ حەسەن موقەدەم نامەیەکی بۆ سمکۆ نارد کە ئەوکات ھەر لە عێراق بوو، و بانگھێشتی کرد بۆ کۆبوونەوەیەک لە شارۆچکەی [[شنۆ]]. سمکۆ دوای ڕاوێژ لەگەڵ ھاوڕێکانی، لەگەڵ خورشید ئاغا ھەرکی بەرەو شنۆ دەچن و بانگھێشتی ماڵی فەرماندەی سوپا، عەقید نەورۆزی کران و پێیان گوترا چاوەڕێی ژەنەڕاڵی ئێران بکەن، عەقید نەورۆزی سمکۆی ڕازی کرد کە بچێتە دەرەوەی شارۆچکەکە بۆ پێشوازیکردن لە ھاتنی ژەنەڕاڵ، بەڵام ئەمە تەڵەیەک بوو و ئێوارەی ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٣٠ سمکۆ کەوتە بۆسەیەک و کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=93 sal derbas bûn, lê Kurd qet Simkoyê Şikak ji bîr nakin|ناونیشان=https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/210720237-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_tf=From%20%251$s&aoh=17037722903587&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/210720237|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www-rudaw-net.cdn.ampproject.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228141038/https://www-rudaw-net.cdn.ampproject.org/v/s/www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/210720237-amp?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQIUAKwASCAAgM=#amp_tf=From%20%251$s&aoh=17037722903587&referrer=https://www.google.com&ampshare=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/210720237|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=لە ساڵوەگەری شەهیدکرانی سمکۆی شکاکدا|ناونیشان=https://rojpress.wordpress.com/2021/07/29/1-996/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ڕۆژپڕێس {{!}} Rojpress|زمان=ku}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Institute|یەکەم=Washington Kurdish|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Jin, Jiyan, Azadî: The Appeal for Kurdish Self-Determination in Eastern Kurdistan|ناونیشان=https://dckurd.org/2023/01/14/jin-jiyan-azadi-appeal-for-kurdish-independence/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Washington Kurdish Institute|زمان=en-US}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێرستی ڕاپەڕینی کوردان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|سیاسەت|کوردستان|مێژوو|دەیەی ١٩٢٠ }} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شۆڕش]] [[پۆل:شۆڕشگێڕە کوردەکان]] [[پۆل:شۆڕشەکان]] [[پۆل:تیرۆرکردن]] [[پۆل:سمکۆ شکاک]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] 86y5vbkvs1gbdwz46lrtpiqpgxwtpd8 چەوساندنەوەی ئێزیدییەکان 0 247072 1691601 1682825 2026-10-22T22:37:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691601 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Iraqi_refugee_children_at_Newroz_camp_where_they_are_being_helped_by_the_International_Rescue_Committee_(14738273007).jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| منداڵانی ئاوارەی ئێزیدیی [[شنگال|شەنگال]] لە کەمپی نەورۆز لە قەزای مالیکییە، ئابی ٢٠١٤، دوای [[کۆمەڵکوژیی شەنگال|کۆمەڵکوژی شنگال]].]] [[پەڕگە:Views_around_the_Yezidi_shrine_of_Mame_Reshan_after_its_destruction_by_the_Islamic_State,_in_the_Shingal_mountains_overlooking_Shingal_02.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| وێرانییەکانی مەزارگەی ئێزیدی مام ڕەشان لە [[چیای شنگال]] دوای لەناوبردنی لەلایەن [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]].]] '''چەوساندنەوەی ئێزیدییەکان''' لانیکەم لە سەدەی دوازدەی زایینییەوە درێژەی ھەیە<ref name="Asatrian-Arakelova 2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Asatrian|یەکەم=Garnik S.|سەردێڕ=The Religion of the Peacock Angel: The Yezidis and Their Spirit World|دوایین٢=Arakelova|یەکەم٢=Victoria|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٤٦٥-٧٦١-٢|زنجیرە=Gnostica|شوێن=[[Abingdon, Oxfordshire]]|پەڕەکان=١–٢٨|chapter=Part I: The One God - Malak-Tāwūs: The Leader of the Triad|doi=10.4324/9781315728896|oclc=٩٣١٠٢٩٩٩٦|بەستەری نووسەر=Garnik Asatrian|chapter-url=https://books.google.com/books?id=y1RsBAAAQBAJ}}</ref><ref name="Oxford">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Naby|یەکەم=Eden|ناونیشان=http://www.oxfordislamicstudies.com/print/opr/t236/e1282|سەردێڕ=The Oxford Encyclopedia of the Islamic World|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٠٥١٣-٥|editor-last=Esposito|editor-first=John|editor-link=John Esposito|chapter=Yazīdīs|بەستەری نووسەر=Eden Naby|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201023141910/http://www.oxfordislamicstudies.com/print/opr/t236/e1282|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Acikyildiz|یەکەم=Birgul|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3RNEBAAAQBAJ&q=Sindi+Kurds&pg=PA45|سەردێڕ=The Yezidis: The History of a Community, Culture and Religion|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٤٥٣-٢١٦-١|زمان=en}}</ref> [[ئێزیدییەکان]] کەمینەیەکی ئایینین و زۆربەیان بە [[کوردیی باکووری|کوردی کرمانجی]] قسە دەکەن، و بە [[خەڵکانی ڕەسەن|ڕەسەن]] خەڵکی [[کوردستان]]ن.<ref name="Fuccaro">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nelida Fuccaro|سەردێڕ=The Other Kurds: Yazidis in Colonial Iraq|ناونیشان=https://archive.org/details/otherkurdsyazidi0000neli|ڕێکەوت=1999|بڵاوکەرەوە=I. B. Tauris|ژپنک=١-٨٦٠٦٤-١٧٠-٩|شوێن=London & New York|پەڕە=[https://archive.org/details/otherkurdsyazidi٠٠٠٠neli/page/٩ ٩]}}</ref> [[ئێزیدی (ئایین)|ئایینی ئێزیدی]] لەلایەن [[موسڵمان]]ان و [[ئیسلامەتی|ئیسلامییەکانەوە]] وەک «شەیتانپەرستی» سەیر دەکرێت.<ref name="Asatrian-Arakelova 2014"/><ref name="Allison 2017">{{Cite encyclopedia}}</ref><ref name="KurdsContemporaryOverview-1992">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=van Bruinessen|یەکەم=Martin|ناونیشان=https://archive.org/details/kurds00pkre/page/26|سەردێڕ=The Kurds: A Contemporary Overview|ڕێکەوت=1992|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٠٧٢٦٥-٦|editor-last=Kreyenbroek|editor-first=Philip G.|شوێن=[[London]]|پەڕەکان=[https://archive.org/details/kurds٠٠pkre/page/٢٦ ٢٦–٥٢]|chapter=Chapter 2: Kurdish society, ethnicity, nationalism and refugee problems|oclc=٩١٩٣٠٣٣٩٠|editor-last2=Sperl|editor-first2=Stefan|chapter-url=https://books.google.com/books?id=JZ6JAgAAQBAJ&pg=PA29}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Jalabi|یەکەم=Raya|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Who are the Yazidis and why is Isis hunting them?|زمان=en-GB|ئیش=The Guardian|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/07/who-yazidi-isis-iraq-religion-ethnicity-mountains|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|issn=0261-3077}}</ref> ئێزیدییەکان لە سەدەکانی ناوەڕاستەوە لەلایەن موسڵمانانی دەوروبەرییانەوە ھێرشیان لەسەر بووە و کە دیارترینیان [[شانشینی سەفەوی|سەفەوییەکان]]، و [[عوسمانییەکان]] بوون، دواتریش ھۆز و میرنشینە [[میرنشینە کوردییەکان|کورد]] و [[عەرەب|عەرەبییەکانی]] تر.<ref name="Allison 2017"/><ref name="Oxford"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guest|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0h0U-f8FbDEC&q=john+guest+yezidis|سەردێڕ=Survival Among The Kurds|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-١٥٧٣٦-٣|زمان=en}}</ref> دوای [[کۆمەڵکوژیی شەنگال|کۆمەڵکوژی ھەزاران ئێزیدی لە شەنگال]] لە ساڵی ٢٠١٤ لەلایەن [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعشەوە]] دەست کرا بە [[کۆمەڵکوژیی ئێزدییەکان لەلایەن داعش|کۆمەڵکوژی نەتەوەیی و کولتووری و ئایینی ئێزدییەکان لە ناوچەکە]]،<ref name="Allison 2017"/> ئێزیدییەکان ھێشتا ڕووبەڕووی جیاکاری دەبنەوە لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە. == سەرەتای توندوتیژییەکان == دوای ئەوەی لە سەدەی دەیەمدا بەشێک لە عەشیرەتە کوردە ئیسلامییەکان، لە چیای [[میرنشینی ھەکاری|ھەکاریدا]] بەشدارییان کرد لە چەوساندنەوەی ئێزیدییەکان، لەژێر کاریگەری بیروڕای ئیسلامی.<ref name="Oxford"/><ref name="Kizilhan2017">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kizilhan|یەکەم=Jan Ilhan|دوایین٢=Noll-Hussong|یەکەم٢=Michael|ڕێکەوت=2017|سەردێڕ=Individual, collective, and transgenerational traumatization in the Yazidi|journal=BMC Medicine|بەرگ=١٥|issue=1|پەڕەکان=١٩٨|doi=10.1186/s12916-017-0965-7|issn=1741-7015|pmc=٥٧٢٤٣٠٠|pmid=٢٩٢٢٤٥٧٢|doi-access=free}}</ref> کوردە موسڵمانەکان بە ھۆکاری تێنەگەیشتن لە ئایینەکەیان، بە دڕندەیی و توندوتیژی ھێرشیان کردە سەر ئێزیدییەکان.<ref name="Kizilhan2017"/> ھەندێک جار لە کاتی ئەم کۆمەڵکوژییانەدا کورد و عەرەب و تورکە موسڵمانەکان ھەوڵیان دەدا ئێزیدییەکان ناچار بکەن موسڵمان ببن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Orient-Institut|یەکەم=Deutsches|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=klFtAAAAMAAJ&q=attempts+by+Kurdish+Muslims|سەردێڕ=Population policy in Turkey: family planning and migration between 1960 and 1992|دوایین٢=Franz|یەکەم٢=Erhard|ڕێکەوت=1994|بڵاوکەرەوە=Deutsches Orient-Institut|ژپنک=٩٧٨-٣-٨٩١٧٣-٠٣٤-٨|پەڕە=٣٣٢|وتەگێڕانەوە=Throughout history, there was no shortage of attempts by Kurdish Muslims to violently convert the Yazidis to Islam.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0fm0DgAAQBAJ&pg=PA75|سەردێڕ=Non-State Violent Actors and Social Movement Organizations: Influence, Adaptation, and Change|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Emerald Group Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٧١٤-٧٢٨-٧|پەڕە=٧٥}}</ref> نزیکەی ھەموو دانیشتووانی ئێزیدی بەھۆی ئەو کۆمەڵکوژییانەی کە کورد و [[تورکەکانی ئەنادۆڵ|تورکە]] موسڵمانەکان لە سەدەی نۆزدەھەمدا ئەنجامیان دا، نزیک بوون لەوەی بە یەکجاری بسڕێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Travis|یەکەم=Hannibal|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kd8lAQAAMAAJ&q=The+Yazidis+were+nearly+wiped+out+by+massacres+carried+out+by+Kurds.|سەردێڕ=Genocide in the Middle East: The Ottoman Empire, Iraq, and Sudan|ڕێکەوت=2010|بڵاوکەرەوە=Carolina Academic Press|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٤٦٠-٤٣٦-٢|وتەگێڕانەوە=The Yazidis were nearly wiped out in massacres which were committed against them by Turks and Kurds.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ghareeb|یەکەم=Edmund A.|ناونیشان=https://archive.org/details/historicaldictio0000ghar|سەردێڕ=Historical Dictionary of Iraq|دوایین٢=Dougherty|یەکەم٢=Beth|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٦٥٦٨-٦|پەڕە=[https://archive.org/details/historicaldictio٠٠٠٠ghar/page/٢٤٨ ٢٤٨]|وتەگێڕانەوە=Massacres at the hands of the Ottoman Turks and Kurdish princes almost wiped out the Yazidis during the 19th century.|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> == تێڕوانینی ئێزیدییەکان بۆ چەوساندنەوەکان == بیرھێنانەوەی چەوساندنەوەکان، بەشێکە لە ناسنامەی ئێزیدییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yazidi survivors of ISIS rape told children unwelcome {{!}} Stephen Quillen|ناونیشان=https://thearabweekly.com/yazidi-survivors-isis-rape-told-children-unwelcome|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=AW|زمان=en}}</ref> ئێزیدییەکان لە مێژووی خۆیاندا باس لە ٧٤ جینۆساید دەکەن و ئەو جینۆسایدانە بە ڕۆژگاری ڕەشی خۆیان ناودەبەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Savucu|یەکەم=Halil|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0lR4DwAAQBAJ&q=72+ferman&pg=PT69|سەردێڕ=Yeziden in Deutschland: Eine Religionsgemeinschaft zwischen Tradition, Integration und Assimilation|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Tectum Wissenschaftsverlag|ژپنک=٩٧٨-٣-٨٢٨٨-٦٥٤٧-١|زمان=de}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kartal|یەکەم=Celalettin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=45N4DwAAQBAJ&q=72+ferman&pg=PA44|سەردێڕ=Deutsche Yeziden: Geschichte, Gegenwart, Prognosen|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Tectum Wissenschaftsverlag|ژپنک=٩٧٨-٣-٨٢٨٨-٦٤٨٨-٧|زمان=de}}</ref> جینۆسایدی کۆتایی ژمارە ٧٤، ئاماژەیە بۆ جینۆسایدی ئێزیدییەکان لەلایەن تیرۆریستانی داعشەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Iraq Yazidis: The 'forgotten' people of an unforgettable story|زمان=en-GB|ئیش=BBC News|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-45406232|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref><ref name="Kizilhan2017"/><ref name="Hosseini2020">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hosseini|یەکەم=S. Behnaz|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=DFzsDwAAQBAJ&pg=PT16|سەردێڕ=Trauma and the Rehabilitation of Trafficked Women: The Experiences of Yazidi Survivors|ڕێکەوت=2020|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-٠٠-٠٠٧٨٦٩-٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|دین|ئیسلام|عێراق}} {{ئایین-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کوردایەتی]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوەڕاست]] [[پۆل:کورد لە ئەرمەنستان]] [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:جینۆساید]] [[پۆل:جینۆسایدەکان]] [[پۆل:لەخۆگرتنی کولتووری]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]] 5ap9wzcnaizr0qexgzzgmblpum8yp1x پیێر ناینی 0 247279 1691550 1691269 2026-10-22T20:05:08Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691550 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Pierre Niney avp 2016 Frantz.jpg|caption=ناینی ساڵی ٢٠١٦|name=پیێر ناینی|birth_date={{Birth date and age|1989|3|13|df=yes}}<ref name="premiere">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pierre Niney |ناونیشان=https://www.premiere.fr/Star/Pierre-Niney |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Première (magazine)|Première]] |ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ١٩٨٩|زمان=fr |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230629141428/https://www.premiere.fr/Star/Pierre-Niney |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|occupation=ئەکتەر|years_active=٢٠٠٧–ئێستا|partner=ناتاشا ئاندریو (٢٠٠٨–ئێستا)|children=٢}} '''پیێر ناینی''' ({{بە ئینگلیزی|Pierre Niney}}؛ لەدایکبووی ١٣ی ئازاری ١٩٨٩) ئەکتەری فەرەنسییە. == سەرەتای ژیانی == ناینی لە شاری بۆلۆن بیلانکۆرت لە ویلایەتی ھاوتس دی سێن لە فەرەنسا لەدایکبووە. بنەماڵەکەی لە پاشخانی جولەکەی سێفاردی و کاسۆلیکن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Ils ont marqué 2012 : Pierre Niney, le jeune premier|ناونیشان=https://www.nouvelobs.com/culture/portrait/20121227.OBS3877/ils-ont-marque-2012-pierre-niney-le-jeune-premier.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211025184502/https://www.nouvelobs.com/culture/portrait/20121227.OBS3877/ils-ont-marque-2012-pierre-niney-le-jeune-premier.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|زمان=fr|وتەگێڕانەوە=Soixante-huit est passé par là, envoyant par-dessus bord les carcans familiaux, « catho à fond, un peu Paris 16<sup>e</sup> » du côté maternel, « paysan juif égyptien, croyant » du côté paternel.}}.</ref> باوکی، فرانسوا ناینی،<ref name="marieclaire">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hochberg|یەکەم=Juliette|سەردێڕ=Pierre Niney, l'acteur à qui tout réussit|ناونیشان=https://www.marieclaire.fr/pierre-niney,1255287.asp|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230621115058/https://www.marieclaire.fr/pierre-niney,1255287.asp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Marie Claire]]|زمان=fr}}</ref> مامۆستای فیلمە لە زانکۆکانی نۆرماڵ سوپ، لا فێمیس و ساینس پۆ.<ref name="figaro">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Simon|یەکەم١=Nathalie|دوایین٢=Lutaud|یەکەم٢=Lena|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Pierre Niney, le jeune premier qui ira loin|ناونیشان=http://www.lefigaro.fr/cinema/2012/11/26/03002-20121126ARTFIG00316-pierre-niney-le-jeune-premier-qui-ira-loin.php|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303202700/http://www.lefigaro.fr/cinema/2012/11/26/03002-20121126ARTFIG00316-pierre-niney-le-jeune-premier-qui-ira-loin.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=[[Le Figaro]]|بڵاوکەرەوە=[[Dassault Group]]|زمان=fr}}</ref> دایکی لە بەلجیکا لەدایکبووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Pierre Niney révèle être à moitié Belge et surprend tout le monde|trans-title=Pierre Niney reveals to be half Belgian and surprises everyone|ناونیشان=https://www.parismatch.be/actualites/people/2023/03/12/pierre-niney-revele-etre-a-moitie-belge-et-surprend-tout-le-monde-NISAPKEZ6ZDZXIYEHZDGB4FSMM/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230604042344/https://www.parismatch.be/actualites/people/2023/03/12/pierre-niney-revele-etre-a-moitie-belge-et-surprend-tout-le-monde-NISAPKEZ6ZDZXIYEHZDGB4FSMM/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Paris Match]]|زمان=fr}}</ref> و نووسەری کتێبی ڕێنمایی داھێنەرانەی کات بەسەربردنە.<ref name="figaro2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Simon|یەکەم١=Nathalie|دوایین٢=Lutaud|یەکەم٢=Lena|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Pierre Niney, le jeune premier qui ira loin|ناونیشان=http://www.lefigaro.fr/cinema/2012/11/26/03002-20121126ARTFIG00316-pierre-niney-le-jeune-premier-qui-ira-loin.php|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303202700/http://www.lefigaro.fr/cinema/2012/11/26/03002-20121126ARTFIG00316-pierre-niney-le-jeune-premier-qui-ira-loin.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=[[Le Figaro]]|بڵاوکەرەوە=[[Dassault Group]]|زمان=fr}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |''[[چیرۆکی ھاوتەریب (فیلم)|چیرۆکی ھاوتەریب]]'' |کریستۆف / تیۆ |[[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]] |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pierre Niney}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|فیلم|فەڕەنسا|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری سیزەر]] c1ossww9yanhtuyvolau9upf88q6uj1 کەناڵ ٨ 0 249731 1691399 1691338 2026-10-22T15:10:48Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691399 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel |name=کەناڵ۸{{ھن}}Channel8 |logo=channel8corp.png |logosize=210px |launch=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ |owner={{flagicon image|Flag of PUK.png}}[[یەکێتی نیشتمانی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کەناڵ 8 دەستی بە پەخش کرد|ناونیشان=https://www.rwange.com/ku/news/3788.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rwange.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.rwange.com/ku/news/3788.html |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ }}</ref><ref name=":0" /> |picture format= یوو ئێچ دی (UHD) |country= [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] |language= کەناڵ: [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] و [[کوردیی باکووری|کورمانجی]]) و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]{{ھن}}وێبگە: کوردیی سۆرانی، کوردیی کورمانجی، عەرەبی، [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]، [[زمانی تورکی|تورکی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] |broadcast area= [[رۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، [[ئەورووپا]]، [[ئەمریکا]]، [[کەنەدا]] |headquarters= [[سلێمانی]]، ھەرێمی کوردستان |web= https://channel8.com/ |online chan 10= [https://channel8.com/kurdish/live-tv پەخشی ڕاستەوخۆ] }} '''کەناڵ٨''' [[میدیای ھەواڵ|دەزگایەکی میدیایی]]ی ھاوچەرخە کە لە کەناڵی [[تەلەڤیزیۆن]]ی، [[ڕادیۆ]] و [[دیجیتاڵ میدیا|دیجیتاڵ]] پێکدێت. ئەم کەناڵە لە ساڵی ٢٠٢٤دا دامەزراوە و بارەگا سەرەکییەکەی دەکەوێتە شاری [[سلێمانی]] لە [[ھەرێمی کوردستان]].<ref name=":A">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دەربارەی کەناڵ8|ناونیشان=https://channel8.com/kurdish/about8}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کەناڵ 8 لە هەرێمی کوردستان دادەمەزرێت|ناونیشان=https://politicpress.com/87124/}}</ref> کەناڵ٨ لە سەرەتای دامەزرانییەوە سەر بە [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] بووە،<ref name=":0" /> ھەرچەندە کەناڵەکە خۆی بە «دوور لە ھەموو سنووربەندییەکی سیاسی، ئایینی و جوگرافی» ناساندووە.<ref name=":A" /> == پەخشەکان == کەناڵ٨ لە ڕێکەوتی ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤، دەستی بە [[پەخشی بێ تەڵ|پەخشی ڕاستەوخۆ]] کرد، بە زمانەکانی [[زمانی کوردی|کوردی]] (شێوەزارەکانی [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] و [[کوردیی باکووری|کورمانجی]]) و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]. پەخشی کەناڵەکە ٢٤ کاتژمێر بەردەوامە کە لەسەر [[مانگی دەستکرد|مانگە دەستکردەکانی]] [[ھۆتبێرد]]، [[نایلسات]]، و [[گالاکسی ١٩]] بەردەستە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=راستەوخۆ کەناڵ8|ناونیشان=https://channel8.com/kurdish/live-tv|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240309202413/https://channel8.com/kurdish/live-tv|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === دیجیتاڵ میدیای کەناڵ٨ === [[دیجیتاڵ میدیا]]ی کەناڵ٨ بە زمانەکانی [[زمانی کوردی|کوردی]]، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]، [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]، [[زمانی فارسی|فارسی]] و [[زمانی تورکی|تورکی]] ھەواڵ و زانیارییەکانی بڵاو دەکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دامه‌زراوه‌یه‌كى میدیایی نوێ به‌ناوى كه‌ناڵ8 ده‌ستبه په‌خشى خۆى ده‌كات|ناونیشان=https://snnc.co/102177}}</ref> === سەنتەری توێژینەوە === سەنتەری توێژینەوەی (iNNOV8) ناوەندێکی توێژینەوە و داھێنانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وێبگەی توێژینەوەی کەناڵ8، دەربارە|ناونیشان=https://innov8.channel8.com/about}}</ref> بە شێوەیەکی سەربەخۆ کاردەکات، پابەندە بە دروستکردنی تێڕوانینێکی بەنرخ بۆ بەکارھێنانی گشتی. بە ئەرکێکی سەرەکی بۆ پەروەردەکردنی مشتومڕی زیندوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وێبگەی iNNOV8|ناونیشان=https://innov8.channel8.com/}}</ref> === پڕۆژەی ستۆدیۆ٨ === ستۆدیۆ٨ پرۆژەیەکی [[ھونەر]]ییە لە داھێنان و پەرەپێدانی کەناڵ٨ کە تایبەتە بە پشتیگیریکردنی دارایی فیلمسازە [[کورد]]ەکان بۆ بەرھەمھێنانی کورتەفیلم، دۆکیومێنتاری و [[ئەنیمەیشن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ستۆدیۆ8|ناونیشان=https://channel8.com/studio8/|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240309203226/https://channel8.com/studio8/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دەنگۆی ناکۆکییەکان == دەگوترێ کە کەناڵەکە، پێش ئەوەی دەست بکات بە پەخش، ناوی ئایپڵەس (iPlus) و سەر بە [[لاھور تاڵەبانی]] بووە. بەڵام دوای ناکۆکییەکانی ناو [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] لە ٨ی تەممووزی ٢٠٢١، کەناڵی ئایپڵەس لە لایەن [[بافڵ تاڵەبانی]]یەوە دەستی بەسەردا گیرا و ناوەکەی گۆڕدرا بۆ «کەناڵ٨».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://westganews.net/dreja.aspx?=hewal&jmara=103059&Jor=1|سەردێڕ=بەوێنە.. کەناڵی ئای پڵەس خرایە سەر مەکتەبی راگەیاندنی یەکێتی|دوایین=وێستگەنیوز}}</ref><ref name=":0" /> لە چاوپێکەوتنێک لەگەڵ کۆمەڵێک میدیای کوردی، بافڵ تاڵەبانی لەبارەی کەناڵی ئایپڵەسدا ڕای گەیاند: «دەگوترێت من وەکوو بافڵ تەلەڤیزیۆنی لاھورم داخست، دەپرسم بێزەحمەت بۆ تەلەڤیزیۆنی لاھورە؟ بۆ؟ زەوییەکەی هی نۆکانە، باڵەخانەکە یەکێتی دروستی کردووە، ئامێرەکانی دەزگایەکی ناو یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان دروستی کردووە».<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/categories/kurdistan/1179384|سەردێڕ=ناوی کەناڵی ئایپڵەسی یەکێتی دەگۆڕدرێت بۆ کەناڵ هەشت|دوایین=رووداو دیجیتاڵ}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Kurdistan24|سەردێڕ=بافل تاڵەبانی باسی ژەھرخواردکردنی و سەرانەوەرگرتن دەکات|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?t=50m56s&v=7c0KhZlqQ5c&feature=youtu.be|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://channel8.com}} {{کەناڵە ئاسمانییە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ڕادیۆ|ڕۆژنامەوانی|تەلەڤیزیۆن}} [[پۆل:ڕاگەیێنەرەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی میدیای بەکۆمەڵ لە عێراق]] f2xf3xkuj8tqrhisk99i1x53jdh56k0 ڕاپچەر (بایۆشۆک) 0 249823 1691775 1617696 2026-10-23T07:38:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1691775 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە = Rapturecity.png }} '''ڕاپچەر''' ({{بە ئینگلیزی |Rapture}}) شارێکی خەیاڵی ژێر ئاوە کە وەک شوێنی زنجیرەی [[بایۆشۆک (زنجیرە)|بایۆشۆک]] کاردەکات. ڕاپچەر لەلایەن [[ئەندرۆ ڕایان (بایۆشۆک)|ئەندرۆ ڕایان]]ەوە دروست کراوە، مەبەست لێی ئەوە بووە کە کۆمەڵگەیەکی [[یوتۆپیا]]یی بێت کە هونەرمەندان و زانایان و ڕۆشنبیران بەبێ سنووردارکردنی ڕێکخستنی حکوومەت گەشە بکەن. ڕاپچەر بە نهێنی لە بنی زەریای ئەتڵەسی دروست کرابوو، سەرسووڕهێنەرێکی [[تەکنۆلۆژیا]] و داهێنان بوو، کە تەلارسازی ئارت دیکۆ و تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو و پێکهاتەیەکی کۆمەڵایەتی ناوازەی تێدابوو؛ بەڵام دیدگای ئایدیالیستی ڕاپچەر بە خێرایی گۆڕدرا بۆ ئاژاوە و شێتی. دۆزینەوەی ئادەم کە ماددەیەکە توانای سەروو مرۆیی دەبەخشێت بەڵام مرۆڤەکان بەرەو شێتی دەبات، بووە هۆی دروستبوونی شەڕی ناوخۆ لە نێوان ئەوانەی هەوڵیان دەدا ئادەم کۆنتڕۆڵ بکەن و ئەوانەی کە ملکەچی دەسەڵاتە ئالوودەبوونەکانی بوون. شارەکە کەوتە وێرانە، بەهۆی سپلایسەرە گۆڕاوەکانی بۆماوەیی و مەترسییەکانی دیکەوە زاڵ بوو. لەکاتێکدا یاریزانەکان لە یارییەکانی [[بایۆشۆک]]دا بەدوای ڕاپچەردا دەگەڕێن، نهێنییە تاریکەکانی ڕابردووی شارەکە ئاشکرا دەکەن و ڕووبەڕووی دەرئەنجامەکانی تەماحی کۆنترۆڵنەکراو و تاقیکردنەوەی زانستی دەبنەوە. کەشوهەوای شاری ڕاپچەر وەسوەسە و سەیرە، جوانییە خراپەکانی و مێژووە کارەساتبارەکەی وەک جیاوازییەکی توند لەگەڵ بەڵێنە ڕەسەنەکەی بۆ ئازادی و پێشکەوتن کاردەکات. ڕاپچەر بووەتە شوێنێکی ئایکۆنی لە مێژووی یاریکردندا، بە جیهانسازییە قووڵ و چیرۆکگێڕانی بیرکردنەوە و کارەکتەرە لەبیرنەکراوەکانی ناسراوە. شاری ڕاپچەر وەک چیرۆکێکی وریاکەرەوە کاردەکات سەبارەت بە مەترسییەکانی دەسەڵاتی کۆنترۆڵنەکراو و دەرئەنجامەکانی یاریکردن بە خودا بە زانست و تەکنەلۆژیا. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٢ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|مێژوو|شەڕ|ئاو|تەکنۆلۆژیا }} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:خەیاڵی دیستۆپی]] 7box0mpy0qt6otby0ysk4m5kiyo8xmy قووڵایییەکانی ویکیپیدیا 0 250470 1691731 1675496 2026-10-23T05:48:00Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1691731 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Depths of Wikipedia logo.svg }} '''قووڵاییی ویکیپیدیا''' کۆمەڵێک ئەکاونتی سۆشیال میدیایە کە تایبەتە بە تیشک خستنە سەر ڕاستییەکانی [[ویکیپیدیا]]. ئەم ئەکاونتە لە [[ئینستاگرام]] لەلایەن ئانی ڕاوێردا لە ساڵی ٢٠٢٠ دروست کراوە و بەشێک لە بابەتەکانی ویکیپیدیای جۆراوجۆر لەسەر کۆمەڵێک بابەت بڵاودەکاتەوە. == دروستکردن == [[پەڕگە:Annie2023Wikimania.jpg|وێنۆک|ڕاوێردا لە ساڵی ٢٠٢٣ لە [[ویکیمانیا]]]] ئانی ڕاوێردا، پسپۆڕی ئەوکاتە لە زانستی دەمار لە زانکۆی میشیگان،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stiernberg|یەکەم=Bonnie|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=How One Instagram Account Finds the Weirdest Stuff on Wikipedia|ناونیشان=https://www.insidehook.com/article/internet/how-one-instagram-account-finds-the-weirdest-stuff-on-wikipedia|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211031041642/https://www.insidehook.com/article/internet/how-one-instagram-account-finds-the-weirdest-stuff-on-wikipedia|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=InsideHook}}</ref> لە مانگی نیسانی ٢٠٢٠ ئەکاونتی ئینستاگرامی قووڵایی [[ئینستاگرام|ویکیپیدیای]] دروست کرد وەک پڕۆژەیەکی کەسی لەسەرەتای [[گشتگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩–٢٠|پەتای کۆڤید-19]],<ref name="NYT2022">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kambhampaty|یەکەم=Anna P.|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Want to See the Weirdest of Wikipedia? Look No Further.|ئیش=[[The New York Times]]|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2022/03/31/style/wikipedia-instagram-depths-annie-rauwerda.html|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220331213300/https://www.nytimes.com/2022/03/31/style/wikipedia-instagram-depths-annie-rauwerda.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> بەنیازی ئەوەی ڕاستییە جۆراوجۆرەکانی [[ویکیپیدیای ئینگلیزی]] لە نێوان ھاوڕێیاندا ھاوبەش بکات.<ref name="NYT2022"/> بەپێی وتەی ڕاوێردا، پڕۆژەکە ئیلھامێکی لە کۆلاجێک لە بڕگەکانی ویکیپیدیا وەرگرتووە کە بۆ زینی ھاوڕێی دروستی کردووە،<ref name=":1"/> و لە وێنەیەک لە وتارێکی ویکیپیدیا سەبارەت بە بڕینی مانگا.<ref name=":1"/> پێش دەستپێکردنی پڕۆژەکە حەزی لە ویکیپیدیا بووە، لە منداڵیدا کاتێکی بەسەر بردووە بۆ خوێندنەوەی و لەگەڵ ھاوڕێکانیدا تا قۆناغی ناوەندی و ئامادەیی کاتی لە ویکیپیدیا بەسەر بردووە.<ref name="mash">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cavender|یەکەم=Elena|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Travel down a Wikipedia rabbit hole with the mastermind behind DepthsOfWikipedia Instagram|ناونیشان=https://mashable.com/article/depths-of-wikipedia-instagram-tiktok-account|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211026225359/https://mashable.com/article/depths-of-wikipedia-instagram-tiktok-account|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=[[Mashable]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەکنۆلۆژیا|ژیاننامە|ڕۆژنامەوانی|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Depths of Wikipedia}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} mvf6cfq47juusrfd0rzk8uki0ks87wy ڕادیۆھێد 0 250521 1691676 1406477 2026-10-23T04:32:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1691676 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕادیۆهێد''' گرووپێکی [[مۆسیقای ڕۆک|ڕۆکی]] ئینگلیزییە، شوێنی دامەزراندنی لە ئەبینگدن، ئۆکسفۆردشایەرە. باندەکە لە هەریەک لە تۆم یۆرک (گۆرانیبێژ، گیتارژەن، پیانۆژەن و تەختەکلیلژەن)؛ دوو برا کە پێکدێن لە جۆنی گرینوود (گیتارژەن، تەختەکلیلژەن و ژەنیاری چەند ئامێرێکی تر)، و کۆڵن گرینوود؛ ئێد ئۆ براین (گیتارژەن و گۆرانیبێژی باکگراوند)؛ هەروەها فیڵپ سێڵوەی (تەپڵژەن و ژانەری ئامێری کوتان). گرووپەکە لەگەڵ بەرهەمهێنەر نایجڵ گۆدریچ و هونەرمەندی پۆستەرەکان ستانلی دۆنوود کاریان کردووە. تاوەکوو ساڵێ ٢٠١١، ڕادیۆهێد توانییان زیاتر لە ٣٠ ملیۆن کۆپی لەجیهاندا بفرۆشن.<ref name="BBC Worldwide takes exclusive 20112">Jonathan, Emma. [http://www.bbc.co.uk/pressoffice/bbcworldwide/worldwidestories/pressreleases/2011/05_may/radiohead.shtml "BBC Worldwide takes exclusive Radiohead performance to the world"]. [[BBC]]. 3 May 2011. Retrieved 30 November 2023.</ref> == مێژوو == === ١٩٨٥-١٩٩٢: دامەزراندن و ساڵانی پێشوو === گرووپەکە بۆ یەکەمین جار لە قوتابخانەی ئابینگدن یەکرتان ناسی، کە قوتابخانەیەکی کوڕانە لە ئابینگدن، ئۆکسفۆرشایر.<ref name="MCLEAN">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=McLean|یەکەم=Craig|سەردێڕ=Don't worry, be happy|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٠٣|ناونیشان=https://www.smh.com.au/entertainment/music/dont-worry-be-happy-20030614-gdgxei.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191001040219/https://www.smh.com.au/entertainment/music/dont-worry-be-happy-20030614-gdgxei.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> گۆرانیبێژ و گیتارژەن تۆم یۆرک و گیتارژەن کۆڵن گرینوود لە هەمان قۆناغی خوێندندا بوون، هاوکات ئێد ئۆ براین و کۆڵن گرینوود لە ساڵێک بەسەرەوەتر بوون. برای کۆڵن، جۆنی گرینوود، دوو ساڵ لە تۆم و کۆڵن بچووکتر بوو، و کۆتا ئەندامی گرووپەکە بوو. لە ١٩٨٥، ئەوان لە هەینیێکدا گرووپەکەیان دامەزراند، ناوەکەیان ئاماژەیەکە بەو ڕۆژانەی کە لە ژووری مۆسیقای قوتابخانەکەیان بەسەریانبردبوو.<ref name="guitar-world">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Mac Randall|ڕێکەوت=١ی نیسانی ١٩٩٨|سەردێڕ=The Golden Age of Radiohead|ناونیشان=https://www.guitarworld.com/radiohead-interview-golden-age-radiohead|journal=[[Guitar World]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170903205835/http://www.guitarworld.com/radiohead-interview-golden-age-radiohead|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> کەشە توندوتیژ و ناخۆشەکەی قوتابخانەکە کێشەیەک بوو بۆ گرووپەکە، بەتایبەت بەڕێوبەری قوتابخانەکە. ئەوان زۆر جار ئاماژە بە مامۆستای مۆسیقایان دەکەن و سوپاسی دەکەن، چونکە ئەو گرووپەکەی ئاشناکرد بە چەند چەشنێکی مۆسیقا: [[جاز]]، [[مۆسیقای فیلم|مۆسیقای فیلمەکان]]، [[مۆسیقای ئاڤان-گارد]]، و [[مۆسیقای کلاسیکی سەدەی ٢٠|مۆسیقای کلاسیکی سەدەی ٢٠ەم]].<ref name="ROSS">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ross|یەکەم=Alex|بەستەری نووسەر=Alex Ross|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٠١|سەردێڕ=The Searchers|ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2001/08/20/the-searchers|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080214053947/http://www.therestisnoise.com/2004/04/mahler_1.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١١|newspaper=[[The New Yorker]]}}</ref> == کەتەلۆگی گۆرانییەکان == یەکەم شەش ئەلبوومی گرووپەکە لەڕێگەی تۆمارکردنی [[پارلۆفۆنەوە]] (کە بەشێکە لە ئی ئێم ئای) بڵاوکراوەتەوە.<ref name="Tyrangiel, Josh23">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|نووسەر=Tyrangiel, Josh|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Radiohead Says: Pay What You Want|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|ناونیشان=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1666973,00.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110827171043/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1666973,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١١}}</ref> کۆتا ئەلبوومیان لەگەڵ پارلۆفۆنو لەژێر ناونیشانی "[[سوپاس بۆ دزەکە]]" بوو. ئەلبوومەکە لە ٢٠٠٣ بڵاوکرایەوە. گرووپەکە گرێبەستەکەیان لەگەڵ کۆمپانیایەکە بۆ ئەلبوومە نوێیەکەیان ([[لەناو پەلکەزێڕینەکان]]) نوێنەکردەوە، چونکە متمانەی تەواویان بە خاوەنە نوێیەکەی کۆمپانەیەکە، گای هاندس، نەبوو.<ref name="observer12" /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Forde|یەکەم=Eamonn|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Chasing rainbows: inside the battle between Radiohead and EMI's Guy Hands|ئیش=[[The Guardian]]|ناونیشان=https://www.theguardian.com/music/2019/feb/18/chasing-rainbows-radiohead-emi-guy-hands-terra-firma|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190219064558/https://www.theguardian.com/music/2019/feb/18/chasing-rainbows-radiohead-emi-guy-hands-terra-firma|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Amol|یەکەم=Rajan|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=EMI split blamed on Radiohead's £10m advance demands|ئیش=[[The Independent]]|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/emi-split-blamed-on-radioheads-pound10m-advance-demands-767248.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180616141638/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/emi-split-blamed-on-radioheads-pound10m-advance-demands-767248.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|ھونەرەکان|ڕادیۆ|ژیاننامە|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Radiohead}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:ھونەرمەندانی کاپیتۆڵ ڕیکۆردز]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ١٩٨٥]] 5e3jbu4hsicxhu64ar3k6msqvqc6oc0 چەوری 0 250661 1691598 1550325 2026-10-22T22:36:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە، وزە-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1691598 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''چەوری''' ئاماژەیە بۆ کۆمەڵێک پێکھاتەی ئۆرگانیکی بەرفراوان کە بە شێوەیەکی سروشتی لە زۆرێک لە ماددە ڕۆژانەکانی وەک [[گۆشت]] و زەردێنەی ھێلکە و [[سپیاتی|بەرھەمە شیرەمەنییەکان]] و [[ڕۆن|زەیتەکاندا]] دەبینرێن. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە چەورییەکان بەزۆری لە پێکھاتەکانی وەک [[ترشی چەوری|ڤاپرۆپانتریل]] پێکھاتوون،<ref>[http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/fat شزهی - definition of fat in the Medical dictionary - by the Free Online Medical Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia]</ref> و بەزۆری لە [[ئاو|ئاودا]] ناتوێتەوە (بەھۆی تایبەتمەندییە ناجەمسەرییەکانیان). زۆربەی چەورییەکانی خوێن لە شێوەی [[تریگلیسێرد|سێ گلیسیرید]] و کۆلیسترۆڵ (خولی) و چەوری پڕۆتینەکاندا دەبینرێن. چەوری پڕۆتینی چڕی نزم (LDL) ڕۆڵێکی بەرچاو دەگێڕێت لە جۆری دووەمی شەکرە. چەوری سەرچاوەی پاشەکەوتی وزەیە. یەکەیەکی چەوری زیاتر لە دوو ھێندەی ھەمان کێشی [[پرۆتین]] و نیشاستە وزەی ھەیە. چەوری پێکھاتەیی یان لیپیدە پێکھاتەکان جۆرێکە لە چەوری کە بە شێوەی سینتێتی دروست دەکرێت. ئامانجی بەرھەمھێنانی ئەم جۆرە چەورییە، بەرھەمھێنانی تری گلیسرۆڵ ئەسیلییەکانە کە لە پێکھاتەی کیمیایی گلیسیرۆل بە یەک یان دوو ترشی چەوری زنجیرە مامناوەند و ترشی چەورە یەکی ئامگا ٣ یان ئامگا ٦ بەستراوە. لە ئەنجامدا، ئەو چەورییە زۆر خێراتر لە چەوری ئاسایی دەگرێت کە بریتییە لە گلیسیرۆڵ و سێ ترشی چەوری زۆر بەرز. توێژینەوە دەریدەخات چەوری پێکھاتەیی دەبێتە ھۆی کارکردنی سیستەمی بەرگری و باشترکردنی کارکردنی وەرزشوانان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|لەشی مرۆڤ|تەندروستی|خۆراک|وزە|کیمیا|ژینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Fat}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{وزە-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:خۆراک]] 6az4r4fupez4xsiugcoadngfccv35sn ڕاوکەری لووتکەیی 0 250714 1691768 1406522 2026-10-23T07:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1691768 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Lion_waiting_in_Namibia.jpg|وێنۆک|229x229پیکسڵ| [[شێر]] دووەم پشیلەی گەورەی جیھانە و وەکو ڕاوکەرێکی لووتکەیی وشکانی لە ئەفریقادا کار دەکات.<ref name="OrdizBischofSwenson2013">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Ordiz|یەکەم=Andrés|دوایین٢=Bischof|یەکەم٢=Richard|دوایین٣=Swenson|یەکەم٣=Jon E.|ساڵ=٢٠١٣|سەردێڕ=Saving large carnivores, but losing the apex predator?|journal=Biological Conservation|بەرگ=١٦٨|پەڕەکان=١٢٨–١٣٣|bibcode=2013BCons.168..128O|doi=10.1016/j.biocon.2013.09.024|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kristoffer T. Everatt|دوایین٢=Jennifer F. Moore|دوایین٣=Graham I.H. Kerley|ڕێکەوت=2019|سەردێڕ=Africa's apex predator, the lion, is limited by interference and exploitive competition with humans|ناونیشان=https://pubag.nal.usda.gov/catalog/6594565|journal=Global Ecology and Conservation|زمان=English|بەرگ=٢٠|پەڕەکان=e٠٠٧٥٨|doi=10.1016/j.gecco.2019.e00758|issn=2351-9894|doi-access=free}}</ref>]] '''ڕاوکەری لووتکەیی''' ({{بە ئینگلیزی|apex predator}}) ئەم ئاژەڵانە زۆرجار لە لووتکەی ھەرەمی خۆراکدان و ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن لە پاراستنی ھاوسەنگی «ئیکۆسیستم»ەکەیان. نێچیرگرەکانی لووتکە بە شێوەیەکی گشتی گۆشتخۆرن و چەندین ئامرازی پەرەسەندوویان ھەیە کە وایان لێدەکات ڕاوچییەکی کارامە بن.<ref name="Sukhdeo2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Sukhdeo |یەکەم=Michael V. K. |سەردێڕ=Where are the parasites in food webs? |journal=Parasites & Vectors |بەرگ=٥|issue=1 |ساڵ=٢٠١٢|doi=10.1186/1756-3305-5-239 |pmid=٢٣٠٩٢١٦٠|pmc=٣٥٢٣٩٨١|پەڕە=٢٣٩|doi-access=free}}</ref> نموونەی ڕاوکەرە لوتکەییەکان بریتین لە [[شێر]]، [[پڵنگ]]، [[ورچی جەمسەری]]، نەھەنگی سپیی گەورە و نەھەنگی بکوژ. ئەم ئاژەڵانە پەرەیان سەندووە و بوونەتە ڕاوچییەکی لێھاتوو. ددانی تیژ و چەناگە و ھەستی بەھێز و لە ھەندێک حاڵەتدا خێرایی و چالاکی ناوازەیان ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|گیانلەبەران|خۆراک|کۆمەڵگا|مێژوو|ژینناسی}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:نێچیرگری]] ie48lvy5yij14m2w4pswa8o6cjuaz19 چەکی میکرۆبی 0 251345 1691631 1550317 2026-10-23T01:33:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1691631 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کردنەیەک|چەکی بیۆلۆژیک}} {{داتابۆکس}} چەکی '''میکرۆبی''' یان '''ژینناسی''' ھەر جۆرە پێکھاتەیەکی نەخۆشخەرە کە بریتییە لە [[بەکتریا]]، [[ڤایرۆس]]، پرۆتۆزۆن، [[مشەخۆری|مشەخۆر]] یان [[کوارگ|قارچک]] کە دەتوانرێت وەک [[چەک]] بەکاربھێنرێت بە ئامانجی زیانگەیاندن بە دوژمن. تا ئێستا زیاتر لە ١٢٠٠ جۆر مادەی ژینناسی کە توانای بەکارھێنانیان ھەیە وەک چەک دەستنیشانکراون و لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە. ڕێککەوتننامەی چەکی ژینناسی (١٩٧٢) پەیماننامەیەکی نێودەوڵەتییە کە بەکارھێنان و کۆکردنەوەی ئەو چەکانە قەدەغە دەکات. ١٦٥ وڵاتی جیھان ئەم پەیماننامەیەیان واژوو کردووە؛ بەڵام زۆرێک لە وڵاتانی جیھان بۆ مەبەستی بەرگری لێکۆڵینەوە لەو چەکانە دەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|شەڕ|زانست|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Biological agents}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:چەکی زیندەیی]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] er8lfmaqkpctopcijo557r95tyr08d6 شۆک و ھەیبەت 0 251462 1691801 1670255 2026-10-23T09:35:06Z مامۆستا 39489 + [[پۆل:ڕێبازی سەربازی]]، − {{بێپۆل}} ([[ویکیپیدیا:خێراپۆل|خێراپۆل]]) 1691801 wikitext text/x-wiki {{زس}} '''شۆک و ھەیبەت''' (لە ڕووی تەکنیکییەوە ناسراوە بە '''زاڵبوونی خێرا''') ستراتیژییەکی سەربازییە کە پشت بە بەکارھێنانی ھێزی زەبەلاح و نمایشی سەرنجڕاکێشی ھێز دەبەستێت بۆ ئیفلیجکردنی تێڕوانینی دوژمن بۆ گۆڕەپانی شەڕ و لەناوبردنی ئیرادەی شەڕکردنیان.<ref name="oxfordref">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100502693 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref><ref name="oxford">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Knowles|یەکەم=Elizabeth|سەردێڕ=The Oxford Dictionary of Phrase and Fable|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٦٠٩٨١-٠|شوێن=Oxford, United Kingdom}}</ref> ھەرچەندە چەمکەکە چەندین پێشینەی مێژوویی ھەیە، ڕێبازەکە لەلایەن ھارلان کەی. ئولمان و جەیمس پی. وەید لە ساڵی ١٩٩٦ ڕوونکراوەتەوە و بە تایبەتی بۆ جێبەجێکردن لەلایەن سوپای ئەمریکاوە لەلایەن زانکۆی بەرگریی نیشتمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە پەرەی پێدراوە.<ref name="oxford"/><ref name="oxfordref"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|عێراق|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێبازی سەربازی]] nf43if4ilvvj231zvlja5vap4och8ht ڕاوکەرانی خاکی ڕووتەن 0 252165 1691767 1529714 2026-10-23T07:37:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کۆریای باشوور-کۆلکە) 1691767 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Badland_Hunters_film_poster.jpg }} '''ڕاوکەرانی خاکی ڕووتەن''' ({{بە کۆری|황야}}) [[فیلمی ئەکشن|فیلمێکی ئەکشنی]] [[دیستۆپیا]]ی ھەستبزوێنی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]] لە ساڵی ٢٠٢٤ لە دەرھێنانی ھۆ میونگ ھێنگە، کە [[ما دۆنگ سیۆک]] و لی ھی جۆن و لی جون یۆنگ و ڕۆ یۆنگ یی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. ئەم فیلمە چیرۆکی گۆڕینی [[سیئۆل]] بۆ وێرانێکی کۆتاییی جیھان دوای بوومەلەرزە دەگێڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim Na-yeon|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=마동석 '황야', 극장 아닌 넷플릭스 간다.. 전 세계 190개국 공개|trans-title=Ma Dong-seok's 'Wilderness' goes to Netflix instead of theaters... released in 190 countries around the world|ناونیشان=https://n.news.naver.com/entertain/movie/article/108/0003192054|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Star News|بڵاوکەرەوە=Naver|زمان=ko}}</ref> ''ڕاوکەرانی خاکی ڕووتەن،'' فیلمێکی ئەسڵی [[نێتفلیکس|نێتفلێکسە]] و لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://mb.com.ph/2024/1/14/netflix-drops-main-trailer-for-film-badland-hunters-starring-train-to-busan-actor-ma-dong-seok|سەردێڕ=Netflix drops main trailer for film 'Badland Hunters' starring 'Train to Busan' actor Ma Dong-seok|دوایین=Jonathan Hicap|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[مانیلا بلوتن|Manila Bulletin]]}}</ref> == ڕۆڵەکان == * [[ما دۆنگ سیۆک|ما دۆنگ-سیۆک]] وەک نام سون * لی ھی جۆن وەک یۆنگ گی سوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee Da-won|ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=[단독] 이희준, '황야' 출연... 마동석과 뭉친다|trans-title=[Exclusive] Heejun Lee to appear in 'The Wilderness'... I unite with Ma Dong-seok|ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=144&aid=0000791406|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Sports Kyunghyang|زمان=ko|via=Naver}}</ref> * لی جۆن-یۆنگ وەک چۆی جی وان * ڕۆ جونگ-یی ھان سوو نا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jeon Hyung-hwa|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=[단독]마동석·이준영·노정의, '황야' 호흡..'콘크리트 유토피아' 세계관 관심↑[종합]|trans-title=[Exclusive] Dong-seok Ma, Jun-young Lee, Jeong-eui Noh, Breathing in 'The Wilderness'.. Interest in the world view of 'Concrete Utopia' ↑[Comprehensive]|ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=108&aid=0003023929|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Star News|زمان=ko|via=Naver}}</ref> * ئاھن جی ھای وەک لی ئیون ھۆ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim Da-eun|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ='황야', 1월 26일 공개... 마동석, 파격 사냥꾼 변신|trans-title='Wilderness' released on January 26th... Ma Dong-seok, transformation into an unconventional hunter|ناونیشان=https://entertain.naver.com/read?oid=433&aid=0000100215|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Dispatch|زمان=ko}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کۆری]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠٢٠]] gphxlrva7z0nogxl6qeoe969c2yd07j چەک شومەر 0 252475 1691612 1570033 2026-10-22T22:38:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1691612 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''چارڵز ئێلیس شومەر''' ({{IPAc-en|ˈ|ʃ|u:|m|ər}} {{Respell|SHOO|mər}}؛ لەدایکبووی ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٥٠) سیاسەتمەدارێکی ئەمریکییە کە لە ساڵی ١٩٩٩ەوە وەک [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سیناتۆرێکی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] لە نیویۆرکەوە خزمەت دەکات. وەک ئەندامێکی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|پارتی دیموکرات]]، لە ساڵی ٢٠١٧ەوە سەرکردایەتیی کۆمەڵەی دیموکراتەکانی ئەنجومەنی پیرانی کردووە و لە ساڵی ٢٠٢١ تا ٢٠٢٥ وەک [[سەرکردە پارتەکانی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سەرۆکی زۆرینەی ئەنجومەنی پیران]] خزمەتی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.pbs.org/newshour/live-update/inauguration-of-joe-biden-and-kamala-harris/sen-chuck-schumer-will-be-the-first-jewish-senate-majority-leader|سەردێڕ=Sen. Chuck Schumer will be the first Jewish Senate Majority Leader |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210120213345/https://www.pbs.org/newshour/live-update/inauguration-of-joe-biden-and-kamala-harris/sen-chuck-schumer-will-be-the-first-jewish-senate-majority-leader |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[PBS NewsHour]] |زمان=en-us}}</ref> ئەو دوو خول وەک [[سەرکردە پارتەکانی ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سەرۆکی کەمینەی ئەنجومەنی پیران]] خزمەتی کردووە، لە ٢٠١٧ تا ٢٠٢١ و لە ٢٠٢٥ەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Charles Schumer}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئۆکراینی-جوولەکە]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ڕووسی-جوولەکە]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە]] [[پۆل:چالاکوانانی ئەمریکی بۆ کۆنترۆڵکردنی دەمانچە]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] 2c63v9h6dim0jfk21r4974zpcoale6q ڕاستەقینەیی (فیلم) 0 252739 1691697 1529546 2026-10-23T04:36:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691697 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Virtuality-cast.jpg|وێنۆک|کاستی فیلمەکە]] '''ڕاستەقینەیی''' ({{بە ئینگلیزی|Virtually}}) فیلمێکی [[دراما (تەلەڤیزیۆن و فیلم)|درامیی تەلەڤیزیۆنی]] [[فیلمی خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]]یە و لە ساڵی ٢٠٠٩ پەخشکرا، فیلمەکە لەلایەن ڕۆناڵد دی مۆر و مایکڵ تایلۆرەوە دروست کراوە و کاری دەرھێنانی لەلایەن [[پیتەر بێرگ]]ەوە بۆ کراوە. فیلمەکە بەدواداچوون بۆ بابەتەکانی ناسنامە، تێگەیشتن، تەکنەلۆژیا و ڕەفتاری مرۆڤ لە ھەلومەرجە توندەکاندا دەکات. ڕاستەقینەیی پێداچوونەوەی تێکەڵاوی لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانەوە وەرگرت، لەگەڵ ستایشی چەمکە گەورە مەبەستەکەی و بابەتەکانی بیرکردنەوە ورووژێنەر. سەرەڕای ئەگەری زنجیرەیەکی تەواو، «ڕاستەقینەیی» بۆ ئەڵقەی زیاتر ھەڵنەگیرا و دروست نەکرایەوە. ڕاستەقینەیی بۆ یەکەمجار لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ لە ئەمریکا بە شێوەی [[دی ڤی دی]] بڵاوکرایەوە، بە تایبەتی لە ڕێگەی بێست بای. پاشان دیڤیدییەکە لە ٤ی ئایاری ٢٠١٠ بە تەواوی بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٨ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پیتەر بێرگ}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ھۆڵیوود}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەمریکییەکان لە بۆشایی ئاسمان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕاستیی خەیاڵی]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی پیتەر بێرگ]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە داھاتوودا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون]] [[پۆل:نێپتوون لە فیلم]] [[پۆل:فڕۆکەوانەکانی تەلەفیزیۆن وەک زنجیرەیەک ھەڵنەگیراون]] [[پۆل:فیلمە رەسەنەکانی تۆڕی فۆکس]] 8aa5ewfhi1y3yzta0ugfy8iw01z00ii 1691787 1691697 2026-10-23T09:06:33Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691787 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Virtuality-cast.jpg|وێنۆک|کاستی فیلمەکە]] '''ڕاستەقینەیی''' ({{بە ئینگلیزی|Virtually}}) فیلمێکی [[دراما (تەلەڤیزیۆن و فیلم)|درامیی تەلەڤیزیۆنی]] [[فیلمی خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]]یە و لە ساڵی ٢٠٠٩ پەخشکرا، فیلمەکە لەلایەن ڕۆناڵد دی مۆر و مایکڵ تایلۆرەوە دروست کراوە و کاری دەرھێنانی لەلایەن [[پیتەر بێرگ]]ەوە بۆ کراوە. فیلمەکە بەدواداچوون بۆ بابەتەکانی ناسنامە، تێگەیشتن، تەکنەلۆژیا و ڕەفتاری مرۆڤ لە ھەلومەرجە توندەکاندا دەکات. ڕاستەقینەیی پێداچوونەوەی تێکەڵاوی لەلایەن ڕەخنەگران و بینەرانەوە وەرگرت، لەگەڵ ستایشی چەمکە گەورە مەبەستەکەی و بابەتەکانی بیرکردنەوە ورووژێنەر. سەرەڕای ئەگەری زنجیرەیەکی تەواو، «ڕاستەقینەیی» بۆ ئەڵقەی زیاتر ھەڵنەگیرا و دروست نەکرایەوە. ڕاستەقینەیی بۆ یەکەمجار لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ لە ئەمریکا بە شێوەی [[دی ڤی دی]] بڵاوکرایەوە، بە تایبەتی لە ڕێگەی بێست بای. پاشان دیڤیدییەکە لە ٤ی ئایاری ٢٠١٠ بە تەواوی بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٨ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پیتەر بێرگ}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ھۆڵیوود}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەمریکییەکان لە بۆشایی ئاسمان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕاستیی خەیاڵی]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی پیتەر بێرگ]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە داھاتوودا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون]] [[پۆل:نێپتوون لە فیلم]] [[پۆل:فڕۆکەوانەکانی تەلەفیزیۆن وەک زنجیرەیەک ھەڵنەگیراون]] [[پۆل:فیلمە رەسەنەکانی تۆڕی فۆکس]] [[پۆل:فیلمە درامایییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] ob56n695m4su3ki2svh4a10u0tg72zh ڕادیۆی کوردیی قاھیرە 0 253224 1691684 1215616 2026-10-23T04:34:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (میسر-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691684 wikitext text/x-wiki '''ڕادیۆی کوردیی قاھیرە''' ڕادیۆیەکی کوردی بوو کە لە ساڵی [[١٩٥٧]] لە [[قاھیرە]]ی پایتەختی [[میسر]] دامەزرا.<ref name="آقاپوری ۱">[https://researchspace.auckland.ac.nz/bitstream/handle/2292/37012/whole.pdf?sequence=2 آقاپوری، حسین (ژیار)، ۲۰۱۸. ''ناسیونالیسم و دیاسپورا: نمونۀ موردی دیاسپورای کُرد و شبکه‌های اجتماعی'' (به انگلیسی)، دانشگاه اوکلاند نیووزیلند، ص ۱۲۶؛] بازدید در ۲۱ شهریور ۱۳۹۹.</ref> ئەم ڕادیۆیە بۆ ماوەی ١١ ساڵ تا ساڵی ١٩٦٨ بەردەوام بوو لە پەخشکردنی پەخشەکانی بە [[زمانی کوردی]].<ref name="سازمان ملل ۱">[https://www.refworld.org/docid/55e5b2394.html آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد: ''سرکوب سازمان‌یافتۀ روزنامه‌نگاران کُرد در ایران'' (به انگلیسی)، نوشتۀ عمار گلی، نوشته‌شده در ۲۸ مرداد ۱۳۹۴؛] بازدید در ۲۱ شهریور ۱۳۹۹.</ref> == پەخشی ڕادیۆیی == ڕادیۆی کوردی لە قاھیرە ھەڵوێستێکی دژە ئەمریکی ھەبوو و ھەر لە سەرەتای کارەکانییەوە پڕوپاگەندەی دژ بە حکوومەتەکانی تورکیا و ئێران و عێراق بڵاو دەکرەوە کە لەو سەردەمەدا ھەموویان مەیلیان بۆ ئەمریکا ھەبوو. بەرنامەکانی بەشی کوردی بەزۆری بە ژەنینی سروودێکی [[ئەی ڕەقیب]] دەستی پێدەکرد. مۆسیقا لە بەرنامەکانی ڕادیۆیی کوردی قاھیرەدا جێگەی تایبەتی ھەبوو و ئەم ڕادیۆیە چەندین گۆرانی، نیشتمانپەروەریی بە [[زمانی کوردی]] پەخش دەکرد.<ref name="حسن‌پور و بلوم ۱">[https://www.cambridge.org/core/journals/popular-music/article/morning-of-freedom-rose-up-kurdish-popular-song-and-the-exigencies-of-cultural-survival/F52A0C29312DDB56B2061C32A96B61AD حسن‌پور، امیر و بلوم،استفان، ۲۰۰۸. ''صبح آزادی بردمید: ترانه‌های عامیانۀ کُردی و ضرورت بقای فرهنگی'' (به انگلیسی)، دانشگاه کمبریج، ص ۳۳۰؛] بازدید در ۲۱ شهریور ۱۳۹۹.</ref> == داخستن == ھەر لە سەرەتای بەرنامەکانی ڕادیۆی قاھیرەوە حکوومەتی تورکیا دەستی کرد بە ھەوڵدان بۆ فشارخستنە سەر دەسەڵاتدارانی میسر بۆ داخستنی ئەم ڕادیۆیە. باڵیۆزی ئەوکاتەی تورکیا لە میسر لە دیدارێکدا لەگەڵ [[جەمال عەبدولناسر]] ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە دامەزراندنی ڕادیۆی کوردی لە پایتەختی میسر؛ بەڵام جەمال عەبدولناسر وەڵامی دایەوە: «ناڵێی کورد لە تورکیا بوونی نییە، کەواتە بۆ ناڕەحەتیت؟» دواجار بەھۆی گوشار و ڕاوێژی دەسەڵاتدارانی ئێران، عێراق و تورکیا، لە ساڵی ١٩٦٨ بەشی کوردیی ڕادیۆی قاھیرە دوای ١١ ساڵ لە کارکردن، پەخشەکانی ڕاگرت.<ref name="سازمان ملل ۱">[https://www.refworld.org/docid/55e5b2394.html آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد: ''سرکوب سازمان‌یافتۀ روزنامه‌نگاران کُرد در ایران'' (به انگلیسی)، نوشتۀ عمار گلی، نوشته‌شده در ۲۸ مرداد ۱۳۹۴؛] بازدید در ۲۱ شهریور ۱۳۹۹.</ref><ref name="مادۀ ۱۹ ۱">[https://www.refworld.org/docid/55e5b2394.html مادۀ ۱۹: ''سرکوب سازمان‌یافتۀ روزنامه‌نگاران کُرد در ایران''، نوشتۀ عمار گلی، نوشته‌شده در ۲۵ مرداد ۱۳۹۴ (به فارسی)؛] بازدید در ۲۱ شهریور ۱۳۹۹.</ref> == کارمەندان == [[فوئاد مەعسووم]]، سەرۆککۆماری پێشووی عێراق، لە ڕادیۆی قاھیرەدا چالاک بوو، کاتێک خوێندکار بوو لە قاھیرە.<ref name="روزنامۀ ایران ۱">[https://www.magiran.com/article/3155961 ''فواد معصوم از کلاس فلسفه تا عرصه سیاست''، گفتگوی اختصاصی روزنامۀ «ایران» با مرد شماره یک بغداد، مصاحبه‌گر احسان هوشمند، ترجمۀ سامان سلیمانی، نوشته‌شده در روزنامۀ ایران، سه‌شنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۴، شماره ۵۹۲۷، ص ۱۰؛] بازدید در ۲۱ شهریور ۱۳۹۹.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|میسر|کوردستان|ڕادیۆ}} {{میسر-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕادیۆکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٥٧]] [[پۆل:ڕادیۆ]] [[پۆل:قاھیرە]] [[پۆل:میسر]] 77cdkzle9fwj08hbmdmw0sw25vi2v24 ڕاھێنان 0 253300 1691837 1547601 2026-10-23T10:38:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1691837 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Cycling_in_Amsterdam_(893).jpg|وێنۆک| پاسکیلسواری جۆرێکی بەناوبانگی وەرزشکردنە.]] [[پەڕگە:BCRL.jpg|وێنۆک|220x220پیکسڵ| ڕاھێنانی کێش]] '''ڕاھێنان''' ({{بە ئینگلیزی|Exercise}}) بریتییە لە چالاکیی جەستەیی کە لەشجوانی و [[تەندروستی]] گشتی بەرز دەکاتەوە یان دەیپارێزێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Diversity Of Sport: non-destructive evaluation|vauthors=Kylasov A, Gavrov S|بڵاوکەرەوە=UNESCO: Encyclopedia of Life Support Systems|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٥-٨٩٣١٧-٢٢٧-٠|شوێن=Paris|پەڕەکان=٤٦٢–٩١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Liberman|یەکەم=Daniel|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=BS6OEAAAQBAJ|سەردێڕ=Exercised|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Vintage Books|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٩٣-٢٩٥٣٩-٧|بەستەری نووسەر=Daniel Liberman}}</ref> بە ھۆکاری جیاواز ئەنجام دەدرێت، لەوانە دابەزاندنی کێش یان پاراستنی، بۆ یارمەتیدانی گەشەکردن و باشترکردنی ھێز، پەرەپێدانی [[ماسوولکە|ماسولکەکان]] و [[کۆئەندامی سووڕان|سیستەمی دڵ و خوێنبەرەکان]]، وردکردنەوەی توانا [[وەرزش|وەرزشییەکان]]، باشترکردنی تەندروستی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/fitness/in-depth/exercise/art-20048389|سەردێڕ=7 great reasons why exercise matters|ئیش=Mayo Clinic|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> یان تەنھا بۆ چێژوەرگرتن. زۆرێک لە تاکەکان وەرزشکردن لە دەرەوە ھەڵدەبژێرن کە دەتوانن بە گرووپ کۆببنەوە، ئەمە بە ھۆکاری پەیوەندی کۆمەڵایەتی و بەھێزکردنی پەیوەندی و ھەروەھا [[ساخیی دەروون|تەندروستی دەروونی]].<ref name="Fitness for Foreigners">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Fitness for Foreigners|ناونیشان=http://www.slate.com/articles/life/fitness/2011/01/fitness_for_foreigners.html|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=Slate}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|displayauthors=6|vauthors=Deslandes A, Moraes H, Ferreira C, Veiga H, Silveira H, Mouta R, Pompeu FA, Coutinho ES, Laks J|ساڵ=٢٠٠٩|سەردێڕ=Exercise and mental health: many reasons to move|journal=Neuropsychobiology|بەرگ=٥٩|issue=4|پەڕەکان=١٩١–١٩٨|doi=10.1159/000223730|pmid=١٩٥٢١١١٠|doi-access=free}}</ref> لە ڕووی سوودە تەندروستییەکانەوە، بەزۆری، ٢٫٥ کاتژمێر وەرزشکردن بە چڕییەکی مامناوەند لە ھەفتەیەکدا پێشنیار دەکرێت بۆ کەمکردنەوەی مەترسییەکانی کێشە تەندروستییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Physical activity guidelines for adults aged 19 to 64|ناونیشان=https://www.nhs.uk/live-well/exercise/exercise-guidelines/physical-activity-guidelines-for-adults-aged-19-to-64/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=NHS|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=How much physical activity do adults need?|ناونیشان=https://www.cdc.gov/physicalactivity/basics/adults/index.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention|زمان=en-us}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Physical activity|ناونیشان=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=WHO|زمان=en}}</ref> لە ھەمان کاتدا تەنانەت ئەنجامدانی بڕێکی کەمی وەرزشیش تەندروستترە لە ئەنجامدانی ھیچ وەرزشێک.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Small amounts of exercise protect against early death, heart disease and cancer|ناونیشان=https://evidence.nihr.ac.uk/alert/small-amounts-of-exercise-protect-against-early-death-heart-disease-and-cancer/|journal=NIHR Evidence|type=Plain English summary|بڵاوکەرەوە=National Institute for Health and Care Research|doi=10.3310/nihrevidence_59256}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Garcia|یەکەم=Leandro|دوایین٢=Pearce|یەکەم٢=Matthew|دوایین٣=Abbas|یەکەم٣=Ali|دوایین٤=Mok|یەکەم٤=Alexander|دوایین٥=Strain|یەکەم٥=Tessa|دوایین٦=Ali|یەکەم٦=Sara|دوایین٧=Crippa|یەکەم٧=Alessio|دوایین٨=Dempsey|یەکەم٨=Paddy C|دوایین٩=Golubic|یەکەم٩=Rajna|دوایین١٠=Kelly|یەکەم١٠=Paul|دوایین١١=Laird|یەکەم١١=Yvonne|displayauthors=3|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Non-occupational physical activity and risk of cardiovascular disease, cancer and mortality outcomes: a dose–response meta-analysis of large prospective studies|journal=British Journal of Sports Medicine|زمان=en|بەرگ=٥٧|issue=15|پەڕەکان=٩٧٩–٩٨٩|doi=10.1136/bjsports-2022-105669|issn=0306-3674|pmc=١٠٤٢٣٤٩٥|pmid=٣٦٨٥٤٦٥٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تەندروستی|پزیشکی|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Physical exercise}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} nl8ckwi8adr16wq600qz8mtge5zj0z9 ڕادیۆی تەورێز 0 253369 1691679 1578162 2026-10-23T04:33:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1691679 wikitext text/x-wiki '''ڕادیۆی تەورێز''' ('''تۆڕی دەنگی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات''') وەک دووەمین ڕادیۆی [[ئێران]] دادەنرێت لە ڕێکەوتی دروستبوونییەوە، یەکێکە لە ڕادیۆیەکانی [[ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران]] و فرە کۆمەڵەی دەنگ و ڕەنگی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات. ئەم ڕادیۆیە لە شاری [[تەورێز]]، شەقامی ٢٩ی بەھمەن، ٢٤ کاتژمێر کاردەکات.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Emadi|یەکەم=Milad|سەردێڕ=پخش زنده شبکه رادیو آذربایجان شرقی|ناونیشان=https://sepehrtv.ir/live/r-tabriz|زمان=fa|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://sepehrtv.ir/live/r-tabriz |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>https://worldradiomap.com/ir/tabriz</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رادیو آذربایجان شرقی - آرشیو زمانی|ناونیشان=http://radio.iranseda.ir/timeArchive/?VALID=TRUE&ch=509|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=رادیو آذربایجان شرقی}}{{بەستەری مردوو|url=http://radio.iranseda.ir/timeArchive/?VALID=TRUE&ch=509 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> ڕادیۆی تەورێز لە ساڵی ١٩٤٦<ref name="Ahmadi">حمید احمدی و رؤیا یوسفی (۱۳۹۶)، [https://jcep.ut.ac.ir/article_62896_0d87e989b042bd4290f56971547949c5.pdf اصلاحات فرقه دموکرات آذربایجان و اسناد بازیافته اتحاد شوروی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240622005124/https://jcep.ut.ac.ir/article_62896_0d87e989b042bd4290f56971547949c5.pdf |date=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ }}، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره ۱۰، شماره ۱، بهار و تابستان ۱۳۹۶، صص ۱–۱۶.</ref> دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٩٧ەوە لەژێر ناوی «تۆڕی دەنگی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات» کاردەکات. کۆی پەخشی ئەم ڕادیۆیە لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ٤١٨٠ کاتژمێر بەرنامەسازی بووە، و لە ساڵی ٢٠١٦دا، لە ڕووی بەرھەمھێنانەوە پلەی دووەمی وڵاتەکەی بەدەستھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رادیو تبریز - خبربان|ناونیشان=https://040232.khabarban.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=040232.khabarban.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://040232.khabarban.com/ |date=ئازاری ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ڕادیۆ|ئێران}} * [http://tabriz.irib.ir/ ماڵپەڕی ڕادیۆی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403195235/http://tabriz.irib.ir/ |date= ٣ی نیسانی ٢٠١٩ }} * [http://tabriz.irib.ir/liveradio پەخشی ئۆنلاینی ڕادیۆی تەورێز] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921225410/http://tabriz.irib.ir/liveradio |date=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ }} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕادیۆ فارسییەکان]] [[پۆل:ڕادیۆ]] [[پۆل:تەورێز]] [[پۆل:ئازەربایجان (ئێران)]] lhyn75a9t2l96vd6dl9dq7384euxm0t قڕژاڵی ڕەش (فیلم) 0 253421 1691734 1512241 2026-10-23T05:48:30Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691734 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Svart_krabba.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم]] '''قڕژاڵی ڕەش''' ({{بە ئینگلیزی|Black Crab}}) فیلمێکی ھەستبزوێنی [[فیلمی ئەکشن|ئەکشنی]] سویدییە لە ساڵی ٢٠٢٢ لە دەرھێنانی ئادەم بێرگە. لەسەر بنەمای ڕۆمانێکی ساڵی ٢٠٠٢ دروست کراوە. لە فیلمەکەدا نومی ڕاپاس ڕۆڵی کارۆلین ئێد دەگێڕێت، کە یاریزانێکی خلیسکێنەی خێرایە و وەرگیراوە بۆ ئەوەی پەیوەندی بە تیمێکی سەربازییەوە بکات بۆ ئەرکێکی مەترسیدار بۆ ئەوەی لە پشت ھێڵەکانی دوژمنەوە خلیسکێنە بەسەر سەھۆڵی دەریادا بکات و بگاتە ھێڵەکانی دوژمن بۆ ئەوەی کەپسوولێک بگەیەنێت بە دوژمنەکان تا کۆتایی بە شەڕ بێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٢٦ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|سوێد|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٢٠}} {{کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمە ڕاستەقینەکانی نێتفلیکس]] 5akigtvacufxhxizz2iaaspej95xhcp ڕاھێنانی ھێز 0 253468 1691839 1529817 2026-10-23T10:38:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1691839 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Small group fitness sessions bundall.jpg|وێنۆک|ھۆڵێکی وەرزشی کە جۆرەھا ڕاھێنانی ھێزی تێدا ئەنجام دەدرێت]] '''ڕاھێنانی ھێز''', '''ڕاھێنانی بەرگەگرتن''' یان '''ڕاھێنانی بەرگری''' ({{بە ئینگلیزی |Strength training}}) جۆرێکە لە [[ڕاھێنان|ڕاھێنانی جەستەیی]] کە ھێز و بەرگەگرتن و قەبارەی ماسولکەکان زیاد دەکات بە گرنگیدان بە گرژبوونی ماسولکەکان. ئەگەر ڕاھێنانی ھێز بە دروستی ئەنجام بدرێت، دەتوانێت سوودی زۆر لە ھەستکردن بە تەندروستی و بەھێزی [[ئێسک]] و [[ماسوولکە|ماسولکە]] و [[ڕەفیسکە|ڕیشاڵەکان]] و [[بەندۆک|بەستەرەکان]] دروست بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shaw|یەکەم=I..|سەردێڕ=Resistance Training and the Prevention of Sports Injuries. In: Hopkins, G. (Ed.). Sports Injuries: Prevention, Management and Risk Factors|دوایین٢=Shaw, B.S.|بڵاوکەرەوە=کیوکوشین Science Publishers, Hauppauge, NY. USA|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-١-٦٣٤٦٣-٣٠٥-٥}}</ref> ئەو وەرزشانەی کە ڕاھێنانی ھێز وەک بنەما بەکاردەھێنرێت بریتین لە [[لەشجوانی]] و بەرزکردنەوەی قورسایی و پاوەرلیفتینگ و پاوەرلیفتینگ و فڕێدانی قورسایی و چەندین [[ھونەری جەنگی]] تر … ھەر جۆرە وەرزشێکی جەستەیی کە تێیدا ھێز لە دژی بەرگری بەکاربھێنرێت بە ڕاھێنانی ھێز ناسراوە؛ بەپێی جۆری بەرگری دروستکراو دەتوانرێت دابەش بکرێت بەسەر چەند گرووپێکدا لە ڕاھێنان لەگەڵ کێشی جەستە، ڕاھێنان بە کشانی جەستە و ڕاھێنان بە کێش. بەکارھێنانی شێوازی جیاوازی ڕاھێنان وا دەکات بتوانرێت جۆرە جیاوازەکانی گرژبوونی ماسولکە بۆ دیزاینی ڕاھێنان بەکاربھێنرێت؛ بەڵام باوترین شێوازی زیادکردنی ھێزی ماسولکەکان شێوازی ئایزۆتۆنیکە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|پزیشکی|ژینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Strength training}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:لەشجوانی]] 2vl4x2awwbaytnncog873udwwj0yn1o چیرۆکی کایەکلێ ٣ 0 253712 1691479 1691114 2026-10-22T17:05:05Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1691479 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Toy Story 3 poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمی]] '''چیرۆکی کایەکلێ ٣''' فیلمێکی [[ئەنیمەیشن]]ی [[کۆمیدیای دراما|کۆمیدی-درامیی]] ئەمریکییە کە لە ساڵی ٢٠١٠ دەرچووە و لەلایەن ستۆدیۆکانی [[پیکسار]] بۆ [[واڵت دیزنی پیکچەرز]] بەرھەمھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٩ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{چیرۆکی کایەکلێ}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠١٠|ئەنیمەیشن|دیزنی|کارتۆن|کۆمیدیا|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Toy Story 3}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] [[پۆل:چیرۆکی کایەکلێ]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە بووکەڵەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کایەکلێیەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ڕاندی نیومانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین گۆرانی ڕەسەن بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی یاخیبوونەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەمریکییە ڕێگاوبانەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی منداڵ]] nj3dpe8u1gosxymmpzsrsy0l1nn1gov چیرۆکی کایەکلێ ٤ 0 253783 1691480 1691108 2026-10-22T17:05:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1691480 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Toy Story 4 poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم]] '''''چیرۆکی کایەکلێ ٤''''' ({{بە ئینگلیزی|Toy Story 4}}) [[کۆمیدیای دراما|فیلمێکی ئەنیمەیشنی کۆمیدی-درامیی]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٩ کە لەلایەن [[پیکسار|ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی پیکسار]] بۆ [[واڵت دیزنی پیکچەرز|کۆمپانیای واڵت دیزنی پیکچەرز]] بەرھەم ھێنراوە. قۆناغی چوارەمی زنجیرەی ''چیرۆکی کایەکلێی'' پیکسارە و درێژەی ''[[چیرۆکی کایەکلێ ٣]]'' (٢٠١٠)یە. گفتوگۆکان بۆ فیلمی چوارەم لە ساڵی ٢٠١٠ دەستیپێکرد و ھانکس ڕای گەیاند کە کۆمپانیای پیکسار لە ساڵی ٢٠١١ کار لەسەر بەدواداچوونەکەی دەکات. کاتێک فیلمەکە لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ لە کاتی پەیوەندییەکی وەبەرھێنەردا بە فەرمی ڕاگەیەندرا، باس لەوە کرا کە فیلمەکە لە دەرھێنانی لاسێتەر دەبێت، کە دواتر ڕاشیان گەیاند کە چیرۆکێکی خۆشەویستی دەبێت. کولی لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠١٥ بووە ھاودەرھێنەری فیلمەکە، لەکاتێکدا جیم مۆریس سەرۆکی کۆمپانیای پیکسار ڕای گەیاندووە کە فیلمەکە درێژەپێدەری فیلمی سێیەم نییە، کە فیلمەکەی بە کۆمیدیایەکی ڕۆمانسی وەسف کردووە. لە مانگی تەممووزی ٢٠١٧دا ڕاگەیەندرا کە لاسێتەر دەستی لەکارکێشاوەتەوە و کولی وەک تاکە دەرھێنەر جێھێشتووە.<ref name="DeadlineCooley">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar|یەکەم=Matt|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=''Toy Story 4'' Director Josh Cooley On Playing With Rules Of Beloved Franchise's World & Giving Woody The Perfect Send-Off|ناونیشان=https://deadline.com/2019/11/toy-story-4-director-josh-cooley-pixar-walt-disney-studios-interview-news-1202783504/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191113131304/https://deadline.com/2019/11/toy-story-4-director-josh-cooley-pixar-walt-disney-studios-interview-news-1202783504/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> کارەکتەرە نوێیەکانی فیلمەکە لە ساڵانی ٢٠١٨ و ٢٠١٩ لەگەڵ ئەندامانی کاستی نوێی فیلمەکە ڕاگەیەندرا. ئاوازدانەر [[ڕاندی نیومان]] گەڕایەوە بۆ تۆمارکردنی فیلمەکە، ئەمەش نۆیەمین ھاوکاری بوو لەگەڵ پیکس [[ڕاندی نیومان]] ''فیلمی چیرۆکی کایەکلێ ٤'' لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠١٩ بۆ یەکەمجار لە [[ھۆلیوود|ھۆلیوود لە ویلایەتی لۆس ئەنجلۆس]] نمایشکرا و لە ٢١ی حوزەیران لە ئەمریکا نمایشکرا. داھاتی فیلمەکە لە سەرانسەری جیھاندا یەک ملیار و ٠٧٣ ملیۆن دۆلاری بەدەستھێناوە و بووەتە ھەشتەمین فیلمی زۆرترین داھاتی ساڵی ٢٠١٩ و زۆرترین داھاتی فیلمە لەم زنجیرەیەدا و بە شێوەیەکی کەم لە ''فیلمی چیرۆکی کایەکلێ ٣'' تێپەڕیوە. فیلمەکە ھاوشێوەی فیلمەکانی پێش خۆی، لەلایەن ڕەخنەگرانەوە ستایشی زۆری لێکرا، لەگەڵ ستایشی چیرۆکەکەی، نوکتە، قووڵی سۆزداری، نمرەی مۆسیقا، ئەنیمەیشن و نمایشە دەنگییەکانی. فیلمەکە لە [[٩٢مین خەڵاتی ئەکادیمی|٩٢ەمین خەڵاتی ئۆسکاردا]] پاڵێوراو بوو بۆ دوو خەڵات و خەڵاتی باشترین فیلمی ئەنیمەیشنی بەدەستھێنا و چەندین خەڵاتی دیکەی وەرگرت. بڕیار دراوە کە لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ بەدواداچوونێکی بە ناوی [[چیرۆکی کایەکلێ ٥]] بڵاوبکرێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{چیرۆکی کایەکلێ}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دیزنی|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|گیانلەبەران|کۆمیک|کارتۆن|کۆمیدیا|لەندەن|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Toy Story 4}} {{فیلم-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:چیرۆکی کایەکلێ]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی پیکسار]] [[پۆل:مشتومڕەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی لە فیلمدا]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ڕاندی نیومانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کایەکلێیەکان]] [[پۆل:مشتومڕەکانی دیزنی]] [[پۆل:باشترین ئەنیمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئەکادیمی]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەنیمەیشنییە منداڵانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەنیمەیشنەکانی منداڵانی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئەمریکییە ڕێگاوبانەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی منداڵ]] cpwvrrug3htgur7umfw7j08sm5gu8wa ڕاش: ئە دیزنی-پیکسار ئەدڤێنچەر 0 253900 1691698 1406494 2026-10-23T04:36:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691698 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Kinect Rush - A Disney-Pixar Adventure Coverart.png|وێنۆک|بەرگی کایەکە بۆ پلاتفۆڕمی [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]]]] '''ڕاش: ئە دیزنی-پیکسار ئەدڤێنچەر''' ({{بە ئینگلیزی |Rush: A Disney–Pixar Adventure}}) [[کایەی سەکۆ|یارییەکی ڤیدیۆیی پلاتفۆرمی]] ساڵی ٢٠١٢یە کە لەسەر بنەمای فیلمەکانی [[پیکسار]] دروست کراوە، بۆ کینێکت لە [[ئێکس بۆکس ٣٦٠]] بڵاوکرایەوە. لە ٨ی ئازاری ٢٠١٢<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|پەڕە=٣٨|ئیش=[[The Independent]]|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=The Ten Best Family games|دوایین=Andy Robertson|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/features/the-10-best-family-games-7544636.html?action=gallery&ino=10|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160410202519/http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/features/the-10-best-family-games-7544636.html?action=gallery&ino=10}}</ref> ڕاگەیەندرا و لە کۆتایی ئەو مانگەدا بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|پەڕە=١٥|ئیش=[[Sunday Herald Sun]]|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Kinect|دوایین=Alice Clarke}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{چیرۆکی کایەکلێ}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠١٠|دیزنی}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:یارییەکانی ئێکس بۆکس ٣٦٠]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٢]] ibd1ht45cfdomrq74a24djhnzgxobd9 چەڵتووکە 0 254430 1691636 1649125 2026-10-23T01:34:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691636 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەڵتووکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جلتوکة}} <br>{{lang-en| Chaltuka}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.6612|44.4712}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەڵتووکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.6612|44.4712 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥١٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەڵتووکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باشووری شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٢٠کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''چەڵتووکە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[جانقزی خواروو]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ئۆمەر بەگ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[پاپیلان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[گۆڵدەرەی گەورە]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/944655677#map=13/35.6675/44.4761</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] smwmq27b76td4kk2rn8zxpse786s1rw ڕاجکۆت 0 254516 1691657 1406472 2026-10-23T01:37:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1691657 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕاجکۆت''' ({{بە ئینگلیزی|Rajkot}}) شارێکە دەکەوێتە ویلایەتی [[گوجەرات]] لە هیندستان و چوارەم گەورەترین شاری [[ویلایەتەکان و دەڤەرە یەکگرتووەکانی ھیندستان|ویلایەتی هیندستانە]]. هەروەها پایتەختی ویلایەتی [[ساوراشترا (ویلایەت)|ساوراشترایە]].<ref>[[List of million-plus agglomerations in India|(Ahmedabad ranks 5th, Surat 8th, Vadodara 9th and Rajkot 34th)]]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/3455/8/08_chapter%204.pdf |سەردێڕ=Archived copy |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121022194829/http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/3455/8/08_chapter%204.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مێژوویەکی دەوڵەمەندی هەیە، لە سەدەی ١٧ دامەزراوە. شارەکە بە میراتی کولتووری زیندوو ناسراوە، ڕاجکۆت فێستیڤاڵەکانی وەک ناڤراتری، دیوالی و ماکار سانکرانتی بەڕێوەدەبات. هەروەها ڕاجکۆت ناوەندێکی گرنگی پیشەسازییە، بەتایبەتی لە کەرتەکانی ئەندازیاری و ئۆتۆمبێل و زێڕینگەریی.<ref>[http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=539125 Census of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924121356/http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=539125 |date=24 September 2015 }} Retrieved 2015.</ref> ئەو گەشتیارانەی سەردانی ڕاجکۆت دەکەن بەزۆری سەردانی شوێنەکانی وەک مۆزەخانەی واتسۆندا دەکەن کە شوێنەوارە مێژووییەکانی تێدایە، هەروەها کابا گاندی نۆ دێلۆ کە ماڵی منداڵی [[مەھاتما گاندی]]ە و ئێستا گۆڕاوە بۆ مۆزەخانە. هەروەها باخچەیەک شوێنێکی بەناوبانگی سەیران، لە کاتێکدا باخچەی یۆبیلی پارکێکی گشتی بە باشی پارێزراو پێشکەش دەکات کە سەوزاییەکی گەشاوەی هەیە.<ref>[[Cleanest cities in India]]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://swachhindia.ndtv.com/swachh-survekshan-league-2020-indore-tops-the-chart-again-adjudged-cleanest-city-of-india-for-the-fourth-time-in-a-row-40680/|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Swachh Survekshan League 2020: Indore Tops The Chart, Again, Adjudged Cleanest City Of India For The Fourth Time In A Row {{!}} News|ئیش=Rediff|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150809141810/http://www.rediff.com/business/report/pix-swachh-bharat-the-cleanest-cities-in-india/20141008.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شارەکە شانازی بە سیستەمێکی پەروەردەی بەهێزەوە دەکات و چەندین [[زانکۆ]] و کۆلێژ و قوتابخانەی تێدایە. فڕۆکەخانەی ڕاجکۆت گەشتی ناوخۆیی بۆ شارە گەورەکانی [[ھیندستان]] دابین دەکات، لە کاتێکدا وێستگەی شەمەندەفەری ڕاجکۆت جانکشن وەک ناوەندێکی گرنگی هێڵی ئاسن لە ناوچەکەدا کاردەکات.<ref name="citymayors">[http://www.citymayors.com/statistics/urban_growth1.html "City Mayors World's fastest growing urban areas (1)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101125090345/http://citymayors.com/statistics/urban_growth1.html |date=25 November 2010 }}. Retrieved 31 December 2016</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Rajkot}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ھیندستان]] [[پۆل:گەورە شارەکانی ھیندستان]] 1x3vsp4u7p7g3fh83gvpawppau7zqux ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی/ئەرشیڤی ٥ 4 254664 1691668 1690741 2026-10-23T01:50:40Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت لە [[ویکیپیدیا:داخوازی بەرامبەری کوردی]] 1691668 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == District == سڵاو، لەزۆر شوێن پێی دەوترێت ناوچە، بەڵام بەپێی ویکیپیدیای فارسی نووسراوە بخش(لای خۆشمان بەپێی فەرهەنگ واتا بەش)، بۆیە بۆ چەند وتارێک وشەی بەش-م بەکارھێناوە، گەر باشتر هەبوو پێم بڵێن. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢٢:٠٦، ٤ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == stock character == سڵاو، ئەم ناوە بۆ وتاری سەرەکی پێویستمە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٢١، ١٤ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] بەختیار سەجادی لە فەرھەنگی زاراوەی ڕەخنەییدا کردوویە بە «کەسێتیی کلیشەیی» یا «کەسێتیی چەندپاتە». [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٦:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) ::دەست خۆش. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٦:٢٠، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == Coming-of-age == سڵاو، ئەم ناوەی لەسەرەوە ئاماژەم پێکردووە، چی بنووسین بۆ کوردی باشە؟ هەروەها پۆلی بۆ فیلمیش هەیە، بۆنموونە {Categor:Animated coming-of-age films}. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٠:٤٧، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] بە واتای باڵغبوون یان تەمەنی پێگەیشتن دێ. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٢١:٠٣، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]]: دەزانم، بەڵام پێویستە بزانم ئەو پۆلەش چۆن ڕێک دەکرێت لەگەڵیدا. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٨:٠٦، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == Vertigo == سڵاوتان لێبێت، بۆ ئەم وشەیە لە کوردیدا «سەرسووڕان» هەیە، بەڵام نازانم کام شێوەی دروستە؛ سەرەخولێ، سەرسوڕکێ، سەرەسوڕە؟ وە ئەگەر ئەزیەت نەبێ سوڕان بە «و» یان «وو» دەنووسرێت؟ سوپاس. [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٨:٢٨، ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] سەرگێژخواردن باوە، بۆیە من ئەڵێم سەرگێژە باشە. سووڕانیش بە دوو واوە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٥، ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ڕاستە لە فەرهەنگدا ئەو وشەیە نووسراوە، بەڵام سەرگێژبوون بەرامبەر بە Dizziness ی ئینگلیزییە، کەمێک جیاوازن لە یەکدی. دووبارە سوپاس [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٩:١٦، ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::: سڵاو بەڕێز {{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} تکایە واژووەکەت بەتەواوی بکە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٠٥، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == Playoffs == سڵاو، Playoffs زیاتر لە تۆپی پێدا بەکاریەت، بۆ یارییە دواخراوەکان و ئەو یاریانەی نەکراون، یان بە یارییەک دەوترێت کە دوو یانەی دۆڕاو لە Tournamentێکدا بەیەک بگەن، وشەیەکی کوردی گونجاو ھەیە؟ سوپاس. [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، لە زۆر شوێن (یاری یەکلاکەرەوە)م بیستووە، وشەی یەکلاکەرەوە زۆر بەکاردێت لای ئێمە بۆ ئەم بارودۆخە. سوپاس [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٤، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) ::گەلەک سپاس! @[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #5B7830; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢٢:١٩، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == Compact == سڵاو، پێویستم بە بەرامبەرێکی گونجاوە بۆ ئەم وشەیە لە وتاری [[ئۆتۆمۆبیلی کۆمپاکت]]، سپاس. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٠:٠٨، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، زۆری لێنازانم بەڵام لە سیستەمی ئەوڕوپی ناوی نراوە «'''ئۆتۆمبێلی خێزانیی بچوک'''».[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٠:١٩، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == Risk factor == سڵاو، من لە وتارەکاندا بە هۆکاری مەترسی وەرمگێڕاوە، بەڵام هەستدەکەم فاکتەر مانایەکی تری هەیە وەک هاوکۆلکە بۆ نمونە. کێ جێگرەوەی باشتری هەیە بە سوپاسەوە؟ [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٠:١٧، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == Flower or Rose == سڵاو بەڕێزان، لە ویکی کرمانجی وتاری گوڵ هاوتای rose دانراوە، لای خۆشمان گوڵ کراوە بە flower. ئەی چیبکەین بۆ rose ؟ [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١١:٤١، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] گوڵەباخ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٦:٣٠، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::دەستخۆش، گەڕانێکم کرد لە ویکیپیدیادا، [[گوڵەباخ|ئەم وتارە]] کراوە بەناوی گوڵەباخ Damask rose، جا نازانم چیلێبکەین، ئەو گوڵە دەیان ناوی تری هەیە ئەگەر دانەیەکی گونجاو هەڵبژێرین بەڵکو rose بکرێتەوە گوڵەباخ [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١١:٠١، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]، خۆی وێنەکەی بارکردووە بۆ کۆمنز، لەوەیە قسەیەکی هەبێت لەم بابەتە.[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١١:٠٣، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] بە فارسی «گل سرخ»یشی پێ دەڵێن، کە ھەمان سوورەگوڵ -ی خۆمانە. گەرچی ئەمرۆکانێ ڕەنگی تریشی لێ دروست بووە و ھەر تەنیا سوور نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:٠٧، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::سڵاو@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، سوپاست دەکەم ئەگەر هەر خۆت بەدوایدا بچیت و چارەسەری بکەیت، زانیاری من لەوبارەیەوە تا ئێرەبوو و لەوە زیاتر وشەیەکی لێنازانم.[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٣:٢٦، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]]: وشەی ڕۆز و فلاوەر جیاوازییەکەیان ئەوەیە کە فلاوەر گوڵە بە گشتی، وەکو چۆن بە هەموو بونەوەرەکان دەڵێین زیندەوەر، کەچی دنیایەک جۆری لێدەبێتەوە، بەڵام ڕۆز جۆرێکە لە گوڵ، بۆیە بە ڕۆز دەڵێین گوڵەباخ، ئیتر بە هەموو جۆرەکەیەوە، کە دەڵێین گوڵەباخ واتا سورەکەی نییە، کورد وا تێگەیشتووە، وەرە گوڵەباخ بۆ شڵۆڤە بکە، گوڵی باخ، واتا گوڵە زینەکان ئەوانەی زیاتر بۆ جوانین، بەڵام flower تەنانەت بە گوڵی شوتیش دەوترێت flower بەڵام ڕۆز ناگرێتەوە، ئەمە بیر و بۆچوونی منە، زۆر سوپاس.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٦، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) : {{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} ئێمە بە ڕۆز دەڵێین '''شەسپەڕ''' (واتە شەستپەڕ). گوڵباخیش دەڵێین بەڵام گوڵباخ گشتی ترە و بە گشتی بنەماڵەکە دەوترێت. بۆ نموونە بەوەی هەورامی پێی دەڵێ ولەتسی و لە [[شیلان]] دەچێش هەر گوڵباخ دەڵێین. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٢:١٥، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] شەسپەڕ گوڵباخی نییە، تۆپنە و دڕکیشی نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٤، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :{{وب|Aza}} بیستوومە بە Tagetesیش ئەڵێن شەسپەڕ کە زەرد و نارنجییە. لە زمانی ئێمەدا بە ڕۆز/گوڵباخ ئەڵێین شەسپەڕ. بۆ نموونەکانی بڕوانە وشەی شەسپەڕ و چۆنێتیی بەکارهێنانی لە دیوانی قانعدا. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٤:٥٤، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ھەر ئەوەیە، شەستپەڕ گوڵباخی نییە. تۆپن و زەردە. گوڵ تەبەقێ ھەن، پێش ماچان شەستپەڕ/ زەرد مەبۆ، بێ عەیب، جەمین قورسی خوەر. شەستپەڕ زەردە، گوڵباخی سوور و چێرەیییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:٤٦، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Aza}}، سپاس. وتم بولبول بە دینی خۆت گوڵت پێ چاکە یا کوڵمی؟ بە بانگی ئاشکرا بولبول دووسەد تەعنەی لە شەسپەڕ دا. قانع؛ هەروەها: دڵم گوڵێکی شەستپەڕی ئاڵ بوو، عوسمان عوزێری. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٦:٠٦، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%B4%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%95%DA%95 خاڵیش] کە بۆ شەستپەڕ نووسیویە: ١) گوڵێکی تۆپی زەردی بۆنخۆشە وەک گوڵە جۆری وایە بەڵام ئەم گەورەترە ٢) گوڵەباخ [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٦:١٥، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == Pubic hair == لە ھەنبانەبۆرینەدا «ڕێو» بەم مانایە ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین |فەرھەنگ = ھەنبانەبۆرینە |وشە = ڕێو |ڕێکەوتی سەردان = ١٠ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref> لە فەرھەنگی کوردی-ئینگلیزیی دکتۆر محەممەدتەقی ئیبراھیمپووریشدا ھەر بەرانبەری pubesـە. بنۆڕە [https://imgur.com/a/p3mnWGa ئێرە] (ل. ٥٣٦). [https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Iranian/Hr%C3%A1wma لێرەشدا] نووسراوە کە لەگەڵ «روم»ی فارسیدا ھاوڕیشەیە. '''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏١٠:٢٤، ٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، «ڕوم»یش هەیە، لە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=%DA%95%D9%88%D9%85&f=0 کرمانجیشدا ڕوڤک] ی پێدەوترێت، بەڵام هەستناکەی ئەم وشانە ناوچەیین زیاتر؟ چونکە وشەی باوتر هەیە کە زۆری خەڵک تێیدەگەن وەک تووکەبەر یان مووی بەرگەدە. سوپاس [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠١:٣٩، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::لە زمانی ئێمەدا بەرەتووک دەوترێ. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٢:١١، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا]]، «ڕێو» وشەیەکی ڕەسەنە و دروستکراو نییە، لەبەر ئەمە پێم باشترە. وشەی ڕەسەن و سادە و کۆن لە وشەی دروستکراو باشترە. بێجگە لەمە، یەکێک لە وشە دروستکراوەکان نیوەی تورکییە. «تووک» لە «تووکەبەر (بەرەتووک)»دا تورکییە. ھەروەھا، «ڕۆڤ» یان «ڕێڤ» کرمانجییەکەیەتی. بنۆڕە [https://imgur.com/a/EgaKxva ئێرە]. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏١٧:١٨، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]، ببورە من باش حاڵی نەبووم، ئێستا ڕێو (ڕوڤک) بۆ Pubes یان Pubic hair بەکاردێت؟ ئەگەر جیایبکەیتەوە، چونکە بەڕاستی کێشەیە وشەیەک ماناکەی دیاریکراو نەبێت.[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٢٣:٠٥، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا]]، ڕێو = pubic hair. ھەروەھا، pubes ھەر pubic hairـە. لە ویکیپیدیای ئینگلیزیدا pubes ڕەوانەکەری pubic hairـە. وا بزانم لەگەڵ [https://en.wikipedia.org/wiki/Pubis_(bone) pubis]دا لێت تێک چووە. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ‏٠٨:٥٢، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::ڕاستدەکەیت خراپ تێکەڵمکردووە، خۆی لە ئەسڵدا pubis تاکە و pubes کۆیەکەیەتی لە لاتینی، بەڵام وا دیارە لە ئینگلیزی بۆ pube یش s ێکیان زیادکردووە. دووبارە سوپاس بۆ ڕوونکردنەوەکە [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٩:٣٨، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]، پێمباشە ئەم وتووێژە بگاتە بنبەست و وتارەکە دروستبکەیت، منیش ئەوەندەی لە توانام هەبێت فراوانی دەکەم و شتەکانی تریش هەر لە وتووێژی وتارەکە با باسبکەین. [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٤، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) {{سەرچاوەکانی وتووێژ}} == پیتی th == هاوڕێیان ئەم بابەتە زۆر ڕووبەڕووم دەبێتەوە، لەم ویکییەدا پیتی '''th''' کراوە بە ('''ت''') وەک وتاری [[پاتۆلۆجی]]، [[تایرۆید]] …هتد. ئایا ئەمە تا چەند دروستە؟ ئەی چی ئەگەر ('''س''') بەکاربێنین وەک پاسۆلۆجی، سایرۆید؟[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٧:٠١، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :{{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} زۆر وتووێژ لەسەر ئەم باسە کراوە و با ئەنجامەکەت پێ بڵێم. :*بۆ دەنگی /θ/ ئەگەر وشەکە غەیری عەرەبی بوو، ئەوا ئێمە بە /ت/ دەیخوێنینەوە و دەینووسین. بۆ نموونە «mathematic» دەبێتە «ماتماتیک» نەک «ماسماتیک». ئەگەر وشەکە عەرەبی بوو، ئەوا بە /س/ دەیخوێنینەوە و دەینووسین. بۆ نموونە، «عثمان»، دەبێتە «عوسمان» نەک «عوتمان». :*بۆ دەنگی /ð/ ئەگەر وشەکە غەیری عەرەبی بوو، ئەوا ئێمە بە /د/ دەیخوێنینەوە و دەینووسین. بۆ نموونە «The» دەبێتە «دە» نەک «زە» و «ذە». بەڵام ئەگەر عەرەبی بوو، نازانم و شتێکی وام نەدۆزیوەتەوە بۆ ئەمەیان. :سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏١٨:٥٨، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، زۆر سوپاس، ڕێسایەکی جوانە بۆ θ، بەڵام بۆ ð کەمێک سەیرە، هەرچەندە هیچ وتارێکم نەدیتووە بۆ ئەو دەنگەی دواتریان. بەڵام بەگشتی ڕام وایە تا بکرێ وشەی کوردی بدۆزینەوە خۆمان لەو سەرئێشەیە نەدەین. [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏١٩:١٩، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} سەرچاوان، بۆ عەرەبییەکە بیرم چوو کە ئاماژە بە «میراث» بدەم کە لای ئێمە بووەتە «میرات» نەک «میراس» کە ئەمەیان کەس نەیکردووەتە کێشە. بۆ «The» وتار زۆرن بۆ نموونە بڕوانە [[وی ئاڕ دە ئەدەرز]]. یان لە ئینگلیزییش زۆر جار /ð/ بە /d/ دەردەبڕن نەک /ð/. بۆ نموونە «father» خۆی بە /ˈfɑːðər/ دەخوێنرێتەوە، بەڵام ھەر خۆشیان کە بەخێرایی دەیڵێن بە /ˈfɑːdər/ دەری دەبڕن نەک /ˈfɑːzər/. نموونە زۆرن. ڕاستییەکەی ژانەسەر نییە. ڕەنگە من کەسێکی زۆر باشیش نەبم تا ئەمانەت بۆ ڕوون بکەمەوە، بەس منیش لە ویکیپیدیا فێری ئەمانە بوومە نەک قوتابخانە. :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٢٠:٠٧، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، نا بەپێچەوانەوە، ئەوەی تۆ دەیکەیت لێرە زۆر پیرۆزترە لەوەی قوتابخانە، بگرە لە زۆر دەزگا گەورەکانیشمان ڕۆژانە ئەتکی زمانی کوردی دەکرێ بەداخەوە😢[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٦، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::: {{وب|د. توانا ع. بەرزنجی}} زۆر سپاس بۆ ستایشەکەتان و ھیوادارم وا بێت، و بۆ ڕستەی دووەمیشت بەداخەوە کە وایە. :( ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٢٠:٣٨، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::سڵاو کاک [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، ئەمڕۆ ئەم وتارەم لە (ئیلیزابێث باثۆری)وە گواستەوە بۆ ([[ئیلیزابێس باسۆری]]). کەواتە ئەبێت بیگوازینەوە بۆ (ئیلیزابێت باتۆری)؟ [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٢١:١٨، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] بەخێربێیتەوە. بەڵێ و ڕێک وایە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ‏٢١:٢٤، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == reservation == سڵاو، گەر توانرا، وشەیەکی گونجاوم بۆ ئەم وشە بیانییە پێویستە، سپاس. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٢٢، ١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) [[User:Tessla]] دەبێ بە گلدانەوە، دەستبەسەرداگرتن، شاردنەوە، شوێنگرتن. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏١٢:٤٧، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]]: منیش کۆمەڵێک مانای دەزانم، بەڵام نازانم کامیان گونجاوە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٤:٢٤، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == conjuring == سڵاو «conjuring» بە کوردی دەبێتە چی؟ بانگکردن؟ ئەگەر ھاوتای ''استحضار''ی عەرەبی و ''احضار''ی فارسی لە کوردیدا ھەمانبێت زۆر باش دەبێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١٩:١٩، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سلاوت لێبێت، conjuring لە زمانی کوردیدا هیچ واتایەکی نییە چونکە وشەیەکی جادوویە، کە لە کوردی خۆماندا دەبێت بە ڕاستە، کە بریتییە لە جادووی بانگکردنی ڕۆحەکان، کە ئەم جۆرە جادووە بەکارهێنراوە بۆ بانگکردنی ڕۆحەکان یان بوونەوەرە ڕۆحانییەکان بە باش یان خراپ [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏٢١:٥٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت، ناوەکەم بۆ فیلمی [[:en:The_Conjuring|کۆنجوورینگ]] دەویست. وابزانم ھەندێکی کورتتر بکەینەوە «بانگکردن» خراپ نابێت! [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١٠:٣٨، ٢١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] نەمزانی بۆ ئەوەتە! دە ئەوە دەبێت ڕێک بنوسیت جادووی بانگکردنی ڕۆحەکان [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٢:٥١، ٢١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر درێژ نابێت؟ بەتایبەت ئەگەر بەراوردی لەگەڵ conjuring، استحضار و احضار بکەین :) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٠٠:٣١، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] بەدڵی خۆت، من ڕای خۆمم وت [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٧:٥٨، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == Nun == «Nun» لە ئینگلیزی یان «الراهبة»/«راهبه» لە عەرەبی/فارسیدا بە کوردی دەبێتە چی؟ دەبێتە ھەمان ڕاھیبە؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢١:٥٧، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ڕەبەن یان دەتوانی قەشەژن بەکاربێنی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ‏٢٣:١١، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] سپاس بۆ بەڕێزت وابزانم قەشەژن وشەیەکی باشە وەک مەلاژن. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١٠:٣٩، ٢١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::بەڕای من قەشە ژن هەڵەیە، لەنێو کریستانیەکاندا بە ژنەکان دەڵێن nun کە دەکاتە ڕەبەن، و بە ڕەبەنە پیاوەکان دەڵێن، باوکە [[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ‏١٨:٢٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] زۆر سپاس بۆ بەڕێزت، گەر وایە ڕەبەن چاکترە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏١١:٢٦، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == gubernatorial == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]، @[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: هەر کەسێک لە ئێوە بێت، گەر دەزانن بڵێن کە مانای ئەم وشەیە حاکم یان پارێزگار بنووسین، بۆنموونە بۆ ئەم ڕستەیە: ( 1911 Arizona gubernatorial election ). '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٥:٥٠، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] والییەتی. لە کۆنەوە بە governor دەڵێن والی و بەو مەڵبەندەی ژێر فەرمانیشی دەڵێن ویلایەت یا والینشین. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٠:٥٧، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::gubernatorial ئاوڵناوە نەک ناو، بۆیە نابێ بە حاکم و.... ناوەکەی وەک ئازا وتی لەگەڵ governator هاوڕیشەیه. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏١٨:٠٣، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]: بە عەرەبی دەنووسرا حاکم، بۆیە وام دەگووت. بەهەرحاڵ سپاس بۆ هەردووکتان، وشەی والییەتی بەکاردەبەم بۆی. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٩:٣٣، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] و @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ئەگەر بە کوردی بە Governor (ھەمان Gubernator) دەڵێن ''پارێزگار'' و بە Governorate دەڵێن ''پارێزگا'' دیارە Gubernatorial دەبێتە ''پارێزگاری''. ''ویلایەت'' ئەمڕۆکە زیاتر بۆ State ([[ویلایەتەکانی ئەمریکا]]) بە کار دەھێنرێ. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏٠٧:١٥، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] پارێزگا بە province یش دەڵێن. بۆ وێنە، [[پارێزگاکانی ئێران]]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٤:٠٨، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: بەڵێ بەڵام ''استاندار'' هەر دەبێتەوە Governor و ''پارێزگار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏١٦:٣٤، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == دانشکده == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و بەڕێزانی تر. «دانشکده» کە فارسییە لە کوردیدا دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢١:٠٣، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سڵاو. پیموابی دەبێته زانستدەکه [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢١:٢٧، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] سڵاوت لێ بێ، ئەمەیان پێموایە ڕێک شێوازی وەرگێڕدراوە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٢:٤٥، ٣١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] به وەرگێڕان دەبێته «فەکەڵتی»، ئەوەم هەر ڕادەی گوێ لێ بوون کوت. [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|سینا خزری ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٣، ٣١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] منیش ئەوەیان بیستووە و خراپ نییە، سپاس بۆ بەڕێزت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٢٢:٥٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] دانشکدە ھەر ئەوەیە کە لە باشوور پێی دەڵێن کۆلیژ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٥:٣٥، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زۆر سپاس. بەڵام لە ویکیپیدیای فارسیدا [[:fa:کالج|کۆلێژ]] و [[:fa:دانشکده|دانشکدە]] وتاری جیایان ھەیە (لە ویکی ئینگلیزیشدا ھەر بەم شێوەیە). فەکەڵتی چۆنە، ئەو برایەش ئاماژەی پێدا کە لە گووگڵ ترانسلێیتدا دەیھێنێت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ‏٠٨:٣١، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == Square Foot / Foveated rendering == سڵاو، ئەم ناوە لە وتاری [[سکوەیر فووت]] ئایا پێویست دەکات مانادار بکرێت یان ناوێکی تایبەتە؟ هەروەها هیچ ناوێکی گونجاو هەیە بۆ (Foveated rendering، [[ڕێندەرکردنی فۆڤیەیتد]])؟ سپاس. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١١:٢٧، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == divisibility == دابەشھەڵگری؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٥، ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: :credibility دەبێتە ''بڕواپێکراوی'' بەم پێیە divisibility دەبێتە ''دابەش پێکراوی''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏٠٨:٢٦، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == self-consciousness == بە کەسێک لەڕادەبەدەر ھەستیار بێ بە نیسبەت ڕواڵەت و ڕەفتاری خۆی، دەڵێن self-conscious -ە. لە لایەکی ترەوە، self-consciousness دەتوانێ بە مانای [[خۆئاگایی|خۆئاگاییش]] بێ. ئەگەر بکرێ بەرامبەرە کوردییەکەی ھەردوو ماناکەی بێ زۆر باش دەبێ. ئەگەریش نەکرا، زیاتر مانای یەکەم مەبەستە، یانی زۆر ھۆش و ھەواس بە لای ڕواڵەت و ئاکاری خۆوە بوون و ھەر سەرنجدان و دڵەودوابوونی و پێی شەرمەزاربوون. ئەم وشانەی خوارەوە دەبێ. ئێوە کامتان پێ باشترە یا خۆتان چی پێشنیار دەکەن؟ خۆپایین ھەرخۆپایین ھەرھۆشبەخۆوەبوون هۆشدانەخۆ هەرهۆشبەخۆدان زۆرھۆشبەخۆدان هۆش داگیری خۆ بوون کەڵکەڵەی خۆ هەبوون دڵ لە لای خۆ بوون هەواس بە لای خۆوە بوون هۆش بە لای خۆوە بوون هۆشبەخۆدان هۆشهەربەخۆدان هۆشەولایخۆیی هۆشەودوای خۆیی ھۆشەودواییی خۆ هۆشەودوایخۆبوون [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٦:٠٧، ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: دەڵێن فڵانی چاک ئاگای لە خۆیەتی. بۆیە دەتوانین بڵێین self-conscious دەبێتە ''ئاگالەخۆ'' و self-consciousnessیش ''ئاگالەخۆیی''. :لای ئێمە دەڵێن ئاگات لە خۆت بێ؛ وا بزانم لە ئەردەڵاندا دەڵێن ھۆش خۆتەو بێ. بۆیە پێشنیاری من بۆ ئەم دوو وشەیە ''ھۆشلەخۆ'' و ''ھۆشلەخۆیی''-یە چون ''ھۆش''-مان بۆ consciousness داناوە. :''ئاگالەخۆیی'' باشترە بۆ self-awareness دابنێین لە بریی ''[[خۆئاگایی]]''. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏١٠:٢٥، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ئاگالەخۆبوون مانای ھەیە و بە کار دێ. وەک وتت دەڵێن ئاگات لە خۆت بێ. بەڵام نەمبیستووە بڵێن ھۆشت لە خۆت بێ، دەڵێن هۆشت بە خۆتەوە بێ. ئەردەڵانیش دەڵێ ھۆشۆ بە خوەتەو بێ. ھۆش لە خۆ بڕین ھەیە. ئاگات لە خۆت بێ و ھۆشت بە خۆتەوە بێ هەردوو یانی take care. ھۆشەولایخۆیی (ھۆش بە لای خۆوە بوون) و ھۆشەودوایخۆیی (ھۆشەودوایی وەک دڵەودوایی) چۆنن؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٣:٠٧، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: بەڕاستی مانای ئەم وشانە زۆر ئاڵۆزن و ناتوانین ئاوا بەھاسانی مامەڵەیان لەگەڵ بکەین. :::لە کوردیدا دەڵێن «ھۆشت لە کوێیە» ئەمە بە ئینگلیزی دەبێتە where is your mind بە فارسیش «حواست کجاست». دەزانین «حواس» یانی sense بەم پێیە ''ھۆش'' بە مانای mind و senseە. :::مەککێنزی لە کتێبی The Dialect of Awromanدا ''ھۆش''-ی ھەورامی "sense, awareness" مانا کردووەتەوە. لە پاڵیشیدا نووسیویەتی «ھۆشت جە وێت بۆ»؛ ئەمە بە سۆرانی دەبێتە «ھۆشت لە خۆت بێ» بۆیە ''ھۆشلەخۆ ''و ''ھۆشلەخۆیی'' ھەڵە نین. :::لە وشەنامەکانیشدا ئەم مانایانە گشتیان تۆمار کراون [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/hosh][https://lex.vejin.net/ck/def/blau/hiş]. بۆیە منیش ڕەخنەم لەوەیە consciousnessت گواستووەتەوە بۆ ''[[ھۆش]]'' چون وشەیەکی فرەمانایە. :::جاران بۆ consciousness ''ھۆشیاری''-ت دانابوو (ھەڵبەت لە کوردیدا ''ھۆشیار''-مان نییە دەڵێن ''ھشیار'' یان ''وشیار''). ئەمە باشترە. لە پاڵەویدا ''ئۆشیار'' یانی conscious دیارە ''ئۆشیاری'' دەبێتە consciousness. بەڵام لێرەشدا ھەمان کێشەمان ھەیە. لای ئێمە دەڵێن «وشیار بە» بە ئینگلیزی دەبێتە Be careful بەم پێیە ''وشیاری'' دەبێتە Care! :::بە ھەر حاڵ ئەگەر ''ھۆشلەخۆ ''و ''ھۆشلەخۆیی''-شت بە دڵ نییە پێم وایە ''خۆوشیار'' و ''خۆوشیاری'' بەرامبەرێکی باش و دروست بن. ''خۆوشیار'' یانی وشیاری خۆیەتی و بۆ ھەر دووک مەبەست وا وتت دەست دەدا. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏٠٩:٣٥، ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سپاس. لەبەر ئەوەی [[ھۆش]] و [[ھۆشە]] زۆر نزیکن و تێکەڵ دەکرێن منیش پێم باشە ھۆش ببێتەوە بە وشیاری. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٠:٣٤، ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Hornet == ژەنگەسوورە؟ سوورەمۆزە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٩:٤٨، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] ھەردووکی دەبێ. ژەنگەسوورەم نەبیستووە، شەنگەسوورە دەڵێن. سوورەمۆزە و سیرەمۆزەش دەڵێن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٥:١٢، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::لای ئێمە پێی دەڵێن ''ژەنگەسوورە''. منیش ''شەنگەسوورە''-م نەبیستبوو. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٥:٤٠، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == plus and minus == نیشانەکانی + و - چیی پێ دەڵێن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٩:٢٨، ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، کۆ و کەم. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٣:٤٧، ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == Arity == زاراوەیەکی ماتماتیکییە. بە مانای ژمارەی تێخراوەکانی ژمێرەکارییەکە. ژمێرەکاری دەتوانێ ھیچدانەیی nullary بێ، یەکدانەیی unary بێ، دوودانەیی binary بێ، ...، شەشدانەیی بێ، nدانەیی بێ. ئەو چەنددانەییبوونە پێی دەڵێن arity. چیی باشە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٩:٢٨، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ''ئانیتی'' (یان ''ئانیەتی''). [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٦:٤١، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سپاس. دەبێ. پاری «ئانی» لە یەکانی و دوانی و سیانی دەردێنێ و دەیلکێنی بە «یەتی»یەوە. بەڵام بۆ nullary و quaternary و ئەوانی تر چی؟ ئاخۆ ھیچانی و چوارانی دەگونجێ؟ ھەڵە نین؟ من بە ناچار بۆ unary یەکدانەیی و بۆ binary دوودانەییم بە کار ھێناوە، با یەکدەست بن و، بکرێ بۆ ئەوانیش بڵێین ھیچدانەیی و چواردانەیی و پێنجدانەیی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:٠٠، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::: {{وب|Aza|Calak}} تەنیا ویستم بڵێم تا بۆتان بکرێ، خۆتان لە پاشگری «یەتی» مەدەن؛ لەگەڵ «یەت» کە لە عەرەبی ھەیە تێکەڵ بوونە. تووڵامڕاز «{{قت|ئیمپڕاتۆریەت و عەقڵیەت}}» دەکاتە «ئیمپڕاتۆرییەت و عەقڵییەت»! پێم باشە ھەر واز لەو پاشگرە کوردییە بێنین و بیکەینە «ێتی» وەک چۆن پێشتر «{{قت|یەکیەتی}}» دەنووسرا و ئێستا بووەتە «یەکێتی» و ھەمان شتیش بۆ «وەسیەت» کە ھەست دەکەم بەرەو شێوازی «وەسێت» دەچێ. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٨:٥٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ھەر ئێمە لە کوردیدا پاشگری ''-ئانی''-مان ھەیە ڕێک وەکوو -aryی ئینگلیزی. دەڵێن ''وشکانی''، ''دۆستانی''، ''خۆرتانی''، ''لاوانی'' و ... . بە ھاسانی دەتوانین بڵێین ''ھیچانی'' لە ''ھیچ'' + ''-ئانی'' پێکھاتووە. تەنانەت ''دوانی''-ش دەتوانین دوو جۆر لێک بدەینەوە: ''دوو'' + ''-ان'' + ''-ی'' یان ''دوو'' + ''-انی''. ::::''دوودانەیی'' بۆ binary زۆر قورس و ناخۆشە. لە فەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاری-شدا ھەر ''دوانی'' دانراوە. ئەمانە گشتی بگوێزەوە و ھیچ شک مەکە دروستن. ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: لای ئێمەی موکری زۆر ئارایان لەگەڵ ''یە'' نییە یان دەیقرتێنن (وەک چۆن بە ''ڕایەخ'' دەڵێن ''ڕاخ'') یان دەیکەنە ''ئێ'' (وەک چۆن بە ''بامیە'' دەڵێن ''بامێ''). ئەمە دەبێ تایبەتی موکری و شێوەزارەکانی وەکوو موکری بێ (یانی ھەولێری و پژدەری و خۆشناوەتی و ...) و پێم وا نییە لە شێوەزارەکانی تردا باو بێ. ::::وشەی ''ئانی'' وەکوو ''برسی'' وایە. بە کوردی دەڵێن ''[[برسێتی]]'' یان ''برسیەتی'' یان ''برسیاتی'' یان ''برسیایەتی''. کێشەی ''برسێتی'' و ''برسیەتی'' ئەمەیە پیاو ھەست دەکا لە ''برس'' + ''ئێتی'' (یان ''یەتی'') پێکھاتووە کە وا نییە. بۆیە من زیاتر لەگەڵ پاشگری -''تی''-م کە لە کرمانجی و موکریدا ھەیە وەک دەڵێن ''براتی'' نەک ''برایەتی''، یان دەڵێن ''برچیتی''. ئێمەش بڵێین ''ئانیتی'' لە بریی ''ئانێتی'' یان ''ئانیەتی''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٥:٥٠، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == connective == وەک لە [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Logical_connective logical connective دا] خۆم ئەڵێم لێکگرێدەر. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٣، ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]:لەکوردیدا بە ''[[:ar:حرف ربط]]'' دەڵێن ''ئامرازی پێکبەستن''. یانی ''ربط'' دەبێتە ''پێکبەستن''. لە زمانی پاڵەویشدا بە connection دەڵێن hambandīh کە ھەر ''پێکبەستن''-ی کوردییە. :بۆ connective لە فارسی و عەرەبیدا ''رابط''-یان داناوە کە ناوی بکەری ''ربط''-ە. دیارە ناوی بکەری ''پێکبەستن'' دەبێتە '''''پێکبەستەر'''''. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٨:٠٠، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سپاس. ناوی سەرەکیی وتارەکەم کرد بە ئامراز. چونکە لە سەرچاوەکانی فارسی و عەرەبیدا زیاتر دەڵێن ادوات منطقی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٤٢، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] پێکبەستن چاوگێکی ناسادە نییە؟ ئەگەر وایە، ناوی بکەرەکەی دەبێ پێکبەست یان پێکبەس بێ. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٢:٢٨، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ماڵە ''ئامراز'' ئاوەدان بێ ئەرکی ھەزار وشەی لەسەرە! کوردیش نییە. ::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: ''پێکبەست'' دەتوانێ ناوی چاوگیش بێ وەک ''داخواز'' کە ھەم ناوی بکەرە و ھەم ناوی چاوگ. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٥:٣٣، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەستن لە ئامراز خراپتر بۆ گەلێ شت بە کار ھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١١:١٧، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، وایە، بەڵام پێکبەستەر ھەڵەیە (وەکوو سەرسووڕھێنەر و بەکارھێنەر دروست بووە). دەتوانین پێکبەستی وەکوو ناو بە کار ببەین. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٤:٠٩، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ''بەستن'' نا ''پێکبەستن''. تۆ ناتوانی بڵێی ''ھاتن'' و ''پێکھاتن'' یەک شتن. :::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: ''سەرسووڕمان'' و ''بەکارھێنان'' فیعلی لێکدراون بەڵام ''پێکبەستن'' فیعلی پێشگرییە. تۆ ھەم دەتوانی بڵێی ''ڕاھێن'' ھەم ''ڕاھێنەر''. لە ڕاستیدا ''ڕاھێن'' کورتکراوەی ''ڕابھێن''-ە وەک ''بکوژ'' و ''بنووس ''و ''بگۆڕ'' و ... . [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٦:٣٣، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، دڵنیای؟ لە کوردیدا لێزان ھەیە، بەڵام لێبزان نییە. نموونەگەلی تر: پێنووس (نەک پێنووسەر یان پێبنووس)، پێخەف، ڕاماڵ، ھەڵگر، ڕاگوێز، وەرگر. من وا حاڵی بوومە کە تەنیا چاوگی سادە پێشگر یان پاشگر وەردەگرێ، چاوگی ناسادە (داڕێژراو یان لێکدراو) نایەوێ. ھەروەھا، بکوژ، بنووس و بگۆڕ ئەژ چاوگی سادە دێن، نەک ناسادە. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٧:٣٨، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: چاوگی ساده و داڕێژراو ھیچ فەرقێکیان نییە وە نەبێ داڕێژراو پێشگر یان پاشگرێکی ھەیە. :::::::::ئەگەر قسەی تۆ ڕاست بێ بۆ نموونە ناوی بکەری ''کێشانەوە'' دەبێ ببێتە ''کێشەوە'' کە دیارە وا نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٤:٢٠، ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یانی، نەزان لە بنەڕەتدا «نەبزان» بووە؟ دەتوانین دڵنیا ببینەوە کە ئەم وشانە «ب»یان تێدا بووە؟ نەبزان و ڕابھێن و ھەڵبگر لە ھیچ جێیەکدا تۆمار نەکراون و نەمدیون. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٨:٣٨، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: کە نە- ھات دیارە ب- دەقرتێ تۆ دەڵێی ''بچم'' یان ''نەچم'' ناڵێی نەبچم! زۆر جار دەڵێین دا ئەمە ھەڵگرە لە بریی بلێین ھەڵ بگرە! :::::::::::ئەوەی کە ڕابھێن تۆمار نەکراوە ھی ئەوەیە ھەر لە زووە ئەم پاشگرە سواوە و نەگیشتووەتە قۆناغی ئێستا. بەڵام جۆڕێکی تر پێت دەسەلمێنم. :::::::::::''سەندنەوە'' ناوە بکەرەکەی دەبێتە ''سێنەرەوە'' یان ''بسێنەوە''[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/بسێنەوە]. دیارە ''گێڕانەوە''-ش دەبێ ببێتە ''گێڕەرەوە'' یان ''بگێڕەوە''. بەڵام لە فەرھەنگەکاندا ھەر ''گێڕەوە'' ھاتووە. ئاشکرایە ئەمەش وەک ''بسێنەوە''، ''بگێڕەوە'' بووه و دوایی سواوه و بووەتە ''گێڕەوە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٨:٤١، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Aerosol == چی بۆ ئەمە باشە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٠:٠٧، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] ھەواپرژ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:٥٣، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == preview == لە ویکیپیدیای خۆماندا بۆ ئەم وشەیە ''پیشبینین''-یان داناوە (وا بزانم لە ڕووی فەرهەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاری). دەزانین ''پێشبینین'' یان ''[[پێشبینی]]'' شتێکی ترە بەرامبەری Prediction. ئەگەر دژایەتی نییە بۆ ئەمە پێشنیاری ''پێشنوێنی'' دەکەم وەک لە کوردیدا دەڵێن ''ڕێنوێنی'' یان ''خۆنوێنی''. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٠:٣٢، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١١:٢٢، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :: «پێشبینین» لە پێش + بینین ھاتووە نەک پێش + بینی. ئەگەر چی وەرگێڕانێکی دەقاودەقە، بەڵام شوێنی خۆی گرتووە. گۆڕینیم پێ باش نییە تا ئەو کاتەی وشەیەکی تر جێی پێ لەق دەکات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٨:٠٥، ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] وشەی preview یانی نیشاندان پێش بڵاوکردنەوە، پێشنواندن ئەم مانایەی ھەیە؟ یان پێشنواندن یانی پێشنیشاندان؟ دەزانم کە نواندن یان نموون یانی نیشاندان. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٠:٠٦، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: وەک دەزانی چاو لە ژمارەی دەنگەکان ناکرێ، چاو لە مەنتقی پشت بیروڕایەکان دەکرێ. ئەگەر ''پێشبینین'' دەبێتە preview، تکایه پێمان بێژە prediction دەبێتە چی؟ ئەگەر نا دەبێتە prediction، ئەوە پێمان بڵێ پێشنیاری خۆت بۆ preview چییە؟ دیارە prediction و preview دوو شتی زۆر جیاوازن و ناتوانین بە ھەردووکیان بێژین ''پێشبینین''. ::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]: ئەمە لە فارسیشدا پێی دەڵێن ''پیش‌نمایش''. نمایش ناوی چاوگی ''نمودن''-ە کە بە کوردی دەبێتە ''نواندن''. ''پێشنواندن'' وەک ''پێشکەوتن'' وایە: پێش + چاوگ. ::::ھەڵبەت ئەگەر ئێوە وشەیەکی تر شک دەبن بفەرموون ھەتا پەسند بکرێ. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٧:٥١، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::: @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] پێشبینی بۆ prediction کە زۆر جاریش دەڵێین تەوەقع ھەر ھەبووە و قسەی تێدا نییە. بەڵام پێشبینین وشەیەکی وەرگێڕدراوی دەقاودەقە بۆ preview و ئەو کاتەی ئەو وشەی بۆ دانراوە بڕوا ناکەم فکریان بۆ ئەم باسە چووبێ و ڕاستەوخۆ لەسەر وشە ئینگلیزییەکە ئەم وشە کوردییەیان دروست کردووە. بە ڕای من ھەڵە بێ یان نا، شوێنی خۆی گرتووە. بیگۆڕین بە پێشنوێنی، دەیەوێ تا لەگەڵی ڕابێین و جگە لەمەش، نازانم درکت پێی کردووە یان نا، بەڵام زۆر کەس پێیان وایە بەکارھێنەرانی ویکی دەستیان خستووەتە ناوی زمان و بە ئارەزووی خۆیان جەڕی دەدەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٢:٤٤، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زمان ھەر وایە، بڵێی و نەڵێی دەستی تێ دەخرێ. گرنگ ئەوەیە دەستتێخستنەکە ئەقڵ پەیەندی دەکا یان نا. لێرە ئەقڵی من پەسەندی دەکا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:١٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == introspection == تێڕوانین؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٤:١٠، ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ''تێڕوانین'' نابێتە inspection؟ پێم وایە introspection دەبێتە ''تێوەڕوانین''. ئەی ''لەخۆڕوانین'' چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ‏٠٩:٠٦، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ھەردووکی دەبێ. بەڵام تێوەروانین باشترە. تێوەنواڕی چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٠، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: بۆ ''ڕوانین'' و ''نواڕین'' لە کرمانجیدا دەڵێن ''نھێڕین'' و لە کەڵھوریشدا ''نووڕسن''. بۆیە منیش ''نواڕین''-م پێ باشترە. :::کێشە intro-یە بە کوردی دەبێتە چی. ھەروەھا دژماناکەی extro-. بۆ نموونە extrospection دەبێتە چی؟ :::ئێمە سێ پێشگرمان ھەیە ''تێدا-''، ''تێڕا-'' و ''تێوە-'' و فەرقی ئەمانە بە جوانی نازانین. داخۆم ناتوانین بڵێین ''تێداڕوانین'' وەک دەڵێن ''تیاڕامان''؟ :::دەزانین intro- یانی inward. پێم وا نییە ئێمە شتێکمان بۆ inward ھەبێ وەک چۆن بۆ outwardمان نییە. سپاس. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٨:٣٧، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەرەوناو دەبێ بە inward. بەرەوناوڕوانین یا بۆناوەوەڕوانین یا بۆدەروونڕوانین بۆناخڕوانین ڕێک یانی introspection. دژەکەشی (extrospection) دەبێ بە بۆدەرەوەڕوانین. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:١٤، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ئەمانە زۆر دوورودرێژن. من خۆم ئەم ماوەیە ھەر فکرم لەمە دەکردەوە ئەگەر toward دەبێتە ''بەرەو''، چۆن دەتوانین لەسەر بنەمای ئەم وشەیە بۆ وشەکانی inward و outward و ... بەرامبەرێکی کورت و گونجاو دابنێین. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٣:٢٥، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] دوورودرێژن بەڵام دروستن و ھەموو کەس بەئاسانی لیان تێ دەگەیێ. [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%AF%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%95%D9%86%DB%95 ئەمە] و [https://lex.vejin.net/ck/def/wishename/%D8%A6%DB%95%D9%86%DB%95 ئەمەش] ببینە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:٣٤، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، نێو(ە)نۆڕی چۆنە؟ ئەژ نێو(ە)نۆڕین. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٩:٥٩، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] دەمانەوێ intro ڕێک بەرەونێو بێ نەک نێو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٢:٠٦، ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ''دیایەنە''-م دی. دیایەنە یانی ''تێڕوانین''. پاشگرەکانی ھەورامی (و لەکی) لەگەڵ ھی سۆرانی جیاوازان. ''تێ''-ی سۆرانی بە ھەورامی دەبێتە ''-ئەنە''. ''ڕوانین''-یش بە ھەورامی دەبێتە ''دیای'' بەم پێیە ''تێڕوانین'' دەبێتە ''دیایەنە''. :::::::::پاشان ئەگەر بە دروستی بێ بۆچی نەڵێین ''خۆڕانی''؟ کێشەی چییە؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٤:٥٣، ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] کە من خۆڕوانی ئەبیسم وا ئەزانم مەبەست ئەوەیە ئینسان بە چاوی خۆی بڕوانێ. introspection یانی بۆ ناخی خۆت بڕوانی نە بە چاوی خۆت بڕوانی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٢١، ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ؽەی ''لەخۆڕوانی'' کێشەکەی چییە؟ [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٩:١١، ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ھیچ. وتم بەشکەم «خۆ»ی تیا نەبێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٢٩، ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] لای ئێمە بە سراشیبیی فارسی دەڵێن «بەرەوخوارکە» ، «بەرەوخوارکا»، «بەرەوخوارکانە»، «بەرەوخوارکانێ» یا «بەرەوژوورکە» و «بەرەوژوورکا» و «بەرەژوورکایی» و لەمانە. ویستم بڵێم «بەرەو-» خۆی دەتوانێ پێشگر بێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٤:٤٠، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: ھەروایە ''بەرەو'' یانی toward و لە وشەی پێکنراودا یانی -ward. ئەمانەی وتت لە فەرھەنگی وەھبیدا [https://lex.vejin.net/ck/def/wahby-edmonds/berew] ھاتووە: ::::::::::::::upward: بەرەوژوو ::::::::::::::downward: بەرەوخوار ::::::::::::::دیارە inward دەبێتە ''بەرەوناو'' بەڵام ئەمە ئاوەڵکارە. دەتوانین وەک پێشگر بڵێین ''بەرەوناوڕوانین'' بەڵام ئەمە لەچاو intro- کە کورتە، زیادی دوورودرێژە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٦:٢٣، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] با دوورودرێژ بێ. وەختێ نیمانە، چار نییە. ئاڵمانیش گەلێ وشەی دوورودرێژی وایان ھەیە، کەچی کاتێ سەیری ئینگلیزی و فەڕانسە دەکەی (کە لاتینەکە بەکار دێنن) دەبینێ کورتە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:٠٩، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: خۆ بە خۆی کێشەی نییە بەڵام ئەمە شتێکە سەلیقەی ئاخێوەری زمان دەزانێ. ::::::::::::::::ئێمە لە کوردیدا پێشگری ''دەخۆ-''مان ھەیە. لای ئێمە دەڵێن ''دەخۆڕادیتن'' (وا بزانم لای ئێوە ''لەخۆڕاپەرموون''). وەک چۆن دەڵێین ''دەخۆڕادیتن''، دەتوانین بڵێین ''دەخۆڕوانین'' یان ''لەخۆڕوانین''. پێویست نییە پێشگرەکە دەقاودەق بەرامبەری لاتینییەکەی بێ. مەبەست ئەمەیە وشەکە لێڵیی ماناییی نەبێ و ماناکە بپێکێ. ھەڵبەت نابێ لە extrospection بغافڵێین. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٢:٢٠، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == Countdown == داژمارد (وەکوو خۆرھەڵات < خۆرھەڵاتن) بۆ countdown و داژماردن بۆ to count down باشن؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٠٨:٥١، ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] جوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٢٦، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == Acute == بۆ دۆخە پزیشکییەکان وەکو Acute gastric ulcer, یان acute hepatitis و ئەوانی تر. جا لە وەرگێڕەکان توند، تیژ و شتیوایان بەکارھێناوە، ئێوە چی دەڵێن. وشەکە مانای ئەو دۆخە پزیشکییانەیە کە کتوپڕ و بە ئازارێکی توندەوە دەستپێدەکەن، پێچەوانەی chronic کە ھێواش و ھەنگاو بە ھەنگاو نیشانەکان دەردەکەون. سوپاس [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ١٥:٣٧، ١٢ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] تیژتاو. یانی زوو دێ و زوو دەچێ. تاو لێرە ھەم دەتوانێ بە مانای پەلامار و ھێرش بێ (تاودانەسەر) ھەم بە مانای گوڕ (تاوسەندن) و ھەم بە مانای سوێ و ئێشی برین، ھەم بە مانای ماوەیەکی زۆر کەم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٤:١٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) ::هەنوکە یان هەنوکەیی چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|Τωαηα]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|لێدوان]]) ١٧:٠١، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] نابێ. ھەنووکە ڕێک یانی now. «ھەنووکە»ی ناوەندی و «نوھا»ی باکووری و «اکنون»ی فارسی و «now»ی ئینگلیزی ھەموو ھەمان شتن و لە یەک ڕیشەن. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:٢٨، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == Waist == کەمبەر یان کەمەر؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٩:٥١، ٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :تازە کەمەرە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ٢٠:١٣، ٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Bight == چ وشەیەک گونجاو بەرامبەر وشەی Bight، بەشێوەیەکی کات بۆ وتاری [[دەریای باشووری کالیفۆڕنیا]] وشەی دەریام بەکارهێناوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٢٥، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] باسەکە زۆری لێ تێپەڕ بووە :) بەڵام ئەگەر سەیری [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Bight ڤەژینلێکس] بکەی، بەپێی کوردستانیکا دەبێتە؛ کەنداو. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٣:٤٦، ٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]: دوو بەکارهێنەرمان هەیە بۆ ئەوەی بە ئەنقەست هەڵەی ناوت لێ بگرن دەڕۆنە ناو پێڕستی وتارەکانەوە و وتارێک دەدۆزنەوە و دەیکەنە باسێکی گەرم لە ویکیپیدیا، کەچی نازانم بۆ لێرەش هیچ ناکەن. بەهەرحاڵ سپاس بۆ یارمەتییەکەت، بەس Gulf واتا کەنداو، ئیدی نازانم گونجاوە یان نا هیڤجا. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٢:٠١، ٦ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == Protostome و Deuterostome == یەکەمزار/یەکەمدەم بۆ Protostome و دووەمزار/دووەمدەم بۆ Deuterostome باشن؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٠٨:١٩، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] دەمیەکەم و دەمدووەم (یا زاریەکەم و زاردووەم) باشە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٣:٤٩، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == Lynx == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی چییە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٣:١٠، ٢ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%88%D8%B1%D8%B4%DB%95%DA%A9 ورشەک]. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٩:٠٦، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] سپاس. وشەکە بە شێوەی وشەگ، وشەک، ھوشەک، ورشەک و وەشەک ھەیە، کامەی دابنێین؟ لە عەرەبیشدا [[:ar:وشق|وشق]] (وەشەق) ھەیە. لە ئەوە دەچێ کە لە پاڵەوییەوە خوازرابێ و لە پاڵەویدا وەشەگ یان ڤەشەگ بووبێ. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٨:٤١، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] من دەڵێم وەشەک باوترە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٣:٣٧، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::::ئەمە ھەر پێی دەڵێن ''وەشەک'' و ھەر ئەمەم بیستووە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٧:٥٩، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == Tentacle == چی بۆ ئەمە باشە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٥:١٩، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] وشەی «پەلاندن»مان ھەیە بە مانای لەمس کردن و دەستپیاھێنان. لە فەرھەنگی کوردستانی گیوی موکریانیدا ھەیە. ڕەنگە پەلاندن ھەمان «پالیدەن» یا «پەلیدەن»ی فارسی بێ بە مانای ھەڵکۆڵین بە قامک و بۆ شتێ گەڕان. پێم وایە پەلاندن ڕێک یانی palpation، بەڵام بۆ ئەمەش دەکرێ بە کار بھێنرێ و وشەی لێ دروست بکرێ بۆ tentacle، بۆ وێنە «پەلێن». بەڵام، ڕەنگە وشەی «پەل»ی کوردی کە بە دەست و پێ و باڵی گیانداران یا لقی داران دەڵێن، ھەر ئەم پەلاندنە بێ. ئەگەر وا بێ، tentacle دەبێتە «پەل»، کە ئەمڕۆژە بە دەست و لنگ و باڵ و لق دەڵێن و، لە ئەسڵا لە وێکەوتن و لەمسەوە ھاتووە. ڕەنگە وا بێ. @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] زمانزانە، ئەو باشتر دەزانێ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٣٩، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: بەپێی قسەی جنابت ئەم فیعلە بۆ palpus (= [[:en:Pedipalp|Pedipalp]]) باشترە کە ئەویش شتێکە وەکوو Tentacle. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١١:٤٩، ٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == Pheasant == تەزروو کوردییە؟ ناوی دیکەی ھەیە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٧:٠٤، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] تەزروو نییە، تەزەرو tezerw - ە. لە شیعری مەولەوی و نالی و مەلای جزیری و خانیشدا ھەر بە شێوەی تەزەرو ھاتووە. ڕەنگە «تذرو» کە لە دیوانی شاعیرانا بە ڕێنووسی کۆن نووسراوە بۆیان نەخوێنراوەتەوە و لە خۆیانەوە وتوویانە ئەمە «تەزروو»ە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٢٧، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == Caracal == ئەمە بە کوردی ناوی ھەیە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٦:٣٨، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DA%AF%DB%86%D8%B4&f=0 سیاگۆش] [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٧:٠٠، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەمە دەبێ فارسی بێ، فارس «سیاه‌گوش» دەڵێ. لە ھەنبانەبۆرینەدا «گوێڕەش»م دی،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/گوێ%20ڕەش]، ئەمە دەبێ کوردییەکەی بێ. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٨:٠١، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::لێیم کۆڵی، وشەی caracal لە «قره قولاق»ی تورکیی عوسمانییەوە دێ (قره = ڕەش و قولاق = گوێ) کە ئەمیش calqueی «سیاه‌گوش»ی فارسیی کلاسیکە.[https://en.wiktionary.org/wiki/caracal#:~:text=From%20French%20caracal%2C%20from%20Ottoman%20Turkish%20%D9%82%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%20%D9%82%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%82%20(kara%20kulak%2C%20literally%20%E2%80%9Cblack%20ear%E2%80%9D)%2C%20a%20calque%20of%20Classical%20Persian%20%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%D9%88%D8%B4%20(siy%C4%81h%2Dg%C5%8D%C5%A1).%20Compare%20modern%20Turkish%20karakulak.] لە کوردستانیکایشدا گوێڕەشە هاتووە. گوێڕەش یان گوێڕەشە ڕاستە و کوردییە. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٨:٠٦، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :منیش لە گەڕانی گووگڵ ئەم وشانەم دۆزییەوە جگە لە سیاگوش: :گوێڕەش، سیولۆ، وشەک، وشەگ، ورشەک، هەنگوێنخۆر جا کێ شارەزاترە دەتوانێ بڕیاربدا کە کامەیان گونجاوترە یان هەموویان هاوواتان. [[بەکارھێنەر:Diyary27|Diyary27]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Diyary27|لێدوان]]) ١٣:١٤، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) ::''گوێڕەش''-م بۆ ئەمە دیوە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٢:٣٩، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) == Mushroom == سڵاو، [[وتووێژ:کوارگ|لێرە]] پێشتر قسە کراوە و بەڵام نەگەیشتمە ئەنجام دەربارەی وشەی مەشڕووم و فەنگس. هەربۆیە ئێستا من چ وشەیەک بەکاربێنم بۆ [[مەشڕووم|Mushroom]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٣٢، ٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] [[مەشڕووم]] دەبێ بۆ کوارگ بگوێزرێ، کورد ھەر کوارگی پێ وتووە (قارچکیش دەبێژن). کوارگی ئێستا بۆ فەنگس دەگوێزم. کەڕوویش یانی mold و بۆ fungus نابێ. باوەڕ ناکەم ھیچ وشەیەکمان بۆ fungus ھەبێ، بۆیە جارێ با ھەر فەنگس بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٤٠، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == Hummingbird == چی بە ئەم باڵندەیە ببێژین؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٥٨، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] بەپێی ڤەژینلێکس دەبێتە؛{{ھن}} کوردی: (باڵندەناسی) زرنگەباڵندە، باڵندەی مێشی، ویزەمەل، باڵ‌زرنگە [خێزان Trochilidae: زۆر جۆرن] [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=hummingbird &]. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٠٠، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == sprite (lightning) == چی بە ئەم دیاردەیە ببێژین؟ red spirit و red spriteیشی پێ دەبێژن. جن، ڕۆح، دێو یان درنج؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٣٤، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :{{وب|حوسێن}} وابزانم دەبێتە جنۆکەی سوور. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٠٥، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] بۆچی «جنۆکە»ی پێ بڵێین کە لە «جن»ی عەرەبییەوە دروست بووە؟ sprite بە ھەبوو (being)ی خەیاڵی و ژوورسروشتی (supernatural) دەبێژرێ، لە کوردیشدا «درنج» ھەیە کە بە ھەبووی خەیاڵییان وتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D8%AC] ئەم وشەیەیش باو نەماوە و دەتوانین ئاوھا بیبووژێنین. عەرەب «عفريت» بە ئەمە دەبێژێ و لە فەرھەنگی نۆبەرەیشدا «درنج» بۆ «عفريت» ھاتووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٦، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] وشەکەیش ڕەسەنە، لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-Iranian/d%CA%B0r%C3%BAk%C5%A1 ئێرە] بنۆڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٦، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وایە ڕاستە، ھەر چۆنت پێ باشە وای دانێ. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٩:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == aphid == کورد چی بە ئەم دەبێژێ؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٠٩:١٢، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :{{بەکارھێنەر|حوسێن}} سڵاو، سەیری [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=aphid ڤەژینلێکس] بکە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٠٠:٠٣، ٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] لە ھەنبانەبۆرینەدا «شۆبە»، «شۆک» و «شۆکە» ھاتوون. فەرھەنگەکەی تۆفیق وەھبیش «سن»ی بە «a species of aphis» مانا کردووەتەوە، بەڵام پێم وایە کە ئەمە [[:en:corn bug|corn bug]]ـە، فارسیش «سن گندم»ی پێ دەڵێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٧، ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] شیلەمژە چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٧:٢٩، ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] پێم باش نییە. دەبێ بگەڕێین و بزانین ئەمە بە کوردی ناوی ھەیە یان نا. ئەگەر نەبوو، ئەودەم بۆی دادەڕێژین. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٨:٣٤، ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ڕاستە منیش هاوڕام لەگەڵت. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٨:٥٢، ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] شۆک ماددەیەکە وەک گەزۆ. «شۆکە»ش جۆرێ نەخۆشییە لە گەڵای دار ئەدا. ئەوەش کە لە ھەنبانە بۆ شۆکە و شۆبە بە فارسی نووسراوە شتە پێم ھەڵەیە. شۆکە جانەوەر نییە. گیوی موکریانی بۆ «حشرە المن» دایناوە مەگەزی گەزۆ. من دەڵێم وەک مێشھەنگوێن ئەمە بکەینە مێشگەزۆ. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٥٣، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئەڵبەت لە فەرھەنگی زاراوەشدا بۆ ئەم جانەوەرە ھەر شۆکە ھاتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٩:٠٩، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەت، مێشگەزۆش پێشنیارێکی باشە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١١:٠٩، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] موکریانی لە فەرھەنگی کوردستاندا دەڵێ شۆکە دەعبایەکە لە مێش گەورەتر لەسەر بڕکان بنیشێ خراپیان دەکا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢١:٣١، ١٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] سپاس. ئێستا دڵنیا بووین کە «شۆک» شتێکی دیکەیە و aphid نییە. «شۆکە»یش گیانەوەرێکی دیکەیە یان ھەر گیانەوەر نییە. ئەی «شۆبە» چییە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٠٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] نا، من بەو ئاکامە گەیشتم کە شۆک نییە، بەڵام لەوانەیە شۆکە دروست بێ، بە پێی فەرھەنگەکان. ھەروا کە وتم، موکریانیش دەڵێ شۆکە دەعبایەکە. یانی من ھەڵە بووم کە وام دەزانی جانەوەر نییە و جۆرێ نەخۆشییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٠:٣٠، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] باشە ئەو فەرھەنگە وتوویەتی لە مێش گەورەترە، aphid کوا لە مێش گەورەترە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٢٧، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == Citron == باروونە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == Birch == ھیچ ناوێکمان بۆ ئەم دارە ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٤٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو :{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: درەختی بێتولە، بێتولە، تووس، تزز، داری توس :{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: دار بێتولە (دارێکی گەڵاوەریوە) :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Birch ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٣، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == Mineralogy == چ ناوێک گونجاوە بۆ وتاری [[ماینرلۆجی]]؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١١:٠٢، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Common == لە ناوی گەلێک گیانلبەر دا common ھەیە، بۆ ئەمە چی باشە؟ ''ئاسایی'' دەبێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:١٩، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Elm یان Ulmus == ناوی کوردیی ئەم دارە چییە؟ وزم؟ بووز؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] «وزم» بەر گوێم کەوتووە، بەڵام نازانم کامەیە. «بووز»م نەبیستووە. ویکیپیدیای فارسی Elmی بەستووە بە «نارون»ەوە. ناروەن لای ئێمەش دەوترێ، بەڵام زیاتر دەڵێین دارتۆفانە. وەک چۆن عەرەب دەڵێ شجرە البق. خودی وشەی ناروەنیش دوو پارە: «نار» کە ھەمان [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87#:~:text=%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%20.,%D8%AF%D9%90%20%5D%20(%D8%A7%D9%90)%20%D9%BE%D8%B4%D9%87%20. نارد] -ە بە مانای مێشوولە و تۆفانە و، وەن کە ھەمان دارەوەن یا قەزوانە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٨:٢٢، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] لە [https://www11.ihp.sinica.edu.tw/storage/w2_file/1688NTswNBe.pdf ئێرە]دا بووزم بە مانای elm دی. ھەنبانەبۆرینە بووز و دارتۆفانەی بۆ درخت پشه داناوە، درخت پشه و نارون یەک شتن؟ ئەگەر یەک شتن، [https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/ڕەشەدار ڕەشەدار] بۆچی دوو مانای ھەیە (١، درخت نارون و ٢، درخت پشه)؟ ویکیفەرھەنگی کورمانجی «بزی»ی بۆ elm بە کار بردووە و لە کوردستانیکادا «بزوو» بۆ elm ھاتووە، کێشەکە ئەوەیە ئەمەم لە یەک فەرھەنگی دیکەدا نەدی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢٥، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئێستا دیم کە لە ویکیپیدیادا «[[نارەوان (دار)|نارەوان]]» بۆ beech بە کار ھاتووە! ئەم شێوەیە لە فەرھەنگەکاندا نەھاتووە، بەڵام لە «ناروان»ی پاڵەویی ئەشکانی دەچێ کە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/نارون#Etymology_1 ئێرە] دا ھاتووە. «دارەڕەش»یش دانراوە، بەڵام ئەمە ڕێک وەکوو [https://en.wiktionary.org/wiki/karaağaç#Etymology karaağç]ی تورکی دروست بووە کە بەرانبەری elmـە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::''بووز'' و ''وزم'' ھەر یەک وشەن. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٥:٠٦، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::باشە، ''بووز'' یان ''وزم'' ھەر ئەو دارەیە کە ئینگلیز elmی پێ دەبێژێ؟ ئەگەر وایە، ''وزم'' چۆن بووە بە ''بووز''؟ دیارە کە ''بووز'' سۆرانیترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٣، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hoopoe == دەزانم کە ''پەپووسڵێمانە'' (یان ''پەپووسڵێمانکە'') بە ئەم گیانلەبەرە دەڵێن، بەڵام ''پەپوو'' بە تەنیا ئەم مانایە نادا؟ لە ھەنبانەبۆرینە دا بە مانای hoopoe و owl ھاتووە.[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88#:~:text=%D9%BE%DB%95%D9%BE%D9%88:%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B3%DB%95%D8%B1,%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%95%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%95%D8%8C%20%D8%A8%D8%A7%DA%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D8%B4%D9%88%D9%85%DB%95] لە ھەندێک فەرھەنگ دا (وەکوو مەردۆخ) تەنیا بە مانای hoopoe ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/merdox/پەپوو] و لە ھەندێکی دیکە دا (وەکوو خاڵ) تەنیا بە مانای owl ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپوو] ئێستا کامیانە؟ لە فەرھەنگەکان دا ''پەپووقژە'' بە مانای «باڵندەیەکی بێکاکۆڵ کە لە hoopoe دەچێ» ھاتووە،[https://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/پەپوقژە][https://lex.vejin.net/ck/def/xall/پەپووقژە] بۆیە من پێم وایە ''پەپوو'' بۆ hoopoe تەواوە. لە باشوور دا ''کوندەپەپوو'' بە owl دەڵێن، بەڵام ئەمە لە فەرھەنگە کۆنەکان دا نییە. ئەمە ڕەنگە بیسەلمێنێ ''کوندەپەپوو'' نوێیە و تازە پەیدا بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٢٤، ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :پێم وا نییە بتوانین ساغی بکەینەوە ''پەپوو'' خۆی بەتەنیا بە چی دەڵێن. وشەی ''پەپوولە''-شمان ھەیە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٤:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Snakebird == ئەم گیانەوەرە بە کوردی ناوی نییە، دەتوانین بۆی دابڕێژین؟ snake یانی مار و bird یانی باڵندە، مەل، لێکیان بدەین دەبێ بە «مارباڵندە» یان «مارمەل». «مارباڵندە» جوان نییە، بەڵام «مارمەل» کورت و جوانە و دەکرێ بیکەین بە «مارمر»یش. «مر» و «مەل» ھەر یەک وشەن («مر» کۆنتریشە) و بە مانای «باڵندە» دێن، «وشترمر»یش ھەر وا دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :''مەلەمار''-یش دەبێ ھەر لەسەر کێشی ''ڕەقەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٥:٠٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''مەل'' ناوە، بەڵام ''ڕەق'' ھاواڵناوە. پێم وایە ''مارمر'' لە ھەمووی کورتتر و گونجاوترە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٠، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::مەبەست کێشەکەی بوو. بەپێی ڕیزمان وەک ''تیرەمار''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٧:١٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Bittern == لە فەرھەنگی باڵندە دا ''واق'' ھاتووە، بەڵام ئەمە دەبێ عەرەبی بێ: ''[[:ar:واق (طائر)|واق]]''. لە ویکیپدیای فارسی دا ''[[:fa:بوتیمار|بوتیمار]]'' و ''[[:fa:غمخورک|غمخورک]]'' بۆ bittern بە کار ھێنراون. ''غمخورک'' ھەر ''خەمەخۆرە''ی خۆمانە و ''بوتیمار''یش لە [https://en.wiktionary.org/wiki/بوتیمار ئێرە] دا وا لێک دراوە کە بە مانای ''ئەبووخەم'' دێ! ''بو'' کورتکراوە ''أبو''ی عەرەبییە. لە فەرھەنگی خاڵ دا ئاوا باسی ''خەمەخۆرە'' کراوە: «باڵندەیەکی گەورەی قاچ و مل درێژە ھەمیشە بە ماتی لە کەناری ئاو ھەڵدەنیشێ»، bittern باڵندەیەکی secretiveە و بە پێی ئەم وەسفەی خاڵ بێ، ''خەمەخۆرە'' ڕەنگە bittern بێ. ئێوە چی دەڵێن؟ ''خەمەخۆرە'' دەبێ bittern بێ؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٩:٠٤، ٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :تەقریبەن دڵنیا بووم کە ''خەمخۆرە'' bitternە. ئەم باڵندەیە ئەفسانەیەکی ھەیە. دەڵێن ''خەمخۆرە'' ھەردەم تینوویەتی، بەڵام کاتێ کە بە ڕووبارێک دەگا، خەم دەخوا ئاوی ڕووبارەکە تەواو بێ و ئاو ناخوا. عەرەبیش ''مالك الحزين'' بە ئەم باڵندەیە دەڵێ. :ئەم باڵندەیە بە ماتی لە لێواری ئاو ھەڵدەنیشێ، بەڵام خەم ناخوا، بەڵکوو چاوەڕێیە ماسی یان گیانلەبەرێکی دیکە ببوورێ تا ڕاوی بکا. لە فۆلکلۆر دا وا لێک دراوەتەوە کە خەم دەخوا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٣٨، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Language treatment == نزیکترین یان دەقیقترین بەرانبەری کوردی بۆ ''Language treatment'' چییە؟ پەڕەیەکی ڕێنمایییە لە [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Language_treatment ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی]. خۆم ''مامەڵەکردن لەگەڵ زمان''-م پێ باشە، چونکە لە ناوەڕۆکی پەڕەکەش، باس لە چۆنێتیی چارەکردن و ڕێکخستنی وشەکان ئەکا لەناو زمانەکە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٨:٢٠، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Mongoose == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ بانبانک؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٤٢، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] سڵاو بەپێی فەرھەنگەکان ئەمە ئەنجامەکەی بوو ::{{لێدوان|فەرهەنگی کوردستانیکا|}}: مارگرە، مارخۆرە، ::{{لێدوان|فەرهەنگی ئەندێک|}}: بانبانکە، مشک خۆرە :بڕوانە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Mongoose ڤەژین] بۆ زانیاری زیاتر. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٢:١٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: ''بانبانک'' یان بە کرمانجی ''بانەڤانک'' جۆرێک ڕسقە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٥:٠٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::سپاس. ئەی ''ڕسق'' خۆی چییە؟ weaselە؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٤، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: بەڵێ بە فارسی ''راسو''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٣:٥٤، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] بەڵام ''[[ڕسق]]'' بۆ least weasel بە کار ھاتووە! ئەگەر لێی دڵنیاین، چاکتر نییە ''[[بەوەرز]]'' بکەین بە ''ڕسق''؟ ئەم ناوانە، دەڵەک، قاقم، ڕسق و …، تێکەڵ بوون. خۆزگە دەمانزانی کامە کامەیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٣:٢٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Hardwood و Softwood == ''چێوڕەق'' یان ''چێوسەخت'' بۆ hardwood و ''چێونەرم'' بۆ softwood چاکن؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٠٦، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :وشەی ''سەخت'' کوردی نییە و بە کوردی ھەر دەڵێن ''ڕەق''. لەوانەیە ''ڕەقەچێو'' و ''نەرمەچێو'' باشتر بێ. وەکوو ''ڕەقەمار'' یان ''نەرمەکۆکە''. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٤:٤٩، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] ''چێونەرم'' وەکوو ''دەنگخۆش'' و ''دەستپاک'' دروست بووە، ناو + ھاواڵناو گەلێک باوە. ھەروەھا، ''نەرمەچێو'' نێوانگری تێدایە، بەڵام ''چێونەرم'' تێیدا نییە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: جارجار ھەر ئەو نێوانگرە دەربڕینی وشەکە خۆشتر دەکا. ئەوەی جنابیشت ڕاستە. لە کوردیدا دەڵێن ڕەقامێر و نەرمامێر بۆیە منیش بەپێی ئەمانە وشەکانم ڕۆنا. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٣:٥٦، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Platanus یان Plane tree == چنار؟ دەزانم لە [[وتووێژ:چنار]] دا باس کراوە و چنار بۆ black poplar دانراوە، بەڵام لە ئەوە ناچێ ڕاست بێ! [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PopulusNigra4c.jpg#mw-jump-to-license ئەمە] گەڵای black poplarـە و چنار لای ئێمە گەڵاکەی [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leaf_Of_Platanus_Orientalis_.jpg ئاوھایە]، پێم وایە چنار بۆ plane tree چاکترە. گەڵای چنار لە گەڵای کەوێت (maple) دەچێ. تۆفیق وەھبیش چناری بە plane tree مانا کردووەتەوە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٠٥، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) :[[:en: Platanus orientalis| Platanus orientalis]] ڕەنگە ناوی زانستیی چنار بێ. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ئێمە بەو دارەی وێنەی گەڵاکەیت داناوە ئەڵێین دارجەوھەر. ئەو وێنەیەی لە وتارەکەدا ھەیە، لای ئێمە ئەوە چنارە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:١٩، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ھەنبانەبۆرینە جەوھەردار و چناری بە ھاومانا داناوە. ئێستا کە لە ھەندێک ناوچەدا ماناکەی جیایە، کامەی دابنێین؟ کام مانا کۆنترە، platanus یان black poplar؟ پێم وایە platanus کۆنترە. لە پاڵەویی ساسانیدا بە مانای platanus بووە، لە کورمانجیشدا «چنار» بە مانای platanus دێ و عەرەبیش «صنار»ی ھەیە کە لە «چنار»ەوە دێ و ھەر بە مانای platanus دێ. لە فەرھەنگەکەی Michael L. Chyetیشدا «چنار» بەرانبەری plane tree و oriental plane treeیە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٤، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] وەڵڵا نازانم. من ھەر ئەوەندەم لێ دەزانی کە وتم. ئێمە بەوە کە لە وتارەکەدا وێنەکەی ھەیە دەڵێین چنار، زۆریش ھەیە لەبەر ماڵان و لە باخ و بێشە و ئەوانەدا، بۆیە دڵنیام ھەڵە ناکەم. بەوەی تریش دەڵێین جەوھەر، ئەویش ھەر زۆر زۆر ھەیە لە ھەموو شەقامەکاندا. ئەوەش دەزانم کە فارس بە جەوھەر دەڵێ چنار. بۆ نموونە، لە تاران شەقامێک ھەیە لە باشووری شارەوە ھەتا باکوور درێژە، پێی دەڵێن وەلیعەسر و، ئەمبەر و ئەوبەر یەکسەر دارجەوھەرە. بەڵام ئەوان پێی ناڵێن جەوھەر، دەڵێن «[https://www.google.com/search?q=%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%B9%D8%B5%D8%B1&oq=%DA%86%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%B5%D8%B1&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUqCAgBEAAYDRgeMgYIABBFGDkyCAgBEAAYDRgeMgoIAhAAGAgYDRgeMgoIAxAAGAgYDRgeMgoIBBAAGIAEGKIEMgcIBRAAGO8FMgcIBhAAGO8FMgoIBxAAGIAEGKIE0gEIOTU5OGowajSoAgGwAgE&client=ms-android-samsung-ss&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8 چنارھای خیابان ولیعصر]». باشتر وایە @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] و @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] یش قسەی خۆیان بکەن. چون ئەوان لە باسە پێشووەکە قسەی زۆریان بۆ کردن بوو. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٤٧، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::قسەکانی کاک ئازام پێ تەواون. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٥:٤٣، ١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] سەیری [https://m.youtube.com/watch?v=W2915vzL49c&pp=ygUw2KbbldmFINiv2YjZiCDYr9in2LEg2obZhtin2LHblduMINi025XZgtq12KfZiNuV&ra=m ئەم ڤیدیۆیە] بکە. باسی دوو ''چنار''ی پیر دەکا، ئاشکرا دیارە کە platanusن. سەیری [https://ku.964media.com/292088/ ئەمیش] بکە، ''سوورەچنار'' بە platanus دەڵێ. ئێمە ''دارجەوھەر'' ناڵێین و ھەر نازانین چییە. ::::::فەرھەنگی خاڵیش ''چنار'' و ''جەوھەر''ی بە ھاومانا داناوە، [https://lex.vejin.net/ck/def/xall/%D8%AC%DB%95%D9%88%D9%87%DB%95%D8%B1#:~:text=%D8%B4%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C%20%D9%84%DB%8E%20%D8%AF%DB%8E-,%D8%A6%DB%95%D8%B1%D8%AF%DB%95%DA%B5%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1 کرتە بکە]. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٥٣، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Lamella یان Gill == چی بۆ ئەمە چاکە؟ بەڕێوەبەرێک لە وتارێک دا کێڵگە (farm)ی بۆ داناوە! نازانم ئەم ئیلھامەی لە کوێوە بۆ ھاتووە. کوردستانیکا ئەمانەی پێشنیار کردووە: شانە، تیغە (تیخە) و پەڕە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:٥١، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Grassland == گیاجاڕ باشە؟ ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ١٤:٣٢، ١٥ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] بە پێی فەرھەنگی وەھبی-ئەدمۆندز «سەوزەڵان». ھەرچەن ئێمە ناڵێین سەوزەڵان، دەڵێین سەوزەڵانی. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٦:٢٠، ٣ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]: [https://lex.vejin.net/ck/search/?t=شینکاتی ''شینکاتی'']. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٠٦:١٨، ٥ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == cardinality == زاراوەیەکی ماتماتیکییە. بە پێی فەرھەنگی وەھبی-ئەدمۆندز cardinal «بنجی»یە. منیش لە ڕووی ئەمە [[ژماراڵی بنجی]] -م داناوە. ئێستا cardinality دەبێتە چی؟ بنجدارێتی؟ بنجی = بنجدار = cardinal. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ١٥:١٣، ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == Abrasion == ئەمە بە کوردی دەبێ بە چی؟ لە کتێبەکانی وەزارەتی پەروەردە دا ''کڕاندن'' بە کار ھاتووە و منیش لە وتاری ''[[سماتە]]'' دا ''کڕێنەر''م بۆ abrasive دانا. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:١٧، ١١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Flushed Away == ناوێک بۆ وتاری [[فڵەشد ئەوەی]]، چی بێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٧:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] لێشاوبردە، وەک بابردە یا بابردەڵە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Cryptosystem == سڵاو هاوڕێیان، ئەمە بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="font-family:Segoe print; color: magenta; font-size:13px;">'''Şûşe'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Amine yousefi|<span style="color: pink">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ١٨:٠٥، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Amine yousefi|Amine yousefi]] ھەر کریپتۆسیستم. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٠٢، ٢١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) f2xaeq31kze9nv9pdkxf5jsqlq0wqy3 ڕازق (ناوی خوا) 0 254750 1691686 1529530 2026-10-23T04:34:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1691686 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ئەلڕازق''' یەکێکە لە [[ناوەکانی خودا لە ئیسلامدا|ناوەکانی خودا لەئیسلامدا]]، واتا خوای گەورە ڕۆزی بەخشەرە بەھەمووان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أسماء اللە الحسنی کما وردت فی القرآن الکریم والسنة|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/12383/أسماء-اللھ-الحسنی-کما-وردت-فی-القرآن-الکریم-والسنة|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref> == لەقورئاندا == {{قورئان|سوورەت=٥|ئایەت=١١٤|کوردی=ئەی خوای گەورە رۆزیمان پێببەخشە ھەر تۆ باشترین ڕۆزیدەری}}. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|قورئان}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ناوە پیرۆزەکانی خوا لە ئیسلامدا]] cybewydpx2ryymv34pyqh8dhy69gmpv ڕاگس ڕاگلاند 0 263607 1691828 1611953 2026-10-23T10:37:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئەکتەر-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1691828 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕاگس ڕاگلاند''' ({{بە ئینگلیزی|Rags Ragland}}؛ ٢٣ی ئابی ١٩٠٥ لە [[لویسڤیل، کنتاکی]] – ٢٠ی ئابی ١٩٤٦ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> ==ژیانی تایبەتی== ڕاگلاند لە ٢٣ی ئابی ١٩٠٥ لە [[لویسڤیل، کنتاکی]] لە دایک و باوکی بە ناوەکانی ئادەم جۆزێف ڕاگلاند و ستێلا پێتی لەدایکبوو. لە گەنجیدا، وەک شۆفێری بارھەڵگر، [[بۆکسێنەر]]، و نمایشکاری فیلم لە [[کنتاکی]] کاری کردووە. بۆ ماوەیەکی کورت ھاوسەرگیری لەگەڵ سابینا ئەلیزابێس ڤانۆڤەر کرد و پێش ئەوەی لە ١٩٢٦دا جیا ببنەوە، منداڵێکیان بوو، کوڕێک بە ناوی جۆن گریفین ڕاگلاند (١٩٢٥–١٩٩٠). ساڵی دواتر، لە تەمەنی ٢٢ ساڵیدا، ڕاگلاند ڕووی کردە [[لۆس ئانجلەس]]. ==پیشە== {{multiple image <!-- Essential parameters -->| align = left | direction = vertical | width = 220 <!-- Image 1 -->| image1 = Panama-Hattie-1940.jpg | alt1 = | caption1 = [[ئارسەر تریچەر]]، [[پات ھارینگتۆن باوک|پات ھارینگتۆن]]، [[ئێتل مێرمان]]، فرانک ھایەرز و ڕاگلاند لە بەرھەمی ڕەسەنی برۆدوەی بۆ پێشکەشکردنی ''[[پاناما ھاتی]]'' (١٩٤٠) <!-- Image 2 -->| image2 = Panama Hattie (1942) still 1.jpg | alt2 = | caption2 = ڕاگلاند (ڕاست) لەگەڵ [[بێن بلوو]]، [[ڕێد سکێڵتن]] و [[ئان سۆزێرن]] لە فیلمی ''[[پاناما ھاتی (فیلم)|پاناما ھاتی]]'' (١٩٤٢) }} [[File:Phil Silvers Betty Grable Rags Ragland Mail Call.jpg|left|thumb|[[فیل سیلڤەرز]]، [[بێتی گرەیبڵ]] و ڕاگلاند لە بەرنامەی [[تۆڕی ھێزە چەکدارەکان|ڕادیۆی ھێزە چەکدارەکان]] ''[[مەیل کاڵ (بەرنامەی ڕادیۆیی)|مەیل کاڵ]]'' (١٩٤٣)]] ڕاگلاند ناوبانگی کاروانی پیشەیی خۆی لە [[بێرلێسک]] بەدەستھێنا. ئەو زوو بەھۆی قسەکانی، دەستێوەردانی چاوەڕواننەکراو لە نمایشی کۆمیدیاکارانی دیکە، و «حەزی بەھێزی لە دەرەوەی شانۆ» ناسرا. لە کۆتاییدا توانی بگاتە پایەی «کۆمیدیاکاری سەرەکی» لە [[بێرلێسکی مینسکی|مینسکیز]]، کە دیارترین ھۆڵی بێرلێسک بوو.<ref>Rags Ragland biography. [https://web.archive.org/web/20150403031420/http://www.nytimes.com/movies/person/58487/Rags-Ragland/biography New York ''Times'' archive]. Retrieved March 19, 2015.</ref> ئەستێرەی سەما لە مینسکی [[جۆرجیا سۆزێرن]] لە یادەوەرییەکانی ساڵی ١٩٧١ی خۆیدا بە خۆشەویستییەوە یادی دەکردەوە و دەیگوت کە ڕاگلاندی بە ھاوڕێیەکی نزیک و پێکەنیناویترین کۆمیدیاکار دەزانێت کە تا ئێستا مینسکییەکان بەرھەمیان ھێنابێت.<ref>Sothern, G. ''Georgia: My Life in Burlesque''. New American Library (1972), p. 62. ASIN: B000JI9BB2.</ref> ھاوبەشی دێرینی نمایشەکانی [[فیل سیلڤەرز]] لە خۆژیاننامەکەیدا ئاماژەی بە ڕاگلاند کردووە وەک «کۆمیدیاکاری دڵخوازی من».<ref>Silvers P, Saffron R. ''This Laugh Is On Me''. New York, Prentice-Hall (1973), p. 134. {{ISBN|0139191003}}</ref> دوای نەمانی بێرلێسکی کلاسیک، ڕاگلاند ڕووی لە [[شانۆی برۆدوەی|برۆدوەی]] و فیلمەکان کرد. ئەو بە شێوەیەکی گشتی ڕۆڵی کەسانی دڵپاکی گەمژەی پێدەدرا کە لێھاتووییان ھەبوو لە شێواندنی زمانی [[ئینگلیزی]]دا. لە ساڵی ١٩٤١دا، بوو بە ڕۆڵگێڕی گرێبەست لەگەڵ کۆمپانیای [[مێترۆ گۆڵدوین مایەر]] بە دەستپێکردن بە فیلمی ''[[ڕینگساید مەیسی]]''. لە چەندین کۆمیدیا و فیلمی مۆسیقاییی سووکی ئێم-جی-ئێمدا دەرکەوت و ناوبانگی بەدەستھێنا وەک ھاوپشکی [[ڕێد سکێڵتن]] لە زنجیرە فیلمی «فیکەلێدان» (''[[فیکەلێدان لە تاریکیدا (فیلمی ١٩٤١)|فیکەلێدان لە تاریکیدا]]'' (١٩٤١)، ''[[فیکەلێدان لە دێکسی]]'' (١٩٤٢) و ''[[فیکەلێدان لە بڕۆکلین]]'' (١٩٤٣)). دوا دەرکەوتنی ڕاگلاند لە فیلمی درامای ''[[زە ھودڵم سێنت]]'' (١٩٤٦)دا بوو. ==مردن== دوای گەڕانەوەی لە گەشتێکی خواردنەوەی کحوول لەگەڵ [[ئۆرسۆن وێڵز]] لە [[مەکسیک]] لە ساڵی ١٩٤٦دا، بڕیار بوو ڕاگلاند نمایشی یانەی شەوانەی نیوویۆرکی خۆی لەگەڵ ھاوڕێکەی [[فیل سیلڤەرز]] لە [[کۆپاکابانا (یانەی شەوانە)|کۆپاکابانا]] دەست پێ بکاتەوە. تووشی [[ئازاری سک]] بوو و لە نەخۆشخانە خەوێندرا. ھاوڕێی نزیکی [[فرانک سیناترا]] پزیشکێکی پسپۆڕ کرد، بەڵام پزیشکەکان دیارییان کرد کە [[جگەر]] و [[گورچیلە]]کانی ڕاگلاند بەھۆی ساڵانێک لە [[خراپ بەکارھێنانی کحوول]] لەناوچوون. دوای کەوتنە ناو [[کۆما]]وە، سێ ڕۆژ پێش تەمەنی ٤١ ساڵی بەھۆی [[یوریمیا]] کۆچی دوایی کرد. سیلڤەرز و سیناترا لە تەنیشت جێگاکەی بوون. زۆرێک لە کەسایەتییە ناودارەکانی [[ھۆڵیوود (پیشەسازیی فیلم)|ھۆڵیوود]] بەشدارییان لە پرسەی ڕاگلاند کرد؛ سیناترا لە ڕێوڕەسمەکەدا گۆرانی گوت و سیلڤەرز وتارەکەی پێشکەش کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ١٩٤٦|سەردێڕ=RAGS RAGLAND, 41, SCREEN COMEDIAN; Veteran of Burlesque Who Was in Films Since 1941 Dies-- Sailor in 'Panama Hattie' |زمان=en-US |ئیش=The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/1946/08/21/archives/rags-ragland-41-screen-comedian-veteran-of-burlesque-who-was-in.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|issn=0362-4331}}</ref> وەک نیشانەیەک بۆ ھاوڕێیەتی و ڕێزگرتن، سیناترا شوێنی وێنەگرتنی فیلمەکەی خۆی بە ناوی ''[[لە بڕۆکلین ڕوویدا]]'' بەجێھێشت، ڕۆشت بۆ [[نیوویۆرک]]، و بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو دەرکەوت بۆ ئەوەی لە یەکەم نمایشی کۆپاکابانادا لەگەڵ سیلڤەرز جێگەی ڕاگلاند بگرێتەوە. (سیلڤەرز بڕیاری دابوو بەردەوام بێت چونکە گرێبەستێکی واژوو کردبوو کە تێیدا نووسرابوو «پێویستە نمایشەکە بەردەوام بێت».) سیناترا و سیلڤەرز ئەو نمایشانەیان ئەنجامدا کە لە کاتی [[گەشتی یوو-ئێس-ئۆ|گەشتەکانی یوو-ئێس-ئۆ]]یاندا پێشکەشیان کردبوو. نمایشەکە ھۆڵەکەی ھەژاند. کاتێک نمایشەکە بەرەو کۆتایی چوو، سیلڤەرز گریا و گوتی: «ڕێگەم پێبدەن بە ناوی ڕاگسەوە بچەمێمەوە.» لەکاتێکدا سیلڤەرز بۆ یادکردنەوەی ڕاگلاند دەگریا، ئامادەبووان بێدەنگ بوون.<ref>Silvers (1973), p. 142.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0706533}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Rags Ragland}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] a969978poldfh26ntwsb3hx20o8mbpw ڕادیۆی بی بی سی 0 267287 1691677 1406478 2026-10-23T04:33:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1691677 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=ڕادیۆی بی بی سی|logo=[[پەڕگە:BBC Radio 2021 (stacked).svg|160px|class=skin-invert]]|logo_caption=لۆگۆی بەکارھێنراو لە ٢٠٢١ەوە|type=[[ژێرکۆمەڵە (کۆمپانیا)|ژێرکۆمەڵە]]|foundation={{Nowrap|{{start date and age|1922|10|18|df=yes}}}}|location_city=برۆدکەستینگ ھاوس، [[لەندەن]]، [[سالفۆرد]]|location_country=ئینگلتەرا|area_served=جیھانی|industry=[[میدیای بەکۆمەڵ]]|services=ڕادیۆ|parent=[[بی بی سی]]|homepage={{URL|https://www.bbc.co.uk/sounds|bbc.co.uk/sounds}}}} '''ڕادیۆی بی بی سی''' [[ژێرکۆمەڵە (کۆمپانیا)|ژێرکۆمەڵەیەکی بازرگانی]] کارپێکراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC Management Structure|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/aboutthebbc/insidethebbc/managementstructure/bbcstructure/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111215082435/http://www.bbc.co.uk/aboutthebbc/insidethebbc/managementstructure/bbcstructure/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣|وێبگە=26 July 2013|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref> و خزمەتگوزارییەکی [[بی بی سی|کۆمپانیای وەشاندنی بەریتانییە]] (BBC) کە لە ساڵی ١٩٢٧ەوە بەپێی مەرجەکانی جاڕنامەی شاھانە لە بەریتانیا کاردەکات. خزمەتگوزارییەکە ڕادیۆ نیشتمانییەکان دابین دەکات کە زۆربەی ژانرە مۆسیقییەکان دەگرێتەوە، ھەروەھا ڕادیۆ ناوخۆیییەکان کە ھەواڵ و کاروبار و بەرژەوەندییە ناوخۆیییەکان دەگرێتەوە. ھەروەھا سەرپەرشتی ناوەڕۆکی دەنگی ئۆنلاین دەکات. ھەموو ڕادیۆ نیشتمانییەکانی بی بی سی لە بنکەکانی [[لەندەن]] و [[مەنچستر]]ەوە پەخش دەکەن، یان بەزۆری لە برۆدکەستینگ ھاوس و میدیا سیتی ویکی؛ بەڵام یەکەی بەرھەمھێنانی تۆڕەکانی بی بی سی کە دەکەوێتە شارەکانی [[بێڵفێست]]، [[بێرمینگام]]، [[بریستۆڵ]]، [[کاردیف]] و [[گلاسگۆ]] بەرنامەی ڕادیۆیی بەرھەم دەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC National Radio|ناونیشان=http://frequencyfinder.org.uk/All_txt.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090226134012/http://frequencyfinder.org.uk/All_txt.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> خزمەتگوزاری ڕادیۆیی بی بی سی لە ساڵی ١٩٢٢ دەستی پێکرد. حکوومەتی بەریتانیا لە ڕێگەی پۆستەی گشتییەوە مۆڵەتی بە بی بی سی دا، کە کۆنترۆڵی سەرەتایی شەپۆلەکانی ڕادیۆی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1920s|ناونیشان=https://www.bbc.com/historyofthebbc/timelines/1920s#:~:text=The%20British%20Broadcasting%20Company,%20as,,%20on%20November%2014,%201922.|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.bbc.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|بی بی سی|ڕادیۆ|لەندەن|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|BBC Radio}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پیبۆدی]] [[پۆل:ڕادیۆ]] [[پۆل:شانشینی یەکگرتوو]] 2dzw043y1sh2wit3hdqhug21f6hw00y ڕابوونی ئیسلامی 0 267866 1691651 1478113 2026-10-23T01:36:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1691651 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''ڕابوونی ئیسلامی''' یان '''ڕابوون''' ({{بە عەرەبی|صحوة إسلامیة}}) زاراوەیەکە کە ئاماژەیە بۆ گەڕانەوەی موسڵمانان بۆ ئیسلام دوای دوورکەوتنەوەیان لێی و پابەندبوونیان بە جێبەجێکردنی یاساکانی لە ژیان و کۆمەڵگاکانیاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الصحوة الإسلامیة الثالثة .. وفقە المرحلة - ولید نور|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/7347|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220425083614/https://ar.islamway.net/article/7347|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lapidus|یەکەم=Ira M.|ڕێکەوت=١٩٩٧|سەردێڕ=Islamic Revival and Modernity: The Contemporary Movements and the Historical Paradigms|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|بەرگ=٤٠|issue=4|پەڕە=٤٤٤|doi=10.1163/1568520972601486|jstor=3632403|وتەگێڕانەوە=The terms commonly used for Islamic revival movements are fundamentalist, Islamist or revivalist.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Haddad|یەکەم=Yvonne Yazbeck|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9wsH2c7mYm8C&pg=PA24&dq=islam+revival+tajdid&hl=en&sa=X&ei=xtyRVP_sHISWyATOhIHABA&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=islam%20revival%20tajdid&f=false|سەردێڕ=The Contemporary Islamic Revival: A Critical Survey and Bibliography|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|پەڕەکان=٢٤–٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160408122748/https://books.google.com/books?id=9wsH2c7mYm8C&pg=PA24&dq=islam+revival+tajdid&hl=en&sa=X&ei=xtyRVP_sHISWyATOhIHABA&ved=0CB0Q6AEwAA|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> بەناوبانگترین ڕابوون لە مێژووی مۆدێرن بە نزیکەیی لە ساڵی ١٩٧٠ دەستی پێکردووە، و لە تەقوای ئایینی و وەرگرتنی کولتوری ئیسلامی وەک جل و بەرگ، زاراوە، جیاکردنەوەی ڕەگەزەکان، دەربڕین و سانسۆرکردنی میدیا، و پابەندبوون بە بەھاکانەوە دەردەکەوێت لە ڕوانگەی [[ئیسلام|ئایینی ئیسلامییەوە]]. زۆرجار ڕابوونەکە پەیوەستە بە بزووتنەوەی ئیسلامی سیاسی. لەکاتێکدا ڕابوونێکی دیکە ڕوویدا کە ھێرشی چەکداری گرتەوە، لەگەڵ ھەندێک توندڕەوی ئایینی و ھێرشکردنە سەر خەڵکی مەدەنی و ئامانجی سەربازی لەلایەن ئیسلامییەکانەوە وەک بزووتنەوەی [[سەلەفیی جیھادی|جیھادی سەلەفی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کیف جعلت السلفیة الجھادیة الدینَ منصةً للعنف؟|ناونیشان=https://www.hafryat.com/ar/blog/كيف-جعلت-السلفية-الجهادية-الدينَ-منصةً-للعنف؟|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220114022115/https://hafryat.com/ar/blog/کیف-جعلت-السلفیة-الجھادیة-الدینَ-منصةً-للعنف؟|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.hafryat.com|زمان=ar}}</ref> == دروستبوون == زیندووبوونەوەی ڕابوونی ئیسلامی بەزۆری ئاماژە بە [[جەمالەدینی ئەفغانی|جەمالەدین ئەفغانی]] دەکرێت - کە بە یەکێک لە کاریگەرترین ڕیفۆرمخوازە موسڵمانەکانی سەدەی نۆزدەھەم دادەنرێت - کە سەردانی زۆرێک لە وڵاتانی ئیسلامی کردووە، و ئەوەی ھاوکاری کردووە لە زیندووکردنەوەی ڕابوونی ئیسلامی قوتابی و ھاوەڵەکەی [[محەممەد عەبدە]] بووە، کە لە سەرەتای [[سەلەفی|بزووتنەوەی سەلەفیدا]] بە کاریگەرترین کەسایەتی وەسف کرا. لە ساڵی ١٩٢٨ [[حەسەن بەننا|حەسەن بەنا]] [[ئیخوان موسلمین]] دامەزراند کە بە یەکەم حیزبی ئیسلامی ڕێکخراو دادەنرێت و تا ئێستاش بە گەورەترین و کاریگەرترین گرووپی ئیسلامی لە جیھاندا دادەنرێت. ھەروەھا لیستی ھاندەر و بیرمەند و ھەڵسوڕاوانی ڕابوونی ئیسلامی لەسەر دەستی شێخ [[محەممەد ڕەشید ڕەزا]] [[سەید قوتب|و سەید قوتب]] لەخۆدەگرێت کە بە دیارترینی ئەو کەسانە دادەنرێن کە سیماکانی ڕابوونی ئیسلامی دادەنێن بۆ ئەوەی کۆمەڵگاکان بگەڕێنەوە بۆ جارێکی تر پابەندبوون بە ئیسلامەوە دوای ئەوەی لە ئیسلام دوورکەوتنەوە. لە [[باشووری ئاسیا|باشووری ئاسیا،]] بیرمەندان و دەوڵەتمەدارە ڕیفۆرمخوازەکانی وەک سید ئەحمەد خان، [[ئیقبال لاھووری|محەممەد ئیقبال]] [[محەممەد عەلی جیناح|و محمد عەلی جیناح،]] تیۆری ناسیۆنالیزمی ئایینی لە ھەردوو [[نیمچەکیشوەری ھیندی|نیمچە دوورگەی ھیندستان]] و کۆمەڵەی موسڵمانان لە ھیندستان بەرەوپێش برد، ئەمەش بووە ھۆی دامەزراندنی یەکەم کۆماری ئیسلامی مۆدێرن: [[پاکستان]]. ھەروەھا [[ئەبوو ئەعلا مودودی|ئەبو ئەعەلا مەودودی]] بە یەکێک لە داکۆکیکاران و ھاندەرانی ڕابوون دادەنرێت ئەو سەرکردە و یەکێکە لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵی ئیسلامی لە باشووری ئاسیا، کە ئەمڕۆ یەکێکە لە گەورەترین پارتە ئیسلامییەکانی کیشوەری ھیندستان، کە چوار وڵات لەخۆدەگرێت: [[پاکستان]] [[ھیندستان|، ھیندستان]] [[بەنگلادێش|، بەنگلادیش]] [[سریلانکا|و سریلانکا]]، ھەرچەندە ئەم لایەنانە ھیچ پەیوەندییەکی ڕێکخراوەیییان لەگەڵ یەکتردا نییە. یەکێک لەو ڕووداوە گرنگانەی کە یارمەتی ڕابوونی ئیسلامی دا [[ڕووحوڵڵا خومەینی|،]] قەیرانی وزە بوو لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا، کە بووە ھۆی پێکھێنانی [[ئۆپێک|ڕێکخراوی وڵاتانی ھەناردەکاری نەوت]] (ئۆپێک) لەلایەن شا [[فەیسەڵ کوڕی عەبدولعەزیز]]ەوە ١٩٧٩ و دامەزراندنی کۆماری ئیسلامی ئێرانی شیعە ڕووداوی سێیەم ڕووداوی [[مزگەوتی حەرام]] کە [[دەستبەسەرداگرتنی ١٩٧٩ی مزگەوتی حەرام|بە ڕووداوی جوھەیمان]] ناسراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ئیسلامی سیاسی}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Islamic revival}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ئیسلامی سیاسی]] [[پۆل:زاراوە نوێیەکانی سیاسەت]] 2rhp5o0uhlhrbydue3co03g5wb7vsjo 1691789 1691651 2026-10-23T09:07:56Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691789 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''ڕابوونی ئیسلامی''' یان '''ڕابوون''' ({{بە عەرەبی|صحوة إسلامیة}}) زاراوەیەکە کە ئاماژەیە بۆ گەڕانەوەی موسڵمانان بۆ ئیسلام دوای دوورکەوتنەوەیان لێی و پابەندبوونیان بە جێبەجێکردنی یاساکانی لە ژیان و کۆمەڵگاکانیاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الصحوة الإسلامیة الثالثة .. وفقە المرحلة - ولید نور|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/7347|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220425083614/https://ar.islamway.net/article/7347|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lapidus|یەکەم=Ira M.|ڕێکەوت=١٩٩٧|سەردێڕ=Islamic Revival and Modernity: The Contemporary Movements and the Historical Paradigms|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|بەرگ=٤٠|issue=4|پەڕە=٤٤٤|doi=10.1163/1568520972601486|jstor=3632403|وتەگێڕانەوە=The terms commonly used for Islamic revival movements are fundamentalist, Islamist or revivalist.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Haddad|یەکەم=Yvonne Yazbeck|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9wsH2c7mYm8C&pg=PA24&dq=islam+revival+tajdid&hl=en&sa=X&ei=xtyRVP_sHISWyATOhIHABA&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=islam%20revival%20tajdid&f=false|سەردێڕ=The Contemporary Islamic Revival: A Critical Survey and Bibliography|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|پەڕەکان=٢٤–٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160408122748/https://books.google.com/books?id=9wsH2c7mYm8C&pg=PA24&dq=islam+revival+tajdid&hl=en&sa=X&ei=xtyRVP_sHISWyATOhIHABA&ved=0CB0Q6AEwAA|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> بەناوبانگترین ڕابوون لە مێژووی مۆدێرن بە نزیکەیی لە ساڵی ١٩٧٠ دەستی پێکردووە، و لە تەقوای ئایینی و وەرگرتنی کولتوری ئیسلامی وەک جل و بەرگ، زاراوە، جیاکردنەوەی ڕەگەزەکان، دەربڕین و سانسۆرکردنی میدیا، و پابەندبوون بە بەھاکانەوە دەردەکەوێت لە ڕوانگەی [[ئیسلام|ئایینی ئیسلامییەوە]]. زۆرجار ڕابوونەکە پەیوەستە بە بزووتنەوەی ئیسلامی سیاسی. لەکاتێکدا ڕابوونێکی دیکە ڕوویدا کە ھێرشی چەکداری گرتەوە، لەگەڵ ھەندێک توندڕەوی ئایینی و ھێرشکردنە سەر خەڵکی مەدەنی و ئامانجی سەربازی لەلایەن ئیسلامییەکانەوە وەک بزووتنەوەی [[سەلەفیی جیھادی|جیھادی سەلەفی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کیف جعلت السلفیة الجھادیة الدینَ منصةً للعنف؟|ناونیشان=https://www.hafryat.com/ar/blog/كيف-جعلت-السلفية-الجهادية-الدينَ-منصةً-للعنف؟|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220114022115/https://hafryat.com/ar/blog/کیف-جعلت-السلفیة-الجھادیة-الدینَ-منصةً-للعنف؟|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.hafryat.com|زمان=ar}}</ref> == دروستبوون == زیندووبوونەوەی ڕابوونی ئیسلامی بەزۆری ئاماژە بە [[جەمالەدینی ئەفغانی|جەمالەدین ئەفغانی]] دەکرێت - کە بە یەکێک لە کاریگەرترین ڕیفۆرمخوازە موسڵمانەکانی سەدەی نۆزدەھەم دادەنرێت - کە سەردانی زۆرێک لە وڵاتانی ئیسلامی کردووە، و ئەوەی ھاوکاری کردووە لە زیندووکردنەوەی ڕابوونی ئیسلامی قوتابی و ھاوەڵەکەی [[محەممەد عەبدە]] بووە، کە لە سەرەتای [[سەلەفی|بزووتنەوەی سەلەفیدا]] بە کاریگەرترین کەسایەتی وەسف کرا. لە ساڵی ١٩٢٨ [[حەسەن بەننا|حەسەن بەنا]] [[ئیخوان موسلمین]] دامەزراند کە بە یەکەم حیزبی ئیسلامی ڕێکخراو دادەنرێت و تا ئێستاش بە گەورەترین و کاریگەرترین گرووپی ئیسلامی لە جیھاندا دادەنرێت. ھەروەھا لیستی ھاندەر و بیرمەند و ھەڵسوڕاوانی ڕابوونی ئیسلامی لەسەر دەستی شێخ [[محەممەد ڕەشید ڕەزا]] [[سەید قوتب|و سەید قوتب]] لەخۆدەگرێت کە بە دیارترینی ئەو کەسانە دادەنرێن کە سیماکانی ڕابوونی ئیسلامی دادەنێن بۆ ئەوەی کۆمەڵگاکان بگەڕێنەوە بۆ جارێکی تر پابەندبوون بە ئیسلامەوە دوای ئەوەی لە ئیسلام دوورکەوتنەوە. لە [[باشووری ئاسیا|باشووری ئاسیا،]] بیرمەندان و دەوڵەتمەدارە ڕیفۆرمخوازەکانی وەک سید ئەحمەد خان، [[ئیقبال لاھووری|محەممەد ئیقبال]] [[محەممەد عەلی جیناح|و محمد عەلی جیناح،]] تیۆری ناسیۆنالیزمی ئایینی لە ھەردوو [[نیمچەکیشوەری ھیندی|نیمچە دوورگەی ھیندستان]] و کۆمەڵەی موسڵمانان لە ھیندستان بەرەوپێش برد، ئەمەش بووە ھۆی دامەزراندنی یەکەم کۆماری ئیسلامی مۆدێرن: [[پاکستان]]. ھەروەھا [[ئەبوو ئەعلا مودودی|ئەبو ئەعەلا مەودودی]] بە یەکێک لە داکۆکیکاران و ھاندەرانی ڕابوون دادەنرێت ئەو سەرکردە و یەکێکە لە دامەزرێنەرانی کۆمەڵی ئیسلامی لە باشووری ئاسیا، کە ئەمڕۆ یەکێکە لە گەورەترین پارتە ئیسلامییەکانی کیشوەری ھیندستان، کە چوار وڵات لەخۆدەگرێت: [[پاکستان]] [[ھیندستان|، ھیندستان]] [[بەنگلادێش|، بەنگلادیش]] [[سریلانکا|و سریلانکا]]، ھەرچەندە ئەم لایەنانە ھیچ پەیوەندییەکی ڕێکخراوەیییان لەگەڵ یەکتردا نییە. یەکێک لەو ڕووداوە گرنگانەی کە یارمەتی ڕابوونی ئیسلامی دا [[ڕووحوڵڵا خومەینی|،]] قەیرانی وزە بوو لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا، کە بووە ھۆی پێکھێنانی [[ئۆپێک|ڕێکخراوی وڵاتانی ھەناردەکاری نەوت]] (ئۆپێک) لەلایەن شا [[فەیسەڵ کوڕی عەبدولعەزیز]]ەوە ١٩٧٩ و دامەزراندنی کۆماری ئیسلامی ئێرانی شیعە ڕووداوی سێیەم ڕووداوی [[مزگەوتی حەرام]] کە [[دەستبەسەرداگرتنی ١٩٧٩ی مزگەوتی حەرام|بە ڕووداوی جوھەیمان]] ناسراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ئیسلامی سیاسی}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Islamic revival}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ئیسلامی سیاسی]] [[پۆل:زاراوە نوێیەکانی سیاسەت]] [[پۆل:گرووپە ئیسلامییەکان]] 9yrg0agnd6l1i1oezctw57sim6vizfh چەند سەرنجێک لە کتێبی خوا 0 267872 1691586 1547108 2026-10-22T22:34:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1691586 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کتێب|ناو=چەند سەرنجێک لە کتێبی خوا|دانەر=زەینەب عەزالی|وڵات=میسر|زمان=عەرەبی|جۆری ئەدەبی=تەفسیری قورئان|مێژووی دەرچوون=١٩٩٥}} '''چەند سەرنجێک لە کتێبی خوا''' ({{بە عەرەبی|نظرات فی کتاب الله}}) لێکدانەوەیەک [[قورئان|بۆ قورئانی پیرۆز]] کە لەلایەن بانگخوازی ئیسلامی کۆچکردوو [[زەینەب غەزالی]] نووسراوە، و لەلایەن دکتۆر عەبدولحەی فەرماوی، پرۆفیسۆر [[زانکۆی ئەزھەر|لە زانکۆی ئەزھەر]] پێداچوونەوەی بۆ کراوە و پێشەکی بۆ نوسراوە. بە یەکەم لێکدانەوەی قورئانی پیرۆز دادەنرێت کە ژنێک نوسیویەتی. لە سەرەتای نەوەدەکانی سەدەی ڕابردوودا نووسینی لێکدانەوەکەی تەواو کرد و یەکەم بەرگی “ دار الشروق ” لە ساڵی ١٩٩٥ی زایینیدا بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نظرات فی کتاب اللھ- زینب الغزالی|ناونیشان=https://quranpedia.net/book/14866|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=quranpedia.net|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=نظرات في كتاب الله.. أول تفسير للقرآن تكتبه امرأة |ناونیشان=https://www.ikhwanonline.com/article/54898 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.ikhwanonline.com |زمان=ar}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ڕۆژگارێکی تەمەنم]] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.ikhwanonline.com/Article.asp?ArtID=54898&SecID=343 چەند سەرنجێک لە کتێبی خوا..] [http://www.ikhwanonline.com/Article.asp?ArtID=54898&SecID=343 یەکەم لێکدانەوەی قورئان کە ژنێک نوسیویەتی] ئیخوان ئۆنلاین، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ * [http://www.ikhwanonline.com/Article.asp?ArtID=13468&SecID=271 زەینەب غەزالی..] [http://www.ikhwanonline.com/Article.asp?ArtID=13468&SecID=271 یەکەم ژن کە قورئانی لێک دایەوە] ئیخوان ئۆنلاین، ٤ی ئابی ٢٠٠٥ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|قورئان|ئیسلام}} {{کتێب-کۆلکە}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی تەفسیر]] 3hjsvo9udvtpen4ms55pqo4ueomlln7 ڕافایل کۆریا 0 267964 1691703 1550299 2026-10-23T04:37:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1691703 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕافایل کۆریا''' ({{بە ئینگلیزی|Rafael Correa، لەدایکبووی ٦ی نیسانی ١٩٦٣}}) [[سیاسەتوان|سیاسەتمەدارێکی]] ئیکوادۆرییە و لە ساڵی ٢٠٠٧ تا ٢٠١٧ وەک [[سەرۆککۆمار]] کاری کردووە. ئابووریناسە و لە ئیکوادۆر و بەلجیکا (زانکۆی کاتۆلیکی لۆڤن) و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ([[زانکۆی ئیلینۆی لە ئێربانا–شەمپەین|زانکۆی ئیلینۆیس لە ئۆربانا-شامپاین]]) خوێندوویەتی. لە کۆتایی ساڵی ٢٠٠٦ بە سەرۆککۆمار ھەڵبژێردرا و لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٧ دەستبەکاربوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سۆشیالیزم|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Rafael Correa}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:سۆسیالیستەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی ئێکوادۆر]] [[پۆل:چێ گیڤارا]] [[پۆل:ئەو کەسانەی ناویان لە کاغەزەکانی پەنەمادا ھاتووە]] [[پۆل:زیندووان]] ao64pl70cl5r3xgb133vbuyo8bnrvdb چەرخ 0 268141 1691442 1642391 2026-10-22T16:35:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1691442 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Wagenraeder-FH000008_1.JPG|وێنۆک|225x225پیکسڵ| ویلی [[چێو|داری]] کۆن بە]] [[پەڕگە:Wheelaxle_quackenbos.gif|وێنۆک| وێندڵاس بەکارھێنانێکی ناسراوە بۆ ویل و ئەکسیل]] '''چەرخ''' ئامێرێکی میکانیکییە کە شێوەی دیسک یان [[بازنە (ئەندازە)|بازنەیییە]]. مەبەستی سەرەکی ئەوەیە کە ڕێگە بدات شتەکان ''کە پێیوەی بەستراون ڕۆڵ بگێڕن'' ; بە واتایەکی تر ویلەکە دەسوڕێتەوە و تەنەکە لەسەر ویلەکە بە ئاسانی بە درێژایی زەوی دەجوڵێت. [[مەکینەی ساکار|ئامێرێکی سادەیە]]. زۆربەی [[پێڕاگوێز|ئۆتۆمبێلە]] وشکانییەکان لەسەر ویل دەسوڕێنەوە. زۆرجار ویلەکان بە جووت بەکاردەھێنرێن، بە دار یان کانزا کە بە ئەکسیل ناسراوە بەیەکەوە دەبەسترێنەوە. ویل و ئەکسیلەکە بەیەکەوە دەسوڕێنەوە. ئەو بەشەی ویل کە بە ئەکسیلەوە دەلکێت پێی دەوترێت ھاب (hub). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Wheels}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئامرازەکان]] [[پۆل:داھێنانە دێرینەکان]] [[پۆل:چەرخەکان]] isjz24kolpfebkzo1u5c3bqsl5hgwuv ڕائید عەتار 0 268506 1691647 1591159 2026-10-23T01:36:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1691647 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person|honorific_prefix=سەرکردەی سەربازی کەتیبەکانی عیزەدین قەسام|name=ڕائید عەتار|native_name=رائد العطار|native_name_lang=ar|image=Raed_al_Atar.jpg|image_size=|alt=ڕائید عەتار|caption=|birth_date={{birth year|1974}}|death_date={{Death date|2014|8|21|df=yes}} (aged 39 or 40)|birth_place=کەرتی غەززە، فەلەستین|death_place=ڕەفەح، کەرتی غەززە|branch=|unit=|commands=|battles=* شەڕی غەززە (2008–٢٠٠٩) * Operation Stones of Baked Clay * شەڕی غەززە-ئیسرائیل ٢٠١٤}} '''ڕائید عەتار''' ({{بە عەرەبی|رائد العطار}}،<ref name="AJ bio">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|script-title=ar: ڕائد العطار|trans-title=Raed al-Atar|ناونیشان=https://aja.me/g5sf94|سەردێڕ=رائد العطار|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.aljazeera.net|بڵاوکەرەوە=Al Jazeera Net|زمان=an}}</ref> ١٩٧٤–٢٠١٤) فەرماندەی [[ڕەفەح]]ی لیواکانی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|عیزدین قەسام]] و ئەندامی ئەنجومەنی باڵای سەربازی [[حەماس]] بووە. بەپێی وتەی جیم زانۆتی شرۆڤەکاری خزمەتگوزاری توێژینەوەی کۆنگرێس، فەرماندەیییەکەی گرنگ بووە بەھۆی ئەوەی کە [[ڕەفەح]] خاڵی مەبەست بووە بۆ تونێلەکانی قاچاخچێتی لە میسرەوە. بەپێی زانیارییەکان، لە ساڵی ٢٠١٠دا، عەتار دەسەڵات و کاریگەرییەکی بەرچاوی لە کەرتی غەززەدا ھەبووە، ھەروەھا دەسەڵاتی بەسەر تونێلەکانی قاچاخچێتیدا ھەبووە.<ref name="Pfeffer">Anshel Pfeffer, Avi Issacharoff. [http://www.haaretz.com/print-edition/news/pa-hamas-military-chief-in-rafah-ordered-rocket-attacks-on-eilat-aqaba-1.306284 "PA: Hamas Military Chief in Rafah Ordered Rocket Attacks on Eilat, Aqaba"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924225428/http://www.haaretz.com/print-edition/news/pa-hamas-military-chief-in-rafah-ordered-rocket-attacks-on-eilat-aqaba-1.306284 |date=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}, ''Haaretz'', 6 August 2010.</ref><ref name="Xinhua">"Hamas threats to kidnap more Israeli soldiers". [[Xinhua]], 28 March 2009.</ref> بەپێی ڕاپۆرتی ئیسرائیل، سێیەم فەرماندەی باڵای سەربازی بزووتنەوەی حەماس بووە.<ref>[https://www.irishtimes.com/news/world/middle-east/two-hamas-commanders-killed-in-israeli-air-strike-in-gaza-1.1904190 "Two Hamas commanders killed in Israeli air strike in Gaza"] by Mark Weiss, in Jerusalem, 22 August 2014, irishtimes.com; accessed 27 August 2014.</ref> لە مانگی نیسانی ساڵی ١٩٩٥دا، عەتار، دوای دادگاییکردنێکی خێرا لەلایەن دادگای [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی فەلەستین]]، بە دوو ساڵ زیندانیکردن بە تۆمەتی مەشقکردن بە چەکی نایاسایی سزادرا.<ref>[https://www.nytimes.com/1995/05/03/world/palestinians-hold-quick-secret-trials.html Palestinians Hold Quick, Secret Trials"], ''New York Times''; 3 May 1995; accessed 22 August 2014.</ref><ref>"Palestinian Authority alleged to run secret 'trials' lasting just a few minutes", ''The Baltimore Sun'', 4 May 1995.</ref> لە ١ی شوباتی ساڵی ١٩٩٩ کاپتنێکی پۆلیسی فەلەستینی بە ناوی ڕیفات جودا لە غەززە لە تەقەکردن لەگەڵ عەتار و دوو ئەندامی دیکەی حەماس کوژرا، لەکاتێکدا ھەوڵی دەستگیرکردنی دەدا.<ref>[http://www.elpais.com/articulo/internacional/ORIENTE_PROXIMO/PALESTINA/HAMAS_/PALESTINA/ACUERDO_DE_WYE_PLANTATION_/OCTUBRE_1998/policia/palestino/nina/mueren/tiroteo/militantes/Hamas/elpepiint/19990202elpepiint_19/Tes "Un policía palestino y una niña mueren en un tiroteo con militantes de Hamás"], ''El Pais'', 2 February 1999. {{In lang|es}}</ref> دواتر ئەو کەسانە لە کەمپی پەنابەرانی شاتی دەستگیرکران، ئەوەش دوای ئاڵوگۆڕی تەقەی دووەم لەگەڵ ھێزە ئەمنییەکان. لە مانگی نیسانی ئەو ساڵەدا، عەتار بە تاوانی کوشتنی ڕیفعەت جودا لەلایەن دەسەڵاتی فەلەستینەوە سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا. ھەر کە حوکمی لەسێدارەدان دەرچوو، کەسوکاری عەتار ڕژانە سەر شەقامەکان و ماڵی جوودەیان بەردباران کرد.<ref>"Death penalty fallout challenges Arafat", ''Laredo Morning Times'', 15 March 1999.</ref> ناڕەزایەتی توندوتیژی لە غەززە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی دوو کەس.<ref>Joel Greenberg, [http://articles.sfgate.com/1999-03-11/news/17680734_1_palestinian-security-palestinian-court-palestinian-authority "Two Killed in Riots In Gaza Over Death Sentence/Palestinian court ruling causes demonstrations"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120701164043/http://articles.sfgate.com/1999-03-11/news/17680734_1_palestinian-security-palestinian-court-palestinian-authority |date= ١ی تەممووزی ٢٠١٢ }}, ''New York Times'', 11 March 1999.</ref><ref>Barzak, Ibrahim. [https://news.google.com/newspapers?nid=1298&dat=19990315&id=5fAyAAAAIBAJ&sjid=nggGAAAAIBAJ&pg=5777,3508917 Death sentence decision puts Arafat's judgement to the test], Associated Press via ''Free Lance-Star'', 15 March 1999.</ref> دوابەدوای ئاژاوەگێڕییەکان و ڕەخنەکانی دادگاییکردنەکە، [[یاسر عەرەفات]] لەگەڵ سەرکردە مەدەنییەکان لە ڕەفعەت کۆبووەوە و داوای لێکردن ئارامی بگەڕێننەوە، بەڵێنیدا پێداچوونەوە بە سزای لەسێدارەدان بکەن.<ref>''San Francisco Chronicle'', p. A10, 2 February 1999; accessed 21 August 2014.</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦ عەتار ئاڕاستەی ئەو ھەڵمەتە سنووربەزێنەی کرد کە تێیدا سەربازێکی ئیسرائیلی [[گیلعاد شەلیت]] دەستگیرکرا. ھەروەھا لە کاتی ئازادبوونی شالیت لە دیل لە کاتی ئاڵوگۆڕی زیندانییەکان لە ساڵی ٢٠١١دا ئامادە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Israeli Strikes Kill 3 Hamas Leaders as Military Wing Takes Responsibility for Kidnappings|ناونیشان=https://nymag.com/daily/intelligencer/2014/08/israeli-strikes-hit-3-top-hamas-leaders.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gilad Shalit and Hamas commander Raed Al-Attar|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/gilad-shalit-and-hamas-commander-raed-al-attar/|وێبگە=[[The Times of Israel]]}}</ref> لە کاتی شەڕی غەززەدا لە ساڵی ٢٠٠٩، عەتار لەگەڵ محەممەد سەنوەر، چەکدارێک کە یارمەتی ھەماھەنگی ڕفاندنی سەربازێکی ئیسرائیلی بە ناوی [[گیلعاد شەلیت]] داوە، بەرەو عەریش لە سینا ھەڵھات.<ref>Amos Harel. "Reservists join Gaza fighting ahead of third stage of Operation Cast Lead." January 2009.</ref> لەو ساڵەدا عەتار بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند، ئەگەر ئیسرائیل داواکارییەکانی حەماس بۆ ئازادکردنی ھەزار و ٤٥٠ زیندانی فەلەستینی لە بەرامبەر شەلیت قبوڵ نەکات، حەماس سەربازی زیاتر دەڕفێنێت.<ref name="Xinhua">"Hamas threats to kidnap more Israeli soldiers". [[Xinhua]], 28 March 2009.</ref> ڕاپۆرتەکان دەرکەوتن کە عەتار ڕێگەی بە تەقاندنی موشەکەکانی شێوازی گراد لە مانگی ئابی ٢٠١٠ لە نیمچە دوورگەی [[نیمچەدوورگەی سینا|سینا]] لە [[ئیلات]] لە [[ئیسرائیل]] و [[عەقەبە]] لە [[ئوردن]] داوە.<ref>Egypt Reveals Arrest Of Terror Squad On The Sinai. Palestine News Network</ref><ref>Jack Khoury. [http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/egypt-held-alleged-terror-squad-prior-to-eilat-rocket-attack-report-says-1.306675 "Egypt held alleged terror squad prior to Eilat rocket attack, report says"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150615095643/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/egypt-held-alleged-terror-squad-prior-to-eilat-rocket-attack-report-says-1.306675 |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥ }}, ''Haaretz'', 8 August 2010.</ref> بەگوێرەی سەرچاوە فەلەستینییەکان، عەتار بە ڕەزامەندی سەرکردایەتی بزووتنەوەی حەماس لە دەرەوەی وڵات، لەنێویاندا [[خالید مەشعەل|خالد مەشعەل]] و بە پشتیوانیی کارمەندانی ھەواڵگری [[ئێران]]، ڕێگەی بە ھێرشەکە داوە. بەپێی ھەندێک لە ھەواڵەکان، ھێرشەکە بەپێی زانیارییەکان بەبێ ئاگاداری فەرماندەی ڕاستەوخۆی ئەو، [[ئەحمەد جەعبەری]]،<ref name="Pfeffer"/> ڕوویداوە لەکاتێکدا بە گوتەی بەرپرسانی میسر، ئۆپەراسیۆنێکی لەو شێوەیە بەبێ ڕەزامەندی جەعبەری نەدەکرا ئەنجام بدرێت.<ref>Avi Issacharoff. [http://www.haaretz.com/print-edition/news/arab-paper-intel-chief-diskin-visited-Cairo-to-discuss-rockets-1.306625 "Arab paper: Intel chief Diskin visited Cairo to discuss rockets"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150615110026/http://www.haaretz.com/print-edition/news/arab-paper-intel-chief-diskin-visited-cairo-to-discuss-rockets-1.306625 |date=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥ }}, haaretz.com; accessed 27 August 2014.</ref> == مردن == ڕاید عەتار لەگەڵ دوو کارمەندی باڵای دیکەی بزووتنەوەی حەماس لە کاتی ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیل لە [[ڕەفەح]] لە ٢١ی ئابی ٢٠١٤، لە کاتی شەڕی ئیسرائیل و غەززە لە ساڵی ٢٠١٤ کوژرا.<ref>[http://in.reuters.com/article/mideast-gaza-idINL5N0QR0P020140821 Death of al Atar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821153935/http://in.reuters.com/article/2014/08/21/mideast-gaza-idINL5N0QR0P020140821 |date=٢١ی ئابی ٢٠١٤ }}, reuters.com, 21 August 2014; accessed 22 August 2014.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠١٠|ژیاننامە|فەلەستین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:فەلەستینییە تیرۆرکراوەکان]] [[پۆل:خەڵکی کەرتی غەززە]] [[پۆل:مردووان بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل]] dhdxd0gxr1f6tj1gzrc31dhwlaiyg5z قووڵینگی خۆڵەمێشی 0 268664 1691732 1512226 2026-10-23T05:48:10Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691732 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Common crane grus grus.jpg|چەپ|250px|وێنۆک|قووڵینگی خۆڵەمێشی]] '''قوڵینگی خۆڵەمێشی''' یان '''قوڵینگە باوەکان''' یان '''قوڵینگی ئەوراسیای''' جۆرێکە لە [[قوڵینگ]] کە لە بەشی باکووری ئەورووپا و ئاسیادا بڵاوبووەتەوە. بەرزیی ئەم باڵندەیە ١٠٠ بۆ ١٣٠ سم و درێژی باڵەکانی ١٨٠–٢٤٠ سم و کێشی لە نێوان ٣ بۆ ٦ کیلۆگرام دەبێت، نێرەکان کەمێک قورستر و گەورەترن لە مێینەکان، ئەم باڵندەیە بەگشتی خۆڵەمێشی یە و پێشەوەی سەروچاوی ڕەشە و تاجێکی سووری ڕووتیان ھەیە و ھێڵێکی سپی لە پشت چاوەکانەوە تا بەشی سەرەوەی پشت درێژ دەبێتەوە، ئەم نیشانانە لە ھاوتاکانیان جیایان دەکەنەوە. لە کاتی فڕین و نمایشکردندا دەنگی لە دوورییەکی بەرچاوەوە دەبیسترێت. ئەم جۆرە قوڵینگە لەکاتی کۆچکردن ھەندێک جار لە بەر خراپی کەشوھەوا وەستانێک وەردەگرن لە ناوچە جیاجیاکانی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Common cranes 'here to stay' after recolonising eastern England|ناونیشان=https://www.theguardian.com/environment/2018/jul/17/common-cranes-here-to-stay-after-recolonising-eastern-england|وێبگە=The Guardian}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|باڵندەکان|ژینناسی|چین}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Grus grus}} [[پۆل:قوڵینگ|قوڵینگ]] [[پۆل:پەلەوەران]] [[پۆل:مەلەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:مەلەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:مەلەکانی کوردستان]] [[پۆل:مەلەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مەلەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە]] ewfeyh6t3hyk2uje821ggc7vuey5xen قوورچی باشی 0 269788 1691729 1512217 2026-10-23T05:47:40Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1691729 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = قوورچی باشی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|قورچی‌باشی}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری قوورچی باشی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری قوورچی باشی''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی قوورچی باشی لە [[ئێران]]دا##جێگەی قوورچی باشی لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|33|39|10|N|49|52|22|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای مەرکەزی|مەرکەزی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی خومەین|خومەین]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''قوورچی باشی''' ({{بە فارسی|قورچی‌باشی}}) شارێکە لە [[پارێزگای مەرکەزی]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای مەرکەزی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای مەرکەزی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای مەرکەزی]] dkf3lijlwoxwsoahsickoinyny4no4w ڕامبۆ (فیلمی ٢٠٠٨) 0 270192 1691743 1529621 2026-10-23T07:33:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تایلەند-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1691743 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕامبۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Rambo}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەکشن|ئەکشن]]ی [[فیلمی سەرکێشی|سەرکێشی]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٨. تێچووی فیلمەکە ٥٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] ١١٣٫٢ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٢ خولەکە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|تایلەند}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تایلەند-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سپلاتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی بەکرێگیراوەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ئاڤی لێرنەر بەرھەمھێنراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەریزۆنا داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک گیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە تایلەند وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی سیلڤستەر ستالۆن]] [[پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت]] [[پۆل:فیلمەکانی مووڤی پاس فیلمز]] [[پۆل:فیلمەکانی نو ئیمەیج]] d3bunzmy85y4l4u8o2l7v43msx4u9jm 1691785 1691743 2026-10-23T09:04:01Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691785 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕامبۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Rambo}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەکشن|ئەکشن]]ی [[فیلمی سەرکێشی|سەرکێشی]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٨. تێچووی فیلمەکە ٥٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] ١١٣٫٢ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٢ خولەکە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|تایلەند}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تایلەند-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سپلاتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە قەدەغەکراوەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی بەکرێگیراوەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ئاڤی لێرنەر بەرھەمھێنراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن برایەن تایلەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەریزۆنا داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک گیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە تایلەند وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی سیلڤستەر ستالۆن]] [[پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت]] [[پۆل:فیلمەکانی مووڤی پاس فیلمز]] [[پۆل:فیلمەکانی نو ئیمەیج]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] ierks0yu35w029ze0csk5fkgg8p8dz2 تاوەری ئێن سیئۆل 0 270549 1691429 1680051 2026-10-22T16:31:27Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک زیاترە) 1691429 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی بینا|ناوی بینا=تاوەری ئێن سیئۆل{{ھن}}엔 서울타워|ناو=[[تاوەر]]ی [[سیئۆل]]|ناوی خۆماڵی=تاوەری نامسان|زمانی ناوی خۆماڵی=[[کۆری]]|وێنە=Seoul Tower (4394893276).jpg|لێدوان=وێنەیەکی '''تاوەری سیئۆل'''|ناوەکانی تر=تاوەری وای تی ئێن{{ھن}}تاوەری سیئۆل|جۆری بینا=[[تاوەر]]ی [[ڕاگەیێنی | پەیوەندی]]|شار=[[سیئۆل]]|وڵات=[[کۆریای باشوور]]|ناونیشان=ناوەندی [[سیئۆل | شاری سیئۆل]]، [[کۆریای باشوور]]|کردنەوە=١٩٧١|بەرزی=٢٣٦[[مەتر]]|ژمارەی نھۆم=٤نھۆم|خاوەن=کۆمپانیای وای تی ئێن (YTN)|تەلارساز=جانگ جۆنگ-ریول|ماڵپەڕ=https://www.nseoultower.co.kr}} '''تاوەری ئێن سیئۆل''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]؛'''N서울타워''') بە فەرمی بە '''تاوەری وای تی ئێن سیئۆل''' (YTN Seoul) دەناسرێت، کە بەشێوەیەکی گشتی بە '''تاوەری نامسان''' (남산)یان '''تاوەری سیئۆل''' دەناسرێت، [[بورج|تاوەرێکی]] پەیوەندی و چاودێریکردنە و دەکەوێتە سەر [[نامسان (سێئول)|شاخی نامسان]] لە ناوەڕاستی [[سیئۆل]] لە [[کۆریای باشوور]] تاوەرەکە بەرزییەکەی ٢٣٦[[مەتر]] (٧٧٤)پێیە و بەرزترین خاڵە لە شاری سیئۆل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=A hip tourist hot spot in the thick of it all-INSIDE Korea JoongAng D…|ناونیشان=http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2908231|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=archive.ph|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130126225946/http://koreajoongangdaily.joinsmsn.com/news/article/article.aspx?aid=2908231|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاوەری نامسان|ناونیشان=https://www.nseoultower.co.kr/eng/global/intro.asp|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تاوەرەکە لە ساڵی [[١٩٦٩]] دروست کراوە و لە ساڵی [[١٩٨٠]] بەڕووی خەڵکدا کراوەتەوە، تاوەری سیئۆل لە ٣ی [[کانوونی دووەم]]ی [[١٩٧١]] تەواوبووە و دیزاینی ئێن تاوەر لەلایەن (جانگ جۆنگ-ریول) دیزاین کراوە و لەو کاتەوە [[بورج|تاوەرەکە]] بە [[ھێما|ھێمایەکی]] گرینگی [[سیئۆل]] دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=N Seoul Tower|ناونیشان=https://architectuul.com/architecture/n-seoul-tower|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Architectuul}}</ref> تاوەری سیئۆل یەکەم تاوەری [[شەپۆلی ڕادیۆیی|شەپۆڵی ڕادیۆیی]] گشتی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]، کە [[تەلەڤیزیۆن|پەخشی تەلەڤیزیۆنی]] و [[ڕادیۆ|ڕادیۆیی]] لە [[سیئۆل|شاری سیئۆل]] دابین دەکات. لە ئێستادا تاوەرەکە [[سیگناڵ]] و [[شەپۆلی ڕادیۆیی|شەپۆڵی ڕادیۆیی]] بۆ کەی بی ئێس ([[سیستمی پەخشی کۆری]]) و ئێس بی ئێس ([[سیستمی پەخشی سێئول]]) و ئێم بی سی ([[کۆمپانیای پەخشی مانھوا]]) پەخش دەکات.<ref name=":0"/> == مێژوو == پێشنیازی دروستکردنی بورجەکە لەلایەن کۆنسۆرتسیۆمێکی دامەزراوەکانی پەخشکردن و حکوومەتی کۆریای باشوورەوە کرا بۆ لەخۆگرتنی دامەزراوەکانی پەخشی بازرگانی و ئامێرەکانی پەیوەندیکردنی ئاژانسەکانی جێبەجێکردنی ئاسایش و یاسای نیشتمانی، لەگەڵ ناوچە گشتییەکان لەوانە سەکۆکانی ڕوانین، موزەخانە و کافێیەک. بەردی بناغەی لە کانوونی یەکەمی ١٩٦٩ دانرا. بورجەکە گەیشتە بەرزایی تەواوی خۆی کاتێک ستوونی کۆنکرێتی و ستوونی پەخشەکەی لە ساڵی ١٩٧١دا تەواو کران، و پڕۆژەکە کاتێک کۆتایی پێھات کە سەکۆکانی ڕوانین لە ساڵی ١٩٧٥دا تەواو کران.<ref>{{cite web |last= |first= |date=November 26, 2022 |trans-title=Seoul Tower |url=https://www.pa.go.kr/online_news/onlinenews_26/documentary_01.html |access-date=March 18, 2026 |website=Presidential Archives Newsletter |language=Korean |title=서울 타워 |location=Sejong, South Korea |publisher=Presidential Archives, Ministry of Public Administration and Security}}</ref><ref name="futureheritage" /> پشکنینی ئاسایش دوای تەواوبوونی پڕۆژەکە، نیگەرانییەکانی سەبارەت بە ڕێگەدان بە خەڵکی گشتی بەرزکردەوە؛ ھەست دەکرا ئەو وێنەیانەی لە سەکۆی ڕوانینەکەوە دەگیرێن، ڕەنگە ئاسایشی [[کۆشکی شین|ماڵی شین]] و موڵکەکانی دیکەی حکوومەت بخەنە مەترسییەوە. سەرۆک [[پارک چونگ-ھی|پاک چۆنگ ھی]] فەرمانی دا کە بورجەکە «تەنیا وەک بورجێکی پەخشکردن بەکاربھێنرێت، و بەتوندی بۆ ھەر مەبەستێکی دیکە قەدەغە بێت، و ڕێوشوێنی تایبەت سەبارەت بە کێشەکانی ئاسایش بگیرێتە بەر.»<ref>{{cite web |last= |first= |date=November 26, 2022 |trans-title=Seoul Tower |url=https://www.pa.go.kr/online_news/onlinenews_26/documentary_01.html |access-date=March 18, 2026 |website=Presidential Archives Newsletter |language=Korean |title=서울 타워 |location=Sejong, South Korea |publisher=Presidential Archives, Ministry of Public Administration and Security}}</ref> سەکۆکانی ڕوانین بە بەکارنەھێنراوی مانەوە تا ئەو کاتەی بورجەکە لە تشرینی یەکەمی ١٩٨٠دا بۆ ڕای گشتی کرایەوە، کە ساڵێک دوای تیرۆرکردنی [[پارک چونگ-ھی|پاک چۆنگ ھی]] بوو. کۆمەڵەی ھاوکاریی دوولایەنەی پۆستە لە ھەمان ساڵدا بورجەکەی کڕییەوە و خاوەندارێتی کرد تا ساڵی ١٩٩٩، کاتێک ناچار بوو بیفڕۆشێت بۆ پشتیوانیکردنی سندوقی خانەنشینییەکەی، کە تووشی ئیفلاسبوون ببوو.<ref>{{cite web |last=Kim |first=Hye-young |date=August 1999 |trans-title=The Postal Service Union undergoing the process of liquidating its reporting operations |url=http://www.postnews.kr/cpost_people/sub_read.asp?BoardID=15340&BID=20&page=36&cate=25&c_type=&Board_T=22 |access-date=March 19, 2026 |website=Korea Post Magazine |language=Korean |title=취재 청산 절차를 밟고 있는 체신공체조합 |location=Sejong, South Korea |publisher=Korea Post}}</ref> بورجەکە خرایە سەر زیادکردنی ئاشکرا بۆ کۆمپانیا تایبەتەکان،<ref>{{cite web |last=Moon |first=Hee-so |date=November 11, 1999 |trans-title=Namsan Seoul Tower to be sold to a private company |url=https://www.hankyung.com/article/1999112201781 |access-date=March 20, 2026 |website=Korea Economic Daily |language=Korean |title=남산 서울타워 민간기업에 팔린다 |location=Seoul, South Korea |publisher=}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.hankyung.com/article/1999112201781 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> و YTN — کە خاوەنی ئێستایەتی — ھەڵبژێردرا.<ref>{{cite web |last=Seo |first=Yang-won |date=December 16, 1999 |trans-title=YTN Becomes New Owner of Namsan Seoul Tower |url=https://www.mk.co.kr/news/all/2254316 |access-date=March 20, 2026 |website=Maeil Business Newspaper |language=Korean |title=YTN이 남산서울타워 새주인 됐다 |location=Seoul, South Korea |publisher=Maekyung Media}}</ref> لە نیسانی ٢٠٠٥، کۆمپانیای YTN گرێبەستی لەگەڵ بەشێک لە چایبۆلی [[گرووپی سی جەی]] ئیمزا کرد بۆ بەکرێدان، نۆژەنکردنەوە و بەڕێوەبردنی نهۆمەکانی ڕوانینی کۆمەڵگەکە. ئەو بەشەی برجەکە لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥دا ژێر ناوی ''برجی ئێن سێئول'' سەرلەنوێ کرایەوە.<ref>{{cite web |url=https://www.nseoultower.co.kr/eng/global/intro3.asp |access-date=March 20, 2026 |website=N Seoul Tower |title=N Seoul Tower History |location= |publisher=}}</ref> لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٥، کۆمپانیای YTN نهۆمەکانی خوارەوەی بنکەی باڵەخانەکەی نۆژەن کردەوە و ژێر ناوی ''پلازای برجی سێئول'' کرایەوە.<ref>{{cite web |url=https://www.seoultower.co.kr/en/intro/history |access-date=March 20, 2026 |website=YTN Seoul Tower |title=YTN Seoul Tower History |location= |publisher=}}</ref> بۆ خەڵکی گشتی ھەمیشە کێشەیەکی ئاسایشی نیشتمانی بووە، بە دانانی ڕێگری لە وێنەگرتن بۆ ڕێگریکردن لە چاودێریکردنی شوێنی نیشتەجێبوونی سەرۆکایەتی. لە ساڵی ٢٠٢٢ تا ٢٠٢٥ لە ماوەی ئیدارەی [[یوون سووک یوول]]، شوێنی نیشتەجێبوونی فەرمی لە [[کۆشکی شین|ماڵی شینەوە]] گواسترایەوە بۆ ئەو شوێنەی کە پێشتر شوێنی نیشتەجێبوونی وەزیری دەرەوە بوو لە ھانام-دۆنگ. ناوچەیەکی دیاریکراوی وێنەگرتن کە دیمەنی ماڵی یونی لێوە دیار بوو، لە ماوەی پۆستەکەیدا داخرا.<ref>{{cite web |last= |first= |date= |trans-title=Photo Zone, But "Please Do Not Take Photos"... Even Security Personnel? |url=https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1006940642&plink=LINK&cooper=YOUTUBE |access-date=March 20, 2026 |website=SBS News |language=Korean |title=포토존인데 "사진 찍지 마세요"…경호 인력까지? |location= |publisher=}}</ref> بورجەکە شەپۆلەکانی پەخشی کۆریای باکوور تێک دەدات، بۆ ڕێگریکردن لە وەرگرتنیان لە ناو کۆریای باشووردا.<ref>{{cite AV media|people=|last=|first=|date=|title=한국이야, 해외야? 외국인들 필수 코스 된 이곳 :YTN서울타워|url=https://www.youtube.com/watch?v=19HMxWUniaA&t=51s|trans-title=Is this Korea or overseas? This place has become a must-visit for foreigners: YTN Seoul Tower|format=video|work=|type=|language=Korean|location=|publisher=YTN|time=6:43|access-date=March 21, 2026}}</ref> == سەردانیکردن == چوونەژوورەوە بۆ نهۆمەکانی خوارەوەی (B1-T2) کۆمەڵگەی بورجەکە بە خۆڕایییە. بۆ نهۆمەکانی T3-T7، بلیتەکان دەکرێت لە شوێنی مەبەست یان پێشوەختە بە سەرھێڵ لە ڕێگەی پلاتفۆرمەکانی لایەنی سێیەمەوە بکڕدرێن. داشکاندنی٪٣٠ دەدرێت بە منداڵانی تەمەن ٣-١٢ ساڵ، گەورەسالانی سەروو ٦٥ ساڵ، دانیشتووانی کۆریی خاوەن پێداویستیی تایبەت، و ئەوانەی خاوەن شایستەیی نیشتمانین. منداڵانی خوار تەمەنی ٣ ساڵ بەخۆڕایی ڕێگەیان پێدەدرێت.<ref>{{cite web |url=https://www.nseoultower.co.kr/eng/visit/use2.asp |access-date=March 25, 2026 |website=N Seoul Tower |title=Admissin & Ticketing}}</ref> نرخ و پاکێجی تایبەت بەردەستن بۆ گرووپەکانی ٢٠ سەردانیکەر کە تەمەنیان لە خوار ١٨ ساڵییەوەیە.<ref>{{cite web |url=https://www.nseoultower.co.kr/eng/visit/group.asp |access-date=March 25, 2026 |website=N Seoul Tower |title=Groups}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٢دا، ڕاپرسییە ئەنجامدراوەکان لەلایەن حکوومەتی شاری [[سیئۆل|سێئولەوە]] دەریانخست کە گەشتیارانی بێگانە بورجی ئێن سێئولی نامسانیان وەک یەکەم شوێنی سەرنجڕاکێشیی گەشتیاری پلەبەندی کردووە.<ref>{{cite web |url=http://www.nseoultower.com/eng/global/intro3.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324203500/http://www.nseoultower.com/eng/global/intro3.asp |archive-date=24 March 2023 |access-date=3 April 2014 |website=www.nseoultower.com |title=[N SEOUL TOWER][About N SEOUL TOWER] History |url-status=live}}</ref> بورجەکە، لەگەڵ [[کۆشکی چانگدۆک]]، لە ساڵی ٢٠١٥دا وەک یەکێک لە ٥٠٠ شوێنە گەشتیارییە سەرەکییەکانی جیهان لە پێڕستی گەشتیاریی کۆتاییی لۆنلی پلانیتدا ھەڵبژێردرا.<ref>{{cite news|title=YTN서울타워·창덕궁 '세계 500대 관광지' 선정|trans-title=YTN Seoul Tower and Changdeokgung Palace selected as one of the world's top 500 tourist destinations|author=Kim Kyung-ah|date=2015-09-26|work=[[YTN]]|language=ko|url=https://m.ytn.co.kr/news_view.php?key=201509261442003991|access-date=2024-10-20}}</ref> == بەکارھێنانی بۆ پەخشکردن == بورجی ئێن سێئولی نامسان وەک بورجێکی پەخشی ڕادیۆیی/تەلەڤیزیۆنی و پەیوەندییەکان بەکاردێت. === پەخشکەرانی تەلەڤیزیۆنی === ==== وێستگەکانی ATSC 1.0 ==== {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" !کەناڵ !ناوی کەناڵ !کۆدی بانگکردن !وێستگە !توانای کارەبایی !ناوچەی پەخشکردن |- |{{center|6}} |[[SBS TV|SBS TV Seoul (HD)]] |HLSQ-DTV |[[سیستمی پەخشی سێئول|Seoul Broadcasting System]] (SBS) | rowspan="6" |5&nbsp;kW | rowspan="6" |[[ناوچەی پایتەختی سێئول]] |- |{{center|7}} |[[کەی بی ئێس دوو]] |[[KBS2|HLSA-DTV]] | rowspan="2" |[[سیستمی پەخشی کۆری]] |- |{{center|9}} |[[کەی بی ئێس یەک]] |[[KBS1|HLKA-DTV]] |- |{{center|10.1}} |EBS TV Seoul (HD) |HLQL-DTV | rowspan="2" |[[سیستمی پەخشی پەروەردەیی|Educational Broadcasting System]] (EBS) |- |{{center|10.2}} |EBS 2 Seoul (HD) |HLQL-TV-2 |- |{{center|11}} |MBC TV Seoul (HD) |HLKV-DTV |Munhwa Broadcasting Corporation (MBC) |} ==== وێستگەکانی ATSC 3.0 ==== {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" !کەناڵ !ناوی کەناڵ !کۆدی بانگکردن !وێستگە !توانای کارەبایی !ناوچەی پەخشکردن |- |{{center|7}} |[[کەی بی ئێس دوو]] |[[KBS2|HLSA-UHDTV]] | rowspan="3" |[[سیستمی پەخشی کۆری]] | rowspan="3" |5&nbsp;kW | rowspan="3" |[[ناوچەی پایتەختی سێئول]] |- |{{center|9.1}} |[[کەی بی ئێس یەک]] |[[KBS1|HLKA-UHDTV]] |- |{{center|9.2}} |KBS News D (HD) |[[KBS1|HLKA-UHDTV-2]] |} === پەخشکەرانی ڕادیۆیی === {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" !فرێکوێنسی !ناوی وێستگە !کۆدی بانگکردن !توانای کارەبایی !ناوچەی پەخشکردن |- |96.7&nbsp;MHz |KFN FM |HLSF-FM |2&nbsp;kW | rowspan="3" |[[ناوچەی پایتەختی سێئول]] |- |99.1&nbsp;MHz |Gugak FM |HLQA-FM |5&nbsp;kW |- |101.3&nbsp;MHz |tbs eFM |HLSW-FM |1&nbsp;kW |} == لە ڕۆشنبیریی جەماوەریدا == گۆرانیی [[کەی-پۆپ|کەی پۆپی]] ساڵی ٢٠١١ بە ناوی ''ئیتایوۆن فریدەم'' (ئازادیی ئیتایوۆن) لەلایەن دووانەی [[ھیپ ھۆپ|ھیپ ھۆپی]] UV بە هاوبەشی لەگەڵ جی وای پارک گۆرانییەکە بە پرسینی هونەرمەندەکان دەست پێدەکات کە دەڵێن، «بورجی نامسان لەکوێیە؟» <ref>{{cite web |last1=Post |first1=Chad |last2=Roberge |first2=Tom |date=December 29, 2014 |url=https://www.rochester.edu/College/translation/threepercent/2014/12/29/three-percent-87-where-is-namsan-tower/ |access-date=March 17, 2026 |website=Three Percent |title=Three Percent #87: Where is Namsan Tower? |location=Rochester, New York |publisher=University of Rochester}}</ref> بورجەکە لەو دیمەنانەدا دەردەکەوێت کە لە پارکی نامسان لە زنجیرە [[دراما|درامای]] [[زانستی خەیاڵی|زانستی خەیاڵیی]] [[نێتفلێکس]] ''Sense8''دا وێنەیان گیراوە. <ref>{{cite web |date=July 2015 |url=https://english.seoulfc.or.kr/naa/na/index.asp?no=1&mode=view&IDX=629&p=1 |access-date=March 17, 2026 |website=Seoul Film Commission |title=4 Locations in Seoul that Wowed the Wachowskis}}</ref> == وێنە == <gallery mode="packed" style="text-align: center"> پەڕگە:Namsan tower view (6907572689).jpg|بورجی تۆڕی/پەخش لە کاتی ئاوا بوونی خۆر پەڕگە:View from N Seoul Tower at night.jpg|دیمەنی [[سێئول]] لە بورجی ئێن سێئولی نامسانەوە پەڕگە:Connect Terrace Seoul Station.png|لە هێماکانی وێستگەی سێئول </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|ئەندازیاریی شارستانی|کۆریای باشوور|تەلەڤیزیۆن|ڕادیۆ|کۆریا}} {{پۆلی کۆمنز|N Seoul Tower}} [[پۆل:شوێنە گەشتییارییەکانی سیۆل]] 370ckln390gubtbo25swidpxv1oruz4 ڕاڵفی تێکدەر 0 270819 1691834 1544075 2026-10-23T10:38:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە) 1691834 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕاڵفی تێکدەر''' ({{بە ئینگلیزی|Wreck-It Ralph}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەنیمەیشن|ئەنیمەیشن]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٢. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٦٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] زیاتر لە ٤٧١ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠١ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ڕاڵف، دوژمنی یارییەکی ڤیدیۆیی، ھەوڵ دەدات ببێتە پاڵەوان لە یارییەکی تردا، بەڵام بە ھەڵە کێشە بۆ ھەموو یارییەکانی ئارکەید دروست دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Wreck-It Ralph}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|کارتۆن|کۆمیدیا|مۆسیقا}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە ئەمریکییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھاوڕێیەتییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە منداڵانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمی فانتازیا-کۆمیدییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ساڵی ٢٠١٢]] [[پۆل:یەکەم فیلمە دەرھێنراوەکانی ساڵی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە کۆمپیوتەرییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی منداڵ]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:باشترین ئەنییمێیە تایبەتمەندەکان لە براوەی خەڵاتی ئانی]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کایە ڤیدیۆیییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھێنری جاکمانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] 8ep0j9u9izakcy0otgevcgaa949o6la بگۆڕەکان: تاریکی مانگ 0 270851 1691496 1681027 2026-10-22T18:31:47Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691496 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ترانسفۆرمەرەکان: تاریکی مانگ''' ({{بە ئینگلیزی|Transformers: Dark of the Moon}}) فیلمێکی [[فیلمی زانستی خەیاڵی|زانستی خەیاڵی]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١١. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٩٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٫١٢٤ ملیار دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١١) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٥٤ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == ئۆتۆبۆتەکان و دیسێپتیکۆنەکان دەگەنە زەوی بۆ دۆزینەوەی کەشتییەکی سایبەرترۆنی کە لەسەر مانگ شاردراوەتەوە. سام ویتویکی و ئۆتۆبۆتەکان دەبێت ڕێگە لە مێگاترۆن بگرن کە دەیەوێت ئەم تەکنەلۆژیایە بەکاربهێنێت بۆ کۆیلەکردنی مرۆڤایەتی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Transformers: Dark of the Moon}} {{تووڵی دەروازە|ئوکراینا|شەڕ|ھۆڵیوود|کۆمەڵەی خۆر|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|ڕووسیا|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|گەردوون|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات]] [[پۆل:لەشکرکێشی بوونەوەرە ئاسمانییەکان لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕووداوە کاریگەرییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی مایکل بەی]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ئیان برایس]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لەلایەن ستیڤ جابلۆنسکی تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ٢٠١٣ بەرھەمھێندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆردیا دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ھۆنگ کۆنگ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە فلۆریدا داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھۆنگ کۆنگ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی خەیاڵی سەرکێشی]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ٢٠١٢ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ی چەشنی کارەسات]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە خەیاڵییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] rxofysd5v3469hc0jo2846hf7zu2xme بگۆڕەکان: سەردەمی لەناوچوون 0 270858 1691497 1681026 2026-10-22T18:32:07Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691497 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''بگۆڕەکان: سەردەمی لەناوچوون''' ({{بە ئینگلیزی|Transformers: Age of Extinction}}) فیلمێکی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٤. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٢١٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٫١٠٤ ملیار دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٦٥ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == پێنج ساڵ دوای شەڕی شیکاگۆ، کێیڤ یێگەر و کچەکەی ئۆتۆبۆتێکی شاراوە دەدۆزنەوە. ئەمە دەبێتە ھۆی ئەوەی کە ببنە ئامانجی حکوومەت و گرووپێکی نوێی دیسێپتیکۆنەکان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Transformers: Age of Extinction}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|ھۆڵیوود|چین|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دایناسۆڕ|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیدیا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕاونانی فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کارەساتییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە چەشنی کارەسات]] [[پۆل:فیلمە درۆنەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕووداوە کاریگەرییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی مایکل بەی]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی ئیان برایس]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لەلایەن ستیڤ جابلۆنسکی تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ھۆنگ کۆنگ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە تێکساس، ئەمریکا نمایش کراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئەمریکا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھۆنگ کۆنگ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمە براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن ڕۆسبێری]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە دایناسۆڕەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە چینییەکان]] [[پۆل:فیلمە چینییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دانراون لە ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە ڕاونانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] 2a6i8szyls5t24xlfybadsr7cyat8kg چەتەکانی دەریای کاریبی: سندووقی پیاوی مردوو 0 270859 1691434 1545614 2026-10-22T16:34:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691434 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''چەتەکانی دەریای کاریبی: سندووقی پیاوی مردوو''' ({{بە ئینگلیزی|Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest}}) فیلمێکی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٦. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٢٢٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٫٠٦٦ ملیار دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٧ی تەممووزی ٢٠٠٦) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٥١ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == کاپتن جاک سپارۆ دەبێت قەرزی خۆی بۆ کاپتن داڤی جۆنز بداتەوە، لە کاتێکدا ویل تەرنەر و ئێلیزابێت سوان ھەوڵ دەدەن یارمەتی بدەن و ھاوکات پەیوەندی خۆیان بپارێزن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە کەشتییەکان ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان]] n1t44mwoa9gt0g3q9ttvpsq7ilmeeq5 1691472 1691434 2026-10-22T17:01:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1691472 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''چەتەکانی دەریای کاریبی: سندووقی پیاوی مردوو''' ({{بە ئینگلیزی|Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest}}) فیلمێکی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٦. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ٢٢٥ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٫٠٦٦ ملیار دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٧ی تەممووزی ٢٠٠٦) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٥١ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == کاپتن جاک سپارۆ دەبێت قەرزی خۆی بۆ کاپتن داڤی جۆنز بداتەوە، لە کاتێکدا ویل تەرنەر و ئێلیزابێت سوان ھەوڵ دەدەن یارمەتی بدەن و ھاوکات پەیوەندی خۆیان بپارێزن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|کۆمیدیا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:جنۆکە لە فیلمەکاندا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە کەشتییەکان ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە خەڵاتی ئۆسکاریان بۆ باشترین کاریگەری بینراو بەدەستھێناوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە کۆمێدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە داستانییە ئەمریکییەکان]] onug04ov77zma0qh969lsl95oisekw2 ڕاپەڕینی موکری 0 270909 1691810 1529748 2026-10-23T10:34:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691810 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕاپەڕینی موکری'''، '''سەرھەڵدانی موکری''' یان '''شۆڕشی موکری''' چەند ناوێکن کە بۆ ئاماژەکردن بە ڕووداوەکانی ساڵانی ١٨٧٩ و ١٨٨٠ [[ڕۆژژمێری کوردی|کوردی]] و بەتایبەت کردەکانی [[ھەمزە ئاغای مەنگوڕ]] کە یەکێک بوو لە سەرۆکەکانی ھۆزی [[مەنگوڕ]]. لەو ساڵەدا [[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری]] و [[ھەمزاغای مەنگوڕ|ھەمزە ئاغای مەنگوڕ]] شەڕیان لەدژی حکوومەتی [[ئێران]] ڕاگەیاند. ھەمزاغای مەنگوڕ لەگەڵ حاکمی [[مەھاباد|سابڵاغی موکری]] کەوتە شەڕەوە و [[شێخ عوبەیدوڵڵا]] [[سوارە]] کوردەکانی نارد بۆ [[سابڵاغ]]ی موکری بۆ یارمەتیدانی ھەمزە ئاغا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=مروتی|یەکەم=فریده|دوایین٢=ثواقب|یەکەم٢=جهانبخش|دوایین٣=رحمتی|یەکەم٣=محسن|دوایین٤=شهیدانی|یەکەم٤=شهاب|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ١٣٩٩|سەردێڕ=بررسی نقش حمزه آغا منگور در قیام شیخ عبیدالله شمدینانی علیه قاجاریه (1297 ق/ 1880 م)|ناونیشان=https://civilica.com/doc/1026251/|journal=فصلنامه مطالعات تاریخی جنگ|زمان=Farsi|بەرگ=٤|issue=1}}</ref> ==دەستپێک== [[شێخ]] و [[خەلیفە]]کان، بە [[پڕوپاگەندە|بانگەشە سیاسییەکانی]] خۆیان دژی حکوومەتی ناوەندیی ئێران، بوونە ھۆی ناکۆکی لە ناوچەی سابڵاغی موکری ([[موکریان]]ی ئەمڕۆ). لەم کاتەدا فەرمانڕەوای ناوچەی سابڵاغ ([[مەھاباد]]ی ئێستا) بەرەو [[میاندواو]] ھەڵات و محەممەد ئاغا سەرۆکی ھۆزی [[مامەش]] و مامەند ئاغا سەرۆکی ھۆزی [[ھۆزی پیران|پیران]] پەیوەستی ھەمزاغا و شۆڕشگێڕەکان بوون. ھۆزەکانی [[مەنگوڕ]] و [[مامەش]] و پیران بەشێکن لە [[موکری|ھۆزەکانی موکری]] کە لە باشووری [[دەریاچەی ورمێ|گۆلی ورمێ]] و [[موکریان|ناوچەی موکریاندا]] دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تاریخ سیاسی اجتماعی ساوجبلاغ مکری (مهاباد) از دوره صفویه تا انقلاب مشروطیت|ناونیشان=https://www.virascience.com/thesis/505447/|بڵاوکەرەوە=www.virascience.com}}</ref> ھەمزە ئاغا بۆ سەر ناوچەکانی [[سابڵاغ]] و [[میاندواو]] و ھەتا ناوچەکانی [[مەلێکان|مەلیکان]] و [[بناب|بناو]] پێشڕەویی کرد. دوای گرتنی سابڵاغ، مریدەکانی [[شێخ عوبەیدوڵڵا]] و بەتایبەت عەبدولقادری کوڕی شێخ خوازیاری ھێرش بوو بۆ سەر شاری [[سەقز]]. ==ئاکام== ڕۆژی ھەینی ٢٥ی [[شەووال]]ی ١٢٩٧ی [[کۆچی]]، ھەمزە ئاغا و عەبدولقادر ھێرشیان کردە سەر [[میاندواو]] و بەپێی ھەواڵی دەزگای سابڵاغ بۆ وەزارەتی دەرەوە لە ساڵی ١٢٩٨ی کۆچی دا، ٣٥٠٠ کەس لەو ڕووداوانەدا کوژراون. ژمارەی کوژراوەکان بە چەند شێوەی جیاواز باس کراوە و [[اسکندر غوریانس|ئەسکەندەر غوریانێس]] باسی لەوە کردووە کە ژمارەی کوژراوەکان ٨٥٠ کەس بووە. [[ژاک دێ مۆرگان]]، توێژەری فەرەنسی، سەبارەت بەم شۆڕشە نووسیویەتی: [[سەیفەدین خان موکری|سەیفەدین خانی موکری]] کوڕی [[عەزیزخان موکری|عەزیزخانی موکری]] سەرۆکی [[موکری|ھۆزی موکری]] بووە. کوردەکانی ھان دەدا کە لە مەڵبەندەکانی خۆیان گوند دروست بکەن. لە موڵکی باوکی تەنیا [[بۆکان]] بۆی مابووەوە. ئەم سەرھەڵدانە بە ھاندانی [[شێخ عوبەیدوڵڵا]] و ھۆزەکانی [[مەنگوڕ]]، [[مامەش]] و پیران دەستی پێ کرد. لە کۆتاییدا بە خوێنڕشتنێکی زۆر لە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] بەبێ ئاکام کۆتاییی پێ ھات. == تێبینی == {{سەرچاوەکان|٢}} == سەرچاوەکان == * Morgan, J. de (1895). mission scientifuque en perse / par J. de Morgan * برزویی، مجتبی (١٣٧٨). اوضاع سیاسی کردستان از ١٢٥٨ تا ١٣٢٥ ە.ش. تھران: فکر نو. شابک ٩٦٤٦٨٧٠٠٢٣. {{تووڵی دەروازە|کوردستان|شەڕ|ئێران}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:سەرھەڵدانی موکری]] [[پۆل:شۆڕشی موکری]] rja7zkyjn46vgcgkyskl522ij3b37l3 ڕاوچیی ئەژدیھاکان (فیلم) 0 270982 1691766 1529705 2026-10-23T07:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1691766 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''''ڕاوچیی ئەژدیھاکان''''' ({{بە فەڕەنسی|Chasseurs de dragons}}) [[فیلمی خەیاڵی|فیلمێکی ئەنیمەیشنیی خەیاڵیی]] ساڵی ٢٠٠٨ە، باس لە سەرگەرمییەکانی دوو ڕاوچی ئەژدیھا دەکات. لە نووسینی فرێدریک ئێنگل-لینۆیر، و دەرھێنانی ئارسەر کواک و گیلۆم ئیڤێرنێلە. فیلمەکە لەلایەن کۆمپانیای فوتوریکۆن بەرھەم ھێنراوە و لەلایەن کۆمپانیای لوکس ئەنیمەیشن و ماگ گوف لیگن و تریکستەر بە ھاوبەشی بەرھەم ھێنراوە. ھەمان گەردوونی ھاوبەشیی زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکەی ھەیە، بە ناوی ''[[ڕاوچیی ئەژدیھاکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|ڕاوچی ئەژدیھاکان]]''. لە ٢٦ی ئازاری ٢٠٠٨ لە [[فەڕەنسا]] و لە ٢٠ی ئازاری ٢٠٠٨ لە [[ڕووسیا]] و [[نیوزیلاند]] بڵاوکرایەوە. ھەروەھا لەلایەن [[ئایکۆن پرۆدەکشنز|کۆمپانیای ئایکۆن پرۆدەکشنز]] و باک فیلمزەوە دابەشکرا. فیلمەکە پاڵێوراوی خەڵاتی کریستاڵی بۆ باشترین فیلمی سینەمایی وەرگرت و داھاتی ١٢٬٢٣٥٬٨٤٣ دۆلاری بەدەستھێنا بە بوودجەی ١٢٬٠٠٠٬٠٠٠ یۆرۆ. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ماڵپەڕی فەرمی|http://www.futurikon.com/en/programme/dragon-hunters-the-movie/}} * {{IMDb title|0944834|ڕاوچی ئەژدیھاکان}} * {{AllMovie title|448377|ڕاوچی ئەژدیھاکان}} * {{Rotten Tomatoes|chasseurs-de-dragons-dragon-hunters-die-drachenjager|ڕاوچی ئەژدیھاکان}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|ئەڵمانیا|ئەنیمەیشن|فەڕەنسا|کۆمیدیا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان دەربارەی دراگۆن]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەڵمانییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە فەرەنسییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی مناڵان لە ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە فانتازیاکانی مناڵان لە ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی-کۆمپیوتەری ساڵی ٢٠٠٨]] [[پۆل:فیلمە فانتازیاکانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٨]] lrpwdknyxx029uw9o6ft8f5jvnnv4dh ڕاپەڕینی جەعفەر ئاغا 0 274869 1691803 1661346 2026-10-23T10:32:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1691803 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=ڕاپەڕینی جەعفەر ئاغا|image=|date=پاییزی ١٩٣١<ref name=berch>Berch Berberoglu. ''Turmoil in the Middle East: Imperialism, War, and Political Instability''. p86.</ref><ref>Gérard Chaliand. ''A People Without a Country: The Kurds and Kurdistan''. p105,249.</ref>|partof=[[سەربەخۆییخوازیی کوردان لە ئێران]]|place=[[ھەورامان]]|result=ڕاپەڕینەکە سەرکوتکرا|combatant1=[[File:Roj emblem.svg|20px]] یاخیبووە کوردەکانی جەعفەر ئاغا|combatant2={{flagicon image|State Flag of Iran (1964).svg}} [[ئێرانی پەھلەوی|ئێران]]|commander1=جەعفەر ئاغا|commander2=[[حاجعەلی ڕەزمارا]]|strength1=|strength2=}} '''ڕاپەڕینی جەعفەر ئاغا''' ({{بە فارسی|شورش جعفر سلطان}}) ئاماژەیە بۆ ڕاپەڕینێکی خێڵەکی [[کورد]] لە ئێرانی پەھلەوی کە لە ساڵی ١٩٣١ سەریھەڵدا، و یەکێک بوو لە ڕاپەڕینە خێڵەکی-نەتەوەیییە سەرەتایییەکانی کورد دژی دەسەڵاتی ناوەندیی ئێران لە قۆناغی سەرەتایی [[سەربەخۆییخوازیی کوردان لە ئێران|سەربەخۆییخوازیی کورد لە ئێراندا]]. == پشت ڕووداوەکان == جەعفەر سوڵتانی [[ھەورامان]]، ناوچەی نێوان [[مەریوان]] و باکووری [[ھەڵەبجە]]ی کۆنترۆڵکرد و تا ساڵی ١٩٢٥ دەسەڵاتی لەوێ مایەوە. جەعفەر سوڵتان وەک سەرۆکی بنەماڵەی سوڵتانی شاھانە سەیر دەکرا، لە ساڵی ١٩٢٧ تا ١٩٣٤ کۆمەڵێک ڕاپەڕینی خێڵەکی کورد لە ناوچەی [[ھەورامان]] و مەریوان سەریانھەڵدا.<ref name="mcdawall">David McDowall. ''A Modern History of the Kurds: Third Edition''. p225.</ref> لە ساڵی ١٩٢٦ ھێزەکانی ئێران کە شەڕی یاخیبووانیان دەکرد لە ناوچەکانی پشدەر، ھەورامان و مەریوان، ھەموو دیلەکانیان لە کردەوەیەکی دڕندەییدا لە سێدارەدا، پێدەچێت ئەمە یەکێک لەو ھۆکارانە بێت کە بووە ھۆی ئەوەی ٣١ سەرۆک عەشیرەتی کورد لە ناوچەکەدا داوای پاراستنی بەریتانیا بکەن.<ref name="mcdawall"/> == ئەمانەش ببینە == * [[کاتھێڵی ڕاپەڕینی کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|کوردستان|ئێران|شەڕ|دەیەی ١٩٣٠}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاپەڕینەکان]] [[پۆل:شەڕەکان]] [[پۆل:١٩٣١]] mhh68hee34m9qrs974rhs4mkllw9g0n ڕاغیب حەرب 0 275033 1691700 1529559 2026-10-23T04:36:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1691700 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''ڕاغیب حەرب''' (١٩٥٢–١٩٨٤) یەکێک بوو لە سەرکردەکانی بەرخۆدان لە [[لوبنان]]. لەگەڵ دەرکەوتنی داواکارییەکانی ئیمام سەید [[مووسا سەدر]]، کە بووە ھۆی دامەزراندنی بزووتنەوەی مەحروومین و باڵە سەربازییەکەی فەوجەکانی بەرخۆدانی لوبنان "[[بزووتنەوەی ئەمەل|ئەمەل]]"، شێخ ڕاغیب یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە پەیوەندی پێوە کرد، کە وانەکانی کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ڕۆحی ئەو کەسانە ھەبوو کە پەیوەندییان بەو بزووتنەوەیەوە کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|لوبنان|ژیاننامە|ئیسلام|سیاسەت|شیعە}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:تیرۆرکردنەکانی مۆساد]] myx4pupki7qucza92y17cie9fs971wy قوزەح 0 276194 1691716 1675428 2026-10-23T05:45:30Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691716 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox|تەنیا کوردی=بەڵێ}} '''قوزەح''' یەکێکە لە گوندەکانی [[لوبنان]] لە ناوچەی بنت جبیل لە پارێزگای نەباتیە، ١٢٩ کم لە [[بەیرووت]] پایتەختی لوبنانەوە دوورە. بەرزییەکەی ٧٣٠ م لە ئاستی دەریاوە و درێژدەبێتەوە بە ڕووبەری ٥٤١ [[ھەکتار|ھێکتار]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|لوبنان|جوگرافیا}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{لوبنان-کۆلکە}} p2wrzkaivi5tf8lnq8ykisjrkqzc2vh قولاپ (فیلم) 0 276226 1691722 1672518 2026-10-23T05:46:30Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691722 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''قولاپ''' ({{بە ئینگلیزی|Hook}}) فیلمێکی [[فەنتازیا]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩١. داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ٣٠٠٫٩ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی "١١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١" لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٤٢ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Hook (1991)}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|کۆمیدیا|لەندەن|خەیاڵی زانستی}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە فانتازییە سەرکێشییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩١]] [[پۆل:فیلمەکانی ئامبلین ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا-کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی لەبیرچوونەوە]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی پەرییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی بۆ کۆمیک وەرگێڕدراون]] [[پۆل:فیلمە بەرھەمھێنراوەکانی فرانک مارشال]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جۆن ویلیامزەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە سان فرانسیسکۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەسەر فڕۆکە داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی پیتەر پان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] eget128xkusxc4r5f6vu63q4rtihqie قولاپی بەرزاییەکانی وودلاند (فیلم) 0 276227 1691723 1512205 2026-10-23T05:46:40Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691723 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''قولاپی بەرزایییەکانی ودلاند''' ({{بە ئینگلیزی|The Hook of Woodland Heights}}) فیلمێکی ترسناکی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٢. داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٫٥ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٥ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠|کۆمیدیا}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییە ڕاستەوخۆییەکان بۆ ڤیدیۆ]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ترسناکەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ویلایەتی ماساشوستس وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:سکاوتکردن لە کلتوری باودا]] sz67f1bercz64ljx52c89rkw2ys7qar قوفڵ و کلیل 0 276243 1691718 1675442 2026-10-23T05:45:50Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1691718 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Solex 99 30 padlock with keys (DSCF2659).jpg|وێنۆک|وێنەی قوفڵ و کلیلێک]] '''قوفڵ''' ئامێرێکی [[میکانیک]]ی یان [[ئەلەکترۆنیک]]ە کە بەھۆی شتێکی فیزیکی (وەک کلیل، کارتی کلیل، پەنجەمۆر، کارتی ئاڕ ئێف ئای دی، نیشانەی ئاسایش یان پارە) دەکرێتەوە، یان بە پێدانی زانیاری نھێنی (وەک ژمارە یان [[تێپەڕوشە]])، یان بە تێکەڵەیەک لەمانە، یان تەنھا لە یەک لایەنەوە دەکرێتەوە، وەک زنجیری دەرگا. کلیل ئامێرێکە کە بۆ کارپێکردنی قوفڵ بەکاردێت (بۆ داخستن یان کردنەوە). کلیلێکی ئاسایی پارچە کانزایەکی بچووکە کە لە دوو بەش پێکھاتووە: بەشی پێشەوە یان تیغ، کە دەخزێتە ناو کونی قوفڵەکەوە و جیاوازی دەکات لە نێوان کلیلە جیاوازەکان، و بەشی دواوە، کە دەرپەڕیوە بۆ ئەوەی بەکارھێنەر بتوانێت ھێز بەکاربھێنێت. لە سادەترین جێبەجێکردندا، کلیلێک یەک قوفڵ یان کۆمەڵێک قوفڵی ھاوشێوە دەکاتەوە، سیستەمێکی قوفڵ/کلیل کە ھەر قوفڵێکی ھاوشێوە پێویستی بە ھەمان کلیلی تایبەت ھەیە. '''کلیل''' وەک نیشانەیەکی ئاسایش خزمەت دەکات بۆ دەستگەیشتن بە ناوچەی داخراو؛ قوفڵەکان بۆ ئەوە دروستکراون کە تەنھا ڕێگە بە کەسانێک بدەن کە کلیلی دروستیان ھەیە بیکەنەوە و بچنە ژوورەوە. لە سیستەمە ئاڵۆزترەکانی قوفڵ/کلیلی میکانیکی، دوو کلیلی جیاواز، کە یەکێکیان بە کلیلی سەرەکی ناسراوە، قوفڵەکە دەکەنەوە. کانزا باوەکان بریتین لە [[مسی سپی|برۆنز]]، بڕۆنزی ڕووپۆشکراو، زیوی نیکڵ و پۆڵا. کردەی کردنەوەی قوفڵ بەبێ کلیل پێی دەوترێت ھەڵکردنی قوفڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Locks (security devices)}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|تەکنۆلۆژیا}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} obvvspx32y7y46nt64f217yketeunzo قوفڵی پسوولە 0 276244 1691720 1675444 2026-10-23T05:46:10Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691720 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''قوفڵی پسوولە''' یان '''قوفڵی کارتی کلیل''' ({{بە ئینگلیزی|Keycard Lock}}) [[قوفڵ و کلیل|قوفڵێکە]] کە بە کارتی کلیل کاردەکات، کە کارتێکی پلاستیکی تەختە و لاکێشەیییە. کارتەکە زۆربەی کات، بەڵام نەک ھەمیشە، قەبارەی ھاوشێوەی [[کرێدت کارد]] ھەیە، واتە فۆرماتی ID-1. کارتەکە نەخشێکی فیزیکی یان دیجیتاڵی تێدایە کە میکانیزمی دەرگاکە قبووڵی دەکات پێش ئەوەی قوفڵەکە بکاتەوە. چەند جۆرێکی باوی کارتی کلیل لە بەکارھێناندان، لەوانە کارتی کونکراوی میکانیکی، بارکۆد، شریتی موگناتیسی، کارتی تێھێڵراوی تەلی ویگاند، کارتی زیرەک (کە چیپێکی ئەلیکترۆنی خوێندنەوە/نووسینی تێدایە)، ئاڕ ئێف ئای دی، و کارتەکانی نزیکبوونەوەی [[ئێن ئێف سی]]. کارتی کلیل زۆر جار لە [[ھۆتێل]]ەکان وەک بەدیلێک بۆ کلیلی میکانیکی بەکاردێت. یەکەم بەکارھێنانی بازرگانی کارتی کلیل بۆ بەرزکردنەوە و داگرتنی دەروازە لە شوێنی وەستانی ئۆتۆماتیکی ئۆتۆمبێل بوو کە بەکارھێنەران کرێی مانگانەیان دەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Access control systems}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:دەرگاکان]] mzkxrcudfocm53y2mpnbfm8nhnov0xd قولابەکەم گرت 0 276307 1691721 1512203 2026-10-23T05:46:20Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691721 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''قولابەکەم گرت''' ({{بە ئینگلیزی|I Got the Hook-Up}}) فیلمێکی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٨. لە ڕێکەوتی "٢٧ی ئایاری ١٩٩٨" لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٣ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|فیلم|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن}} {{کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٨]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دیوانی لێکۆڵینەوەی فیدراڵی]] 942ybd1a8q1ybkkeusqdijqb7ev51qb قولەی عاج (فیلمی ١٩٩٨) 0 276445 1691725 1512209 2026-10-23T05:47:00Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691725 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''قولەی عاج''' ({{بە ئینگلیزی|Ivory Tower}}) فیلمێکی درامای کەنەدییە لە ساڵی ١٩٩٨. لە ڕێکەوتی "١١ی ئەیلوولی ١٩٩٨" لە [[کەنەدا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠٠ خولەکە. داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] بەردەست نییە. == کورتەی چیرۆک == چیرۆکی مامۆستایەکی زانکۆ کە ڕووبەڕووی کێشەی کەسی و پیشەیی دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|فیلم|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن}} {{کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٨]] me56fwhnzkper219i2vlb2w66n21f16 ڕامز حەرب 0 276857 1691744 1529625 2026-10-23T07:33:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە) 1691744 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕامز حەرب''' سەرکردەیەکی [[فەلەستین|فەلەستینی]] بوو لە [[لیواکانی قودس|لیواکانی قودس]] کە باڵی سەربازی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین|بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامییە]] لەکاتی [[ھێرشی ئاسمانی|ھێرشێکی ئاسمانیدا]] کە لەلایەن [[ھێزەکانی ئیسرائیل]]ەوە بۆ سەر ماڵەکەی خۆی لە [[کەرتی غەززە]] لە [[فەلەستین]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.maannews.net/news/539758.html|سەردێڕ=السرايا: اسرائيل اغتالت رامز حرب مسؤول الإعلام الحربي بلواء غزة |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240614060820/https://www.maannews.net/news/539758.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.maannews.net}}</ref> ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ تیرۆر کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.maannews.net/news/539758.html|سەردێڕ=السرايا: اسرائيل اغتالت رامز حرب مسؤول الإعلام الحربي بلواء غزة |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240614060820/https://www.maannews.net/news/539758.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.maannews.net}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|ئیسرائیل|ژیاننامە|شەڕ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٢٠١٢]] [[پۆل:بەرھەڵستکاری فەلەستین]] dgby4suj3kbfaj6xd5mk53e2uxm50mz ڕاپەڕینی گەورەی عەرەب 0 276967 1691812 1438086 2026-10-23T10:34:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1691812 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕاپەڕینی گەورەی عەرەب''' ({{بە عەرەبی|الثورة العربية|al-Thawra al-‘Arabiyya}}) شۆڕشێکی چەکدارییە لە دژی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]، کە لە [[حیجاز]] دەستی پێکرد، کاتێک شەریف [[حوسێن بن عەلی]] یەکەم تەقەی لە تفەنگەکەیەوە کرد، پێش بەیانی لە نۆی [[شەعبان]]ی ساڵی ١٣٣٤ی کۆچی - ١٠ی [[حوزەیران]]ی ١٩١٦ی [[زایینی]] لە [[مەککە]]. دەنگی ئەو تەقەیە لە [[جەدە]] و [[تایف]] و [[مەدینە]] دەنگی دایەوە. شۆڕش یەکێک بوو لە ھۆکارە سەرەکییەکانی ڕووخانی دەوڵەتی عوسمانی. شۆڕش لەدژی عوسمانییەکان لەدوای دەرکردنیان لە حیجاز درێژبووەوە تا گەیشتە [[شام]]، ھەروەھا ڕووخانی دەسەڵاتی عوسمانییەکان لەوێ و لە [[عێراق]]. ئەمەش دەرئەنجامی سیاسەتی عوسمانییە لە سەردەمی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، کە نوێنەرایەتی بە زۆرەملێ لە سەربازگە و دەستبەسەرداگرتنی موڵک و بژێوی ژیان و دواتریش برسێتی ساڵی ١٩١٥ و سیاسەتی ستەمکاری [[جەمال پاشا]]، کە فەرمانڕەوای سەربازی ویلایەتە [[سوورییەکان]]ی عوسمانی دەکرد، جگە لە کەڵەکەبوونی پەیوەندی ئاڵۆزی نێوان [[عەرەب]] و [[تورکەکان]] لە ناوەڕاستی [[سەدەی نۆزدەھەم]]ەوە تا کۆنفرانسی پاریس ١٩١٣.<ref>https://web.archive.org/sry</ref><ref>ملوك العرب - أمين الريحاني</ref><ref>https://web.archive.org/sry</ref> شۆڕش وەک لە میساق (پرۆتۆکۆل)ی دیمەشقدا ھاتووە، ھەروەھا لە نامەنووسی حوسێن-ماکماھۆن کە لەسەر بنەمای میساقەکە بوو، ئامانجی ڕووخانی گوێڕایەڵی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی و دامەزراندنی دەوڵەتێکی عەرەبی بوو، یان یەکێتیی دەوڵەتە عەرەبییەکان و نیمچە دوورگەی [[نەجد]] و حیجاز بەتایبەتی، و شام، جگە لە [[پارێزگای ئێدیرنە|ویلایەتی دەدەنە]]، کە بە [[سووریا]] دادەنرا لەخۆ بگرێت، کە دەدەنە لە پەیمانی دیمەشقدا سەر بە سووریا دادەنرا لەگەڵ «ڕێزگرتن لە بەرژەوەندییەکانی [[بەریتانیا]] لە باشووری عێراق»، ئەو ناوچەیە جوگرافییەیە کە لە [[بەغدا]]وە دەست پێدەکات و بە کەنارەکانی باکووری [[کەنداوی فارس]] کۆتایی دێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|شانشینی یەکگرتوو|جەنگی جیھانیی یەکەم|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|مێژووی ئیسلام}} {{پۆلی کۆمنز|Arab Revolt}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:ململانێکانی ١٩١٦]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩١٧]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩١٨]] [[پۆل:ئیسلام لەسەدەی ٢٠ەم]] thchithgxybmzy5mvjm1zz6gbstrtyt چەمانکێ 0 277144 1691516 1649151 2026-10-22T19:35:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691516 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمانکێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جمانکي }}<br>{{lang-en| Chamanke }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارەدێ]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12|coord={{Coord|36.93852|43.41174 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارەدێی چەمانکێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.93852|43.41174 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئامێدی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی چەمانکێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[٢٠٠٠]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٠٫٥ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٩٦٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٢٢٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمانکێ''' یەکێکە لە شارەدێیەکانی [[قەزای ئامێدی]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. چەمانکێ ناوەندی [[ناحیەی چەمانکێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شارەدێی چەمانکێ لە شارۆچکەی [[شێخان]] (٦٢)کم و (٥٥)کم لە شاری [[دھۆک]] دوورە.<ref> https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=18419&Jor=4</ref> == ناو == == جوگرافیا == شارەدێی چەمانکێ ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە گوندی [[گارەیا]]. * لە باشوورەوە گوندی [[گەڤەرکێ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ئاتۆش]]. * لە ڕۆژاواوە گوندی [[گەڤەرۆشکێ]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/2488236876</ref> == مێژوو == لە بەرواری (١٢\٢\٢٠٠٠)دا [[ناحیەی چەمانکێ]] لە سنووری [[قەزای ئامێدی]] ھاتە کایەوە و ناوەندەکەی چەمانکێیە، لەم بەروارەوە چەمانکێ بووە [[شارەدێ]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] ntsnrp07kb2twsffb0h7duimk1evi80 چێما ئەندرێس 0 278299 1691403 1691240 2026-10-22T15:13:37Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691403 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویکیسازی}} {{Infobox football biography | name = چێما ئەندرێس | image = | fullname = خۆسێ ماریا ئەندرێس بایکساولی | birth_date = {{لەدایکبوون و تەمەن|٢٠٠٥|٤|٢٥}} | birth_place = [[ڤالێنسیا]]، [[ئیسپانیا]] | height = ١٫٩٠م | position = یاریزانی ناوەڕاست | currentclub = [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|یانەی ڕیاڵ مەدرید بی]] | clubnumber = ٦ | youthyears1 = ٢٠١٠–٢٠١٣ | youthclubs1 = بێتێرا | youthyears2 = ٢٠١٣–٢٠١٨ | youthclubs2 = لێڤانتی | youthyears3 = ٢٠١٨–٢٠٢٤ | youthclubs3 = [[ڕیاڵ مەدرید سی]] | years1 = ٢٠٢٤ | clubs1 = [[ڕیاڵ مەدرید سی]] | caps1 = ٧ | goals1 = ٣ | years2 = ٢٠٢٤–٢٠٢٠ | clubs2 = [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|یانەی ڕیاڵ مەدرید بی]] | caps2 = ١٤ | goals2 = ٠ | nationalyears1 = ٢٠٢٢–٢٠٢٣ | nationalteam1 = ئیسپانیا ژێر ١٨ ساڵ | nationalcaps1 = ٤ | nationalgoals1 = ٠ | nationalyears2 = ٢٠٢٣–٢٠٢٤ | nationalteam2 = ئیسپانیا ژێر ١٩ ساڵ | nationalcaps2 = ١٠ | nationalgoals2 = ١ | club-update = ٠٣:٣٨, ٢٨ تشرینی دووەم ٢٠٢٤ (UTC) | nationalteam-update = ٠٥:٠٩, ٢ ئاب ٢٠٢٤ (UTC) | medaltemplates = {{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}} {{MedalCountry|{{fb|ESP}}}} {{Medal|Competition|[[UEFA European Under-19 Championship]]}} {{Medal|W|[[2024 UEFA European Under-19 Championship|2024 Northern Ireland]]|}} }} '''خۆسێ ماریا ئەندرێس بایکساولی''' (لەدایکبووی ٢٥ی نیسانی ٢٠٠٥، [[تۆپی پێ|یاریزانێکی تۆپی پێی]] ئیسپانییە و وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانی ناوەڕاست]] یاری بۆ [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|یانەی ڕیاڵ مەدرید بی]] دەکات. == ژیانی سەرەتایی == لە ساڵی ٢٠٠٥ لە [[ئیسپانیا]] لەدایکبووە. لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا پەیوەندی بە ئەکادیمیای لاوانی [[یانەی لیڤانتی]] ئیسپانییەوە کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Tavero |یەکەم=Fernando S. |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |سەردێڕ=Chema, el ‘Busquets’ de La Fábrica |ناونیشان=https://as.com/futbol/primera/chema-el-busquets-de-la-fabrica-n/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=Diario AS |زمان=es |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240728195703/https://as.com/futbol/primera/chema-el-busquets-de-la-fabrica-n/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پیشە == لە ئیسپانیا دەستی بە یاریکردن کرد بۆ [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید]]. وەک یاریزانێکی نێودەوڵەتیی لاوان نوێنەرایەتیی ئیسپانیا دەکات. == شێوازی یاریکردن == پێگەی سەرەکیی ئەو ھێڵی ناوەڕاستە. ئەو یاریزانە بەراورد کراوە بە [[سێرجیۆ بوسکێتس]] کە یاریزانێکی ئیسپانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Andrés Chema, el 'nuevo Busquets' que está impresionando a todos en el Madrid |ناونیشان=https://www.defensacentral.com/la_fabrica/1668352875-andres-chema-el-nuevo-busquets-que-esta-impresionando-a-todos-en-el-madrid-ancelotti-ya-le-conoce |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Defensa Central |زمان=es}}</ref> == ژیانی کەسی == خوێندنی بازرگانیی کردووە. خەڵکی [[ڤالێنسیا]]یە لە ئیسپانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Chema Andrés, el 'Rodrigo' de la Sub-19 que sólo saca dieces, enamora a Raúl y también brilla con el golf |ناونیشان=https://www.relevo.com/futbol/chema-andres-rodrigo-sub19-dieces-golf-20240725014835-nt.html |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Relevo |زمان=es}}</ref> == ئاماری پیشەیی == {{Updated|match played 24 November 2024}}<ref>{{Soccerway|jose-maria-andres-baixauli/864219}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتن و گۆڵەکان بەپێی یانە و وەرز و ڕکابەرییەکان ! rowspan="2" | یانە ! rowspan="2" | وەرز ! colspan="3" | خولەکە ! colspan="2" | ئی تر ! colspan="2" | کۆ |- ! دابەشکردن ! ئەپەکان ! ئامانجەکان ! ئەپەکان ! ئامانجەکان ! ئەپەکان ! ئامانجەکان |- | ڕیاڵ مەدرید سی | ٢٠٢٣–٢٤ | تێرسێرا فیدراسیۆن | ٧ | ٣ | colspan="2" | — | ٧ | ٣ |- | rowspan="3" | [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید کاستیلا]] | ٢٠٢٣–٢٤ | فێدراسیۆنی پریمێرا | ٣ | ٠ | colspan="2" | — | ٣ | ٠ |- | ٢٠٢٤–٢٥ | فێدراسیۆنی پریمێرا | ١١ | ٠ | ٠ | ٠ | ١١ | ٠ |- ! colspan="2" | کۆ ! ١٤ ! ٠ ! ٠ ! ٠ ! ١٤ ! ٠ |- ! colspan="3" | کۆی گشتی ژیانی پیشەیی ! ٢٤ ! ٣ ! ٠ ! ٠ ! ٢٤ ! ٣ |} == ڕێزلێنان == '''ئیسپانیا ژێر ١٩ ساڵ''' * پاڵەوانێتی ئەورووپای خوار ١٩ ساڵان: ٢٠٢٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=UEFA.com |سەردێڕ=The official website for European football |ناونیشان=https://www.uefa.com/errors/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=UEFA.com |زمان=en}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسپانیا|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی پریمێرا فێدێراسیۆن]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] qzg2wolmv7cv01xxh7qdukidppc7ihg ڕامایانا 0 278503 1691741 1529617 2026-10-23T07:33:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1691741 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Vishvamitra_and_Vasishtha.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| دیمەنێک لە ڕامایانا.]] '''ڕامایانا''' ( [[دیڤاناگەری]] : रामाय) [[ھەڵبەستی پاڵەوانی|هەڵبەستێکی پاڵەوانی]] و کۆنی [[ھیندستان|هیندستانە]] ، کە لە نێوان ساڵانی ٤٠٠ پێش زایین و ٢٠٠ زایینی نووسراوە. ڕامایانا کە هاوشانی مەهاباراتا دوو داستانی گەورەی هیندستان دروست دەکەن، لە ئەدەبیاتی داستانی هیندیدا بە پایەیەکی گرنگ دادەنرێت. بە پێچەوانەی [[مەھابارەتە|مەهاباراتا]], ڕامایانا تەنها مامەڵە لەگەڵ چیرۆکی جەنگیدا ناکات، بەڵکوو لە نێو چیرۆکەکاندا، مامەڵە لەگەڵ بابەتە زانستی و حەکیمانە هیندییەکان و بۆچوونە فەلسەفی و ئایینییەکان دەکات. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی ڕێکەوتی ٠٧-١١-٢٠٢٤ {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|مێژوو|وێژە|شیعر}} {{پۆلی کۆمنز|Ramayana}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی بەنگلادێش]] [[پۆل:مێژووی بەنگال]] 3gbx93ri31ge5e4jfmkhjnydvx2toic ڕاڤە (لۆژیک) 0 278762 1691817 1529762 2026-10-23T10:35:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1691817 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە [[لۆژیک|لۆژیکدا]]، '''ڕاڤە''' مانابەخشینە بە سیمبۆلەکانی [[زمانی شێوەیی|زمانێکی شێوەیی]]. زمانە شێوەیییەکان لە [[ماتماتیک]] و [[لۆژیک]] و [[زانستی کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتێردا]] بە کار دەبرێن و، بەشی زۆریان ھەر تەنیا ڕێساکانی [[ڕستەناسی|ڕستەناسییان]] بۆ دیاری دەکرێ و، پێشەکی، ھیچ مانایەکیان نییە. ڕێساکانی ڕستەناسی ئەوانەن کە دەگەڕێنەوە بۆ چنین و داڕشتنی سیمبۆلەکان و دروستکردنی [[ڕستە]]. لە زمانە شێوەیییەکاندا، ئەوە دیاری بووە کە ڕستە چۆن دروست بکرێ، بەڵام، ئەو ڕستەیە تا ڕاڤە نەکرێ بێمانایە. زانستی کۆڵینەوە لە ڕاڤەکان لە زمانە شێوەیییەکاندا [[ماناناسی (لۆژیک)|ماناناسیی شێوەییی]] پێ دەوترێ. == سەرچاوەکان == * [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Interpretation_(logic) enwiki] {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|فەلسەفە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:لێکدانەوە (فەلسەفە)]] [[پۆل:فەلسەفەی زمان]] qw39w6f8fnggyxvt34k3zwduii7ysze ڕاپرسی جیۆلۆجیی ویلایەتە یەکگرتووەکان 0 279788 1691773 1529729 2026-10-23T07:38:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691773 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڕاپرسی جیۆلۆجی ویلایەتە یەکگرتووەکان'''، کە لە سەرەتادا بە ناوی '''ڕاپرسی جیۆلۆجی''' دامەزرا، دەزگایەکە سەر بە وەزارەتی ناوخۆی ویلایەتە یەکگرتووەکانە و کارەکانی بوارەکانی بایۆلۆجی، جوگرافیا، جیۆلۆجی و ھایدرۆلۆجی دەگرێتەوە. ئەم دەزگایە لە ٣ی مارسی ١٨٧٩ دامەزرا بۆ لێکۆڵینەوە لە سروشتی ویلایەتە یەکگرتووەکان، سەرچاوە سروشتییەکانی و ئەو مەترسییە سروشتیانەی کە ھەڕەشە لە وڵات دەکەن. ھەروەھا ئەم دەزگایە نەخشەی ھەسارە و مانگە دەرەکییەکانیش دروست دەکات بە پشت بەستن بە زانیارییەکانی کەشتییە ئاسمانییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|United States Geological Survey}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:جوگرافیای ویلایەتە یەکگرتووەکان]] 7gicv6ps56uo974cdd0jmmkxce0z70l ڕافع سەلامە 0 280414 1691708 1621161 2026-10-23T04:38:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1691708 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox military person |name= ڕافع سەلامە |native_name= رافع سلامة |native_name_lang= عەرەبی |death_date= ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ |death_place= [[مەواسی]]، [[کەرتی غەززە]] |allegiance= {{ئاڵا|حەماس}} |serviceyears=١٩٩٠ەکان–٢٠٢٤ |commands=فەرماندەی قەسام، لقی خان یوونس |battles= {{tree list}} * [[ھێرشی ٢٠٠٦ی دەرەوەی سنوورەکانی غەززە]] * [[گرژییەکانی ٢٠٢١ی ئیسرائیل و فەلەستین]] * [[شەڕی ئیسرائیل و حەماس]] ** [[ھێرشی ٢٠٢٣ی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل]] ** [[ھێرشی ئیسرائیل بۆ سەر کەرتی غەززە]] *** [[گەمارۆی خان یوونس]] {{tree list/end}} }} '''ڕافع سەلامە''' ({{بە عەرەبی|رافع سلامة}}؛ مردووی ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤) چەکدارێکی [[فەلەستینییەکان|فەلەستینی]] بووە و بەرپرسی لقی [[خان یوونس]]ی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|کەتیبەکانی قەسام]] بوو کە باڵی سەربازی [[حەماس]]ە. لە ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤دا، لە کاتی [[شەڕی ئیسرائیل و حەماس]] لە ھێرشێکی ئاسمانیدا بۆ سەر کەمپی پەنابەرانی مەواسی لەلایەن سوپای ئیسرائیلەوە کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Clarke-Billings |یەکەم=Lucy |ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cyx50e65wk6o|سەردێڕ=IDF says senior Hamas commander Rafa Salama killed in Israeli air strike |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=BBC |زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.newarab.com/news/who-was-hamas-commander-rafa-salama-killed-israeli-strike|سەردێڕ=Who was Hamas commander Rafa Salama ’killed by Israeli strike’?|وێبگە=The New Arab|ڕێکەوتی سەردان= ١ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240919132145/https://www.newarab.com/news/who-was-hamas-commander-rafa-salama-killed-israeli-strike|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پیشەی سەربازی == سەرەتا لە قوتابخانەیەک لە خان یونس کاری کردووە پێش ئەوەی لە سەرەتای نەوەدەکاندا پەیوەندی بە حەماسەوە بکات و وەک فەرماندەی لیوای خان یونس بە فەرماندەیی [[محەممەد سینوار]] دەستنیشان بکرێت. ئیسرائیل سەلامی تۆمەتبار کردووە بە ڕێکخستنی ھەڵمەتی سنووربەزاندنی غەززە لە ساڵی ٢٠٠٦ و گرتنی [[گیلعاد شەلیت]] و ھەروەھا [[ھێرشی ٢٠٢٣ی حەماس بۆ سەر ئیسرائیل|ھێرشەکەی ٧ی تشرینی یەکەم بۆ سەر ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Clarke-Billings |یەکەم=Lucy |ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cyx50e65wk6o|سەردێڕ=IDF says senior Hamas commander Rafa Salama killed in Israeli air strike |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=BBC |زمان=en-GB}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFClarke-Billings2024">Clarke-Billings, Lucy (14 July 2024). [https://www.bbc.com/news/articles/cyx50e65wk6o "IDF says senior Hamas commander Rafa Salama killed in Israeli air strike"]. ''BBC''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 August</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.newarab.com/news/who-was-hamas-commander-rafa-salama-killed-israeli-strike|سەردێڕ=Who was Hamas commander Rafa Salama ’killed by Israeli strike’?|وێبگە=The New Arab|ڕێکەوتی سەردان= ١ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240919132145/https://www.newarab.com/news/who-was-hamas-commander-rafa-salama-killed-israeli-strike|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.newarab.com/news/who-was-hamas-commander-rafa-salama-killed-israeli-strike "Who was Rafa Salama, the Hamas military commander 'killed by Israel'?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240919132145/https://www.newarab.com/news/who-was-hamas-commander-rafa-salama-killed-israeli-strike |date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ }}. ''The New Arab''. 15 July 2024.</cite></ref> ئیسرائیل لە ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ ماڵەکەی لە کەمپی مەواسی بۆردومان کرد و ھەردوو سەلامە و سەرۆکی لیواکانی قەسام [[محەممەد زەیف]] کوژران. ھەروەھا ھێرشە ئاسمانییە بەرفراوانەکەی سەر کەمپی ئاوارەکان لانیکەم ٩٠ فەلەستینی کوژران و زیاتر لە ٣٠٠ کەسیش بریندار بوون.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gadzo |یەکەم=Mersiha |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/7/13/israel-war-on-gaza-live-dozens-of-bodies-recovered-after-massacre|سەردێڕ=Israel’s war on Gaza updates: Israeli strikes on al-Mawasi kill at least 90 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240713133459/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/7/13/israel-war-on-gaza-live-dozens-of-bodies-recovered-after-massacre |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=Al Jazeera |زمان=en}}</ref> بەگوێرەی کەناڵی سعودی حەدەس، سەلامە لە ھێرشەکەدا کوژراوە و زەیف بە سەختی بریندار بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Tondo|یەکەم=Lorenzo|دوایین٢=Tantesh|یەکەم٢=Malak A.|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Hamas mastermind of 7 October attack target of deadly Gaza strike, claims Israel|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/article/2024/jul/13/hamas-mastermind-of-7-october-attack-killed-in-gaza-strike-claims-israel|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240803143125/https://www.theguardian.com/world/article/2024/jul/13/hamas-mastermind-of-7-october-attack-target-of-deadly-gaza-strike-claims-israel|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤|ئیش=The Guardian|زمان=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> حەماس ئیدیعاکانی ئیسرائیلی ڕەتکردەوە کە سەرکردەکانی کردووەتە ئامانج و بە "تۆمەتی درۆ" ناوی برد کە ئامانجیان "پەردەپۆشکردنی قەبارەی کۆمەڵکوژییە ترسناکەکە" بوو.<ref name=":72">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bisset|یەکەم=Victoria|دوایین٢=Chamaa|یەکەم٢=Mohamad El|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Israel targets Hamas military leader; 71 killed in Mawasi strike, officials say|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/13/israel-hamas-war-news-gaza-deif-mawasi/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20240713164441/https://www.washingtonpost.com/world/2024/07/13/israel-hamas-war-news-gaza-deif-mawasi/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٤|ئیش=Washington Post|زمان=en-US|issn=0190-8286}}</ref> دوای چەند کاتژمێرێک لە ھێرشەکان، سەرچاوەکان کوژرانی سەلامەیان پشتڕاستکردەوە کە لەلایەن کەسوکار و ئەندامانی حەماسەوە بەخاک سپێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=New Evidence Suggests Death of Qassam Brigades Leader|ناونیشان=https://english.aawsat.com/arab-world/5077358-new-evidence-suggests-death-qassam-brigades-leader|بڵاوکەرەوە=[[Asharq Al-Awsat]]}}</ref> [[ئەبوو عوبەیدە]] وتەبێژی بزووتنەوەی حەماس لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ کۆچی دوایی پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/30/hamas-confirms-the-killing-of-military-commander-mohammed-deif|سەردێڕ=Hamas confirms the killing of military commander Mohammed Deif |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|فەلەستین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:مردووان بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:مسوڵمانە سوننە فەلەستینییەکان]] 8r7vw6pejpm2zohjfnfxcsy1jwdlxl2 چەخماخە 0 281383 1691438 1649173 2026-10-22T16:34:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691438 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەخماخە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.57588| 44.13352}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەخماخە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.57588| 44.13352 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٨٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەخماخە''' (''{{lang-ar| جخماخة}})، ({{lang-en| Chakhmakha }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (١٥)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''چەخماخە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[نادراوا]]. * لە باشوورەوە گوندی [[سابونچی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قوشقایە، دووبز|قوشقایە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شیریناو]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چەخماخە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2488268926 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢١٢) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١١٨) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] jx72me9fxuhq0v5sq3xyzf5z90xajo6 قومارچییە جوانەکە 0 281604 1691726 1512211 2026-10-23T05:47:10Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691726 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''قومارچییە جوانەکە'''، فیلمێکی وێستێرنی ئەمریکییە. لە ڕێکەوتی ١٢ی نیسانی ١٩٢٥ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن ئێدوارد سێجویک بۆ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|The Beautiful Gambler}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٢١]] [[پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] ijbi5f41uscpfvsdmtd9zadi8umlavb قووڵ لە دڵی تێکساس 0 281931 1691730 1512222 2026-10-23T05:47:50Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691730 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''قووڵ لە دڵی تێکساس'''، فیلمێکی وێستێرنی ئەمریکییە. لە ڕێکەوتی ١١ی ئەیلوولی ١٩٤٢ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن ویلیام نی بۆ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} ‏ [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٤٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٤٢]] [[پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە تێکساس، ئەمریکا نمایش کراون]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] 0ruqcxg5g50lyhp60fp1o2dr9b2gm33 ڕاستگۆیی 0 283009 1691693 1529539 2026-10-23T04:35:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1691693 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Diogenes_looking_for_a_man_-_attributed_to_JHW_Tischbein.jpg|وێنۆک| ''[[دیۆگێنێس]] دەگەڕێت بەدوای پیاوێکی ڕاستگۆدا''، ({{Circa|١٧٨٠}})]] '''ڕاستگۆیی''' یان '''سەرڕاستی''' لایەنێکی کەسایەتی ڕەوشتییە کە چەمکە ئەرێنی و [[فەزیلەت|چاکەکارییەکانی]] وەک دەستپاکی، [[ڕاستی]]، لەگەڵ نەبوونی [[درۆ]]، فێڵ، [[دزی]] و ئەوانی تر لەخۆ دەگرێت. == پێناسەکان == [[مەریام-وێبستەر]] ڕاستگۆیی بە «دادپەروەری و ڕاستگۆیی ئاکار»یان «پابەندبوون بە ڕاستییەکان» پێناسە دەکات.<ref name="merriamwebster">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٧|ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/honesty|سەردێڕ=Definition of HONESTY |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171006062352/https://www.merriam-webster.com/dictionary/honesty |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=Merriam-Webster}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|کۆمەڵگا|فەلسەفە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Honesty}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاستی]] [[پۆل:فریودان]] 5by68qdwmv7yevc9iw2j1azl1mljhlc چەرت 0 283050 1691441 1649170 2026-10-22T16:35:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691441 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەرت | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.63231| 43.96256}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەرت''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.63231| 43.96256 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەرت''' (''{{lang-ar| جرت}})، ({{lang-en| Chart }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (١٤)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''چەرت''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[خەرابە، سەرگەڕان|خەرابە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[مەڵحەی خواروو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[بای حەسەن]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[قەرەبۆتک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چەرت | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2486472588#map=13/35.63209/43.96244 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٩٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٣٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] f3wqmz740po8ir8ufqocj5d0p8ybpji چەمبۆر 0 283183 1691519 1649150 2026-10-22T19:36:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691519 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمبۆر | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.13984| 44.56758}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمبۆر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.13984| 44.56758 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٨٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمبۆر''' (''{{lang-ar| جمبور}})، ({{lang-en| Chambor }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٢١)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''چەمبۆر''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[عەلیاوا، لەیلان|عەلیاوا]]. * لە باشوورەوە گوندی [[خدروەلی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گوڵەکانی]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[چەورکەی کۆن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چەمبۆر | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11405488328#map=13/35.14027/44.56793 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٧١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] r9mm99vz2sgwa35q1jbifocpdhdni8t چەورکەی کۆن 0 283187 1691597 1649132 2026-10-22T22:36:28Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691597 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەورکەی کۆن | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.15031| 44.48697}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەورکەی کۆن''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.15031| 44.48697 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٤٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەورکەی کۆن''' (''{{lang-ar| جورکة القدیمة}})، ({{lang-en| Old Chawrka }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١١)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''چەورکەی کۆن''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[سۆلکان]]. * لە باشوورەوە گوندی [[چەورکەی تازە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[تۆپخانە]]. * لە ڕۆژئاواوە شارۆچکەی [[داقووق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چەورکەی کۆن | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2489308040#map=13/35.14995/44.48742&layers=N |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] o5esg6im61hplgq1adqrqc3hjfbflkz چەورکەی تازە 0 283188 1691596 1649133 2026-10-22T22:36:18Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1691596 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەورکەی تازە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.10671| 44.47523}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەورکەی تازە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.10671| 44.47523 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەورکەی تازە''' (''{{lang-ar| جورکة الجدیدة}})، ({{lang-en| New Chawrka }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٥)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''چەورکەی تازە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[چەورکەی کۆن]]. * لە باشوورەوە گوندی [[کۆمەڵگەی گەرمیان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەڵغانلوی گەورە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[مەتیق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چەورکەی تازە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9247782847#map=13/35.10700/44.47497&layers=N |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] a65p0faiw6k7wjobjg2934ktncf330k قولی بەگ 0 283298 1691724 1675451 2026-10-23T05:46:50Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691724 wikitext text/x-wiki '''قولی بەگ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[ھەرێمی کوردستان]]، لە [[عێراق]] (بەشێک لە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]ە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=دکتۆر عبدوڵڵا غفور |سەردێڕ=جوگرافیای کوردستان |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٤ |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |سەردێڕ=کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٤ |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ماددەی ١٤٠ |ناونیشان=http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٤ |زمان=[[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە ڕۆژاوای شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری ٣ کیلۆمەتر.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == جوگرافیا == سنوورەکانی قولی بەگ: * لە باکوورەوە گوندی عەلی بەیان. * لە باشوورەوە گوندی دەرماناو. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ڕێدار]] و جەوە جەوە. * لە ڕۆژاواوە گوندی [[بیراڵک]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/2488265829#map=12/35.7553/44.4744</ref> == مێژوو == لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوور کرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتووان == دانیشتووانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |سەردێڕ=پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتووان لە باشووری کوردستان |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٤ |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرژمێری دانیشتووانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە ٧٣ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |سەردێڕ=گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتووانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٤ |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتووانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە(٣٥١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |سەردێڕ=گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتووانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٤ |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مێژووی گوندی قوڵی بەگ پەیوەستە بە مێژووی فراوانی گەلی کورد لە دەڤەری کەرکووک. ناوی گوندەکە بە ناوی قولی بەگ ناونراوە، کە پێدەچێت سەرکردەیەکی دیاری ناوچەکە بوو بێت و ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووبێت لە بەڕێوەبردنی خۆجێی و چارەسەرکردنی ناکۆکی و پاراستنی ناوچەکە. گوندی قولی بەگ وەک زۆرێک لە گوندەکانی تری شوان و ناوچەکانی دەوروبەری پەیوەندییەکی بەھێزی بنەماڵەیییان ھەبووە. لە کۆتایی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوو گوندەکە و ناوچەکانی دەوروبەری ڕاستەوخۆ کەوتنە ژێرکاریگەری ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی حکوومەتی عێراقی و کە دژی گوندە کوردنشینەکان ئەنجامدرا. گوندی قولی بەگ بە تەواوی خاپور کرا، و ھەروھا دانیشتووانەکەی ئاوارە بوون بۆ ئۆردوگاکانی دەوروبەری شاری ھەولێر. دوای ڕووخانی ڕژێمی سەدام حسێن لە ساڵی ٢٠٠٣، ھەندێک خێزان گەڕانەوە بۆ گوندەکە و بە کاری ئاژەڵداری و کوشتوکاڵەوە خەریکن. == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} iq8azn9m1j6ah9c7a9k8kw0pnl8389y ڕادیۆی جەزائیر 0 283731 1691681 1544128 2026-10-23T04:33:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە) 1691681 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} کۆمپانیای پەخشی گشتی (ENRS) ( المؤسسة العمومية للبث الإذاعي ڕادیۆی (بە ڕادیۆی جەزائیر ناسراوە )، تۆڕێکی ڕادیۆیی گشتییە و بنکەکەی لە جەزائیرە . [١] لە 1ی تەمموزی ساڵی 1986 دامەزرا، دوای دابەشبوونی کۆمپانیای ڕادیۆ و تەلەفزیۆنی جەزائیر بۆ دوو بەش. بارەگا سەرەکییەکەی لە جەزائیر دایە . ڕادیۆی جەزائیر ئەندامی یەکێتی پەخشی ئەوروپا و یەکێتی پەخشی ئەفریقا و یەکێتی پەخشی وڵاتانی عەرەبییە . {{پۆلی کۆمنز|Radio of Algeria}} {{تووڵی دەروازە|ڕادیۆ|کۆمپانیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:میدیای دەوڵەتی]] avkf63qu0f7e0j8vyqfornwsjanxhrs ڕای ١ 0 283815 1691841 1529819 2026-10-23T10:39:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1691841 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}'''ڕای ١''' کەناڵێکی تەلەڤیزیۆنی ئیتاڵییە و بەخۆڕاییە و لەلایەن پەخشی گشتی دەوڵەتی RAI خاوەندارێتی دەکرێت و بەڕێوەدەبرێت. کەناڵی تەلەڤیزیۆنی سەرەکی کۆمپانیاکە، بە پەخشکردنی بەرنامە گشتییەکان ناسراوە کە بەزۆری ئامانجیان خێزانەکانە، لەوانە بولیتینی ھەواڵی TG1، دراما، سینەما، ھەواڵی خێرا، وەرزشی و بۆنە تایبەتەکان. لە ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٥٤ یەکەم خزمەتگوزاری تەلەڤیزیۆنی ئاسایی لە ئیتاڵیا دەستیپێکرد. تا ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦١ تاکە کەناڵ بوو، کاتێک RAI کەناڵی دووەمی کردەوە. کەناڵەکە سەرەتا بە «Programma Nazionale» ناوزەد کرابوو. ناوی دیکەی پێدرا، وەک «Rete 1» و «Raiuno» تاوەکو ناوی ئێستای «Rai 1»ی وەرگرت. زۆرترین بینەری ھەیە لە [[ئیتاڵیا]]، و بەردەوام ڕکابەری میدیاسێت دەکات. پەخشی مانگی دەستکردی بێبەرامبەر لە ھۆتبێرد ١٣ بی لە بەریتانیا بەردەستە. == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|RAI 1}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} gtcfs0h5nysmf3icgigyvqhgcj1l8jv ڕاگواستن 0 284474 1691830 1529794 2026-10-23T10:37:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1691830 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Prisoners_and_gendarms_on_the_road_to_Siberia_(Geoffroy,_1845).JPG|وێنۆک|303x303پیکسڵ|زیندانییەکان و دەسەڵاتدارەکان لەسەر ڕێگای [[سیبیریا]] ، ١٨٤٥]] '''ڕاگواستن'''، '''دەرکردن''' یان '''دوورخستنەوە''' بریتییە لە کارێک کە [[حکوومەت]]ێک یان لایەنێکی دیاریکراو ئەنجامی دەدات کاتێک کەسێکی بیانی یان نابیانی '''ناچار''' دەکات '''وڵات''' بەجێبھێڵێت و بگەڕێتەوە بۆ ئەو شوێنەی کە لەدایک بووە یان تێیدا ژیاوە، یان شوێنێک بە ویستی حکوومەتەکە خۆی. لەوانەیە حکوومەتێک کەسێکی بیانی دووربخاتەوە، چونکە بە شێوەیەکی نایاسایی ھاتووەتە ناو وڵاتەوە یان لەبەر ئەوەی پێی وایە ئەو بیانییە -یان ژنە بیانییەکە- ڕەنگە بە جۆرێک لە جۆرەکان زیان بە بەرژەوەندییەکانی وڵاتەکە بگەیەنێت. لەوانەیە ئەمە ڕووبدات چونکە ئەم کەسە تاوانێکی گەورەی ئەنجامداوە. دوورخستنەوە کارێکی کۆنە، وەک چۆن پاشای [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانی]] [[فارسەکان|فارس]] [[ئەنووشەڕەوان|کیسرای یەکەم]] نزیکەی ٢٩٢ ھەزار ھاووڵاتی و کۆیلەی دوورخستەوە، و لە شارێکی نوێ بە ناوی [[تیسفۆن]] لە [[٥٤٢|ساڵی ٥٤٢]] نیشتەجێیان کرد.<ref>Christensen, The Decline of Iranshahr: Irrigation and Environments in the History of the Middle East, 500 B.C. to A.D. 1500, 1993.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Deportation}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:تاوانەکان]] 1wf7nex7p2yicl66oewhu6c4piz6vvg ڕاپەڕینی شیعە لە عێراق ١٩٩٩ 0 285775 1691807 1529744 2026-10-23T10:33:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1691807 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩٩ی عێراق''' کە بە ''' ڕاپەڕینی سەدر''' یان '''ڕاپەڕینی کاتژمێری سفر''' ناسراوە، زنجیرەیەک خۆپیشاندان و نائارامی توندوتیژانە بوو کە دوای تیرۆرکردنی دەسەڵاتی ئایینی [[شیعە]] سەید [[محەممەد سەدر|محەممەد ئەلسەدر]] لە ١٩ی شوباتی ١٩٩٩ لەلایەن ڕژێمی [[حیزبی بەعسی عێراق|بەعسەوە]] بە سەرۆکایەتی [[سەددام حوسێن|سەددام حوسێن]] ھات. ڕاپەڕینەکان لەلایەن لایەنگران و شوێنکەوتوانی موقتەدا سەدر لە پارێزگا جۆربەجۆرەکانی عێراق سەرکردایەتی کران و ئامێرە ئەمنی و سەربازییەکانی ڕژێم و ڕێکخراوەکانی حیزبی بەعسیان کردە ئامانج. لە [[١٥ی ئایار|١٥ی ئایاری]] [[١٩٩٩]] حکوومەتی عێراق دان بە بوونی نائارامی دژە حکوومەت لە باشووری عێراق و بەتایبەتی لە بەسرە ڕاگەیاند. بەڵام حکوومەت ڕەتیکردەوە کە کوشتنی بەرفراوانی خۆپیشاندەرانی ئەنجامدابێت، پێشنیازیشی کرد کە ڕاپەڕینەکە لەلایەن دزەکارانی [[ئێران|ئێرانەوە]] (یەکێک لەو وڵاتانەی دژایەتی ڕژێمی سەددام لەو کاتەدا) ئەنجامدرابێت. حکوومەتی عێراق ھەڵمەتێکی بەرفراوانی دژی نەیارانی ئەنجامدا، و تەنھا لە بەسرە لەسێدارەدانی زیاتر لە ٥٠٠ دەستگیرکراوی ڕاگەیاند. == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|شەڕ|شیعە|عێراق|دەیەی ١٩٩٠}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:عێراق لە ١٩٩٩]] [[پۆل:سەربزێوییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٩۹]] h6tls3dffttae2yhm88kp6dfgd7vjci ڕاندی بێری 0 286345 1691754 1529661 2026-10-23T07:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1691754 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ڕاندی ویلیام بێری''' ({{بە ئینگلیزی|Randy William Berry}}) (لەدایکبووی ١٩٦٥) [[دیپلۆمات|دیپلۆماتکاری]] [[ئەمریکییەکان|ئەمریکی]]. وەک یەکەم نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ مافەکانی مرۆڤی کەسانی [[ھاوڕەگەزخواز]] لە [[وەزارەتی کاروباری دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا]] کاری کردووە، ھەروەھا جێگری یاریدەدەری وەزیر لە نووسینگەی دیموکراسی و مافی مرۆڤ و کار بووە. لە مانگی ئایاری ٢٠١٨ لەلایەن [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترەمپ]] [[سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرۆکی ئەمریکاوە]] کاندیدکرا بۆ ئەوەی ببێتە باڵیۆزی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە [[نیپال|نیپاڵ]] و لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨ لەلایەن [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکاوە]] پشتڕاستکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.congress.gov/nomination/114th-congress/1908|سەردێڕ=PN1908 - 181 nominees for Foreign Service, 114th Congress (2015-2016) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211130144006/https://www.congress.gov/nomination/114th-congress/1908 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=U.S. Congress}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.congress.gov/nomination/115th-congress/1942|سەردێڕ=PN1942 - Nomination of Randy W. Berry for Department of State, 115th Congress (2017-2018) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220831191011/https://www.congress.gov/nomination/115th-congress/1942 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=U.S. Congress}}</ref> پێری لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ بڕوانامەی خۆی پێشکەش بە [[بيديا ديفي بندراي|بیدیا دیڤی بەھاندەری]] سەرۆکی نیپاڵ کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://np.usembassy.gov/our-relationship/our-ambassador/|سەردێڕ=Technical Difficulties |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210428081925/https://np.usembassy.gov/our-relationship/our-ambassador/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=U.S. Embassy in Nepal}}</ref> پێری یەکێکە لەو پێنج باڵیۆزەی بە ئاشکرا ھاوڕەگەزبازە کە لە سەردەمی [[سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ|ئیدارەی ترەمپدا]] دەستنیشانکراون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Johnson |یەکەم=Chris |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.washingtonblade.com/2019/12/21/senate-confirms-fifth-openly-gay-ambassador-under-trump/|سەردێڕ=Senate confirms fifth openly gay ambassador under Trump |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211025174728/https://www.washingtonblade.com/2019/12/21/senate-confirms-fifth-openly-gay-ambassador-under-trump/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=Washington Blade: Gay News, Politics, LGBT Rights |زمان=en-US}}</ref> لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ٢٠٢٢، سەرۆکی ئەمریکا [[جۆ بایدن]] بێری کاندید کرد بۆ ئەوەی وەک باڵیۆزی ئەمریکا لە [[نامیبیا]] کار بکات. ھاوسەرگیری لەگەڵ ھاوسەرەکەی پراڤێش سینگ کردووە، و پێکەوە کوڕ و کچێکیان ھەیە <sup>(منداڵی لەخۆگرتوون)</sup>. خێزانەکە لە [[واشینگتن دی سی|واشنتۆن دی سی ]] نیشتەجێن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Randy W. Berry}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] 9q1tt85ife3bgxffvcxryae8pzkndbo ڕافیع دەحام تکریتی 0 286375 1691710 1529584 2026-10-23T04:38:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691710 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ڕافیع دەحام مەجوول ئەلتکریتی''' (٢٤ی نیسانی ١٩٣٧ – ١١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://prabook.com/web/person-view.html?profileId=1931528|سەردێڕ=Rafi Dahham Mejwel Al-Tikriti |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220513103740/https://prabook.com/web/person-view.html?profileId=1931528 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> ئەندامی [[ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕش (عێراق)|ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕشی عێراق]] و بەڕێوەبەری [[دەزگای ھەواڵگریی عێراق]] و [[باڵیۆز]]ی پێشووی عێراق لە [[تورکیا]] و بەرپرسی پێشووی دەزگای نھێنی عێراق. یەکێک بوو لە کەسایەتییە سیاسییە ناسراوەکانی [[عێراق]]. حکوومەتی عێراق لە سەردەمی [[سەددام حوسێن]] لە ١١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩ بە فەرمی کۆچی دوایی خۆی ڕاگەیاند، لە شاری [[تکریت| تکریت بە خاک سپێردرا]]، کە زێدی زۆرێک لە ئەندامانی باڵای [[حکوومەتی عێراق]]ە لە ناوەڕاستی [[پارێزگای سەلاحەددین|پارێزگای سەلاحەددین]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|ژیاننامە|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] [[پۆل:وەزیرانی حکوومەتی عێراق]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]] [[پۆل:نووسەرانی عێراقی]] mm969il6gxrofgbjb0vwzuzlqfl062j ڕافیع عەبدوللەتیف تلفاح تکریتی 0 286410 1691711 1529585 2026-10-23T04:38:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691711 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}[[پەڕگە:Rafi_card.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی کارتی یاریکردنی ڕافیع عەبدوللەتیف تلفاح تکریتی، لەنێو [[کۆمەڵێک کارتی یاریکردن بۆ زۆرترین داواکراوە عێراقییەکان|کۆمەڵێک کارتی یاریکردنی پیاوە داواکراوەکانی عێراق]]]] '''ڕافیع عەبدوللەتیف تلفاح ئەلتکریتی''' (١٩٥٤، [[تکریت]]) بەرپرسێکی ئەمنی عێراقە لەسەردەمی [[سەددام حوسێن|سەددام حوسێن]] و خاڵۆزایەتی، ھەروەھا ئامۆزا و ھاوەڵی [[عەدنان خەیروڵڵا]] وەزیری پێشووی بەرگریی عێراقە. بەڕێوەبەری ئاسایشی گشتی بووە. ئەو لە [[لیستی داواکراوانی عێراقی لەلایەن ئەمریکا|لیستی زۆرترین داواکراوی عێراقی ئەمریکا]] بوو لە کاتی [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراقدا]]، ژمارە ١٥ بوو، و تا ئێستاش ھەڵھاتووە یان بێسەروشوێنە. لە ساڵی ٢٠١٧ [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|پەرلەمانی عێراق]] یاسایەکی دەرکرد کە تیایدا دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانی جوڵاو و نەجووڵاوی سەددام حوسێن و ھاوسەرەکانی و منداڵەکانی و نەوەکانی و خزمەکانی تا پلەی دووەم و بریکارەکانیان و دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و سامانی ئێستای ٥٢ ئەرکانی ڕژێمی پێشوو کە لەنێویاندا ڕافیع عەبدوللەتیف تلفاح بوو. لە ساڵی ٢٠١٨دا دەسەڵاتدارانی عێراق لیستی ٦٠ کەسی داواکراوی خۆیان بڵاوکردەوە، لەنێویاندا ڕافیع عەبدوللەتیف تلفاح. == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|عێراق|ژیاننامە|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] [[پۆل:زیندووان]] m2rczs27py740zek15ma4rogeh850ab مەلا محەممەدی شەڵماشی 0 286430 1691493 1624914 2026-10-22T18:12:32Z ~2026-42854-67 78181 /* */ 1691493 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = مەلا محەممەدی شەڵماشی |وێنە = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٣٢<ref name="peyam">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peyam.net/Details/52762|سەردێڕ=مامۆستا مەلا (محەمەدی شەڵماشی) کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=Peyam|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="giareng">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://giareng.com/?p=20634|سەردێڕ=کۆچی دوایی زانا و مەزنەپیاوی گەلەکەمان حاجی مامۆستا مەلا محەممەد شەڵماشی|بڵاوکەرەوە=Giareng|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="pukmedia">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://pukmedia.com/KS/Details/202673|سەردێڕ=زانای ئایینی و نووسەری دیار مامۆستا مەلا محەمەدی شەڵماشی كۆچی دوایی كرد|بڵاوکەرەوە=PUKmedia|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref><br><small>(ھەندێک سەرچاوە ١٩٣٧ دەڵێن)</small> |شوێنی لەدایکبوون = گوندی شەڵماش، [[سەردەشت]]، {{ئاڵا|ئێران}}<ref name="spee"/> |ڕێکەوتی مردن = {{ڕێکەوتی مردن و تەمەن|٢٠٢٤|١٢|٥|١٩٣٢|١٢|٥}}<ref name="channel8">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://channel8.com/kurdish/news/98627|سەردێڕ=مەلا محەمەدی شەڵماشی کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=Channel 8|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> |شوێنی مردن = [[سلێمانی]]، {{ئاڵا| کوردستان}} <ref name="channel8"/> |ھۆکاری مردن = نەخۆشی و بەساڵاچوون<ref name="giareng"/> |شوێنی گۆڕ = ھەواری شار، سلێمانی<ref name="peyam"/><ref name="giareng"/> |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[مەلا]]، [[نووسەر]]، [[وەرگێڕ]]<ref name="kirkuktv">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kirkuktv.net/KU/Details/25749|سەردێڕ=مامۆستا مەلا محەمەدی شەڵماشی زانای ئایینی و نووسەر و وەرگێڕی ناوداری کورد کۆچی دواییکرد|بڵاوکەرەوە=Kirkuk TV|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611202801/https://kirkuktv.net/KU/Details/25749|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |ناوبانگ = وەرگێڕانی ڕۆمانی ''[[بێنەوایان]]''، پەیوەندیی لەگەڵ [[ھێمن]] و [[ھەژار]]<ref name="kirkuktv"/><ref name="westganews">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.westganews.net/dreja.aspx?=hewal&jmara=140372&Jor=1|سەردێڕ=مەلا محەممەد شەڵماشی کەسایەتی و زانای ئایینیی کورد کۆچی دواییکرد|بڵاوکەرەوە=Westga News|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> |حیزب = |ئایین = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]، [[شافعی]]) |ھاوسەر = |منداڵەکان = |خزمەکان = [[مەلا ئاوارە]] (برا)، مستەفا شەڵماشی (برا)<ref name="kurd-kurd">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=30901|سەردێڕ=خوشکی گەورەی مەڵا ئاوارەی شۆڕشگێڕ، ماڵاوایی لە ژیان کرد|بڵاوکەرەوە=Kurdistan u Kurd|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220905064727/https://kurdistanukurd.com/?p=30901|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="gulan">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gulanmedia.com/so/story/293128|سەردێڕ=مەلا محەمەدی شەڵماشی زانای ئایینی و نووسەر بۆ گوڵان|بڵاوکەرەوە=Gulan Media|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> }} '''محەممەد کوڕی حەمەئەمین کوڕی مستەفا''' ناسراو بە '''مەلا محەممەدی شەڵماشی'''<ref name="spee">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=139350&Jor=1|سەردێڕ=مەلا محەممەد شەڵماشی کۆچی دواییکرد|بڵاوکەرەوە=Spee Media|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> (١٩٣٢ لە [[شەڵماش]]، [[ئێران]] – ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ لە [[سلێمانی]]) زانایەکی ئایینیی ناودار، نووسەر، وەرگێڕ و کەسایەتییەکی دیاری کورد بوو.<ref name="kirkuktv"/> ئەو بە یەکێک لە دەگمەنترین ئەو زانایانەی کوردستان دادەنرێت کە ھاوشانی زانستە ئیسلامییەکان، لە بوارەکانی ئەدەب، ڕۆمان، فەرھەنگنووسی و کەلەپووردا کاریگەرییەکی بەرچاوی ھەبووە.<ref name="kirkuktv"/><ref name="channel8"/> شەڵماشی بەھۆی وەرگێڕانی ڕۆمانی بەناوبانگی (''[[بێنەوایان]]'')ی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]] بۆ سەر زمانی کوردی، ناوبانگێکی فراوانی لەنێو خوێنەرانی کورددا پەیدا کرد.<ref name="kirkuktv"/><ref name="westganews"/> == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == مەلا محەمەد لە ساڵی ١٩٣٢ لە گوندی شەڵماشی سەر بە شاری سەردەشتی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە بنەماڵەیەکی ئایینیدا لەدایک بووە.<ref name="peyam"/><ref name="giareng"/> لە تەمەنی شەش ساڵییەوە لەلای باوکی دەستی بە خوێندن کردووە و قورئانی پیرۆز و کتێبە سەرەتاییەکانی خوێندنی فارسی و کوردی، وەک (''ئەحمەدی''، ''سمایل نامە''، ''گوڵستان'' و ''بوستان'')ی تەواو کردووە.<ref name="spee"/> بۆ درێژەدان بە خوێندن، گەشتێکی درێژ و پڕ زەحمەتی بە ناوچەکانی ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستاندا دەست پێکردووە. سەرەتا لە ساڵی ١٩٤٧ لە گوندی ھەنداوێ لای مەلا حەسەنی سێی سێری خوێندوویەتی، پاشان گەڕاوەتەوە ناوچەی سەردەشت و لەلای مەلا ڕەشید ئەواخیری و دواتر لە شوێنانی وەک ھەناوێ لای سەید جەلال و کانی ڕەش لای شێخ عیزەددین درێژەی بە خوێندن داوە. گەشتەکەی بردوویەتی بۆ بۆکان و لەلای مەلا سدیق ئاخ کەندی خوێندوویەتی، ھەروەھا بۆ جڵدیان لەلای مەلا عەبدولقادری عەبباسی کتێبی ''جامی'' خوێندووە. یەکێک لە مامۆستا کاریگەرەکانی قازی عەلی بووە لە سەردەشت، کە چەندین کتێبی وەک ''گڵنبووی ئاداب'' و ''عەبدوڵڵا یەزدی'' لەلا خوێندووە. ھەروەھا لە گوندی دولکان لای مەلا عەلی مەحموودی کتێبی ''موختەسەر'' و لە گەناو لای مەلا ساڵحی نەجیب زادە کتێبەکانی ''جمع الجوامع'' و ''شەرحی تەھزیب''ی خوێندووە. دوای ئەم گەشتە دوورودرێژە، دواجار گەڕاوەتەوە خزمەت مامۆستا قازی عەلی و کتێبەکانی (''گڵنبووی بورھان''، ''تشریح الافلاک'' و ''رسالە الحساب'')ی تەواو کردووە.<ref name="spee"/> لە ساڵی ١٩٥٧دا، دوای تەواوکردنی ئەم قۆناغە زانستییانە، لەسەر دەستی مامۆستا قازی عەلی ئیجازەی مەلایەتی پێ بەخشرا.<ref name="spee"/> == ژیانی پیشەیی و کۆمەڵایەتی == === نیشتەجێبوون لە سلێمانی === مەلا محەمەدی شەڵماشی لە ساڵانی شەستەکانی سەدەی بیستەمەوە ڕووی لە شاری سلێمانی کرد و لەوێ نیشتەجێ بوو.<ref name="kirkuktv"/><ref name="channel8"/> ئەو بە درێژایی ژیانی لە خزمەتی ئایینی ئیسلام، پێشنوێژی و وتاردان لە مزگەوتەکاندا بووە. لەگەڵ ئەوەشدا، بەھۆی کەسایەتیی کراوە و ڕۆشنبیرانەی، بووە یەکێک لەو مامۆستا ئایینییانەی کە پەیوەندییەکی پتەوی لەگەڵ نووسەران، شاعیران و کەسایەتییە سیاسییەکانی کورددا ھەبوو.<ref name="gulan"/> === پەیوەندییەکان === مەلا محەمەد ھاوڕێ و دۆستێکی نزیکی ھەردوو شاعیری گەورەی کورد، [[ھێمن موکریانی|ھێمن]] و [[ھەژار]] بوو.<ref name="kirkuktv"/> ھەروەھا پەیوەندیی لەگەڵ کەسایەتییە سیاسییەکانی وەک [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]] و [[جەلال تاڵەبانی]]شدا ھەبووە و مام جەلالی بە "پیاوێکی گەورە" دەزانی کە "سەد ساڵ جارێک لەنێو میللەتێکدا ھەڵدەکەوێت."<ref name="kirkuktv"/> === بنەماڵە === مەلا محەممەد برای ھەردوو کەسایەتیی ناسراوی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ([[مەلا ئاوارە]])ی شەھید و شۆڕشگێڕ و (مستەفا شەڵماشی)ی ئەندامی دەفتەری سیاسیی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دێموکراتی کوردستانە]].<ref name="kurd-kurd"/> == بەرھەم و نووسینەکان == مامۆستا شەڵماشی خاوەنی زیاتر لە ٣٦ کتێبی چاپکراو و دەستنووسە لە بوارەکانی ئایین، ئەدەب، مێژوو، فەرھەنگ و وەرگێڕان.<ref name="giareng"/> دیارترین بەرھەمەکانی بریتین لە:<ref name="spee"/><ref name="giareng"/> === نووسینەکان === * ''مەجلیسی ئەولیا'' * ''تیشکی مینبەر'' * ''دەنگی مینبەر'' * ''وتاری ڕەمەزان'' * ''کۆڕی ئامۆژگاری'' * ''مەجلیسی ئامۆژگاری'' * ''دیمەنی مەرگ'' * ''داستانەکانی قورئان'' * ''ئێش و ئازارەکانی مەلا سەدرەددین'' * ''با سەر لە نوێ پێغەمبەر بناسین'' * ''خەرمان لۆغە'' (فەرھەنگ) * ''خاپەرۆ'' * ''ھەگبەی شەڵماشی'' * ''سەوزە و میوەی شیفابەخش'' * ''ئاوێنە (مەسنەویی جەلالەددینی ڕۆمی)'' * ''شەرحی سەبعەی موعەلەقە'' === وەرگێڕانەکان === * ''بێنەوایان'' (ڕۆمانی [[ڤیکتۆر ھوگۆ]]، لە فارسییەوە) * ''فەتحوڕڕەبانی'' (بەرھەمی [[شێخ عەبدولقادری گەیلانی]]) == مردن == مامۆستا مەلا محەمەدی شەڵماشی لە بەرەبەیانی ڕۆژی پێنجشەممە، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤، لە تەمەنی نزیکەی ٩٢ ساڵیدا لە شاری سلێمانی کۆچی دوایی کرد.<ref name="channel8"/><ref name="pukmedia"/> تەرمەکەی لە گۆڕستانی ھەواری شار لە سلێمانی بەخاک سپێردرا و پرسەکەشی لە مزگەوتی عومەری کوڕی خەتاب لە گەڕەکی ئیسکان دانرا.<ref name="peyam"/><ref name="giareng"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|ئێran|کوردستان|عێراق}} [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:وەرگێڕانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:خەڵکی سەردەشت]] cjtyypue39tvq42gpf6ie1htfxyti17 ڕاپەڕینی شیعە ١٩٧٩–١٩٨٠ لە عێراق 0 286576 1691808 1529745 2026-10-23T10:33:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1691808 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ڕاپەڕینی شیعەکان لە ساڵانی ١٩٧٩–١٩٨٠''' لە عێراق کە بە '''ڕاپەڕینی یەکەمی سەدر''' ناسراوە، وەک بەدواداچوونێک بۆ [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران| شۆڕشی ئێران]] (١٩٧٨–١٩٧٩) لە ئێرانی دراوسێ ڕوویدا، کە تێیدا پیاوانی ئایینی شیعەی عێراق سوێندیان خوارد [[ڕژێمی بەعس|عێراقی]] [[سەددام حوسێن|سەددام حوسێن کە بەعس]] باڵادەست بوو، بڕوخێنن. سەددام و جێگرەکانی پێیان وابوو کە ئاژاوەگێڕییەکان لە شۆڕشی ئێرانەوە ئیلھامیان وەرگرتووە<ref name="Farrokh 03">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Farrokh|یەکەم=Kaveh|سەردێڕ=Iran at War: 1500–1988|بڵاوکەرەوە=Osprey Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٩٦-٢٢١-٤|شوێن=Oxford}}</ref> [[ئاژاوە]] لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٧٩ سەریھەڵدا و لە مانگی حوزەیران پەرەی سەند و لە ئەنجامدا ھەزاران کەس لە [[نەجەف]] ئەشکەنجە دران و کوژران. ڕاپەڕینەکە بەھۆی دەستگیرکردن و دواتر [[سزای مەرگ|لەسێدارەدانی]] سەرۆکی بزووتنەوەی شیعەکانی عێراق [[محەممەد باقر سەدر|محەممەد باقر سەدر]] لە نیسانی ١٩٨٠ ھێور بووەوە. == پاشان == [[ڕاپەڕینی شیعە لە عێراق ١٩٩٩|ڕاپەڕینی شیعەکان لە ساڵی ١٩٩٩ لە عێراق]] (یان ڕاپەڕینی دووەمی سەدر) لە سەرەتای ساڵی ١٩٩٩ لە [[عێراق]] ڕوویدا، دوای کوشتنی محەممەد سادق سەدر لەلایەن [[عێراقی بەعس|حکوومەتی ئەوکاتەی بەعسەوە]]. ناڕەزایەتییەکان و توندوتیژییەکانی دواتر زۆرتر توندتر بوون لە گەڕەکە زۆرینە شیعەکانی [[بەغدا]]، ھەروەھا لە شارەکانی باشووری [[کەربەلا]]، [[ناسریە]]، [[کووفە]]، [[نەجەف]] و [[بەسرە]] کە زۆرینەی [[شیعە]]ن.<ref>Esomba, Steve, Wall Streets Infected By Arab Spring, p. 5</ref><ref>https://web.archive.org/web/20211026133326/https://www.csmonitor.com/2004/0427/p01s03-woiq.html/(page)/3</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210918165552/https://www.hrw.org/reports/2005/iraq0205/3.htm</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|شیعە|عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:عێراق لە ١٩٨٠]] [[پۆل:سەربزێوییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٧٩]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٨٠]] [[پۆل:ئیسلام لە عێراق]] dzonhlgo0p6fok9bmsygea7zx179r4b ڎ 0 286755 1691641 1455946 2026-10-23T01:35:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە، زمان-کۆلکە) 1691641 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" cellspacing="0" style="padding:0;width:200px;" |- colspan="2" style="text-align:center; background-color:#c0c0c0; color:white" ! colspan="2" style="background:#efefef;padding:.1em;-moz-border-radius:.25em;-webkit-border-radius:.25em;border-radius:.25em;border:double .25em #dcdcdc;" | '''ڎ''' |- style="text-indent: 10px; text-align: right" ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:#c0c0c0; color:white" | نووسین |- style="text-align: right;" ! colspan="2" style="text-align: center;" |[[پەڕگە:Arabic Letter Dul.png|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|150x150پیکسڵ]] |- ! style="text-indent: 10px; text-align: right" | بە تەنیا | style="text-indent: 10px; text-align: right" | ڎ |- ! style="text-indent: 10px; text-align: right" | ئاوێتە |ڎ ـڎ ـڎ ڎ |- ! colspan="2" style="background:#efefef;-moz-border-radius:.25em;-webkit-border-radius:.25em;border-radius:.25em;border:double .25em #dcdcdc;" | <span style="color:black;">نووسینی عەرەبی</span> |} '''دالی سێگۆشەیی (ڎ)''' یان '''ڎال''' یەکێکە لە پیتە زیادەکانی [[ئەلفوبێی عەرەبی]]. ئەم پیتە بۆ ئەلفوبێی عەرەبی زیاد کراوە بۆ ئەوەی لە ڕووی فۆنێتیکییەوە ھەندێک پیتی بیانی وەربگێڕدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین= |یەکەم= |ڕێکەوت= |سەردێڕ= |ناونیشان=http://www.unicode.org/charts/PDF/U0600.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190613180827/http://www.unicode.org/charts/PDF/U0600.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=www.unicode.org}}</ref> ئەم پیتە تایبەتە [[گۆرانی (شێوەزار)|بە شێوەزاری کوردیی ھەورامی]] و لە نێوان پیتەکانی "د" و "ذ"دا دەنگێکی ھەیە. ئەم دەنگە لە ھەندێک [[زار|زاراوەی]] [[کوردیی ناوەندی]] وەک ئەردەلانی، ھەیە. دەربڕینی ئەم پیتە بە "د" مانای ووشەکە ناگۆڕێت.<ref name="واژ2">ابراھیم پور ١٣٧٣، لاپەڕەکانی ١٣ و ١٨</ref> == نووسین == {{پیتی کوردی|ڎ}} == ئەمانەش ببینە == * [[نووسینی عەرەبی لە یوونیکۆد]] == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|نووسین|وێژە|زمان|زمانی کوردی|زمانی عەرەبی}} {{زمانی کوردی}} {{پۆلی کۆمنز}} {{وێژە-کۆلکە}} {{زمان-کۆلکە}} [[پۆل:پیتە عەرەبییەکان]] [[پۆل:نووسینی کوردی]] [[پۆل:نووسینی عەرەبی]] [[پۆل:ئەلفوبێی کوردی]] b9ir73khk23uy60w5uqt4o6sapyz6ov ڕاپەڕینی سوورچی 0 286811 1691806 1613608 2026-10-23T10:33:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691806 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[شۆڕشی عێراق]]|image=Iraq's 1920 Revolution.jpg|caption=|date=نزیکەیی ١٩١٩-١٩٢٠|place=[[قەزای ئاکرێ]]، [[عێراقی زۆرەملێ]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=|result=|status=|combatants_header=|combatant1={{tree list}} * {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[سوورچی|ھۆزی سوورچی]] ** {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھۆزە کوردەکان|ھۆزی زێباری]] ** {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[بنەماڵەی بارزانی| بارزانی]] ** {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھۆزە کوردەکان| ھۆزی شێروانی]]|combatant2={{flagicon image|Flag of Great Britain (1707–1800).svg}} [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا| بەڕیتانیا]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1924–1959).svg}} [[عێراقی زۆرەملێ|ئینتیدابی عێراقی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians.svg}} [[ھێزە ئاشوورییەکانی عێراق|ئاشوورییەکان]]|combatant3=|commander1= {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[فارس ئاغا]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[بابەکر بەگ]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ئەحمەد بارزانی]]|commander2={{flagicon image|Flag of the Assyrians.svg}} [[ئاغا پەتڕۆس]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Assyrians.svg}} [[مەلیک خوشابا]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Great Britain (1707–1800).svg}} [[ئێلمەر ھاڵدن]]|commander3=|units1=|units2=|units3=|strength1=٥٠٠٠|strength2=٤٠٠٠-٦٠٠٠|strength3=|casualties1=|casualties2=|casualties3=|notes=|campaignbox= }} '''ڕاپەڕینی سوورچی''' یان '''یاخیبوونی سوورچی''' ڕاپەڕینێک بوو کە لەلایەن [[سوورچی|ھۆزی سوورچییەوە]] لە نزیکەی ١٩١٩ تا ١٩٢٠ ئامانجی سەرەکیی ڕاپەڕین دامەزراندنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Haldane|یەکەم=James|ناونیشان=https://archive.org/details/32882019307837-theinsurrection/page/n265/mode/1up|سەردێڕ=The insurrection in Mesopotamia, 1920|ڕێکەوت=١٩٢٢|بڵاوکەرەوە=W. Blackwood and Sons|شوێن=Edinburgh and London|پەڕەکان=٢٤٦-٢٤٧|زمان=en}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilson|یەکەم=Arnold Talbot|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ktpmAAAAMAAJ|سەردێڕ=Mesopotamia, 1917-1920: A Clash of Loyalties; a Personal and Historical Record|ڕێکەوت=١٩٣١|بڵاوکەرەوە=H. Milford|پەڕە=٢٩١|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Donabed|یەکەم=Sargon|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bwLdCQAAQBAJ&dq=assyrian+camp+attacked+1919&pg=PT34|سەردێڕ=Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٨٦-٨٦٠٥-٦|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=D’Amato|یەکەم=Anthony|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=cgGSkSs41zQC|سەردێڕ=International Law and Political Reality:Collected Papers|ڕێکەوت=١٩٩٥|بڵاوکەرەوە=Springer Netherlands|ژپنک=٩٠-٤١١-٠٠٣٦-٩|پەڕەکان=٣٤١–٣٤٢|زمان=en}}</ref> == پێشینە == لە ساڵی ١٩١٩ کوردانی سوورچیی [[قەزای ئاکرێ]] یاخیبوونیان لە دژی [[حکوومەتی شانشینی یەکگرتوو|حکوومەتی بەڕیتانیا]] دەستپێکرد. یاخیبوونەکە قورس بوو، حکوومەت بۆ ماوەیەکی زۆر نەیتوانی یاخیبوونەکە سەرکوت بکات. پاشان کوردانی [[ھۆزە کوردەکان|ھۆزی سورچی]]، ھێرشیان کردە سەر [[ئاشوورییەکان|ئاشوورییە]] کە ئامانجیان داگیرکردنی [[عێراق|باکووری عێراق]] بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Haldane|یەکەم=James|ناونیشان=https://archive.org/details/32882019307837-theinsurrection/page/n265/mode/1up|سەردێڕ=The insurrection in Mesopotamia, 1920|ڕێکەوت=١٩٢٢|بڵاوکەرەوە=W. Blackwood and Sons|شوێن=Edinburgh and London|پەڕەکان=٢٤٦-٢٤٧|زمان=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHaldane1922">Haldane, James (1922). [[iarchive:32882019307837-theinsurrection/page/n265/mode/1up|''The insurrection in Mesopotamia, 1920'']]. Edinburgh and London: W. Blackwood and Sons. pp.&nbsp;<span class="nowrap">246–</span>247.</cite></ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/reports-mandated-territories-1920/page/n116/mode/1up|سەردێڕ=Iraq. report on Iraq administration. October, 1920-March, 1922|ڕێکەوت=١٩٢٥|بڵاوکەرەوە=His Majesty’s Stationery Office|پەڕەکان=١٠٤|زمان=en}}</ref> === شایەتحاڵی === <blockquote>«ھۆزە کوردەکانی ڕۆژھەڵات و باکووری ڕۆژھەڵاتی [[مووسڵ]] دڵەڕاوکێیان بۆ دروست کردین، بەڵام ئەوانیش لە ماوەی ساڵی ١٩١٩دا وانەی خۆیان فێربووبوون و تەنھا سوورچییەکانی قەزای [[ئاکرێ]] لە یاخیبووندا ھەڵسانەوە.»<ref name=":0" /></blockquote> == دەرئەنجامەکان == دوای چەندین شەڕ و گەمارۆدان بە سەرۆکایەتیی [[سوورچی|سوورچییەکان]] بۆ سەر [[ئاشوورییەکان|سەربازانی ئاشوورییەکان]] لە کۆتاییدا لەلایەن ھێزەکانی ئاشووریی [[ئاغا پەتڕۆس|ئاغا پەتڕۆسەوە]] لە [[بەرگریکردن لە جوجار]] شکستیان ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Browne |یەکەم=J Gilbert |ناونیشان=http://assyrianlevies.info/1915-1932.html|سەردێڕ=1915-1932 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=Assyrian RAF Levies |زمان=en}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilson|یەکەم=Arnold Talbot|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ktpmAAAAMAAJ|سەردێڕ=Mesopotamia, 1917-1920: A Clash of Loyalties; a Personal and Historical Record|ڕێکەوت=١٩٣١|بڵاوکەرەوە=H. Milford|پەڕە=٢٩١|زمان=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFWilson1931">Wilson, Arnold Talbot (1931). [https://books.google.com/books?id=ktpmAAAAMAAJ ''Mesopotamia, 1917-1920: A Clash of Loyalties; a Personal and Historical Record'']. H. Milford. p.&nbsp;291.</cite></ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Haldane|یەکەم=James|ناونیشان=https://archive.org/details/32882019307837-theinsurrection/page/n265/mode/1up|سەردێڕ=The insurrection in Mesopotamia, 1920|ڕێکەوت=١٩٢٢|بڵاوکەرەوە=W. Blackwood and Sons|شوێن=Edinburgh and London|پەڕەکان=٢٤٦-٢٤٧|زمان=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHaldane1922">Haldane, James (1922). [[iarchive:32882019307837-theinsurrection/page/n265/mode/1up|''The insurrection in Mesopotamia, 1920'']]. Edinburgh and London: W. Blackwood and Sons. pp.&nbsp;<span class="nowrap">246–</span>247.</cite></ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/reports-mandated-territories-1920/page/n116/mode/1up|سەردێڕ=Iraq. report on Iraq administration. October, 1920-March, 1922|ڕێکەوت=١٩٢٥|بڵاوکەرەوە=His Majesty’s Stationery Office|پەڕەکان=١٠٤|زمان=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[[iarchive:reports-mandated-territories-1920/page/n116/mode/1up|''Iraq. report on Iraq administration. October, 1920-March, 1922'']]. His Majesty’s Stationery Office. 1925. p.&nbsp;104.</cite></ref> == ئەمانەش ببینە == * [[کاتھێڵی ڕاپەڕینی کوردەکان|کاتھێڵی یاخیبوونی کورد]] * [[ھۆزە کوردەکان]] * [[بەرگریکردن لە جوجار]] * [[شەڕی چیای ئاکرێ|شەڕی چیای ئاکرێ (١٩٢٠)]] == سەرچاوەکان == {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاپەڕینەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:شەڕەکان]] [[پۆل:دەیەی ١٩٢٠]] [[پۆل:دەیەی ١٩٠٠]] [[پۆل:مێژووی ئاشوورییەکان]] [[پۆل:ململانێی کورد و عێراق]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] <references />{{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|کوردستان|عێراق|شانشینی یەکگرتوو}} [[پۆل:شانشینی یەکگرتوو لە ساڵەکانی سەدەی ٢٠ەم]] 3tx984w1u7mhuctg6aafaxbjrn7al00 ڕاپەڕینی ١٩٣٥ی ئێزیدییەکان 0 286818 1691811 1458918 2026-10-23T10:34:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1691811 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[تێکھەڵچوونی نێوان عێراق و کوردەکان]]|image=Yezidis of Mount Sinjar.jpg|caption=یەزیدییەکانی چیای شنگال|date=تشرینی یەکەمی ١٩٣٥|place=[[چیای شنگال]]، [[شانشینی عێراق]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=[[چیای شنگال|چیاکانی شنگال]] کەوتنە ژێر جڵەوگیریی سەربازی و سوپا|result=ڕاپەڕینەکە سەرکوت کرا|status=|combatants_header=|combatant1={{flagicon image|Êzîdxan Protection Force.svg}}{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ئێزیدییەکان|خێڵە ئێزیدییەکان]]|combatant2={{flagicon image|Flag of Iraq (1924–1959).svg}} [[شانشینی عێراق]]|combatant3=|commander1=''ھیچ سەرکردایەتییەکی ناوەندی نەبوو''|commander2={{flagicon image|Flag of Iraq (1924–1959).svg}} [[یاسین ھاشمی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1924–1959).svg}} [[بەکر سدقی]]|commander3=|units1=|units2=|units3=|strength1=|strength2=|strength3=|casualties1=٢٠٠ گوندشین کوژران|casualties2=|casualties3=|notes=|campaignbox= }} '''ڕاپەڕینی ئێزیدیی ساڵی ١٩٣٥''' یان '''شۆڕشی ١٩٣٥ی ئێزیدییەکان''' ڕاپەڕینێک بوو لە عێراق لە تشرینی یەکەمی ١٩٣٥ ڕوویدا.<ref name="dtic">[https://web.archive.org/web/20121114031748/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA405080 dtic.mil]</ref> حکوومەتی عێراق لە سەردەمی [[یاسین ھاشمی]]، ڕاپەڕینێکی خەڵکی [[ئێزیدییەکان|ئێزیدیی]] [[چیای شنگال]] دژی سەپاندنی [[سەربازیی زۆرەملێ]] شکستپێھێنا.<ref name="dtic2">[https://web.archive.org/web/20121114031748/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA405080 dtic.mil]</ref><ref name="jstor2">Fuccaro, Nelinda. "Ethnicity, State Formation, and Conscription in Postcolonial Iraq: The Case of the Yazidi Kurds of Jabal Sinjar". ''International Journal of Middle East Studies'' Vol. 29, No. 4 (Nov., 1997), pp. 559-580. [https://www.jstor.org/discover/10.2307/164402?uid=3738240&uid=2129&uid=2&uid=70&uid=4&sid=47698848165747 JSTOR.]</ref> بەپێی زانیارییەکان، سوپای عێراق بە سەرۆکایەتیی [[بەکر سدقی]] زیاتر لە ٢٠٠ ئێزیدی کوشتووە و یاسای سەربازیی لە سەرتاسەری ناوچەکەدا سەپاندووە.<ref name="dtic" /> ھەروەھا لەو ساڵەدا لە ناوچەکانی باکوور (کوردنشین) و [[شۆڕشی شیعەکانی عێراق ١٩٣٥–١٩٣٦|ناوەڕاستی فوڕات]] (زۆرینەی دانیشتووانی شیعە)ی عێراق، ڕاپەڕینی ھاوتەریب دژی وەرگرتنی سەربازیی زۆرەملێ سەریھەڵدا. ئێزیدییەکانی چیای شنگال زۆرینەی دانیشتووانی ئێزیدیی عێراقیان پێکھێنابوو و سێیەم گەورەترین کەمینەی غەیرە مسوڵمان بوون لەناو شانشینی عێراقدا.<ref name="jstor3">Fuccaro, Nelinda. "Ethnicity, State Formation, and Conscription in Postcolonial Iraq: The Case of the Yazidi Kurds of Jabal Sinjar". ''International Journal of Middle East Studies'' Vol. 29, No. 4 (Nov., 1997), pp. 559-580. [https://www.jstor.org/discover/10.2307/164402?uid=3738240&uid=2129&uid=2&uid=70&uid=4&sid=47698848165747 JSTOR.]</ref> لە ساڵی ١٩٣٩دا ھەرێمی چیای شنگال جارێکی دیکە خرایە ژێر کۆنترۆڵی سەربازی و سوپاوە، لەگەڵ [[قەزای شێخان]].<ref name="jstor">Fuccaro, Nelinda. "Ethnicity, State Formation, and Conscription in Postcolonial Iraq: The Case of the Yazidi Kurds of Jabal Sinjar". ''International Journal of Middle East Studies'' Vol. 29, No. 4 (Nov., 1997), pp. 559-580. [https://www.jstor.org/discover/10.2307/164402?uid=3738240&uid=2129&uid=2&uid=70&uid=4&sid=47698848165747 JSTOR.]</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی ناکۆکییە ھاوچەرخەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] * [[کۆمەڵکوژیی سێمێل]] * [[شۆڕشی شیعەکانی عێراق ١٩٣٥–١٩٣٦|ڕاپەڕینی شیعە لە عێراق ١٩٣٥-١٩٣٦]] * [[کۆمەڵکوژیی ٢٠٠٧ی مووسڵ|کوشتاری ئێزیدی نیسانی ٢٠٠٧ی مووسڵ]] * [[تەقینەوەکانی قەحتانیە|تەقینەوەکانی قەحتانییە]] * [[کۆمەڵکوژیی ئێزیدییەکان]] == سەرچاوەکان == {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:سەربزێوییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شانشینی عێراق]] [[پۆل:ڕاپەڕینەکان]] [[پۆل:ئێزیدییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:شیعە عێراقییەکان]] [[پۆل:ململانێی کورد و عێراق]] [[پۆل:ململانێی عێراق]] [[پۆل:دەیەی ١٩٣٠]] [[پۆل:١٩٣٥]] <references />{{شریتی دەروازە|مێژوو|شەڕ|عێراق|کوردستان|دەیەی ١٩٣٠}} 9x59z0ewocqf33e1zbp2f6vojximd5m ڕافائێل دوامێنا 0 286875 1691701 1529562 2026-10-23T04:37:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1691701 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = ڕافائێل دوامێنا |ناوی کاتی لەدایکبوون = Raphael Dwamena |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٢ی ئەیلوولی ١٩٩٥ |شوێنی لەدایکبوون = نکاوکاو، [[گانا]] |ڕێکەوتی مەرگ = ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (تەمەن ٢٨ ساڵ) |شوێنی مەرگ = کاڤایێ، [[ئەلبانیا]] |ھۆکاری مەرگ = [[وەستانی دڵ]] (بەھۆی کێشەی زگماکیی دڵ) |نەتەوە = گھانایی |پیشە = یاریزانی تۆپی پێ (ھێرشبەر) |ساڵانی چالاکی = ٢٠١٤–٢٠٢٣ |ناوبانگ = مردنی دڵتەزێن لەناو یاریگا سەرەڕای ئاگادارکردنەوەی پزیشکی |باڵا = ٦ پێ (١.٨٣ م) |وێنە=FC Liefering gegen SC Wiener Neustadt (März 2016) 08.JPG}} ژیانی وەرزشیی '''ڕافائێل دوامێنا''' (بە ئینگلیزی: Raphael Dwamena؛ ١٩٩٥-٢٠٢٣)، ھێرشبەری بەھرەمەندی گانایی، چیرۆکێکی پڕ لە ھیوا و کۆتاییەکی خەمناکە. سەرەڕای ئەوەی کە بەھۆی کێشەیەکی زگماکیی دڵەوە ئاگادار کرابووەوە لە مەترسییەکانی یاریکردن، ئەو سوور بوو لەسەر بەردەوامبوون لە خەونەکەیدا، تا دواجار لەناو یاریگادا گیانی سپارد. == کاروانی وەرزشی == دوامێنا کاروانی پیشەگەریی خۆی لە ئەورووپا لەگەڵ یانەی '''FC Liefering'''ی نەمسا دەست پێ کرد، کە تیپی دووەمی یانەی ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگە. لەوێ ئاستێکی بەرزی پێشکەش کرد و لە وەرزی ٢٠١٦-٢٠١٧دا، پەیوەندیی بە یانەی '''FC Zürich'''ی سویسرییەوە کرد. لەگەڵ زیوریخ، درەوشانەوەی ڕاستەقینەی دەستی پێ کرد و یارمەتیی دان بۆ بردنەوەی نازناوی خولی پلە دووی سویسرا و گەڕانەوە بۆ خولی نایاب. ئاستە بەرزەکەی وای کرد یانەی پرێمیەرلیگی ئینگلیزی، [[برایتن و ھۆڤ ئەلبیەن]]، ھەوڵی کڕینی بدات، بەڵام گرێبەستەکە سەرکەوتوو نەبوو کاتێک لە پشکنینە پزیشکییەکاندا دەرکەوت کە کێشەیەکی لە دڵیدا ھەیە. سەرەڕای ئەمەش، دوامێنا بەردەوام بوو لە یاریکردن و پەیوەندیی بە یانەی '''لیڤانتی'''ی ئیسپانییەوە کرد. بەڵام دوای ماوەیەکی کەم، پزیشکەکان پێیان ڕاگەیاند کە پێویستە واز لە یاریکردن بھێنێت. دوای ماوەیەک پشوودان، ئامێرێکی ھاوکاری دڵ (defibrillator)ی بۆ دانرا و گەڕایەوە بۆ یاریکردن. == کاروانی نێودەوڵەتی == دوامێنا ٩ یاریی بۆ ھەڵبژاردەی گانا ئەنجام دا و ٢ گۆڵیشی تۆمار کرد. یەکەم یاریی نێودەوڵەتیی لە ساڵی ٢٠١٧ بوو. == کۆچی دوایی == [[پەڕگە:FC Liefering versus Linzer ASK 04.jpg|وێنۆک|چەپ|دوامێنا لە یارییەکی خولی پلە دووی نەمسا لەنێوان یانەکانی ئێف سی لیفێرینگ و لینزەر ئاسک.]] لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، لە یارییەکی خولی نایابی ئەلبانیادا لەنێوان یانەکەی، KF Egnatia، و یانەی Partizani، دوامێنا لە خولەکی ٢٤ی یارییەکەدا لەناو یاریگادا کەوت. ھەرچەندە ھەوڵی فریاگوزاریی خێرای بۆ کرا، بەڵام لە ڕێگەی نەخۆشخانەدا گیانی لەدەستدا. مردنی ئەو بووە ھۆی شۆکێکی گەورە لە جیھانی تۆپی پێدا و جارێکی دیکە مشتومڕی لەسەر سەلامەتیی ئەو یاریزانانە دروست کردەوە کە کێشەی تەندروستییان ھەیە. == دەستکەوتەکان == '''FC Zürich''' خولی پلە دووی سویسرا: ٢٠١٦-٢٠١٧ '''Real Zaragoza''' جامی پلە دووەکانی ئیسپانیا: ٢٠١٩-٢٠٢٠ '''Vejle Boldklub''' خولی پلە دووی دانیمارک: ٢٠٢٠-٢٠٢١ == سەرچاوەکان == لە ویکیپیدیای ئینگلیزییەوە وەرگیراوە بەڵام بە داڕشتنێکی جیاواز نەک وشە بە وشە.[https://en.wikipedia.org/wiki/Raphael_Dwamena] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|گانا|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Raphael Dwamena}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی گھانایی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:مردنەکانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:مردن بەھۆی وەستانی دڵ]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] ikq82x6rusuxdyymmk6im1xhma785ww چەلکێ 0 288754 1691501 1529400 2026-10-22T19:33:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691501 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''چەلکێ''' ({{بە سوریانی|ܟ̰ܠܟ}} )<ref name="Ishtar">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=<!--Not stated--> |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35258.html|سەردێڕ=Jelek (Lower and upper Jelek) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201124160132/https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35258.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=[[قناة عشتار الفضائية]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bernamê şilama.. Li dor rêwresmên şanedêra Gundê çelkê|ناونیشان=http://waarmedia.com/latini/bername-silama-li-dor-rewresmen-sanedera-gunde-celke/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ئیش=WAARmedia Kurmancî|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191219115030/http://waarmedia.com/latini/bername-silama-li-dor-rewresmen-sanedera-gunde-celke/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> گوندێکە لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]]. دەکەوێتە کەناری ڕووباری [[خابوور (دیجلە)|خابووری بچووک]] لە قەزای [[قەزای ئامێدی|ئامێدی]] و ناوچەی [[بەرواری]] مێژوویی. گوندەکە بەسەر دوو بەشدا دابەشکراوە، سەرەوە و خوارەوە. {{Sfnp|Eshoo|2004}} لە گوندەکەدا کڵێسای مار شمۆنی <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=<!--Not stated--> |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35532.html|سەردێڕ=Mar Shmune church – Jelek |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200317195103/https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35532.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=[[قناة عشتار الفضائية]]}}</ref> ھەیە و [[مووسا|پێشتر کڵێسای مار موشێ]] ھەبووە.{{Sfnp|Donabed|2015}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|جوگرافیا|پارێزگای دھۆک}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] 1g99ucqql9t8m26n29j8chdeuvl1jwl کۆما ئامەد 0 290952 1691548 1691316 2026-10-22T20:04:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691548 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Koma Amed.jpg|وێنۆک|کۆنسێرتی کۆما ئامەد لە گەڤەر، جۆلەمێرگ، ئابی ٢٠٢٦.]] '''کۆما ئامەد''' گرووپێکی مۆسیقای کوردییە، لە ساڵی ١٩٨٨ لە ئەنقەرە لەلایەن قوتابیانی بەشی پزیشکی دامەزرا.<ref>Göktürk, D. (2002). Anyone at Home? Itinerant Identities in European Cinema of the 1990s. Framework: The Journal of Cinema and Media, 43(2), 201-212.</ref><ref>Hough, C. (2010). Obscured Hybridity: The Kurdishness of Turkish Folk Music. Pacific review of ethnomusicology, 15.</ref><ref>{{Jêder|sernav=Kopîkirina arşîvê|url=http://www.kurdipedia.org/documents/88419/0001.PDF|roja-gihiştinê=2020-05-01|roja-arşîvê=2016-10-11|urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161011200333/http://www.kurdipedia.org/documents/88419/0001.PDF|rewşa-urlyê=mirî}}</ref><ref>Alexander, E. Framework 43.2 Middle Eastern Media Arts, 2002, Erişim tarihi: 16 Ağustos 2016.</ref> گرووپەکە لە پاڵ [[ناوەندی چاندی مەزۆپۆتامیا]] چالاکی کردووە. لە ساڵی ١٩٩٠، یەکەم بەرھەمیان بەناوی کولیلکا ئازادیێ بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=کۆما ئاماد گەڕانەوە زێدی خۆیان و کۆنسێرتی گەورە لە ئامەد سازکرد |ناونیشان=https://ku.964media.com/345432/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=+964}}</ref> گرووپەکە کۆمەڵێک کۆنسێرتی لە وڵاتانی ئەورووپا وەک ئیتالیا،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=خونچە |یەکەم=ڕاماڵ |ڕێکەوت=13 کاتژمێر لەمەوپێش |سەردێڕ=کۆما ئامەد دوای 30 ساڵ لە ئامەد کۆنسێرتێکی مێژوویی ساز کرد و سەدان هەزار کەس بەشدارییان کرد - AVA News |ناونیشان=https://www.ava.news/news/36993 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.ava.news}}</ref> بەریتانیا، فەڕەنسا، سوویسرا و ئەڵمانیا ڕێکخستووە. == ئەندامانی گرووپ == * سولەیمان چارنەوا * فیکری کوتلای<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Koma Amed to hold reunion concert in Amed |ناونیشان=https://english.anf-news.com/culture/koma-amed-to-hold-reunion-concert-in-amed-81889 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ANF News |زمان=en}}</ref> * سەرحات کاراکاش<ref name=":1"/> * مەمۆ (محەممەد) گول<ref name=":1"/> * مەزڵووم ڕەوشەن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Koma Amed yeniden bir araya geldi |ناونیشان=https://bianet.org/haber/koma-amed-yeniden-bir-araya-geldi-273633 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=bianet.org |زمان=tr}}</ref> == ئەلبوومەکان == * کولیلکا ئازادی، ١٩٩٢ * ئاگر و مرۆڤ، ١٩٩٥ * دەرگوش، ١٩٩٧ == دوورخران و گەڕانەوە == بەھۆی بڵاوبوونەوەی یەکەم بەرھەمیان و بەھۆی گوشار و قەدەغەکردن لەسەر چاند و زمانی کوردی ئەوا ئەندامانی گرووپەکە ناچار بوون باکووری کوردستان و تورکیا جێبھێڵن، بۆ ئەوەش زۆربەی ئەندامەکانی کەوتنە ئەڵمانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Exiled Kurdish band Koma Amed to perform in Diyarbakır after 30 years |ناونیشان=https://bianet.org/haber/exiled-kurdish-band-koma-amed-to-perform-in-diyarbakir-after-30-years-309769 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=bianet.org |زمان=en}}</ref><ref name=":0"/> لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥، گرووپەکە ڕێگەیان پێدرا بگەڕێنەوە بۆ باکووری کوردستان و کۆنسێرتێکیان لە گۆڕەپانی نەورۆز لە ئامەد ڕێکخست، لە کۆنسێرتەکە بە سەدان ھەزار کەس ئامادەبوون و خەڵکی لە ئەورووپا و شارەکانی دیکەی باکووری کوردستان ڕۆشتن بۆ ئامەد بۆ ئامادەبوون لەم کۆنسێرتەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەدان هەزار کەس لە کۆنسێرتەکەی کۆما ئامەد کۆبوونەوە |ناونیشان=https://sorani.anf-news.com/کوردستان/sdan-hzar-ks-l-knsrtky-kma-yamd-kbwwnw-76125 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ANF News}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] 7g0grlfea1y2bq0u2zvwcwcyqnjm6fm ڕائول ئەسێنسیۆ 0 291102 1691645 1547685 2026-10-23T01:35:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1691645 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|ڕائول ئەسێنسیۆ (یاریزان، لەدایکبوی ١٩٩٨)}} {{Infobox football biography|name=ڕائول ئەسێنسیۆ|image=Raul-Asencio-Real-Madrid-2025.jpg|caption=ئەسێنسیۆ لەگەڵ [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] لە ٢٠٢٥|full_name=Raúl Asencio del Rosario|birth_date={{birth date and age|2003|2|13|df=y}}|birth_place=[[لاس پالماس]]، ئیسپانیا|height=1.84 مەتر|position=[[بەرگریکار (تۆپی پێ)#ناوەڕاست-دواوە|Centre-back]]|currentclub=[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]]|clubnumber=١٧|youthyears1=٢٠١١–٢٠١٢|youthclubs1=ڤێتێرانۆس دێل پیلار|youthyears2=٢٠١٢–٢٠١٧|youthclubs2=[[یانەی لاس پالماس|لاس پالماس]]|youthyears3=٢٠١٧–٢٠٢٢|youthclubs3=[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید (لاوان)]]|years1=٢٠٢٢–٢٠٢٣|clubs1=[[RSC Internacional FC|RSC ئینتەرناسیۆناڵ]]|caps1=٢٩|goals1=٠|years2=٢٠٢٣–٢٠٢٤|clubs2=[[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید B]]|caps2=٤٥|goals2=٠|years3=٢٠٢٤–|clubs3=[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]]|caps3=٢٩|goals3=٠|pcupdate=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕائول ئەسێنسیۆ دێل ڕۆزاریۆ''' (لە دایکبوی ١٣ی شوباتی ٢٠٠٣) [[تۆپی پێ|یاریزانێکی]] پیشەگەری ئیسپانییە کە وەک [[بەرگریکار (تۆپی پێ)|بەرگریکاری ناوەڕاست]] بۆ یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] یاری دەکات. == ژیانی سەرەتایی == ئەسێنسیۆ لە لاس پاڵماس لە [[دوورگەکانی کەناری]] لەدایکبووە، ھەر لەسەرەتای لاوێتی دەستی بە یاریکردن کردووە لە تیپی ناوخۆیی ڤێتێرانۆس دێل پیلار پێش ئەوەی پەیوەندی بە [[یانەی لاس پالماس|یانەی لاس پاڵماسەوە]] بکات، لە تەمەنی سێزدە ساڵیدا پەیوەندی بە ئەکادیمیای لاوانی یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدریدی]] ئیسپانی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Cicuéndez |یەکەم=Marina |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.elespanol.com/elbernabeu/real-madrid/cantera/20170523/raul-asencio-futuro-asensio-real-madrid/218229042_0.html|سەردێڕ=Raúl Asencio, el futuro 'Asensio' del Real Madrid |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|زمان=es}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Fuentes |یەکەم=Ramón |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.mundodeportivo.com/futbol/real-madrid/20230814/1002052260/raul-asencio-marvel-opciones-casa-cubrir-baja-militao.html|سەردێڕ=Raúl Asencio y Marvel, las opciones de casa para cubrir la baja de Militao |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|زمان=es}}</ref> == پیشەی نێودەوڵەتی == لە مانگی ئازاری ٢٠٢٥، ئەسێنسیۆ بۆ یەکەمجار بانگھێشتی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ھەڵبژاردەی ئیسپانیا]] کرا بۆ بەشداری لە یارییەکانی چارەکی کۆتایی خولی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤–٢٠٢٥ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا|ھۆڵەندا]]. == شێوازی یاریکردن == ئەسێنسیۆ بە شێوەیەکی سەرەکی وەک بەرگریکاری ناوەڕاست یاری دەکات و بە «یەکلاکەرەوە لەگەڵ تۆپ و بە مەرجی جەستەیی گەورە» وەسف کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Picón |یەکەم=Jorge C. |دوایین٢=Lavín |یەکەم٢=June |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.relevo.com/futbol/primera-rfef/castilla-raul-20230627162632-nt.html|سەردێڕ=El Castilla del futuro: puerta abierta a Dotor, Arribas esperará al primer equipo y dos renovaciones complejas |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=[[Relevo]] |زمان=es}}</ref> == ئاماری پیشەیی == {{Updated|١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}<ref>{{Soccerway|raul-asencio-del-rosario/78381|access-date=23 September 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتن و گۆڵەکان بەپێی یانە و وەرز و ڕکابەرییەکان ! rowspan="2" | یانە ! rowspan="2" | وەرز ! colspan="3" | خولەکە ! colspan="2" | [[جامی شای ئیسپانیا]] ! colspan="2" | [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|ئەورووپا]] ! colspan="2" | ئی تر ! colspan="2" | کۆ |- ! دابەشکردن ! ئەپەکان ! ئامانجەکان ! ئەپەکان ! ئامانجەکان ! ئەپەکان ! ئامانجەکان ! ئەپەکان ! ئامانجەکان ! ئەپەکان ! ئامانجەکان |- | RSC ئینتەرناشناڵ | ٢٠٢٢–٢٣ | تێرسێرا فیدراسیۆن | ٢٩ | ٠ | colspan="2" | — | colspan="2" | — | ٤ {{تێبینی|Appearances in Tercera Federación play-offs}} | ٠ | ٣٣ | ٠ |- | rowspan="3" | [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید کاستیلا]] | ٢٠٢٣–٢٤ | فێدراسیۆنی پریمێرا | ٣٤ | ٠ | colspan="2" | — | colspan="2" | — | colspan="2" | — | ٣٤ | ٠ |- | ٢٠٢٤–٢٥ | فێدراسیۆنی پریمێرا | ١١ | ٠ | colspan="2" | — | colspan="2" | — | colspan="2" | — | ١١ | ٠ |- ! colspan="2" | کۆ ! ٤٥ ! ٠ ! colspan="2" | — ! colspan="2" | — ! colspan="2" | — ! ٤٥ ! ٠ |- | rowspan="3" | [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] | ٢٠٢٤–٢٥ | [[لا لیگا|لالیگا]] | ٢٣ | ٠ | ٦ | ٠ | ١٠ {{تێبینی|Appearances in [[UEFA Champions League]]}} | ٠ | ٧ {{تێبینی|Two appearances in [[Supercopa de España]], one appearance in [[FIFA Intercontinental Cup]], four appearances in [[FIFA Club World Cup]]}} | ٠ | ٤٧ | ٠ |- | ٢٠٢٥–٢٦ | لالیگا | ٦ | ٠ | ٠ | ٠ | ٣ [ب]. | ٠ | ٠ | ٠ | ٩ | ٠ |- ! colspan="2" | کۆ ! ٢٩ ! ٠ ! ٦ ! ٠ ! ١٣ ! ٠ ! ٧ ! ٠ ! ٥٤ ! ٠ |- ! colspan="3" | کۆی گشتی ژیانی پیشەیی ! ١٠٣ ! ٠ ! ٦ ! ٠ ! ١٣ ! ٠ ! ١١ ! ٠ ! ١٣٣ ! ٠ |} == دەسکەوتەکان == === ڕیاڵ مەدرید === * جامی نێوان کیشوەرەکانی فیفا: ٢٠٢٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/live/c205nv1yr6pt|سەردێڕ=Real Madrid 3-0 Pachuca: Kylian Mbappe scores in Intercontinental Cup final |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[BBC Sport]]}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Soccerway|783813}} {{پێکھاتەی یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید}} {{شریتی دەروازە|ئیسپانیا|دەیەی ٢٠٠٠|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید]] [[پۆل:یاریزانانی پریمێرا فێدێراسیۆن]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٣]] fqu48kcsflviz086jwp0odgifewsn8s ڕاپەڕینی عێراق (١٩٥٢) 0 291262 1691809 1548069 2026-10-23T10:33:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1691809 wikitext text/x-wiki '''ڕاپەڕینی عێراق''' یان '''ئینتیفازەی عێراق''' زنجیرەیەک لێدانی نیشتمانی و ناڕەزایەتی توندوتیژ بوو لە دژی [[شانشینی عێراق|دەسەڵاتی پاشایەتی ھاشمی]] دەسەڵاتدار و پەیمانی ئینگلیز و عێراق. ئیلھامەکەی لە [[شۆڕشی ٢٣ی تەممووز (میسر)|شۆڕشی میسری]] ھەمان ساڵ و بە نیشتمانیکردنی [[نەوت]] لەلایەن [[محەممەد موسەددیق| محەممەد موسەدیدق]] سەرۆکوەزیرانی [[ئێران]]ەوە وەرگیراوە. شۆڕشگێڕان دەیانویست [[فەیسەڵی دووەم|فەیسەلی دووەم]] ناچار بکەن سازش بکات و دەوڵەت بگۆڕێت بۆ کۆمار و بە کۆنتڕۆڵکردنی کاروباری دەرەوەی عێراق سەربەخۆیی تەواوەتی عێراق لە [[شانشینی یەکگرتوو]] دووپات بکەنەوە.<ref name="a">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=James DeFronzo|ناونیشان=https://archive.org/details/ISBN -2900813343913|سەردێڕ=The Iraq War: Origins and Consequences|بڵاوکەرەوە=Westview Press|ساڵ=٢٠٠٩|پەڕە=[https://archive.org/details/isbn_٢٩٠٠٨١٣٣٤٣٩١٣/page/٣٧ ٣٧]}}</ref> لە ٢٣ی ئابی ١٩٥٢ کرێکارانی بەندەر لە [[بەسرە]] مانیان گرت. دواتر لە ٢٦ی تشرینی یەکەمدا خوێندکارانی کۆلێژی دەرمانسازی عێراق ھاتنە ئاراوە. [[حیزبی شیووعیی عێراقی|حیزبی شیووعیی عێراق]] لەپشت [[ڕاپەڕینی وەتبە|ئاژاوەکانی ساڵی ١٩٤٨]] بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bassam Yousif|سەردێڕ=Human Development in Iraq: 1950-1990|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠١٣|پەڕە=٢٧}}</ref> ھەرچەندە خۆپیشاندەران بە توندی دژایەتی دەسەڵاتی پاشایەتی بوون، بەڵام ھاوسۆزی سوپا بوون کە ھێمای یەکێتی نەتەوەیی و سەربەخۆیی عێراق بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ibrahim Al-Marashi and Sammy Salama|ناونیشان=https://archive.org/details/iraqsarmedforces00alma|سەردێڕ=Iraq's Armed Forces: An Analytical History|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٠٨|پەڕە=[https://archive.org/details/iraqsarmedforces٠٠alma/page/n٨٣ ٦٩]}}</ref> شازادە عەبدولئیلاھ، حاکم و مامی [[فەیسەڵی دووەم]]، لە ٢٣ی ١٠، عەمید [[نوورەدین مەحموود]]ی لە شوێنی [[مستەفا مەحموود عومەری]] گۆڕی، بەڵام ھیچ سازشێکی بۆ خۆپیشاندەران نەنواند. خۆپیشاندەران مەحموودیان ئیدانە کرد و داوای دەستلەکارکێشانەوەیان کرد لە بەرژەوەندی [[کامیل جادرچی]] ئەندامی پارتی نیشتمانی کە دوای شۆڕشی ١٩٣٦ بۆ ماوەیەکی کورت وەک وەزیری ئابووری لە سەردەمی [[بەکر سدقی|بەکر سیدقیدا]] کاری کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Beth K. Dougherty and Edmund A. Ghareeb|سەردێڕ=Historical Dictionary of Iraq|بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press|ساڵ=٢٠١٣|پەڕە=١٤٠}}</ref> مەحموود سەرکوتکردنی ڕاپەڕین و سەپاندنی یاسای سەربازی و قەدەغەی ھاتوچۆ و داخستنی پارت و ڕۆژنامە سیاسییەکان و دەستبەسەرکردنی ناڕازییە دیارەکانی دەرکرد.<ref name="a"/> لە ساڵی ١٩٥٣ [[جەمیل مەدفەعی]]، [[سیاسەتوان]]ێکی مەدەنی لاواز، بۆ شوێنی مەحموود ھەڵبژێردرا. لە مانگی ئایاردا فەیسەلی دووەم تەمەنی پێگەیشت و ڕۆڵ و بەرپرسیارێتی پاشای لە ئەستۆ گرت. لە ساڵی ١٩٥٨ ئەفسەرانی سوپا بە کودەتایەک دەسەڵاتی پاشایەتییان [[شۆڕشی ١٤ی تەممووز|ڕووخاند]] و بنەماڵەی شاھانەیان کوشت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ململانێکانی ١٩٥٢]] [[پۆل:ڕاپەڕینەکان]] [[پۆل:خۆپیشاندانەکان لە عێراق]] ivb2wafrqs85rdjtfmrnhhli492vs0o چەمرگە 0 291991 1691521 1649148 2026-10-22T19:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691521 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمرگە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جمرکة}}<br>{{lang-en| Chamrga }} ''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12|coord= {{Coord|36.10494| 44.23311}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمرگە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.10494| 44.23311 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کەسنەزان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمرگە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی کەسنەزان]] لە [[قەزای بنەسڵاوە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بنەسڵاوە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] i10bajggr01j8j0j6co6o0gc7nua4hi چەمەدووبز 0 292295 1691532 1649143 2026-10-22T19:38:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691532 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەدووبز | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جمةدوبز}}<br>{{lang-en| Chamadubz}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 36.22711| 43.63085 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمەدووبز''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.22711| 43.63085 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای خەبات|خەبات]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٥٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەدووبز''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات]] لە [[قەزای خەبات]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای خەبات}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] ni8639j9bfdhbett7g5fo6h7y4lgkh9 چەمەدووبزی ھەرکی 0 292296 1691533 1649142 2026-10-22T19:38:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691533 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەدووبزی ھەرکی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جمةدوبز ھرکي}}<br>{{lang-en| Chamadubzi Harki}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 36.23334| 43.63761 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمەدووبزی ھەرکی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.23334| 43.63761 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای خەبات|خەبات]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٥٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەدووبزی ھەرکی''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات]] لە [[قەزای خەبات]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای خەبات}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 51tnaktco48zc8mhmthjxa80prroxc0 مەندا (ھەرکی) 0 292394 1691549 1691312 2026-10-22T20:04:39Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1691549 wikitext text/x-wiki '''مەندا''' یەکێکە لە سێ تیرە یان لقە سەرەکییەکەی عەشیرەتی [[هەرکی]]. ئەم تیرەیە بەوە ناسراون کە مێژوویەکی دێرینیان لە بەرهەمهێنان و ئاژەڵداری و کۆچی وەرزی لە نێوان کوێستان و گەرمیاندا هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب |ناونیشان=کورد و کوردستان|سەردێڕ=ڕەنگدانەوەى بارودۆخى کۆمەڵایەتى ئافرەتى کورد لە باشوورى کوردستان لە ڕۆژنامەوانى کوردیدا (١٩٦٨-١٩٧٩) |نووسەر=محەمەد ئەمین زەکی بەگ |ساڵ=٢٠٠٢ |زمان=کوردی}}</ref> == ڕەگ و ڕیشە == مێژووی مەندا تێکەڵە بە مێژووی گشتی هەرکییەکان، کە بەپێی گێڕانەوە زارەکییەکان و مێژووییەکان، ڕەگ و ڕیشەیان دەگەڕێتەوە بۆ ناوچە شاخاوییەکانی سەر سنووری باکوور و باشووری کوردستان. لە مێژووی هەرکییەکاندا، مەندان وەک کەسانی چالاک لە بەڕێوەبردنی کاروباری کۆمەڵایەتی و ئابووری عەشیرەتەکەدا ناسراون. == پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (مانەکان) == تیرەی مەندا لە ڕووی پێکهاتەی هۆزایەتییەوە لە چەندین "ماڵ" یان بنەماڵەی گەورە پێکدێن، کە گرنگترینیان ئەمانەن: === لقی مەندا === لقی مەندا یەکێکە لە لقە سەرەکییەکانی خێڵی هەرکی و بەپێی دارە خێڵایەتییەکەیان بۆ ئەم بنەماڵە و هۆزانە دابەش دەبێت: ==مەندا(خدری)== * '''هەسنی''' * '''مام براهیما''' ** '''قەرەچەتانی''' (سەر بە بنەماڵەی مام براھیمایە) * '''مالە زاهێر''' * '''حاجی ئاغا''' * '''مالە عیسیێ''' * '''مالە کۆرەڕەش''' * '''بەدری''' * '''مالە گیادین''' * '''مام حاچکا''' * '''مالە کیوی''' * '''بابەزدینی''' * '''مالە سیار''' ==ڕاستمەندا== * ''' ئاودیا ''' * ''' مام شێخا ''' * ''' ئاقوبا ''' * ''' کانیە سپی ''' * ''' شابی ''' == جوگرافیای نیشتەجێبوون == سنوری عێراق و ئێران بەسەر جوگرافیایەکی فرەواندا دابەش بوون لە باشوور و باکووری کوردستان: # '''لە هاویناندا (کوێستان):''' لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان [[تورکیا]] و [[عێراق]] و ئێران (سەرسنووری ناوچەی شەمزینان و دەوروبەری). # '''لە زستاناندا :''' لە دەشتاییەکانی مرگەوەڕ ی پارێزگای ورمێ و دەوروبەری [[هەولێر]]، [[خەبات (شارۆچکە)|دەوروبەری شەقڵاوە]] لە هەرێمی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=عەشیرەتی هەرکی و لقەکانی |ماڵپەڕ=ماڵپەڕی زانیاری |زمان=کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[هەرکی]] * [[سەرھاتی (ھەرکی) | سەرهاتی]] * [[مەندا (ھەرکی) | مەندا]] * [[بنەجی (ھەرکی) | بنەجی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:عەشیرەتە کوردەکان]] [[پۆل:هەرکی]] 963b69xl89ql64hi57idij4xi8ptejn چەغەمیرە 0 292408 1691464 1649159 2026-10-22T16:39:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691464 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەغەمیرە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جغمیرة}}<br>{{lang-en| Chaghamira}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای مەخموور.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای مەخموور]] و ناحیەکانی و ناحیەکانی دەورووبەری | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 35.78199| 43.77571}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەغەمیرە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.78199| 43.77571 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مەخموور|مەخموور]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کەندێناوە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٨٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٤٩٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەغەمیرە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی کەندێناوە]] لە [[قەزای مەخموور]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مەخموور}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] a3pgjla0xp3eo06jomzej0890cr4fhb چەڵتووک 0 292409 1691635 1649126 2026-10-23T01:34:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691635 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەڵتووک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جلتوک}}<br>{{lang-en| Chaltuk}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای مەخموور.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای مەخموور]] و ناحیەکانی و ناحیەکانی دەورووبەری | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 35.78384| 43.82784}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەڵتووک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.78384| 43.82784 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مەخموور|مەخموور]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کەندێناوە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٨٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣٦٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەڵتووک''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی کەندێناوە]] لە [[قەزای مەخموور]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مەخموور}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] hknhrp2b9hcuwavhmz3ok4qfvw4c9sy ڕاشدیە 0 292547 1691699 1649122 2026-10-23T04:36:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691699 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕاشدیە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| راشدیة}}<br>{{lang-en| Rashdia}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای مەخموور.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای مەخموور]] و ناحیەکانی و ناحیەکانی دەورووبەری | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 35.60492| 43.51336}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕاشدیە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.60492| 43.51336 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای مەخموور|مەخموور]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەراج]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٧٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕاشدیە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی قەراج]] لە [[قەزای مەخموور]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای مەخموور}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] eeqvclfrjrbpy1fuxqrycm05rtrsq90 چەکەکان (فیلمی ٢٠٢٥) 0 293140 1691633 1683766 2026-10-23T01:33:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1691633 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Weapons film 2025.jpeg|وێنۆک|پۆستەری فەرمی فیلم]] '''چەکەکان''' فیلمێکی [[فیلمی ترسێنەر|ترسێنەری]] [[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]] و [[فیلمی سەرووسروشتی|سەرووسروشتیی]] ئەمریکیی ساڵی ٢٠٢٦ە کە لەلایەن [[زاکی کرێگەر]]ەوە دەرھێنراوە، نووسراوە، بەرھەم ھێنراوە و بە ھاوبەشی مۆسیقای بۆ دانراوە. تێیدا [[کاستی پڕ ئەستێرە|کاستێکی پڕ ئەستێرە]] بەشدارن لەوانە [[جۆش برۆلین]]، [[جووڵیا گاڕنەر]]، [[ئاڵدن ئێھرێنڕایچ]]، [[ئۆستن ئەبرەمز]]، کێری کریستۆفەر، [[تۆبی ھاس]]، بێنێدیکت وۆنگ و ئەیمی مادیگان. چیرۆکەکەی دوای کەیسی حەڤدە منداڵی ھەمان پۆل دەکەوێت کە بە شێوەیەکی نادیار لە ھەمان شەو و لە ھەمان کاتدا ڕادەکەن. دوای سەرکەوتنی ڕەخنەگرانە و بازرگانیی فیلمەکەی «باربەریان» (٢٠٢٢)، کرێگەر دەستی کرد بە کارکردن لەسەر سیناریۆیەکی تاقیکاری بۆ فیلمی «چەکەکان». ئەمە بووە ھۆی ململانێیەکی توند لەنێوان چەندین ستۆدیۆ، کە تێیدا [[نیو لاین سینەما]] وەک براوە دەرکەوت. کێشە و ناڕەزایەتییە کرێکارییەکانی ساڵی ٢٠٢٣ی ھۆڵیوود بووە ھۆی پەککەوتنی ھەڵبژاردنی کاستەکە. لە سەرەتادا لە ئایار تا تەممووزی ٢٠٢٣ بەردەوام بوو پێش ئەوەی چەندین ئەکتەر بەھۆی کێشەی کاتەوە بکشێنەوە. ھەڵبژاردنی کاست لە شوباتی ٢٠٢٤ دەستی پێکردەوە و لە ئایاری ھەمان ساڵدا کۆتایی ھات. پاشان وێنەگرتن لە [[ئەتڵانتا]] دەستی پێکرد و لە تەممووزدا تەواو بوو. فیلمی «چەکەکان» لە ٨ی ئابی ٢٠٢٥ لەلایەن [[وارنەر برۆس پیکچەرز]] لە سینەماکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان نمایشکرا. فیلمەکە سەرکەوتنی ڕەخنەگرانە و بازرگانیی بەدەستھێنا، و ٢٧٠ ملیۆن دۆلاری کۆکردەوە لە بەرامبەر بوودجەیەکی ٣٨ ملیۆن دۆلاری. نواندنەکەی مادیگان ستایشی زۆری لێکرا، و خەڵاتی ئۆسکار، خەڵاتی ئەکتەر، و خەڵاتی کریتیکس چۆیسی بۆ باشترین ئەکتەری پاڵپشت بەدەستھێنا، و کاندید کرا بۆ خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب لە ھەمان کاتگۆریدا. === وێنەگرتن و پاش-بەرھەمھێنان === [[وێنەگرییی سەرەکی]] لە ناوچەی [[ئەتڵانتا]] لە ئایاری ٢٠٢٤ ئەنجامدرا<ref name="GarnerBrolin">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kit |یەکەم=Borys |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/weapons-cast-julia-garner-josh-brolin-zach-cregger-1235880864/|سەردێڕ=Julia Garner Joins Josh Brolin in Zach Cregger’s Horror Thriller ‘Weapons’ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240424230349/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/weapons-cast-julia-garner-josh-brolin-zach-cregger-1235880864/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> و لە تەممووزی ٢٠٢٤ کۆتایی ھات.<ref name="FILMING">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thapa |یەکەم=Shaurya |ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.timeout.com/news/where-is-weapons-filmed-behind-the-filming-locations-of-2025s-best-horror-081025|سەردێڕ=Where is ‘Weapons’ filmed? Behind the filming locations of 2025’s best horror. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250812062849/https://www.timeout.com/news/where-is-weapons-filmed-behind-the-filming-locations-of-2025s-best-horror-081025 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Time Out (magazine)|Time Out]]}}</ref> شوێنی قوتابخانەی سەرەتایی مەیبرووک لە تاکەر، جۆرجیا بوو.<ref name="FILMING"/> بەپێی «تایم ئاوت»، لە قەرەباڵغترین ڕۆژەکانی وێنەگرتندا ١٧٠ منداڵ بەشدار بوون. ڕێکخەرانی کاری منداڵان ڕاسپێردران بۆ ئەوەی منداڵەکان لە دەرەوەی کاتی وێنەگرتن سەرقاڵ بکەن.<ref name="FILMING"/> دیمەنەکانی وێستگەی سووتەمەنی بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لە وێستگەیەکی سووتەمەنی بی پی و فرۆشگایەک لە کۆڤینگتۆن، جۆرجیا وێنەگیران.<ref name="FILMING"/> فیلمەکە لە سەرەتادا بە دیمەنێکی بێدەنگی ماتیۆ کۆتایی دەھات. دوای ئەوەی لە نمایشێکی تاقیکاریدا کاردانەوەی نەرێنیی لێکەوتەوە، دەنگی نێردراوی منداڵەکە بۆ سەر دیمەنەکە زیادکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.inverse.com/weapons-ending-explained-zach-cregger-josh-brolin|سەردێڕ=The Ending Of 'Weapons' Was Almost So Much Darker |وێبگە=Inverse}}</ref> == بڵاوکردنەوە و پێشوازی == «چەکەکان» لە سەرەتادا بڕیار بوو لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ لە سینەماکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان و کەنەدا نمایش بکرێت، پێش ئەوەی کاتەکەی بگۆڕدرێت بۆ ٨ی ئابی ٢٠٢٥، بەھۆی پێشوازییەکی بەھێز و ئەرێنی لە نمایشە تاقیکارییەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=McClintock |یەکەم=Pamela |ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/maggie-gyllenhaal-the-bride-moves-out-of-2025-1236168657/|سەردێڕ=Maggie Gyllenhaal’s ‘The Bride’ Moves Out of 2025, Paul Thomas Anderson’s Next Movie Pushed to Late September |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250320013330/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/maggie-gyllenhaal-the-bride-moves-out-of-2025-1236168657/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=D'Alessandro |یەکەم=Anthony |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://deadline.com/2024/05/mortal-kombat-2-companion-weapons-release-dates-1235916567/|سەردێڕ=Warner Bros. Dates ‘Mortal Kombat 2’ & ‘Companion’ For 2025; Zach Cregger’s ‘Weapons’ For 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240514231438/https://deadline.com/2024/05/mortal-kombat-2-companion-weapons-release-dates-1235916567/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> یەکەمین نمایشەکانی ڕۆژی پێنجشەممە لە کاتژمێر ٢:١٧ی پاشنیوەڕۆ بەڕێوەچوون، وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی کاتژمێر ٢:١٧ی بەیانی خاڵێکی سەرەکیی چیرۆکەکەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://deadline.com/2025/08/box-office-weapons-freakier-friday-1236482095/|سەردێڕ=‘Weapons’ Rises To $43M+ Opening, Still Freaking Out ‘Freakier Friday’: How New Line & Warner Bros Pulled It Off – Box Office Update |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250808071546/https://deadline.com/2025/08/box-office-weapons-freakier-friday-1236482095/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> فیلمەکە لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ لەسەر [[ڤیدیۆ بەپێی داواکاری]] و لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لەسەر [[دی ڤی دی]]، [[بلو ڕای|بلو-ڕای]] و [[ئاڵترا ئێچ دی بلو-ڕای]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Taylor |یەکەم=Drew |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.thewrap.com/weapons-home-video-release-date-explained-digital-physical/|سەردێڕ=Zach Cregger’s ‘Weapons’ Arrives on Digital Later This Month and 4K UHD, Blu-ray and DVD Just in Time for Halloween |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250907041725/https://www.thewrap.com/weapons-home-video-release-date-explained-digital-physical/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=[[TheWrap]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Williams |یەکەم=Sophie |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://maxblizz.com/zach-creggers-weapons-dvd-release-date-revealed-with-special-features/|سەردێڕ=Zach Cregger’s Weapons DVD Release Date Revealed with Special Features |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250911030108/https://maxblizz.com/zach-creggers-weapons-dvd-release-date-revealed-with-special-features/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=Maxblizz}}</ref> فیلمەکە لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لەسەر [[ماکس (خزمەتگوزاریی ستریمینگ)|ئێچ بی ئۆ ماکس]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=D'Alessandro |یەکەم=Anthony |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://deadline.com/2025/10/weapons-hbo-max-date-1236590393/|سەردێڕ=‘Weapons’: Zach Cregger Original Horror Movie Runs To HBO Max Next Week |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251026120342/https://deadline.com/2025/10/weapons-hbo-max-date-1236590393/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Deadline Hollywood]] |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|دین|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمەکانی سکرین ئێکس]] [[پۆل:فیلمەکانی نیو لاین سینەما]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە پەنسێلڤانیا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خاوەندارێتی ڕۆح]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕفاندنی منداڵ لە ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمە چیرۆکییە ناھێڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:فیلمەکانی دۆڵبی سینەما]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان]] qpn6n4w6m2joimrba9keuan1p217k38 چەمەکەی سەروو 0 293229 1691583 1649135 2026-10-22T22:34:08Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691583 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەکەی سەروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جمکة العلیا}}<br>{{lang-en| Upper Chamaka}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.58526| 43.98845}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمەکەی سەروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.58526| 43.98845 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەریر|ھەریر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای ھەریر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٣٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەکەی سەروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای ھەریر]] لە [[قەزای ھەریر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ھەریر}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 6z4st0s0cc0bygnm7yn3m5kyetbae0i چەمەکەی خواروو 0 293230 1691582 1649136 2026-10-22T22:33:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1691582 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەکەی خواروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جمکة السفلی}}<br>{{lang-en| Lower Chamaka}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.57226| 43.97385}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمەکەی خواروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.57226| 43.97385 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەریر|ھەریر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای ھەریر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٤٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەکەی خواروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای ھەریر]] لە [[قەزای ھەریر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ھەریر}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] acjbmrou5z4se0081g8v9ktcqr73nnu چەمەبەگەز 0 293775 1691531 1649144 2026-10-22T19:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691531 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەبەگەز | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| جمةبکز}}<br>{{lang-en| '''Chamabagaz'''}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.53088| 43.94383}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمەبەگەز''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.53088| 43.94383 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای پیرمام|پیرمام]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەشەکران|دارەشەکران]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٥٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەبەگەز''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دارەشەکران]] لە [[قەزای پیرمام]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای پیرمام}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] mi1buj1xpqyjky21dmq1if0qc6f3j7i چەمی موراد 0 294257 1691526 1582937 2026-10-22T19:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە) 1691526 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''چەمی موراد''' ھەروەھا پێی دەوترێت '''ڕۆژھەڵاتی فورات''' ({{Langx|tr|Murat Nehri}}، {{Langx|ku-Latn|Çemê Miradê}}، {{Langx|hy|Արածանի}})، سەرچاوەیەکی سەرەکی ڕووباری [[فورات|فوراتە]]. یۆنانی و ڕۆمانە کۆنەکان بە ڕووباری ''ئارسانیا'' ناویان دەبرد ({{Langx|grc|Ἀρσανίας}}). لە نزیک [[کێوی ئارارات|چیای ئارارات]] لە باکووری [[دەریاچەی وان]]، لە [[باکووری کوردستان]] سەرچاوە دەگرێت و بەرەو ڕۆژاوا دەڕژێت بۆ ماوەی ٧٢٢ کم لە ڕێگەی زەوییە شاخاوییەکانەوە. پێش دروستکردنی [[بەنداوی کەبان]]، چەمی موراد پەیوەست بوو بە ڕووباری قەرەسوو یان ڕۆژاوای فورات ١٠ کم باکووری شوێنی بەنداوەکە و ١٣ کم باکووری شارۆچکەی [[کەبان]].<ref>"Soccer On Frozen River". Turkish Daily News. 2004-12-31.</ref> لە [[پارێزگای مووش]]، ڕووبارەکە لە نزیک [[تۆکلوو، ڤارتۆ|تۆکلوو]] بەھۆی [[بەنداوی ئەلپەسەلان-١]] دەوەستێنرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Su geldi, gençler evlenmeye başladı |ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/su-geldi-gencler-evlenmeye-basladi,7udUwO0KFUySSgd5eGN4OA |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=Ntv.com.tr |زمان=tr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Alparslan 1 Hes |ناونیشان=https://www.euas.gov.tr/santraller/alpaslan-1-hes |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |وێبگە=Euas.gov.tr |زمان=tr }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.euas.gov.tr/santraller/alpaslan-1-hes |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> کە لە ساڵی ٢٠٠٩ تەواو کرا. [[بەنداوی ئەلپەسەلان-٢]] لە ساڵی ٢٠٢١ تەواو کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hydroreview.com/hydro-industry-news/energo-pro-commissions-280-mw-alpaslan-2-hydropower-plant-in-turkey/|سەردێڕ= ENERGO-PRO commissions 280-MW Alpaslan 2 hydropower plant in Turkey|ڕێکەوت= ٢٨ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> و لە خوارووی ئەلپەسەلان-١ ھەڵکەوتووە. ڕووبارەکە تێکەڵی حەوزی [[بەنداوی کەبان]] دەبێت، کە سەردەمانێک گەورەترین بەنداوی تورکیا بوو، کە لە ساڵی ١٩٧٤ تەواو کرا و وزەی [[کارەبا]] دابین دەکات.<ref>{{Britannica|id=397950}}. Retrieved 8 May 2024.</ref> لە پارێزگاکانی [[بینگۆل (پارێزگا)|بینگۆل]] و [[پارێزگای خارپێت|خارپێت]]، کالێھان ئێنێرجی پلانی بۆ چوار [[بەنداو]] لەسەر ڕووبارەکە داناوە: لە سەرەوە بۆ خوارەوە، [[بەنداوی سەرەوەی کالێکۆی]]، [[بەنداوی خوارەوەی کالێکۆی]]، [[بەنداوی بێیھانی ١]]، و [[بەنداوی بێیھانی ٢]]. بەنداوەکانی بێیھانی ١ و سەرەوەی کالێکۆی پێشتر تەواو کراون. کاتێک ھەموویان تەواو بوون، ھەر چوار بەنداوەکە پێکەوە توانای دامەزراوی کۆکراوەی ١،٨٥٥ [[مێگاوات]]یان دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Murat Hydropower Cascade|ناونیشان=http://www.poyry.at/sites/www.poyry.at/files/2012_beyhan_kalekoey_e.pdf|بڵاوکەرەوە=Poyry|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160308101205/http://www.poyry.at/sites/www.poyry.at/files/2012_beyhan_kalekoey_e.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|تورکیا}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Murat River}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:فورات]] [[پۆل:ڕووبارەکانی تورکیا]] smj6tut72wv6ogougqzjc48407oeb5a 1691542 1691526 2026-10-22T20:01:02Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1691542 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''چەمی موراد''' ھەروەھا پێی دەوترێت '''ڕۆژھەڵاتی فورات''' ({{Langx|tr|Murat Nehri}}، {{Langx|ku-Latn|Çemê Miradê}}، {{Langx|hy|Արածանի}})، سەرچاوەیەکی سەرەکی ڕووباری [[فورات|فوراتە]]. یۆنانی و ڕۆمانە کۆنەکان بە ڕووباری ''ئارسانیا'' ناویان دەبرد ({{Langx|grc|Ἀρσανίας}}). لە نزیک [[کێوی ئارارات|چیای ئارارات]] لە باکووری [[دەریاچەی وان]]، لە [[باکووری کوردستان]] سەرچاوە دەگرێت و بەرەو ڕۆژاوا دەڕژێت بۆ ماوەی ٧٢٢ کم لە ڕێگەی زەوییە شاخاوییەکانەوە. پێش دروستکردنی [[بەنداوی کەبان]]، چەمی موراد پەیوەست بوو بە ڕووباری قەرەسوو یان ڕۆژاوای فورات ١٠ کم باکووری شوێنی بەنداوەکە و ١٣ کم باکووری شارۆچکەی [[کەبان]].<ref>"Soccer On Frozen River". Turkish Daily News. 2004-12-31.</ref> لە [[پارێزگای مووش]]، ڕووبارەکە لە نزیک [[تۆکلوو، ڤارتۆ|تۆکلوو]] بەھۆی [[بەنداوی ئەلپەسەلان-١]] دەوەستێنرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Su geldi, gençler evlenmeye başladı |ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/su-geldi-gencler-evlenmeye-basladi,7udUwO0KFUySSgd5eGN4OA |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=Ntv.com.tr |زمان=tr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Alparslan 1 Hes |ناونیشان=https://www.euas.gov.tr/santraller/alpaslan-1-hes |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |وێبگە=Euas.gov.tr |زمان=tr }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.euas.gov.tr/santraller/alpaslan-1-hes |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}</ref> کە لە ساڵی ٢٠٠٩ تەواو کرا. [[بەنداوی ئەلپەسەلان-٢]] لە ساڵی ٢٠٢١ تەواو کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hydroreview.com/hydro-industry-news/energo-pro-commissions-280-mw-alpaslan-2-hydropower-plant-in-turkey/|سەردێڕ= ENERGO-PRO commissions 280-MW Alpaslan 2 hydropower plant in Turkey|ڕێکەوت= ٢٨ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> و لە خوارووی ئەلپەسەلان-١ ھەڵکەوتووە. ڕووبارەکە تێکەڵی حەوزی [[بەنداوی کەبان]] دەبێت، کە سەردەمانێک گەورەترین بەنداوی تورکیا بوو، کە لە ساڵی ١٩٧٤ تەواو کرا و وزەی [[کارەبا]] دابین دەکات.<ref>{{Britannica|id=397950}}. Retrieved 8 May 2024.</ref> لە پارێزگاکانی [[بینگۆل (پارێزگا)|بینگۆل]] و [[پارێزگای خارپێت|خارپێت]]، کالێھان ئێنێرجی پلانی بۆ چوار [[بەنداو]] لەسەر ڕووبارەکە داناوە: لە سەرەوە بۆ خوارەوە، [[بەنداوی سەرەوەی کالێکۆی]]، [[بەنداوی خوارەوەی کالێکۆی]]، [[بەنداوی بێیھانی ١]]، و [[بەنداوی بێیھانی ٢]]. بەنداوەکانی بێیھانی ١ و سەرەوەی کالێکۆی پێشتر تەواو کراون. کاتێک ھەموویان تەواو بوون، ھەر چوار بەنداوەکە پێکەوە توانای دامەزراوی کۆکراوەی ١،٨٥٥ [[مێگاوات]]یان دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Murat Hydropower Cascade|ناونیشان=http://www.poyry.at/sites/www.poyry.at/files/2012_beyhan_kalekoey_e.pdf|بڵاوکەرەوە=Poyry|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160308101205/http://www.poyry.at/sites/www.poyry.at/files/2012_beyhan_kalekoey_e.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|تورکیا}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Murat River}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:فورات]] [[پۆل:ڕووبارەکانی تورکیا]] agld3f464eyr2n478ymtzvn5lhkwnzp ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی مەجارستان، ٢٠٢٦ 0 294466 1691423 1691138 2026-10-22T16:15:35Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Hungarian parliamentary elections (2026)}} 1691423 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکان لە [[مەجارستان]]''' لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی ھەموو ١٩٩ ئەندامەکەی کۆمەڵەی نیشتمانی. ئەمە ١٠ەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی بوو لە ساڵی ١٩٩٠ەوە،<ref name="AP News 2026">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=13 January 2026 |ناونیشان=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1 |ڕێکەوتی سەردان=13 January 2026 |وێبگە=AP News}}</ref> بە ڕێژەیەکی پێوانەیی بەرز لە بەشداریی دەنگدەران بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە. پارتی ئۆپۆزیسیۆنی تیسا بە ڕێبەرایەتیی ئەندامی پێشووی فیدێس و ئێم ئی پی پێتەر مەجار ھەڵبژاردنەکەی بە جیاوازییەکی زۆر بردەوە، و زۆرینەیەکی ڕەھای دوو لەسەر سێی بەدەستھێنا کە دەسەڵاتی ھەموارکردنەوەی دەستووری مەجارستانی ھەیە، و لە حکوومەتی ئێستای فیدێس–کەی دی ئێن پیی سەرۆک وەزیران ڤیکتۆر ئۆربانی بردەوە، و کۆتایی بە سەردەمی ١٦ ساڵەی ئۆربان ھێنا.<ref name="Higgins & Rutai 2026"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|Hungarian parliamentary elections (2026)}} [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:CS1 Polish-language sources (pl)]] [[پۆل:CS1 Hungarian-language sources (hu)]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] gtxxlfn4uiyfevqqozk59obu04skg4b ڕالف فینێز 0 295513 1691713 1582864 2026-10-23T04:39:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1691713 wikitext text/x-wiki {{وتاری نوێ بەبێ بەسەرداچوونەوە}} '''ڕاڵف فینێز''' (بە ئینگلیزی: ''Ralph Fiennes''؛ لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٢) ئەکتەر، دەرھێنەر و بەرھەمھێنەرێکی بەریتانییە. ئەو یەکێکە لە ئەکتەرە ناسراوەکانی جیھان کە بەھۆی ڕۆڵە دراماتیکییەکانی لە فیلم و شانۆدا ناوبانگی دەرکردووە. فینێز لە ماوەی ژیانی ھونەریدا پاڵێوراو بووە بۆ دوو خەڵاتی ئۆسکار و چەندین خەڵاتی تری وەک خەڵاتی بافتا و خەڵاتی تۆنی بەدەستھێناوە. ناوبانگی جیھانی ئەو زیاتر بۆ ڕۆڵی «ئامۆن گۆت» لە فیلمی لیستی شیندلەر و ڕۆڵی لۆرد ڤۆڵدیمۆرت لە زنجیرە فیلمەکانی ھاری پۆتەر دەگەڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوە |سەردێڕ=Fiennes, Ralph Nathanial, (born 22 Dec. 1962), actor |ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ئیش=Who's Who |ناونیشان=https://doi.org/10.1093/ww/9780199540884.013.u15714 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press}}</ref> [[پەڕگە:Ralph Fiennes 2024.jpg|وێنۆک|ڕاڵف فینێز ٢٠٢٤]] == ژیانی پێشینە و دەستپێکی ھونەری == ڕاڵف فینێز لە بنەماڵەیەکی ھونەری لەدایکبووە؛ باوکی وێنەگر و دایکی نووسەر بووە. ئەو لە ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری دراما (RADA) خوێندوویەتی، کە یەکێکە لە بەناوبانگترین قوتابخانەکانی نواندن لە جیھاندا. سەرەتای ناوبانگی ئەو لەسەر تەختەی شانۆکانی بەریتانیا دەستی پێکرد، بەتایبەت لە نمایشە شکسپیرییەکاندا، کە دواتر ڕێگەی بۆ خۆش کرد بچێتە ناو جیھانی سینەماوە. فینێز لە خێزانێکدا گەورە بووە کە زۆربەی ئەندامەکانی لە بوارەکانی سینەما و مۆسیقادا کار دەکەن، ئەمەش کاریگەری ھەبووە لەسەر خولیا ھونەرییەکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=LW |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٦|سەردێڕ=Organic Division Invites Nominations For Awards |ناونیشان=https://doi.org/10.1021/cen-09407-awards005 |journal=C&amp;EN Global Enterprise |بەرگ=٩٤|issue=7 |پەڕەکان=٣٣–٣٣|doi=10.1021/cen-09407-awards005 |issn=2474-7408}}</ref> == کارە دیارەکان و دەستکەوتەکان == فینێز بەھۆی تەرخانکردنی خۆی بۆ ڕۆڵە ئاڵۆزەکان ناسراوە. گەورەترین وەرچەرخان لە ژیانی ھونەریدا لە ساڵی ١٩٩٣ بوو کاتێک ڕۆڵی ئامۆن گۆتی لە فیلمی لیستی شیندلەردا گێڕا، کە بەھۆیەوە پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی ئۆسکار و خەڵاتی بافتای بەدەستھێنا. ھەروەھا ڕۆڵە جیاوازەکانی لە فیلمی نەخۆشە ئینگلیزییەکە و زنجیرە فیلمەکانی ھاری پۆتەر وەک لۆرد ڤۆڵدیمۆرت، پێگەی ئەوی وەک ئەکتەرێکی جیھانی جێگیر کرد. ئەو تا ئێستاش بەردەوامە لە کاری نواندن و دەرھێنان و بە یەکێک لە ڕوخسارە دیارەکانی سینەمای ھاوچەرخ دادەنرێت کە توانای گێڕانی ڕۆڵی جۆراوجۆری ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mahendran |یەکەم=Amalan |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=SouthParkRshiny: Data and 'Shiny' Application for the Show 'SouthPark' |ناونیشان=https://doi.org/10.32614/cran.package.southparkrshiny |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=CRAN: Contributed Packages}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ralph Fiennes}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|تەلەڤیزیۆن|فیلم|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:دەرچووانی ئەکادیمیای شاھانەی ھونەری درامی]] [[پۆل:باشترین ئەکتەرانی براوەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ئەی ئەی سی تی ئەی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیلمی ئەورووپی بۆ باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بافتا]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە تاراوگەنشینە ئینگلیزەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرە دەنگییە پیاوە ئینگلیزەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە بەڕیتانییەکان بە ڕەگەز ئێرلەندی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] [[پۆل:ئەندامەکانی کۆمپانیای ڕۆیال شکسپیر]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی]] [[پۆل:باڵیۆزی نیازپاکی یونسێف]] 0m1c5vg6jkv67b51oztkgqfa3rpdaco وتووێژی پەڕگە:KM flag.png 7 296812 1691483 1679768 2026-10-22T17:11:19Z Sakura emad 42467 unnecessary : retaining page history. 1691483 wikitext text/x-wiki == ئاگاداکردنەوە! == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]]: ئەم پەڕەیە ئازادە و خۆت دروستکەرەکەیت، پێویستی نەدەکرد لێرە باری بکەیت، دەبوایە لە کۆمنز باری بکەیت. تەنیا لێرە وێنەیەک بار دەکرێت کە نائازاد بێت و بۆ وتارەکان بەکاربێن نەک بۆ داڕێژە. گەر لێرە بمێنێتەوە دەسڕدرێتەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٤، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :کاک @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]. وەک گوتم، من تەنیا لەم پرۆژەیە پێویستم بەم پەڕگەیە ھەیە، پێویست ناکا سەرانسەری بێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٠:٣٨، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کەواتە ھەر لە کامنز باری دەکەم، دەتوانن بیسڕنەوە. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١١:٠٥، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) :::ببورە @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەمە حاڵەتێکی لەناکاوە بۆیە خۆم دەیسڕمەوە، @[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] بیگوازەوە بۆ کامنز! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٤٢، ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) lc5orfghw2sdr0v7ikeaituw52z9hgi چەھریق ژۆرین 0 296847 1691638 1593266 2026-10-23T01:34:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1691638 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''چەھریق ژۆرین''' ({{Langx|fa|چهريق عليا}}){{تێبینی|Also [[romanize]]d as '''Chahrīq-e ‘Olyā'''; also known as '''Chahrīq''', '''Chahriq Qal‘eh''', '''Chara''', and '''Qal‘eh-e Chahrīq''';<ref>{{GEOnet3|-3057636|Chahriq-e Olya}}</ref> ([[Kurdish language|Kurdish]]: چەھریق), romanized as '''Çehirîq'''; {{langx|hy|Ճարա or Ճառիկ}}}} <ref name="Salmas County Rural Districts"> {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mousavi |یەکەم=Mir-Hossein |بەستەری نووسەر=Mir-Hossein Mousavi |ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ١٩٨٧|orig-date={{lang|fa|rtl=yes|تاریخ تصویب}} (Approval date) 1366/02/02 (Iranian Jalali calendar) |script-title=fa:ایجاد و تشکیل تعداد 7 دهستان شامل روستاها، مزارع و مکانها واقع در شهرستان سلماس تابع استان آذربایجان غربی |trans-title=‌Creation and formation of seven rural districts including villages, farms and places in Salmas County under West Azerbaijan province |ناونیشان=https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/110092|سەردێڕ=- هیات وزیران |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251021234952/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/110092 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە={{lang|لام تا کام}} [Lam ta Kam] |زمان=fa |id={{lang|شناسه}} [ID] 9B86F5C0-8C16-4F6C-8154-9247C8CA80E8. {{lang|شماره دوره}} [Course number] 66, {{lang|شماره جلد}} [Volume number] 2. |agency={{lang|هیات وزیران}} [Council of Ministers]}}</ref> ناوچەی گوندنشینی چھریق و پایتەختی [[ناوچەی کۆسار]] لە [[شارستانی سەڵماس]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]. == مێژوو == لە سەرەتای سەردەمی [[قاجاڕەکان|قاجاڕ]]دا، ھەندێک لە [[کورد|ھۆزی]] [[شکاک|شکاک]] لە چەھریق نیشتەجێ بوون دوای ئەوەی لەلایەن [[ئەفشارەکانی ورمێ|تورکە ئەفشارەکان]]ەوە لە [[ورمێ]] دەرکران.{{sfn|Kia|2023|p=61}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] کە ھاوسنووری گوندەکە بوو،{{sfn|Kia|2023|p=60}} چەندین جار داوای کردبوو.{{sfn|Kia|2023|p=59}} لە کاتی [[شەڕی ڕووسیا و فارس (١٨٢٦-١٨٢٨)|جەنگی ڕووسیا و ئێرانی ١٨٢٦–١٨٢٨]]دا، چەھریق بۆ ماوەیەکی کورت لە ساڵی ١٨٢٨ لەلایەن ڕووسەکانەوە دەستی بەسەردا گیرا. دانیشتووانی گوندەکە لەو کاتەدا لە [[ئاشوورییەکان]]، [[ئەرمەنییەکان]]، و کوردە [[سوننە|سوننەکان]] پێکھاتبوون.{{sfn|Kia|2023|p=59}} لە ساڵی ١٨٤٤دا، [[محەممەد شا|محەممەد شای قاجاڕ]] (نزیکەی: ١٨٣٤–١٨٤٨) پێشنیازێکی ھاوسەرگیری لەلایەن سەرۆک ھۆزی شکاک، یەحیا خان بۆ خوشکەکەی پێ گەیشت. محەممەد شا بە پێدانی پارێزگاریی [[خۆی]]، [[سەڵماس]]، و ورمێ بە یەحیا خان وەڵامی دایەوە، کە ئەمەی دوایین ھەموو سنوورەکانی باکووری ڕۆژاوای ئێرانی دەگرتەوە، لەنێویاندا چەھریق. یەحیا خان تەنانەت دوای خانەنشینبوونیشی وەک تاقە خاوەن زەوی چەھریق مایەوە. لە ئایاری ١٨٤٨دا، کاتێک ھێشتا پارێزگار بوو، دامەزرێنەری [[بابییەکان]]، [[دینی بابی|باب]]، لە زیندانێکی چەھریقدا بەند کرا.{{sfn|Kia|2023|p=62}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|کوردستان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەرمەنی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} gfzvw9pb3uvme7nhlxn3n6n1oap0dxz میللەت محەممەد 0 296896 1691391 1691366 2026-10-22T13:43:57Z Dropboxdropbox43 79226 زیادکردنى {{ڕۆمانە کوردییەکان}} 1691391 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = میللەت محەممەد | وێنە = Writer Mllat Mohammed.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٠ | شوێنی لەدایکبوون = [[دھۆک]]، {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}، {{ئاڵا|عێراق}} | پیشە = [[نووسەر]]، [[شاعیر]] | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = [[نێر]] | خوێندن = پەیمانگای تەکنیکیی [[شێخان]] }} '''میللەت محەممەد''' (لەدایکبووی ٢٨ی تشرینی دووەمی [[١٩٩٠]] لە [[دھۆک]]) [[نووسەر]] و [[شاعیر|شاعیری]] کوردە. لە ساڵی [[٢٠١١]] دەستی بە نووسین کردووە.<ref name="hevgirtin">[[lofc:names/n2022201796.html|Mllat Mohammed - Library of Congress Authority File]]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2024-03-07 |سەردێڕ=Jiyana Milet Mihemed |ناونیشان=https://www.bernamegeh.org/jiyana-milet-mihemed/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-22 |وێبگە=Bernamegeh |زمان=tr}}</ref> == ژیان و کار == میللەت محەممەد لە بواری [[چیرۆک]] و [[ڕۆمان]] و [[شیعر|شیعردا]] دەنووسێت. لە ساڵی [[٢٠٢٤]] خەڵاتی [[فێستیڤاڵی گەلاوێژ|گەلاوێژ]] بۆ شیعر لە گەڕی ٢٧ەمدا بۆ شیعری «دەمێ نشتیمان دبتە نان» وەرگرتووە.<ref name="gelawêj">[https://www.pukmedia.com/KS/Details/202657 خەڵاتی گەلاوێژ بەسەر براوەکانی گەڕی ٢٧دا دابەشکرا]. ''PUKMEDIA''. ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤</ref> == بەرھەمەکان == # ''[[د ماڵبچویکێ ھە دا زارۆیەک تابۆتا خوە دروست دکت|د ماڵبچویکی ھە دا زارۆیەک تابۆتا خوە دروست دکت]]''، ٢٠١٦<ref>[https://www.calameo.com/read/0003445761147084b161d «Kovara Peyv 74 Bihara 2017». ''calameo.com''.]</ref> # ''[[ئاخبرینوس|ئاخبرینۆس]]''، ٢٠١٨. ISBN 978-9922-21-622-5<ref name="ISBNiraq1">[https://isbniraq.org/product/%d8%a6%d8%a7%d8%ae%d8%a8%d8%b1%db%8c%d9%86%d9%88%d8%b3/ «ئاخبرینوس». ''ISBNiraq.org''.]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئاخبرینوس |ناونیشان=https://www.goodreads.com/book/show/203781215 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=Goodreads |زمان=en}}</ref> # ''[[گەشتا داعشێن فۆراتێ]]''، ٢٠١٩<ref name="LOC2">[https://id.loc.gov/resources/instances/22667430.html Miḧemed, Millet (2019). ''Geşta Daʻişên Foratê: r̄oman''. Library of Congress.]</ref> # ''[[ئولیڤیا]]''، ٢٠٢٠<ref name="LOC3">[https://search.catalog.loc.gov/instances/1c432037-ce51-5c82-8803-c46eabcd9c15?option=lccn&query=2022357777https://search.catalog.loc.gov/instances/1c432037-ce51-5c82-8803-c46eabcd9c15?option=lccn&query=2022357777 «Ulîvya: r̄oman". ''Library of Congress''.]</ref> # ''[[نامە بۆ بتنێبوونێ]]''، ٢٠٢١<ref name="WorldCat1">[https://search.worldcat.org/title/1347225742 «نامە بۆ بتنێبوونێ». ''WorldCat''.]</ref> # ئەڤینا گولبەڕۆژان، ٢٠٢٣<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ئەڤینا گولبەڕۆژان by Mllat Mohammed {{!}} Open Library |ناونیشان=https://openlibrary.org/works/OL37516952W/%D8%A6%DB%95%DA%A4%DB%8C%D9%86%D8%A7_%DA%AF%D9%88%D9%84%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%86%DA%98%D8%A7%D9%86?edition=key:/books/OL50541259M |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-22 |وێبگە=Open Library |زمان=ck}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2026-10-18 |سەردێڕ=قصيدتان كرديتان - الكتابة |ناونیشان=https://alketaba.com/%d9%82%d8%b5%d9%8a%d8%af%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d9%83%d8%b1%d8%af%d9%8a%d8%aa%d8%a7%d9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-22 |زمان=ar}}</ref> == خەڵات == * خەڵاتی گەلاوێژ بۆ شیعر، گەڕی ٢٧، ٢٠٢٤، بۆ شیعری «دەمێ نشتیمان دبتە نان»<ref name="gelawêj"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [[:ku:Milet Mihemed|میللەت محەممەد]] لە ویکیپیدیای کورمانجی * [//www.wikidata.org/wiki/Q123248063 میللەت محەممەد] لە ویکیدراوە {{میللەت محەممەد}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mllat Mohammed}} [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی کورد]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی دھۆک]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی گەلاوێژ]] 4oo6koig1p55st4nhr6061q6ypnw9m7 ڕادیۆکیمیا 0 297451 1691667 1597957 2026-10-23T01:39:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1691667 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Radiochemistry work in Glovebox.jpg|وێنۆک|کارکردن لە سندووقی دەستکێشداردا (Glovebox) لە تاقیگەیەکی ڕادیۆکیمیادا بۆ مامەڵەکردن و پاراستنی توێژەر لە ماددە تیشکدەرەکان]] '''ڕادیۆکیمیا''' (بە ئینگلیزی: Radiochemistry) بریتییە لە [[کیمیا]]ی ماددە تیشکدەرەکان، کە تێیدا ئایزۆتۆپە تیشکدەرەکانی توخمەکان بەکاردەھێنرێن بۆ لێکۆڵینەوە لە تایبەتمەندی و کارلێکە کیمیایییەکانی [[ئایزۆتۆپ|ئایزۆتۆپە]] ناتیشکدەرەکان (زۆرجار لە ناو ڕادیۆکیمیادا نەبوونی تیشکدەرەوە دەبێتە ھۆی ئەوەی ماددەکە وەک «ناچالاک» وەسف بکرێت، چونکە ئایزۆتۆپەکانی جێگیرن). بەشێکی زۆری ڕادیۆکیمیا خەریکی بەکارھێنانی تیشکدەرەوەیە بۆ لێکۆڵینەوە لە کارلێکە کیمیایییە ئاسایییەکان. ئەمە زۆر جیاوازە لە «کیمیای تیشکدانەوە» (Radiation chemistry)، کە تێیدا ئاستی تیشکدانەوەکە ھێندە نزم دەھێڵرێتەوە کە نەبێتە ھۆی کاریگەری دروستکردن لەسەر کیمیای ماددەکە. == ئەمانەش ببینە == * [[کیمیا]] * [[کیمیای ئەندامی]] * [[فیزیا]] == سەرچاوەکان == * Choppin, G. , Liljenzin, J. O. , & Rydberg, J. (2002). ''Radiochemistry and Nuclear Chemistry''. Butterworth-Heinemann. {{تووڵی دەروازە|فیزیک|کیمیا|زانست}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:کیمیا]] [[پۆل:کیمیای ناووکی]] [[پۆل:کیمیای ناوکی]] [[پۆل:تیشکەچالاکی]] 1mutvfgonq00lwr8hausyc0q93p5jag چەوری‌ دۆستی 0 297833 1691600 1601016 2026-10-22T22:36:58Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1691600 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} '''چەوری‌ دۆستی''' (لە یۆنانی λίπος "چەوری" و φίλος "دۆست") بریتییە لە توانای ئاوێتەیەکی کیمیایی بۆ توانەوە لە ناو چەورییەکان، زەیتەکان، لیپیدەکان، و توێنەرە ناجەمسەردارەکانی وەک هێکسان یان تۆلوین. بەم جۆرە ئاوێتانە دەوترێت چەوری‌ دۆست (کە وەردەگێڕدرێت بۆ "چەوری-خۆشویست" یان "چەوری-دڵخواز" <ref>[[Compendium of Chemical Terminology]], [http://goldbook.iupac.org/L03572.html lipophilic], accessed 15 Jan 2007.</ref><ref name="Johnson1999">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Alyn William Johnson|ناونیشان=https://archive.org/details/invitationtoorga0000john|سەردێڕ=Invitation to Organic Chemistry|بڵاوکەرەوە=Jones & Bartlett Learning|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٣٧-٠٤٣٢-٢|پەڕە=[https://archive.org/details/invitationtoorga٠٠٠٠john/page/٢٨٣ ٢٨٣]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref>). ئەم جۆرە توێنەرە ناجەمسەردارانە خۆیان چەوری‌دۆستن، و ئەو چەمکەی کە دەڵێت "هاوشێوە هاوشێوە دەتوێنێتەوە" بەگشتی لێرەدا ڕاستە. بەم پێیە ماددە چەوری‌دۆستەکان مەیلیان هەیە لە ناو ماددە چەوری‌دۆستەکانی تردا بتوێنەوە، لە کاتێکدا ماددە ئاودۆستەکان ("ئاو-خۆشویست") مەیلیان هەیە لە ناو ئاو و ماددە ئاودۆستەکانی تردا بپوێنەوە. چەوری‌دۆستی، ئاوترسی، و ناجەمسەرداری لەوانەیە هەمان مەیلی بەشداریکردن لە هێزی بڵاوبوونەوەی لەندەن (London dispersion force) وەسف بکەن، چونکە زۆرجار ئەم زاراوانە وەک جێگرەوەی یەکتر بەکاردەهێنرێن. بەڵام زاراوەکانی "چەوری‌دۆست" و "ئاوترس" هاوواتا نین، وەک ئەوەی لە سیلیکۆنەکان و فلۆرۆکاربۆنەکاندا دەبینرێت، کە ئاوترسن بەڵام چەوری‌دۆست نین. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2021)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> == ڕووکارە-چالاکەکان == ڕووکارە-چالاکەکانی سەر بنەمای هایدرۆکاربۆن ئاوێتەگەلێکن کە دووانە-دۆستن (amphiphilic یان amphipathic)، واتە خاوەنی "کۆتاییەک"ی ئاودۆست و کارلێککارن لەگەڵ ئاودا کە پێی دەوترێت "گرووپی سەر" (head group)، لەگەڵ "کۆتاییەک"ی چەوری‌دۆست، کە زۆرجار پارچەیەکی هایدرۆکاربۆنی زنجیرە درێژە و پێی دەوترێت "کلک" (tail). ئەمانە لە ئاستە وزە-نزمەکاندا کۆدەبنەوە، لە نێویاندا ڕووکاری نێوان ئاو-هەوا (کە گرژیی ڕووکار - کەم دەکەنەوە) و ڕووکاری ئەو دڵۆپانەی کە لەگەڵ ئاودا تێکەڵ نابن کە لە ناو (emulsions) زەیت/ئاودا دەدۆزرێنەوە (کە گرژیی نێوان ڕووکارەکان - کەم دەکەنەوە). لەسەر ئەم ڕووکارانە، ئەوان بە شێوەیەکی سروشتی خۆیان ئاراستە دەکەن بە جۆرێک کە گرووپی سەرەکانیان لە ناو ئاودا بن و کلکەکانیشیان یان بەرەو سەرەوە و بە زۆری لە دەرەوەی ئاوەکە بن (وەک لە ڕووکاری نێوان ئاو-هەوادا) یان تواوەبن لە ناو ئەو دۆخە کە لەگەڵ ئاودا تێکەڵ نابێت و ئاوەکە بەرکەوتنی لەگەڵیدا هەیە (بۆ نموونە وەکو دڵۆپە زەیت). لە هەردوو ئەم شێوازی ڕێکخستنانەدا، گرووپی سەرەکان بە توندی کارلێک لەگەڵ ئاودا دەکەن لە کاتێکدا کلکەکان خۆیان لە هەر بەرکەوتنێک لەگەڵ ئاودا بەدوور دەگرن. گەردەکانی ڕووکارە-چالاک لە ناو ئاودا بە شێوەی مایسێلیش (micelles) کۆدەبنەوە کە تێیدا گرووپی سەرەکانیان بۆ دەرەوە دەردەچن و کلکەکانیشیان پێکەوە کۆدەبنەوە لە ناوەوە. مایسێلەکان ماددە چەورییەکان ڕادەکێشنە ناو ناوکە ئاوترسەکەیانەوە (hydrophobic cores)، کە ئەمەش ڕوونکردنەوەیە بۆ کارکردنی بنەڕەتیی سابوون و پاککەرەوەکان کە بۆ خاوێنی کەسی و شتنی جلوبەرگ بەکاردەهێنرێن. هەروەها مایسێلەکان لە ڕووی زیندەیییەوە زۆر گرنگن بۆ گواستنەوەی ماددە چەورییەکان لەسەر ڕووی ڕیخۆڵە باریکە وەک یەکەم هەنگاو کە دەبێتە هۆی هەڵمژینی پێکهاتەکانی چەوری (بە زۆری ترشە چەورییەکان و ٢-مۆنۆگلیسیریدەکان). <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2021)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> پەردەی خانەکان پێکهاتەی دووچینین کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە [[فۆسفۆلیپید|فۆسفۆلیپیدەکان]] (phospholipids) پێکدێن، کە گەردگەلێکن خاوەنی گرووپی سەری فۆسفاتی ئایۆنیی زۆر کارلێککارن لەگەڵ ئاو کە بە دوو کلکی ئالکیلی (alkyl tails) درێژەوە بەستراونەتەوە. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2021)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> بە پێچەوانەوە، فلۆرۆسورفاکتانتەکان (fluorosurfactants) دووانە-دۆست (amphiphilic) یان پاککەرەوە (detergents) نین چونکە فلۆرۆکاربۆنەکان چەوری‌دۆست نین. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەرچاوە پێویستە|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2021)">وەرگێڕان پێویستە</span>]]'' &#x5D;</sup> ئۆکسیبێنزۆن (Oxybenzone)، کە پێکهاتەیەکی باوی جوانکارییە و زۆرجار لە دژەخۆرەکاندا بەکاردێت، بەتایبەتی زۆر بەباشی دەچێتە ناو پێستەوە چونکە زۆر چەوری‌دۆست نییە. <ref>Hanson KM, Gratton E, Bardeen CJ. (2006). "Sunscreen enhancement of UV-induced reactive oxygen species in the skin". ''Free Radical Biology & Medicine'' 41(8): 1205–1212</ref> لە هەر شوێنێک لە ٠.٤٪ بۆ ٨.٧٪ی ئۆکسیبێنزۆن دەتوانرێت هەڵبمژرێت دوای یەک جار بەکارهێنانی دژەخۆری سەروپێستی، وەک ئەوەی لە دەردراوەکانی میزدا پێوانە کراوە. <ref>H. Gonzalez, H., Farbrot, A., Larko. O., and Wennberg, A. M. (2006). "Percutaneous absorption of the sunscreen benzophenone-3 after repeated whole-body applications, with and without ultraviolet irradiation". ''British Journal of Dermatology'', 154:337–340.</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|کیمیا|پزیشکی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} glixli5yzwqe3rrfmqrdbjsf056turh ڕاچێت و کلانک (فیلم) 0 298898 1691814 1609010 2026-10-23T10:34:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1691814 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Ratchet and Clank 2015.png|وێنۆک|پۆستەری فیلم ]] '''''ڕاچێت و کلانک''''' فیلمێکی ئەنیمەیشنی کۆمێدی، [[فیلمی ئەکشن|ئەکشن]]، [[فیلمی خەیاڵی زانستی|خەیاڵیی زانستی]] و [[کۆتاییی جیھان (وێژە)|پاش کۆتاییی جیھانیی]] ساڵی ٢٠١٦یە، کە لەسەر بنەمای [[ڕاچێت و کلانک|زنجیرە یارییە ڤیدیۆیییەکانی]] کۆمپانیای [[ئینسۆمنیاک گەیمز]] بەرھەم ھێنراوە، و لەلایەن کیڤن مەنرۆوە دەرھێنراوە. [[جەیمز ئارنۆڵد تایلۆر]] و دەیڤد کەی ڕۆڵەکانی پێشووی خۆیان وەک کارەکتەرە سەرەکییەکان لە یارییە ڤیدیۆیییەکانەوە دەبیننەوە، لەگەڵ [[جیم وارد]] و ئارمین شیمەرمان بۆ نواندنی کارەکتەرەکانی خۆیان. ئەم فیلمە ھەروەھا دەنگی ئەکتەران [[پۆڵ جیاماتی]]، [[جۆن گودمان]]، [[بێلا تۆرن]]، [[ڕۆزاریۆ داوسن]]، و [[سیلڤستەر ستالۆن]] لەخۆدەگرێت. چیرۆکی فیلمەکە چیرۆکێکی ڕەسەنە کە بە کەمێک وەرگرتن لە یاریی ڤیدیۆییی ساڵی ٢٠٠٢ لەگەڵ زیادکردنی چەند بەشێکی تر لە یارییەکانی دواتریەوە دروست کراوە، و لەلایەن مەنرۆ، جێری سوالۆ، و نووسەری باڵای پێشووی ئینسۆمنیاک تی جەی فیکسمنەوە نووسراوە، کە بە نووسینی [[ڕاچێت و کلانک|حەماسەی ڕاچێت و کلانک فیوچەر]] دەستی بە نووسین بۆ ئەم زنجیرەیە کرد. لە تەنیشت چەندین ئەندامی دەستەی ئەکتەرانی یارییەکە، کۆمپانیای ئینسۆمنیاک لە ڕێگەی پەرەپێدانی کارەکتەرەکان، فیلمنامە، و کەرەستەکانی تری ئەنیمەیشنەوە بەشداریی لە بەرھەمھێنانی فیلمەکەدا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Gaudiosi |یەکەم=John |سەردێڕ=Sony PlayStation Franchise Ratchet And Clank Goes Hollywood With 3D Feature Film |ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/johngaudiosi/2013/04/23/sony-playstation-franchise-ratchet-and-clank-goes-hollywood-with-3d-feature-film/ |journal=[[Forbes|فۆڕبس]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٣}}</ref><ref name="PSBlogAnnouncement">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Stevenson |یەکەم=James |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=http://blog.us.playstation.com/2013/04/23/first-video-ratchet-clank-movie-hits-theaters-2015/|سەردێڕ=First Video: Ratchet & Clank Movie Hits Theaters 2015 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130426000831/http://blog.us.playstation.com/2013/04/23/first-video-ratchet-clank-movie-hits-theaters-2015/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٣|وێبگە=[[PlayStation Blog|بلۆگی پلەیستەیشن]]}}</ref> فیلمی ''ڕاچێت و کلانک'' لە ٢٩ی نیسانی ٢٠١٦دا لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بڵاوکرایەوە. فیلمەکە بە گشتی پێداچوونەوەی نەرێنیی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێدرا، و بوو بە [[بۆمبی بۆکس ئۆفیس|بۆمبێکی بۆکس ئۆفیس]] بەو پێیەی داھاتی تەنیا ١٤ ملیۆن دۆلار بوو بەرامبەر بە بوودجەی ٢٠ ملیۆن دۆلارییەکەی. ئەمە دوایین فیلمی کۆمپانیای گرامەرسی پیکچەرز بوو پێش ئەوەی لە ماوەیەکی کورتدا کاروبارەکانی بۆ جاری دووەم ڕابگیرێت. ھەروەھا ئەمە بوو بە تاکە فیلمی ئەنیمەیشنی کۆمپانیای گرامەرسی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|کەنەدا|کۆمیدیا}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی یونێڤێرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی فۆکیوس فیچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆکیوس فیچەرز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی شێوەگۆڕین]] [[پۆل:فیلمەکانی ھۆنگ کۆنگ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ڕۆبۆتەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنە کۆمپیوتەریییەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] q0aosx0vr5twh8acp910xnxza9r612r چەمەلوا 0 299514 1691537 1649141 2026-10-22T19:39:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691537 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەلوا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جمولا}}<br>{{lang-en| Chamawla}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 37.051649| 44.411094}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمەلوا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 37.051649| 44.411094|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کانیەڕەش|کانیەڕەش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٦٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەلوا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی کانیەڕەش]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 2bx2v2u1v3qyn0fld8s6cj9vkv0se7b لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Translation of the week 3 299746 1691673 1690763 2026-10-23T01:50:52Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 8 بابەت (کۆنتر لە ٦٠ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Translation of the week/ئەرشیڤی ٢]] 1691673 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Translation of the week/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(60d) |counter = 2 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 3 |minthreadstoarchive = 1 }} {{ئەرشیڤەکان}} {{Center|''ئەم پەڕەیە کۆکراوەی ھەموو پەیامەکانی '''Wikipedia translation of the week'''ە کە پێشتر لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|پەڕەی لێدوان]] و ئەرشیڤەکانیدا بوون. بە شێوەی خۆکار لەلایەن بۆتەوە کۆکراونەتەوە.''}} == Wikipedia translation of the week: 2026-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the Macedonian Revolutionary Struggle]]'''<br /> <small>''([[:mk:Ден на македонската револуционерна борба]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Day of the Macedonian Revolutionary Struggle''' (Macedonian: Ден на македонската револуционерна борба),[1] also known as Day of VMRO, is a national holiday which is celebrated on October 23 in North Macedonia. In 2007, the holiday was voted into law as a new national holiday. It is a non-working day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٥، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wimmen's Comix]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Wimmen's Comix''''', later retitled (respelled) as Wimmin's Comix, is an influential all-female underground comics anthology published from 1972 to 1992. Though it covered a wide range of genres and subject matters, Wimmen's Comix focused more than other anthologies of the time on feminist concerns, homosexuality, sex and politics in general, and autobiographical comics. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30988228 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulet affair]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulet affair''', also known as British Hawaii, was the insubordinate five-month occupation of the Hawaiian Kingdom in 1843 by British naval officer Captain Lord George Paulet, of HMS Carysfort. It was ended by the arrival of American warships sent to defend Hawaii's independence. The British government in London did not authorise the move and it had no official status. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٨، ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30993988 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:No-AI label]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:No AI Sign.svg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''no-AI label''' is a label used on a product to signify that it was not made using generative AI. Phrases on the labels include but are not limited to "human-made", "proudly human" and "AI-free". Some organisations that provide the labels allow product creators to download and use their no-AI labels for free, while others charge creators for analysing the content and allowing the use of the labels if the organisation believes that no AI was used. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31028050 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Scotty (dinosaur)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Scotty Tyrannosaurus.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Scotty''' is the nickname for the Tyrannosaurus rex fossil, catalogued as RSM P2523.8, that was discovered in Saskatchewan, Canada in 1991.[3] The fossilised remains were painstakingly removed, almost completely by hand, over two decades from the rock in which they were embedded. When the preparation was complete in 2011, an around 65% complete T. rex skeleton was revealed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٢، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31045260 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Descartes Highlands]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Apollo 16 landingsite.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Descartes Highlands''' is an area of lunar highlands located on the near side that served as the landing site of the American Apollo 16 mission in early 1972. The Descartes Highlands is located in the area surrounding Descartes crater, after which the feature received its name <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٧، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31087748 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Battaglia del pastificio]]'''<br /> <small>''([[:en:Battle of Checkpoint Pasta]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:OTO Melara Somalia 1993.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''battaglia del pastificio''', talvolta chiamata anche battaglia del checkpoint Pasta, fu uno scontro a fuoco verificatosi a Mogadiscio tra le truppe italiane e le milizie Mooryaan somale del generale Aidid ed è ricordata per essere stata la prima battaglia che vide impiegati i militari dell'Esercito Italiano dalla fine della seconda guerra mondiale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٣٩، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31108366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Trolleybus Museum at Sandtoft]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lineup.5.JPG|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Trolleybus Museum at Sandtoft''' is a transport museum which specialises in the preservation of trolleybuses. It is located by the village of Sandtoft, near Belton on the Isle of Axholme in the English county of Lincolnshire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٩، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jalapeño popper]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cooking-food-stuffed-jalapenos-peppers.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jalapeño poppers''', or jalapeño bites, are jalapeño peppers that have been hollowed out, stuffed with a mixture of cheese, spices, and sometimes ground meat, and breaded and deep-fried or wrapped with bacon and baked. They are a common dish on appetizer menus in chain restaurants in the United States. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٧:١٥، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> tqpm1oh8ap8j7r69j0o4wjgrqrpeab0 لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Translation of the week/ئەرشیڤی ٢ 3 299815 1691672 1690730 2026-10-23T01:50:50Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 8 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Translation of the week]] 1691672 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == Wikipedia translation of the week: 2024-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Bahrain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Birds in Al-Areen Wildlife Park.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The wildlife of the archipelago of Bahrain, is more varied than might be expected of this small group of islands in the Persian Gulf. Apart from a strip of the north and west of the main island, where crops are grown with irrigation, the land is arid. With a very hot dry summer, a mild winter, and brackish groundwater, the plants need adaptations in order to survive. Nevertheless, 196 species of higher plant have been recorded here, as well as about seventeen species of terrestrial mammals, many birds and reptiles, and many migratory birds visit the islands in autumn and spring. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٧، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Little Danes experiment]]'''<br /> <small>''([[:fa:آزمایش دانمارکی‌های کوچک]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Children play at a Danish Red Cross-run orphanage in Greenland.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''little Danes experiment''' was a 1951 Danish operation where 22 Greenlandic Inuit children were sent to Danish foster families in an attempt to re-educate them as "little Danes". While the children were all supposed to be orphans, most were not. Six children were adopted while in Denmark, and sixteen returned to Greenland, only to be placed in Danish-speaking orphanages and never live with their families again. Half of the children experienced mental health disturbances, and half of them died in young adulthood. The government of Denmark officially apologised in 2020, after several years of demands from Greenlandic officials. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٣:١٦، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kharayeb]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Muharram 1Oth-Ashouraa 2007 in Kharayeb - panoramio.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kharayeb''' (Arabic: الخرايب) is a historic town in the Sidon District in the South Governorate, Lebanon. The town is 77 km (48 mi) south of Beirut, and stands at an average altitude of 190 m (620 ft) above sea level. The town boasts a rich historical legacy, with archaeological excavations revealing a complex settlement history spanning from Prehistory to the Ottoman period. Notably, Kharayeb's origins can be traced back to the Persian period (539–330 BC), when it played a pivotal role in the region's agricultural and economic landscape, culminating in the construction of its Phoenician temple around the 6th century BC. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٨، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas horror]]'''<br /> <small>''([[:es:Terror navideño]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Christmascarol1843 -- 169.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas horror''' is a fiction genre and film genre that incorporates horror elements into a seasonal setting. It is popular in multiple countries. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٥، ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Placenta cake]]'''<br /> <small>''([[:simple:Placenta cake]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bucharest, Greek pie-maker, 1880.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Placenta cake''' is a dish from ancient Greece and Rome consisting of many dough layers interspersed with a mixture of cheese and honey and flavored with bay leaves, baked and then covered in honey. The dessert is mentioned in classical texts such as the Greek poems of Archestratos and Antiphanes, as well as the De agri cultura of Cato the Elder. It is often seen as the predecessor of baklava and börek. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:١٦، ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trisomy 16]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chromosome 16.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trisomy 16''' is a chromosomal abnormality in which there are 3 copies of chromosome 16 rather than two. It is the most common trisomy leading to miscarriage and the second most common chromosomal cause of it, closely following X-chromosome monosomy. About 6% of miscarriages have trisomy 16. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٩، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27708700 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Boana platanera]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Rana platanera - Boana platanera.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Boana platanera''''', commonly known as the banana tree dwelling frog, is a species of tree frog in the family Hylidae. It is distributed within Venezuela, Colombia, Panama, and Trinidad and Tobago. Boana platanera was described in 2021, and individuals of the species were previously classified as Boana crepitans or Boana xerophylla. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٥٣، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27735014 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wang Su-bok]]'''<br /> <small>''([[:fa:وانگ سو بوک]])&#32;([[:ko:왕수복]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Wang Su-bok''' was a singer from North Korea, who was the most popular singer in Japanese-occupied Korea in 1935. She was credited as a ground-breaking female artist, whose work led the way for the modern K-pop phenomenon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٧، ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Storm Filomena]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Spain’s chilly blanket ESA22415247.jpeg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Storm Filomena''' was an extratropical cyclone in early January 2021 that was most notable for bringing unusually heavy snowfall to parts of Spain, with Madrid recording its heaviest snowfall in over a century, and with Portugal being hit less severely. The eighth named storm of the 2020–21 European windstorm season, Filomena formed over the Atlantic Ocean close to the Canary Islands on 7 January, subsequently taking a slow track north-eastwards towards the Iberian Peninsula and then eastwards across the Mediterranean Sea. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٨، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Syrian literature]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Poem about Baybars page 1 from Hakawati book.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Syrian literature''' is modern fiction written or orally performed in Arabic by writers from Syria since the independence of the Syrian Arab Republic in 1946. It is part of the historically and geographically wider Arabic literature. The modern states of Syria, Lebanon, Jordan, Israel as well as the Palestinian autonomous areas only came into being in the mid-20th century. Therefore, Syrian literature has since been referred to by literary scholarship as the national literature of the Syrian Arab Republic, as well as the works created in Arabic by Syrian writers in the diaspora. This literature has been influenced by the country's political history, the literature of other Arabic-speaking countries and, especially in its early days, by French literature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٩، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mars ocean theory]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:AncientMars.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Mars ocean theory''' states that nearly a third of the surface of Mars was covered by an ocean of liquid water early in the planet's geologic history. This primordial ocean, dubbed Paleo-Ocean or Oceanus Borealis (/oʊˈsiːənəs ˌbɒriˈælɪs/ oh-SEE-ə-nəs BORR-ee-AL-iss), would have filled the basin Vastitas Borealis in the northern hemisphere, a region that lies 4–5 km (2.5–3 miles) below the mean planetary elevation, at a time period of approximately 4.1–3.8 billion years ago. Evidence for this ocean includes geographic features resembling ancient shorelines, and the chemical properties of the Martian soil and atmosphere <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٤، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2023 Slovenia floods]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Sava v Tacnu 4. avgusta ob 16h.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In August 2023, major floods occurred in large part of Slovenia and neighbouring areas of Austria and Croatia due to heavy rain. Amongst others, the level of rivers Sava, Mur and Drava was exceptionally high. Several settlements and transport links in Slovene Littoral, Upper Carniola and Slovenian Carinthia were flooded. Due to the amount of rain, the streams in Idrija, Cerkno and Škofja Loka Hills overflowed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٥، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Uganda Railways Corporation]]'''<br /> <small>''([[:de:Schienenverkehr in Uganda]])&#32;([[:no:Uganda Railways Corporation]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:9620 mit Güterzug.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Uganda Railways Corporation''' (URC) is the parastatal railway of Uganda. It was formed after the breakup of the East African Railways Corporation (EARC) in 1977 when it took over the Ugandan part of the East African railways. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28019313 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Internment of Japanese Canadians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Japanese road camp.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of "national security". The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government-enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٦، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28070038 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas seals]]'''<br /> <small>''([[:no:Julemerke]])&#32;([[:ru:Рождественская виньетка]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:1915 US Christmas Seal.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas seals''' are adhesive labels that are similar in appearance to postage stamps that are sold then affixed to mail during the Christmas season to raise funds and awareness for charitable programs. Christmas seals have become particularly associated with lung diseases such as tuberculosis, and with child welfare in general. They were first issued in Denmark beginning in 1904, with Sweden and Iceland following with issues that same year. Thereafter the use of Christmas seals proved to be popular and spread quickly around the world, with 130 countries producing their own issues. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28086717 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''<br /> <small>''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28099770 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam ("Great Leader"). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٣٠، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28156501 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٠، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٠ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer "Yes" or "No" to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢١، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28245290 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''<br /> <small>''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative "informal and ad-hoc group" in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٣، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28300238 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''<br /> <small>''([[:en:Wave Transmitter]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٩، ٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''<br /> <small>''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٠، ١٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive. Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of "immense artistic value" by Le Monde. It has also been described as the "Holy Grail of Brazilian silent cinema" by The Guardian. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٧، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28392163 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''<br /> <small>''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٩، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28433698 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٢، ٣١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''<br /> <small>''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fear of crime]]'''<br /> <small>''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&#32;([[:it:Criminofobia]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٣، ٢١ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28559524 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''<br /> <small>''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٥:٣٩، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fi:Kotiryssä]]'''<br /> <small>''([[:en:Kotiryssä]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٣، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Future self]]'''<br /> <small>''([[:pl:Przyszła jaźń]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pictorial map]]'''<br /> <small>''([[:fa:نقشه تصویری]])&#32;([[:ja:絵地図]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:١٨، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:QEUH.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٥، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٠، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immunolabeling]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> ---[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٣:٤٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28945528 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Vespa analis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٨، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28984647 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''<br /> <small>''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٠، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29047614 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢١، ٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29077280 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٠، ١١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29085671 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ikiza]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٨ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Corallite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Diksam Plateau]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Ttongsul]]'''<br /> <small>''([[:ja:トンスル]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee. Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٨، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٥، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٠:٥٨، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٤٨، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٠٦، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥١، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٢، ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٣، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٩، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٦، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٦، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٠، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٠٠، ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٢، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٩، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٣:٤٥، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١١:٤٣، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٧:٣٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٤، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:١٦، ٤ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٣، ١١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٤:٠٥، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٢، ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> {{نامەت ھەیە}} &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]</sub> ١٣:٤٩، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٥، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Renovating Action Party]]'''<br /> <small>''([[:es:Partido de Acción Renovadora]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Flag of the Renovating Action Party.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Renovating Action Party''' was a left-wing Salvadoran political party that existed from 1944 to 1967. The party had three distinct phases of its existence under the leaderships of Colonel José Asencio Menéndez (1944–1950), the old line (1950–1964), and the new line (1964–1967). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٢، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> :test [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:١٧، ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Facial age estimation]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Facial age estimation''' is the use of artificial intelligence to estimate the age of a person based on their facial features. Computer vision techniques are used to analyse the facial features in the images of millions of people whose age is known and then deep learning is used to create an algorithm that tries to predict the age of an unknown person. The key use of the technology is to prevent access to age-restricted goods and services. Examples include restricting children from accessing internet pornography, checking that they meet a mandatory minimum age when registering for an account on social media, or preventing adults from accessing websites, online chat or games designed only for use by children. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div>--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٠:٤٤، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulo César Vinha State Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Capim dourado.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulo César Vinha State Park''' (Portuguese: Parque Estadual Paulo César Vinha) is a state park in the state of Espírito Santo, Brazil. It protects an area of dunes, lagoons and marshes along the Atlantic shore. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٣٥، ٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Caledonian MacBrayne]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cal-Mac HQ2005.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Caledonian MacBrayne''', in short form CalMac, is the trade name of CalMac Ferries Ltd, the major operator of passenger and vehicle ferries to the west coast of Scotland, serving ports on the mainland and 22 of the major islands. It is a subsidiary of holding company David MacBrayne, which is owned by the Scottish Government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> :[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢١:٤٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plot of Prats de Molló]]'''<br /> <small>''([[:ca:Fets de Prats de Molló]])&#32;([[:es:Complot de Prats de Molló]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''plot of Prats de Molló''' was an attempted military invasion of Catalonia carried out from France to achieve its independence planned by Francesc Macià and the leadership of the Estat Català party, discovered and aborted in 1926. The plan consisted of the penetration of two columns (one from Saint-Laurent-de-Cerdans, the other from Coll d'Ares), which were to occupy Olot and proclaim the Catalan Republic. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:١١، ٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30879613 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Composizione VII]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Composition VII - Wassily Kandinsky, GAC.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Composizione VII''' (Композиция VII o Zu Komposition 7) è un olio su tela del 1913, realizzato dal pittore russo Vasilij Vasil'evič Kandinskij e conservato nella Galleria Tret'jakov di Mosca. Prodotto centrale del pittore russo nel periodo 1910-1915, essa è considerata l'opera che certificò la raggiunta maturità creativa da parte di Kandinskij, rappresentando anche l'apice della sua energia creativa. È considerato il più rappresentativo tra i lavori completati durante l'anno del successo internazionale dell'artista, simboleggiando il punto di emancipazione definitivo dell'Astrattismo. Opera più grande mai realizzata dall'artista per dimensione, facente parte della serie denominata Composizioni, rappresenta un'allegoria dell'Apocalisse, di cui riprende il tema e lo propone in una versione astratta, trasfigurata dalla realtà in una forma composta da sole linee e colori. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30889664 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Divorce in Poland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Divorce in Poland''' occurs at a rate slightly below that of the average for Europe. In the Polish legal system, divorce proceedings fall within the exclusive jurisdiction of the civil court; there is no legal basis for resolving a marriage through the agreement of the spouses or through administrative procedures. Divorce requests are assessed by the court, in accordance with the positive and negative prerequisites set in the relevant law. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٩، ١٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pax airship disaster]]'''<br /> <small>''([[:pt:Catástrofe do dirigível Pax]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sim new-mcclures-magazine 1902-09 19 5 (page 75 crop).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Pax''''' '''airship disaster''' was the explosion of the ''Pax'' airship on May 12, 1902, in Paris, which killed the Brazilian inventor Augusto Severo and the French mechanic Georges Saché. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 12:14, 8 January 2024 (UTC)'' </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26033876 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heritage preservation in South Korea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Korean.Dance-03.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The heritage preservation system of South Korea is a multi-level program aiming to preserve and cultivate Korean cultural heritage. The program is administered by the Cultural Heritage Administration (CHA), and the legal framework is provided by the Cultural Heritage Protection Act of 1962, last updated in 2012. The program started in 1962 and has gradually been extended and upgraded since then. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٠:٥٧، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lhamana]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:We-Wa, a Zuni berdache, weaving - NARA - 523796 (cropped).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lhamana''', in traditional Zuni culture, are biologically male people who take on the social and ceremonial roles usually performed by women in their culture, at least some of the time. They wear a mixture of women's and men's clothing and much of their work is in the areas usually occupied by Zuni women. Some contemporary lhamana participate in the pan-Indian two-spirit community. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٧:٢٨، ٥ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Gruppo del Sileno]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Parco3.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sileno ed Egle con Mnasilo e Cromi''', meglio noto come Gruppo del Sileno, è un monumento in marmo di Carrara, realizzato da Jean-Baptiste Boudard nel 1765 per il Giardino Ducale di Parma; sostituito nel 1991 con una copia in polvere di marmo e resina, l'originale si trova provvisoriamente nel chiostro della Fontana del monastero di San Paolo, in attesa della definitiva collocazione prevista all'interno del palazzetto Eucherio Sanvitale nel parco Ducale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٨، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28709947 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lorrin A. Thurston]]'''<br /> <small>''([[:fi:Lorrin Thurston]])&#32;([[:ko:로린 A. 서스턴]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lorrinandrewsthurston1892.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lorrin Andrews Thurston''' (July 31, 1858 – May 11, 1931) was a Hawaiian citizen lawyer, politician, and businessman. Thurston played a prominent role in the revolution that overthrew the Hawaiian Kingdom to replace Queen Liliʻuokalani with the Republic of Hawaii, with discreet US support for which Congress much later apologized. He published the Pacific Commercial Advertiser (a forerunner of the present-day Honolulu Star-Advertiser), and owned other enterprises. From 1906 to 1916, he and his network lobbied with national politicians to create a national park to preserve the Hawaiian volcanoes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٣، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28731710 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lamiera bugnata]]'''<br /> <small>''([[:en:Tread plate]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Diamond Plate.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Una '''lamiera bugnata''' o mandorlata è una lamiera di metallo ottenuta dalla laminazione di una bramma attraverso rulli che, tramite punzonatura o goffratura, imprimono sulla lamina rilievi a forma di rombo o ellisse, detti bugne. Nel caso questi rilievi siano alternati singolarmente nei due assi, si parla di lamiera diamantata, mentre se le forme sono predisposte in maniera parallela per formare piccoli quadranti tra di loro tangenti, questo pattern viene identificato con il nome di mandorlato. We tend to ignore the fact that this type of plate is the only reason we don't slip when we walk on steel and wet or frozen surfaces. The Italian article it's short but quite complete, and has just the right amount of citations, unlike other poor languages' versions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٦:٠٣، ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28751788 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immigration to Switzerland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In 2023, resident foreigners made up 26.3% of Switzerland's population. Most of these (83%) were from European countries. Italy provided the largest single group of foreigners, accounting for 14.7% of total foreign population, followed closely by Germany (14.0%), Portugal (11.7%), France (6.6%), Kosovo (5.1%), Spain (3.9%), Turkey (3.1%), North Macedonia (3.1%), Serbia (2.8%), Austria (2.0%), United Kingdom (1.9%), Bosnia and Herzegovina (1.3%) and Croatia (1.3%). Immigrants from Sri Lanka (1.3%), most of them former Tamil refugees, were the largest group of Asian origin (7.9%). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Study of Man's Impact on Climate]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''Study of Man's Impact on Climate''' (traduisible en français par « Étude de l'impact de l'homme sur le climat ») est une conférence scientifique internationale consacrée à l'influence humaine sur le climat qui s'est tenue à Stockholm, en Suède, du 28 juin au 16 juillet 1971. Elle aborde diverses hypothèses parmi lesquelles la destruction de la couche d'ozone et le réchauffement (ou refroidissement) climatique, établit l'état du savoir à leur sujet et, soulignant les nombreuses inconnues qui demeurent, appelle à consacrer davantage de fonds à la recherche scientifique sur le climat. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٠، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30849684 --> p8mt9vcpa9sli0scb4m1sn05mlvkmty لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta 3 300330 1691397 1690725 2026-10-22T15:02:18Z SakuraBot 51806 Bot: open advanced-rights requests 1691397 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Advanced-rights requests (29 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikiquote|Castelobranco@eowikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (30 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saad Nuhu@hawikipedia|Saad Nuhu@hawikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-29</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#-Haryad@ckbwiktionary|-Haryad@ckbwiktionary]] — <small>Administrator access</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikiquote|Làm Việc Thiện@viwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Swazmo@eswikibooks|Swazmo@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Behzad39@global|Behzad39@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#云在动@global|云在动@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#アルトクール@ja.wikiversity|アルトクール@ja.wikiversity]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-01</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (2 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#-Haryad@ckbwiktionary|-Haryad@ckbwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Gazartashlomo0907@bbcwikipedia|Gazartashlomo0907@bbcwikipedia]] — <small>Administrator access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (4 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MOIBARDE@ffwikipedia|MOIBARDE@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ilya Discuss@ffwikipedia|Ilya Discuss@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alpham@Global|Alpham@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Vivairan2@fa.wikibooks|Vivairan2@fa.wikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alphama@Global|Alphama@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sam Paris@global|Sam Paris@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/Barras 2|Barras 2]] — <small>Requests for bureaucratship</small> * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/EggRoll97|EggRoll97]] — <small>Requests for bureaucratship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (6 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang|Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Yivan000@tlwiktionary|Yivan000@tlwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-06</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (7 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Sibiru45@bjnwiktionary|Sibiru45@bjnwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-07</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#咽頭べさ@piwikipedia|咽頭べさ@piwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Exec8@cebWikipedia|Exec8@cebWikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#روتانا@arwikiquote|روتانا@arwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#BabulB@aswikisource|BabulB@aswikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sakura emad@ckbwiktionary|Sakura emad@ckbwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Editor Master Plus@ptwiki|Editor Master Plus@ptwiki]] — <small>Oversight access · filed 2026-10-10</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (12 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robertsky@tetwiki|Robertsky@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Filtre antiabus@multiple projects|Filtre antiabus@multiple projects]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Sohom Datta|Sohom Datta]] — <small>Requests for regular adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Christopher Schwarzkopf (WMDE)|Christopher Schwarzkopf (WMDE)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The Discoverer@gomwiki|The Discoverer@gomwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-12</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Xmwdcytbpbzcamw@global|Xmwdcytbpbzcamw@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-10-12</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for checkuser/SHB|SHB]] — <small>Requests for CheckUser access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Gayobah13@ff.wikipedia|Gayobah13@ff.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Flipdot@ruewiki|Flipdot@ruewiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-14</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ar choler@brWiktionary|Ar choler@brWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Isma4l@sowikipedia|Isma4l@sowikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rzuwig@plwikivoyage|Rzuwig@plwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-15</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Volstand@bjnwikipedia|Volstand@bjnwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ranjithsiji@mlwikibooks|Ranjithsiji@mlwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bicolino34@ukwikisource|Bicolino34@ukwikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwiktionary|MarwanMHD@gorwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-18</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Mohammed Qays|Mohammed Qays]] — <small>Requests for translation adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Eduardogobi|Eduardogobi]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#BJ Sinaga@tet.wikipedia.org|BJ Sinaga@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwikiquote|MarwanMHD@gorwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/A826|A826]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Saiphani02@tewikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me|Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-21</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org|J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikibooks|Rulwarih@mswikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikiquote|Rulwarih@mswikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ndahiro derrick@rw.wikipedia|Ndahiro derrick@rw.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#أبو هشام@arwiktionary|أبو هشام@arwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٥:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) ccsw42f7w594x4fs8pweo9jl831ww12 1691675 1691397 2026-10-23T01:50:55Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 4 بابەت (کۆنتر لە ٢٠ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی ١]] 1691675 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Advanced-rights requests (4 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MOIBARDE@ffwikipedia|MOIBARDE@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ilya Discuss@ffwikipedia|Ilya Discuss@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alpham@Global|Alpham@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Vivairan2@fa.wikibooks|Vivairan2@fa.wikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alphama@Global|Alphama@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sam Paris@global|Sam Paris@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/Barras 2|Barras 2]] — <small>Requests for bureaucratship</small> * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/EggRoll97|EggRoll97]] — <small>Requests for bureaucratship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (6 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang|Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Yivan000@tlwiktionary|Yivan000@tlwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-06</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (7 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Sibiru45@bjnwiktionary|Sibiru45@bjnwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-07</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#咽頭べさ@piwikipedia|咽頭べさ@piwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Exec8@cebWikipedia|Exec8@cebWikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#روتانا@arwikiquote|روتانا@arwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#BabulB@aswikisource|BabulB@aswikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sakura emad@ckbwiktionary|Sakura emad@ckbwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Editor Master Plus@ptwiki|Editor Master Plus@ptwiki]] — <small>Oversight access · filed 2026-10-10</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (12 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robertsky@tetwiki|Robertsky@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Filtre antiabus@multiple projects|Filtre antiabus@multiple projects]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Sohom Datta|Sohom Datta]] — <small>Requests for regular adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Christopher Schwarzkopf (WMDE)|Christopher Schwarzkopf (WMDE)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The Discoverer@gomwiki|The Discoverer@gomwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-12</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Xmwdcytbpbzcamw@global|Xmwdcytbpbzcamw@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-10-12</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for checkuser/SHB|SHB]] — <small>Requests for CheckUser access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Gayobah13@ff.wikipedia|Gayobah13@ff.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Flipdot@ruewiki|Flipdot@ruewiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-14</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ar choler@brWiktionary|Ar choler@brWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Isma4l@sowikipedia|Isma4l@sowikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rzuwig@plwikivoyage|Rzuwig@plwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-15</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Volstand@bjnwikipedia|Volstand@bjnwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ranjithsiji@mlwikibooks|Ranjithsiji@mlwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bicolino34@ukwikisource|Bicolino34@ukwikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwiktionary|MarwanMHD@gorwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-18</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Mohammed Qays|Mohammed Qays]] — <small>Requests for translation adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Eduardogobi|Eduardogobi]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#BJ Sinaga@tet.wikipedia.org|BJ Sinaga@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwikiquote|MarwanMHD@gorwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/A826|A826]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Saiphani02@tewikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me|Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-21</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org|J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikibooks|Rulwarih@mswikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikiquote|Rulwarih@mswikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ndahiro derrick@rw.wikipedia|Ndahiro derrick@rw.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#أبو هشام@arwiktionary|أبو هشام@arwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٥:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 2hv53zq71gql0pmmubw2xn463gcn64j 1691782 1691675 2026-10-23T08:00:40Z SakuraBot 51806 Bot: open advanced-rights requests 1691782 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Advanced-rights requests (4 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MOIBARDE@ffwikipedia|MOIBARDE@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ilya Discuss@ffwikipedia|Ilya Discuss@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alpham@Global|Alpham@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Vivairan2@fa.wikibooks|Vivairan2@fa.wikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alphama@Global|Alphama@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sam Paris@global|Sam Paris@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/Barras 2|Barras 2]] — <small>Requests for bureaucratship</small> * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/EggRoll97|EggRoll97]] — <small>Requests for bureaucratship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (6 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang|Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Yivan000@tlwiktionary|Yivan000@tlwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-06</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (7 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Sibiru45@bjnwiktionary|Sibiru45@bjnwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-07</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#咽頭べさ@piwikipedia|咽頭べさ@piwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Exec8@cebWikipedia|Exec8@cebWikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#روتانا@arwikiquote|روتانا@arwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#BabulB@aswikisource|BabulB@aswikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sakura emad@ckbwiktionary|Sakura emad@ckbwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Editor Master Plus@ptwiki|Editor Master Plus@ptwiki]] — <small>Oversight access · filed 2026-10-10</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (12 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robertsky@tetwiki|Robertsky@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Filtre antiabus@multiple projects|Filtre antiabus@multiple projects]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Sohom Datta|Sohom Datta]] — <small>Requests for regular adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Christopher Schwarzkopf (WMDE)|Christopher Schwarzkopf (WMDE)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The Discoverer@gomwiki|The Discoverer@gomwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-12</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Xmwdcytbpbzcamw@global|Xmwdcytbpbzcamw@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-10-12</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for checkuser/SHB|SHB]] — <small>Requests for CheckUser access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Gayobah13@ff.wikipedia|Gayobah13@ff.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Flipdot@ruewiki|Flipdot@ruewiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-14</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ar choler@brWiktionary|Ar choler@brWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Isma4l@sowikipedia|Isma4l@sowikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rzuwig@plwikivoyage|Rzuwig@plwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-15</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Volstand@bjnwikipedia|Volstand@bjnwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ranjithsiji@mlwikibooks|Ranjithsiji@mlwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bicolino34@ukwikisource|Bicolino34@ukwikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwiktionary|MarwanMHD@gorwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-18</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Mohammed Qays|Mohammed Qays]] — <small>Requests for translation adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Eduardogobi|Eduardogobi]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#BJ Sinaga@tet.wikipedia.org|BJ Sinaga@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwikiquote|MarwanMHD@gorwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/A826|A826]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Saiphani02@tewikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me|Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-21</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org|J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikibooks|Rulwarih@mswikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikiquote|Rulwarih@mswikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ndahiro derrick@rw.wikipedia|Ndahiro derrick@rw.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#أبو هشام@arwiktionary|أبو هشام@arwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٥:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robins7@cswikipedia|Robins7@cswikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-22</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) psae6ip187l1rwiikn5mf2jrwabu2dv ڕازیانە 0 303197 1691688 1658483 2026-10-23T04:34:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (خۆراک-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1691688 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|ڕوەکی ڕازیانە|‏ڕازیانە (ڕوونکردنەوە)}} [[پەڕگە:Foeniculum July 2011-1a.jpg|وێنۆک|ڕازیانەیەک]] '''ڕازیانە''' یان '''ڕاژانە<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین|فەرھەنگ=ھەنبانەبۆرینە|وشە=ڕاژانە|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref>''' (ناوی زانستی: Foeniculum vulgare) جۆرێک [[ڕوەکی گوڵدار|ڕوەکی گوڵدارە]] و سەر بە خێزانی [[چەترداران|چەتردارانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Foeniculum vulgare Mill. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |ناونیشان=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:842680-1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=Plants of the World Online |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=USDA Plants Database |ناونیشان=https://plants.sc.egov.usda.gov/plant-profile/FOENI |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=plants.sc.egov.usda.gov |زمان=en}}</ref> ڕوەکێکی فرەساڵەی بەرگەگرە و [[گوڵ|گوڵەکانی]] زەرد و [[گەڵا|گەڵاکانی]] پەڕاسان. خۆجێی ڕۆخەکانی [[زرێی ناوەڕاست|زرێی ناوەڕاستە]]. == وەسف == ڕازیانە ڕوەکێکی [[ڕوەکی فرەساڵە|فرەساڵەیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Plant Characteristics and Associations - Calflora |ناونیشان=https://www.calflora.org/entry/plantchar.html?crn=3603 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.calflora.org}}</ref> [[لاسک|لاسکەکەی]] ھڵۆڵ و بەلە و ڕەنگیشی سەوزە. دەتوانێ تا ٢٫١ مەتر بەرز ببێ،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Society|یەکەم=National Audubon|ناونیشان=https://www.worldcat.org/title/46639144|سەردێڕ=National Audubon Society field guide to North American wildflowers, western region|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Knopf|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٧٥-٤٠٢٣٣-٣|شوێن=New York|oclc=٤٦٦٣٩١٤٤}}</ref> و گەڵاکەیشی تا ٤٠ سانتیمەتر درێژ دەبێ. گەڵای لە گەڵای [[شویت]] دەچێ، بەڵام ئەم باریکترە.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Foeniculum vulgare}} {{Taxonbar|from=Q43511}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|خۆراک|پزیشکی}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:گژوگیاکان]] [[پۆل:سەوزە گەڵاییەکان]] [[پۆل:سەوزە فرەساڵەکان]] [[پۆل:فندقی و تۆوە خۆراکییەکان]] [[پۆل:بەھارات]] klt77lnj1z4bne0mcvyq518w9kfj77r چەم ڕەش 0 303703 1691511 1663450 2026-10-22T19:34:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691511 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەم ڕەش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جم رش}}<br>{{lang-en| Cham Rash}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای شێخان.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی [[قەزای شێخان]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.56617| 43.39134 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەم ڕەش''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.56617| 43.39134 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای شێخان|شێخان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی زێلکان|زێلکان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤١٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٥١٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەم ڕەش''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی زێلکان]] لە [[قەزای شێخان]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٢٣)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٦٥)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٦٨) [[خێزان]] و (١٥١٦) کەس، کە (٧٧١) [[نێر]] و (٧٤٥) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شێخان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 7sbqyinjt6yak9805radfjfjxr7xx06 چەم ھەرزن 0 303768 1691513 1663823 2026-10-22T19:35:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691513 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەم ھەرزن | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جم هرزن}}<br>{{lang-en| Cham Harzn}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای شێخان.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی [[قەزای شێخان]] | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.7688195| 43.6276387}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەم ھەرزن''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.7688195| 43.6276387 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای شێخان|شێخان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەسرۆک|قەسرۆک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٦٩٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەم ھەرزن''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەسرۆک]] لە [[قەزای شێخان]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٠١) [[خێزان]] و (٦٩٠) کەس، کە (٣٥٠) [[نێر]] و (٣٤٠) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شێخان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] c7pvkijr5qszoztctw5ykvkoni6726b چەمەکۆر 0 303935 1691580 1689531 2026-10-22T22:33:38Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691580 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەکۆر | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جمةکور}}<br>{{lang-en| Chamakor}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.25119| 43.53394}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمەکۆر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.25119| 43.53394 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کەڵەک|کەڵەک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٤٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٣٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[شەبەکی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[شەبەک (دین)|شەبەک]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەکۆر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی کەڵەک]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == ناوەکە لە ڕووی زمانییەوە لە دوو بەشی سەرەکی و تایبەتمەندییەکی جوگرافیی ناوچەکەوە ھاتووە: * [[چەم]]: لە [[زمانی کوردی]]یدا بە واتای ڕووباری بچووک، ڕووبارۆک، یاخود دۆڵ و شوێنی ڕێڕەوی [[ئاو]] دێت (کە ئاماژەیە بۆ نزیکیی گوندەکە لە ڕێڕەوی ئاو و ڕووباری [[زێی گەورە]] لە ناوچەی کەڵەک). * [[کوێر|کۆر]]: لە [[زمانی کوردی]]یدا بە واتای کوێر، بێچوونەوە، یان شوێنێک دێت کە دەرچەی ئاوی بەستراوە؛ بە واتایەکی تر «چەمی کۆر» واتە چەمێک یان ڕێڕەوێکی ئاو کە وشک بووبێتەوە، گۆمێکی بەستراو بێت، یان ئاوەکەی ڕێڕەوێکی دیاریڕاشکاوی بەردەوامی نەبێت (چەمی کوێر). * بەپێی گێڕانەوە لۆکاڵییەکان، ناوەکە ئاماژەیە بۆ «چەمی کوێر»؛ واتە ئەو گۆم، چەم یان ڕێڕەوە ئاوەی لە نزیک گوندەکەوە بووە و بەھۆی نەبوونی سەرچاوەی بەردەوام یان ڕێڕەوی کراوە، ئاوەکەی وەک «کۆر/کوێر» سەیر کراوە و بە تێپەڕبوونی کات بووەتە ناوی ناوچەکە و گوندەکە. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٨٥)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٢٧٦)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢١) [[خێزان]] و (١٣٠) کەس، کە (٥٥) [[نێر]] و (٧٥) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> == مێژوو == جوگرافیا و دانیشتووانی ئەم گوندە بەشێکی گرنگن لە مێژووەکەی: * پێگەی جوگرافی: گوندەکە دەکەوێتە نزیک ڕێگای سەرەکی نێوان [[ھەولێر]] و [[دھۆک]] و لەسەر ڕووباری [[خازر]] ھەڵکەوتووە، ئەمەش وایکردووە لە مێژوودا ناوچەیەکی ستراتیژی و گرنگ بێت بۆ کشتوکاڵ و ئاژەڵداری بەھۆی بەپیتی خاکەکەی و دەوڵەمەندی بە سەرچاوەی [[ئاو]]. * دانیشتووان: زۆربەی دانیشتووانی گوندی چەمەکۆر لە [[ھۆز]]ی [[سوورچی]] پێکھاتوون، کە یەکێکە لە ھۆزە گەورە و ناسراوەکانی ناوچەکە. * مێژووی کۆمەڵایەتی: وەک زۆربەی گوندەکانی تری [[کوردستان]]، چەمەکۆر لە سەردەمی ڕژێمەکانی پێشووی عێراقدا ڕووبەڕووی نەھامەتی و ڕاگواستن بووەتەوە، بەڵام دوای ڕاپەڕین و ئازادبوونی [[کوردستان]]، دانیشتووانەکەی گەڕاونەتەوە سەر زێدی خۆیان و دەستیان بە ئاوەدانکردنەوەی کردووەتەوە. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 9r53nzf0haq6kqu4a7hoyqrckqx53ze چەمە 0 304167 1691529 1670443 2026-10-22T19:37:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691529 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جمة}}<br>{{lang-en| Chama }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.51051| 43.83914}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمە'' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.51051| 43.83914 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بەردەڕەش|بەردەڕەش]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ڕۆڤیا|ڕۆڤیا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٩٨٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ڕۆڤیا]] لە [[قەزای بەردەڕەش]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣٠٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٦٦٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٤٥٤) [[خێزان]] و (٢٩٨٤) کەس، کە (١٤٩٨) [[نێر]] و (١٤٨٦) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بەردەڕەش}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] f2ubtzxt2xq4no94old0urprdlo518o زانکۆی نێودەوڵەتیی سورە 0 304218 1691498 1680230 2026-10-22T19:04:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئێران|ئێران]] و [[دەروازە:زانکۆکان|زانکۆکان]] 1691498 wikitext text/x-wiki {{infobox university|name=زانکۆی نێودەوڵەتیی سوورە|image=Soureh_International_Univresity_New_Logo.png|image_size=290px|motto={{lang|fa|{{nastaliq|این فصل را با من بخوان}}}}|motto_eng=ئەم بەشە لەگەڵ مندا بخوێنەرەوە|established=١٩٩٤|type=زانکۆی نێودەوڵەتی {{!}} تایبەت|president=د. محەممەد حوسێن سەعی|students=٤٠٠٠|city=[[تاران]]|country=[[ئێران]]|coordinates={{Coord|35|42|0.72|N|51|22|13.8|E|type:edu_region:IR|display=title}}|website={{official|en.soore.ac.ir}}}} '''زانکۆی نێودەوڵەتیی سوورە''' ('''SIU''') ({{langx|fa|دانشگاه بین‌المللی سوره}}) کە پێشتر بە '''زانکۆی سوورە''' دەناسرا، زانکۆیەکی نێودەوڵەتیی قازانج نەویست لە [[تاران]]، [[ئێران]]. زانکۆی سوورە لە ساڵی ١٩٩٤ دامەزراوە، و لەگەڵ زانکۆی هونەری تاران و کۆلێژی هونەرە جوانەکان لە [[زانکۆی تاران]] وەک یەکێک لە زانکۆ پێشەنگەکانی هونەر لە ئێران دادەنرێت. لە ڕووی مێژووییەوە، زانکۆی سوورە بە تایبەتی لە بەشەکانی [[گرافیک دیزاین]] و [[سینەما]] لە نێو هونەرەکاندا بەهێز بووە.<ref>{{cite web |url=https://www.soore.ac.ir/College/Index/Honar |title=Index دانشگاه سوره |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230709132114/https://www.soore.ac.ir/College/Index/Honar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢٣ |url-status=dead}}</ref> == کۆلێژەکان و بەرنامەکان == === کۆلێژی هونەر === کۆلێژی هونەری زانکۆی سوورە وەک گرنگترین، گەورەترین و کۆنترین کۆلێژی زانکۆی سوورە لە ٢٨ی ئابی ٢٠٠٦ بە پەسەندکردنی دەستەی ئەمینداران و دەستەی بەڕێوەبەری دەستی بە کارەکانی کرد بە مەبەستی دابەشکردنی چالاکییە پەروەردەیی و زانستییەکان لە بواری پسپۆڕیدا و بە مەبەستی بەدەستھێنانی پێکهاتە فەرمی و پەسەندکراوەکانی وەزارەتی زانست، توێژینەوە و فناوری.<ref>{{Cite web |url=http://en.soore.ac.ir/index.aspx?pid=11651 |access-date=2017-09-22 |website=en.soore.ac.ir |title=About the faculty}}</ref> === کۆلێژی ئەندازیاریی تەلارسازی و پلاندانانی شارسازی === کۆلێژی تەلارسازی لە ساڵی ١٩٩٣ دامەزراوە و ئامانج لە دامەزراندنی ئەم کۆلێژە باشترکردنی پێکهاتە کولتوورییەکان بووە لە تەلارسازیدا و ناساندن و نوێکردنەوەی تەلارسازیی ئێرانی بە لەبەرچاوگرتنی پێداویستییە بەردەوامەکانی کۆمەڵگەی ئێرانی، ھەروەھا هەنگاوی کاریگەر نراون بەرەو بەدیھێنانی ئەم ئامانجانە بە بەکارهێنانی مامۆستا بە ئەزموونەکانی ناوخۆ و دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ زانکۆکانی وڵاتانی تر.<ref>{{Cite web |url=http://en.soore.ac.ir/index.aspx?pid=11665 |access-date=2017-09-22 |website=en.soore.ac.ir |title=About the faculty}}</ref> === کۆلێژی کولتوور و پەیوەندییەکان === ئەگەرچی بناغەی زانکۆی سوورە لەسەر بەڕێوەبردنی خولی هونەری و پەروەردەکردنی هونەرمەندانی داھێنەر دانرا بوو، بەڵام بە تێپەڕبوونی کات، پێداویستییە نوێیەکان بۆ بەرپرسانی زانکۆکە دەرکەوتن و ناچاریان کردن پێداچوونەوە بە ئامانج و سیاسەتەکانی زانکۆکەدا بکەن. بەپێی ئەوەش، پێشنیاز بۆ دامەزراندنی خولی نوێ خرانەڕوو تا سەرەنجام ڕێککەوتن کراو بۆ بەڕێوەبردنی خولەکانی ڕۆژنامەنووسی و پەیوەندییە گشتییەکان بۆ پلەی بەکالۆریۆس و خولەکانی پەیوەندییە کولتوورییەکان و پڕوپاگەندە بۆ پلەی ماستەر.<ref>{{Cite web |url=http://en.soore.ac.ir/index.aspx?pid=11679 |access-date=2017-09-22 |website=en.soore.ac.ir |title=About the faculty}}</ref> == قوتابییە دیارەکان == <gallery class="center" classes="center"> پەڕگە:ParastooAhmadi1.jpg|گۆرانیبێژ پەرەستوو ئەحمەدی پەڕگە:Sahar_Dolatshahi_(cropped).jpg|ئەکتەر [[سەحەر دەولەتشاھی]] پەڕگە:Atabai_movie_press_conference_2020-02-07_12.jpg|ئەکتەر و فیلمساز [[جەواد عیزەتی]] پەڕگە:Elsa_firouzazar_(cropped).jpg|ئەکتەر و دەرھێنەر ئێلسا فیروز ئازەر پەڕگە:Shahram_Mokri_(cropped).jpg|فیلمساز شەھرام موکری پەڕگە:Hossein_Molayemi.jpg|دەرھێنەری ئەنیمەیشن حوسێن مولایەمی پەڕگە:Hamidreza_Pejman.jpg|کۆکەرەوە، پشتیوان، ڕێکخەر، و بەرھەمھێنەر حەمیدڕەزا پەژمان پەڕگە:Rhino_series_premiere_2019-11-07_11_(cropped).jpg|ئەکتەر پانتێئا پەناھیھا پەڕگە:Mohammad_Rasoulof_at_2024_Cannes_Film_Festival_(cropped).jpg|فیلمساز مەحەممەد ڕەسوولۆف پەڕگە:Saeed-roustayi-filmfest-muenchen-2022.jpg|دەرھێنەری فیلم و سیناریۆنووس [[سەعید ڕووستایی|سەعید ڕوستایی]] پەڕگە:Mohammad_Hossein_Mahdavian_at_34th_Fajr.jpg|دەرھێنەری فیلم و سیناریۆنووس مەحەممەدحوسێن مەھدەویان پەڕگە:Saman_Salur_at_32th_Fajr.jpg|دەرھێنەری فیلم و سیناریۆنووس سامان سالور پەڕگە:Azadeh_Samadi_32th_Fajr_(cropped).jpg|ئەکتەر [[ئازادە سەمەدی]] پەڕگە:Hootan_Shakiba.jpg|ئەکتەر و دۆبلێر [[ھووتەن شەکیبا|ھوتەن شەکیبا]] </gallery> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|en.soore.ac.ir}} == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ئێران|زانکۆکان}} [[پۆل:زانکۆکانی ئێران]] [[پۆل:زانکۆکانی تاران]] axfe9g27hvtsc1r393rvilhx7cg07jy کازیوەی خومار (ڕۆمان) 0 304316 1691552 1680706 2026-10-22T20:11:35Z گرووپی قوتابخانە 23641 زیادکردنی [[داڕێژە:تووڵی دەروازە|دەروازەی]] ڕۆمانەکان 1691552 wikitext text/x-wiki {{Short description|ڕۆمانێکی نووسەری ئێرانی فەتانە حەج سەید جەوادی}}{{Infobox book | name = کازیوەی خومار | image = بامداد خمار.jpg | caption = | author = [[فەتانە حاج سەید جەوادی]] | title_orig = بامداد خمار | orig_lang_code = fa | country = {{IRN}} | language = فارسی | genre = [[ڕۆمان]] | publisher = نەشری ئەلبورز | pub_date = 1995 | pages = 440 | isbn = 964-442-256-2 | english_pub_date = 2022 | translator = دەزگای فیرووز (بڵاوکار) }} '''''کازیوەی خومار'''''<ref>{{Cite book|last1=Javadi|first1=Fattaneh Haj Seyed|url=https://books.google.com/books?id=KGttEAAAQBAJ|title=The Morning After: Persian Best-Selling Novel of All Time|date=29 April 2022|publisher=Firouz Media|isbn=978-1-7396603-1-4}}</ref> ({{langx|fa|بامداد خمار}})<ref name=":0">{{Cite news|date=2005-06-29|title=Women Writing Novels Emerge as Stars in Iran (Published 2005)|url=https://www.nytimes.com/2005/06/29/books/women-writing-novels-emerge-as-stars-in-iran.html|access-date=2025-10-27|work=[[The New York Times]]|language=en}}</ref> [[ڕۆمان|ڕۆمانێکە]] لەلایەن نووسەری ئێرانی [[فەتانە حاج سەید جەوادی]]، کە بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٩٥دا بڵاوکرایەوە. چیرۆکەکە باس لە خۆشەویستییەکی تراژیدی لە نێوان ژنێکی گەنجی [[ئەرستۆکراسی|ئەرستۆکرات]] و دارتاشێکی چینی خوارەوە دەکات. بووە یەکێک لە پڕفرۆشترین ڕۆمانەکانی ئەدەبیاتی ھاوچەرخی ئێرانی و زۆرجار وەک نموونەیەکی دیاری ئەدەبیاتی بەناوبانگی نوێ لە [[ئێران|ئێراندا]] ئاماژەی پێدەکرێت.<ref name=":0" /> == بڵاوکردنەوە و پێشوازی == بەپێی ڕاپۆرتەکان، ''کازیوەی خومار'' لە دوو ساڵی یەکەمیدا نزیکەی ١٥٠٬٠٠٠ دانەی لێ فرۆشرا، و لە یەکەم دەیەی دوای بڵاوبوونەوەیدا گەیشتە کۆی گشتیی خەمڵێندراوی ٣٠٠٬٠٠٠ دانە، کە هەندێک چاپی تیراژیان لە نێوان ١٠٬٠٠٠ بۆ ١٨٬٠٠٠ دانەدا بوو.<ref>{{Cite news|title=بامداد خمار؛ رد عوامگرایی و بازگشت به خاص گرایی پدرسالارانه|url=https://www.bbc.com/persian/blog-viewpoints-48238229|access-date=2025-10-28|work=BBC News فارسی|language=fa}}</ref> ڕۆمانەکە پەرچەکرداری بەهێزی لێکەوتەوە: پشتیوانانی بە چیرۆکێکی ئەخلاقی بەسوود لەسەر خۆشەویستی و سنوورە کۆمەڵایەتییەکانیان دەزانی، لە کاتێکدا ڕەخنەگران تۆمەتباریان کرد بە بەرگریکردن لە چینی باڵا و سووکایەتیکردن بە چینەکانی خوارەوە. وەرگێڕانی [[زمانی کوردی|کوردی]] لەلایەن سەیرانی ڕەحیمی بۆ کراوە، وەرگێڕانێکی [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]] لەلایەن سووزان بەغستانییەوە لە [[ئەڵمانیا]] بڵاوکرایەوە. وەرگێڕانێکی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] بە ناونیشانی ''The Morning After''، کە لەلایەن نیلووفەر مەجلیسییەوە وەرگێڕدرابوو، لەلایەن دەزگای فیرووزەوە لە ساڵی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە.<ref>{{Cite web |url=https://www.firouzmedia.com/the-morning-after |access-date=2025-10-28 |website=www.firouzmedia.com |language=en-US |title=The Morning After}}</ref> == پوختەی بەسەرهات == سوودابە کچێکی گەنجی خوێندەوارە و لە خێزانێکی دەوڵەمەندەوە ھاتووە دنیاوە کە دەیەوێت لەگەڵ پیاوێکدا هاوسەرگیری بکات کە چینی کۆمەڵایەتیی لە خێزانەکەی نزمترە. بۆ ڕێگریکردن لەمە، دایکی سوودابە داوای لێدەکات کە لە پەندەکانی مەحبوبە، پورەکەی، فێر ببێت. ''کازیوەی خومار'' چیرۆکی تراژیدیی مەحبوبە دەگێڕێتەوە، کچی بەسیرولمولکی ڕۆشنبیر و [[ئەرستۆکراسی|ئەرستۆکرات]]، کە عاشقی شاگردی دارتاشێک بە ناوی ڕەحیم دەبێت. بەپێچەوانەی دژایەتیی خێزانەکەی، پێداگری لەسەر هاوسەرگیری لەگەڵیدا دەکات و لەئەنجامدا لە خێزانەکەی دەردەکرێت. باوکی مەحبوبە خانووێکی بچوک و کارگەیەک بۆ نەجاریی دارتاش دەکڕێت، بەڵام ڕەحیم داهاتەکەیان لە مەیخواردنەوەدا خەرج دەکات. خەسووی مەحبوبە زاڵ دەبێت بەسەر ماڵەکەیاندا، سووکایەتی بە مەحبوبە دەکات و ئەوەی لە کەرامەتی مابووەوە لەناوی دەبات. مەحبوبە کوڕێکی دەبێت، دووەم منداڵەکەی لەباردەچێت و بۆ هەمیشە نەزۆک دەبێت. کوڕە پێنج ساڵانەکەی بەهۆی کەمتەرخەمیی خەسوویەوە لە حەوزی دراوسێکەی دەخنکێت. دوای حەوت ساڵ لە ئازار و مەینەت، مەحبوبە لە دەست مێردەکەی و خەسووی هەڵدێت و دووبارە پەنا دەباتەوە بۆ باوکی. لەو خۆشەویستییە جگە لە ڕق و کینە هیچ نامێنێتەوە. جیا دەبێتەوە و هاوسەرگیری لەگەڵ مەنسووری ئامۆزای دەکات، کە ساڵانێک پێشتر داوای لێکردبوو و ئێستا ژن و منداڵی هەیە، و مەحبوبە دەبێتە ژنی دووەمی. دوای هاوسەرگیرییەکە، هێدی هێدی عاشقی مەنسوور دەبێت بەڵام ناتوانێت منداڵی ببێت. دەرئەنجامی کردەوە و ئارەزووەکانی خۆی لە بێ‌منداڵی و بوون بە ژنی دووەمی پیاوی خەونەکانی دەبینێتەوە، و تێدەگات کە گوێڕایەڵینەکردنی دایک و باوک دەبێتە هۆی بەدبەختی. == بەرهەمە پەیوەندیدارەکان == دوای سەرکەوتنی ''کازیوەت خومار''، ڕۆمانێک بە ناونیشانی '''''شب سراب''''' (''سەرابی شەو'') لەلایەن ''ناهید ئەی پەژواکەوە'' لەلایەن هەمان بڵاوکار، ''نەشری ئەلبورز''، بڵاوکرایەوە. هەمان چیرۆک لە ڕوانگەی ڕەحیمەوە دووبارە دەگێڕێتەوە. جەوادی داوای یاسایی لەسەر پەژواک تۆمارکرد بەهۆی دزینی ئەدەبی، و ئەم کێشەیە بووە هۆی زیادبوونی فرۆشی ھەردوو پەڕتووکەکە. == گونجاندنەکان == لە ساڵی ٢٠٢٥دا، گونجاندنێکی تەلەڤیزیۆنی بە ناونیشانی [[کازیوەی خومار (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|بامدادی خومار]] بڵاوکرایەوە، کە لەلایەن حسین کیانی نووسرابوو و لە سەکۆی شیدا پەخشکرا. گۆرانییە سەرەکییەکە، کە لەلایەن [[موحسین چاوەشی|موحسین چاوشییەوە]] وتراوە، هۆنراوەی [[حافز|حافزی]] تێدا بەکارهاتووە و ئەویش ناوی بامدادی خومار بوو. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://vinesh.ir/معرفی-رمان-بامداد-خمار-نوشته-فتانه-حاج-س/ پێشەکی و پێداچوونەوە لە Vinesh.ir] {{بەستەری مردوو|url=https://vinesh.ir/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%81%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D8%B3/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }} * [https://www.mashreghnews.ir/news/194221 چاوپێکەوتنی نووسەر لە مەشرەق نیوز (فارسی)] * [https://www.barnesandnoble.com/w/the-morning-after-fattaneh-haj-seyed-javadi/1141469963 چاپی ئینگلیزی لە بارنز ئەند نۆبڵ] == <sup>سەرچاوە</sup> == <references /> {{تووڵی دەروازە|ڕۆمانەکان}} [[پۆل:ڕۆمانەکانی ١٩٩٥]] [[پۆل:ڕۆمانەکان بە زمانی فارسی]] pa8rt6ubgajbdnnfykc580ih5l7gbjw لێدوانی بەکارھێنەر:Yawar Sami Ahmad 3 304373 1691421 1673978 2026-10-22T16:11:52Z Sakura emad 42467 /* زمانەکەت، بڕوابەخۆبوونی تۆیە بۆ سڕینەوەی خێرا ھەڵبژێردرا */ بەشی نوێ 1691421 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٦:١٤، ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:زمانەکەت، بڕوابەخۆبوونی تۆیە]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:زمانەکەت، بڕوابەخۆبوونی تۆیە]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote> نائینسایکلۆپیدیایی</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:زمانەکەت، بڕوابەخۆبوونی تۆیە|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%DB%95%D8%AA%D8%8C+%D8%A8%DA%95%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%AE%DB%86%D8%A8%D9%88%D9%88%D9%86%DB%8C+%D8%AA%DB%86%DB%8C%DB%95|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:١١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) bbph1bc9aurr42gd4elr41elweys5oh حوسێن كوردنەژاد 0 304399 1691384 1677470 2026-10-22T12:34:58Z Kanishqaqan 72429 /* کۆچی دوایی */ لێم زیاد كرد 1691384 wikitext text/x-wiki «'''حوسێن کوردنەژاد'''» (Houssein Kordnejad) (1954 - 2025) کوڕی دکتۆر «[[یووسف کوردنەژاد]]/ [https://fa.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF یوسف کردنژاد]» و «شکۆفە خانمی کچی شێخ عەبدوڵای شێخ‌زادە»، بیرمەند و نووسەر و چالاکێکی سیاسی کوردە. {{کەسایەتی | ناو = حوسێن کوردنەژاد | وێنە = [[File:حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد]] | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[ورمێ]]، [[کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = 1954 | ڕێکەوتی مردن = 2025 | شوێنی مردن = هەولێر | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = پیرمام | نیشتەجێ = ورمێ، سۆئێد، هەولێر | نەتەوە = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = Agneta Barbro Standberg | یار = | منداڵەکان = میرۆ ، میلان | دایک و باوک= یووسف كوردنەژاد، شكۆفە | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = [[File:ئیمزای حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|ئیمزای حوسێن كوردنەژاد]] | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} === لە دایك بوون و خاوخێزان === ڕێکەوتی 6ی ئاگۆستی 1954 (15ی گەلاوێژی 1333 ک. هـ) لە گەڕەکی خەیامی شاری [[ورمێ]] لەدایک بووە. هاوینی 1984 لەگەڵ «ئاگنێتا باربرۆ ستاندبێرگ» (Agneta Barbro Standberg)، خەڵکی سۆئێد، «ئاگنێتا» کە وەرگێڕی زمانەکانی لاتین و ئەڵمانی بوو، ژیانی هاوبەشیان پێکهێنا و دوو کوڕیان بە ناوەکانی «میرۆ» و «میلان» هەیە. === پێگەی بنەماڵە === «حوسێن کوردنەژاد» لە بنەماڵەیەکی ناوداری شاری [[ورمێ]] بوو. بنەماڵەی «کوردنەژاد» لە کۆندا لە ناوچەی [[بۆکان]] هاتبوونە گوندی زمێی شاری [[شنۆ]] و دواتر چووبوونە گوندی نایبین کە لە (30) کیلۆمەتریی شاری ورمێیە و دواجار لە ناو شاری ورمێدا نیشتەجێ بوون.<ref>بەحری، ئەحمەد (2023)، یۆسف کوردنەژاد؛ ئەو پیاوەی نابێ فەرامۆش بێ، مەهاباد: نەشری بیر.</ref> ، <ref>انزلی، حسن (1384)، ارومیه در گذر زمان، ارومیه: انتشارات دستان.</ref> باپیری «حوسێن»، ناوی «حاجی میرزا دەروێش»ی کوڕی «نیعمەتوڵا» بوو کە زانایەکی ئایینی بووە. هەروەها دکتۆر «یووسف کوردنەژاد» (1995-1922)، (ناسراو بە کورد)، باوکی «حوسێن»، کەسایەتییەکی ئاکادێمیست و شاعیر بوو کە زمانی ئینگلیزی، فەڕەنسی و عەڕەبی دەزانی و بە زمانەکانی فارسی و ئازەریش شیعری نووسیوە. ئەو دکتۆرای لە ئەدەبیاتی فارسی لە زانکۆی تاران وەرگرتبوو و بەکالۆریۆسی یاسای هەر لەوێ بەدەست هێنا و، جگە لە کاری وانەبێژی، بووە پارێزەرێکی بوێر و حەقبێژ کە لە ئێراندا بێ بەرانبەر کاری بۆ زیندانیانی سیاسیی کورد دەکرد.<ref>حیرت سجادی، سید عبدالحمید (1375)، شاعران کرد پارسی گوی، تهران: نشر احسان.</ref> ، <ref>عظیمی، شریف (1386)، شرح حال و آثار یوسف کردنژاد، ماهنامه مهاباد، 5/2/1386، شماره 73.</ref> === خوێندن === «حوسێن کوردنەژاد» خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی "سوبحیی موهتەدی" و قۆناغی ناوەندی لە قوتابخانەی "فیردەوسی" لە شاری ورمێ خوێند و هەر لەوێ چووە هونەرستانی پیشەیی و قۆناغی ئامادەییشی لە دەبیرستانی "ئەلبورز" و "ئیرشاد" لە شاری تاران تەواو کرد. دوای خوێندن لە ئێران، چووە دەرەوەی وڵات. ماوەیەک لە ئیستانبۆڵ درێژەی بە خوێندن دا و دواتر چووە لەندەن و لەوێ دیپلۆمی وەرگرت. لە درێژەی خوێندندا لە وڵاتی سۆئێد بەکالۆریۆسی لە بواری جوگرافیای مرۆییدا بەدەست هێنا. لە قۆناغی خوێندنی باڵادا، ماستەرێکی لە بواری دیموگرافیادا لە زانکۆی "ئۆپساڵا" (Uppsala University) وەرگرت و ماستەری دووەمی، لە بواری گەشەی دیموکراسیدا، لە هەمان زانکۆ تەواو کرد.<ref>Kordnejad, Houssein (2008), Everyday life as restriction to political action [Master’s thesis, Uppsala University], Department of Archaeology and Ancient History.</ref>، <ref>کەریمخان، محەمەد (2026)، کاک حوسێن کوردنەژاد، نموونەی ژینێکی شکۆمەند، ڕۆژنامەی خەبات، 19/1/2026، ژماره 7140.</ref> === پسپۆڕی و زمان === جگە لە پسپۆرییە سەرەکییەکەی لە بواری جوگرافیای ئابووری، دیمۆگرافیا و دێمۆکراسی، لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری، فەلسەفە، مێژوو، گەشەسەندن و نەخشەسازیی جوگرافیدا شارەزاییەکی قووڵی هەبوو. «حوسێن کوردنەژاد» زمانەکانی کوردی، فارسی، تورکی (ئیستانبۆڵی و ئازەری)، ئینگلیزی و سۆئێدی شارەزا بوو و بە زمانەکانی کوردی، ئینگلیزی و سۆئێدی توێژینەوە و وتاری زانستی هەبوون، هەروەها کتێبێکی لە زمانی سۆئێدییەوە کردووەتە کوردی و بەشێک لە کتێبی “Lee Kuan yew” لە ئینگلیزییەوە کردە کوردی، بەڵام بەر لە تەواوکردنی کۆچی دوایی کرد. === كار و کردە === لە ماوەی ژیانی لە دەرەوەی وڵات جگە لە کاری ئازاد کە سەختییەکی زۆری تێدا کێشاوە، ماوەیەک وەک وەرگێڕ کاری کردووە و هەروەها وەک مامۆستای بیرکاری و ئینگلیزیش وانەی گوتووەتەوە. چەند ساڵێکیش لە زیندانێکی سۆئێددا وەک چاودێری کۆمەڵایەتی چاودێری تاوانباران بووە و هەوڵی دەدا دەرفەتی نوێی ژیان بۆ زیندانیان ساز بکات.<ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> لە پەیوەندی لەگەڵ پسپۆڕییەکەیدا، چەندین ساڵ ئەندامی ئەنیستیتۆی دیراساتی داهاتووی ستۆکهۆڵم (Institute for Futures Studies) بووە. یەکێک لە ئارەزووەکانی ئەوە بوو بەشێک لە وڵاتەکەی ڕزگار ببێ و بگەڕێتەوە و خزمەتی پێ بکات. بەو ئارەزووەوە، قسەی سەر زاری ئەوە بوو کە: "هەرێمی کوردستان ناوەندی سیستەمی کوردییە و دەبێ بە هەموومان بیپارێزین." بەو ڕوانگەیەوە، لە دوای 2003 لە هەولێر کاری کردووە. لە ساڵی 2009 تا 2010 بەڕێوەبەری تەلەفزیۆنی هەولێر بووە. دواجار چووە ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدانی کوردستان و لەوێ بوو بە بەرپرسی دیسکی ئابووری و چواردە ساڵ لەگەڵ سەرۆ قادر کاری توێژینەوەی لەسەر گەشەپێدانی ئابووریی هەرێمی کوردستان کرد.<ref>گۆڤاری ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدان - کوردستان (IRDK) (2022)، پێشنیار بۆ سیاسەت، هەولێر: چاپخانەی تاران.</ref> هاوکات لە سەردەمی بەرپرسیارێتیی دکتۆر «عەبدولحەکیم خەسرەو» لە فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوونی حکوومەتی هەرێمی کوردستان چەندین توێژینەوە و سیاسەتی پەیوەندیدار بە گەشەی ئابووری بۆ حکوومەت نووسیوە.<ref>خەسرۆ، عەبدولحەکیم (2025)، کۆڕیادی حوسێن کوردنەژاد، دیمانە بۆ دیکیۆمێنتیاری: زەهاوی سنجاوی، هەولێر: 28/12/2025، شێستا ترێف - ستۆکهۆڵم.</ref> لە کاتی گونجاویشدا زۆر جار لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان وەک خۆبەخش وانەی داوەتەوە. === ژیانی سیاسی === «حوسێن کوردنەژاد» لە تەمەنی گەنجییەوە لە ئێران چووەتە ناو کاری سیاسی و لە سەرەتای ژیانی سیاسیی خۆیدا لەگەڵ حزبە کوردییەکان کاری کردووە. دوای ئەوەی «ئیرەج»ی براگەورەکەی شەهید کرا، باوکی بڕیاری ناردنەوەی دەرەوەی دا. ساڵی ١٩٧٦ لە لەندەن، هاوتەریب لەگەڵ خوێندن، کاری سیاسی کردووە و لە چوارچێوەی "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە ئەورووپا و "ئەنجوومەنی خوێندکارانی ئێرانی" لە بریتانیا سەر بە "کۆنفیدراسیۆنی جیهانیی خوێندکاران" و "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە دەرەوەی وڵات (AKSA) کاری کردووە. لەو ماوەیەی لە لەندەن ژیا دوو جار هەوڵی تیرۆر کردنی درا. ساڵی ١٩٨٢ چووەتە فەڕانسا و بۆ ماوەی چوار ساڵ لە نووسینگەی نوێنەرایەتیی "[[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]]" درێژەی بە تێکۆشانی سیاسی داوە. دواتر لە لایەن دکتۆر «سەعید شەڕەفکەندی» داوای لێ دەکرێ کە خۆی بۆ دەفتەری سیاسیی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کاندید بکات بەڵام ئەوپەسەندی نەکرد. لە ساڵی ١٩٩١ لە کاتی کۆڕەوی خەڵکی باشووری کوردستان وێڕای ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاوکاریی گەلەکەی هاتووەتەوە کوردستان و چەندین وێنە دیکیۆمێنتی لە تاوانەکانی ڕژێمی بەعس تۆمار کردووە. بۆ جاری دووەم لە ساڵی 2003دا، دوو حەفتە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، بۆ خزمەت کردن بە هەرێمی کوردستان گەڕاوەتەوە. لەو ماوەیەدا زۆر کەس هاتنەوە کوردستان، بەڵام بەردەوام نەبوون، کەچی ئەو سەرەڕای مەینەتییەکی زۆر هەر مایەوە. لەو ژیانە سەختەی ئەو کاتدا دەیگوت: باوکم فێری کردووم "ئەگەر چوومە ناو کارێک تا بەری میچی شوێنەکە ڕەش نەکەم جێی نەهێڵم". [[File:حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان]] کاک حوسێن جگە لەوەی بە هۆی پێگەی بنەماڵەکەیان لەگەڵ کەسانی وەک «ئیحسان نووری پاشا»، «[[عەبدولڕەحمان قاسملوو|عەبدوڕەحمان قاسملوو]]»، «حاجی ڕەحمان ئاغای عەلیار»، «سەید عەزیز شەمزینی»، «سەید عەبدوڵا ئەفەندیی گەیلانی‌زادە»، «دکتۆر هاشم شیرازی»، «مەحموود مەردۆخ»، «ڕەحیم‌خانی شێرزاد فەیزوڵابەگی»، «شێخولئیسلام کوردستانی» و دکتۆر «حەسەنی حیسامی» دۆست بوو، دۆستی کەسایەتییە کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئاکادێمیست و ڕووناکبیرەکانی کوردستان و وڵاتانی ڕۆژئاوایی بوو. هەروەها گرینگییەکی زۆری بە دروست‌کردنی تۆڕی پەیوەندیی نێوان دەستەبژێرە زانستی و فەرهەنگییەکانی کورد لە دەرەوە و ناوەوەی وڵات دەدا. ئەو لە مەیدانی سیاسیدا بیرێکی ئازادانە و سەربەخۆ و دوور لە ئایدۆلۆژیای هەبوو، دەیگوت: "هیچ ئایدۆلۆژیایەک جێگەی عەقڵ ناگرێتەوە و بەپێی عەقڵ چارەنووسی کورد لە مەیدانی ژیۆپۆلیتیک دایە؛ بۆیە پێویستە کورد خۆی بەهێز بکات." دژی ئەوە بوو بە پارچەکانی کوردستان بگوترێ باکوور، باشوور، ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، چونکە پێی وابوو "ئەم وشانە سنووری فەرهەنگی لە نێوان نەتەوەکەماندا دروست دەکەن." لە دیدی ئەودا پێویست بوو کار بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ و یەکخستنی پارچەکان بکرێت و نموونەکەشی لە شێوازی دروست‌بوونی ئەمریکا وەردەگرت کە چۆن لە ماوەی زیاتر لە سەدەیەک چەند ئیالەتێک یەکیان گرت و دواجار بوونە ئەو دەوڵەتە بەهێزە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2017)، کۆنتینیۆم لە (نەخێر)ی ڕەهاوە تاکوو (بەڵێ)ی ڕەها بۆ سەربەخۆیی کوردستان، رۆژنامەی هەولێر، 21/6/2017 ژماره 2623.</ref> === بەرهەمی زانستی === «حوسێن کوردنەژاد» ئەزموونی توێژینەوەی مەیدانی لە واری گەشەسەندنی شارەکانی "ئۆپسالا"، "کۆپێنهاگ"، "تالین" و شارەکانی "هەولێر" و "سلێمانی" هەبوو. کتێبێکی بە ناوی '''''چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن''''' نووسیوە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2026)، چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن، هەولێر: ئامازۆن.</ref> کتێبێکیشی بە ناوی '''''بازاڕ چییە؟'''''، نووسینی «ماڕش مەگنێسۆن»، لە زمانی سۆئێدییەوە کردووە بە کوردی.<ref>مەگنێسۆن، لارش (2025)، بازاڕ چییه؟، وەرگێڕانی حوسێن کوردنەژاد، دەزگای موکریانی، دهۆک: خانی.</ref> هەروەها دەیان توێژینەوە و سەدان وتاری زانستی و سیاسی نووسیوە. وێڕای نووسین، وەک بەڕێوەبەری زانستی، ڕێکخەری "کۆنفڕانسی گەشەسەندنی شاری شەقڵاوە" بووە. هەروەها، وەک جورنالیستێک لە ڕۆژنامەی هەولێر و گۆڤاری گوڵان وتاری دەنووسی<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2025)، میللەت و تاک بەرهەمی مێژوویین، گۆڤاری گوڵان، 8ی جولای 2025.</ref> و لە سۆشیال مێدیاشدا بە بەردەوامی وتاری لە ژێر ناوی (یادداشتی ڕۆژ)دا بڵاو دەکردنەوە. === کۆچی دوایی === حوسێن کوردنەژاد شەوی ١٢/١٢/٢٠٢٥ بەهۆی نەخۆشییەوە، لە نەخۆشخانەی مەریەمانەی عەینکاوە لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]]، کۆچی دوایی کرد. ڕۆژی 16/12/2025 لە گۆڕستانی ناودارانی شاری پیرمام بە خاک سپێردرا و تێیدا پەیامی ماتەمینی «سەرۆک [[مەسعوود بارزانی]]» خوێندرایەوە و پارێزگاری هەولێر بە نوێنەرایەتیی سەرۆکی حکوومەتی کوردستان وتارێکی پێشکەش کرد. هەورەها پرسەکەی بە بەشداری کەسایەتییە سیاسی و فەرهەنگییەکانی کورد و سۆئێدی لە ستۆکهۆڵم بەڕێوە چوو. شایانی باسە «ئەگنێتا»ی خێزانیشی دوای چەندین ساڵ نەخۆشی، دوو هەفتە دوای مردنی هاوسەرەکەی، لە شاری ئۆپسالای وڵاتی سۆئێد کۆچی دوایی کرد. === هۆنراوە بۆ کۆچی دوایی === {{شیعر}} {{ب| شەماڵ هەڵکە و هەور بێنە| ڕێژنەی بارانی بڕژێنە}} {{ب| لە سەر شاخان لەنگەر بگرێ | بەرۆکی دەشت و دەر بگرێ }} {{ب|دار و درەختان ڕاژێنە|لە شیرین خەویان هەستێنە}} {{ب| بگرە بەرۆکی کانیاوان | وەکوو بڵێسەی هەناوان }} {{ب| باڵ بکێشە بەسەر هەردا | بەسەر خەونی دار و بەردا }} {{ب| ڕێژنە ڕێژنە باران بێنە | ئەم دەشتە هەر خەم و خوێنە }} {{ب| خوێنە و چاوگەی لە نێو گیانە | گرمە و هەرەسی شاخانە }} {{ب| قرچەی هەناوی ئێمەیە | کۆچه و کۆچە و بەڕێوەیە }} {{ب| کۆچی هێمایەک لە پاکی | کۆچی گزینگ و ڕووناکی }} {{ب| کۆچی ڕەوشت بەرزێکی ژیر | زانست پارێز و ڕووناکبیر }} {{ب| ئەدەب دۆست و ئەهلی زانین | تیشکی چرا و چاوی ڕوانین }} {{ب| کانگەی تەدبیر، چاوگەی مشوور | سێرەی نیگای هزری بۆ دوور }} {{ب| دەریای ئەوینێک بە خەستی | تاسەبارێکی سەربەستی }} {{ب| دڵێکی پڕ عیشق و جوانی | پڕ لە هەستی نیشتمانی }} {{ب| لە زانیندا سنوورنەناس | قووڵ و مەندی بێ دەنگوباس }} {{ب| نموونەی بەرزی نەوەستان | خەمخۆری کورد و کوردستان }} {{ب| دەریا هیوا و بەستێنی ژین | پاڵاوتە بوو، لە ڕق و قین }} {{ب| بێگەرد و سادە وەک باران | قەڵا و پشت و پەنای یاران }} {{ب| بۆ هەموو کەس جێی متمانە | جێی ڕێزی دۆست و بێگانە }} {{ب|سەربەرز و مەرد و کەم ژیا|خۆڕاگر بوو هەر وەک چیا}} {{ب| چونکە وانەی خۆڕاگری | جوان فێر ببوو لە ئاگری }} {{ب| هەموو ساتێکی ژیانی | دانابوو بۆ نیشتمانی }} {{ب| لاگری ژینی ئازاد بوو | هەر بەڕاستی «کوردنەژاد» بوو }} {{ب| شەماڵ، بڵێسەی ژانی من | دایگرتووە ژیانی من }} {{ب| وەباڵی ژیانم بە گەردن | هیچ ناکرێ لەگەڵ مردن }} {{ب| تەنیا دەکرێ پێداگر بین | وەکوو ئوستاد خۆڕاگر بین }} {{ب| لە سەر ڕێیەک، کە ڕێی ئەوە | داینێن بناغەی کردەوە }} {{ب| تا ئێمە لەسەر ئەم خاکەین | بەڵێن بێ لە یادی ناکەین }} {{کۆتاییی شیعر}} '''وڵات موکریانی''' 2025 === سەرچاوەکان === == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 4d54gcw6mhwuqo3vz175zf7vsyikrqi 1691385 1691384 2026-10-22T12:48:01Z Kanishqaqan 72429 /* هۆنراوە بۆ کۆچی دوایی */ لێم زیاد كرد 1691385 wikitext text/x-wiki «'''حوسێن کوردنەژاد'''» (Houssein Kordnejad) (1954 - 2025) کوڕی دکتۆر «[[یووسف کوردنەژاد]]/ [https://fa.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF یوسف کردنژاد]» و «شکۆفە خانمی کچی شێخ عەبدوڵای شێخ‌زادە»، بیرمەند و نووسەر و چالاکێکی سیاسی کوردە. {{کەسایەتی | ناو = حوسێن کوردنەژاد | وێنە = [[File:حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد]] | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[ورمێ]]، [[کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = 1954 | ڕێکەوتی مردن = 2025 | شوێنی مردن = هەولێر | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = پیرمام | نیشتەجێ = ورمێ، سۆئێد، هەولێر | نەتەوە = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = Agneta Barbro Standberg | یار = | منداڵەکان = میرۆ ، میلان | دایک و باوک= یووسف كوردنەژاد، شكۆفە | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = [[File:ئیمزای حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|ئیمزای حوسێن كوردنەژاد]] | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} === لە دایك بوون و خاوخێزان === ڕێکەوتی 6ی ئاگۆستی 1954 (15ی گەلاوێژی 1333 ک. هـ) لە گەڕەکی خەیامی شاری [[ورمێ]] لەدایک بووە. هاوینی 1984 لەگەڵ «ئاگنێتا باربرۆ ستاندبێرگ» (Agneta Barbro Standberg)، خەڵکی سۆئێد، «ئاگنێتا» کە وەرگێڕی زمانەکانی لاتین و ئەڵمانی بوو، ژیانی هاوبەشیان پێکهێنا و دوو کوڕیان بە ناوەکانی «میرۆ» و «میلان» هەیە. === پێگەی بنەماڵە === «حوسێن کوردنەژاد» لە بنەماڵەیەکی ناوداری شاری [[ورمێ]] بوو. بنەماڵەی «کوردنەژاد» لە کۆندا لە ناوچەی [[بۆکان]] هاتبوونە گوندی زمێی شاری [[شنۆ]] و دواتر چووبوونە گوندی نایبین کە لە (30) کیلۆمەتریی شاری ورمێیە و دواجار لە ناو شاری ورمێدا نیشتەجێ بوون.<ref>بەحری، ئەحمەد (2023)، یۆسف کوردنەژاد؛ ئەو پیاوەی نابێ فەرامۆش بێ، مەهاباد: نەشری بیر.</ref> ، <ref>انزلی، حسن (1384)، ارومیه در گذر زمان، ارومیه: انتشارات دستان.</ref> باپیری «حوسێن»، ناوی «حاجی میرزا دەروێش»ی کوڕی «نیعمەتوڵا» بوو کە زانایەکی ئایینی بووە. هەروەها دکتۆر «یووسف کوردنەژاد» (1995-1922)، (ناسراو بە کورد)، باوکی «حوسێن»، کەسایەتییەکی ئاکادێمیست و شاعیر بوو کە زمانی ئینگلیزی، فەڕەنسی و عەڕەبی دەزانی و بە زمانەکانی فارسی و ئازەریش شیعری نووسیوە. ئەو دکتۆرای لە ئەدەبیاتی فارسی لە زانکۆی تاران وەرگرتبوو و بەکالۆریۆسی یاسای هەر لەوێ بەدەست هێنا و، جگە لە کاری وانەبێژی، بووە پارێزەرێکی بوێر و حەقبێژ کە لە ئێراندا بێ بەرانبەر کاری بۆ زیندانیانی سیاسیی کورد دەکرد.<ref>حیرت سجادی، سید عبدالحمید (1375)، شاعران کرد پارسی گوی، تهران: نشر احسان.</ref> ، <ref>عظیمی، شریف (1386)، شرح حال و آثار یوسف کردنژاد، ماهنامه مهاباد، 5/2/1386، شماره 73.</ref> === خوێندن === «حوسێن کوردنەژاد» خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی "سوبحیی موهتەدی" و قۆناغی ناوەندی لە قوتابخانەی "فیردەوسی" لە شاری ورمێ خوێند و هەر لەوێ چووە هونەرستانی پیشەیی و قۆناغی ئامادەییشی لە دەبیرستانی "ئەلبورز" و "ئیرشاد" لە شاری تاران تەواو کرد. دوای خوێندن لە ئێران، چووە دەرەوەی وڵات. ماوەیەک لە ئیستانبۆڵ درێژەی بە خوێندن دا و دواتر چووە لەندەن و لەوێ دیپلۆمی وەرگرت. لە درێژەی خوێندندا لە وڵاتی سۆئێد بەکالۆریۆسی لە بواری جوگرافیای مرۆییدا بەدەست هێنا. لە قۆناغی خوێندنی باڵادا، ماستەرێکی لە بواری دیموگرافیادا لە زانکۆی "ئۆپساڵا" (Uppsala University) وەرگرت و ماستەری دووەمی، لە بواری گەشەی دیموکراسیدا، لە هەمان زانکۆ تەواو کرد.<ref>Kordnejad, Houssein (2008), Everyday life as restriction to political action [Master’s thesis, Uppsala University], Department of Archaeology and Ancient History.</ref>، <ref>کەریمخان، محەمەد (2026)، کاک حوسێن کوردنەژاد، نموونەی ژینێکی شکۆمەند، ڕۆژنامەی خەبات، 19/1/2026، ژماره 7140.</ref> === پسپۆڕی و زمان === جگە لە پسپۆرییە سەرەکییەکەی لە بواری جوگرافیای ئابووری، دیمۆگرافیا و دێمۆکراسی، لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری، فەلسەفە، مێژوو، گەشەسەندن و نەخشەسازیی جوگرافیدا شارەزاییەکی قووڵی هەبوو. «حوسێن کوردنەژاد» زمانەکانی کوردی، فارسی، تورکی (ئیستانبۆڵی و ئازەری)، ئینگلیزی و سۆئێدی شارەزا بوو و بە زمانەکانی کوردی، ئینگلیزی و سۆئێدی توێژینەوە و وتاری زانستی هەبوون، هەروەها کتێبێکی لە زمانی سۆئێدییەوە کردووەتە کوردی و بەشێک لە کتێبی “Lee Kuan yew” لە ئینگلیزییەوە کردە کوردی، بەڵام بەر لە تەواوکردنی کۆچی دوایی کرد. === كار و کردە === لە ماوەی ژیانی لە دەرەوەی وڵات جگە لە کاری ئازاد کە سەختییەکی زۆری تێدا کێشاوە، ماوەیەک وەک وەرگێڕ کاری کردووە و هەروەها وەک مامۆستای بیرکاری و ئینگلیزیش وانەی گوتووەتەوە. چەند ساڵێکیش لە زیندانێکی سۆئێددا وەک چاودێری کۆمەڵایەتی چاودێری تاوانباران بووە و هەوڵی دەدا دەرفەتی نوێی ژیان بۆ زیندانیان ساز بکات.<ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> لە پەیوەندی لەگەڵ پسپۆڕییەکەیدا، چەندین ساڵ ئەندامی ئەنیستیتۆی دیراساتی داهاتووی ستۆکهۆڵم (Institute for Futures Studies) بووە. یەکێک لە ئارەزووەکانی ئەوە بوو بەشێک لە وڵاتەکەی ڕزگار ببێ و بگەڕێتەوە و خزمەتی پێ بکات. بەو ئارەزووەوە، قسەی سەر زاری ئەوە بوو کە: "هەرێمی کوردستان ناوەندی سیستەمی کوردییە و دەبێ بە هەموومان بیپارێزین." بەو ڕوانگەیەوە، لە دوای 2003 لە هەولێر کاری کردووە. لە ساڵی 2009 تا 2010 بەڕێوەبەری تەلەفزیۆنی هەولێر بووە. دواجار چووە ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدانی کوردستان و لەوێ بوو بە بەرپرسی دیسکی ئابووری و چواردە ساڵ لەگەڵ سەرۆ قادر کاری توێژینەوەی لەسەر گەشەپێدانی ئابووریی هەرێمی کوردستان کرد.<ref>گۆڤاری ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدان - کوردستان (IRDK) (2022)، پێشنیار بۆ سیاسەت، هەولێر: چاپخانەی تاران.</ref> هاوکات لە سەردەمی بەرپرسیارێتیی دکتۆر «عەبدولحەکیم خەسرەو» لە فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوونی حکوومەتی هەرێمی کوردستان چەندین توێژینەوە و سیاسەتی پەیوەندیدار بە گەشەی ئابووری بۆ حکوومەت نووسیوە.<ref>خەسرۆ، عەبدولحەکیم (2025)، کۆڕیادی حوسێن کوردنەژاد، دیمانە بۆ دیکیۆمێنتیاری: زەهاوی سنجاوی، هەولێر: 28/12/2025، شێستا ترێف - ستۆکهۆڵم.</ref> لە کاتی گونجاویشدا زۆر جار لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان وەک خۆبەخش وانەی داوەتەوە. === ژیانی سیاسی === «حوسێن کوردنەژاد» لە تەمەنی گەنجییەوە لە ئێران چووەتە ناو کاری سیاسی و لە سەرەتای ژیانی سیاسیی خۆیدا لەگەڵ حزبە کوردییەکان کاری کردووە. دوای ئەوەی «ئیرەج»ی براگەورەکەی شەهید کرا، باوکی بڕیاری ناردنەوەی دەرەوەی دا. ساڵی ١٩٧٦ لە لەندەن، هاوتەریب لەگەڵ خوێندن، کاری سیاسی کردووە و لە چوارچێوەی "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە ئەورووپا و "ئەنجوومەنی خوێندکارانی ئێرانی" لە بریتانیا سەر بە "کۆنفیدراسیۆنی جیهانیی خوێندکاران" و "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە دەرەوەی وڵات (AKSA) کاری کردووە. لەو ماوەیەی لە لەندەن ژیا دوو جار هەوڵی تیرۆر کردنی درا. ساڵی ١٩٨٢ چووەتە فەڕانسا و بۆ ماوەی چوار ساڵ لە نووسینگەی نوێنەرایەتیی "[[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]]" درێژەی بە تێکۆشانی سیاسی داوە. دواتر لە لایەن دکتۆر «سەعید شەڕەفکەندی» داوای لێ دەکرێ کە خۆی بۆ دەفتەری سیاسیی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کاندید بکات بەڵام ئەوپەسەندی نەکرد. لە ساڵی ١٩٩١ لە کاتی کۆڕەوی خەڵکی باشووری کوردستان وێڕای ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاوکاریی گەلەکەی هاتووەتەوە کوردستان و چەندین وێنە دیکیۆمێنتی لە تاوانەکانی ڕژێمی بەعس تۆمار کردووە. بۆ جاری دووەم لە ساڵی 2003دا، دوو حەفتە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، بۆ خزمەت کردن بە هەرێمی کوردستان گەڕاوەتەوە. لەو ماوەیەدا زۆر کەس هاتنەوە کوردستان، بەڵام بەردەوام نەبوون، کەچی ئەو سەرەڕای مەینەتییەکی زۆر هەر مایەوە. لەو ژیانە سەختەی ئەو کاتدا دەیگوت: باوکم فێری کردووم "ئەگەر چوومە ناو کارێک تا بەری میچی شوێنەکە ڕەش نەکەم جێی نەهێڵم". [[File:حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان]] کاک حوسێن جگە لەوەی بە هۆی پێگەی بنەماڵەکەیان لەگەڵ کەسانی وەک «ئیحسان نووری پاشا»، «[[عەبدولڕەحمان قاسملوو|عەبدوڕەحمان قاسملوو]]»، «حاجی ڕەحمان ئاغای عەلیار»، «سەید عەزیز شەمزینی»، «سەید عەبدوڵا ئەفەندیی گەیلانی‌زادە»، «دکتۆر هاشم شیرازی»، «مەحموود مەردۆخ»، «ڕەحیم‌خانی شێرزاد فەیزوڵابەگی»، «شێخولئیسلام کوردستانی» و دکتۆر «حەسەنی حیسامی» دۆست بوو، دۆستی کەسایەتییە کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئاکادێمیست و ڕووناکبیرەکانی کوردستان و وڵاتانی ڕۆژئاوایی بوو. هەروەها گرینگییەکی زۆری بە دروست‌کردنی تۆڕی پەیوەندیی نێوان دەستەبژێرە زانستی و فەرهەنگییەکانی کورد لە دەرەوە و ناوەوەی وڵات دەدا. ئەو لە مەیدانی سیاسیدا بیرێکی ئازادانە و سەربەخۆ و دوور لە ئایدۆلۆژیای هەبوو، دەیگوت: "هیچ ئایدۆلۆژیایەک جێگەی عەقڵ ناگرێتەوە و بەپێی عەقڵ چارەنووسی کورد لە مەیدانی ژیۆپۆلیتیک دایە؛ بۆیە پێویستە کورد خۆی بەهێز بکات." دژی ئەوە بوو بە پارچەکانی کوردستان بگوترێ باکوور، باشوور، ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، چونکە پێی وابوو "ئەم وشانە سنووری فەرهەنگی لە نێوان نەتەوەکەماندا دروست دەکەن." لە دیدی ئەودا پێویست بوو کار بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ و یەکخستنی پارچەکان بکرێت و نموونەکەشی لە شێوازی دروست‌بوونی ئەمریکا وەردەگرت کە چۆن لە ماوەی زیاتر لە سەدەیەک چەند ئیالەتێک یەکیان گرت و دواجار بوونە ئەو دەوڵەتە بەهێزە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2017)، کۆنتینیۆم لە (نەخێر)ی ڕەهاوە تاکوو (بەڵێ)ی ڕەها بۆ سەربەخۆیی کوردستان، رۆژنامەی هەولێر، 21/6/2017 ژماره 2623.</ref> === بەرهەمی زانستی === «حوسێن کوردنەژاد» ئەزموونی توێژینەوەی مەیدانی لە واری گەشەسەندنی شارەکانی "ئۆپسالا"، "کۆپێنهاگ"، "تالین" و شارەکانی "هەولێر" و "سلێمانی" هەبوو. کتێبێکی بە ناوی '''''چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن''''' نووسیوە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2026)، چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن، هەولێر: ئامازۆن.</ref> کتێبێکیشی بە ناوی '''''بازاڕ چییە؟'''''، نووسینی «ماڕش مەگنێسۆن»، لە زمانی سۆئێدییەوە کردووە بە کوردی.<ref>مەگنێسۆن، لارش (2025)، بازاڕ چییه؟، وەرگێڕانی حوسێن کوردنەژاد، دەزگای موکریانی، دهۆک: خانی.</ref> هەروەها دەیان توێژینەوە و سەدان وتاری زانستی و سیاسی نووسیوە. وێڕای نووسین، وەک بەڕێوەبەری زانستی، ڕێکخەری "کۆنفڕانسی گەشەسەندنی شاری شەقڵاوە" بووە. هەروەها، وەک جورنالیستێک لە ڕۆژنامەی هەولێر و گۆڤاری گوڵان وتاری دەنووسی<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2025)، میللەت و تاک بەرهەمی مێژوویین، گۆڤاری گوڵان، 8ی جولای 2025.</ref> و لە سۆشیال مێدیاشدا بە بەردەوامی وتاری لە ژێر ناوی (یادداشتی ڕۆژ)دا بڵاو دەکردنەوە. === کۆچی دوایی === حوسێن کوردنەژاد شەوی ١٢/١٢/٢٠٢٥ بەهۆی نەخۆشییەوە، لە نەخۆشخانەی مەریەمانەی عەینکاوە لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]]، کۆچی دوایی کرد. ڕۆژی 16/12/2025 لە گۆڕستانی ناودارانی شاری پیرمام بە خاک سپێردرا و تێیدا پەیامی ماتەمینی «سەرۆک [[مەسعوود بارزانی]]» خوێندرایەوە و پارێزگاری هەولێر بە نوێنەرایەتیی سەرۆکی حکوومەتی کوردستان وتارێکی پێشکەش کرد. هەورەها پرسەکەی بە بەشداری کەسایەتییە سیاسی و فەرهەنگییەکانی کورد و سۆئێدی لە ستۆکهۆڵم بەڕێوە چوو. شایانی باسە «ئەگنێتا»ی خێزانیشی دوای چەندین ساڵ نەخۆشی، دوو هەفتە دوای مردنی هاوسەرەکەی، لە شاری ئۆپسالای وڵاتی سۆئێد کۆچی دوایی کرد. === هۆنراوە بۆ کۆچی دوایی === {{شیعر}} {{ب| شەماڵ هەڵکە و هەور بێنە| ڕێژنەی بارانی بڕژێنە}} {{ب| لە سەر شاخان لەنگەر بگرێ | بەرۆکی دەشت و دەر بگرێ }} {{ب|دار و درەختان ڕاژێنە|لە شیرین خەویان هەستێنە}} {{ب| بگرە بەرۆکی کانیاوان | وەکوو بڵێسەی هەناوان }} {{ب| باڵ بکێشە بەسەر هەردا | بەسەر خەونی دار و بەردا }} {{ب| ڕێژنە ڕێژنە باران بێنە | ئەم دەشتە هەر خەم و خوێنە }} {{ب| خوێنە و چاوگەی لە نێو گیانە | گرمە و هەرەسی شاخانە }} {{ب| قرچەی هەناوی ئێمەیە | کۆچه و کۆچە و بەڕێوەیە }} {{ب| کۆچی هێمایەک لە پاکی | کۆچی گزینگ و ڕووناکی }} {{ب| کۆچی ڕەوشت بەرزێکی ژیر | زانست پارێز و ڕووناکبیر }} {{ب| ئەدەب دۆست و ئەهلی زانین | تیشکی چرا و چاوی ڕوانین }} {{ب| کانگەی تەدبیر، چاوگەی مشوور | سێرەی نیگای هزری بۆ دوور }} {{ب| دەریای ئەوینێک بە خەستی | تاسەبارێکی سەربەستی }} {{ب| دڵێکی پڕ عیشق و جوانی | پڕ لە هەستی نیشتمانی }} {{ب| لە زانیندا سنوورنەناس | قووڵ و مەندی بێ دەنگوباس }} {{ب| نموونەی بەرزی نەوەستان | خەمخۆری کورد و کوردستان }} {{ب| دەریا هیوا و بەستێنی ژین | پاڵاوتە بوو، لە ڕق و قین }} {{ب| بێگەرد و سادە وەک باران | قەڵا و پشت و پەنای یاران }} {{ب| بۆ هەموو کەس جێی متمانە | جێی ڕێزی دۆست و بێگانە }} {{ب|سەربەرز و مەرد و کەم ژیا|خۆڕاگر بوو هەر وەک چیا}} {{ب| چونکە وانەی خۆڕاگری | جوان فێر ببوو لە ئاگری }} {{ب| هەموو ساتێکی ژیانی | دانابوو بۆ نیشتمانی }} {{ب| لاگری ژینی ئازاد بوو | هەر بەڕاستی «کوردنەژاد» بوو }} {{ب| شەماڵ، بڵێسەی ژانی من | دایگرتووە ژیانی من }} {{ب| وەباڵی ژیانم بە گەردن | هیچ ناکرێ لەگەڵ مردن }} {{ب| تەنیا دەکرێ پێداگر بین | وەکوو ئوستاد خۆڕاگر بین }} {{ب| لە سەر ڕێیەک، کە ڕێی ئەوە | داینێن بناغەی کردەوە }} {{ب| تا ئێمە لەسەر ئەم خاکەین | بەڵێن بێ لە یادی ناکەین }} {{کۆتاییی شیعر}} '''''وڵات موکریانی''''' 2025 {{شیعر}} {{ب| هەموو ڕۆیین ئەوەی لەم ناوە ماوە| بە چاکی گەر بمێنێ ناوە ماوە}} {{ب| دەڵێن ئیتر فەرامۆشی کە، چ بکەم| کە نەخشی تۆ لە سەر ئەم چاوە ماوە}} {{ب| ئەوینداری نە پەیمانێکە بشکێ| بە دڵ هەر کەس دڵێکی داوە ماوە}} {{کۆتاییی شیعر}} '''''هیوا''''' 2026 === سەرچاوەکان === == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} h6uv8lfqdi13xqdwyjiulvz5yad6lhk 1691386 1691385 2026-10-22T13:31:18Z Kanishqaqan 72429 /* ژیانی سیاسی */ لێم زیاد كرد 1691386 wikitext text/x-wiki «'''حوسێن کوردنەژاد'''» (Houssein Kordnejad) (1954 - 2025) کوڕی دکتۆر «[[یووسف کوردنەژاد]]/ [https://fa.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF یوسف کردنژاد]» و «شکۆفە خانمی کچی شێخ عەبدوڵای شێخ‌زادە»، بیرمەند و نووسەر و چالاکێکی سیاسی کوردە. {{کەسایەتی | ناو = حوسێن کوردنەژاد | وێنە = [[File:حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد]] | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[ورمێ]]، [[کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = 1954 | ڕێکەوتی مردن = 2025 | شوێنی مردن = هەولێر | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = پیرمام | نیشتەجێ = ورمێ، سۆئێد، هەولێر | نەتەوە = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = Agneta Barbro Standberg | یار = | منداڵەکان = میرۆ ، میلان | دایک و باوک= یووسف كوردنەژاد، شكۆفە | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = [[File:ئیمزای حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|ئیمزای حوسێن كوردنەژاد]] | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} === لە دایك بوون و خاوخێزان === ڕێکەوتی 6ی ئاگۆستی 1954 (15ی گەلاوێژی 1333 ک. هـ) لە گەڕەکی خەیامی شاری [[ورمێ]] لەدایک بووە. هاوینی 1984 لەگەڵ «ئاگنێتا باربرۆ ستاندبێرگ» (Agneta Barbro Standberg)، خەڵکی سۆئێد، «ئاگنێتا» کە وەرگێڕی زمانەکانی لاتین و ئەڵمانی بوو، ژیانی هاوبەشیان پێکهێنا و دوو کوڕیان بە ناوەکانی «میرۆ» و «میلان» هەیە. === پێگەی بنەماڵە === «حوسێن کوردنەژاد» لە بنەماڵەیەکی ناوداری شاری [[ورمێ]] بوو. بنەماڵەی «کوردنەژاد» لە کۆندا لە ناوچەی [[بۆکان]] هاتبوونە گوندی زمێی شاری [[شنۆ]] و دواتر چووبوونە گوندی نایبین کە لە (30) کیلۆمەتریی شاری ورمێیە و دواجار لە ناو شاری ورمێدا نیشتەجێ بوون.<ref>بەحری، ئەحمەد (2023)، یۆسف کوردنەژاد؛ ئەو پیاوەی نابێ فەرامۆش بێ، مەهاباد: نەشری بیر.</ref> ، <ref>انزلی، حسن (1384)، ارومیه در گذر زمان، ارومیه: انتشارات دستان.</ref> باپیری «حوسێن»، ناوی «حاجی میرزا دەروێش»ی کوڕی «نیعمەتوڵا» بوو کە زانایەکی ئایینی بووە. هەروەها دکتۆر «یووسف کوردنەژاد» (1995-1922)، (ناسراو بە کورد)، باوکی «حوسێن»، کەسایەتییەکی ئاکادێمیست و شاعیر بوو کە زمانی ئینگلیزی، فەڕەنسی و عەڕەبی دەزانی و بە زمانەکانی فارسی و ئازەریش شیعری نووسیوە. ئەو دکتۆرای لە ئەدەبیاتی فارسی لە زانکۆی تاران وەرگرتبوو و بەکالۆریۆسی یاسای هەر لەوێ بەدەست هێنا و، جگە لە کاری وانەبێژی، بووە پارێزەرێکی بوێر و حەقبێژ کە لە ئێراندا بێ بەرانبەر کاری بۆ زیندانیانی سیاسیی کورد دەکرد.<ref>حیرت سجادی، سید عبدالحمید (1375)، شاعران کرد پارسی گوی، تهران: نشر احسان.</ref> ، <ref>عظیمی، شریف (1386)، شرح حال و آثار یوسف کردنژاد، ماهنامه مهاباد، 5/2/1386، شماره 73.</ref> === خوێندن === «حوسێن کوردنەژاد» خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی "سوبحیی موهتەدی" و قۆناغی ناوەندی لە قوتابخانەی "فیردەوسی" لە شاری ورمێ خوێند و هەر لەوێ چووە هونەرستانی پیشەیی و قۆناغی ئامادەییشی لە دەبیرستانی "ئەلبورز" و "ئیرشاد" لە شاری تاران تەواو کرد. دوای خوێندن لە ئێران، چووە دەرەوەی وڵات. ماوەیەک لە ئیستانبۆڵ درێژەی بە خوێندن دا و دواتر چووە لەندەن و لەوێ دیپلۆمی وەرگرت. لە درێژەی خوێندندا لە وڵاتی سۆئێد بەکالۆریۆسی لە بواری جوگرافیای مرۆییدا بەدەست هێنا. لە قۆناغی خوێندنی باڵادا، ماستەرێکی لە بواری دیموگرافیادا لە زانکۆی "ئۆپساڵا" (Uppsala University) وەرگرت و ماستەری دووەمی، لە بواری گەشەی دیموکراسیدا، لە هەمان زانکۆ تەواو کرد.<ref>Kordnejad, Houssein (2008), Everyday life as restriction to political action [Master’s thesis, Uppsala University], Department of Archaeology and Ancient History.</ref>، <ref>کەریمخان، محەمەد (2026)، کاک حوسێن کوردنەژاد، نموونەی ژینێکی شکۆمەند، ڕۆژنامەی خەبات، 19/1/2026، ژماره 7140.</ref> === پسپۆڕی و زمان === جگە لە پسپۆرییە سەرەکییەکەی لە بواری جوگرافیای ئابووری، دیمۆگرافیا و دێمۆکراسی، لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری، فەلسەفە، مێژوو، گەشەسەندن و نەخشەسازیی جوگرافیدا شارەزاییەکی قووڵی هەبوو. «حوسێن کوردنەژاد» زمانەکانی کوردی، فارسی، تورکی (ئیستانبۆڵی و ئازەری)، ئینگلیزی و سۆئێدی شارەزا بوو و بە زمانەکانی کوردی، ئینگلیزی و سۆئێدی توێژینەوە و وتاری زانستی هەبوون، هەروەها کتێبێکی لە زمانی سۆئێدییەوە کردووەتە کوردی و بەشێک لە کتێبی “Lee Kuan yew” لە ئینگلیزییەوە کردە کوردی، بەڵام بەر لە تەواوکردنی کۆچی دوایی کرد. === كار و کردە === لە ماوەی ژیانی لە دەرەوەی وڵات جگە لە کاری ئازاد کە سەختییەکی زۆری تێدا کێشاوە، ماوەیەک وەک وەرگێڕ کاری کردووە و هەروەها وەک مامۆستای بیرکاری و ئینگلیزیش وانەی گوتووەتەوە. چەند ساڵێکیش لە زیندانێکی سۆئێددا وەک چاودێری کۆمەڵایەتی چاودێری تاوانباران بووە و هەوڵی دەدا دەرفەتی نوێی ژیان بۆ زیندانیان ساز بکات.<ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> لە پەیوەندی لەگەڵ پسپۆڕییەکەیدا، چەندین ساڵ ئەندامی ئەنیستیتۆی دیراساتی داهاتووی ستۆکهۆڵم (Institute for Futures Studies) بووە. یەکێک لە ئارەزووەکانی ئەوە بوو بەشێک لە وڵاتەکەی ڕزگار ببێ و بگەڕێتەوە و خزمەتی پێ بکات. بەو ئارەزووەوە، قسەی سەر زاری ئەوە بوو کە: "هەرێمی کوردستان ناوەندی سیستەمی کوردییە و دەبێ بە هەموومان بیپارێزین." بەو ڕوانگەیەوە، لە دوای 2003 لە هەولێر کاری کردووە. لە ساڵی 2009 تا 2010 بەڕێوەبەری تەلەفزیۆنی هەولێر بووە. دواجار چووە ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدانی کوردستان و لەوێ بوو بە بەرپرسی دیسکی ئابووری و چواردە ساڵ لەگەڵ سەرۆ قادر کاری توێژینەوەی لەسەر گەشەپێدانی ئابووریی هەرێمی کوردستان کرد.<ref>گۆڤاری ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدان - کوردستان (IRDK) (2022)، پێشنیار بۆ سیاسەت، هەولێر: چاپخانەی تاران.</ref> هاوکات لە سەردەمی بەرپرسیارێتیی دکتۆر «عەبدولحەکیم خەسرەو» لە فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوونی حکوومەتی هەرێمی کوردستان چەندین توێژینەوە و سیاسەتی پەیوەندیدار بە گەشەی ئابووری بۆ حکوومەت نووسیوە.<ref>خەسرۆ، عەبدولحەکیم (2025)، کۆڕیادی حوسێن کوردنەژاد، دیمانە بۆ دیکیۆمێنتیاری: زەهاوی سنجاوی، هەولێر: 28/12/2025، شێستا ترێف - ستۆکهۆڵم.</ref> لە کاتی گونجاویشدا زۆر جار لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان وەک خۆبەخش وانەی داوەتەوە. === ژیانی سیاسی === «حوسێن کوردنەژاد» لە تەمەنی گەنجییەوە لە ئێران چووەتە ناو کاری سیاسی و لە سەرەتای ژیانی سیاسیی خۆیدا لەگەڵ حزبە کوردییەکان کاری کردووە. دوای ئەوەی «ئیرەج»ی براگەورەکەی شەهید کرا، باوکی بڕیاری ناردنەوەی دەرەوەی دا. ساڵی ١٩٧٦ لە لەندەن، هاوتەریب لەگەڵ خوێندن، کاری سیاسی کردووە و لە چوارچێوەی "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە ئەورووپا و "ئەنجوومەنی خوێندکارانی ئێرانی" لە بریتانیا سەر بە "کۆنفیدراسیۆنی جیهانیی خوێندکاران" و "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە دەرەوەی وڵات (AKSA) کاری کردووە. لەو ماوەیەی لە لەندەن ژیا دوو جار هەوڵی تیرۆر کردنی درا. ساڵی ١٩٨٢ چووەتە فەڕانسا و بۆ ماوەی چوار ساڵ لە نووسینگەی نوێنەرایەتیی "[[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]]" درێژەی بە تێکۆشانی سیاسی داوە. دواتر لە لایەن دکتۆر «سەعید شەڕەفکەندی» داوای لێ دەکرێ کە خۆی بۆ دەفتەری سیاسیی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کاندید بکات بەڵام ئەوپەسەندی نەکرد. لە ساڵی ١٩٩١ لە کاتی کۆڕەوی خەڵکی باشووری کوردستان وێڕای ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاوکاریی گەلەکەی هاتووەتەوە کوردستان و چەندین وێنە دیکیۆمێنتی لە تاوانەکانی ڕژێمی بەعس تۆمار کردووە. بۆ جاری دووەم لە ساڵی 2003دا، دوو حەفتە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، بۆ خزمەت کردن بە هەرێمی کوردستان گەڕاوەتەوە. لەو ماوەیەدا زۆر کەس هاتنەوە کوردستان، بەڵام بەردەوام نەبوون، کەچی ئەو سەرەڕای مەینەتییەکی زۆر هەر مایەوە. لەو ژیانە سەختەی ئەو کاتدا دەیگوت: باوکم فێری کردووم "ئەگەر چوومە ناو کارێک تا بەری میچی شوێنەکە ڕەش نەکەم جێی نەهێڵم". [[File:حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان]] کاک حوسێن جگە لەوەی بە هۆی پێگەی بنەماڵەکەیان لەگەڵ کەسانی وەک «ئیحسان نووری پاشا»، «[[عەبدولڕەحمان قاسملوو|عەبدوڕەحمان قاسملوو]]»، «حاجی ڕەحمان ئاغای عەلیار»، «سەید عەزیز شەمزینی»، «سەید عەبدوڵا ئەفەندیی گەیلانی‌زادە»، «دکتۆر هاشم شیرازی»، «مەحموود مەردۆخ»، «ڕەحیم‌خانی شێرزاد فەیزوڵابەگی»، «شێخولئیسلام کوردستانی» و دکتۆر «حەسەنی حیسامی» دۆست بوو، دۆستی کەسایەتییە کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئاکادێمیست و ڕووناکبیرەکانی کوردستان و وڵاتانی ڕۆژئاوایی بوو. هەروەها گرینگییەکی زۆری بە دروست‌کردنی تۆڕی پەیوەندیی نێوان دەستەبژێرە زانستی و فەرهەنگییەکانی کورد لە دەرەوە و ناوەوەی وڵات دەدا. ئەو لە مەیدانی سیاسیدا بیرێکی ئازادانە و سەربەخۆ و دوور لە ئایدۆلۆژیای هەبوو، دەیگوت: "هیچ ئایدۆلۆژیایەک جێگەی عەقڵ ناگرێتەوە و بەپێی عەقڵ چارەنووسی کورد لە مەیدانی ژیۆپۆلیتیک دایە؛ بۆیە پێویستە کورد خۆی بەهێز بکات." دژی ئەوە بوو بە پارچەکانی کوردستان بگوترێ باکوور، باشوور، ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، چونکە پێی وابوو "ئەم وشانە سنووری فەرهەنگی لە نێوان نەتەوەکەماندا دروست دەکەن." لە دیدی ئەودا پێویست بوو کار بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ و یەکخستنی پارچەکان بکرێت و نموونەکەشی لە شێوازی دروست‌بوونی ئەمریکا وەردەگرت کە چۆن لە ماوەی زیاتر لە سەدەیەک چەند ئیالەتێک یەکیان گرت و دواجار بوونە ئەو دەوڵەتە بەهێزە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2017)، کۆنتینیۆم لە (نەخێر)ی ڕەهاوە تاکوو (بەڵێ)ی ڕەها بۆ سەربەخۆیی کوردستان، رۆژنامەی هەولێر، 21/6/2017 ژماره 2623.</ref> شایانی ئاماژەیە، لە ئەمریکا دۆستایەتی لەگەڵ پڕۆفیسۆر دکتۆر دێڤید ڕۆمانۆ (David Romano) پسپۆڕی زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی میسیۆری (University of Missouri) هەبوو. لە ئەورووپا، یەکێک لە دۆستە ئاکادیمی و تیۆریسیەنەکانی لە وڵاتی سۆئێد پڕۆفیسۆر «گۆنار ئۆڵسوون» (Gunnar Olsson) جوگرافیاناسی بەرجەستە لە زانکۆی ئۆپسالا (Uppsala University) بوو. هەروەها لاڕش مەگنێسۆن (Lars Magnusson) مامۆستای مێژوو و ئابووری لە زانکۆی ئۆپسالا یەکێک لە دۆستە نزیکەکانی بوو. شایانی باسە، پڕۆفیسۆر «بۆ مالمبێری» (Bo Malmberg)، مامۆستای جوگرافیایی مرۆیی لە زانکۆی ستۆکهۆڵم، کە دۆستی نزیکی ئەو بوو، دەڵێ: "بینین و ناسینی «حوسێن» بۆ من وەک تێکەڵ‌بوون و هاوڕێیەتی بوو لەگەڵ ئەو پێشەنگە سیاسییانەی سەردەمانێک کۆمەڵگەی سۆئیدییان بنیاد نا. زانستی کۆمەڵایەتی بۆ «حوسێن» تەنیا ئارەزوویەکی دابڕاوی ئەکادیمی نەبوو؛ بەڵکوو دۆزینەوەی ئامرازێک بوو بۆ داڕشتن و بەدەستهێنانی ئامانجە سیاسییەکان. بەو شێوەیە، ئەو یەکێک لە دڵسۆزترین و خەمخۆرترین مرۆڤە ڕووناکبیرەکان بوو کە تا ئێستا بینیبێتم." "ئەو کوردستانی خۆشدەویست، وام هەست دەکرد تامەزرۆیییەکی ونی هەیە بۆ ئەو شوێنەی تێیدا گەورە ببوو." <ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> === بەرهەمی زانستی === «حوسێن کوردنەژاد» ئەزموونی توێژینەوەی مەیدانی لە واری گەشەسەندنی شارەکانی "ئۆپسالا"، "کۆپێنهاگ"، "تالین" و شارەکانی "هەولێر" و "سلێمانی" هەبوو. کتێبێکی بە ناوی '''''چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن''''' نووسیوە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2026)، چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن، هەولێر: ئامازۆن.</ref> کتێبێکیشی بە ناوی '''''بازاڕ چییە؟'''''، نووسینی «ماڕش مەگنێسۆن»، لە زمانی سۆئێدییەوە کردووە بە کوردی.<ref>مەگنێسۆن، لارش (2025)، بازاڕ چییه؟، وەرگێڕانی حوسێن کوردنەژاد، دەزگای موکریانی، دهۆک: خانی.</ref> هەروەها دەیان توێژینەوە و سەدان وتاری زانستی و سیاسی نووسیوە. وێڕای نووسین، وەک بەڕێوەبەری زانستی، ڕێکخەری "کۆنفڕانسی گەشەسەندنی شاری شەقڵاوە" بووە. هەروەها، وەک جورنالیستێک لە ڕۆژنامەی هەولێر و گۆڤاری گوڵان وتاری دەنووسی<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2025)، میللەت و تاک بەرهەمی مێژوویین، گۆڤاری گوڵان، 8ی جولای 2025.</ref> و لە سۆشیال مێدیاشدا بە بەردەوامی وتاری لە ژێر ناوی (یادداشتی ڕۆژ)دا بڵاو دەکردنەوە. === کۆچی دوایی === حوسێن کوردنەژاد شەوی ١٢/١٢/٢٠٢٥ بەهۆی نەخۆشییەوە، لە نەخۆشخانەی مەریەمانەی عەینکاوە لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]]، کۆچی دوایی کرد. ڕۆژی 16/12/2025 لە گۆڕستانی ناودارانی شاری پیرمام بە خاک سپێردرا و تێیدا پەیامی ماتەمینی «سەرۆک [[مەسعوود بارزانی]]» خوێندرایەوە و پارێزگاری هەولێر بە نوێنەرایەتیی سەرۆکی حکوومەتی کوردستان وتارێکی پێشکەش کرد. هەورەها پرسەکەی بە بەشداری کەسایەتییە سیاسی و فەرهەنگییەکانی کورد و سۆئێدی لە ستۆکهۆڵم بەڕێوە چوو. شایانی باسە «ئەگنێتا»ی خێزانیشی دوای چەندین ساڵ نەخۆشی، دوو هەفتە دوای مردنی هاوسەرەکەی، لە شاری ئۆپسالای وڵاتی سۆئێد کۆچی دوایی کرد. === هۆنراوە بۆ کۆچی دوایی === {{شیعر}} {{ب| شەماڵ هەڵکە و هەور بێنە| ڕێژنەی بارانی بڕژێنە}} {{ب| لە سەر شاخان لەنگەر بگرێ | بەرۆکی دەشت و دەر بگرێ }} {{ب|دار و درەختان ڕاژێنە|لە شیرین خەویان هەستێنە}} {{ب| بگرە بەرۆکی کانیاوان | وەکوو بڵێسەی هەناوان }} {{ب| باڵ بکێشە بەسەر هەردا | بەسەر خەونی دار و بەردا }} {{ب| ڕێژنە ڕێژنە باران بێنە | ئەم دەشتە هەر خەم و خوێنە }} {{ب| خوێنە و چاوگەی لە نێو گیانە | گرمە و هەرەسی شاخانە }} {{ب| قرچەی هەناوی ئێمەیە | کۆچه و کۆچە و بەڕێوەیە }} {{ب| کۆچی هێمایەک لە پاکی | کۆچی گزینگ و ڕووناکی }} {{ب| کۆچی ڕەوشت بەرزێکی ژیر | زانست پارێز و ڕووناکبیر }} {{ب| ئەدەب دۆست و ئەهلی زانین | تیشکی چرا و چاوی ڕوانین }} {{ب| کانگەی تەدبیر، چاوگەی مشوور | سێرەی نیگای هزری بۆ دوور }} {{ب| دەریای ئەوینێک بە خەستی | تاسەبارێکی سەربەستی }} {{ب| دڵێکی پڕ عیشق و جوانی | پڕ لە هەستی نیشتمانی }} {{ب| لە زانیندا سنوورنەناس | قووڵ و مەندی بێ دەنگوباس }} {{ب| نموونەی بەرزی نەوەستان | خەمخۆری کورد و کوردستان }} {{ب| دەریا هیوا و بەستێنی ژین | پاڵاوتە بوو، لە ڕق و قین }} {{ب| بێگەرد و سادە وەک باران | قەڵا و پشت و پەنای یاران }} {{ب| بۆ هەموو کەس جێی متمانە | جێی ڕێزی دۆست و بێگانە }} {{ب|سەربەرز و مەرد و کەم ژیا|خۆڕاگر بوو هەر وەک چیا}} {{ب| چونکە وانەی خۆڕاگری | جوان فێر ببوو لە ئاگری }} {{ب| هەموو ساتێکی ژیانی | دانابوو بۆ نیشتمانی }} {{ب| لاگری ژینی ئازاد بوو | هەر بەڕاستی «کوردنەژاد» بوو }} {{ب| شەماڵ، بڵێسەی ژانی من | دایگرتووە ژیانی من }} {{ب| وەباڵی ژیانم بە گەردن | هیچ ناکرێ لەگەڵ مردن }} {{ب| تەنیا دەکرێ پێداگر بین | وەکوو ئوستاد خۆڕاگر بین }} {{ب| لە سەر ڕێیەک، کە ڕێی ئەوە | داینێن بناغەی کردەوە }} {{ب| تا ئێمە لەسەر ئەم خاکەین | بەڵێن بێ لە یادی ناکەین }} {{کۆتاییی شیعر}} '''''وڵات موکریانی''''' 2025 {{شیعر}} {{ب| هەموو ڕۆیین ئەوەی لەم ناوە ماوە| بە چاکی گەر بمێنێ ناوە ماوە}} {{ب| دەڵێن ئیتر فەرامۆشی کە، چ بکەم| کە نەخشی تۆ لە سەر ئەم چاوە ماوە}} {{ب| ئەوینداری نە پەیمانێکە بشکێ| بە دڵ هەر کەس دڵێکی داوە ماوە}} {{کۆتاییی شیعر}} '''''هیوا''''' 2026 === سەرچاوەکان === == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} gl1knklbxb30t77agkgm04647tlmjdr 1691387 1691386 2026-10-22T13:33:05Z Kanishqaqan 72429 /* پسپۆڕی و زمان */ 1691387 wikitext text/x-wiki «'''حوسێن کوردنەژاد'''» (Houssein Kordnejad) (1954 - 2025) کوڕی دکتۆر «[[یووسف کوردنەژاد]]/ [https://fa.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF یوسف کردنژاد]» و «شکۆفە خانمی کچی شێخ عەبدوڵای شێخ‌زادە»، بیرمەند و نووسەر و چالاکێکی سیاسی کوردە. {{کەسایەتی | ناو = حوسێن کوردنەژاد | وێنە = [[File:حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد]] | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[ورمێ]]، [[کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = 1954 | ڕێکەوتی مردن = 2025 | شوێنی مردن = هەولێر | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = پیرمام | نیشتەجێ = ورمێ، سۆئێد، هەولێر | نەتەوە = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = Agneta Barbro Standberg | یار = | منداڵەکان = میرۆ ، میلان | دایک و باوک= یووسف كوردنەژاد، شكۆفە | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = [[File:ئیمزای حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|ئیمزای حوسێن كوردنەژاد]] | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} === لە دایك بوون و خاوخێزان === ڕێکەوتی 6ی ئاگۆستی 1954 (15ی گەلاوێژی 1333 ک. هـ) لە گەڕەکی خەیامی شاری [[ورمێ]] لەدایک بووە. هاوینی 1984 لەگەڵ «ئاگنێتا باربرۆ ستاندبێرگ» (Agneta Barbro Standberg)، خەڵکی سۆئێد، «ئاگنێتا» کە وەرگێڕی زمانەکانی لاتین و ئەڵمانی بوو، ژیانی هاوبەشیان پێکهێنا و دوو کوڕیان بە ناوەکانی «میرۆ» و «میلان» هەیە. === پێگەی بنەماڵە === «حوسێن کوردنەژاد» لە بنەماڵەیەکی ناوداری شاری [[ورمێ]] بوو. بنەماڵەی «کوردنەژاد» لە کۆندا لە ناوچەی [[بۆکان]] هاتبوونە گوندی زمێی شاری [[شنۆ]] و دواتر چووبوونە گوندی نایبین کە لە (30) کیلۆمەتریی شاری ورمێیە و دواجار لە ناو شاری ورمێدا نیشتەجێ بوون.<ref>بەحری، ئەحمەد (2023)، یۆسف کوردنەژاد؛ ئەو پیاوەی نابێ فەرامۆش بێ، مەهاباد: نەشری بیر.</ref> ، <ref>انزلی، حسن (1384)، ارومیه در گذر زمان، ارومیه: انتشارات دستان.</ref> باپیری «حوسێن»، ناوی «حاجی میرزا دەروێش»ی کوڕی «نیعمەتوڵا» بوو کە زانایەکی ئایینی بووە. هەروەها دکتۆر «یووسف کوردنەژاد» (1995-1922)، (ناسراو بە کورد)، باوکی «حوسێن»، کەسایەتییەکی ئاکادێمیست و شاعیر بوو کە زمانی ئینگلیزی، فەڕەنسی و عەڕەبی دەزانی و بە زمانەکانی فارسی و ئازەریش شیعری نووسیوە. ئەو دکتۆرای لە ئەدەبیاتی فارسی لە زانکۆی تاران وەرگرتبوو و بەکالۆریۆسی یاسای هەر لەوێ بەدەست هێنا و، جگە لە کاری وانەبێژی، بووە پارێزەرێکی بوێر و حەقبێژ کە لە ئێراندا بێ بەرانبەر کاری بۆ زیندانیانی سیاسیی کورد دەکرد.<ref>حیرت سجادی، سید عبدالحمید (1375)، شاعران کرد پارسی گوی، تهران: نشر احسان.</ref> ، <ref>عظیمی، شریف (1386)، شرح حال و آثار یوسف کردنژاد، ماهنامه مهاباد، 5/2/1386، شماره 73.</ref> === خوێندن === «حوسێن کوردنەژاد» خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی "سوبحیی موهتەدی" و قۆناغی ناوەندی لە قوتابخانەی "فیردەوسی" لە شاری ورمێ خوێند و هەر لەوێ چووە هونەرستانی پیشەیی و قۆناغی ئامادەییشی لە دەبیرستانی "ئەلبورز" و "ئیرشاد" لە شاری تاران تەواو کرد. دوای خوێندن لە ئێران، چووە دەرەوەی وڵات. ماوەیەک لە ئیستانبۆڵ درێژەی بە خوێندن دا و دواتر چووە لەندەن و لەوێ دیپلۆمی وەرگرت. لە درێژەی خوێندندا لە وڵاتی سۆئێد بەکالۆریۆسی لە بواری جوگرافیای مرۆییدا بەدەست هێنا. لە قۆناغی خوێندنی باڵادا، ماستەرێکی لە بواری دیموگرافیادا لە زانکۆی "ئۆپساڵا" (Uppsala University) وەرگرت و ماستەری دووەمی، لە بواری گەشەی دیموکراسیدا، لە هەمان زانکۆ تەواو کرد.<ref>Kordnejad, Houssein (2008), Everyday life as restriction to political action [Master’s thesis, Uppsala University], Department of Archaeology and Ancient History.</ref>، <ref>کەریمخان، محەمەد (2026)، کاک حوسێن کوردنەژاد، نموونەی ژینێکی شکۆمەند، ڕۆژنامەی خەبات، 19/1/2026، ژماره 7140.</ref> === پسپۆڕی و زمان === جگە لە پسپۆرییە سەرەکییەکەی لە بواری جوگرافیای ئابووری، دیمۆگرافیا و دێمۆکراسی، لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری، فەلسەفە، مێژوو، گەشەسەندن و نەخشەسازیی جوگرافیدا شارەزاییەکی قووڵی هەبوو. «حوسێن کوردنەژاد» زمانەکانی کوردی، فارسی، تورکی (ئیستانبۆڵی و ئازەری)، ئینگلیزی و سۆئێدی شارەزا بوو و بە زمانەکانی کوردی، ئینگلیزی و سۆئێدی توێژینەوە و وتاری زانستی هەبوون، هەروەها کتێبی لە زمانی ئینگلیسی و سۆئێدییەوە کردووەتە کوردی. === كار و کردە === لە ماوەی ژیانی لە دەرەوەی وڵات جگە لە کاری ئازاد کە سەختییەکی زۆری تێدا کێشاوە، ماوەیەک وەک وەرگێڕ کاری کردووە و هەروەها وەک مامۆستای بیرکاری و ئینگلیزیش وانەی گوتووەتەوە. چەند ساڵێکیش لە زیندانێکی سۆئێددا وەک چاودێری کۆمەڵایەتی چاودێری تاوانباران بووە و هەوڵی دەدا دەرفەتی نوێی ژیان بۆ زیندانیان ساز بکات.<ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> لە پەیوەندی لەگەڵ پسپۆڕییەکەیدا، چەندین ساڵ ئەندامی ئەنیستیتۆی دیراساتی داهاتووی ستۆکهۆڵم (Institute for Futures Studies) بووە. یەکێک لە ئارەزووەکانی ئەوە بوو بەشێک لە وڵاتەکەی ڕزگار ببێ و بگەڕێتەوە و خزمەتی پێ بکات. بەو ئارەزووەوە، قسەی سەر زاری ئەوە بوو کە: "هەرێمی کوردستان ناوەندی سیستەمی کوردییە و دەبێ بە هەموومان بیپارێزین." بەو ڕوانگەیەوە، لە دوای 2003 لە هەولێر کاری کردووە. لە ساڵی 2009 تا 2010 بەڕێوەبەری تەلەفزیۆنی هەولێر بووە. دواجار چووە ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدانی کوردستان و لەوێ بوو بە بەرپرسی دیسکی ئابووری و چواردە ساڵ لەگەڵ سەرۆ قادر کاری توێژینەوەی لەسەر گەشەپێدانی ئابووریی هەرێمی کوردستان کرد.<ref>گۆڤاری ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدان - کوردستان (IRDK) (2022)، پێشنیار بۆ سیاسەت، هەولێر: چاپخانەی تاران.</ref> هاوکات لە سەردەمی بەرپرسیارێتیی دکتۆر «عەبدولحەکیم خەسرەو» لە فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوونی حکوومەتی هەرێمی کوردستان چەندین توێژینەوە و سیاسەتی پەیوەندیدار بە گەشەی ئابووری بۆ حکوومەت نووسیوە.<ref>خەسرۆ، عەبدولحەکیم (2025)، کۆڕیادی حوسێن کوردنەژاد، دیمانە بۆ دیکیۆمێنتیاری: زەهاوی سنجاوی، هەولێر: 28/12/2025، شێستا ترێف - ستۆکهۆڵم.</ref> لە کاتی گونجاویشدا زۆر جار لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان وەک خۆبەخش وانەی داوەتەوە. === ژیانی سیاسی === «حوسێن کوردنەژاد» لە تەمەنی گەنجییەوە لە ئێران چووەتە ناو کاری سیاسی و لە سەرەتای ژیانی سیاسیی خۆیدا لەگەڵ حزبە کوردییەکان کاری کردووە. دوای ئەوەی «ئیرەج»ی براگەورەکەی شەهید کرا، باوکی بڕیاری ناردنەوەی دەرەوەی دا. ساڵی ١٩٧٦ لە لەندەن، هاوتەریب لەگەڵ خوێندن، کاری سیاسی کردووە و لە چوارچێوەی "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە ئەورووپا و "ئەنجوومەنی خوێندکارانی ئێرانی" لە بریتانیا سەر بە "کۆنفیدراسیۆنی جیهانیی خوێندکاران" و "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە دەرەوەی وڵات (AKSA) کاری کردووە. لەو ماوەیەی لە لەندەن ژیا دوو جار هەوڵی تیرۆر کردنی درا. ساڵی ١٩٨٢ چووەتە فەڕانسا و بۆ ماوەی چوار ساڵ لە نووسینگەی نوێنەرایەتیی "[[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]]" درێژەی بە تێکۆشانی سیاسی داوە. دواتر لە لایەن دکتۆر «سەعید شەڕەفکەندی» داوای لێ دەکرێ کە خۆی بۆ دەفتەری سیاسیی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کاندید بکات بەڵام ئەوپەسەندی نەکرد. لە ساڵی ١٩٩١ لە کاتی کۆڕەوی خەڵکی باشووری کوردستان وێڕای ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاوکاریی گەلەکەی هاتووەتەوە کوردستان و چەندین وێنە دیکیۆمێنتی لە تاوانەکانی ڕژێمی بەعس تۆمار کردووە. بۆ جاری دووەم لە ساڵی 2003دا، دوو حەفتە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، بۆ خزمەت کردن بە هەرێمی کوردستان گەڕاوەتەوە. لەو ماوەیەدا زۆر کەس هاتنەوە کوردستان، بەڵام بەردەوام نەبوون، کەچی ئەو سەرەڕای مەینەتییەکی زۆر هەر مایەوە. لەو ژیانە سەختەی ئەو کاتدا دەیگوت: باوکم فێری کردووم "ئەگەر چوومە ناو کارێک تا بەری میچی شوێنەکە ڕەش نەکەم جێی نەهێڵم". [[File:حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان]] کاک حوسێن جگە لەوەی بە هۆی پێگەی بنەماڵەکەیان لەگەڵ کەسانی وەک «ئیحسان نووری پاشا»، «[[عەبدولڕەحمان قاسملوو|عەبدوڕەحمان قاسملوو]]»، «حاجی ڕەحمان ئاغای عەلیار»، «سەید عەزیز شەمزینی»، «سەید عەبدوڵا ئەفەندیی گەیلانی‌زادە»، «دکتۆر هاشم شیرازی»، «مەحموود مەردۆخ»، «ڕەحیم‌خانی شێرزاد فەیزوڵابەگی»، «شێخولئیسلام کوردستانی» و دکتۆر «حەسەنی حیسامی» دۆست بوو، دۆستی کەسایەتییە کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئاکادێمیست و ڕووناکبیرەکانی کوردستان و وڵاتانی ڕۆژئاوایی بوو. هەروەها گرینگییەکی زۆری بە دروست‌کردنی تۆڕی پەیوەندیی نێوان دەستەبژێرە زانستی و فەرهەنگییەکانی کورد لە دەرەوە و ناوەوەی وڵات دەدا. ئەو لە مەیدانی سیاسیدا بیرێکی ئازادانە و سەربەخۆ و دوور لە ئایدۆلۆژیای هەبوو، دەیگوت: "هیچ ئایدۆلۆژیایەک جێگەی عەقڵ ناگرێتەوە و بەپێی عەقڵ چارەنووسی کورد لە مەیدانی ژیۆپۆلیتیک دایە؛ بۆیە پێویستە کورد خۆی بەهێز بکات." دژی ئەوە بوو بە پارچەکانی کوردستان بگوترێ باکوور، باشوور، ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، چونکە پێی وابوو "ئەم وشانە سنووری فەرهەنگی لە نێوان نەتەوەکەماندا دروست دەکەن." لە دیدی ئەودا پێویست بوو کار بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ و یەکخستنی پارچەکان بکرێت و نموونەکەشی لە شێوازی دروست‌بوونی ئەمریکا وەردەگرت کە چۆن لە ماوەی زیاتر لە سەدەیەک چەند ئیالەتێک یەکیان گرت و دواجار بوونە ئەو دەوڵەتە بەهێزە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2017)، کۆنتینیۆم لە (نەخێر)ی ڕەهاوە تاکوو (بەڵێ)ی ڕەها بۆ سەربەخۆیی کوردستان، رۆژنامەی هەولێر، 21/6/2017 ژماره 2623.</ref> شایانی ئاماژەیە، لە ئەمریکا دۆستایەتی لەگەڵ پڕۆفیسۆر دکتۆر دێڤید ڕۆمانۆ (David Romano) پسپۆڕی زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی میسیۆری (University of Missouri) هەبوو. لە ئەورووپا، یەکێک لە دۆستە ئاکادیمی و تیۆریسیەنەکانی لە وڵاتی سۆئێد پڕۆفیسۆر «گۆنار ئۆڵسوون» (Gunnar Olsson) جوگرافیاناسی بەرجەستە لە زانکۆی ئۆپسالا (Uppsala University) بوو. هەروەها لاڕش مەگنێسۆن (Lars Magnusson) مامۆستای مێژوو و ئابووری لە زانکۆی ئۆپسالا یەکێک لە دۆستە نزیکەکانی بوو. شایانی باسە، پڕۆفیسۆر «بۆ مالمبێری» (Bo Malmberg)، مامۆستای جوگرافیایی مرۆیی لە زانکۆی ستۆکهۆڵم، کە دۆستی نزیکی ئەو بوو، دەڵێ: "بینین و ناسینی «حوسێن» بۆ من وەک تێکەڵ‌بوون و هاوڕێیەتی بوو لەگەڵ ئەو پێشەنگە سیاسییانەی سەردەمانێک کۆمەڵگەی سۆئیدییان بنیاد نا. زانستی کۆمەڵایەتی بۆ «حوسێن» تەنیا ئارەزوویەکی دابڕاوی ئەکادیمی نەبوو؛ بەڵکوو دۆزینەوەی ئامرازێک بوو بۆ داڕشتن و بەدەستهێنانی ئامانجە سیاسییەکان. بەو شێوەیە، ئەو یەکێک لە دڵسۆزترین و خەمخۆرترین مرۆڤە ڕووناکبیرەکان بوو کە تا ئێستا بینیبێتم." "ئەو کوردستانی خۆشدەویست، وام هەست دەکرد تامەزرۆیییەکی ونی هەیە بۆ ئەو شوێنەی تێیدا گەورە ببوو." <ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> === بەرهەمی زانستی === «حوسێن کوردنەژاد» ئەزموونی توێژینەوەی مەیدانی لە واری گەشەسەندنی شارەکانی "ئۆپسالا"، "کۆپێنهاگ"، "تالین" و شارەکانی "هەولێر" و "سلێمانی" هەبوو. کتێبێکی بە ناوی '''''چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن''''' نووسیوە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2026)، چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن، هەولێر: ئامازۆن.</ref> کتێبێکیشی بە ناوی '''''بازاڕ چییە؟'''''، نووسینی «ماڕش مەگنێسۆن»، لە زمانی سۆئێدییەوە کردووە بە کوردی.<ref>مەگنێسۆن، لارش (2025)، بازاڕ چییه؟، وەرگێڕانی حوسێن کوردنەژاد، دەزگای موکریانی، دهۆک: خانی.</ref> هەروەها دەیان توێژینەوە و سەدان وتاری زانستی و سیاسی نووسیوە. وێڕای نووسین، وەک بەڕێوەبەری زانستی، ڕێکخەری "کۆنفڕانسی گەشەسەندنی شاری شەقڵاوە" بووە. هەروەها، وەک جورنالیستێک لە ڕۆژنامەی هەولێر و گۆڤاری گوڵان وتاری دەنووسی<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2025)، میللەت و تاک بەرهەمی مێژوویین، گۆڤاری گوڵان، 8ی جولای 2025.</ref> و لە سۆشیال مێدیاشدا بە بەردەوامی وتاری لە ژێر ناوی (یادداشتی ڕۆژ)دا بڵاو دەکردنەوە. === کۆچی دوایی === حوسێن کوردنەژاد شەوی ١٢/١٢/٢٠٢٥ بەهۆی نەخۆشییەوە، لە نەخۆشخانەی مەریەمانەی عەینکاوە لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]]، کۆچی دوایی کرد. ڕۆژی 16/12/2025 لە گۆڕستانی ناودارانی شاری پیرمام بە خاک سپێردرا و تێیدا پەیامی ماتەمینی «سەرۆک [[مەسعوود بارزانی]]» خوێندرایەوە و پارێزگاری هەولێر بە نوێنەرایەتیی سەرۆکی حکوومەتی کوردستان وتارێکی پێشکەش کرد. هەورەها پرسەکەی بە بەشداری کەسایەتییە سیاسی و فەرهەنگییەکانی کورد و سۆئێدی لە ستۆکهۆڵم بەڕێوە چوو. شایانی باسە «ئەگنێتا»ی خێزانیشی دوای چەندین ساڵ نەخۆشی، دوو هەفتە دوای مردنی هاوسەرەکەی، لە شاری ئۆپسالای وڵاتی سۆئێد کۆچی دوایی کرد. === هۆنراوە بۆ کۆچی دوایی === {{شیعر}} {{ب| شەماڵ هەڵکە و هەور بێنە| ڕێژنەی بارانی بڕژێنە}} {{ب| لە سەر شاخان لەنگەر بگرێ | بەرۆکی دەشت و دەر بگرێ }} {{ب|دار و درەختان ڕاژێنە|لە شیرین خەویان هەستێنە}} {{ب| بگرە بەرۆکی کانیاوان | وەکوو بڵێسەی هەناوان }} {{ب| باڵ بکێشە بەسەر هەردا | بەسەر خەونی دار و بەردا }} {{ب| ڕێژنە ڕێژنە باران بێنە | ئەم دەشتە هەر خەم و خوێنە }} {{ب| خوێنە و چاوگەی لە نێو گیانە | گرمە و هەرەسی شاخانە }} {{ب| قرچەی هەناوی ئێمەیە | کۆچه و کۆچە و بەڕێوەیە }} {{ب| کۆچی هێمایەک لە پاکی | کۆچی گزینگ و ڕووناکی }} {{ب| کۆچی ڕەوشت بەرزێکی ژیر | زانست پارێز و ڕووناکبیر }} {{ب| ئەدەب دۆست و ئەهلی زانین | تیشکی چرا و چاوی ڕوانین }} {{ب| کانگەی تەدبیر، چاوگەی مشوور | سێرەی نیگای هزری بۆ دوور }} {{ب| دەریای ئەوینێک بە خەستی | تاسەبارێکی سەربەستی }} {{ب| دڵێکی پڕ عیشق و جوانی | پڕ لە هەستی نیشتمانی }} {{ب| لە زانیندا سنوورنەناس | قووڵ و مەندی بێ دەنگوباس }} {{ب| نموونەی بەرزی نەوەستان | خەمخۆری کورد و کوردستان }} {{ب| دەریا هیوا و بەستێنی ژین | پاڵاوتە بوو، لە ڕق و قین }} {{ب| بێگەرد و سادە وەک باران | قەڵا و پشت و پەنای یاران }} {{ب| بۆ هەموو کەس جێی متمانە | جێی ڕێزی دۆست و بێگانە }} {{ب|سەربەرز و مەرد و کەم ژیا|خۆڕاگر بوو هەر وەک چیا}} {{ب| چونکە وانەی خۆڕاگری | جوان فێر ببوو لە ئاگری }} {{ب| هەموو ساتێکی ژیانی | دانابوو بۆ نیشتمانی }} {{ب| لاگری ژینی ئازاد بوو | هەر بەڕاستی «کوردنەژاد» بوو }} {{ب| شەماڵ، بڵێسەی ژانی من | دایگرتووە ژیانی من }} {{ب| وەباڵی ژیانم بە گەردن | هیچ ناکرێ لەگەڵ مردن }} {{ب| تەنیا دەکرێ پێداگر بین | وەکوو ئوستاد خۆڕاگر بین }} {{ب| لە سەر ڕێیەک، کە ڕێی ئەوە | داینێن بناغەی کردەوە }} {{ب| تا ئێمە لەسەر ئەم خاکەین | بەڵێن بێ لە یادی ناکەین }} {{کۆتاییی شیعر}} '''''وڵات موکریانی''''' 2025 {{شیعر}} {{ب| هەموو ڕۆیین ئەوەی لەم ناوە ماوە| بە چاکی گەر بمێنێ ناوە ماوە}} {{ب| دەڵێن ئیتر فەرامۆشی کە، چ بکەم| کە نەخشی تۆ لە سەر ئەم چاوە ماوە}} {{ب| ئەوینداری نە پەیمانێکە بشکێ| بە دڵ هەر کەس دڵێکی داوە ماوە}} {{کۆتاییی شیعر}} '''''هیوا''''' 2026 === سەرچاوەکان === == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 3omx7x3ngt7qhthze7qvh0df3210nai 1691393 1691387 2026-10-22T14:41:42Z Kanishqaqan 72429 /* بەرهەمی زانستی */ لێم زیاد كرد 1691393 wikitext text/x-wiki «'''حوسێن کوردنەژاد'''» (Houssein Kordnejad) (1954 - 2025) کوڕی دکتۆر «[[یووسف کوردنەژاد]]/ [https://fa.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF یوسف کردنژاد]» و «شکۆفە خانمی کچی شێخ عەبدوڵای شێخ‌زادە»، بیرمەند و نووسەر و چالاکێکی سیاسی کوردە. {{کەسایەتی | ناو = حوسێن کوردنەژاد | وێنە = [[File:حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد]] | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[ورمێ]]، [[کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = 1954 | ڕێکەوتی مردن = 2025 | شوێنی مردن = هەولێر | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = پیرمام | نیشتەجێ = ورمێ، سۆئێد، هەولێر | نەتەوە = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = Agneta Barbro Standberg | یار = | منداڵەکان = میرۆ ، میلان | دایک و باوک= یووسف كوردنەژاد، شكۆفە | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = [[File:ئیمزای حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|ئیمزای حوسێن كوردنەژاد]] | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} === لە دایك بوون و خاوخێزان === ڕێکەوتی 6ی ئاگۆستی 1954 (15ی گەلاوێژی 1333 ک. هـ) لە گەڕەکی خەیامی شاری [[ورمێ]] لەدایک بووە. هاوینی 1984 لەگەڵ «ئاگنێتا باربرۆ ستاندبێرگ» (Agneta Barbro Standberg)، خەڵکی سۆئێد، «ئاگنێتا» کە وەرگێڕی زمانەکانی لاتین و ئەڵمانی بوو، ژیانی هاوبەشیان پێکهێنا و دوو کوڕیان بە ناوەکانی «میرۆ» و «میلان» هەیە. === پێگەی بنەماڵە === «حوسێن کوردنەژاد» لە بنەماڵەیەکی ناوداری شاری [[ورمێ]] بوو. بنەماڵەی «کوردنەژاد» لە کۆندا لە ناوچەی [[بۆکان]] هاتبوونە گوندی زمێی شاری [[شنۆ]] و دواتر چووبوونە گوندی نایبین کە لە (30) کیلۆمەتریی شاری ورمێیە و دواجار لە ناو شاری ورمێدا نیشتەجێ بوون.<ref>بەحری، ئەحمەد (2023)، یۆسف کوردنەژاد؛ ئەو پیاوەی نابێ فەرامۆش بێ، مەهاباد: نەشری بیر.</ref> ، <ref>انزلی، حسن (1384)، ارومیه در گذر زمان، ارومیه: انتشارات دستان.</ref> باپیری «حوسێن»، ناوی «حاجی میرزا دەروێش»ی کوڕی «نیعمەتوڵا» بوو کە زانایەکی ئایینی بووە. هەروەها دکتۆر «یووسف کوردنەژاد» (1995-1922)، (ناسراو بە کورد)، باوکی «حوسێن»، کەسایەتییەکی ئاکادێمیست و شاعیر بوو کە زمانی ئینگلیزی، فەڕەنسی و عەڕەبی دەزانی و بە زمانەکانی فارسی و ئازەریش شیعری نووسیوە. ئەو دکتۆرای لە ئەدەبیاتی فارسی لە زانکۆی تاران وەرگرتبوو و بەکالۆریۆسی یاسای هەر لەوێ بەدەست هێنا و، جگە لە کاری وانەبێژی، بووە پارێزەرێکی بوێر و حەقبێژ کە لە ئێراندا بێ بەرانبەر کاری بۆ زیندانیانی سیاسیی کورد دەکرد.<ref>حیرت سجادی، سید عبدالحمید (1375)، شاعران کرد پارسی گوی، تهران: نشر احسان.</ref> ، <ref>عظیمی، شریف (1386)، شرح حال و آثار یوسف کردنژاد، ماهنامه مهاباد، 5/2/1386، شماره 73.</ref> === خوێندن === «حوسێن کوردنەژاد» خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی "سوبحیی موهتەدی" و قۆناغی ناوەندی لە قوتابخانەی "فیردەوسی" لە شاری ورمێ خوێند و هەر لەوێ چووە هونەرستانی پیشەیی و قۆناغی ئامادەییشی لە دەبیرستانی "ئەلبورز" و "ئیرشاد" لە شاری تاران تەواو کرد. دوای خوێندن لە ئێران، چووە دەرەوەی وڵات. ماوەیەک لە ئیستانبۆڵ درێژەی بە خوێندن دا و دواتر چووە لەندەن و لەوێ دیپلۆمی وەرگرت. لە درێژەی خوێندندا لە وڵاتی سۆئێد بەکالۆریۆسی لە بواری جوگرافیای مرۆییدا بەدەست هێنا. لە قۆناغی خوێندنی باڵادا، ماستەرێکی لە بواری دیموگرافیادا لە زانکۆی "ئۆپساڵا" (Uppsala University) وەرگرت و ماستەری دووەمی، لە بواری گەشەی دیموکراسیدا، لە هەمان زانکۆ تەواو کرد.<ref>Kordnejad, Houssein (2008), Everyday life as restriction to political action [Master’s thesis, Uppsala University], Department of Archaeology and Ancient History.</ref>، <ref>کەریمخان، محەمەد (2026)، کاک حوسێن کوردنەژاد، نموونەی ژینێکی شکۆمەند، ڕۆژنامەی خەبات، 19/1/2026، ژماره 7140.</ref> === پسپۆڕی و زمان === جگە لە پسپۆرییە سەرەکییەکەی لە بواری جوگرافیای ئابووری، دیمۆگرافیا و دێمۆکراسی، لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری، فەلسەفە، مێژوو، گەشەسەندن و نەخشەسازیی جوگرافیدا شارەزاییەکی قووڵی هەبوو. «حوسێن کوردنەژاد» زمانەکانی کوردی، فارسی، تورکی (ئیستانبۆڵی و ئازەری)، ئینگلیزی و سۆئێدی شارەزا بوو و بە زمانەکانی کوردی، ئینگلیزی و سۆئێدی توێژینەوە و وتاری زانستی هەبوون، هەروەها کتێبی لە زمانی ئینگلیسی و سۆئێدییەوە کردووەتە کوردی. === كار و کردە === لە ماوەی ژیانی لە دەرەوەی وڵات جگە لە کاری ئازاد کە سەختییەکی زۆری تێدا کێشاوە، ماوەیەک وەک وەرگێڕ کاری کردووە و هەروەها وەک مامۆستای بیرکاری و ئینگلیزیش وانەی گوتووەتەوە. چەند ساڵێکیش لە زیندانێکی سۆئێددا وەک چاودێری کۆمەڵایەتی چاودێری تاوانباران بووە و هەوڵی دەدا دەرفەتی نوێی ژیان بۆ زیندانیان ساز بکات.<ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> لە پەیوەندی لەگەڵ پسپۆڕییەکەیدا، چەندین ساڵ ئەندامی ئەنیستیتۆی دیراساتی داهاتووی ستۆکهۆڵم (Institute for Futures Studies) بووە. یەکێک لە ئارەزووەکانی ئەوە بوو بەشێک لە وڵاتەکەی ڕزگار ببێ و بگەڕێتەوە و خزمەتی پێ بکات. بەو ئارەزووەوە، قسەی سەر زاری ئەوە بوو کە: "هەرێمی کوردستان ناوەندی سیستەمی کوردییە و دەبێ بە هەموومان بیپارێزین." بەو ڕوانگەیەوە، لە دوای 2003 لە هەولێر کاری کردووە. لە ساڵی 2009 تا 2010 بەڕێوەبەری تەلەفزیۆنی هەولێر بووە. دواجار چووە ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدانی کوردستان و لەوێ بوو بە بەرپرسی دیسکی ئابووری و چواردە ساڵ لەگەڵ سەرۆ قادر کاری توێژینەوەی لەسەر گەشەپێدانی ئابووریی هەرێمی کوردستان کرد.<ref>گۆڤاری ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدان - کوردستان (IRDK) (2022)، پێشنیار بۆ سیاسەت، هەولێر: چاپخانەی تاران.</ref> هاوکات لە سەردەمی بەرپرسیارێتیی دکتۆر «عەبدولحەکیم خەسرەو» لە فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوونی حکوومەتی هەرێمی کوردستان چەندین توێژینەوە و سیاسەتی پەیوەندیدار بە گەشەی ئابووری بۆ حکوومەت نووسیوە.<ref>خەسرۆ، عەبدولحەکیم (2025)، کۆڕیادی حوسێن کوردنەژاد، دیمانە بۆ دیکیۆمێنتیاری: زەهاوی سنجاوی، هەولێر: 28/12/2025، شێستا ترێف - ستۆکهۆڵم.</ref> لە کاتی گونجاویشدا زۆر جار لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان وەک خۆبەخش وانەی داوەتەوە. === ژیانی سیاسی === «حوسێن کوردنەژاد» لە تەمەنی گەنجییەوە لە ئێران چووەتە ناو کاری سیاسی و لە سەرەتای ژیانی سیاسیی خۆیدا لەگەڵ حزبە کوردییەکان کاری کردووە. دوای ئەوەی «ئیرەج»ی براگەورەکەی شەهید کرا، باوکی بڕیاری ناردنەوەی دەرەوەی دا. ساڵی ١٩٧٦ لە لەندەن، هاوتەریب لەگەڵ خوێندن، کاری سیاسی کردووە و لە چوارچێوەی "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە ئەورووپا و "ئەنجوومەنی خوێندکارانی ئێرانی" لە بریتانیا سەر بە "کۆنفیدراسیۆنی جیهانیی خوێندکاران" و "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە دەرەوەی وڵات (AKSA) کاری کردووە. لەو ماوەیەی لە لەندەن ژیا دوو جار هەوڵی تیرۆر کردنی درا. ساڵی ١٩٨٢ چووەتە فەڕانسا و بۆ ماوەی چوار ساڵ لە نووسینگەی نوێنەرایەتیی "[[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]]" درێژەی بە تێکۆشانی سیاسی داوە. دواتر لە لایەن دکتۆر «سەعید شەڕەفکەندی» داوای لێ دەکرێ کە خۆی بۆ دەفتەری سیاسیی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کاندید بکات بەڵام ئەوپەسەندی نەکرد. لە ساڵی ١٩٩١ لە کاتی کۆڕەوی خەڵکی باشووری کوردستان وێڕای ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاوکاریی گەلەکەی هاتووەتەوە کوردستان و چەندین وێنە دیکیۆمێنتی لە تاوانەکانی ڕژێمی بەعس تۆمار کردووە. بۆ جاری دووەم لە ساڵی 2003دا، دوو حەفتە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، بۆ خزمەت کردن بە هەرێمی کوردستان گەڕاوەتەوە. لەو ماوەیەدا زۆر کەس هاتنەوە کوردستان، بەڵام بەردەوام نەبوون، کەچی ئەو سەرەڕای مەینەتییەکی زۆر هەر مایەوە. لەو ژیانە سەختەی ئەو کاتدا دەیگوت: باوکم فێری کردووم "ئەگەر چوومە ناو کارێک تا بەری میچی شوێنەکە ڕەش نەکەم جێی نەهێڵم". [[File:حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان]] کاک حوسێن جگە لەوەی بە هۆی پێگەی بنەماڵەکەیان لەگەڵ کەسانی وەک «ئیحسان نووری پاشا»، «[[عەبدولڕەحمان قاسملوو|عەبدوڕەحمان قاسملوو]]»، «حاجی ڕەحمان ئاغای عەلیار»، «سەید عەزیز شەمزینی»، «سەید عەبدوڵا ئەفەندیی گەیلانی‌زادە»، «دکتۆر هاشم شیرازی»، «مەحموود مەردۆخ»، «ڕەحیم‌خانی شێرزاد فەیزوڵابەگی»، «شێخولئیسلام کوردستانی» و دکتۆر «حەسەنی حیسامی» دۆست بوو، دۆستی کەسایەتییە کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئاکادێمیست و ڕووناکبیرەکانی کوردستان و وڵاتانی ڕۆژئاوایی بوو. هەروەها گرینگییەکی زۆری بە دروست‌کردنی تۆڕی پەیوەندیی نێوان دەستەبژێرە زانستی و فەرهەنگییەکانی کورد لە دەرەوە و ناوەوەی وڵات دەدا. ئەو لە مەیدانی سیاسیدا بیرێکی ئازادانە و سەربەخۆ و دوور لە ئایدۆلۆژیای هەبوو، دەیگوت: "هیچ ئایدۆلۆژیایەک جێگەی عەقڵ ناگرێتەوە و بەپێی عەقڵ چارەنووسی کورد لە مەیدانی ژیۆپۆلیتیک دایە؛ بۆیە پێویستە کورد خۆی بەهێز بکات." دژی ئەوە بوو بە پارچەکانی کوردستان بگوترێ باکوور، باشوور، ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، چونکە پێی وابوو "ئەم وشانە سنووری فەرهەنگی لە نێوان نەتەوەکەماندا دروست دەکەن." لە دیدی ئەودا پێویست بوو کار بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ و یەکخستنی پارچەکان بکرێت و نموونەکەشی لە شێوازی دروست‌بوونی ئەمریکا وەردەگرت کە چۆن لە ماوەی زیاتر لە سەدەیەک چەند ئیالەتێک یەکیان گرت و دواجار بوونە ئەو دەوڵەتە بەهێزە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2017)، کۆنتینیۆم لە (نەخێر)ی ڕەهاوە تاکوو (بەڵێ)ی ڕەها بۆ سەربەخۆیی کوردستان، رۆژنامەی هەولێر، 21/6/2017 ژماره 2623.</ref> شایانی ئاماژەیە، لە ئەمریکا دۆستایەتی لەگەڵ پڕۆفیسۆر دکتۆر دێڤید ڕۆمانۆ (David Romano) پسپۆڕی زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی میسیۆری (University of Missouri) هەبوو. لە ئەورووپا، یەکێک لە دۆستە ئاکادیمی و تیۆریسیەنەکانی لە وڵاتی سۆئێد پڕۆفیسۆر «گۆنار ئۆڵسوون» (Gunnar Olsson) جوگرافیاناسی بەرجەستە لە زانکۆی ئۆپسالا (Uppsala University) بوو. هەروەها لاڕش مەگنێسۆن (Lars Magnusson) مامۆستای مێژوو و ئابووری لە زانکۆی ئۆپسالا یەکێک لە دۆستە نزیکەکانی بوو. شایانی باسە، پڕۆفیسۆر «بۆ مالمبێری» (Bo Malmberg)، مامۆستای جوگرافیایی مرۆیی لە زانکۆی ستۆکهۆڵم، کە دۆستی نزیکی ئەو بوو، دەڵێ: "بینین و ناسینی «حوسێن» بۆ من وەک تێکەڵ‌بوون و هاوڕێیەتی بوو لەگەڵ ئەو پێشەنگە سیاسییانەی سەردەمانێک کۆمەڵگەی سۆئیدییان بنیاد نا. زانستی کۆمەڵایەتی بۆ «حوسێن» تەنیا ئارەزوویەکی دابڕاوی ئەکادیمی نەبوو؛ بەڵکوو دۆزینەوەی ئامرازێک بوو بۆ داڕشتن و بەدەستهێنانی ئامانجە سیاسییەکان. بەو شێوەیە، ئەو یەکێک لە دڵسۆزترین و خەمخۆرترین مرۆڤە ڕووناکبیرەکان بوو کە تا ئێستا بینیبێتم." "ئەو کوردستانی خۆشدەویست، وام هەست دەکرد تامەزرۆیییەکی ونی هەیە بۆ ئەو شوێنەی تێیدا گەورە ببوو." <ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> === بەرهەمی زانستی === «حوسێن کوردنەژاد» ئەزموونی توێژینەوەی مەیدانی لە واری گەشەسەندنی شارەکانی "ئۆپسالا"، "کۆپێنهاگ"، "تالین" و شارەکانی "هەولێر" و "سلێمانی" هەبوو. کتێبێکی بە ناوی '''''چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن''''' نووسیوە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2026)، چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن، هەولێر: ئامازۆن.</ref> کتێبێکیشی بە ناوی '''''بازاڕ چییە؟'''''، نووسینی «ماڕش مەگنێسۆن»، لە زمانی سۆئێدییەوە کردووە بە کوردی.<ref>مەگنێسۆن، لارش (2025)، بازاڕ چییه؟، وەرگێڕانی حوسێن کوردنەژاد، دەزگای موکریانی، دهۆک: خانی.</ref> کتێبی “[https://en.wikipedia.org/wiki/Lee_Kuan_Yew Lee Kuan yew]”ی لە ئینگلیزییەوە كردۆتە کوردی؛ ئەو كتێبە وتووێژێكی دوور و درێژە دەگەڵ بیرمەندی مەزن «لی كوان یوو» دەربارەی چین و ویلایەتە یەكگرتووەكانی و جیهان، كە گڕاهام ئالیسۆن (Graham Allison) و ڕابێرت دی.بلەك ویل (Robert D. Blackwill) دەگەڵیان ساز داوە و [[ھێنری کیسینجەر|هێنری كیسینجێر]] (Henry A. Kissinger) پێش وتاری بۆ نووسیوە. شایانی باسە ئەو كتێبە هێشتا نەكراوەتە فارسی. هەروەها دەیان توێژینەوە و سەدان وتاری زانستی و سیاسی نووسیوە. وێڕای نووسین، وەک بەڕێوەبەری زانستی، ڕێکخەری "کۆنفڕانسی گەشەسەندنی شاری شەقڵاوە" بووە. هەروەها، وەک جورنالیستێک لە ڕۆژنامەی هەولێر و گۆڤاری گوڵان وتاری دەنووسی<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2025)، میللەت و تاک بەرهەمی مێژوویین، گۆڤاری گوڵان، 8ی جولای 2025.</ref> و لە سۆشیال مێدیاشدا بە بەردەوامی وتاری لە ژێر ناوی (یادداشتی ڕۆژ)دا بڵاو دەکردنەوە. === کۆچی دوایی === حوسێن کوردنەژاد شەوی ١٢/١٢/٢٠٢٥ بەهۆی نەخۆشییەوە، لە نەخۆشخانەی مەریەمانەی عەینکاوە لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]]، کۆچی دوایی کرد. ڕۆژی 16/12/2025 لە گۆڕستانی ناودارانی شاری پیرمام بە خاک سپێردرا و تێیدا پەیامی ماتەمینی «سەرۆک [[مەسعوود بارزانی]]» خوێندرایەوە و پارێزگاری هەولێر بە نوێنەرایەتیی سەرۆکی حکوومەتی کوردستان وتارێکی پێشکەش کرد. هەورەها پرسەکەی بە بەشداری کەسایەتییە سیاسی و فەرهەنگییەکانی کورد و سۆئێدی لە ستۆکهۆڵم بەڕێوە چوو. شایانی باسە «ئەگنێتا»ی خێزانیشی دوای چەندین ساڵ نەخۆشی، دوو هەفتە دوای مردنی هاوسەرەکەی، لە شاری ئۆپسالای وڵاتی سۆئێد کۆچی دوایی کرد. === هۆنراوە بۆ کۆچی دوایی === {{شیعر}} {{ب| شەماڵ هەڵکە و هەور بێنە| ڕێژنەی بارانی بڕژێنە}} {{ب| لە سەر شاخان لەنگەر بگرێ | بەرۆکی دەشت و دەر بگرێ }} {{ب|دار و درەختان ڕاژێنە|لە شیرین خەویان هەستێنە}} {{ب| بگرە بەرۆکی کانیاوان | وەکوو بڵێسەی هەناوان }} {{ب| باڵ بکێشە بەسەر هەردا | بەسەر خەونی دار و بەردا }} {{ب| ڕێژنە ڕێژنە باران بێنە | ئەم دەشتە هەر خەم و خوێنە }} {{ب| خوێنە و چاوگەی لە نێو گیانە | گرمە و هەرەسی شاخانە }} {{ب| قرچەی هەناوی ئێمەیە | کۆچه و کۆچە و بەڕێوەیە }} {{ب| کۆچی هێمایەک لە پاکی | کۆچی گزینگ و ڕووناکی }} {{ب| کۆچی ڕەوشت بەرزێکی ژیر | زانست پارێز و ڕووناکبیر }} {{ب| ئەدەب دۆست و ئەهلی زانین | تیشکی چرا و چاوی ڕوانین }} {{ب| کانگەی تەدبیر، چاوگەی مشوور | سێرەی نیگای هزری بۆ دوور }} {{ب| دەریای ئەوینێک بە خەستی | تاسەبارێکی سەربەستی }} {{ب| دڵێکی پڕ عیشق و جوانی | پڕ لە هەستی نیشتمانی }} {{ب| لە زانیندا سنوورنەناس | قووڵ و مەندی بێ دەنگوباس }} {{ب| نموونەی بەرزی نەوەستان | خەمخۆری کورد و کوردستان }} {{ب| دەریا هیوا و بەستێنی ژین | پاڵاوتە بوو، لە ڕق و قین }} {{ب| بێگەرد و سادە وەک باران | قەڵا و پشت و پەنای یاران }} {{ب| بۆ هەموو کەس جێی متمانە | جێی ڕێزی دۆست و بێگانە }} {{ب|سەربەرز و مەرد و کەم ژیا|خۆڕاگر بوو هەر وەک چیا}} {{ب| چونکە وانەی خۆڕاگری | جوان فێر ببوو لە ئاگری }} {{ب| هەموو ساتێکی ژیانی | دانابوو بۆ نیشتمانی }} {{ب| لاگری ژینی ئازاد بوو | هەر بەڕاستی «کوردنەژاد» بوو }} {{ب| شەماڵ، بڵێسەی ژانی من | دایگرتووە ژیانی من }} {{ب| وەباڵی ژیانم بە گەردن | هیچ ناکرێ لەگەڵ مردن }} {{ب| تەنیا دەکرێ پێداگر بین | وەکوو ئوستاد خۆڕاگر بین }} {{ب| لە سەر ڕێیەک، کە ڕێی ئەوە | داینێن بناغەی کردەوە }} {{ب| تا ئێمە لەسەر ئەم خاکەین | بەڵێن بێ لە یادی ناکەین }} {{کۆتاییی شیعر}} '''''وڵات موکریانی''''' 2025 {{شیعر}} {{ب| هەموو ڕۆیین ئەوەی لەم ناوە ماوە| بە چاکی گەر بمێنێ ناوە ماوە}} {{ب| دەڵێن ئیتر فەرامۆشی کە، چ بکەم| کە نەخشی تۆ لە سەر ئەم چاوە ماوە}} {{ب| ئەوینداری نە پەیمانێکە بشکێ| بە دڵ هەر کەس دڵێکی داوە ماوە}} {{کۆتاییی شیعر}} '''''هیوا''''' 2026 === سەرچاوەکان === == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 7uenk9x5680xsnpciohf09urlnbppio 1691396 1691393 2026-10-22T14:51:02Z Kanishqaqan 72429 /* بەرهەمی زانستی */ 1691396 wikitext text/x-wiki «'''حوسێن کوردنەژاد'''» (Houssein Kordnejad) (1954 - 2025) کوڕی دکتۆر «[[یووسف کوردنەژاد]]/ [https://fa.wikipedia.org/wiki/%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%DA%98%D8%A7%D8%AF یوسف کردنژاد]» و «شکۆفە خانمی کچی شێخ عەبدوڵای شێخ‌زادە»، بیرمەند و نووسەر و چالاکێکی سیاسی کوردە. {{کەسایەتی | ناو = حوسێن کوردنەژاد | وێنە = [[File:حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد]] | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[ورمێ]]، [[کوردستان]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = 1954 | ڕێکەوتی مردن = 2025 | شوێنی مردن = هەولێر | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = پیرمام | نیشتەجێ = ورمێ، سۆئێد، هەولێر | نەتەوە = {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = Agneta Barbro Standberg | یار = | منداڵەکان = میرۆ ، میلان | دایک و باوک= یووسف كوردنەژاد، شكۆفە | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = [[File:ئیمزای حوسێن كوردنەژاد.jpg|thumb|ئیمزای حوسێن كوردنەژاد]] | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان =}} === لە دایك بوون و خاوخێزان === ڕێکەوتی 6ی ئاگۆستی 1954 (15ی گەلاوێژی 1333 ک. هـ) لە گەڕەکی خەیامی شاری [[ورمێ]] لەدایک بووە. هاوینی 1984 لەگەڵ «ئاگنێتا باربرۆ ستاندبێرگ» (Agneta Barbro Standberg)، خەڵکی سۆئێد، «ئاگنێتا» کە وەرگێڕی زمانەکانی لاتین و ئەڵمانی بوو، ژیانی هاوبەشیان پێکهێنا و دوو کوڕیان بە ناوەکانی «میرۆ» و «میلان» هەیە. === پێگەی بنەماڵە === «حوسێن کوردنەژاد» لە بنەماڵەیەکی ناوداری شاری [[ورمێ]] بوو. بنەماڵەی «کوردنەژاد» لە کۆندا لە ناوچەی [[بۆکان]] هاتبوونە گوندی زمێی شاری [[شنۆ]] و دواتر چووبوونە گوندی نایبین کە لە (30) کیلۆمەتریی شاری ورمێیە و دواجار لە ناو شاری ورمێدا نیشتەجێ بوون.<ref>بەحری، ئەحمەد (2023)، یۆسف کوردنەژاد؛ ئەو پیاوەی نابێ فەرامۆش بێ، مەهاباد: نەشری بیر.</ref> ، <ref>انزلی، حسن (1384)، ارومیه در گذر زمان، ارومیه: انتشارات دستان.</ref> باپیری «حوسێن»، ناوی «حاجی میرزا دەروێش»ی کوڕی «نیعمەتوڵا» بوو کە زانایەکی ئایینی بووە. هەروەها دکتۆر «یووسف کوردنەژاد» (1995-1922)، (ناسراو بە کورد)، باوکی «حوسێن»، کەسایەتییەکی ئاکادێمیست و شاعیر بوو کە زمانی ئینگلیزی، فەڕەنسی و عەڕەبی دەزانی و بە زمانەکانی فارسی و ئازەریش شیعری نووسیوە. ئەو دکتۆرای لە ئەدەبیاتی فارسی لە زانکۆی تاران وەرگرتبوو و بەکالۆریۆسی یاسای هەر لەوێ بەدەست هێنا و، جگە لە کاری وانەبێژی، بووە پارێزەرێکی بوێر و حەقبێژ کە لە ئێراندا بێ بەرانبەر کاری بۆ زیندانیانی سیاسیی کورد دەکرد.<ref>حیرت سجادی، سید عبدالحمید (1375)، شاعران کرد پارسی گوی، تهران: نشر احسان.</ref> ، <ref>عظیمی، شریف (1386)، شرح حال و آثار یوسف کردنژاد، ماهنامه مهاباد، 5/2/1386، شماره 73.</ref> === خوێندن === «حوسێن کوردنەژاد» خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی "سوبحیی موهتەدی" و قۆناغی ناوەندی لە قوتابخانەی "فیردەوسی" لە شاری ورمێ خوێند و هەر لەوێ چووە هونەرستانی پیشەیی و قۆناغی ئامادەییشی لە دەبیرستانی "ئەلبورز" و "ئیرشاد" لە شاری تاران تەواو کرد. دوای خوێندن لە ئێران، چووە دەرەوەی وڵات. ماوەیەک لە ئیستانبۆڵ درێژەی بە خوێندن دا و دواتر چووە لەندەن و لەوێ دیپلۆمی وەرگرت. لە درێژەی خوێندندا لە وڵاتی سۆئێد بەکالۆریۆسی لە بواری جوگرافیای مرۆییدا بەدەست هێنا. لە قۆناغی خوێندنی باڵادا، ماستەرێکی لە بواری دیموگرافیادا لە زانکۆی "ئۆپساڵا" (Uppsala University) وەرگرت و ماستەری دووەمی، لە بواری گەشەی دیموکراسیدا، لە هەمان زانکۆ تەواو کرد.<ref>Kordnejad, Houssein (2008), Everyday life as restriction to political action [Master’s thesis, Uppsala University], Department of Archaeology and Ancient History.</ref>، <ref>کەریمخان، محەمەد (2026)، کاک حوسێن کوردنەژاد، نموونەی ژینێکی شکۆمەند، ڕۆژنامەی خەبات، 19/1/2026، ژماره 7140.</ref> === پسپۆڕی و زمان === جگە لە پسپۆرییە سەرەکییەکەی لە بواری جوگرافیای ئابووری، دیمۆگرافیا و دێمۆکراسی، لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری، فەلسەفە، مێژوو، گەشەسەندن و نەخشەسازیی جوگرافیدا شارەزاییەکی قووڵی هەبوو. «حوسێن کوردنەژاد» زمانەکانی کوردی، فارسی، تورکی (ئیستانبۆڵی و ئازەری)، ئینگلیزی و سۆئێدی شارەزا بوو و بە زمانەکانی کوردی، ئینگلیزی و سۆئێدی توێژینەوە و وتاری زانستی هەبوون، هەروەها کتێبی لە زمانی ئینگلیسی و سۆئێدییەوە کردووەتە کوردی. === كار و کردە === لە ماوەی ژیانی لە دەرەوەی وڵات جگە لە کاری ئازاد کە سەختییەکی زۆری تێدا کێشاوە، ماوەیەک وەک وەرگێڕ کاری کردووە و هەروەها وەک مامۆستای بیرکاری و ئینگلیزیش وانەی گوتووەتەوە. چەند ساڵێکیش لە زیندانێکی سۆئێددا وەک چاودێری کۆمەڵایەتی چاودێری تاوانباران بووە و هەوڵی دەدا دەرفەتی نوێی ژیان بۆ زیندانیان ساز بکات.<ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> لە پەیوەندی لەگەڵ پسپۆڕییەکەیدا، چەندین ساڵ ئەندامی ئەنیستیتۆی دیراساتی داهاتووی ستۆکهۆڵم (Institute for Futures Studies) بووە. یەکێک لە ئارەزووەکانی ئەوە بوو بەشێک لە وڵاتەکەی ڕزگار ببێ و بگەڕێتەوە و خزمەتی پێ بکات. بەو ئارەزووەوە، قسەی سەر زاری ئەوە بوو کە: "هەرێمی کوردستان ناوەندی سیستەمی کوردییە و دەبێ بە هەموومان بیپارێزین." بەو ڕوانگەیەوە، لە دوای 2003 لە هەولێر کاری کردووە. لە ساڵی 2009 تا 2010 بەڕێوەبەری تەلەفزیۆنی هەولێر بووە. دواجار چووە ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدانی کوردستان و لەوێ بوو بە بەرپرسی دیسکی ئابووری و چواردە ساڵ لەگەڵ سەرۆ قادر کاری توێژینەوەی لەسەر گەشەپێدانی ئابووریی هەرێمی کوردستان کرد.<ref>گۆڤاری ئەنیستیتۆی توێژینەوە و گەشەپێدان - کوردستان (IRDK) (2022)، پێشنیار بۆ سیاسەت، هەولێر: چاپخانەی تاران.</ref> هاوکات لە سەردەمی بەرپرسیارێتیی دکتۆر «عەبدولحەکیم خەسرەو» لە فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوونی حکوومەتی هەرێمی کوردستان چەندین توێژینەوە و سیاسەتی پەیوەندیدار بە گەشەی ئابووری بۆ حکوومەت نووسیوە.<ref>خەسرۆ، عەبدولحەکیم (2025)، کۆڕیادی حوسێن کوردنەژاد، دیمانە بۆ دیکیۆمێنتیاری: زەهاوی سنجاوی، هەولێر: 28/12/2025، شێستا ترێف - ستۆکهۆڵم.</ref> لە کاتی گونجاویشدا زۆر جار لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان وەک خۆبەخش وانەی داوەتەوە. === ژیانی سیاسی === «حوسێن کوردنەژاد» لە تەمەنی گەنجییەوە لە ئێران چووەتە ناو کاری سیاسی و لە سەرەتای ژیانی سیاسیی خۆیدا لەگەڵ حزبە کوردییەکان کاری کردووە. دوای ئەوەی «ئیرەج»ی براگەورەکەی شەهید کرا، باوکی بڕیاری ناردنەوەی دەرەوەی دا. ساڵی ١٩٧٦ لە لەندەن، هاوتەریب لەگەڵ خوێندن، کاری سیاسی کردووە و لە چوارچێوەی "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە ئەورووپا و "ئەنجوومەنی خوێندکارانی ئێرانی" لە بریتانیا سەر بە "کۆنفیدراسیۆنی جیهانیی خوێندکاران" و "کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد" لە دەرەوەی وڵات (AKSA) کاری کردووە. لەو ماوەیەی لە لەندەن ژیا دوو جار هەوڵی تیرۆر کردنی درا. ساڵی ١٩٨٢ چووەتە فەڕانسا و بۆ ماوەی چوار ساڵ لە نووسینگەی نوێنەرایەتیی "[[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]]" درێژەی بە تێکۆشانی سیاسی داوە. دواتر لە لایەن دکتۆر «سەعید شەڕەفکەندی» داوای لێ دەکرێ کە خۆی بۆ دەفتەری سیاسیی حزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران کاندید بکات بەڵام ئەوپەسەندی نەکرد. لە ساڵی ١٩٩١ لە کاتی کۆڕەوی خەڵکی باشووری کوردستان وێڕای ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هاوکاریی گەلەکەی هاتووەتەوە کوردستان و چەندین وێنە دیکیۆمێنتی لە تاوانەکانی ڕژێمی بەعس تۆمار کردووە. بۆ جاری دووەم لە ساڵی 2003دا، دوو حەفتە دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس، بۆ خزمەت کردن بە هەرێمی کوردستان گەڕاوەتەوە. لەو ماوەیەدا زۆر کەس هاتنەوە کوردستان، بەڵام بەردەوام نەبوون، کەچی ئەو سەرەڕای مەینەتییەکی زۆر هەر مایەوە. لەو ژیانە سەختەی ئەو کاتدا دەیگوت: باوکم فێری کردووم "ئەگەر چوومە ناو کارێک تا بەری میچی شوێنەکە ڕەش نەکەم جێی نەهێڵم". [[File:حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان.jpg|thumb|حوسێن كوردنەژاد، كۆڕەوی 1991 ـ سنووری نێوان باشوور و باكووری كوردستان]] کاک حوسێن جگە لەوەی بە هۆی پێگەی بنەماڵەکەیان لەگەڵ کەسانی وەک «ئیحسان نووری پاشا»، «[[عەبدولڕەحمان قاسملوو|عەبدوڕەحمان قاسملوو]]»، «حاجی ڕەحمان ئاغای عەلیار»، «سەید عەزیز شەمزینی»، «سەید عەبدوڵا ئەفەندیی گەیلانی‌زادە»، «دکتۆر هاشم شیرازی»، «مەحموود مەردۆخ»، «ڕەحیم‌خانی شێرزاد فەیزوڵابەگی»، «شێخولئیسلام کوردستانی» و دکتۆر «حەسەنی حیسامی» دۆست بوو، دۆستی کەسایەتییە کۆمەڵایەتی، سیاسی و ئاکادێمیست و ڕووناکبیرەکانی کوردستان و وڵاتانی ڕۆژئاوایی بوو. هەروەها گرینگییەکی زۆری بە دروست‌کردنی تۆڕی پەیوەندیی نێوان دەستەبژێرە زانستی و فەرهەنگییەکانی کورد لە دەرەوە و ناوەوەی وڵات دەدا. ئەو لە مەیدانی سیاسیدا بیرێکی ئازادانە و سەربەخۆ و دوور لە ئایدۆلۆژیای هەبوو، دەیگوت: "هیچ ئایدۆلۆژیایەک جێگەی عەقڵ ناگرێتەوە و بەپێی عەقڵ چارەنووسی کورد لە مەیدانی ژیۆپۆلیتیک دایە؛ بۆیە پێویستە کورد خۆی بەهێز بکات." دژی ئەوە بوو بە پارچەکانی کوردستان بگوترێ باکوور، باشوور، ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا، چونکە پێی وابوو "ئەم وشانە سنووری فەرهەنگی لە نێوان نەتەوەکەماندا دروست دەکەن." لە دیدی ئەودا پێویست بوو کار بۆ کوردستانێکی سەربەخۆ و یەکخستنی پارچەکان بکرێت و نموونەکەشی لە شێوازی دروست‌بوونی ئەمریکا وەردەگرت کە چۆن لە ماوەی زیاتر لە سەدەیەک چەند ئیالەتێک یەکیان گرت و دواجار بوونە ئەو دەوڵەتە بەهێزە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2017)، کۆنتینیۆم لە (نەخێر)ی ڕەهاوە تاکوو (بەڵێ)ی ڕەها بۆ سەربەخۆیی کوردستان، رۆژنامەی هەولێر، 21/6/2017 ژماره 2623.</ref> شایانی ئاماژەیە، لە ئەمریکا دۆستایەتی لەگەڵ پڕۆفیسۆر دکتۆر دێڤید ڕۆمانۆ (David Romano) پسپۆڕی زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی میسیۆری (University of Missouri) هەبوو. لە ئەورووپا، یەکێک لە دۆستە ئاکادیمی و تیۆریسیەنەکانی لە وڵاتی سۆئێد پڕۆفیسۆر «گۆنار ئۆڵسوون» (Gunnar Olsson) جوگرافیاناسی بەرجەستە لە زانکۆی ئۆپسالا (Uppsala University) بوو. هەروەها لاڕش مەگنێسۆن (Lars Magnusson) مامۆستای مێژوو و ئابووری لە زانکۆی ئۆپسالا یەکێک لە دۆستە نزیکەکانی بوو. شایانی باسە، پڕۆفیسۆر «بۆ مالمبێری» (Bo Malmberg)، مامۆستای جوگرافیایی مرۆیی لە زانکۆی ستۆکهۆڵم، کە دۆستی نزیکی ئەو بوو، دەڵێ: "بینین و ناسینی «حوسێن» بۆ من وەک تێکەڵ‌بوون و هاوڕێیەتی بوو لەگەڵ ئەو پێشەنگە سیاسییانەی سەردەمانێک کۆمەڵگەی سۆئیدییان بنیاد نا. زانستی کۆمەڵایەتی بۆ «حوسێن» تەنیا ئارەزوویەکی دابڕاوی ئەکادیمی نەبوو؛ بەڵکوو دۆزینەوەی ئامرازێک بوو بۆ داڕشتن و بەدەستهێنانی ئامانجە سیاسییەکان. بەو شێوەیە، ئەو یەکێک لە دڵسۆزترین و خەمخۆرترین مرۆڤە ڕووناکبیرەکان بوو کە تا ئێستا بینیبێتم." "ئەو کوردستانی خۆشدەویست، وام هەست دەکرد تامەزرۆیییەکی ونی هەیە بۆ ئەو شوێنەی تێیدا گەورە ببوو." <ref>Malmberh, Bo (2025 Des 28), Minnesstund för HOUSSIN KORDNEJAD (1954 – 2025), Kista Träff - Kista Torg 7- 164 42 Kista – Stokholm. https://drive.google.com</ref> === بەرهەمی زانستی === «حوسێن کوردنەژاد» ئەزموونی توێژینەوەی مەیدانی لە واری گەشەسەندنی شارەکانی "ئۆپسالا"، "کۆپێنهاگ"، "تالین" و شارەکانی "هەولێر" و "سلێمانی" هەبوو. کتێبێکی بە ناوی '''''چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن''''' نووسیوە.<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2026)، چەند دیالۆگێک دەربارەی ئابووری و سیاسەتی گەشەسەندن، هەولێر: ئامازۆن.</ref> کتێبێکیشی بە ناوی '''''بازاڕ چییە؟'''''، نووسینی «ماڕش مەگنێسۆن»، لە زمانی سۆئێدییەوە کردووە بە کوردی.<ref>مەگنێسۆن، لارش (2025)، بازاڕ چییه؟، وەرگێڕانی حوسێن کوردنەژاد، دەزگای موکریانی، دهۆک: خانی.</ref> کتێبی “[https://www.amazon.co.uk/Lee-Kuan-Yew-Insights-International/dp/0262019124 Lee Kuan yew]”ی لە ئینگلیزییەوە كردۆتە کوردی؛ ئەو كتێبە وتووێژێكی دوور و درێژە دەگەڵ بیرمەندی مەزن «[https://en.wikipedia.org/wiki/Lee_Kuan_Yew لی كوان یوو]» دەربارەی چین و ویلایەتە یەكگرتووەكانی و جیهان، كە گڕاهام ئالیسۆن (Graham Allison) و ڕابێرت دی.بلەك ویل (Robert D. Blackwill) دەگەڵیان ساز داوە و [[ھێنری کیسینجەر|هێنری كیسینجێر]] (Henry A. Kissinger) پێش وتاری بۆ نووسیوە. شایانی باسە ئەو كتێبە هێشتا نەكراوەتە فارسی. هەروەها دەیان توێژینەوە و سەدان وتاری زانستی و سیاسی نووسیوە. وێڕای نووسین، وەک بەڕێوەبەری زانستی، ڕێکخەری "کۆنفڕانسی گەشەسەندنی شاری شەقڵاوە" بووە. هەروەها، وەک جورنالیستێک لە ڕۆژنامەی هەولێر و گۆڤاری گوڵان وتاری دەنووسی<ref>کوردنەژاد، حوسێن (2025)، میللەت و تاک بەرهەمی مێژوویین، گۆڤاری گوڵان، 8ی جولای 2025.</ref> و لە سۆشیال مێدیاشدا بە بەردەوامی وتاری لە ژێر ناوی (یادداشتی ڕۆژ)دا بڵاو دەکردنەوە. === کۆچی دوایی === حوسێن کوردنەژاد شەوی ١٢/١٢/٢٠٢٥ بەهۆی نەخۆشییەوە، لە نەخۆشخانەی مەریەمانەی عەینکاوە لە شاری [[ھەولێر|هەولێر]]، کۆچی دوایی کرد. ڕۆژی 16/12/2025 لە گۆڕستانی ناودارانی شاری پیرمام بە خاک سپێردرا و تێیدا پەیامی ماتەمینی «سەرۆک [[مەسعوود بارزانی]]» خوێندرایەوە و پارێزگاری هەولێر بە نوێنەرایەتیی سەرۆکی حکوومەتی کوردستان وتارێکی پێشکەش کرد. هەورەها پرسەکەی بە بەشداری کەسایەتییە سیاسی و فەرهەنگییەکانی کورد و سۆئێدی لە ستۆکهۆڵم بەڕێوە چوو. شایانی باسە «ئەگنێتا»ی خێزانیشی دوای چەندین ساڵ نەخۆشی، دوو هەفتە دوای مردنی هاوسەرەکەی، لە شاری ئۆپسالای وڵاتی سۆئێد کۆچی دوایی کرد. === هۆنراوە بۆ کۆچی دوایی === {{شیعر}} {{ب| شەماڵ هەڵکە و هەور بێنە| ڕێژنەی بارانی بڕژێنە}} {{ب| لە سەر شاخان لەنگەر بگرێ | بەرۆکی دەشت و دەر بگرێ }} {{ب|دار و درەختان ڕاژێنە|لە شیرین خەویان هەستێنە}} {{ب| بگرە بەرۆکی کانیاوان | وەکوو بڵێسەی هەناوان }} {{ب| باڵ بکێشە بەسەر هەردا | بەسەر خەونی دار و بەردا }} {{ب| ڕێژنە ڕێژنە باران بێنە | ئەم دەشتە هەر خەم و خوێنە }} {{ب| خوێنە و چاوگەی لە نێو گیانە | گرمە و هەرەسی شاخانە }} {{ب| قرچەی هەناوی ئێمەیە | کۆچه و کۆچە و بەڕێوەیە }} {{ب| کۆچی هێمایەک لە پاکی | کۆچی گزینگ و ڕووناکی }} {{ب| کۆچی ڕەوشت بەرزێکی ژیر | زانست پارێز و ڕووناکبیر }} {{ب| ئەدەب دۆست و ئەهلی زانین | تیشکی چرا و چاوی ڕوانین }} {{ب| کانگەی تەدبیر، چاوگەی مشوور | سێرەی نیگای هزری بۆ دوور }} {{ب| دەریای ئەوینێک بە خەستی | تاسەبارێکی سەربەستی }} {{ب| دڵێکی پڕ عیشق و جوانی | پڕ لە هەستی نیشتمانی }} {{ب| لە زانیندا سنوورنەناس | قووڵ و مەندی بێ دەنگوباس }} {{ب| نموونەی بەرزی نەوەستان | خەمخۆری کورد و کوردستان }} {{ب| دەریا هیوا و بەستێنی ژین | پاڵاوتە بوو، لە ڕق و قین }} {{ب| بێگەرد و سادە وەک باران | قەڵا و پشت و پەنای یاران }} {{ب| بۆ هەموو کەس جێی متمانە | جێی ڕێزی دۆست و بێگانە }} {{ب|سەربەرز و مەرد و کەم ژیا|خۆڕاگر بوو هەر وەک چیا}} {{ب| چونکە وانەی خۆڕاگری | جوان فێر ببوو لە ئاگری }} {{ب| هەموو ساتێکی ژیانی | دانابوو بۆ نیشتمانی }} {{ب| لاگری ژینی ئازاد بوو | هەر بەڕاستی «کوردنەژاد» بوو }} {{ب| شەماڵ، بڵێسەی ژانی من | دایگرتووە ژیانی من }} {{ب| وەباڵی ژیانم بە گەردن | هیچ ناکرێ لەگەڵ مردن }} {{ب| تەنیا دەکرێ پێداگر بین | وەکوو ئوستاد خۆڕاگر بین }} {{ب| لە سەر ڕێیەک، کە ڕێی ئەوە | داینێن بناغەی کردەوە }} {{ب| تا ئێمە لەسەر ئەم خاکەین | بەڵێن بێ لە یادی ناکەین }} {{کۆتاییی شیعر}} '''''وڵات موکریانی''''' 2025 {{شیعر}} {{ب| هەموو ڕۆیین ئەوەی لەم ناوە ماوە| بە چاکی گەر بمێنێ ناوە ماوە}} {{ب| دەڵێن ئیتر فەرامۆشی کە، چ بکەم| کە نەخشی تۆ لە سەر ئەم چاوە ماوە}} {{ب| ئەوینداری نە پەیمانێکە بشکێ| بە دڵ هەر کەس دڵێکی داوە ماوە}} {{کۆتاییی شیعر}} '''''هیوا''''' 2026 === سەرچاوەکان === == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} 5z344c8r34tv8uxptg3gs25f8t1k8ui حوسێن یاری 0 304467 1691424 1691133 2026-10-22T16:16:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Hossein Yari}} 1691424 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=حوسێن یاری|image=Hossein Yari.jpg|caption=حوسێن یاری لە ساڵی ٢٠١٦|birth_date={{birth date and age|1968|1|6}}|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|occupation=ئەکتەر|years_active=١٩٧٩–ئێستا|children=٣<ref>{{Cite web |title=همه چیز دربارهٔ حسین یاری و همسر و فرزندانش |url=https://safheeghtesad.ir/بخش-اخبار-داغ-36/202744-همه-چیز-درباره-حسین-یاری-همسر-فرزندانش |date=28 December 2023 |publisher=صفحه اقتصاد |access-date=26 March 2024}}</ref>}} '''حوسێن یاری''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: حسین یاری؛ لەدایکبووی ٦ی کانوونی دووەمی ١٩٦٨) ئەکتەرێکی ئێرانییە. ئەو لە ساڵی ١٩٧٩ بە بەشداری لە شانۆگەریی ''گندم‌های خونین'' دەستی بە کاری ھونەری کرد و بە ڕۆڵێکی کورت لە فیلمی ''آتش در خرمن'' لە ساڵی ١٩٩١ پێی ناوە ناو سینەما. چەند ساڵی یەکەم تەنیا لە ڕۆڵی لاوەکی و دواتر یاریدەدیدا ڕۆڵی دەگێڕا، تاوەکو بە ڕۆڵگێڕانی یەکێک لە ڕۆڵە سەرەکییەکانی زنجیرەی ''[[یارانی ئەشکەوت (زنجیرە)|پیاوانی ئانجێلۆس]]'' ناسرا. ناوبراو بە ڕۆڵی حەیدەر لە زنجیرەی بەناوبانگی ''شەوی دەیەم'' گەیشتە لوتکەی ناوبانگ. حوسێن بۆ ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی ''قۆناغی کۆتایی'' (١٩٩٥) [[سیمورغ بلورین|سیمورغی بلوریینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یاریدەدەری پیاوی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بەدەستھێنا. == ژیان == حوسێن یاری خانەنشینکراوی [[بانکی ناوەندیی ئێران|بانکی ناوەندییە]]. ئەکتەریی لە ساڵی ١٩٧٩ لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا بە شانۆگەریی ''گندم‌های خونین'' دەستپێکرد و لە ساڵی ١٩٨١ پەیوەندی بە گرووپی شانۆی حەوزەی ئەندێشە و ھونەری ئیسلامییەوە کرد. لە ساڵی ١٩٨٣ بۆ یەکەمجار، ئەزموونی ڕۆڵگێڕانی لەبەرامبەر کامێرادا بە فیلمە ١٦ میلیبەرمییەکانی «وارث» و «سرباز کوچک» بەدەستھێنا. ھەروەھا خولێکی یەک ساڵەی لە یەکەی دۆبلاژی دەنگ و ڕەنگی ئێران تێپەڕاند و لەم ماوەیەدا، گوفتاری دەقی نزیکەی بیست فیلمی بەڵگەداری جێبەجێ کرد. حوسێن یاری بە فیلمە جەنگییەکان ناسرا کە لەم چەشنەدا سەرکەوتوو بوو، و بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمی «قۆناغی کۆتایی» خەڵاتی [[سیمورغ بلورین|سیمورغی بلورینی]] لە پۆلی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یاریدەدەری پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|چواردەیەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] وەرگرت.<ref>{{Cite web |url=http://www.sourehcinema.com/Festival/AwardsOfFestival.aspx?FestId=138112210011 |access-date=26 March 2024 |title=لیست جوایز اهدا شده در جشنواره بین‌المللی فیلم فجر ـ دوره چهاردهم (۱۳۷۴) |publisher=سوره}}</ref> پاش بەدەستھێنانی ئەم خەڵاتە، ئەزموونی ڕۆڵگێڕانی لە ڕۆڵی جۆراوجۆری وەک «سرعت» و «دنیای وارونه» کرد و بە فیلمی ''بلوغ'' لە دەرهێنانی «مەسعوود جەعفەری جۆزانی»، سەرنجی ڕەخنەگرانی ڕاکێشا و دیپلۆمی شانازیی باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی پیاوی بۆ ڕۆڵگێڕان لەم فیلمە لە ھەژدەھەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بەدەستھێنا. ھەروەھا بەهۆی ڕۆڵگێڕان لە فیلمی سینەمایی ''دم صبح'' لە دەرهێنانی «حەمید ڕەحمانیان» سەرکەوتوو بوو لە وەرگرتنی خەڵاتی باشترین ئەکتەری فێستیڤاڵی فیلمی مەزهەبی ئیمڕۆ لە [[ئیتاڵیا]] و بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمی سینەمایی ''کتونی سفید'' لە دەرهێنانی مۆحەممەدئیبراهیم مەعیری، بووە براوەی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاوی فێستیڤاڵی کەشتیی نووحی [[ڕووسیا]]. ڕۆڵگێڕانی حوسێن یاری لە ڕۆڵی حەیدەر خۆشمەرام لە زنجیرەی ''شەوی دەیەم'' کە لە نەورۆزی ٢٠٠٢ هاوکات لەگەڵ [[موحەڕڕەم|مانگی موحەڕڕەم]] لە [[کەناڵی یەک (ئێران)|تۆڕی یەکەمی سیماوە]] پەخشکرا، گەیاندیە خۆشەویستی و ناوبانگێکی زۆر. == فیلمناسی == === سینەمایی === {| class="wikitable" !ساڵ !ناوی فیلم !پلە/ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٢ |بخارست | rowspan="17" |ئەکتەر |مەسعوود ئەتیابی |- |٢٠١٨ |خداحافظ دختر شیرازی |ئەفشین ھاشمی |- |٢٠١٧ |داش آکل |مۆحەممەد عەرەب گرگانی |- |٢٠١٦ |یادم تو رو فراموش |عەلی عەتەشانی |- |٢٠١٤ |پدر آن دیگری |یەدوڵڵا سەمەدی |- |٢٠١٤ |مزار شریف |عەبدولحەسەن بەرزیدە |- |٢٠١٤ |ساکن طبقه وسط |شەهاب حسێنی |- |٢٠١٢ |آوا |سیامەک کاشف ئازەر |- |٢٠١٢ |تراژدی |ئازیتا موگوویی |- |٢٠١١ |ابرهای ارغوانی |سیامەک شایەقی |- |٢٠١١ |یک سطر واقعیت |عەلی وەزیریان |- |٢٠١١ |پاریس تا پاریس |مۆحەممەدحوسێن لەتیفی |- |٢٠١٠ |سعادت‌آباد |مازیار میری |- |٢٠٠٩ |پرنده باز |عەتاوڵڵا سەلمانیان |- |٢٠٠٨ |کیمیا و خاک |عەباس ڕافعی |- |٢٠٠٨ |فراموشی |مەسعوود مەدەدی |- |٢٠٠٧ |کتونی سفید |جەھانگیر کۆسەری |- |٢٠٠٧ |آن مرد آمد |گەڕێنەری ئەکتەران |حەمید بەھمەنی |- |٢٠٠٦ |اقلیما | rowspan="19" |ئەکتەر |مۆحەممەدمەهدی عەسگەرپوور |- |٢٠٠٦ |میم مثل مادر |ڕەسوول مەلاقولی‌پوور |- |٢٠٠٥ |شهر آشوب |یەدوڵڵا سەمەدی |- |٢٠٠٤ |دم صبح |حەمید ڕەحمانیان |- |٢٠٠٣ |چای تلخ (تەواونەکراو) |ناسر تەقوایی |- |٢٠٠٣ |معادله |ئیبراھیم وەحیدزادە |- |٢٠٠٣ |عروس افغان | rowspan="2" |ئەبولقاسم تاڵیبی |- |٢٠٠٢ |نغمه |- |٢٠٠٠ |مریم مقدس |شەھریار بەحرانی |- |١٩٩٩ |بلوغ |مەسعوود جەعفەری جۆزانی |- |١٩٩٨ |پرواز خاموش |عەبدولحەسەن بەرزیدە |- |١٩٩٧ |دنیای وارونه |شەھریار بەحرانی |- |١٩٩٥ |سرعت |مۆحەممەدحوسێن لەتیفی |- |١٩٩٥ |آخرین مرحله |مۆحسێن مۆحسێنی‌نەسەب |- |١٩٩٤ |حمله به اچ۳ |شەھریار بەحرانی |- |١٩٩٤ |منطقه ممنوع |ڕەزا جەعفەری |- |١٩٩٣ |جای امن |موجتەبا ڕاعی |- |١٩٩٢ |گریز |ناسر مەھدی‌پوور |- |١٩٩١ |هور در آتش |عەزیزوڵڵا حەمیدنەژاد |- |١٩٩٠ |آتش در خرمن |ئەکتەر، منشی سەحنە |سەعید حاجی‌میری |- |١٩٩٠ |در مسلخ عشق | rowspan="3" |ئەکتەر |کەمال تەبریزی |- |١٩٨٩ |او منفی |کەریم زەرگەر، ئەحمەدڕەزا گەرشاسبی |- |١٩٨٤ |سرباز کوچک |سەعید بەخش‌عەلیان |} === تەلەفیزیۆنی === ==== زنجیرە تلویزیۆنییەکان ==== {| class="wikitable" !ساڵ !ناوی زنجیرە !دەرهێنەر |- |٢٠١٩–٢٠٢٦ |سلمان فارسی |داوود میرباقری |- |٢٠٢٠–٢٠٢٢ |ارثیه پدری |میلاد بەنایی و مەھدی نەقەویان |- |٢٠١٩ |از یادها رفته |بەهرام بەهرامیان |- |٢٠١٦ |برادر |جەواد ئەفشار |- |٢٠١٣ |هوش سیاه ۲ | rowspan="2" |مەسعوود ئابپەرڤەر |- |٢٠٠٩ |هوش سیاه |- |٢٠٠٨ |مثل هیچ‌کس |عەبدولحەسەن بەرزیدە |- |٢٠٠٧ |گیلعاد |حوسێن سوهەیلی‌زادە |- |٢٠٠٢ |فرستاده |جەواد شەمەقدەری |- |٢٠٠١ |شب دهم | rowspan="2" |[[حەسەن فەتحی]] |- |١٩٩٩ |روشن‌تر از خاموشی |- |١٩٩٧ |مردان آنجلس |فەرەجوڵڵا سەلەحشور |- |١٩٩٠ |آتش در خرمن |سەعید حاجی‌میری |} ==== فیلمە تەلەفیزیۆنییەکان ==== {| class="wikitable" !ساڵ !ناوی فیلم !دەرهێنەر |- | rowspan="2" |٢٠٠٨ |بازگشت |شاهرۆخ دۆڵکوو |- |زمانی برای درنگ |ڕووحوڵڵا حیجازی |- | rowspan="4" |٢٠٠٧ |مهمانخانه‌ای در برف |سەعید سەڵتانی |- |تاریکی |خەسرەو مەعسوومی |- |فراموشی |مەسعوود مەدەدی |- |آوای زمین | rowspan="2" |مەهرداد خۆشبەخت |- | rowspan="2" |٢٠٠٤ |نذر |- |سرزمین پدری ام |شەهرام شاه حسێنی |- |١٩٩٨ |فراسوی شک |ئەکبەر حوڕ |} === زنجیرەکان === {| class="wikitable" !ساڵ !ناوی زنجیرە !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |[[یەل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|یەل]] | [[جەمشید مەحموودی]] |- |٢٠٢٣ |نیسان آبی (وەرزی دووەم) |مەسعوود ئەتیابی |- |٢٠٢١ |نیسان آبی (وەرزی یەکەم) |مەنووچەهر هادی |- |٢٠٢٠ |[[گیسو (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|گیسو]] |مەنووچەهر هادی |- |٢٠١٩ |نهنگ آبی |فەرەیدوون جەیرانی |- |٢٠١٧ |عالیجناب<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/61217/award-for-mazar-i-sharif-at-australia-film-festival |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-25 |وێبگە=financialtribune.com}}</ref> |سام قەریبیان |- |٢٠١٦ |عاشقانه |مەنووچەهر هادی |- |٢٠١٢ |قلب یخی (وەرزی سێیەم) |سامان مەقەدەم |- |٢٠١١ |قلب یخی (وەرزی دووەم) | rowspan="2" |مۆحەممەدحوسێن لەتیفی |- |٢٠١٠ |قلب یخی (وەرزی یەکەم) |} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{imdb name|nm1288981}} * [https://web.archive.org/web/20100106195053/http://iranact.com/Cinema/Artists/people/Hosein_Yari.htm حوسێن یاری] لە ماڵپەڕی ئێرانئاکت == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Hossein Yari}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] m1fycufeos6d3rok91uqrupwon0waqv ڕاویتە 0 304554 1691770 1682988 2026-10-23T07:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691770 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ڕاویتە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|راویتة}}<br>{{lang-en| Rawita }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.76291| 43.79131}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ڕاویتە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.76291| 43.79131 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ|ناحیەی ناوەند]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٥١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٧٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ڕاویتە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای ئاکرێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == سەبارەت بە ڕەچەڵەک و ڕیشەی ناوی گوندی ڕاویتە، تاوەکو ئێستا بەڵگەیەکی مێژوویی یەکلاکەرەوە یان بەڵگەنامەیەکی فەرمی لەسەر دروستبوونی ناوەکەی ڕانەگەیەندراوە، بەڵام بەپێی گوفتاری خەڵکی ناوچەکە و لێکدانەوە زارەکییەکان چەند ڕا و بۆچوونێک ھەن: * بەستنەوەی بە ڕاو و ڕاوچییەتی (ڕاوگێ): لە ھەندێک گێڕانەوەی ناوچەییدا ھاتووە کە ناوی ناوچەکە لە "ڕاو" یان شوێنی ڕاوکردنەوە ھاتووە؛ بەھۆی ئەوەی ناوچەکە لە ڕابردوودا سروشتێکی کوێستانی و شاخاوی ھەبووە و شوێنێکی گونجاو بووە بۆ ڕاوکردنی ئاژەڵی کێوی، بۆیە پێیان وتووە شوێنی ڕاو یان (ڕاوگە/ڕاویتە). * ڕیشەی زمانی و سریانی/کۆن: بەشێکی زۆری ناوی گوندەکانی ناوچەی ئاکرێ و بەھدینان ڕیشەی ئارامی، سریانی یان ئاریایی کۆنیان تێدایە (لەسەر کێشی ناوەکانی وەک: بەیبیناڤا، خەردس، زێوا... تاد)، بۆیە ئەگەری ئەوەش ھەیە "ڕاویتە" شێوازە ڕەسەنەکەی لێکدانەوەیەکی زمانی کۆنی ناوچەکە بێت بۆ وەسفکردنی ھەڵکەوتەی جوغرافیاکەی (وەک سەرچاوەی ئاو یان شێوازی گرد و چیاکانی). * بەستنەوەی بە ناوی کەسایەتی یان خێزانێک: لە کەلتووری گوندەکانی [[کوردستان]]دا باوە کە ناوی گوند لە ناوی دامەزرێنەر، گەورەی بنەماڵە یان ھۆزێکەوە وەربگیرێت کە لەوێ نیشتەجێ بوون. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٣) [[خێزان]] و (١٧٨) کەس، کە (٨٧) [[نێر]] و (٩١) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] eovnfgnben2wucmvxpd8gwnokqbqxfo بەکارھێنەر:Bilalinfo/خۆڵەپەتانێ 2 304615 1691622 1685682 2026-10-22T23:41:00Z Bilalinfo 57400 1691622 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | disputed = yes | name = دوورگەکانی کوریل | plural = yes | native_name = {{nobold|{{native name list |tag1=ru |name1=Курильские острова |tag2=ja |name2=千島列島}}}} | image = Kuril Island.jpg | image_size = 300px | image_caption = هێڵی ساحڵی بەدرێژایی یەکێک لە دوورگەکانی کوریل | image_map = Sea of Okhotsk map with state labels.png | map_caption = شوێنی دوورگەکانی کوریل لە [[زەریای هێمن|ڕۆژئاوای زەریای هێمن]] لەنێوان ژاپۆن و نیمچەدوورگەی کامچاتکای ڕووسیا | location = زەریای هێمن | coordinates = {{Coord|47.0|N| 152.1|E|region:RU_type:isle_dim:1000000|display=inline,title}} | total_islands = ٥٦ | area_km2 = 10503.2 | length_km = 1150 | elevation_m = 2339 | highest_mount = [[ئالاید|بۆکانی ئالاید]]، [[دوورگەی ئاتلاسۆڤ]] | country = {{flag|Russia}} | country_admin_divisions_title_1 = [[دابەشبوونی فیدراڵیی ڕووسیا|بابەتی فیدراڵی]] | country_admin_divisions_1 = [[ساخالین ئۆبلاست]] | country_admin_divisions_2 = [[ناوچەکانی ڕووسیا|ناوچەکان]] | country_admin_divisions_2 = [[ناوچەی سێڤێرۆ-کوریلسکی|سێڤێرۆ-کوریلسکی]]، [[ناوچەی کوریلسکی|کوریلسکی]]، [[ناوچەی یوژنۆ-کوریلسکی|یوژنۆ-کوریلسکی]] | country1 = {{flag|Japan}}<br />(داواکاریی بەشەکی، باشووریترین دوورگەکان) | country1_admin_divisions_title_1 = [[پارێزگاکانی ژاپۆن|پارێزگا]] | country1_admin_divisions_1 = [[هۆکایدۆ]] | country1_admin_divisions_title_2 = [[پارێزگا لاوەکییەکانی ژاپۆن|پارێزگای لاوەکی]] | country1_admin_divisions_2 = [[پارێزگای لاوەکیی نێمۆرۆ|نێمۆرۆ]] | population = ٢١,٥٠١ | population_as_of = 2021 | ethnic_groups = زۆرینە [[ڕووسییەکان]] }} 4a8c2eu4q50kttalawpmz8luoetn6cj چەم بێکێ 0 304647 1691502 1683633 2026-10-22T19:33:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691502 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەم بێکێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جم بیکي}}<br>{{lang-en| Cham Beke }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.72833| 44.29307}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەم بێکێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.72833| 44.29307 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١١١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەم بێکێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == ناوی گوندی چەم بێکێ لە ڕووی زمانەوانی و بەپێی گێڕانەوە ناوچەیییەکان لە دوو بڕگەی سەرەکی پێکھاتووە: * [[چەم]]: ئاماژەیە بۆ [[ڕووبار]] یان ئاوی ڕەوان، لەبەرئەوەی گوندەکە کەوتووەتە سەر یان نزیک [[دۆڵ]] و چەمێکی ناوچەی بارزان و دینارتێ. * بێکێ (یاخود بەکۆ / بێکۆ): کورتکراوە یان ناوی کەسایەتییەکە، کە بەپێی فۆلکلۆری ناوچەکە ئاماژەیە بۆ "بەکر" (بەکە / بێکۆ)، کە ڕەنگە یەکەم دانیشتوو، ئاغا، یان دامەزرێنەری گوندەکە بووبێت کە لەم چەمەدا نیشتەجێ بووە. لە شێوەزاری بادینی و دەڤەری ئاکرێدا، زۆر جار پیتی «ر» لە کۆتایی ناوی کەسەکاندا کورت دەکرێتەوە یان دەپەڕێت؛ بۆیە ناوی "چەمی بەکر" لەسەر زمانان بووەتە "چەم بێکێ" (یان چەما بێکێ). == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٧١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٨) [[خێزان]] و (١١١) کەس، کە (٥٥) [[نێر]] و (٥٦) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] 0iciy9kkgzwwvxbh9cqhg5xieo2tcd3 چەم سنێ 0 304648 1691504 1683636 2026-10-22T19:33:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691504 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەم سنێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جم سني}}<br>{{lang-en| Cham Sne }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.83901| 43.74084}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەم سنێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.83901| 43.74084 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٦٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٢٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەم سنێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == ناوی گوندی چەم سنێ لە ڕووی زمانەوانی و جوگرافییەوە لە دوو بەشی سەرەکی پێکھاتووە: * چەم: بە واتای ڕووبار، ڕووبارچک، یان دۆڵێکی ئاوی دێت کە ئاوی پێدا دەڕوات. * سنێ: ئاماژەیە بۆ ناوی شوێنێک، یان ڕەنگە ڕەگ و ڕیشەی بۆ وشەی سەن / سن (بە واتای بەرد، تیژایی، یان چیا) یان ناوی کەس و بنەماڵەیەکی کۆن بگەڕێتەوە کە لە سەرچاوەی ئەو چەمەدا نیشتەجێ بوون. بە شێوەیەکی گشتی لە ناونانی گوندەکانی [[کوردستان]]دا، وشەی "چەم" بۆ ئەو دێیانە بەکاردێت کە کەوتوونەتە سەر ڕووبار یان دۆڵێکی ئاوی، و بەشی دووەمی ناوەکە (سنێ) بۆ جیاکردنەوەی لە چەمەکانی تر ناوچەکەیە. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٢٧)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٤٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٧) [[خێزان]] و (١٢٠) کەس، کە (٥٦) [[نێر]] و (٦٤) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] rta58a32jszedhktiw6qx12me58qsjl چەم شرتێ 0 304828 1691507 1683637 2026-10-22T19:34:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691507 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەم شرتێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جم شرتي}}<br>{{lang-en| Cham Shrte }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.90901| 43.71130}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەم شرتێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.90901| 43.71130 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٠٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەم شرتێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == ناونانی گوندی چەم شرتێ (یان چەم شەرتێ) لە دەڤەری زێباری، لە دوو بەشی سەرەکی پێکدێت کە ڕەنگدانەوەی سروشت و چیرۆکی مێژوویی ناوچەکەیە: * چەم (ڕووبار یان ئاوی ڕەوان): بەشەکانی پێشەوەی ناوەکە ([[چەم]]) ئاماژەیە بۆ ئەو ڕووبار و کانیاوە بەخوڕ و دڵڕفێنەی لە ناو گوندەکەدا دەڕژێت. * شرتێ / شەرتێ (مەرج یان شێرەت/ئامۆژگاری): لەسەر سەرھەڵدانی دەستەواژەی "شرتێ" یان "شەرتێ"، دوو بۆچوون و گێڕانەوەی ناوخۆیی ھەن: ** پەیمان و مەرج (شەرت): گێڕانەوەی باو ئەوەیە کە ناوی "شەرتێ" لە وشەی (شەرت / مەرج)ەوە ھاتووە؛ لە کۆندا لەسەر سنوور، ئاو، یان بەکارھێنانی سەرچاوە سروشتییەکانی ئەو دۆڵە لە نێوان ھۆزەکان یان خەڵکی ناوچەکەدا "شەرت و پەیمان" بەستراوە، یان بەھۆی سەختی و دژواریی ڕێگاکەی لە کۆندا کەسێک کە چوو بێتە ناو دۆڵەکە پێویستی بە شەرت و بەڵێن بووە بۆ گەڕانەوە. ** شێرەت (شۆڕ بونەوە / دڵۆپکردنی ئاو): بۆچوونێکی دیکەی زمانەوانی دەڵێت ناوەکە لە کردار یان سیفەتی ڕژان و شوێنی ئاوەکە خۆیەوە گۆڕدراوە (واتە شوێنێک کە ئاوی لێ دەتکێت یان شێرەت شێرەت دێتە خوارەوە). بە گشتی، ناوەکە ئاماژەیە بۆ "چەمی شەرت و پەیمان" یان "چەمی سنووری مەرجدار" کە بەھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافیی دۆڵەکە و ڕووبارەکەیەوە بەو ناوە ناسراوە. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە و ئاوەدان نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] adyqk3bwlyf2aj3q702bm7717zyzyk8 چەم چالێ 0 304833 1691509 1683635 2026-10-22T19:34:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691509 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەم چالێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جم جالي}}<br>{{lang-en| Cham Chale }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.910233| 43.695278}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەم چالێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.910233| 43.695278 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٩٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەم چالێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == ناوی گوندی چەم چالێ (یان چەمچالی)، لە ڕووی زمانی و تۆپۆگرافییەوە لە دوو وشەی کوردی پێکھاتووە: * [[چەم]]: بە واتای [[ڕووبار]]، ڕێڕەوی [[ئاو]] یان دۆڵێکی ئاواو و شێدار دەگەیەنێت. * چال (چالێ): بە واتای شوێنی نزم، کۆڵ، یان قووڵایی دێت. ناوی گوندەکە پێناسەیەکی جوغرافیا و سروشتی ناوچەکەیە، واتە «دۆڵ یان ڕێڕەوێکی ئاو کە دەکەوێتە شوێنێکی نزم و چالاکەوە». لە زاراوەی ناوچەییدا، کاتێک چەمێک یان ڕووبارێک لە نێوان چیا یان گردەکاندا بە شوێنێکی زۆر نزم و شێوە چالدا تێپەڕ دەبێت، ئەو ناوەی بەسەردا دەبرێت. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٨٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٨٩)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە و ئاوەدان نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] rp3vnjj6gmf8bddb0t2f7chxn5ixikq مۆرد 0 304858 1691394 1679916 2026-10-22T14:44:44Z حوسێن 42516 /* وەسف */ 1691394 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|ڕوەکی مۆرد|‏مۆرد (ڕوونکردنەوە)}} {{Speciesbox | image = Myrtus communis L. subsp. communis - 52505075873.png | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Chadburn, H. |author2=Wilson, B. |year=٢٠١٨ |title=''Myrtus communis'' |volume=٢٠١٨ |article-number=e.T203365A119997141 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-1.RLTS.T203365A119997141.en |access-date=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> | genus = Myrtus | species = communis | authority = [[کارڵ لینایۆس]] | synonyms = {{collapsible list | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Myrtus acuta'' {{small|Mill.}} *''Myrtus acutifolia'' {{small|(L.) Sennen & Teodoro}} *''Myrtus angustifolia'' {{small|Raf.}} nom. illeg. *''Myrtus augustini'' {{small|Sennen & Teodoro}} *''Myrtus aurantiifolia'' {{small|Grimwood}} nom. illeg. *''Myrtus baetica'' {{small|(L.) Mill.}} *''Myrtus baui'' {{small|Sennen & Teodoro}} *''Myrtus belgica'' {{small|(L.) Mill.}} *''Myrtus borbonis'' {{small|Sennen}} *''Myrtus briquetii'' {{small|(Sennen & Teodoro) Sennen & Teodoro}} *''Myrtus christinae'' {{small|(Sennen & Teodoro) Sennen & Teodoro}} *''Myrtus eusebii'' {{small|(Sennen & Teodoro) Sennen & Teodoro}} *''Myrtus gervasii'' {{small|(Sennen & Teodoro) Sennen & Teodoro}} *''Myrtus italica'' {{small|Mill.}} *''Myrtus josephi'' {{small|Sennen & Teodoro}} *''Myrtus lanceolata'' {{small|Raf.}} nom. illeg. *''Myrtus latifolia'' {{small|Raf.}} nom. illeg. *''Myrtus littoralis'' {{small|Salisb.}} *''Myrtus macrophylla'' {{small|J.St.-Hil.}} *''Myrtus major'' {{small|Garsault}} nom. inval. *''Myrtus media'' {{small|Hoffmanns.}} *''Myrtus microphylla'' {{small|J.St.-Hil.}} *''Myrtus minima'' {{small|Mill.}} *''Myrtus minor'' {{small|Garsault}} nom. inval. *''Myrtus mirifolia'' {{small|Sennen & Teodoro}} *''Myrtus oerstedeana'' {{small|O.Berg}} *''Myrtus petri-ludovici'' {{small|(Sennen & Teodoro) Sennen & Teodoro}} *''Myrtus rodesi'' {{small|Sennen & Teodoro}} *''Myrtus romana'' {{small|(L.) Hoffmanns.}} *''Myrtus romanifolia'' {{small|J.St.-Hil.}} *''Myrtus sparsifolia'' {{small|O.Berg}} *''Myrtus theodori'' {{small|Sennen}} *''Myrtus veneris'' {{small|Bubani}} *''Myrtus vidalii'' {{small|(Sennen & Teodoro) Sennen & Teodoro}} }} | synonyms_ref = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Myrtus communis subsp. communis {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |ناونیشان=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77171375-1 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=Plants of the World Online |زمان=en}}</ref> }} '''مۆرد''' یان '''مۆرتک''' (ناوی زانستی: Myrtus communis) جۆرێک [[ڕوەکی گوڵدار|ڕوەکی گوڵدارە]] و سەر بە خێزانی [[مۆردان|مۆردانە]]. خۆجێی [[باشووری ئەورووپا]]، [[باکووری ئەفریقا]]، [[ڕۆژاوای ئاسیا]]، [[ماکارۆنێسیا]] و [[نیمچەکیشوەری ھیندی|نیوەکیشوەری ھیندییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Myrtus communis L. GRIN-Global |ناونیشان=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomydetail?id=24898 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=npgsweb.ars-grin.gov}}</ref> == وەسف == مۆرد [[دەوەن]] یان دارێکی بچووکی [[ھەمیشەسەوز|ھەمیشەسەوزی]] [[ڕوەکی فرەساڵە|فرەساڵەیە]]، تا ٥ مەتر بەرز دەبێ.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Myrtus communis subsp. communis |ناونیشان=https://www.cretanflora.com/myrtus_communis.html |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.cretanflora.com}}</ref> [[گەڵا|گەڵاکانی]] بەرامبەر، نووکتیژ، بۆنخۆشن و ٢ تا ٥ سانتیمەتر درێژن. [[گوڵ|گوڵەکانی]] سپین. بەرێکی شینی ڕەشباو دەگرێ و دەخورێ.<ref name=":1" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|}} {{Taxonbar|from=Q6122027}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕوەک|پزیشکی|ئێران}} [[پۆل:مۆرد]] [[پۆل:ڕوەکەکان، وەسفکراوی ١٧٥٣]] [[پۆل:گژوگیاکانی یۆنان]] [[پۆل:گژوگیاکانی ئێران]] hgkcane0kjafx1bjeqc3040zin6qb3o پۆل:ماڵپەڕە ئێرانییەکان 14 304878 1691401 1691264 2026-10-22T15:12:29Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691401 wikitext text/x-wiki ئەم پۆلە تایبەتە بە ماڵپەڕەکان لە ئێران. {{پۆلی کۆمنز|Websites of Iran}} [[پۆل:وێبگەکان بەپێی وڵات]] s3yvx16z4q2rixm2cv4g42cnh8vftr4 چەمەسێل 0 304887 1691536 1680144 2026-10-22T19:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691536 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەمەسێل | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|جمةسیل }}<br>{{lang-en| Chama Sell }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68736| 43.98122}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەمەسێل''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68736| 43.98122 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بجیل|بجیل]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤١٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٣٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەمەسێل''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی بجیل]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣٢)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٦٤)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٢٢) [[خێزان]] و (١٣٨) کەس، کە (٧١) [[نێر]] و (٦٧) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] jtczmkljp3wwmafkzvi1qnixzv1mgyd کۆما دەنگێ ئازادی 0 305088 1691843 1683935 2026-10-23T10:49:16Z Ravan 7844 /* ئەندامان */ 1691843 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''کۆما دەنگێ ئازادی''' (دەنگی ئازادی)، لە ساڵی ١٩٩٠ لە ئەستەنبوڵ پێکهێنرا، یەکێک بوو لە بەناوبانگترین و درێژخایەنترین [[مۆسیقای کوردی|تیپە کوردیەکانی]] [[تورکیا]] . کۆما دەنگێ ئازادی هاوشێوەی تیپە کوردیەکانی تری ساڵانی نەوەدەکان ستایلێکی گرتەبەر کە بەتەواوی نوێ بوو بۆ گۆڕەپانی مۆسیقای کوردی، موزیکی نەریتی کوردی بە فۆرمێکی مۆدێرن لێکدایەوە و سەرنجی تایبەتی بۆ نەوەیەکی گەنجی کورد و تورکی شارەکان گرتەوە. هەروەها وەرگێڕانی کوردی گۆرانییە نێودەوڵەتییەکانی وەک " [[بێللا چاو|بێلا سیاو]] "یان پێشکەش کرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٩١ تا ١٩٩٨، کۆما دەنگێ ئازادی چوار ئەلبوومی بڵاوکردۆتەوە، کە سەرجەمیان لە قۆناغێکدا لەلایەن دەوڵەتەوە قەدەغە کرابوون. سەرەڕای قەدەغەکردنەکان چەند سەد هەزار دانە لە ئەلبوومەکان فرۆشران. سەرەڕای ئەوەی زۆرێک لە کۆنسێرتەکانیان لە تورکیا قەدەغە کران، بەڵام لەوێدا بەناوبانگ بوون و هەروەها چەندین کۆنسێرتیان لە ئەڵمانیا، بەلجیکا، هۆڵەندا و بەریتانیا ئەنجامدا. <ref name="ronibaran">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cafrande.org/?p=10516}}</ref> == شێوازی مۆسیقا و کاریگەری == گرووپەکە زۆرێک لە گۆرانییە خۆئامادەکراوەکانیان یان گۆرانییە نەریتییەکانیان لێکدایەوە کە بە فەنک و فەنک جاز و ڕۆک و ڕۆل کۆڤەریان دەکرد. زۆربەی گۆرانیە بەناوبانگەکانی کۆمەڵەی دەنگێ ئازادی ڕیتمێکی فەنکیان هەیە. بەڵام جیاوازن لە گۆرانییە کلاسیکیەکانی فانکی ڕۆژئاوایی بە بەکارهێنانی ئامێرە ڕۆژهەڵاتیەکانی وەک باگلاما و دودوک و مێی شانبەشانی ئامێرە ڕۆژئاواییەکانی وەک گیتار و شمشاڵ. ئەم تێکەڵەیە تا ئەمڕۆش ناوازەیە و بە تایبەتی لە ئینترۆی گۆرانییەکانی وەک "سێلیمۆ"، <ref name="Selîmo">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=r_Z60Tj_rrU}}</ref> "ئەکس لە کینێ"، <ref name="Ax lê kinê">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=X2hTfQhFtco}}</ref> "بێریڤان" و "ئێز تێ باش ناسدیکیم"دا بەرچاوە. زۆرێک لە گۆرانییەکانی گرووپەکە پلەی کولتیان بەدەستهێناوە و چەندین جار بێشومار کۆڤەر کراون. هەندێک لە گۆرانییە بەناوبانگەکان و زۆرترین کۆڤەرکراوەکان بریتین لە "سەلیمۆ"، "هات کاروانێ هێلێبێ"، "لۆ سیڤانۆ"، "لەلێ بێجنێ"، "دێرە سۆرێ"، "ڕۆژ ڕۆژە من یە" و "ئاکس لە کینێ". هەرچەندە ئەم تیپە تەنها کەمێک کەمتر لە ٧ ساڵ بەردەوام بوو، بەڵام کاریگەرییەکی بەردەوامی لەسەر مۆسیقای کوردی هەبووە، زۆر هاوشێوەی هەندێک تیپی دیکەی کوردی ساڵانی نەوەدەکان. مۆسیقای مۆدێرن و شارستانی کۆما دەنگێ ئازادی بۆ زۆرێک لە گەنجە کوردەکان (و تورکەکان) کە خەباتیان کردووە بۆ گوێگرتن لە گۆرانییە نەریتییەکانی کوردی، بۆ ئەوەی بچنە ناو مۆسیقای کوردییەوە. == گۆرانی == هەندێک لە گۆرانییە بەناوبانگەکانی ئەم تیپە ئەمانەن: * ڕۆژ ڕۆژە من یە * نەورۆز تە * تێو گوڵە نارێ * بێ چ هالۆ * سێلۆ * گوڵ و xwîn * فێدی * دلێ xemgîn * دێرێ سۆرێ * لێلێ بێجنێ * دیکیم هێریم ئێسکێریێ (هات کاروانێ هێلێبێ) == ئەلبوومەکان == * هێڤی (هیوا)، ١٩٩١ * ئێم ئازادیکسواز لە (ئێمە ئازادیخوازین)، ١٩٩٣ * وڵاتێ من/ڕۆژ وێ بێ (نیشتمانم)، ١٩٩٥ * فێدی (شەرمەزاری)، ١٩٩٨ == ئەندامان == گرووپەکە زۆرێک لە گۆرانییە خۆئامادەکراوەکانیان یان گۆرانییە نەریتییەکانیان لێکدایەوە کە بە فەنک و فەنک جاز و ڕۆک و ڕۆل کۆڤەریان دەکرد. زۆربەی گۆرانیە بەناوبانگەکانی کۆمەڵەی دەنگێ ئازادی ڕیتمێکی فەنکیان هەیە. بەڵام جیاوازن لە گۆرانییە کلاسیکیەکانی فانکی ڕۆژئاوایی بە بەکارهێنانی ئامێرە ڕۆژهەڵاتیەکانی وەک باگلاما و دودوک و مێی شانبەشانی ئامێرە ڕۆژئاواییەکانی وەک گیتار و شمشاڵ. ئەم تێکەڵەیە تا ئەمڕۆش ناوازەیە و بە تایبەتی لە ئینترۆی گۆرانییەکانی وەک "سێلیمۆ"، <ref name="Selîmo" /> "ئەکس لە کینێ"، <ref name="Ax lê kinê" /> "بێریڤان" و "ئێز تێ باش ناسدیکیم"دا بەرچاوە. * دیلەک * ئیبراهیم ئەردەم * عومەر ئاڤجی * سێرهات کاراکاس * نوری ئەردەم * سێرهات باران * مەهمەت ئاتلی * سێما یگیت * ئیس گونەر * ئی.حەلیل یڵدز * هاکان ئێنێر == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەی زیادە == * گونەر، حەسەن (٢٠٠٧):"کۆم'لار و کورت موزیگی". لە: ''ئێسمەر دێرگیسی'', 05.2007, ئەستەنبوڵ * [[:ku:Koma Dengê Azadî|ویکیپیدیای کوردی]] * [http://www.kurdshow.com/?sf=haber&haberid=1859&ktg=1562 کوردشۆ.کۆم] * [https://web.archive.org/web/20110713173826/http://www.kurdishmagazin.com/modules.php?name=News&file=article&sid=427 گۆڤاری کوردی] * [http://www.ronibaran.de/kda.html موزیکا کوردی، تێکستی گۆرانی کۆما دەنگێ ئازادی] * [https://www.cafrande.org/?p=10516 Cafrande.org] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] lsqrct0m4cefhwdylen2kjs1n0oahbs 1691844 1691843 2026-10-23T10:50:00Z Ravan 7844 1691844 wikitext text/x-wiki '''کۆما دەنگێ ئازادی''' (دەنگی ئازادی)، لە ساڵی ١٩٩٠ لە ئەستەنبوڵ پێکهێنرا، یەکێک بوو لە بەناوبانگترین و درێژخایەنترین [[مۆسیقای کوردی|تیپە کوردیەکانی]] [[تورکیا]] . کۆما دەنگێ ئازادی هاوشێوەی تیپە کوردیەکانی تری ساڵانی نەوەدەکان ستایلێکی گرتەبەر کە بەتەواوی نوێ بوو بۆ گۆڕەپانی مۆسیقای کوردی، موزیکی نەریتی کوردی بە فۆرمێکی مۆدێرن لێکدایەوە و سەرنجی تایبەتی بۆ نەوەیەکی گەنجی کورد و تورکی شارەکان گرتەوە. هەروەها وەرگێڕانی کوردی گۆرانییە نێودەوڵەتییەکانی وەک " [[بێللا چاو|بێلا سیاو]] "یان پێشکەش کرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٩١ تا ١٩٩٨، کۆما دەنگێ ئازادی چوار ئەلبوومی بڵاوکردۆتەوە، کە سەرجەمیان لە قۆناغێکدا لەلایەن دەوڵەتەوە قەدەغە کرابوون. سەرەڕای قەدەغەکردنەکان چەند سەد هەزار دانە لە ئەلبوومەکان فرۆشران. سەرەڕای ئەوەی زۆرێک لە کۆنسێرتەکانیان لە تورکیا قەدەغە کران، بەڵام لەوێدا بەناوبانگ بوون و هەروەها چەندین کۆنسێرتیان لە ئەڵمانیا، بەلجیکا، هۆڵەندا و بەریتانیا ئەنجامدا. <ref name="ronibaran">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cafrande.org/?p=10516}}</ref> == شێوازی مۆسیقا و کاریگەری == گرووپەکە زۆرێک لە گۆرانییە خۆئامادەکراوەکانیان یان گۆرانییە نەریتییەکانیان لێکدایەوە کە بە فەنک و فەنک جاز و ڕۆک و ڕۆل کۆڤەریان دەکرد. زۆربەی گۆرانیە بەناوبانگەکانی کۆمەڵەی دەنگێ ئازادی ڕیتمێکی فەنکیان هەیە. بەڵام جیاوازن لە گۆرانییە کلاسیکیەکانی فانکی ڕۆژئاوایی بە بەکارهێنانی ئامێرە ڕۆژهەڵاتیەکانی وەک باگلاما و دودوک و مێی شانبەشانی ئامێرە ڕۆژئاواییەکانی وەک گیتار و شمشاڵ. ئەم تێکەڵەیە تا ئەمڕۆش ناوازەیە و بە تایبەتی لە ئینترۆی گۆرانییەکانی وەک "سێلیمۆ"، <ref name="Selîmo">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=r_Z60Tj_rrU}}</ref> "ئەکس لە کینێ"، <ref name="Ax lê kinê">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=X2hTfQhFtco}}</ref> "بێریڤان" و "ئێز تێ باش ناسدیکیم"دا بەرچاوە. زۆرێک لە گۆرانییەکانی گرووپەکە پلەی کولتیان بەدەستهێناوە و چەندین جار بێشومار کۆڤەر کراون. هەندێک لە گۆرانییە بەناوبانگەکان و زۆرترین کۆڤەرکراوەکان بریتین لە "سەلیمۆ"، "هات کاروانێ هێلێبێ"، "لۆ سیڤانۆ"، "لەلێ بێجنێ"، "دێرە سۆرێ"، "ڕۆژ ڕۆژە من یە" و "ئاکس لە کینێ". هەرچەندە ئەم تیپە تەنها کەمێک کەمتر لە ٧ ساڵ بەردەوام بوو، بەڵام کاریگەرییەکی بەردەوامی لەسەر مۆسیقای کوردی هەبووە، زۆر هاوشێوەی هەندێک تیپی دیکەی کوردی ساڵانی نەوەدەکان. مۆسیقای مۆدێرن و شارستانی کۆما دەنگێ ئازادی بۆ زۆرێک لە گەنجە کوردەکان (و تورکەکان) کە خەباتیان کردووە بۆ گوێگرتن لە گۆرانییە نەریتییەکانی کوردی، بۆ ئەوەی بچنە ناو مۆسیقای کوردییەوە. == گۆرانی == هەندێک لە گۆرانییە بەناوبانگەکانی ئەم تیپە ئەمانەن: * ڕۆژ ڕۆژە من یە * نەورۆز تە * تێو گوڵە نارێ * بێ چ هالۆ * سێلۆ * گوڵ و xwîn * فێدی * دلێ xemgîn * دێرێ سۆرێ * لێلێ بێجنێ * دیکیم هێریم ئێسکێریێ (هات کاروانێ هێلێبێ) == ئەلبوومەکان == * هێڤی (هیوا)، ١٩٩١ * ئێم ئازادیکسواز لە (ئێمە ئازادیخوازین)، ١٩٩٣ * وڵاتێ من/ڕۆژ وێ بێ (نیشتمانم)، ١٩٩٥ * فێدی (شەرمەزاری)، ١٩٩٨ == ئەندامان == گرووپەکە زۆرێک لە گۆرانییە خۆئامادەکراوەکانیان یان گۆرانییە نەریتییەکانیان لێکدایەوە کە بە فەنک و فەنک جاز و ڕۆک و ڕۆل کۆڤەریان دەکرد. زۆربەی گۆرانیە بەناوبانگەکانی کۆمەڵەی دەنگێ ئازادی ڕیتمێکی فەنکیان هەیە. بەڵام جیاوازن لە گۆرانییە کلاسیکیەکانی فانکی ڕۆژئاوایی بە بەکارهێنانی ئامێرە ڕۆژهەڵاتیەکانی وەک باگلاما و دودوک و مێی شانبەشانی ئامێرە ڕۆژئاواییەکانی وەک گیتار و شمشاڵ. ئەم تێکەڵەیە تا ئەمڕۆش ناوازەیە و بە تایبەتی لە ئینترۆی گۆرانییەکانی وەک "سێلیمۆ"، <ref name="Selîmo" /> "ئەکس لە کینێ"، <ref name="Ax lê kinê" /> "بێریڤان" و "ئێز تێ باش ناسدیکیم"دا بەرچاوە. * دیلەک * ئیبراهیم ئەردەم * عومەر ئاڤجی * سێرهات کاراکاس * نوری ئەردەم * سێرهات باران * مەهمەت ئاتلی * سێما یگیت * ئیس گونەر * ئی.حەلیل یڵدز * هاکان ئێنێر == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەی زیادە == * گونەر، حەسەن (٢٠٠٧):"کۆم'لار و کورت موزیگی". لە: ''ئێسمەر دێرگیسی'', 05.2007, ئەستەنبوڵ * [[:ku:Koma Dengê Azadî|ویکیپیدیای کوردی]] * [http://www.kurdshow.com/?sf=haber&haberid=1859&ktg=1562 کوردشۆ.کۆم] * [https://web.archive.org/web/20110713173826/http://www.kurdishmagazin.com/modules.php?name=News&file=article&sid=427 گۆڤاری کوردی] * [http://www.ronibaran.de/kda.html موزیکا کوردی، تێکستی گۆرانی کۆما دەنگێ ئازادی] * [https://www.cafrande.org/?p=10516 Cafrande.org] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] 3968mxzc3q0n6yjqvranzme8vovbup7 1691845 1691844 2026-10-23T10:50:28Z Ravan 7844 1691845 wikitext text/x-wiki '''کۆما دەنگێ ئازادی''' (دەنگی ئازادی)، لە ساڵی ١٩٩٠ لە ئەستەنبوڵ پێکهێنرا، یەکێک بوو لە بەناوبانگترین و درێژخایەنترین [[مۆسیقای کوردی|تیپە کوردیەکانی]] [[تورکیا]] . کۆما دەنگێ ئازادی هاوشێوەی تیپە کوردیەکانی تری ساڵانی نەوەدەکان ستایلێکی گرتەبەر کە بەتەواوی نوێ بوو بۆ گۆڕەپانی مۆسیقای کوردی، موزیکی نەریتی کوردی بە فۆرمێکی مۆدێرن لێکدایەوە و سەرنجی تایبەتی بۆ نەوەیەکی گەنجی کورد و تورکی شارەکان گرتەوە. هەروەها وەرگێڕانی کوردی گۆرانییە نێودەوڵەتییەکانی وەک " [[بێللا چاو|بێلا سیاو]] "یان پێشکەش کرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٩١ تا ١٩٩٨، کۆما دەنگێ ئازادی چوار ئەلبوومی بڵاوکردۆتەوە، کە سەرجەمیان لە قۆناغێکدا لەلایەن دەوڵەتەوە قەدەغە کرابوون. سەرەڕای قەدەغەکردنەکان چەند سەد هەزار دانە لە ئەلبوومەکان فرۆشران. سەرەڕای ئەوەی زۆرێک لە کۆنسێرتەکانیان لە تورکیا قەدەغە کران، بەڵام لەوێدا بەناوبانگ بوون و هەروەها چەندین کۆنسێرتیان لە ئەڵمانیا، بەلجیکا، هۆڵەندا و بەریتانیا ئەنجامدا.<ref name="ronibaran">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cafrande.org/?p=10516}}</ref> == شێوازی مۆسیقا و کاریگەری == گرووپەکە زۆرێک لە گۆرانییە خۆئامادەکراوەکانیان یان گۆرانییە نەریتییەکانیان لێکدایەوە کە بە فەنک و فەنک جاز و ڕۆک و ڕۆل کۆڤەریان دەکرد. زۆربەی گۆرانیە بەناوبانگەکانی کۆمەڵەی دەنگێ ئازادی ڕیتمێکی فەنکیان هەیە. بەڵام جیاوازن لە گۆرانییە کلاسیکیەکانی فانکی ڕۆژئاوایی بە بەکارهێنانی ئامێرە ڕۆژهەڵاتیەکانی وەک باگلاما و دودوک و مێی شانبەشانی ئامێرە ڕۆژئاواییەکانی وەک گیتار و شمشاڵ. ئەم تێکەڵەیە تا ئەمڕۆش ناوازەیە و بە تایبەتی لە ئینترۆی گۆرانییەکانی وەک "سێلیمۆ"، <ref name="Selîmo">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=r_Z60Tj_rrU}}</ref> "ئەکس لە کینێ"، <ref name="Ax lê kinê">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=X2hTfQhFtco}}</ref> "بێریڤان" و "ئێز تێ باش ناسدیکیم"دا بەرچاوە. زۆرێک لە گۆرانییەکانی گرووپەکە پلەی کولتیان بەدەستهێناوە و چەندین جار بێشومار کۆڤەر کراون. هەندێک لە گۆرانییە بەناوبانگەکان و زۆرترین کۆڤەرکراوەکان بریتین لە "سەلیمۆ"، "هات کاروانێ هێلێبێ"، "لۆ سیڤانۆ"، "لەلێ بێجنێ"، "دێرە سۆرێ"، "ڕۆژ ڕۆژە من یە" و "ئاکس لە کینێ". هەرچەندە ئەم تیپە تەنها کەمێک کەمتر لە ٧ ساڵ بەردەوام بوو، بەڵام کاریگەرییەکی بەردەوامی لەسەر مۆسیقای کوردی هەبووە، زۆر هاوشێوەی هەندێک تیپی دیکەی کوردی ساڵانی نەوەدەکان. مۆسیقای مۆدێرن و شارستانی کۆما دەنگێ ئازادی بۆ زۆرێک لە گەنجە کوردەکان (و تورکەکان) کە خەباتیان کردووە بۆ گوێگرتن لە گۆرانییە نەریتییەکانی کوردی، بۆ ئەوەی بچنە ناو مۆسیقای کوردییەوە. == گۆرانی == هەندێک لە گۆرانییە بەناوبانگەکانی ئەم تیپە ئەمانەن: * ڕۆژ ڕۆژە من یە * نەورۆز تە * تێو گوڵە نارێ * بێ چ هالۆ * سێلۆ * گوڵ و xwîn * فێدی * دلێ xemgîn * دێرێ سۆرێ * لێلێ بێجنێ * دیکیم هێریم ئێسکێریێ (هات کاروانێ هێلێبێ) == ئەلبوومەکان == * هێڤی (هیوا)، ١٩٩١ * ئێم ئازادیکسواز لە (ئێمە ئازادیخوازین)، ١٩٩٣ * وڵاتێ من/ڕۆژ وێ بێ (نیشتمانم)، ١٩٩٥ * فێدی (شەرمەزاری)، ١٩٩٨ == ئەندامان == گرووپەکە زۆرێک لە گۆرانییە خۆئامادەکراوەکانیان یان گۆرانییە نەریتییەکانیان لێکدایەوە کە بە فەنک و فەنک جاز و ڕۆک و ڕۆل کۆڤەریان دەکرد. زۆربەی گۆرانیە بەناوبانگەکانی کۆمەڵەی دەنگێ ئازادی ڕیتمێکی فەنکیان هەیە. بەڵام جیاوازن لە گۆرانییە کلاسیکیەکانی فانکی ڕۆژئاوایی بە بەکارهێنانی ئامێرە ڕۆژهەڵاتیەکانی وەک باگلاما و دودوک و مێی شانبەشانی ئامێرە ڕۆژئاواییەکانی وەک گیتار و شمشاڵ. ئەم تێکەڵەیە تا ئەمڕۆش ناوازەیە و بە تایبەتی لە ئینترۆی گۆرانییەکانی وەک "سێلیمۆ"، <ref name="Selîmo" /> "ئەکس لە کینێ"، <ref name="Ax lê kinê" /> "بێریڤان" و "ئێز تێ باش ناسدیکیم"دا بەرچاوە. * دیلەک * ئیبراهیم ئەردەم * عومەر ئاڤجی * سێرهات کاراکاس * نوری ئەردەم * سێرهات باران * مەهمەت ئاتلی * سێما یگیت * ئیس گونەر * ئی.حەلیل یڵدز * هاکان ئێنێر == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == سەرچاوەی زیادە == * گونەر، حەسەن (٢٠٠٧):"کۆم'لار و کورت موزیگی". لە: ''ئێسمەر دێرگیسی'', 05.2007, ئەستەنبوڵ * [[:ku:Koma Dengê Azadî|ویکیپیدیای کوردی]] * [http://www.kurdshow.com/?sf=haber&haberid=1859&ktg=1562 کوردشۆ.کۆم] * [https://web.archive.org/web/20110713173826/http://www.kurdishmagazin.com/modules.php?name=News&file=article&sid=427 گۆڤاری کوردی] * [http://www.ronibaran.de/kda.html موزیکا کوردی، تێکستی گۆرانی کۆما دەنگێ ئازادی] * [https://www.cafrande.org/?p=10516 Cafrande.org] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] gta5tcryml9q87cv6wnau71orejfjq1 پۆل:شوقە 14 305115 1691408 1691106 2026-10-22T15:20:16Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691408 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Apartments}} [[پۆل:نیشتەجێبوون]] fwkwkis2qvwrpjh7zn3ptk7n165s9h2 چەم سماق 0 305189 1691503 1682496 2026-10-22T19:33:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1691503 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = چەم سماق | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|جم سماق }}<br>{{lang-en| Cham Smaq}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.645266| 43.963723}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی چەم سماق''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.645266| 43.963723 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''چەم سماق''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 | url-status = bot: unknown }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] a2tqu9hfs1cuxys50gqw5qjmin7pg0x داڕێژە:Taxonomy/Syrphidae 10 305399 1691416 1687596 2026-10-22T15:43:32Z حوسێن 42516 1691416 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=familia |link=مێشگوڵ|Syrphidae |parent=Syrphoidea |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} epcysbr12pvwwyctv3t8tr44xcx62un داڕێژە:Taxonomy/Diptera 10 305452 1691415 1688696 2026-10-22T15:34:09Z حوسێن 42516 بەکوردیکردن 1691415 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=ordo |link=مێش|دووباڵان |parent=Antliophora }} 3vygyjswujl1du48k3smrnp2jsdnpja بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک 0 305477 1691846 1690925 2026-10-23T10:52:17Z Ravan 7844 1691846 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-04-07 |ڕێکەوتی سەردان=2014-04-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Stuart|first=David|url=|title=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|publisher=Precolumbia Mesoweb Press|year=2021|isbn=978-1-7350606-3-7|pages=11|language=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{Cite book|last=Florescano, Enrique|title=National Narratives in Mexico|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|others=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|year=2006|isbn=0-8061-3701-0|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|location=Norman|oclc=62857841}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{Cite book|last=Hassig|first=Ross|url=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|title=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|publisher=University of Texas Press|year=2001|isbn=978-0292731400|location=Austin|pages=[https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707/page/n66 48]–69|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|url-access=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreno de los Arcos |first=Roberto |ڕێکەوت=1967 |ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html |quote=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |last=López Luján |first=Leonardo |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=March 5, 2016 |ڕێکەوتی سەردان=January 29, 2015 |وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-07-22 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-27}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chavero |first=Alfredo |ڕێکەوت=1876 |ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura Monumental Mexica|date=2012|publisher=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth |date=1998 |title=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=8 |pages=3–13 |doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Klein |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{Cite book|last=Villela|first=Khristaan|title=The Aztec Calendar Stone|last2=Michel Graulich|publisher=Getty Research Institute|year=2010|location=Los Angeles|page=258|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Kelin |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{Cite book|last=Eduardo.|first=Matos Moctezuma|title=The Aztec calendar and other solar monuments|date=2004|publisher=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|others=Solís Olguín, Felipe R.|isbn=9680300323|location=México, D.F.|pages=13, 48–59, 68, 70, 72, 74|oclc=57716237}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{Cite book|last=Aguilar-Moreno|first=Manuel|title=Handbook to: Life in the Aztec World|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0195330830|location=Oxford|pages=181–182}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Solís |first=Felipe |date=2000 |title=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |volume=VII |issue=41 |pages=32–39}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Casey|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Richard Fraser|title=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|date=1997|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|isbn=9780884020837|oclc=912811300}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{Cite book|last=Smith|first=Michael|title=The Aztecs|publisher=Wiley-Blackwell|year=2002|isbn=978-0631230168|edition=2nd|location=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{Cite book|last=Umberger|first=Emily|title=Aztec Imperial Strategies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1996|isbn=978-0884022114|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|location=Washington|pages=85–106|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{Cite book|last=Latorre|first=Guisela|url=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|title=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|date=December 2008|isbn=9780292793934}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{Cite book|last=Austin|first=Alfredo Lopéz|url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|title=The Aztec World|last2=Luján|first2=Leonardo López|publisher=Abrams|year=2008|isbn=978-0810972780|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137 137–152]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth M. |last2=Millhauser |first2=John K. |date=2014 |title=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |volume=37 |issue=1 |pages=6–16 |doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Dean |first=Carolyn |date=Summer 2006 |title=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |volume=65 |issue=2 |pages=24–32 |doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura monumental mexica|publisher=[[Fondo de Cultura Económica]]|year=2012|isbn=9786071609328|location=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2020-07-26 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-05}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. == هەروەها سەیری بکە == * دیسکی بەردی کۆیۆلکساووکی == تێبینی و ئاماژە == === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} 303cc6zy30ih67q3m4t1awqs3l2l1z8 1691847 1691846 2026-10-23T10:55:41Z Ravan 7844 1691847 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} {{Infobox artwork | title = بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-04-07 |ڕێکەوتی سەردان=2014-04-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Stuart|first=David|url=|title=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|publisher=Precolumbia Mesoweb Press|year=2021|isbn=978-1-7350606-3-7|pages=11|language=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{Cite book|last=Florescano, Enrique|title=National Narratives in Mexico|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|others=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|year=2006|isbn=0-8061-3701-0|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|location=Norman|oclc=62857841}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{Cite book|last=Hassig|first=Ross|url=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|title=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|publisher=University of Texas Press|year=2001|isbn=978-0292731400|location=Austin|pages=[https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707/page/n66 48]–69|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|url-access=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreno de los Arcos |first=Roberto |ڕێکەوت=1967 |ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html |quote=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |last=López Luján |first=Leonardo |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=March 5, 2016 |ڕێکەوتی سەردان=January 29, 2015 |وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-07-22 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-27}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chavero |first=Alfredo |ڕێکەوت=1876 |ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura Monumental Mexica|date=2012|publisher=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth |date=1998 |title=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=8 |pages=3–13 |doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Klein |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{Cite book|last=Villela|first=Khristaan|title=The Aztec Calendar Stone|last2=Michel Graulich|publisher=Getty Research Institute|year=2010|location=Los Angeles|page=258|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Kelin |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{Cite book|last=Eduardo.|first=Matos Moctezuma|title=The Aztec calendar and other solar monuments|date=2004|publisher=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|others=Solís Olguín, Felipe R.|isbn=9680300323|location=México, D.F.|pages=13, 48–59, 68, 70, 72, 74|oclc=57716237}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{Cite book|last=Aguilar-Moreno|first=Manuel|title=Handbook to: Life in the Aztec World|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0195330830|location=Oxford|pages=181–182}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Solís |first=Felipe |date=2000 |title=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |volume=VII |issue=41 |pages=32–39}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Casey|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Richard Fraser|title=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|date=1997|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|isbn=9780884020837|oclc=912811300}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{Cite book|last=Smith|first=Michael|title=The Aztecs|publisher=Wiley-Blackwell|year=2002|isbn=978-0631230168|edition=2nd|location=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{Cite book|last=Umberger|first=Emily|title=Aztec Imperial Strategies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1996|isbn=978-0884022114|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|location=Washington|pages=85–106|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{Cite book|last=Latorre|first=Guisela|url=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|title=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|date=December 2008|isbn=9780292793934}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{Cite book|last=Austin|first=Alfredo Lopéz|url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|title=The Aztec World|last2=Luján|first2=Leonardo López|publisher=Abrams|year=2008|isbn=978-0810972780|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137 137–152]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth M. |last2=Millhauser |first2=John K. |date=2014 |title=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |volume=37 |issue=1 |pages=6–16 |doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Dean |first=Carolyn |date=Summer 2006 |title=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |volume=65 |issue=2 |pages=24–32 |doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura monumental mexica|publisher=[[Fondo de Cultura Económica]]|year=2012|isbn=9786071609328|location=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2020-07-26 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-05}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. == هەروەها سەیری بکە == * دیسکی بەردی کۆیۆلکساووکی == تێبینی و ئاماژە == === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} sqw3q4nu28fbq6n3crwrek5yaomvdq5 1691848 1691847 2026-10-23T10:56:50Z Ravan 7844 1691848 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} {{Infobox artwork | title = بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Monolito_de_la_Piedra_del_Sol.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = | year = <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-04-07 |ڕێکەوتی سەردان=2014-04-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Stuart|first=David|url=|title=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|publisher=Precolumbia Mesoweb Press|year=2021|isbn=978-1-7350606-3-7|pages=11|language=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{Cite book|last=Florescano, Enrique|title=National Narratives in Mexico|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|others=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|year=2006|isbn=0-8061-3701-0|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|location=Norman|oclc=62857841}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{Cite book|last=Hassig|first=Ross|url=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|title=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|publisher=University of Texas Press|year=2001|isbn=978-0292731400|location=Austin|pages=[https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707/page/n66 48]–69|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|url-access=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreno de los Arcos |first=Roberto |ڕێکەوت=1967 |ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html |quote=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |last=López Luján |first=Leonardo |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=March 5, 2016 |ڕێکەوتی سەردان=January 29, 2015 |وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-07-22 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-27}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chavero |first=Alfredo |ڕێکەوت=1876 |ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura Monumental Mexica|date=2012|publisher=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth |date=1998 |title=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=8 |pages=3–13 |doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Klein |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{Cite book|last=Villela|first=Khristaan|title=The Aztec Calendar Stone|last2=Michel Graulich|publisher=Getty Research Institute|year=2010|location=Los Angeles|page=258|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Kelin |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{Cite book|last=Eduardo.|first=Matos Moctezuma|title=The Aztec calendar and other solar monuments|date=2004|publisher=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|others=Solís Olguín, Felipe R.|isbn=9680300323|location=México, D.F.|pages=13, 48–59, 68, 70, 72, 74|oclc=57716237}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{Cite book|last=Aguilar-Moreno|first=Manuel|title=Handbook to: Life in the Aztec World|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0195330830|location=Oxford|pages=181–182}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Solís |first=Felipe |date=2000 |title=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |volume=VII |issue=41 |pages=32–39}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Casey|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Richard Fraser|title=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|date=1997|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|isbn=9780884020837|oclc=912811300}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{Cite book|last=Smith|first=Michael|title=The Aztecs|publisher=Wiley-Blackwell|year=2002|isbn=978-0631230168|edition=2nd|location=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{Cite book|last=Umberger|first=Emily|title=Aztec Imperial Strategies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1996|isbn=978-0884022114|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|location=Washington|pages=85–106|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{Cite book|last=Latorre|first=Guisela|url=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|title=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|date=December 2008|isbn=9780292793934}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{Cite book|last=Austin|first=Alfredo Lopéz|url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|title=The Aztec World|last2=Luján|first2=Leonardo López|publisher=Abrams|year=2008|isbn=978-0810972780|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137 137–152]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth M. |last2=Millhauser |first2=John K. |date=2014 |title=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |volume=37 |issue=1 |pages=6–16 |doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Dean |first=Carolyn |date=Summer 2006 |title=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |volume=65 |issue=2 |pages=24–32 |doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura monumental mexica|publisher=[[Fondo de Cultura Económica]]|year=2012|isbn=9786071609328|location=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2020-07-26 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-05}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. == هەروەها سەیری بکە == * دیسکی بەردی کۆیۆلکساووکی == تێبینی و ئاماژە == === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} 5nrn0zcqd00epnzpo1szdb8kieqgq10 1691849 1691848 2026-10-23T10:57:42Z Ravan 7844 1691849 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} {{Infobox artwork | title = بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Monolito_de_la_Piedra_del_Sol.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = | year کاتێک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ ١٥٢٠= <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-04-07 |ڕێکەوتی سەردان=2014-04-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Stuart|first=David|url=|title=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|publisher=Precolumbia Mesoweb Press|year=2021|isbn=978-1-7350606-3-7|pages=11|language=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{Cite book|last=Florescano, Enrique|title=National Narratives in Mexico|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|others=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|year=2006|isbn=0-8061-3701-0|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|location=Norman|oclc=62857841}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{Cite book|last=Hassig|first=Ross|url=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|title=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|publisher=University of Texas Press|year=2001|isbn=978-0292731400|location=Austin|pages=[https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707/page/n66 48]–69|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|url-access=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreno de los Arcos |first=Roberto |ڕێکەوت=1967 |ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html |quote=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |last=López Luján |first=Leonardo |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=March 5, 2016 |ڕێکەوتی سەردان=January 29, 2015 |وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-07-22 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-27}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chavero |first=Alfredo |ڕێکەوت=1876 |ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura Monumental Mexica|date=2012|publisher=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth |date=1998 |title=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=8 |pages=3–13 |doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Klein |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{Cite book|last=Villela|first=Khristaan|title=The Aztec Calendar Stone|last2=Michel Graulich|publisher=Getty Research Institute|year=2010|location=Los Angeles|page=258|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Kelin |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{Cite book|last=Eduardo.|first=Matos Moctezuma|title=The Aztec calendar and other solar monuments|date=2004|publisher=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|others=Solís Olguín, Felipe R.|isbn=9680300323|location=México, D.F.|pages=13, 48–59, 68, 70, 72, 74|oclc=57716237}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{Cite book|last=Aguilar-Moreno|first=Manuel|title=Handbook to: Life in the Aztec World|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0195330830|location=Oxford|pages=181–182}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Solís |first=Felipe |date=2000 |title=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |volume=VII |issue=41 |pages=32–39}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Casey|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Richard Fraser|title=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|date=1997|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|isbn=9780884020837|oclc=912811300}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{Cite book|last=Smith|first=Michael|title=The Aztecs|publisher=Wiley-Blackwell|year=2002|isbn=978-0631230168|edition=2nd|location=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{Cite book|last=Umberger|first=Emily|title=Aztec Imperial Strategies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1996|isbn=978-0884022114|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|location=Washington|pages=85–106|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{Cite book|last=Latorre|first=Guisela|url=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|title=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|date=December 2008|isbn=9780292793934}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{Cite book|last=Austin|first=Alfredo Lopéz|url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|title=The Aztec World|last2=Luján|first2=Leonardo López|publisher=Abrams|year=2008|isbn=978-0810972780|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137 137–152]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth M. |last2=Millhauser |first2=John K. |date=2014 |title=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |volume=37 |issue=1 |pages=6–16 |doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Dean |first=Carolyn |date=Summer 2006 |title=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |volume=65 |issue=2 |pages=24–32 |doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura monumental mexica|publisher=[[Fondo de Cultura Económica]]|year=2012|isbn=9786071609328|location=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2020-07-26 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-05}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. == هەروەها سەیری بکە == * دیسکی بەردی کۆیۆلکساووکی == تێبینی و ئاماژە == === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} g91h047g5ptyhmx1d4j657i2uye9jct 1691850 1691849 2026-10-23T10:58:49Z Ravan 7844 1691850 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} {{Infobox artwork | title = بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Monolito_de_la_Piedra_del_Sol.jpg | image_upright = | alt = | caption = | artist = | designer = | year کاتێک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ ١٥٢٠= <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = بەردی خۆر کە لە [[مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی]] لە [[مەکسیک سیتی]] نمایشکراوە. | city = [[مەکسیک سیتی]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-04-07 |ڕێکەوتی سەردان=2014-04-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Stuart|first=David|url=|title=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|publisher=Precolumbia Mesoweb Press|year=2021|isbn=978-1-7350606-3-7|pages=11|language=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{Cite book|last=Florescano, Enrique|title=National Narratives in Mexico|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|others=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|year=2006|isbn=0-8061-3701-0|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|location=Norman|oclc=62857841}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{Cite book|last=Hassig|first=Ross|url=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|title=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|publisher=University of Texas Press|year=2001|isbn=978-0292731400|location=Austin|pages=[https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707/page/n66 48]–69|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|url-access=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreno de los Arcos |first=Roberto |ڕێکەوت=1967 |ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html |quote=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |last=López Luján |first=Leonardo |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=March 5, 2016 |ڕێکەوتی سەردان=January 29, 2015 |وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-07-22 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-27}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chavero |first=Alfredo |ڕێکەوت=1876 |ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura Monumental Mexica|date=2012|publisher=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth |date=1998 |title=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=8 |pages=3–13 |doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Klein |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{Cite book|last=Villela|first=Khristaan|title=The Aztec Calendar Stone|last2=Michel Graulich|publisher=Getty Research Institute|year=2010|location=Los Angeles|page=258|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Kelin |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{Cite book|last=Eduardo.|first=Matos Moctezuma|title=The Aztec calendar and other solar monuments|date=2004|publisher=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|others=Solís Olguín, Felipe R.|isbn=9680300323|location=México, D.F.|pages=13, 48–59, 68, 70, 72, 74|oclc=57716237}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{Cite book|last=Aguilar-Moreno|first=Manuel|title=Handbook to: Life in the Aztec World|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0195330830|location=Oxford|pages=181–182}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Solís |first=Felipe |date=2000 |title=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |volume=VII |issue=41 |pages=32–39}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Casey|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Richard Fraser|title=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|date=1997|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|isbn=9780884020837|oclc=912811300}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{Cite book|last=Smith|first=Michael|title=The Aztecs|publisher=Wiley-Blackwell|year=2002|isbn=978-0631230168|edition=2nd|location=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{Cite book|last=Umberger|first=Emily|title=Aztec Imperial Strategies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1996|isbn=978-0884022114|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|location=Washington|pages=85–106|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{Cite book|last=Latorre|first=Guisela|url=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|title=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|date=December 2008|isbn=9780292793934}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{Cite book|last=Austin|first=Alfredo Lopéz|url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|title=The Aztec World|last2=Luján|first2=Leonardo López|publisher=Abrams|year=2008|isbn=978-0810972780|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137 137–152]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth M. |last2=Millhauser |first2=John K. |date=2014 |title=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |volume=37 |issue=1 |pages=6–16 |doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Dean |first=Carolyn |date=Summer 2006 |title=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |volume=65 |issue=2 |pages=24–32 |doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura monumental mexica|publisher=[[Fondo de Cultura Económica]]|year=2012|isbn=9786071609328|location=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2020-07-26 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-05}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. == هەروەها سەیری بکە == * دیسکی بەردی کۆیۆلکساووکی == تێبینی و ئاماژە == === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} jnq59g9qy2dova4t5fnb6owkkja2l4x 1691851 1691850 2026-10-23T10:59:53Z Ravan 7844 1691851 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} {{Infobox artwork | title = بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Monolito_de_la_Piedra_del_Sol.jpg | image_upright = | alt = | caption = بەردی خۆر کە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکو سیتی]] نمایشکراوە. | artist = | designer = | year کاتێک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ ١٥٢٠= <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[مەکسیکو سیتی]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-04-07 |ڕێکەوتی سەردان=2014-04-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Stuart|first=David|url=|title=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|publisher=Precolumbia Mesoweb Press|year=2021|isbn=978-1-7350606-3-7|pages=11|language=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{Cite book|last=Florescano, Enrique|title=National Narratives in Mexico|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|others=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|year=2006|isbn=0-8061-3701-0|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|location=Norman|oclc=62857841}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{Cite book|last=Hassig|first=Ross|url=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|title=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|publisher=University of Texas Press|year=2001|isbn=978-0292731400|location=Austin|pages=[https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707/page/n66 48]–69|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|url-access=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreno de los Arcos |first=Roberto |ڕێکەوت=1967 |ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html |quote=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |last=López Luján |first=Leonardo |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=March 5, 2016 |ڕێکەوتی سەردان=January 29, 2015 |وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-07-22 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-27}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chavero |first=Alfredo |ڕێکەوت=1876 |ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura Monumental Mexica|date=2012|publisher=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth |date=1998 |title=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=8 |pages=3–13 |doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Klein |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{Cite book|last=Villela|first=Khristaan|title=The Aztec Calendar Stone|last2=Michel Graulich|publisher=Getty Research Institute|year=2010|location=Los Angeles|page=258|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Kelin |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{Cite book|last=Eduardo.|first=Matos Moctezuma|title=The Aztec calendar and other solar monuments|date=2004|publisher=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|others=Solís Olguín, Felipe R.|isbn=9680300323|location=México, D.F.|pages=13, 48–59, 68, 70, 72, 74|oclc=57716237}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{Cite book|last=Aguilar-Moreno|first=Manuel|title=Handbook to: Life in the Aztec World|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0195330830|location=Oxford|pages=181–182}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Solís |first=Felipe |date=2000 |title=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |volume=VII |issue=41 |pages=32–39}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Casey|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Richard Fraser|title=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|date=1997|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|isbn=9780884020837|oclc=912811300}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{Cite book|last=Smith|first=Michael|title=The Aztecs|publisher=Wiley-Blackwell|year=2002|isbn=978-0631230168|edition=2nd|location=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{Cite book|last=Umberger|first=Emily|title=Aztec Imperial Strategies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1996|isbn=978-0884022114|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|location=Washington|pages=85–106|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{Cite book|last=Latorre|first=Guisela|url=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|title=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|date=December 2008|isbn=9780292793934}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{Cite book|last=Austin|first=Alfredo Lopéz|url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|title=The Aztec World|last2=Luján|first2=Leonardo López|publisher=Abrams|year=2008|isbn=978-0810972780|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137 137–152]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth M. |last2=Millhauser |first2=John K. |date=2014 |title=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |volume=37 |issue=1 |pages=6–16 |doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Dean |first=Carolyn |date=Summer 2006 |title=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |volume=65 |issue=2 |pages=24–32 |doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura monumental mexica|publisher=[[Fondo de Cultura Económica]]|year=2012|isbn=9786071609328|location=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2020-07-26 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-05}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. == هەروەها سەیری بکە == * دیسکی بەردی کۆیۆلکساووکی == تێبینی و ئاماژە == === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} r1wsfi9qv4br5t40qpfg9n14u7kxtl7 1691852 1691851 2026-10-23T11:01:09Z Ravan 7844 1691852 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} {{Infobox artwork | title = بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Monolito_de_la_Piedra_del_Sol.jpg | image_upright = | alt = | caption = بەردی خۆر کە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی]] نمایشکراوە. | artist = | designer = | year کاتێک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ ١٥٢٠= <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[مەکسیکۆ سیتی]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-04-07 |ڕێکەوتی سەردان=2014-04-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Stuart|first=David|url=|title=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|publisher=Precolumbia Mesoweb Press|year=2021|isbn=978-1-7350606-3-7|pages=11|language=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{Cite book|last=Florescano, Enrique|title=National Narratives in Mexico|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|others=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|year=2006|isbn=0-8061-3701-0|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|location=Norman|oclc=62857841}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{Cite book|last=Hassig|first=Ross|url=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|title=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|publisher=University of Texas Press|year=2001|isbn=978-0292731400|location=Austin|pages=[https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707/page/n66 48]–69|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|url-access=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreno de los Arcos |first=Roberto |ڕێکەوت=1967 |ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html |quote=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |last=López Luján |first=Leonardo |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=March 5, 2016 |ڕێکەوتی سەردان=January 29, 2015 |وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-07-22 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-27}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chavero |first=Alfredo |ڕێکەوت=1876 |ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura Monumental Mexica|date=2012|publisher=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth |date=1998 |title=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=8 |pages=3–13 |doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Klein |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{Cite book|last=Villela|first=Khristaan|title=The Aztec Calendar Stone|last2=Michel Graulich|publisher=Getty Research Institute|year=2010|location=Los Angeles|page=258|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Kelin |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{Cite book|last=Eduardo.|first=Matos Moctezuma|title=The Aztec calendar and other solar monuments|date=2004|publisher=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|others=Solís Olguín, Felipe R.|isbn=9680300323|location=México, D.F.|pages=13, 48–59, 68, 70, 72, 74|oclc=57716237}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{Cite book|last=Aguilar-Moreno|first=Manuel|title=Handbook to: Life in the Aztec World|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0195330830|location=Oxford|pages=181–182}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Solís |first=Felipe |date=2000 |title=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |volume=VII |issue=41 |pages=32–39}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Casey|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Richard Fraser|title=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|date=1997|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|isbn=9780884020837|oclc=912811300}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{Cite book|last=Smith|first=Michael|title=The Aztecs|publisher=Wiley-Blackwell|year=2002|isbn=978-0631230168|edition=2nd|location=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{Cite book|last=Umberger|first=Emily|title=Aztec Imperial Strategies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1996|isbn=978-0884022114|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|location=Washington|pages=85–106|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{Cite book|last=Latorre|first=Guisela|url=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|title=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|date=December 2008|isbn=9780292793934}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{Cite book|last=Austin|first=Alfredo Lopéz|url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|title=The Aztec World|last2=Luján|first2=Leonardo López|publisher=Abrams|year=2008|isbn=978-0810972780|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137 137–152]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth M. |last2=Millhauser |first2=John K. |date=2014 |title=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |volume=37 |issue=1 |pages=6–16 |doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Dean |first=Carolyn |date=Summer 2006 |title=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |volume=65 |issue=2 |pages=24–32 |doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura monumental mexica|publisher=[[Fondo de Cultura Económica]]|year=2012|isbn=9786071609328|location=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2020-07-26 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-05}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. == هەروەها سەیری بکە == * دیسکی بەردی کۆیۆلکساووکی == تێبینی و ئاماژە == === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} d90xzy0zez9z43o8p2kudsoperpcycu 1691853 1691852 2026-10-23T11:02:36Z Ravan 7844 1691853 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} {{Infobox artwork | title = بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Monolito_de_la_Piedra_del_Sol.jpg | image_upright = | alt = | caption = بەردی خۆر کە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی]] نمایشکراوە. | artist = | designer = | year کاتێک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ ١٥٢٠= <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[مەکسیکۆ سیتی]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-04-07 |ڕێکەوتی سەردان=2014-04-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Stuart|first=David|url=|title=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|publisher=Precolumbia Mesoweb Press|year=2021|isbn=978-1-7350606-3-7|pages=11|language=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{Cite book|last=Florescano, Enrique|title=National Narratives in Mexico|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|others=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|year=2006|isbn=0-8061-3701-0|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|location=Norman|oclc=62857841}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{Cite book|last=Hassig|first=Ross|url=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|title=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|publisher=University of Texas Press|year=2001|isbn=978-0292731400|location=Austin|pages=[https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707/page/n66 48]–69|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|url-access=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreno de los Arcos |first=Roberto |ڕێکەوت=1967 |ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html |quote=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |last=López Luján |first=Leonardo |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=March 5, 2016 |ڕێکەوتی سەردان=January 29, 2015 |وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-07-22 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-27}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chavero |first=Alfredo |ڕێکەوت=1876 |ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura Monumental Mexica|date=2012|publisher=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth |date=1998 |title=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=8 |pages=3–13 |doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Klein |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{Cite book|last=Villela|first=Khristaan|title=The Aztec Calendar Stone|last2=Michel Graulich|publisher=Getty Research Institute|year=2010|location=Los Angeles|page=258|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Kelin |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{Cite book|last=Eduardo.|first=Matos Moctezuma|title=The Aztec calendar and other solar monuments|date=2004|publisher=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|others=Solís Olguín, Felipe R.|isbn=9680300323|location=México, D.F.|pages=13, 48–59, 68, 70, 72, 74|oclc=57716237}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{Cite book|last=Aguilar-Moreno|first=Manuel|title=Handbook to: Life in the Aztec World|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0195330830|location=Oxford|pages=181–182}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Solís |first=Felipe |date=2000 |title=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |volume=VII |issue=41 |pages=32–39}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Casey|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Richard Fraser|title=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|date=1997|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|isbn=9780884020837|oclc=912811300}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{Cite book|last=Smith|first=Michael|title=The Aztecs|publisher=Wiley-Blackwell|year=2002|isbn=978-0631230168|edition=2nd|location=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{Cite book|last=Umberger|first=Emily|title=Aztec Imperial Strategies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1996|isbn=978-0884022114|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|location=Washington|pages=85–106|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{Cite book|last=Latorre|first=Guisela|url=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|title=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|date=December 2008|isbn=9780292793934}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{Cite book|last=Austin|first=Alfredo Lopéz|url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|title=The Aztec World|last2=Luján|first2=Leonardo López|publisher=Abrams|year=2008|isbn=978-0810972780|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137 137–152]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth M. |last2=Millhauser |first2=John K. |date=2014 |title=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |volume=37 |issue=1 |pages=6–16 |doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Dean |first=Carolyn |date=Summer 2006 |title=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |volume=65 |issue=2 |pages=24–32 |doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura monumental mexica|publisher=[[Fondo de Cultura Económica]]|year=2012|isbn=9786071609328|location=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2020-07-26 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-05}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەزتێک]] 14x7eoy7oa7uase9d6jy4mai5d6sig6 1691854 1691853 2026-10-23T11:04:03Z Ravan 7844 1691854 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} {{Infobox artwork | title = بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Monolito_de_la_Piedra_del_Sol.jpg | image_upright = | alt = | caption = بەردی خۆر کە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی]] نمایشکراوە. | artist = | designer = | year کاتێک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ ١٥٢٠= <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[مەکسیکۆ سیتی]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-04-07 |ڕێکەوتی سەردان=2014-04-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Stuart|first=David|url=|title=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|publisher=Precolumbia Mesoweb Press|year=2021|isbn=978-1-7350606-3-7|pages=11|language=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{Cite book|last=Florescano, Enrique|title=National Narratives in Mexico|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|others=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|year=2006|isbn=0-8061-3701-0|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|location=Norman|oclc=62857841}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{Cite book|last=Hassig|first=Ross|url=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|title=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|publisher=University of Texas Press|year=2001|isbn=978-0292731400|location=Austin|pages=[https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707/page/n66 48]–69|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|url-access=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreno de los Arcos |first=Roberto |ڕێکەوت=1967 |ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html |quote=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |last=López Luján |first=Leonardo |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=March 5, 2016 |ڕێکەوتی سەردان=January 29, 2015 |وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-07-22 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-27}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chavero |first=Alfredo |ڕێکەوت=1876 |ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura Monumental Mexica|date=2012|publisher=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth |date=1998 |title=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=8 |pages=3–13 |doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Klein |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{Cite book|last=Villela|first=Khristaan|title=The Aztec Calendar Stone|last2=Michel Graulich|publisher=Getty Research Institute|year=2010|location=Los Angeles|page=258|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Kelin |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{Cite book|last=Eduardo.|first=Matos Moctezuma|title=The Aztec calendar and other solar monuments|date=2004|publisher=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|others=Solís Olguín, Felipe R.|isbn=9680300323|location=México, D.F.|pages=13, 48–59, 68, 70, 72, 74|oclc=57716237}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{Cite book|last=Aguilar-Moreno|first=Manuel|title=Handbook to: Life in the Aztec World|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0195330830|location=Oxford|pages=181–182}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Solís |first=Felipe |date=2000 |title=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |volume=VII |issue=41 |pages=32–39}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Casey|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Richard Fraser|title=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|date=1997|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|isbn=9780884020837|oclc=912811300}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{Cite book|last=Smith|first=Michael|title=The Aztecs|publisher=Wiley-Blackwell|year=2002|isbn=978-0631230168|edition=2nd|location=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{Cite book|last=Umberger|first=Emily|title=Aztec Imperial Strategies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1996|isbn=978-0884022114|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|location=Washington|pages=85–106|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{Cite book|last=Latorre|first=Guisela|url=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|title=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|date=December 2008|isbn=9780292793934}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{Cite book|last=Austin|first=Alfredo Lopéz|url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|title=The Aztec World|last2=Luján|first2=Leonardo López|publisher=Abrams|year=2008|isbn=978-0810972780|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137 137–152]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth M. |last2=Millhauser |first2=John K. |date=2014 |title=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |volume=37 |issue=1 |pages=6–16 |doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Dean |first=Carolyn |date=Summer 2006 |title=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |volume=65 |issue=2 |pages=24–32 |doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura monumental mexica|publisher=[[Fondo de Cultura Económica]]|year=2012|isbn=9786071609328|location=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2020-07-26 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-05}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەزتێک]] [[پۆل:بەرد]] n4eqc1rvk7b3w5xutdqsb979wq03h31 1691855 1691854 2026-10-23T11:09:47Z Ravan 7844 1691855 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|19|25|34|N|99|11|15|W|type:landmark_source:kolossus-euwiki}} {{Infobox artwork | title = بەردی ڕۆژژمێری ئەزتێک | other_language_1 = | other_title_1 = | other_language_2 = | other_title_2 = | image = Monolito_de_la_Piedra_del_Sol.jpg | image_upright = | alt = | caption = بەردی خۆر کە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی]] نمایشکراوە. | artist = | designer = | year کاتێک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ ١٥٢٠= <!-- If after 1583 CE, use {{start date|YYYY}} --> | completion_date = <!-- For a more specific date (post-1583): {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | catalogue = | medium = | movement = | subject = | height_metric = <!-- (i.e. in metric units) --> | width_metric = | length_metric = | diameter_metric = | height_imperial = <!-- (i.e. in imperial units) --> | width_imperial = | length_imperial = | diameter_imperial = | dimensions = | dimensions_ref = | metric_unit = cm <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | imperial_unit = in <!-- Note: this parameter must either use the value given or not be included --> | weight = | designation = | condition = | museum = | city = [[مەکسیکۆ سیتی]] | coordinates = <!-- Only use for the coordinates (when known) of the artwork itself, i.e. not for the site, building, structure, etc. where it is kept, otherwise leave blank (or omit): {{coord|LAT|LON|type:landmark|display=inline,title}} --> | owner = | commissioner = | accession = | preceded_by = <!-- preceding work by the same artist --> | followed_by = <!-- next work by the same artist --> | module = | website = <!-- Official webpage/site only: {{URL|example.com}} --> }} '''بەردی ڕۆژژمێری ئازتێک''' ({{Langx|es|Piedra del Sol}}) پەیکەرێکی درەنگانی دوای کلاسیکی مەکسیکییە و لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] هەڵگیراوە، و ڕەنگە بەناوبانگترین کارەکانی [[ئەزتێک|پەیکەری مەکسیک]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407104143/http://www.mna.inah.gob.mx/coleccion/pieza-243/ficha-basica.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-04-07 |ڕێکەوتی سەردان=2014-04-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite book|last=Stuart|first=David|url=|title=King and Cosmos: An Interpretation of the Aztec Calendar Stone|publisher=Precolumbia Mesoweb Press|year=2021|isbn=978-1-7350606-3-7|pages=11|language=en}}</ref> قەبارەکەی {{Convert|3.6|m|ft}} لە تیرە و {{Convert|98|cm|in}} ئەستووری، و کێشی {{Cvt|24590|kg}} . دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی ئیسپانیا ، پەیکەرە تاکەکەسییەکە لە زۆکالۆ نێژرا، کە گۆڕەپانی سەرەکی شاری مەکسیکۆیە. لە 17ی کانوونی دووەمی 1790 لە کاتی چاککردنەوەی کاتدراڵی مەکسیکۆ سیتیدا دۆزرایەوە.<ref name=":4" /><ref>{{Cite book|last=Florescano, Enrique|title=National Narratives in Mexico|publisher=[[University of Oklahoma Press]]|others=Nancy T. Hancock (trans.), Raul Velasquez (illus.)|year=2006|isbn=0-8061-3701-0|edition=English-language edition of ''Historia de las historias de la nación mexicana'', 2002 [Mexico City:Taurus]|location=Norman|oclc=62857841}}</ref> دوای دووبارە دۆزینەوەی، بەردی خۆر لەسەر دیوارێکی دەرەوەی کاتدراییلەکە دانرا، تا ساڵی ١٨٨٥ لەوێ مایەوە. زانایانی سەرەتایی سەرەتا پێیانوابوو کە بەردەکە لە ساڵانی ١٤٧٠دا نەخشێنراوە، هەرچەندە لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان باس لەوە دەکەن کە ماوەیەک لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ و ١٥٢١دا == مێژوو == مۆنۆلیتەکە لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە کۆتایی سەردەمی پۆستکلاسیکی مێزۆئەمریکیدا هەڵکەندراوە . هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام ناوی گلیفی فەرمانڕەوای ئازتێک مۆکتێزومای دووەم (Moctezuma Xocyotzin) لە دیسکی ناوەڕاستدا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئەو شوێنەوارە لە نێوان ساڵانی ١٥٠٢ بۆ<ref>{{Cite book|last=Hassig|first=Ross|url=https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707|title=Time, History, and Belief in Aztec and Colonial Mexico|publisher=University of Texas Press|year=2001|isbn=978-0292731400|location=Austin|pages=[https://archive.org/details/timehistorybelie00hass_707/page/n66 48]–69|chapter=Reinterpreting Aztec Perspectives|url-access=limited}}</ref> هیچ ئاماژەیەکی ڕوون سەبارەت بە نووسەری یان ئامانجی مۆنۆلیتەکە نییە، هەرچەندە هەندێک ئاماژە هەیە بۆ دروستکردنی بلۆکێکی بەردی زەبەلاح لەلایەن مەکسیکییەکانەوە لە دوا قۆناغی شکۆمەندیدا. بەپێی دیێگۆ دوران ، ئیمپراتۆر ئاکسایاکاتل "هەروەها سەرقاڵی نەخشاندنی ئەو بەردە بەناوبانگ و گەورەیە بووە، زۆر نەخشێنراوە کە فیگەرەکانی مانگ و ساڵ و ڕۆژ و هەفتەکانی تێدا پەیکەرسازی کراوە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Moreno de los Arcos |first=Roberto |ڕێکەوت=1967 |ناونیشان=http://www.historicas.unam.mx/publicaciones/revistas/nahuatl/pdf/ecn07/ecn07.html |quote=También estaba ocupado en labrar la piedra famosa y grande, muy labrada donde estaban esculpidas las figuras de los meses y años, días y semanas}}</ref> خوان دی تۆرکێمادا لە کتێبی ''Monarquía indiana'' باسی لەوە کردووە کە چۆن مۆکتێزوما فەرمانی دا بەردێکی گەورە لە تێنانیتلا، ئەمڕۆ سان ئەنجێل ، بهێنرێتە تێنۆچتیتلان ، بەڵام لە ڕێگادا کەوتە سەر پردی گەڕەکی Xoloco.<ref name="LopezLujan">{{بیرخستنەوەی وێب |last=López Luján |first=Leonardo |ڕێکەوت=2006 |ناونیشان=http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305033322/http://www.mesoweb.com/about/articles/AM091.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=March 5, 2016 |ڕێکەوتی سەردان=January 29, 2015 |وێبگە=Arqueología Mexicana 78}}</ref> بەردی سەرەکی کە ئەم بەردەی لێ دەرکراوە، لە چیا ئاگردەفشێنەکەی Xitle ـەوە هاتووە، و دەکرا لە سان ئەنجێل یان خۆچیمیلکۆ وەربگیرێت.<ref name="HistoryinStone">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140722051124/http://www.inah.gob.mx/images/stories/Multimedia/Interactivos/monolitos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-07-22 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-27}}</ref> جیۆلۆجیست ئیزکیێل ئۆردۆنیز لە ساڵی ١٨٩٣ سەرچاوەیەکی لەو شێوەیەی دیاری کرد و بە بازاڵتی ئۆلیڤین حوکمی دا. ڕەنگە هەزاران کەس لە زۆرترین 22 کیلۆمەترەوە بۆ ناوەندی مەکسیک-تێنۆچتیتلان ڕاکێشرابێت.<ref name="HistoryinStone" /> دوای داگیرکردنەکە، گواسترایەوە بۆ دەرەوەی ''شارەوانی تەمپلۆ'', لە ڕۆژئاوای پاڵاسیۆ ڤیریناڵی ئەوکات و ئاسێکیا ڕیاڵ، لەوێ بە بێ داپۆشراو مایەوە، لەگەڵ ڕزگاربوونەکە بەرەو سەرەوە بۆ چەندین ساڵ.<ref name="LopezLujan" /> بەپێی وتەی دوران، ئەلۆنسۆ دی مۆنتوفار ، قەشە سەرەکییەکەی مەکسیک لە ساڵی ١٥٥١ تا ١٥٧٢، فەرمانی بە ناشتنی بەردی خۆر دەرکردووە بۆ ئەوەی "بیرەوەری ئەو قوربانییە کۆنەی کە لەوێ دراوە لەدەست بچێت".<ref name="LopezLujan" /> [[File:Aztec_calendar.svg|وێنۆک| دووبارە بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەهەندی بەردی خۆری ئازتێک]] لە کۆتایی سەدەی ١٨دا، جێگری پاشا خوان ڤیسێنتی دی گوێمێس دەستی بە زنجیرەیەک چاکسازی لە شارەکاندا کرد لە پایتەختی ئیسپانیای نوێ . یەکێک لەوانە دروستکردنی شەقامی نوێ و باشترکردنی بەشێکی شارەکە بوو، لەڕێگەی هێنانەکایەی ئاوەڕۆ و شۆستە. لە حاڵەتی ئەو کاتەدا کە پێی دەگوترا پلازا مایۆر، ئاوەڕۆ دروستکرا و زەوییەکە یەکسانکرایەوە و ناوچەکان نۆژەنکرانەوە. ئەوە خۆسێ دامیان ئۆرتیز دی کاسترۆ بوو، ئەو تەلارسازەی کە سەرپەرشتی کارە گشتیەکانی دەکرد، کە لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٧٩٠دا باسی دۆزینەوەی بەردی خۆری کرد. مۆنۆلیتەکە نیو مەتر (نزیکەی ٤٠ سانتیمەتر) لە ژێر ڕووی زەوی و ٦٠ مەتر لە ڕۆژئاوای دەرگای دووەمی کۆشکی جێگری دەسەڵات دۆزرایەوە،<ref name="LopezLujan" /> و بە "تەزویرێکی ڕاستەقینە بە دوو کۆڵی لە زەوی لابرا".<ref name="LopezLujan" /> ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما هاتە شوێنی دۆزینەوەکە بۆ چاودێریکردن و دیاریکردنی سەرچاوە و مانای ئەو شوێنەوارەی کە دۆزرایەوە.<ref name="LopezLujan" /> بە گوێرەی ئەلفریدۆ چاڤێرۆ ،<ref name="Chavero">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chavero |first=Alfredo |ڕێکەوت=1876 |ناونیشان=http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080028399/1080028399.PDF}}</ref> ئەوە ئەنتۆنیۆ بوو کە ناوی ساڵنامەی ئازتکەکانی ناوە، پێی وایە شتێکی ڕاوێژکاری گشتییە. لیۆن ی گاما ئەمانەی خوارەوەی وت:  «لە بەهۆی نوێکردنەوەی ڕووپۆشی زەوییەکە، کە ئاستی زەویی مەیدانەکە نزم کرایەوە، لە ١٧ی کانوونی یەکەمی هەمان ساڵ، واتە ١٧٩٠، بەردەکە لە قووڵایی تەنها نیو یارددا دۆزرایەوە. شوێنی دۆزینەوەکەی ٨٠ یارد لە ڕۆژئاوای هەمان دەرگای دووەمی کۆشکی شاھانە، و ٣٧ یارد لە باکووری دەروازەی گوڵان دوور بوو. ئەوە دووەم بەرد بوو کە لە ڕووی پشتەوەیەوە دۆزرایەوە.» — لێۆن ئی گاما، وەک لەلایەن چاڤێرۆوە گێڕدراوەتەوە.<ref name="Chavero"/> لیۆن ی گاما خۆی لەبەردەم کانۆنی کاتدراییلەکەدا شەفاعەتی کرد بۆ ئەوەی ئەو مۆنۆلیتەی کە دۆزرایەوە جارێکی تر نەنێژرێتەوە بەهۆی ئەوەی کە سەرچاوەی بتپەرستی هەستپێکراوە (کە نزیکەی دوو سەدە پێشتر بۆی نێژرابوو).<ref name="SculptureMexica">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura Monumental Mexica|date=2012|publisher=Fondo de Cultura|chapter=La Piedra del Sol o Calendario Azteca}}</ref> لیۆن ی گاما ئاماژەی بەوەدا کە لە وڵاتانی وەک [[ئیتاڵیا|ئیتاڵیادا]] زۆر شت هەیە کە وەبەرهێنان کراوە لە ڕزگارکردن و نمایشکردنی بە ئاشکرا شوێنەوارەکانی ڕابردوو.<ref name="SculptureMexica" /> جێگای سەرنجە کە، بۆ ڕۆحی ئەو سەردەمە، هەوڵەکان درا بۆ نمایشکردنی مۆنۆلیتەکە لە شوێنێکی گشتی و هەروەها بۆ پێشخستنی لێکۆڵینەوەکانی.<ref name="SculptureMexica" /> لیۆن ی گاما لە نووسینەکانیدا بەرگری لە کارەکتەری هونەری بەردەکە کرد، لە کێبڕکێدا لەگەڵ ئارگومێنتەکانی نووسەرانی وەک [[ژۆخژ-لوی لوکلێخ دی بیوفۆ|جۆرج-لویس لێکلێرک، کۆمت دی بوفۆن]]، کە بەهایەکی کەمتریان بەو کەسانە داوە کە لە [[ئەمریکاکان|کیشوەری ئەمریکا]] لەدایکبوون، لەنێویاندا بەهرەی هونەری خۆیان.<ref name="SculptureMexica" /> مۆنۆلیتەکە لە لایەکی تاوەری ڕۆژئاوای کاتدراڵی میترۆپۆلیتان لە ٢ی تەمموزی ١٧٩١ دانرا. لەوێدا لەلایەن، لەنێو کەسانی دیکەدا، [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] چاودێری کرا، کە چەندین لێکۆڵینەوەی لەسەر ئایکۆنۆگرافییەکەی کرد.<ref name="LopezLujan" /> سەرچاوە مەکسیکییەکان ئیدعایان کردووە کە لە کاتی [[شەڕی ئەمریکا و مەکسیک|جەنگی مەکسیک-ئەمریکیدا]]، سەربازانی [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] کە گۆڕەپانەکەیان داگیرکردووە بۆ تەقەکردن بە ئامانج بەکاریان هێناوە، هەرچەندە هیچ بەڵگەیەک نییە لەسەر زیانێکی لەو شێوەیە بە پەیکەرەکە.<ref name="LopezLujan" /> ژەنەڕاڵ وینفیڵد سکۆت بیری لەوە کردەوە کە وەک جامێکی جەنگ بیباتەوە واشنتۆن دی سی، ئەگەر مەکسیکییەکان ئاشتی نەکەن. لە مانگی ئابی ساڵی ١٨٨٥ بەردەکە گواسترایەوە بۆ گەلەری مۆنۆلیتی مۆزەخانەی شوێنەوار لە شەقامی مۆنێدا، لەسەر دەستپێشخەری خیسۆس سانچێز، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە.<ref name="LopezLujan" /> لە ڕێگەی بەڵگەنامەکانی ئەو سەردەمەوە، دەزانرێت کە دوژمنایەتی جەماوەری لە ئەنجامی "زیندانی" ئایکۆنێکی شارێکی گشتیەوە بووە.<ref name="LopezLujan" /> [[File:Native_Americans._Aztec_Calendar_Stone,_also_called_Stone_of_the_Sun.tif|وێنۆک| بەردی ساڵنامەی ئازتکەکان کە پێی دەوترێت بەردی خۆر. مۆزەخانەی نیشتمانی، مەکسیکۆ سیتی، مەکسیک. (وێنەی لە تاوەری کاتدراییل پێشتر گیراوە، (١٨٨٦). ئەرشیفی ویلایەتی نیویۆرک (کۆکردنەوە دیجیتاڵییەکان)]] لە ساڵی ١٩٦٤ بەردەکە گواسترایەوە بۆ مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی, کە بەردەکە سەرۆکایەتی هۆڵی مەکسیکای مۆزەخانەکە دەکات. پێش دۆزینەوەی مۆنۆلیتی Tlaltecuhtli، خوداوەندی زەوی، بە پێوانەکانی 4 لە 3.57 مەتر بەرز، وا بیردەکرایەوە کە بەردی خۆر گەورەترین مۆنۆلیتی مەکسیکییە لە ڕەهەندەکاندا.<gallery mode="packed" heights="120"> File:PlazamayordepedroGualdi.JPG|alt=Plaza Mayor of Mexico City by Pedro Guridi (c. 1850) shows the sun disk attached to the side of the cathedral tower, it was placed there in 1790 when it was discovered and remained on the tower until 1885| ''پلازا مایۆر ئۆف مەکسیکۆ سیتی'' لەلایەن پێدرۆ گوریدی (نزیکەی ساڵی ١٨٥٠) دیسکی خۆر نیشان دەدات کە بە لای تاوەری کاتدراییلەکەوە بەستراوەتەوە، لە ساڵی ١٧٩٠ کاتێک دۆزرایەوە لەوێ دانراوە و تا ساڵی ١٨٨٥ لەسەر تاوەرەکە ماوەتەوە File:Johann-Salomon_Hegi_-_Paseo_de_las_Cadenas_1851.jpg|alt=The Swiss artist Johann Salomon Hegi painted the Paseo de las Cadenas in 1851; the sun stone is distinguishable below and to the right of the ash tree foliage| هونەرمەندی سویسری یۆهان سالۆمۆن هێگی لە ساڵی ١٨٥١دا وێنەی ''پاسیۆ دی لاس کادیناس'' کێشاوە؛ بەردی خۆر لە خوارەوە و لای ڕاستی گەڵاکانی دارە خۆڵەمێشەکە جیا دەکرێتەوە File:4a03446v.jpg|alt=Image of the stone in the Metropolitan Cathedral| وێنەی بەردەکە لە کاتدراڵی میترۆپۆلیتان File:Природа_и_люди_1915_Календарная_плита_древних_ацтеков.jpg|alt=The Stone of the Sun as it was exhibited in the National Museum, photograph taken in 1915| بەردی خۆر وەک ئەوەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی نمایشکرابوو، وێنەکە لە ساڵی ١٩١٥ گیراوە File:Piedra_del_sol_Porfirio_Diaz.png|alt=Photograph from 1910 of the sun stone with (then president) Porfirio Díaz| وێنەی ساڵی ١٩١٠ی بەردی خۆر لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) [[پۆفیریۆ دیاز|پۆرفیریۆ دیاز]] File:Piedra_del_sol_Venustiano_Carranza.png|alt=Photograph from 1917 of the Piedra del Sol with (then president) Venustiano Carranza| وێنەی ساڵی ١٩١٧ی پیدرا دێل سۆل لەگەڵ (سەرۆکی ئەوکات) ڤینۆستیانۆ کارانزا </gallery> == وەسفکردنی فیزیکی و ئایکۆنۆگرافی == [[File:File-Monolito_de_la_Piedra_del_Sol_(centro).jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وردەکاری دوو بازنەی ناوەوەی مۆنۆلیتەکە]] ئەو مۆتیڤە پەیکەرسازییانەی کە ڕووی بەردەکە دادەپۆشن ئاماژەن بۆ پێکهاتە ناوەندییەکانی کۆسمۆگۆنی مەکسیک . ئەو شوێنەوارە کە دەوڵەت سپۆنسەری دەکرد، لایەنەکانی ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانی وەک گرنگی توندوتیژی و شەڕ، خولگە گەردوونییەکان و سروشتی پەیوەندی نێوان خوداوەندەکان و مرۆڤ بەیەکەوە گرێدا. نوخبەی ئازتکەکان ئەم پەیوەندییەیان لەگەڵ گەردوون و ئەو خوێنڕشتنەی کە زۆرجار پەیوەندی بەوەوە هەبوو بۆ پاراستنی کۆنترۆڵی دانیشتووانیان بەکارهێنا و بەردی خۆر ئامرازێک بوو کە ئایدۆلۆژیا بە شێوەیەکی بینراو تێیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth |date=1998 |title=Huitzilopochtli's Conquest: Aztec Ideology in the Archaeological Record |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=8 |pages=3–13 |doi=10.1017/s095977430000127x |s2cid=162453955}}</ref> [[File:Sunstone_annotations.png|وێنۆک| دیاگرامێکی بەردی خۆر کە هێما سەرەکییەکەی لەسەرە]] === دیسکی ناوەندی === لە ناوەندی مۆنۆلیتەکەدا زۆرجار پێدەچێت ڕووخساری خوداوەندی خۆر بێت، Tonatiuh، کە لە ناو گلیفەکەدا بۆ "جووڵە" (ناهواتل: ''Ōllin'') دەردەکەوێت، کە ناوی سەردەمی ئێستایە. هەندێک لە زانایان باسیان لەوە کردووە کە ناسنامەی ڕووخساری ناوەندی ئەهریمەنی زەوییە، Tlaltecuhtli ، یان خوداوەندێکی تێکەڵە کە بە "Yohualtecuhtli" ناسراوە کە بە "پەروەردگاری شەو" ناودەبرێت. ئەم مشتومڕە لەسەر ناسنامەی فیگەری ناوەندی لەسەر بنەمای نوێنەرایەتیکردنی خوداوەندەکان لە بەرهەمەکانی تردا و هەروەها ڕۆڵی بەردی خۆر لە چوارچێوەی قوربانیداندا، کە بریتی بوو لە کردارەکانی خوداوەندەکان و مرۆڤەکان بۆ پاراستنی سووڕەکانی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Klein |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the Central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> فیگەری ناوەندی نیشان دراوە کە دڵێکی مرۆڤی لە هەر دەستە چنگدارەکانیدا گرتووە و زمانی بە چەقۆیەکی قوربانیدانی بەرد (''Tecpatl'') نیشان دەدرێت. === چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو === ئەو چوار چوارگۆشەیەی کە دەوری خوداوەندی ناوەندی دەدەن، نوێنەرایەتی چوار خۆر یان سەردەمی پێشوو دەکەن، کە پێش سەردەمی ئێستا بوون، "چوار بزووتنەوە" (Nahuatl :''Nahui Ōllin''). ئازتکەکان ڕێزبەندی خۆرەکانیان گۆڕی و خۆرێکی پێنجەمیان بە ناوی "چوار بزووتنەوە" هێنایە ئاراوە دوای ئەوەی دەسەڵاتیان بەسەر بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا گرت.<ref>{{Cite book|last=Villela|first=Khristaan|title=The Aztec Calendar Stone|last2=Michel Graulich|publisher=Getty Research Institute|year=2010|location=Los Angeles|page=258|chapter=The Stone of the Sun}}</ref> هەر سەردەمێک بە لەناوچوونی جیهان و مرۆڤایەتی کۆتایی هات، کە دواتر لە سەردەمی دواتردا دووبارە دروستکرانەوە. * چوارگۆشەی سەرەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار جاگوار" (Nahuatl :''Nahui Ōcēlotl'') دەکات، ئەو ڕۆژەی کە سەردەمی یەکەم تێیدا کۆتایی هات، دوای ئەوەی ٦٧٦ ساڵ بەردەوام بوو، بەهۆی دەرکەوتنی ئەهریمەنەکانەوە کە هەموو مرۆڤایەتییان خوارد. * چوارگۆشەی سەرەوەی چەپ "چوار با" (ناهواتل: ''Nahui Ehēcatl'') نیشان دەدات، ئەو بەروارەی کە دوای ٣٦٤ ساڵ، بای زریانەکان زەوییان لەناوبرد و مرۆڤەکان بوون بە مەیموون. * چوارگۆشەی خوارەوەی چەپ "چوار باران" ( زمانی ناهواتل : ''Nahui Quiyahuitl'') نیشان دەدات. ئەم سەردەمە ٣١٢ ساڵی خایاند، پێش ئەوەی بەهۆی بارانێکی ئاگرەوە لەناوبچێت، کە مرۆڤایەتی گۆڕی بۆ کەڵەشێر. * چوارگۆشەی خوارەوەی لای ڕاست نوێنەرایەتی "چوار ئاو" (Nahuatl ''Nahui Atl'') دەکات، سەردەمێک کە ٦٧٦ ساڵی خایاند و کۆتایی هات کاتێک جیهان لافاو گرت و هەموو مرۆڤەکان بوونە ماسی. ماوەی تەمەنەکان بە ساڵ دەربڕدراوە، هەرچەندە دەبێت لە ڕێگەی پریزمی سەردەمی ئازتکەکانەوە چاودێری بکرێن. لە ڕاستیدا تارێکی هاوبەشی ژمارەکانی ٦٧٦ و ٣٦٤ و ٣١٢ ئەوەیە کە چەندین جار ٥٢ن و ٥٢ ساڵ ماوەی یەک "سەدە"ی ئازتکەکانە و بەم شێوەیە دەتوانن بڕێکی دیاریکراو لە سەدەی ئازتکەکان دەرببڕن. بەم شێوەیە ٦٧٦ ساڵ ١٣ سەدەی ئازتکەکانە؛ ٣٦٤ ساڵ ٧ سەدەی و ٣١٢ ساڵ ٦ سەدەی ئازتکەکانە. لە نێوان ئەم چوار چوارگۆشەدا سێ بەرواری زیادە دانراون، "یەک فلینت" (''Tecpatl'')، "یەک باران" (''Atl'')، و "حەوت مەیموون" (''Ozomahtli'')، و ''Xiuhuitzolli''، یان تاجە گوڵینەی فیروزەیی فەرمانڕەوا، گلیف. پێشنیار کراوە کە ئەم بەروارانە ڕەنگە هەم گرنگییەکی مێژوویی و هەم گرنگییەکی گەردوونییان هەبووبێت، و ڕەنگە تاجەکە بەشێک لە ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک، مۆکتێزومای دووەم پێکبهێنێت. === ئەڵقەی یەکەم === یەکەم ناوچەی هاوسەنتەر یان ئەڵقە ئەو نیشانانەی تێدایە کە هاوتایە لەگەڵ ٢٠ ڕۆژی ١٨ مانگ و پێنج ''نێمۆنتێمی'' ساڵنامەی خۆری ئازتکەکان (ناهواتل: ''xiuhpohualli''). مۆنۆمێنتی ساڵنامەیەکی کارا نییە، بەڵکو لەبری ئەوە گلیفی ساڵنامەیی بەکاردەهێنێت بۆ ئاماژەدان بە چەمکە خولییەکانی کات و پەیوەندییەکەی بە ململانێ گەردوونییەکانی ناو ئایدۆلۆژیای ئازتکەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Kelin |first=Cecelia F. |date=March 1972 |title=The Identity of the central Deity on the Aztec Calendar |journal=The Art Bulletin |volume=58 |issue=1 |pages=1–12 |doi=10.1080/00043079.1976.10787237}}</ref> لە هێمای تەنها چەپی خاڵە گەورەکەی ناوچەی پێشووەوە دەست پێدەکات، ئەم هێمایانە بە ئاراستەی پێچەوانەی کاتژمێر دەخوێندرێنەوە. فەرمانەکە بەم شێوەیەیە:<blockquote>1. سیپاکتلی – تیمساح، 2. ehécatl – با، 3. calli – خانوو، 4. کوێتزپالین – کۆتر، 5. cóatl – مار، ٦. miquiztli – کەللەسەر/مردن، 7. mázatl – ئاسک، 8. tochtli – دوپشک، 9. atl – ئاو، 10. itzcuintli – سەگ، 11. ozomatli – مەیموون، 12. malinalli – گیا، ١٣. ácatl – چەقۆ، ١٤. océlotl – جاگوار، ١٥. cuauhtli – هەڵۆ، ١٦. cozcacuauhtli – کەروێشک، ١٧. olín – بزووتنەوە، 18. tecpatl – چڵکن، ١٩. quiahuitl – باران، ٢٠. xóchitl – گوڵ<ref name=":0">{{Cite book|last=Eduardo.|first=Matos Moctezuma|title=The Aztec calendar and other solar monuments|date=2004|publisher=Conaculta-Instituto Nacional de Antropologia e Historia|others=Solís Olguín, Felipe R.|isbn=9680300323|location=México, D.F.|pages=13, 48–59, 68, 70, 72, 74|oclc=57716237}}</ref></blockquote> === ئەڵقەی دووەم === ناوچەی هاوسەنتەری دووەم یان ئەڵقە چەند بەشێکی چوارگۆشەی تێدایە کە هەر بەشێک پێنج خاڵ لەخۆدەگرێت. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەم بەشە چوارگۆشانەوە کەوانە بچووکەکان هەن کە دەوترێت ڕازاندنەوەی پەڕەکانن. ڕاستەوخۆ لە سەرووی ئەمانەوە سپێر یان کەوانە لوتکەییەکان هەن کە بە کۆمەڵە چوار کەسی دەردەکەون.<ref name=":0" /> هەروەها هەشت گۆشە هەیە کە ئەڵقەکە دابەش دەکەن بۆ هەشت بەش، کە پێدەچێت نوێنەرایەتی تیشکی خۆر بکەن کە بە ئاراستەی خاڵە سەرەکییەکان دانراون. === ئەڵقەی سێیەم و دەرەوەی === دوو ماری ئاگرین، ''Xiuhcoatl'', نزیکەی تەواوی ئەم ناوچەیە دەگرێتەوە. تایبەتمەندن بەو بڵێسەی کە لە جەستەیانەوە دەردەچێت، ئەو بەشانەی شێوە چوارگۆشەیی کە جەستەیان پێکدەهێنن، ئەو خاڵانەی کە کلکیان پێکدەهێنن و سەر و دەمی نائاسایییان. لە هەر بنی ڕووی بەردەکەدا، سەری مرۆڤەکان لە دەمی ئەم مارانەوە دەردەچن. زانایان هەوڵیان داوە ئەم پرۆفایلانەی سەری مرۆڤ وەک خوداوەند دەستنیشان بکەن، بەڵام نەگەیشتوونەتە کۆدەنگی.<ref name=":0" /> یەکێک لە لێکدانەوە ئەگەرییەکانی ئەم دوو مارە ئەوەیە کە نوێنەرایەتی دوو خوداوەندی ڕکابەر دەکەن کە بەشدار بوون لە چیرۆکی دروستکردنی "خۆر"ی پێنجەم و ئێستا، کوێزتالکۆاتل و تێزکاتلیپۆکا . زمانی مارەکان دەست لێدەرن، ئاماژەن بۆ بەردەوامی کات و ململانێی دەسەڵاتی بەردەوامی نێوان خوداوەندەکان لەسەر جیهانی زەمینی و زەمینی.<ref name=":2">{{Cite book|last=Aguilar-Moreno|first=Manuel|title=Handbook to: Life in the Aztec World|publisher=Oxford University Press|year=2006|isbn=978-0195330830|location=Oxford|pages=181–182}}</ref> [[File:Aztec_sun_stone_JC_03.JPG|وێنۆک| بەشێک لە ناوچەی لێوارەکان لەم وێنەیەدا دیارە]] لە بەشی سەرەوەی ئەم ناوچەیەدا، چوارگۆشەیەک کە لە نێوان کلکی مارەکاندا هەڵکەندراوە، نوێنەرایەتی بەرواری ''Matlactli Omey-Ácatl'' ("13-reed") دەکات. دەوترێت ئەمە هاوتایە لەگەڵ ساڵی ١٤٧٩، ئەو ساڵەی کە خۆری پێنجەم لە تیۆتیواکان لە سەردەمی ئاکسایاکتلدا دەرکەوتووە و لە هەمان کاتدا ئاماژەیە بۆ ئەو ساڵەی کە ئەم بەردە خۆرە تاکەکەسییە تێیدا هەڵکەندراوە.<ref name=":0" /> === لێواری بەرد === لێواری بەردەکە نزیکەی ٢٠ سم (٨ ئینج) دەبێت و باندێک لە زنجیرەیەک خاڵ و هەروەها ئەوەی کە دەوترێت چەقۆی چڵکن لەخۆدەگرێت. ئەم ناوچەیە وا لێکدراوەتەوە کە نوێنەرایەتی ئاسمانی شەوانە پڕ ئەستێرەیی دەکات.<ref name=":0" /> == مێژووی لێکدانەوەکان == <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>هەر لەو ساتەوەی کە بەردی خۆر لە ساڵی ١٧٩٠ دۆزرایەوە، زۆرێک لە زانایان کاریان لەسەر ئەوە کردووە کە ئاڵۆزی بەردەکە بە مانای خۆیان بزانن. ئەمەش مێژوویەکی دوور و درێژی زیاتر لە ٢٠٠ ساڵ لە شوێنەوارناسان و زانایان و مێژوونووسان دەدات کە زیادیان کردووە بۆ لێکدانەوەی بەردەکە. توێژینەوە مۆدێرنەکان بەردەوامن لە ڕۆشنکردنەوە یان گومانکردن لەسەر لێکدانەوە هەبووەکان وەک دۆزینەوەکانی وەک بەڵگەی زیاتر لەسەر ڕەنگکردنی بەردەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Solís |first=Felipe |date=2000 |title=La Piedra del Sol |journal=Arqueología Mexicana |volume=VII |issue=41 |pages=32–39}}</ref> وەک ئێدواردۆ ماتۆس مۆکتێزوما لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕایگەیاند:<ref name=":0" />   سەرەتاییترین لێکدانەوەکانی ئەم بەردە پەیوەندی بەوەوە هەیە کە زانایانی سەرەتایی پێیانوابوو بەکارهێنانی بووە بۆ ئەستێرەناسی، کرۆنۆلۆژی، یان وەک کاتژمێری خۆر. لە ساڵی ١٧٩٢، دوو ساڵ دوای هەڵدانەوەی بەردەکە، ئەنتۆنیۆ دی لیۆن ی گاما ، زانای مەکسیکی یەکێک لە یەکەمین ڕیساڵی شوێنەوارناسی مەکسیکی لەسەر ساڵنامەی ئازتکەکان و کۆتلیکوی نووسی. ئەو بە دروستی دەستنیشانی کرد کە هەندێک لە گلیفەکانی سەر بەردەکە گلیفەکانی ڕۆژانی مانگن. هەروەها [[ئەلێکساندەر ڤۆن ھومبۆڵت|ئەلێکساندەر ڤۆن هومبۆڵت]] ویستویەتی لە ساڵی ١٨٠٣دا، دوای خوێندنەوەی بەرهەمەکانی لیۆن ی گاما، لێکدانەوەی خۆی بگوازێتەوە. ئەو لەبارەی مادەی بەردەکەوە ناکۆک بوو بەڵام بەگشتی لەگەڵ لێکدانەوەی لیۆن ی گاما هاوڕا بوو. هەردوو ئەم پیاوە بە هەڵە پێیان وابوو کە بەردەکە بە شێوەیەکی ڕاست جێگیر بووە، بەڵام تا ساڵی ١٨٧٥ نەبوو کە ئەلفرێدۆ شاڤێرۆ بە دروستی نووسیویەتی کە شوێنی گونجاو بۆ بەردەکە ئاسۆییە. ڕۆبێرتۆ سیک فلاندێس لە ساڵی ١٩٣٩ توێژینەوەیەکی مۆنۆمێنتالی بڵاوکردەوە بە ناوی ''چۆن ئەو بەردە بە ساڵنامەی ئازتکەکان ناسرابوو نەخشێنرا؟'' کە بەڵگەی ئەوەی دا کە بەڕاستی بەردەکە بە ڕەنگی شین و سوور و سەوز و زەردی گەش ڕەنگ کراوە، هەروەک چۆن زۆرێک لە پەیکەری ئازتکەکانی دیکەش بە هەمان شێوە دۆزراونەتەوە. دواتر ئەم کارە لەلایەن فیلیپی سۆلیس و زانایانی دیکەوە فراوانتر دەکرا کە دووبارە بیرۆکەی ڕەنگکردنیان دەکۆڵیەوە و وێنەی دیجیتاڵی نوێکراوەیان دروست دەکرد بۆ تێگەیشتنێکی باشتر لەوەی کە ڕەنگە بەردەکە چۆن بووبێت.<ref name=":0" /> بەگشتی ئەوە جێگیر بوو کە ئەو چوار هێمایەی لە گلیفی ئۆلیندا هاتووە، نوێنەرایەتی چوار خۆری ڕابردوو دەکەن کە مەکسیکییەکان پێیانوابوو زەوی پێیدا تێپەڕیوە.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Casey|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC}}</ref> لایەنێکی دیکەی ئەو بەردە، گرنگی ئایینییەکەیەتی. یەکێک لە تیۆرییەکان ئەوەیە کە ڕووخساری ناوەندی بەردەکە نوێنەرایەتی Tonatiuh دەکات کە خوداوەندی ئازتکەکانی خۆرە. هەر لەبەر ئەم هۆکارەیە کە بەردەکە بە "بەردی خۆر" ناسرا. ڕیچارد تاونسێند تیۆرێکی جیاوازی پێشنیار کرد، ئیدیعای کرد کە ئەو فیگەرەی لە ناوەندی بەردەکەدایە نوێنەرایەتی تلالتێکوتلی دەکات، خوداوەندی زەوی مەکسیک کە لە ئەفسانەی دروستکردنی مەکسیکدا دەردەکەوێت. شوێنەوارناسانی مۆدێرن، وەک ئەوانەی لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە شاری مەکسیکۆ، پێیان وایە کە زیاتر وەک حەوزێکی ڕێوڕەسمی یان قوربانگایەکی ڕێوڕەسمی بۆ قوربانیدانی گلادیاتۆر بەکارهاتووە، نەک وەک ئاماژەیەکی ئەستێرەناسی یان فەلەکناسی. هێشتا تایبەتمەندییەکی دیکەی بەردەکە، ئەگەری گرنگی جوگرافییەکەیەتی. لەوانەیە چوار خاڵەکە پەیوەندییان بە چوار گۆشەی زەوی یان خاڵە کاردیناڵەکانەوە هەبێت. ڕەنگە بازنەکانی ناوەوە فەزا و هەروەها کات دەرببڕن. لە کۆتاییدا لایەنی سیاسی بەردەکە هەیە. ڕەنگە مەبەست لێی ئەوە بووبێت کە تێنۆچتیتلان وەک ناوەندی جیهان و بەو هۆیەوە، وەک ناوەندی دەسەڵات پیشان بدات. تاونسێند بانگەشە بۆ ئەم بیرۆکەیە دەکات و ئیدیعا دەکات کە گلیفە بچووکەکانی بەرواری زیادە لە نێوان چوار خۆری پێشوودا '''- 1 فلینت''' ( ''Tecpatl'' )، '''1 باران''' ( ''Atl'' ) و '''7 مەیموون''' ( ''Ozomahtli'' ) - نوێنەرایەتی بابەتگەلێک دەکەن کە گرنگی مێژوویییان هەیە بۆ دەوڵەتی مەکسیک. بۆ نموونە ئەو گریمانە دەکات کە 7 مەیموون نوێنەرایەتی ئەو ڕۆژە گرنگە دەکات بۆ پەرستنی کۆمەڵگەیەک لە ناو تێنۆچتیتلان. ئیدیعای ئەو زیاتر پشتگیری دەکرێت بەهۆی بوونی ناوی فەرمانڕەوای مەکسیک مۆکتێزومای دووەم لەسەر کارەکە. ئەم توخمانە ئایکۆنۆگرافیای ستۆن لە مێژوودا زەمینەسازی دەکەن نەک ئەفسانە و شەرعیەتی دەوڵەت لە گەردووندا.<ref>{{Cite book|last=Townsend|first=Richard Fraser|title=State and cosmos in the art of Tenochtitlan|date=1997|publisher=Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University|isbn=9780884020837|oclc=912811300}}</ref> === پەیوەندییەکان بە ئایدیۆلۆژیای ئازتکەکانەوە === شێوازەکانی فەرمانڕەوایی ئازتکەکان لە ژێر کاریگەری چیرۆکی ڕەچەڵەکی مەکسیکیان بوون، کە کۆچبەر بوون بۆ خاکی مەکسیک. مێژووی زیندوو بە توندوتیژی و داگیرکردنی گروپە ڕەسەنەکان دیار بوو و مێژووی ئەفسانەیی ئەوان بۆ شەرعیەتدان بە فەتحەکانیان و دامەزراندنی پایتەختی تێنۆچتیتلان بەکارهێنرا. لەگەڵ گەشەکردنی دەسەڵاتی ئازتکەکان، دەوڵەت پێویستی بە دۆزینەوەی ڕێگاکانی پاراستنی ڕێکوپێکی و کۆنترۆڵکردنی گەلانی داگیرکراو هەبوو، ئەوانیش بۆ بەجێگەیاندنی ئەو ئەرکە ئایین و توندوتیژییان بەکارهێنا.<ref name=":1">{{Cite book|last=Smith|first=Michael|title=The Aztecs|publisher=Wiley-Blackwell|year=2002|isbn=978-0631230168|edition=2nd|location=Hoboken}}</ref> ئایینی دەوڵەت کانۆنێکی فراوانی خوداوەندەکانی لەخۆگرتبوو کە لە سووڕەکانی بەردەوامی مردن و لەدایکبوونەوەدا بەشدار بوون. کاتێک خوداوەندەکان خۆر و زەوییان دروست کرد، خۆیان کردە قوربانی بۆ ئەوەی سووڕەکانی خۆر بەردەوام بن، هەر بۆیەش ژیان بەردەوام بێت. چونکە خوداوەندەکان خۆیان کردە قوربانی مرۆڤایەتی، مرۆڤەکان تێگەیشتنێکیان هەبوو کە دەبێت لە بەرامبەردا خۆیان بکەنە قوربانی خوداوەندەکان. دۆزینەوەی بەردی خۆر لە نزیک شارەوانی تەمپلۆ لە پایتەخت دەیبەستێتەوە بە ڕێوڕەسمی پیرۆزی وەک ڕێوڕەسمی ئاگری نوێ کە بۆ دڵنیابوون لە مانەوەی زەوی بۆ خولێکی تری ٥٢ ساڵە ئەنجامدرا و قوربانیدانی دڵی مرۆڤ ڕۆڵێکی گرنگی هەبوو لە پاراستنی ئەم خولگە گەردوونیانە.<ref name=":1" /> قوربانیدانی مرۆڤ تەنیا لە چوارچێوەی ئایینیدا بەکارنەدەهات؛ سەرەڕای ئەوەش، قوربانیدان وەک تاکتیکێکی سەربازی بەکاردەهێنرا بۆ ترساندنی دوژمنانی ئازتکەکان و بیرخستنەوەی ئەوانەی کە پێشتر لە ژێر کۆنترۆڵی خۆیاندا بوون چی ڕوودەدات ئەگەر دژایەتی ئیمپراتۆریەتەکە بکەن. ئەوکات دەوڵەت خەریکی قۆستنەوەی پیرۆزی پراکتیکەکە بوو بۆ خزمەتکردنی مەبەستە ئایدیۆلۆژییەکانی خۆی. بەردی خۆر وەک بیرهێنانەوەیەکی بینراو بۆ هێزی ئیمپراتۆریەت وەک ئۆبژەیەکی مۆنۆمێنتال لە دڵی شارەکەدا و وەک ئۆبژەیەکی ڕێوڕەسمی کە لە پێوەندی لەگەڵ خولگە گەردوونییەکان و ململانێی دەسەڵاتی زەمینیدا بەکاردەهێنرێت، کاری دەکرد.<ref>{{Cite book|last=Umberger|first=Emily|title=Aztec Imperial Strategies|publisher=Dumbarton Oaks|year=1996|isbn=978-0884022114|editor-last=Hodge|editor-first=Mary G.|location=Washington|pages=85–106|chapter=Art and Imperial Strategy in Tenochtitlan}}</ref> == بەکارهێنانی مۆدێرن == وێنەی بەردی خۆر لەسەر ڕووی پێشەوەی دراوی زێڕی مەکسیکی ٢٠ پێسۆی مەکسیک نمایشکراوە، کە ڕێژەی زێڕی {{Convert|15|g|ozt|4}} و لە ساڵی ١٩١٧ تا ١٩٢١ دروستکراوە و بە بەرواری ١٩٥٩ لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٩٤٠ تا کۆتاییەکانی حەفتاکان دووبارە لێیدراوەتەوە. بەشە جیاوازەکانی بەردی خۆر لەسەر دراوەکانی پێسۆی ئێستا نیشان دراون، لەگەڵ هەر ئایینێک بەشێکی جیاوازی هەیە. لە ئێستادا وێنەکە لەسەر دراوی ١٠ پێسۆ ئامادەیە وەک بەشێک لە خێزانی دراوی پێسۆی نوێ کە لە ساڵی ١٩٩٢ خراوەتە بازاڕەوە. لە سەرەتادا ناوەندی زیوینی .925 و ئەڵقەی برۆنزی ئەلەمنیۆمی هەبوو، ئەمە لە ساڵی 1996 گۆڕدرا کە دراوی نوێ هاتە ئاراوە بە کانزای بنەڕەتی کە جێگەی ناوەندی زیوینی گرتەوە. هەروەها وێنەی بەردی خۆر لەلایەن کەسایەتییە مۆدێرنەکانی مەکسیکی و مەکسیکی ئەمریکی/چیکانۆی کولتوورییەوە وەرگیراوە، و لە هونەری فۆلکلۆردا و وەک هێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەهێنرێت.<ref>{{Cite book|last=Latorre|first=Guisela|url=https://books.google.com/books?id=aIB86sT9ItwC&q=%22aztec+calendar+stone%22+%22mexican+culture%22&pg=PA73|title=Walls of Empowerment: Chicana/O Indigenist Murals of California|date=December 2008|isbn=9780292793934}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٦ کۆمپانیای بەرهەمهێنەری جلوبەرگی وەرزشی ABA Sport بە هاوبەشی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مەکسیک]] وێناکردنی وێنەی بەردی خۆری لەسەر کیتی یارییەکانی ماڵەوە و دەرەوەی یاریگا و سێیەم بەکارهێنا، لەگەڵ کراسەکان کە بە ڕێککەوت ڕەنگی سەوز (ماڵەوە)، سپی (دەرەوە) و سوور (سێیەم)ی [[ئاڵای مەکسیک|ئاڵای مەکسیکیان]] بۆ دانرا. ئەم کیتە تا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|مۆندیالی ساڵی 1998]] نمایشکرابوو . [[ئێلڤس پێریسلی|ئێلڤیس پرێسلی]] جەمپسوتێکی بە بەردی خۆری ئەزتێک دروستکردبوو کە لە ساڵانی کۆتایی کۆنسێرتەکانیدا بەکاری هێنا و لە نمایشی تەلەفزیۆنی ''ئێلڤیس لە کۆنسێرتدا'' لە ١٩-٢١ی حوزەیرانی ١٩٧٧ و لە دوایین نمایشی ڕاستەوخۆیدا لەسەر شانۆ لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٧٧ بەکاریهێنا. ئەم عەزییە بە شێوەیەکی باو بە عەزی کاتژمێری خۆری مەکسیکی ناودەبرێت. == کاریگەری کۆلۆنیالیزمی ئیسپانیا == دوای داگیرکردنی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان لەلایەن ئیسپانییەکانەوە لە ساڵی ١٥٢١ و دواتر کۆلۆنیکردنی خاکەکە، ناوبانگی ئیمپراتۆریەتی مێزۆئەمریکی لەلایەن ئیسپانییەکانەوە خرایە ژێر چاودێرییەکی توندەوە. مەنتقی پشت ڕشتنی خوێن و قوربانیدان کە لەلایەن ئازتکەکانەوە ئەنجام دەدرا، بە مەبەستی ئایینی و شەڕانگێزانە پشتگیری دەکرا، بەڵام ئیسپانییەکان بەو شتانەی دەیانبینی تووشی ترس و دڵەڕاوکێ بوون و ئەو گێڕانەوەی بڵاوکراوەش تێڕوانینی ئازتکەکانیان پێچایەوە بۆ مرۆڤی خوێنڕێژ و بەربەری و کەمتەرخەم.<ref>{{Cite book|last=Austin|first=Alfredo Lopéz|url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137|title=The Aztec World|last2=Luján|first2=Leonardo López|publisher=Abrams|year=2008|isbn=978-0810972780|editor-last=Brumfiel|editor-first=Elizabeth M.|location=New York|pages=[https://archive.org/details/aztecworld0000unse/page/137 137–152]|chapter=Aztec Human Sacrifice|editor-last2=Feinman|editor-first2=Gary M.|chapter-url=https://archive.org/details/aztecworld0000unse}}</ref> قسە و کرداری ئیسپانییەکان، وەک لەناوبردن، لابردن، یان ناشتنی کەلوپەلی ئازتکەکانی وەک بەردی خۆر، پشتگیری ئەم پەیامەی کەمتەرخەمی دەکرد، کە تا ئەمڕۆش کاریگەریی هەیە. پایتەختی ئازتکەکان لە تێنۆچتیتلان بەهۆی دروستکردنی شاری مەکسیکەوە داپۆشرا و شوێنەوارەکە بۆ چەندین سەدە لەدەستچوو تا لە ساڵی ١٧٩٠دا هەڵکەندرا.<ref name=":2" /> دووبارە سەرهەڵدانەوەی بەردی خۆر بووە هۆی ئەوەی کە گرنگیدانێکی نوێ بۆ کولتوری ئازتکەکان هەبێت، بەڵام بەو پێیەی ئێستا کولتوری ڕۆژئاوا سەدان ساڵ کاریگەری لەسەر دیمەنی مەکسیک هەبووە، نمایشکردنی گشتی شوێنەوارەکە لە تەنیشت کاتدراڵی سەرەکی شارەکەوە مشتومڕی لێکەوتەوە. هەرچەندە بە ئاشکرا ڕێزی لەو شتە دەگیرا، بەڵام دانانی لە سێبەری دامەزراوەیەکی کاسۆلیکیدا بۆ ماوەی نزیکەی سەدەیەک پەیامێکی بۆ هەندێک کەس نارد کە ئیسپانییەکان بەردەوام دەبن لە زاڵبوون بەسەر پاشماوەکانی کولتوری ئازتکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brumfiel |first=Elizabeth M. |last2=Millhauser |first2=John K. |date=2014 |title=Representing Tenochtitlan: Understanding Urban Life by Collecting Material Culture |journal=Museum Anthropology |volume=37 |issue=1 |pages=6–16 |doi=10.1111/muan.12046}}</ref> مشتومڕێکی دیکە کە بەهۆی کاریگەریی ڕوانگەی ڕۆژئاوایی بەسەر کولتوورە غەیرە ڕۆژئاواییەکانەوە هاتۆتە ئاراوە، دەوری لێکۆڵینەوە و پێشکەشکردنی شتە کولتوورییەکان وەک ئۆبژەی هونەری دەدات. کارۆلین دین، زانای کولتوری کۆلۆنیالی پێش هیسپانی و ئیسپانیا باس لە چەمکی "هونەر بە خۆبەدەستەوەدان" دەکات، کە شتە کولتوورییەکان لە چوارچێوەی تێگەیشتنی ڕۆژئاوایی بۆ هونەر نمایش دەکات و باسیان دەکات. زۆرجار بانگەشەی شتێک وەک هونەر، ئۆبژە لە مێشکی بینەردا بەرز دەکاتەوە، بەڵام دواتر ئۆبژە تەنها بۆ مەبەستە جوانکارییەکانی بەهای بۆ دەدرێت و گرنگی مێژوویی و کولتوورییەکەی کەم دەبێتەوە.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Dean |first=Carolyn |date=Summer 2006 |title=The Trouble with (The Term) Art |journal=Art Journal |volume=65 |issue=2 |pages=24–32 |doi=10.2307/20068464 |jstor=20068464}}</ref> بەردی خۆر وەک شتێکی هونەری دروست نەکراوە؛ ئامرازێکی ئیمپراتۆریەتی ئازتکەکان بوو کە لە پراکتیزەکردنی ڕێوڕەسمەکاندا و وەک ئامرازێکی سیاسی بەکاردەهێنرا. بە ئاماژەدان بە "پەیکەر"<ref name=":3" /> و بە نمایشکردنی بە شێوەیەکی ڕاست لەسەر دیوارەکە لەبری ئەوەی بە شێوەی ئاسۆیی دابنرێت کە چۆن لە سەرەتادا بەکارهاتووە،<ref name=":2" /> شوێنەوارەکە لە چوارچێوەی ڕوانگەی ڕۆژئاوادا پێناسە دەکرێت و هەر بۆیە گرنگی کولتووری خۆی لەدەست دەدات. نمایش و گفتوگۆی ئێستای دەوروبەری بەردی خۆر بەشێکە لە مشتومڕێکی گەورەتر لەسەر چۆنیەتی کۆلۆنیالیزەکردنی کولتوری ماددی غەیرە ڕۆژئاوایی. == بەردی ڕۆژژمێری تر == چەندین شوێنەوار و پەیکەری ناسراوی تر هەن کە نووسراوی هاوشێوەیان لەسەرە. زۆربەیان لە ژێر ناوەندی شاری مەکسیکۆ سیتی دۆزراونەتەوە، هەندێکی دیکەشیان سەرچاوەیان نادیارە. زۆربەیان دەکەونە ژێر پۆلێکەوە کە بە temalacatl ناسراوە، بەردی گەورە کە بۆ شەڕی ڕێوڕەسمی و قوربانیدان دروستکراون. ماتۆس مۆکتێزوما پێشنیاری کردووە کە بەردی خۆری ئازتکەکانیش ڕەنگە یەکێک بێت لەوانە.<ref name="Escultura1">{{Cite book|last=Matos Moctezuma|first=Eduardo|title=Escultura monumental mexica|publisher=[[Fondo de Cultura Económica]]|year=2012|isbn=9786071609328|location=México|chapter=La Piedra de Tízoc y la del Antiguo Arzobispado}}</ref> === تێمالاکاتڵس === [[File:PSM_V31_D091_Sacrificial_stone_or_cuauhxicalli_of_tizoc.jpg|ڕاست|وێنۆک| بەردی قوربانی یان Cuauhxicalli لە Tizoc]] لای سەرەوەی بەردی تیزۆک وێنایەکی ساڵنامەیی هاوشێوەی بابەتی ئەم لاپەڕەیە لەخۆدەگرێت. زۆرێک لە توخمە فەرمیەکان وەک یەکن، هەرچەندە پێنج گلیفی گۆشە و ناوەند ئامادە نین. نووکەکانی کۆمپاسەکە لێرەدا تا لێواری پەیکەرەکە درێژ دەبنەوە. لە ئێستادا بەردی تیزۆک لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی لە هەمان گەلەری بەردی خۆری ئازتکەکاندایە. بەردی مۆتێکوزۆمای یەکەم تەنێکی گەورەیە کە تیرەکەی نزیکەی ١٢ پێ و بەرزییەکەی ٣ پێیە و ئایکۆنۆگرافیای کۆمپاس ٨ نووکدارە. سەنتەرەکە خوداوەندی خۆر تۆناتیو وێنا کراوە کە زمانی دەرچووە. مۆزەخانەی هونەری فیلادلفیا یەکێکی دیکەی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.philamuseum.org/collections/permanent/51311.html}}</ref> ئەمیش زۆر بچووکترە، بەڵام هێشتا هەڵگری ئایکۆنۆگرافی ساڵنامەیە و لە کەتەلۆگەکەیاندا بە "بەردی ساڵنامە" هاتووە. ڕووی لایەنی دابەش بووە بەسەر دوو بانددا، کە خوارەوەیان نوێنەرایەتی ڤینۆس دەکات بە چەقۆ بۆ چاو؛ باندی سەرەوە دوو ڕیز ئایکۆنی ئەستێرەی ''سیتلالۆی'' هەیە. شتێکی هاوشێوە لە گەلەری هونەری زانکۆی یێڵ نمایشکراوە کە بە قەرز لە مۆزەخانەی مێژووی سروشتی پیبۆدی وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726142625/http://b01.deliver.odai.yale.edu/03/6b/036bd439-4bb3-479d-b746-3a9fe80a3df9/ANT019231-large.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2020-07-26 |ڕێکەوتی سەردان=2018-11-05}}</ref> پەیکەرەکە بە فەرمی بە بەردی ساڵنامەی ئەزتێک لە کەتەلۆگی مۆزەخانەکاندا ناسراوە بەڵام ناوی ''قوربانگای پێنج سەردەمی گەردوونییە''، نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی لەسەرە لە دەوری مۆتیڤی ناوەندی کۆمپاس بەڵام جیاوازە لەوەی کە پریزمێکی چوارگۆشەیە لەبری شێوەی ستوونی، ئەمەش ڕێگە بە هونەرمەندان دەدات هێماکانی چوار خۆری پێشوو لە گۆشەکاندا زیاد بکەن.<ref name="Brittany" /> هەندێک لێکچوونی لەگەڵ بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەمدا هەیە کە لە بەشەکەی داهاتوودا ئاماژەی پێکراوە. === ئایکۆنۆگرافیای ساڵنامە لە شتەکانی تردا === ''بەردی تاجە گوڵینەی مۆکتێزومای دووەم'' (بە ''بەردی پێنج خۆر'' ناسراوە) پەیکەرێکە کە قەبارەکەی ٥٥.٩ x ٦٦ x ٢٢.٩ دەبێت سم (22 x 26 x 9 لە )، لە ئێستادا لە دەستی پەیمانگای هونەری شیکاگۆدایە . نووسراوی هیرۆگلیفی هاوشێوەی بەردی خۆری ئازتکەکانی لەسەرە، لە ناوەڕاستیدا 4-جووڵە کە بە 4-جاگوار، 4-با، 4-باران و 4-ئاو دەورە دراوە، کە هەموویان نوێنەرایەتی یەکێک لە پێنج خۆرەکە دەکەن، یان "سەردەمە گەردوونییەکان". تابلۆی ساڵ 11-Reed لە ناوەڕاستی خوارەوەدا دروستکردنی ئەم پەیکەرە لە ساڵی 1503 دادەنێت، کە ساڵی تاجە گوڵینەی مۆتێکوزۆمای دووەم بووە، لەکاتێکدا 1-کەروێشک، ئەو ڕۆژەی لە ناوەڕاستی سەرەوەدایە، ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ ڕۆژی مەراسیمەکە.<ref name="AIC" /> گلیفی بەروار 1-دوپشک لەسەر پشتی پەیکەرەکە (لە وێنەی لای ڕاستدا دیار نییە) مۆتێکوزۆمای دووەم لە خولی گەردوونیدا ئاراستە دەکات چونکە ئەو بەروارە نوێنەرایەتی "سەرەتای شتەکان دەکات لە ڕابردووی ئەفسانەیی دووردا".<ref name="AIC" /> ''تەختی مۆکتێزوما'' هەمان ئایکۆنۆگرافیای خاڵە سەرەکییەکان وەک بەشێک لە کۆیەکی گەورەتر بەکاردەهێنێت. ئەم شوێنەوارە لە مۆزەخانەی نیشتمانی ئەنترۆپۆلۆژی شانبەشانی بەردی خۆری ئازتکەکان و بەردی تیزۆک نمایشکراوە. ئەم شوێنەوارە لە ساڵی ١٨٣١ لە ژێر کۆشکی نیشتمانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://mesoamericanonlinemuseum.weebly.com/moctezumas-throne.html}}</ref> لە [[مەکسیکۆ سیتی|شاری مەکسیکۆ]] دۆزرایەوە و نزیکەی یەک مەتر چوارگۆشەیە لە بنکەکەی و بەرزییەکەی ١.٢٣ مەتر.<ref name="AncientEU" /> لە شێوەی پەرستگادا نەخشێنراوە و ساڵی لە لوتکەدا، ٢-خانوو، ئاماژەیە بۆ دامەزراندنی نەریتی تێنۆچتیتلان لە ساڵی ١٣٢٥ی زایینی.<ref name="AncientEU" /> مۆزەخانەی بەریتانی خاوەنی cuauhxicalli ە کە ڕەنگە گرژی نێوان دوو پێچەوانە نیشان بدات، هێزی خۆر (کە بە ڕووی خۆر نیشان دەدرێت) و هێزی مانگ (کە بە ئایکۆنۆگرافیای مانگ لە پشتەوەی تەنەکە نیشان دەدرێت). ئەمەش هاوتەریبێک دەبێت لەگەڵ سەرۆکی شارەوانی تەمپلۆ بە وێناکردنی هویتزیلۆپۆختلی (وەک یەکێک لە دوو خوداوەندی پەرستگاکە) و شوێنەوارە گەورەکەی کۆیۆلکساوکی. مۆتیڤی کۆمپاس لەگەڵ ''ئۆلین'' دەتوانرێت لە قوربانگا بەردەکاندا بدۆزرێتەوە کە بۆ مەراسیمی ئاگری نوێ دروستکراون. شتێکی دیکە، کورسی ڕێوڕەسمی ئاگر کە سەر بە مۆزەخانەی یۆسێبیۆ داڤالۆس هورتادۆی پەیکەری مەکسیکە،<ref name="Brittany" /> لە ڕووی بینراوەوە هاوشێوەیە بەڵام وێنەی ناوەندی ''ئۆلین'' لە بەرژەوەندی [[خۆر|خۆردا]] لادەبات. === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Aztec sun stone}} [[پۆل:ئەزتێک]] [[پۆل:بەرد]] [[پۆل:کەلەپووری چاندی]] hld57c1s74fpur4cin0zdhthdz64z3f پێتا (میکێلانجێلۆ) 0 305482 1691856 1690924 2026-10-23T11:17:17Z Ravan 7844 /* بەستەری دەرەکی */ 1691856 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]], کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=3 April 2020 |ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=3 April 2020 |وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html |ڕێکەوتی سەردان=2024-08-06 |وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2024-11-29 |ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html |ڕێکەوتی سەردان=2025-08-24 |وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2017-04-14 |ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2019-09-03 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2018 |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{Cite book|last=McNeese|first=Tim|url=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|title=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|publisher=Chelsea House Publishers|year=2005|isbn=9780791086278|pages=[https://archive.org/details/michelangelo00mcne/page/n48 43]|url-access=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Majanlahti |first=Anthony |ڕێکەوت=2023-03-30 |ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-03-07 |وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2008-12-08 |وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Aileen June Wang |year=2004 |title=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |volume=35 |issue=2 |pages=447–473 |doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-24 |وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری <nowiki><i id="mw5g">کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ</i></nowiki> ؛ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=4}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == هەروەها سەیری بکە == * پیتا * ئەستێرەیەکی بچووک 274472 Pietà * کۆپیەکانی فیلمی <nowiki><i id="mwASk">Pietà</i></nowiki> ی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی پەیکەرەکانی عیسا * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی بابەتەکانی پەیوەست بە شاری ڤاتیکان {{Clear}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|41|54|8|N|12|27|12|E}}topics}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] eq3liblyc7ku3w9nb89tw0p8s8qm1fy 1691857 1691856 2026-10-23T11:18:26Z Ravan 7844 /* بەستەری دەرەکی */ 1691857 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]], کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=3 April 2020 |ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=3 April 2020 |وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html |ڕێکەوتی سەردان=2024-08-06 |وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2024-11-29 |ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html |ڕێکەوتی سەردان=2025-08-24 |وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2017-04-14 |ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2019-09-03 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2018 |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{Cite book|last=McNeese|first=Tim|url=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|title=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|publisher=Chelsea House Publishers|year=2005|isbn=9780791086278|pages=[https://archive.org/details/michelangelo00mcne/page/n48 43]|url-access=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Majanlahti |first=Anthony |ڕێکەوت=2023-03-30 |ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-03-07 |وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2008-12-08 |وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Aileen June Wang |year=2004 |title=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |volume=35 |issue=2 |pages=447–473 |doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-24 |وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری <nowiki><i id="mw5g">کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ</i></nowiki> ؛ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=4}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == هەروەها سەیری بکە == * پیتا * ئەستێرەیەکی بچووک 274472 Pietà * کۆپیەکانی فیلمی <nowiki><i id="mwASk">Pietà</i></nowiki> ی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی پەیکەرەکانی عیسا * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی بابەتەکانی پەیوەست بە شاری ڤاتیکان {{Clear}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پەیکەرسازی لە ڕۆما]] [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] ki57mvp0uzp1r2ans3nxymgqoxwiosg 1691858 1691857 2026-10-23T11:18:53Z Ravan 7844 /* بەستەری دەرەکی */ 1691858 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]], کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=3 April 2020 |ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=3 April 2020 |وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html |ڕێکەوتی سەردان=2024-08-06 |وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2024-11-29 |ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html |ڕێکەوتی سەردان=2025-08-24 |وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2017-04-14 |ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2019-09-03 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2018 |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{Cite book|last=McNeese|first=Tim|url=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|title=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|publisher=Chelsea House Publishers|year=2005|isbn=9780791086278|pages=[https://archive.org/details/michelangelo00mcne/page/n48 43]|url-access=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Majanlahti |first=Anthony |ڕێکەوت=2023-03-30 |ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-03-07 |وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2008-12-08 |وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Aileen June Wang |year=2004 |title=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |volume=35 |issue=2 |pages=447–473 |doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-24 |وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری <nowiki><i id="mw5g">کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ</i></nowiki> ؛ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=4}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == هەروەها سەیری بکە == * پیتا * ئەستێرەیەکی بچووک 274472 Pietà * کۆپیەکانی فیلمی <nowiki><i id="mwASk">Pietà</i></nowiki> ی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی پەیکەرەکانی عیسا * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی بابەتەکانی پەیوەست بە شاری ڤاتیکان {{Clear}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:پەیکەرسازی لە ڕۆما]] [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] c0e1jmpqndgoikcodfhsa5wzi5gv4rc 1691859 1691858 2026-10-23T11:19:06Z Ravan 7844 1691859 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]], کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=3 April 2020 |ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=3 April 2020 |وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html |ڕێکەوتی سەردان=2024-08-06 |وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2024-11-29 |ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html |ڕێکەوتی سەردان=2025-08-24 |وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2017-04-14 |ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2019-09-03 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2018 |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{Cite book|last=McNeese|first=Tim|url=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|title=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|publisher=Chelsea House Publishers|year=2005|isbn=9780791086278|pages=[https://archive.org/details/michelangelo00mcne/page/n48 43]|url-access=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Majanlahti |first=Anthony |ڕێکەوت=2023-03-30 |ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-03-07 |وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2008-12-08 |وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Aileen June Wang |year=2004 |title=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |volume=35 |issue=2 |pages=447–473 |doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-24 |وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری <nowiki><i id="mw5g">کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ</i></nowiki> ؛ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=4}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == هەروەها سەیری بکە == * پیتا * ئەستێرەیەکی بچووک 274472 Pietà * کۆپیەکانی فیلمی <nowiki><i id="mwASk">Pietà</i></nowiki> ی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی پەیکەرەکانی عیسا * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی بابەتەکانی پەیوەست بە شاری ڤاتیکان {{Clear}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:پەیکەرسازی لە ڕۆما]] [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] irkpzjnyvi4ofkoz5af2w56a1rpuhpw 1691861 1691859 2026-10-23T11:20:50Z Ravan 7844 1691861 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]], کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=3 April 2020 |ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=3 April 2020 |وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html |ڕێکەوتی سەردان=2024-08-06 |وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2024-11-29 |ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html |ڕێکەوتی سەردان=2025-08-24 |وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2017-04-14 |ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2019-09-03 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2018 |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{Cite book|last=McNeese|first=Tim|url=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|title=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|publisher=Chelsea House Publishers|year=2005|isbn=9780791086278|pages=[https://archive.org/details/michelangelo00mcne/page/n48 43]|url-access=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Majanlahti |first=Anthony |ڕێکەوت=2023-03-30 |ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-03-07 |وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2008-12-08 |وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Aileen June Wang |year=2004 |title=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |volume=35 |issue=2 |pages=447–473 |doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-24 |وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری <nowiki><i id="mw5g">کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ</i></nowiki> ؛ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=4}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == هەروەها سەیری بکە == * پیتا * ئەستێرەیەکی بچووک 274472 Pietà * کۆپیەکانی فیلمی <nowiki><i id="mwASk">Pietà</i></nowiki> ی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی پەیکەرەکانی عیسا * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی بابەتەکانی پەیوەست بە شاری ڤاتیکان {{Clear}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:پەیکەرسازی لە ڕۆما]] [[پۆل:پۆل:کارە ھونەرییەکان]] [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] oudila1laxtxm1lskew24l8u7pjw9or 1691862 1691861 2026-10-23T11:21:41Z Ravan 7844 1691862 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Pieta de Michelangelo - Vaticano.jpg|alt=The statue features Mary holding Jesus's dead body|image_upright=1.4|title=پێتا<br>{{small| }}|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|subject=[[یەسووع]] و [[مریەم]]|year=١٤٩٨–١٤٩٩|type=Marble|height_metric=174|width_metric=195|height_imperial1499=68.5|width_imperial=76.8|metric_unit=cm|imperial_unit=in|museum=[[کڵێسای سەنت پیتەر]]، [[ڤاتیکان]]|coordinates={{Coord|format=dms|display=inline}}|mapframe=yes|preceded_by=[[باخۆس (پەیکەری میکێلانجێلۆ)]]|followed_by=[[پەیکەری داوود]]}} '''''پێتا''''' (''مادۆنا دێلا پێتا،'' {{IPA|it|maˈdɔnna della pjeˈta|lang}}; 'خاتوونی بەزەییمان'؛ 1498–1499) پەیکەرێکی مەڕمەڕیی کارارایە لە [[یەسووع|عیسا]] و مەریەم لە چیای گۆڵگۆتا کە نوێنەرایەتی "خەمی شەشەم"ی [[مریەم|مەریەمی پاکیزە]] دەکات لەلایەن [[میکێلانجێلۆ|مایکل ئەنجێلۆ بونارۆتی]]، لە [[کڵێسای سەنت پیتەر|بازلیکای سانت پیتەر]]، [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]], کە بۆی دروستکراوە. کارێکی سەرەکی پەیکەری ڕێنێسانسی ئیتاڵییە و زۆرجار وەک سەرەتای ڕێنێسانسی باڵا وەرگیراوە. پەیکەرەکە ئەو ساتەی گرتووە کە عیسا کە لە خاچ دابەزێنراوە، دەدرێتە مەریەمی دایکی. مەریەم لە عیسا گەنجتر دەردەکەوێت؛ مێژوونووسانی هونەر پێیان وایە مایکل ئەنجێلۆ لە بڕگەیەک لە [[کۆمیدیای یەزدانی|کۆمیدیای ئیلاهی]] [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتێ ئەلگیێری ئیلهام]] وەرگرتووە: "ئەی دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت [...] شایستەیی تۆ سروشتی مرۆڤی ئەوەندە بەرزکردەوە کە دروستکەری ئیلاهییەکەی درێغی نەکردووە لە بوون بە بوونەوەرەکەی" (''پارادیسۆ''، کانتۆی XXXIII). لێکدانەوەی جوانیناسیی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' لە پەیکەری ئیتاڵیدا بێ وێنەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=3 April 2020 |ناونیشان=https://www.romeandyou.org/en/michelangelos-pieta-the-sculptural-masterpiece-of-the-15th-century/ |ڕێکەوتی سەردان=3 April 2020 |وێبگە=www.romeandyou.org}}</ref> چونکە فۆرمەکانی سەرەتایی سروشتگەرایی لەگەڵ ئایدیاڵە [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسەکانی]] [[جوانی|جوانی کلاسیک]] هاوسەنگ دەکات. پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن کاردیناڵێکی فەرەنسی بەناوی ژان بیلهێرس دی لاگرۆلاس کە ئەوکات باڵیۆزی فەرەنسا بوو لە ڕۆما فەرمانی پێکرابوو . پەیکەرەکە دروستکرابێت، ڕەنگە وەکو تابلۆیەکی قوربانگا، بۆ کەنیسەی پرسەی کاردیناڵەکە لە کۆنی سانت پیتەرز . کاتێک ئەمە ڕووخێنرا پارێزراو بوو، و دواتر شوێنی ئێستای گرت، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پەیکەرەکە ناچار بوو نۆژەن بکرێتەوە دوای ئەوەی فیگەری مەریەم لە یەکشەممەی پەنتەکۆستی ساڵی ١٩٧٢ تێکدرا ؛ دوای ڕووداوەکە، پەیکەرەکە بە شاشەیەکی شووشەی دژە فیشەک پارێزراو بوو کە لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠٢٤ گۆڕدرا و مۆدێرن کرا وەک ئامادەکارییەک بۆ یۆبیلی ٢٠٢٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.theguardian.com/notesandqueries/query/0,5753,-2565,00.html |ڕێکەوتی سەردان=2024-08-06 |وێبگە=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2024-11-29 |ناونیشان=https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2024-11/michelangelo-s-pieta-shines-again-in-st-peter-s-basilica.html |ڕێکەوتی سەردان=2025-08-24 |وێبگە=www.vaticannews.va |زمان=en}}</ref> == مێژوو == [[File:Pietà_-_Hallwylska_museet_-_107520.tif|وێنۆک| وێنە ڕێزدارەکە بە تاجی ڕەسەنی کانۆنیکی خۆیەوە لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ بە فەرمانی پاپای پاپا ئۆربانی هەشتەم . وێنە نزیکەی، ٢٤ی ئایاری ١٨٨٨.]] پەیکەرەکە لە سەرەتادا لەلایەن قەشەی پێشووی کۆندۆم کاردیناڵ جان دی ڤیلیێرس دو لاگرۆلاسەوە ڕاسپێردرابوو . پەیکەرەکە بە مەبەستی ئەوە بووە کە ببێتە تابلۆیەکی قوربانگا بۆ کەنیسەی پرسەکەی لەناو بازلیکای پیرۆزی پیتەری کۆن . دواتر کەنیسەی سەینت پترۆنیلا ڕووخێنرا و دواتر پەیکەرەکە گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای، یەکەم کەنیسە لە لای باکوور دوای چوونە ژوورەوەی بازیلیکا نوێیەکە، لە سەدەی ١٨دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> تاکە پارچەیە کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردووە. پێکهاتەکەی [[ھەرەم|هەرەمییە]], و [[سەر (ئەندازە)|لوتکەکەی]] هاوکاتە لەگەڵ سەری مەریەم. پەیکەرەکە وردە وردە لە خوارەوەی پەردەی جلەکەی مەریەم فراوانتر دەبێت، تا بنکە، بەردی گۆلگۆتا . ژمارەکان تەواو لە ڕێژە دەرچوون، بەهۆی سەختی وێناکردنی پیاوێکی تەواو گەورە کە بە درێژایی تەواو لە چەناگەی ژنێکدا کەوتووە. زۆربەی جەستەی مێری بەهۆی پەردەی مۆنۆمێنتالەکەیەوە شاراوەتەوە و پەیوەندی فیگەرەکان تەواو سروشتی دەردەکەوێت. لێکدانەوەی مایکل ئەنجێلۆ بۆ ''پیتا'' زۆر جیاواز بوو لەوانەی پێشتر لەلایەن هونەرمەندەکانی دیکەوە دروستکرابوون، چونکە مەریەمێکی گەنج و جوانی پەیکەرسازی کرد نەک ژنێکی سروشتی گەورەتر (تەمەن ٤٥+ ساڵ) کە دەبێ هاوتا بێت لەگەڵ تەمەنی سروشتی کوڕەکەی، عیسا (تەمەن ٣٣ ساڵ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2017-04-14 |ناونیشان=https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://www.voxmundi.eu/vatican-pieta-by-michelangelo-buonarroti/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2019-09-03 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=Official tourist service for Saint Peter's Basilica |زمان=en-US}}</ref> نیشانەکانی لەخاچدان سنووردارە بە نیشانە زۆر بچووکەکانی بزمار و ئاماژەیە بۆ برینەکەی لای عیسا. بەم پێیە، ڕووخساری مەسیح نیشانەکانی سۆز دەرناخات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618160925/http://www.romaviva.com/vaticano-castel-santangelo/pieta-michelangelo_eng.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 June 2018 |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=RomaViva.com}}</ref>  بەپێی لێکدانەوەیەکی تر، کاتێک مایکل ئەنجێلۆ دەستی کرد بە دروستکردنی ''Pietà'' ی خۆی، ویستویەتی بەرهەمێک دروست بکات کە بە "وێنەی دڵ" وەسفی کردووە.<ref>{{Cite book|last=McNeese|first=Tim|url=https://archive.org/details/michelangelo00mcne|title=Michelangelo: Painter, Sculptor, and Architect|publisher=Chelsea House Publishers|year=2005|isbn=9780791086278|pages=[https://archive.org/details/michelangelo00mcne/page/n48 43]|url-access=limited}}</ref> دوو کونە کونکراو لە سەری سەرەوەی مەریەمی پاکیزە دانراون، کە سەردەمانێک پشتگیری ئەو بارەی دەکرد کە دوو فریشتەی هەڵکشاوی تێدابوو، لە کاتێکدا کونێکی دیکە لە سەری سەرەوەی وێنەی مەسیحدایە. == تەمەنی مەریەم == [[File:Scan_the_World_-_Pietà_(Michelangelo).stl|alt=|وێنۆک| مۆدێلی سێ ڕەهەندی]] مەریەم وەک زۆر گەنج نیشان دەدرێت بۆ دایکی کوڕێکی تەمەن نزیکەی ٣٣ ساڵ، ئەمەش شتێکی نامۆ نییە لە وێناکردنی ئازارەکانی مەسیح لەو کاتەدا. بۆ ئەمەش ڕوونکردنەوەی جۆراوجۆر پێشنیار کراوە. یەکێکیان ئەوەیە کە گەنجی هێمای پاکی نەفەوتاویەتی، وەک چۆن مایکل ئەنجێلۆ خۆی بە ژیاننامەنووسەکەی، هاووڵاتی و پەیکەرتاشی ڕۆمانی ئاسکانیۆ کۆندیڤی گوتووە :   تیۆرێکی دیکە باس لەوە دەکات کە مامەڵەی مایکل ئەنجێلۆ لەگەڵ ئەو بابەتەدا لە ژێر کاریگەری خولیای ئەو بۆ [[دانتێ ئەلیگیێری|کۆمیدیای]] ''[[کۆمیدیای یەزدانی|ئیلاهی]]'' دانتێ بووە: ئەوەندە باش ئاشنا بووە بەو کارە کە کاتێک دەچووە [[بۆلۆنیا]]، پارەی میواندارییەکەی داوە بە خوێندنەوەی ئایەتەکانی لێ. لە ''پارادیسۆ'' (کانتۆی شازدەهەمی شیعرەکەدا)، سانت بێرناردی کلێرڤۆکس لە دوعایەکدا بۆ مەریەمی پاکیزە، دەڵێت: {{Lang|it|"Vergine madre, figlia del tuo figlio"}} ("دایکی پاکیزە، کچی کوڕەکەت"). == تاجە گوڵینەی کانۆنیکی == ئۆربان هەشتەم فەرمانی تاجە گوڵینەی کانۆنی بە وێنەی ماریان بەخشی لە ڕێگەی گا پاپایەکەیەوە ''کە دۆمینا کۆرۆناتۆم ئیست کە'' لە ١٤ی ئابی ١٦٣٧ واژۆ و نوتەری کرد و بەخشییە بەخشەرەکەی، لۆرد ئاسکانیۆ سفۆرزا ی پالاڤیچینی و قەشەی کانۆنی بابەتی ڤاتیکان، مۆنسینۆر ئوگۆ ئوبالدینی. تاجە گوڵینەی هەڵکشاو لەلایەن پیشەسازی ئیتاڵی، فانتینۆ تاگلیێتی دروستکراوە، کە لەو کاتەدا ٥٦٤ دراوی سکودۆی ئیتاڵی وەرگرتووە. ڕێوڕەسمی فەرمی تاجە گوڵینە لە ٣١ی ئابی ١٦٣٧ لە سێدارە درا. فریشتە کەروبیەکان لە ساڵی ١٧١٣ لەلایەن نەوەکەیەوە زیادکران، دواتر لە ساڵی ١٧٤٩ گواسترانەوە بۆ کەنیسەی کۆری پیرۆز لەناو == دوای تەواو بوونی == [[File:Vatikan,_Petersdom,_der_Altar_der_unbefleckten_Empfängnis.JPG|وێنۆک| پایە گەورەکانی کەنیسەی کۆری پیرۆز، کە دوو فریشتەی کەڕوبی لە ساڵی ١٧٤٩ لە وێنەی ''پیتا'' گواسترانەوە. هەروەها وێنەی ماریان بە شێوەیەکی پاپا لەلایەن پیۆسی نۆیەم (١٨٥٤) و پیۆسی دەیەم (١٩٠٤)ەوە تاجی سەری دانرا.]] دوای تەواوبوونی، یەکەم ماڵی ''پیتا'' کەنیسەی سانت پترۆنیلا{{'}}، کە گۆڕێکی ڕۆمانی بازنەیی بوو کە بەسترابووەوە بە ترانزێتی باشووری سانت پیتەرزەوە، لەگەڵ چەندین کەنیسەی لاوەکی کە لە فەزای ناوەندییەوە تیشک دەدرایەوە. کاردیناڵ یەکێک لەمانەی وەک کەنیسەی پرسەکەی هەڵبژارد. لە کاتێکدا ئێستا هیچ دڵنیایییەک نییە، بەڵام مەزەندە دەکرێت کە هەریەکێک لەم شوێنەوارانە نزیکەی ٤.٥ مەتر پان و ٢ مەتر قووڵی هەبووبێت. دواتر کەنیسە لەلایەن دۆناتۆ برامانتەوە لە کاتی دووبارە دروستکردنەوەی بازیلیکاکەدا ڕووخێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903164329/https://michelangelo.ace.fordham.edu/exhibits/show/vatican-pieta/vatican-pieta-history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 September 2019 |ڕێکەوتی سەردان=2019-09-03 |وێبگە=michelangelo.ace.fordham.edu}}</ref> بەپێی وتەی جۆرجۆ ڤاساری ، دوای ماوەیەکی کەم لە دانانی ''پیتاکەی'' ، مایکل ئەنجێلۆ گوێی لە کەسێک بووە کە تێبینی دەکات (یان پرسیاری لە سەردانکەران کردووە دەربارەی پەیکەرتاشەکە) کە ئەوە کاری پەیکەرتاشێکی دیکەیە، کریستۆفۆرۆ سۆلاری ، کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر پەیکەرەکە کردووە. <ref>William E. Wallace, 1995 ''Life and Early Works (Michelangelo: Selected Scholarship in English)'' {{ISBN|0-8153-1823-5}} p. 233</ref> مایکل ئەنجێلۆ وشەکانی لەسەر ئەو پەڕۆیە هەڵکەند کە بەسەر سنگی مێریدا ڕادەکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Majanlahti |first=Anthony |ڕێکەوت=2023-03-30 |ناونیشان=https://hyperallergic.com/781165/michelangelos-signature-and-the-myth-of-genius/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-03-07 |وێبگە=Hyperallergic |زمان=en-US}}</ref> {{Lang|la|'''MICHÆLANGELVS BONAROTVS FLORENTINVS FACIEBAT'''}} (بە ئینگلیزی: "Michelangelo Buonarroti، فلۆرانسییەکە ئەمەی دروستکردووە") واژۆکە دەنگدانەوەی ئەو واژۆیەیە کە هونەرمەندەکانی یۆنانی کۆن ئەپێلێس و پۆلیکلیتۆس بەکاریان هێناوە . تاکە کار بوو کە تا ئێستا واژۆی لەسەر کردبێت. هەروەها ڤاساری ئەو حیکایەتە دەگێڕێتەوە کە دواتر مایکل ئەنجێلۆ لە تەقینەوەی شانازییەکەی پەشیمان بووەتەوە و سوێندی خواردووە هەرگیز واژۆ لەسەر بەرهەمێکی دیکەی دەستی نەکات.<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/02_february/05/divine_michelangelo_overview.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2008-12-08 |وێبگە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Aileen June Wang |year=2004 |title=Michelangelo's Signature |journal=The Sixteenth Century Journal |volume=35 |issue=2 |pages=447–473 |doi=10.2307/20476944 |jstor=20476944 |s2cid=188333712}}</ref> دوای پەنجا ساڵ، ڤاساری سەبارەت بە پیتا ئەمانەی خوارەوەی ڕاگەیاند:   == مایکل ئەنجێلۆ پیتاسەکانی تر == دوای چەند دەیەیەک، مایکل ئەنجێلۆ دوو جار گەڕایەوە سەر بابەتی پیتا ، بەڵام هیچ کام لەم دوو کارانە تەواو نەبوون. پیتا فلۆرانسی لە ساڵی 1990دا. ١٥٤٧ – ١٥٥٣ وادیارە بۆ گۆڕی خۆی بوو، بەڵام دوای چەند ساڵێک کارکردن وازی لێ هێنرا. زۆرجار پێی دەوترێت ''Deposition'', کە نوێنەرایەتی ساتێک دەکات کەمێک پێشتر لە چیرۆکەکەدا. ڕۆندانی پیتا لە ساڵی ١٥٥٢ دەستی پێکردووە، و هێشتا زۆر تەواو نەبووە لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٥٦٤؛ شەش ڕۆژ پێشتر کاری لەسەر دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/the-rondanini-piet%C3%A0/1gVhlDFJoqLnIw |ڕێکەوتی سەردان=2026-08-24 |وێبگە=Google Arts & Culture |زمان=en}}</ref> == نۆژەنکردنەوە == دوای نەخشاندنی ''پیتا'' زیانێکی زۆری بەرکەوت. چوار پەنجەی دەستی چەپی مێری کە لە کاتی جوڵاندنێکدا شکا، لە ساڵی ١٧٣٦ لەلایەن پەیکەرتاشی ڕۆمانی جوزێپی لیریۆنی (١٦٩٠-١٧٤٦)ەوە بە شێوەیەکی پیشەیی نۆژەنکرانەوە. زانایانی مۆدێرن ئەمڕۆ دابەشبوون لەسەر ئەوەی کە ئایا نۆژەنکەرەوە ئازادییە هونەریەکانی گرتۆتەبەر بۆ ئەوەی ئاماژەکانی دەستی زیاتر "ڕێکتۆریک" بێت.{{ژێدەر پێویستە|date=November 2024}} == ١٩٦٤ پێشانگای جیهانی == لە ساڵی ١٩٦٤دا، ''پیتا'' لەلایەن ڤاتیکانەوە بە قەرز درا بە پێشانگای جیهانی نیویۆرک لە ساڵانی ١٩٦٤-١٩٦٥ بۆ ئەوەی لە کۆشکی ڤاتیکان دابنرێت. قەشە سەرەکی پێشووی نیویۆرک ، کاردیناڵ فرانسیس سپێلمان بە فەرمی داوای پەیکەرەکەی لە پاپا جۆن بیست و سێیەم کرد، ئێدوارد ئێم کینی، بەڕێوەبەری کڕین و کەشتیوانی خزمەتگوزارییەکانی فریاگوزاری کاسۆلیکی – USCC، بۆ سەرۆکایەتی تیمەکانی گواستنەوەی ڤاتیکان دەستنیشان کرد. پەیکەرەکە لەناو سندوقێکی داردا نێردراوە {{Convert|2.5|inch|cm}} بووە ئەستووری لەگەڵ {{Convert|8|inch|cm}} بنەما، بەستراوەتەوە بە سەقفی لاینەری <nowiki><i id="mw5g">کریستۆفۆرۆ کۆڵۆمبۆ</i></nowiki> ؛ لە ئەگەری ڕووداوێکدا، سندوقەکە کوشنینگی تێدابوو کە ئەوەندە ئەستوور بوو کە لە ئاودا دەسوڕایەوە، و بیکۆنێکی شوێنی فریاگوزاری و هەروەها پەڕۆیەکی نیشاندەری بەسترابوو. لە پێشانگاکەدا خەڵک بۆ چەندین کاتژمێر لە ڕیزدا وەستابوون بۆ ئەوەی چاوێک لە پشتێنەیەکی گواستنەوە ببینن کە بە پەیکەرەکەدا تێپەڕیبوو. دوای ئەوە گەڕێنرایەوە بۆ ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nywf64.com/vatican04.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2014-05-18 |وێبگە=New York World's Fair 1964/1965 |پەڕە=4}}</ref> لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ١٩٦٥ گەڕێنرایەوە بۆ بازلیکای سانت پیتەر. لە کاتی گۆڕینیدا، کێشی پەیکەرە مەڕمەڕەکە کەڤەرێکی هەواگۆڕکێی کانزایی لە زەویدا شکاند و سندوقەکەی مەیل کرد. سەرەڕای ترسی ئەوەی کە ئەم جەنجاڵییە زیان بە پەیکەرەکە گەیاندبێت، بەڵام ''پیتا'' بەبێ زیان گەڕێنرایەوە بۆ شوێنی خۆی. لە وتارەکەی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' کە باس لە گەڕانەوەی پەیکەرەکە دەکات، هاتووە: "بە فەرمانی پاپا پاوڵی شەشەم جارێکی دیکە گەشت ناکات". == تێکدان == [[File:Pietà_vaticana_dopo_il_vandalismo,_1972.jpg|وێنۆک| دیمەنێکی وردی پەیکەرەکە کە قۆڵ و لووت و چاوی تێکچووە، ئایاری ١٩٧٢]] گەورەترین زیان لە ٢١ی ئایاری ١٩٧٢ ( یەکشەممەی پەنتەکۆست ) ڕوویدا، کاتێک جیۆلۆجیستێکی دەروونی تێکچوو، لاسلۆ تۆتی ئوسترالی کە لەدایکبووی هەنگارییە، ڕۆیشت بۆ ناو کەنیسە و بە چەقۆی جیۆلۆجیستێک هێرشی کردە سەر پەیکەرەکە لەکاتێکدا هاوار دەکات "من عیسا مەسیحم؛ لە مردووەکان هەستاومەوە!" بە ١٥ لێدان قۆڵی مێری لە ئەژنۆی لابرد و پارچەیەک لە لوتی لێدا و یەکێک لە پێڵوەکانی چەقاند. هاووڵاتییەکی ئەمریکی بوو، بۆب کاسیلی خەڵکی شاری سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە تۆتی لە ''پیتا'' دوورخستەوە. ئەم ڕووداوانەی خوارەوەی وەبیر هێنایەوە:   دوای هێرشەکە، کارەکە بە زەحمەت نۆژەنکرایەوە و گەڕایەوە شوێنی خۆی لەناو بازیلیکاکەدا، تەنها لە لای ڕاستی دەروازەکەوە، لە نێوان دەرگای پیرۆز و قوربانگای سانت سێباستیان, و ئێستا بە پانێڵێکی شووشەی ئەکریلیکی دژە فیشەک پارێزراوە. لە کاتی نۆژەنکردنەوەکەدا، M ی سەرەتایی دۆزرایەوە کە لەسەر کفنی مێری نەخشێنرابوو، ئەمەش وایکرد کە ''پیتا'' تاکە بەرهەم بێت کە مایکل ئەنجێلۆ واژۆی لەسەر کردبێت. بینەران زۆرێک لەو پارچە مەڕمەڕانەیان برد کە فڕیون. دواتر هەندێک پارچە گەڕێنرانەوە، بەڵام زۆربەیان نەگەڕێنرانەوە، لەنێویاندا لوتی مێری کە دەبوو لە بلۆکێکەوە دروست بکرێتەوە کە لە پشتیەوە بڕابوو. == هەروەها سەیری بکە == * پیتا * ئەستێرەیەکی بچووک 274472 Pietà * کۆپیەکانی فیلمی <nowiki><i id="mwASk">Pietà</i></nowiki> ی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی پەیکەرەکانی عیسا * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * لیستی بابەتەکانی پەیوەست بە شاری ڤاتیکان {{Clear}} == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == خوێندنەوەی زیاتر == * پۆپ-هێنسی، جۆن (١٩٩٦). ''پەیکەری ڕێنێسانسی باڵا و بارۆکی ئیتاڵی'' . لەندەن: فایدۆن * هیبارد، هاوارد . ١٩٧٤. ''مایکل ئەنجێلۆ'' . نیویۆرک: هارپەر و ڕۆ. * [http://www.biblegateway.com/passage/?search=mt%2013:55-56&version=31 مەتا ١٣:٥٥-٥٦] گەڕان بەدوای بڕگەکاندا – وەشانی نێودەوڵەتی نوێ BibleGateway.com * واڵاس، ویلیام ئی. (٢٠٠٩). ''مایکل ئەنجێلۆ؛ هونەرمەند و پیاو و کاتەکانی'' . کامبریج: چاپخانەی زانکۆی کامبریج.{{ISBN|0521111994}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline|Pietà of the Saint Peter's Basilica by Michelangelo Buonarroti}} * [http://www.vatican.va/various/basiliche/san_pietro/vr_tour/Media/VR/St_Peter_Pieta/index.html vatican.va] * [https://www.michelangelo.org/pieta.jsp 10 Facts That You Don't Know About Michelangelo's ''Pietà''] * [http://www.la-pieta.org/_page_/gallery/photorama Robert Hupka's ''Pietà'' Picture gallery] * [http://michelangelomodels.com/m-models/pieta_arm.html Models of wax and clay used by Michelangelo in making his sculpture and paintings] {{تووڵی دەروازە|ھونەرەکان}} [[پۆل:پەیکەرسازی لە ڕۆما]] [[پۆل:کارە ھونەرییەکان]] [[پۆل:ھونەری مەسیحی]] o0cwahg0ssj42puaiejfc8wcnsd4xfp مووسا (میکێلانجێلۆ) 0 305536 1691863 1690973 2026-10-23T11:24:31Z Ravan 7844 1691863 wikitext text/x-wiki {{Infobox artwork|image=Michelangelo's Moses (Rome).jpg|image_upright=1|title=مووسا|subject=Biblical [[Moses]]|artist=[[میکێلانجێلۆ]]|year=c. {{Start date|1513}}–{{end date|1515}}<ref>{{citation|last=Sweetser|first=Moses Foster|author-link=Moses Forster Sweetser|title=Michel Angelo|publisher=Boston, Houghton, Osgood and Company|year=1878|url=https://archive.org/stream/michaelangelo00sweegoog#page/n76}}</ref>{{rp|67}}|medium=[[Marble sculpture]]|movement=[[Renaissance]]|height_metric=235|height_imperial=92.5|width_metric=210|width_imperial=82.6|length_imperial=<!-- add the third dimension? the statue's depth -->|length_metric=|metric_unit=cm|imperial_unit=in|city=[[Rome]]|museum=[[San Pietro in Vincoli]]|coordinates={{Coord|41|53|37.58|N|12|29|35.9|E|region:IT_type:landmark|display=it}}|preceded_by=[[Tomb of Pope Julius II]]|followed_by=[[Rebellious Slave]]}} '''''مووسا''''' ({{Langx|it|Mosè}} {{IPA|it|moˈzɛ|}}; {{Circa|1513–1515}} ) [[پەیکەرتاشی|پەیکەرێکە]] لەلایەن هونەرمەندی سەردەمی ڕێنێسانسی باڵای ئیتاڵی [[میکێلانجێلۆ]] کە لە بازیلیکای سان پیترۆ لە ڤینکۆلی لە [[ڕۆما]] هەڵکەوتووە. لە ساڵی ١٥٠٥ لەلایەن پاپا جولیۆسی دووەمەوە بۆ گۆڕەکەی ڕاسپێردرا، کەسایەتی [[کتێبی پیرۆز|ئینجیلی]] [[مووسا|موسا]] نیشان دەدات کە قۆچەکانی لەسەر سەریەتی، بە پشتبەستن بە وەسفێک لە بەشی ٣٤ی [[دەرچوون]] لە ڤولگات، وەرگێڕانی لاتینی کتێبی پیرۆز کە لەو کاتەدا بەکاردەهێنرا. هەندێک لە زانایان پێیان وایە بەکارهێنانی قۆچ ڕەنگە زۆرجار کاریگەرییەکی دژە جوولەکە هەبێت، لە کاتێکدا هەندێکی تر پێیان وایە کە تەنها ڕێکەوتنێکە لەسەر بنەمای هەڵەی وەرگێڕان. لێکدانەوەکانی [[زیگمۆند فرۆید|سیگمۆند فرۆید]] بۆ پەیکەرەکە لە ساڵی ١٩١٦ەوە بە تایبەتی ناسراون. هەندێک لە لێکدانەوەکانی پەیکەرەکە، لەوانەش لێکدانەوەکانی فرۆید، ئاماژە بە هێزێکی شەیتانانە دەکەن، بەڵام فیگەرێکی جوانیش، لەگەڵ چڕی سۆزداریدا لەگەڵ ئاشکرابوونی قسەی خودا. ناسکی هەندێک لە تایبەتمەندییەکانی وەک قژی ڕژاوی موسا وەک دەستکەوتێکی تەکنیکی سەرنجڕاکێش سەیر دەکرێت، بەڵام فرۆید دەڵێت میشێل ئەنجێلۆ لە تەنها لێهاتووییەکان تێدەپەڕێت بۆ وروژاندنی کنجکاوی لە بینەردا، پرسیاری ئەوە دەکات کە بۆچی موسا یاری بە قژی دەکات، و بۆچی بە قۆچ و قژی ڕژاو پێشکەشی دەکرێت. == ڕاسپاردن و مێژوو == پاپا جولیۆسی دووەم لە ساڵی ١٥٠٥دا میشێل ئەنجێلۆی ڕاسپارد کە گۆڕەکەی دروست بکات و دواجار لە ساڵی ١٥٤٥ تەواو بوو؛ جولیۆسی دووەم لە ساڵی ١٥١٣ کۆچی دوایی کردووە.<ref name="Panofsky">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Panofsky |first=Erwin |author-link=Erwin Panofsky |year=1937 |title=The First Two Projects of Michelangelo's Tomb of Julius II |journal=[[The Art Bulletin]] |volume=19 |pages=561–579 |doi=10.2307/3045700 |jstor=3045700}}</ref> دیزاینی سەرەتایی لەلایەن مایکل ئەنجێلۆوە گەورە بوو و پێویستی بە زیاتر لە ٤٠ پەیکەری هەبوو. پەیکەری موسا لەسەر قاتێک دادەنرا کە بەرزییەکەی نزیکەی ٣.٧٤ مەتر بوو (١٢ ft 3 in)، بەرامبەر فیگەرێکی سانت پاوڵ.<ref name="Panofsky" /> {{Rp|566}}لە دیزاینی کۆتاییدا پەیکەری موسا لە ناوەڕاستی قاتی خوارەوە دانیشتووە. == وەسف == جۆرجۆ ڤاساری لە "ژیانی مایکل ئەنجێلۆ"دا نووسیویەتی: "میشێلانجێلۆ موسا بە مەڕمەڕ تەواو کرد، کە پەیکەرێکی پێنج {{Lang|it|[[Italian units of measurement|braccia]]}} بوو"، کە بە هیچ بەرهەمێکی مۆدێرن و کۆن بێ هاوتایە. بە هەڵوێستێکی جددی دانیشتووە، بە قۆڵێکی لەسەر حەبەکان پشوو دەدات و بە قۆڵەکەی تریشەوە سمێڵ درێژە بریقەدارەکەی دەگرێت، مووەکانی، ئەوەندە قورسە لە پەیکەرسازیدا ڕەندەربکرێن، ئەوەندە نەرم و چەقۆدارن کە وا دیارە دەبێ چەقۆی ئاسنەکە بووبێتە فڵچە. ڕووخساری جوان، وەک ڕووخساری پیرۆز و شازادەیەکی بەهێز، پێدەچێت وەک ئەوەی مرۆڤ سەیری بکات پێویستی بە پەردە هەبێت بۆ داپۆشینی، ئەوەندە شکۆمەند و درەوشاوە دەردەکەوێت و هونەرمەندەکەش بە باشی لە مەڕمەڕەکەدا ئەو خوداییەی پێشکەش کردووە کە خودا ئەو ڕووخسارە پیرۆزەی پێبەخشیبوو. پەردەکان بە چەمانەوەی ڕەنگین دەکەونە خوارەوە، ماسولکەکانی قۆڵ و ئێسکی دەستەکان ئەوەندە جوان و کامڵن، هەروەک قاچ و ئەژنۆکان، پێیەکان بە پێڵاوی نایاب ڕازێنراونەتەوە، کە ڕەنگە ئێستا زیاتر لە جاران بە موسا ناوببرێت دۆستی خودا، بەو پێیەی خودا ڕێگەی داوە جەستەی ئامادە بکرێت بۆ زیندووبوونەوەی پێش ئەوانی تر بە دەستی میشێل ئەنجێلۆ. هێشتا جولەکەکان هەموو شەممەیەک بە سەرباز دەچن بۆ سەردانیکردن و پەرستنی وەک شتێکی خودایی نەک مرۆڤایەتی." هەروەها وەرگێڕانی ئینگلیزی "موساکانی [[میکێلانجێلۆ]]"ی [[زیگمۆند فرۆید|سیگمۆند فرۆید]] وەسفێکی بنەڕەتی پەیکەرەکە دەخاتە ڕوو: "موساکانی مایکل ئەنجێلۆ وەک دانیشتوو نیشان دەدرێت؛ جەستەی ڕووی لە پێشەوەیە، سەری بە ڕیشە بەهێزەکەیەوە سەیری لای چەپ دەکات، پێی ڕاستی لەسەر زەوی وەستاوە و قاچی چەپی بەرزکراوەتەوە بەجۆرێک کە تەنها پەنجەکانی قاچەکانی دەست لە زەویدا بگرن. قۆڵی ڕاستی مێزەکانی یاسا بەیەکەوە دەبەستێتەوە." بە شتێکەوە کە لە کتێبێک دەچێت لە کفنی ڕاستی دەستیدا و بەشێک لە سمێڵەکەی لە چەناگەیدایە؛ جۆناسان جۆنز لە ڕۆژنامەی ئینگلیزی، ''[[گاردیان|گاردیەن]]'', وەسفێکی دیکە دەکات: "دەستی ڕاستی موسا پارێزگاری لەو لووحە بەردانە دەکات کە فەرمانەکانیان لەسەرە ؛ دەستی چەپی، خوێنبەرەکانی لێدەدەن، ماسولکەکانی گرژن، پێدەچێت خۆی لە کارە توندوتیژەکە ڕابگرێت. کاتێک لە چیای سینا هاتە خوارەوە، موسا بینی گەلەکەی گوێدرێژە زێڕینەکە دەپەرستن – ئەو بتە درۆزنەی کە دروستیان کردبوو. توڕەیی ئەو دیفییە زیندانی بەرد، سنووری هونەری پەیکەرتاشی کەم کەس هەیە بتوانێت بەرەنگاری کاریگەریی عەقڵێکی ڕاستەقینە بێتەوە، هەستەکانی ڕاستەقینە، لەو فیگەرەدا کە لە کورسی مەڕمەڕییەکەیەوە دەدرەوشێتەوە، ئەمڕۆ چاوی لەو گەشتیارانە دەڕوانێت کە لە کڵێسای سان پیترۆ لە ڤینکۆلی لە ڕۆما جەماعەت دەکەن، هەروەک چۆن لە سیگمۆند فرۆیددا لە ساڵی ١٩١٣دا ڕووبەڕووی بووەوە کاریگەری سۆزداریی پەیکەرەکە بدۆزەرەوە، زیندوویی موسا وایکردووە ئەم کارە لە سەدەی ١٦ەوە بەناوبانگ بێت، دانیشتوانی جوولەکەکانی ڕۆما دەبێت پەیوەندی بە گێڕانەوەی ئەو شتانەوە هەبێت کە دەبێ مەحاڵ بێت لە بەرددا وێنا بکرێت. بەڵام لەو شوێنانەی کە ڕەنگە کەسانی دیکە بە تەکنیک سەرساممان بکەن، مایکل ئەنجێلۆ لەوە تێدەپەڕێت، لە سەرسوڕمانی فەرمیەوە بەرەو سەرسوڕمانی فیکری دەمانبات، وامان لێدەکات بپرسین بۆچی موسا سمێڵی خۆی ناز دەکات، بۆچی مایکل ئەنجێلۆ ئەم ڕووبارە قژییەی بەکارهێناوە-ە تێکەڵکردن لەگەڵ ئەو قۆچانەی کە سیفەتێکی ئاسایی موسا بوون-بۆ ئەوەی لایەنێکی نامرۆڤانە و شەیتانانەی پێبدات." == لێکدانەوەکان == [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU140.jpg|وێنۆک| ''موسا'' لە نووسینی مایکل ئەنجێلۆ]] [[زیگمۆند فرۆید]] لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩١٤ بە ناوی "موساکانی مایکل ئەنجێلۆ"، ئەو ساتەی لە گێڕانەوەی کتێبی پیرۆزدا گرێدەداتەوە کاتێک موسا بۆ یەکەمجار لە شاخەوە دادەبەزێت و لوحەکانی هەڵگرتووە و گەلی عیبری دەبینێت کە گوێدرێژە زێڕینەکە دەپەرستن، وەک لە دەرچوون ٣٢دا باسکراوە. فرۆید لە حاڵەتێکی دەروونی ئاڵۆزدا باسی موسا دەکات:<blockquote>ڕەنگە ئێستا، باوەڕم وایە، ڕێگە بە خۆمان بدەین بەرهەمی هەوڵەکانمان بچێنین. بینیمان چەند کەس لەوانەی هەستیان بە کاریگەری ئەم پەیکەرە کردووە، ناچار بوون بەو شێوەیە لێکبدەنەوە کە نوێنەرایەتی موسا دەکات کە بەهۆی بینینی گەلەکەیەوە کە لە نیعمەت کەوتووە و لە دەوری بتێک سەما دەکات، وروژاوە. بەڵام دەبوو دەستبەرداری ئەم لێکدانەوەیە بێت، چونکە وای لێکردین چاوەڕێی ئەوە بکەین لە ساتێکی داهاتوودا ببینین کە بەهار بێت و مێزەکان بشکێنێت و کاری تۆڵەسەندنەوە بە ئەنجام بگەیەنێت. بەڵام تێڕوانینێکی لەو شێوەیە لەگەڵ دیزاینی کردنی ئەم فیگەرە لەگەڵ سێ (یان پێنج) فیگەری دانیشتووی دیکەدا، بەشێک لە گۆڕی جولیۆسی دووەم، هاوئاهەنگ نابێت. ڕەنگە ئێستا جارێکی دیکە ئەو لێکدانەوەی جێهێڵراوە وەربگرینەوە، چونکە ئەو موسایەی کە بنیاتناونەتەوە نە باز دەداتە سەرەوە و نە مێزەکانی لێ فڕێدەدات. ئەوەی لەبەردەمماندا دەیبینین دەستپێکی کردەی توندوتیژی نییە بەڵکو پاشماوەی بزووتنەوەیەک کە پێشتر ڕوویداوە. لە یەکەم گواستنەوەی تووڕەیی خۆیدا، موسا ئارەزووی کرد مامەڵە بکات، هەڵبکات و تۆڵە بکاتەوە و مێزەکان لەبیر بکات؛ بەڵام بەسەر تاقیکردنەوەکەدا زاڵ بووە و ئێستا بە دانیشتن و هێمن دەمێنێتەوە، لە تووڕەییە بەستووەکەی و ئازارەکانی تێکەڵ بە سووکایەتیکردن. هەروەها مێزەکانیش فڕێ نادات تا لەسەر بەردەکان بشکێن، چونکە لەسەر حسابی تایبەتی ئەوانە کە توڕەیی خۆی کۆنترۆڵ کردووە؛ ئەوە بۆ پاراستنیان بوو کە خولیای خۆی لە ژێر کۆنتڕۆڵدا هێشتەوە. لە ڕێگەدان بە توڕەیی و تووڕەیی خۆی، ناچار بوو مێزەکان پشتگوێ بخات و ئەو دەستەی کە پشتگیریان دەکرد، کێشایەوە. دەستیان کرد بە خلیسکان بۆ خوارەوە و مەترسی شکاندنیان لەسەر بوو. ئەمەش هێنایە سەر خۆی. ئەو ئەرکەکەی لەبیر بوو و لە پێناو ئەو ئەرکەدا دەستبەرداری لە خۆبەخشین بە هەستەکانی بوو. دەستی گەڕایەوە و مێزەکانی بێ پشتیوانی ڕزگار کرد پێش ئەوەی بکەونە سەر زەوی. لەم هەڵوێستەدا بە بێ جووڵە مایەوە و لەم هەڵوێستەدا مایکل ئەنجێلۆ وەک پارێزەری گۆڕەکە نیشانی داوە. لەگەڵ گەشتکردنی چاوەکانمان بەسەریدا، فیگەرەکە سێ چینە سۆزدارییە جیاوازەکان پیشان دەدات. هێڵەکانی دەموچاو ڕەنگدانەوەی ئەو هەستانەن کە سەرکەوتنیان بەدەستهێناوە؛ ناوەڕاستی وێنەکە شوێنەواری جووڵەی سەرکوتکراو نیشان دەدات و پێ هێشتا هەڵوێستی کردارە پێشبینیکراوەکەی دەپارێزێت. وەک ئەوە وایە کاریگەری کۆنترۆڵکەر لە سەرەوە بەرەو خوارەوە ڕۆیشتبێت. تا ئێستا هیچ باسێک لە قۆڵی چەپ نەکراوە و پێدەچێت ئیدیعای پشکی لە لێکدانەوەکەماندا بکات. دەستەکە بە ئاماژەیەکی سووک لە چەناگەدا دادەنرێت و وەک ئەوەی لە نازێکدا کۆتایی سمێڵی ڕژاو دەگرێت. وا دیارە مەبەست لێی بەرپەرچدانەوەی ئەو توندوتیژییە بێت کە دەستەکەی تر چەند ساتێک لەمەوبەر سمێڵی خراپ بەکارهێنابوو.</blockquote> [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU360.jpg|وێنۆک| ''موسا'' لەلایەن مایکل ئەنجێلۆ, وردەکاری]] ڕوانگەیەکی دیکە کە لەلایەن مالکۆم ماکمیلان و پیتەر جەی سواڵزەوە لە وتارەکەیاندا خراوەتەڕوو، "سەرنجەکان لە کەڵەکەبوونی پاشماوە: فرۆید، ''موسا'' و شیکاری دەروونی"،<ref name="Macmillan">{{Citation |last=Macmillan |first=Malcolm |title=Observations from the Refuse-Heap: Freud, Michelangelo's ''Moses'', and Psychoanalysis |work=[[American Imago]] |volume=60 |issue=1 |pages=41–104 |year=2003 |publisher=Johns Hopkins University Press |doi=10.1353/aim.2003.0003 |issn=0065-860X |s2cid=170813918 |last2=Swales |first2=Peter J. |author-link2=Peter J. Swales (historian)}}</ref> پەیکەرەکە دەبەستێتەوە بە کۆمەڵەی دووەمی خشتەکان و ئەو ڕووداوانەی کە لە دەرچوون ٣٣ و ٣٤ باسکراون. ئەوان تێبینی ئەوە دەکەن کە موسا لوحی سپی بەدەستەوەیە، کە خودا فەرمانی بە موسا کردبوو بۆ ئەوەی دروستی بکات وەک ئامادەکارییەک بۆ دووەم بەخشینی یاساکە؛ هەروەها ئاماژە بەوە دەکەن کە موسا بە "قۆچ" وێنا کراوە کە دەقەکانی کتێبی پیرۆز باس لەوە دەکەن کە موسا تەنها دوای ئەوەی گەڕاوەتەوە بۆ ناو گەلی عیبری دوای دووەم پێدانی یاساکە. ئەوان دەڵێن کە پەیکەرەکە ئەو ساتە نیشان دەدات کە موسا خودا دەبینێت، وەک لە دەرچوون ٣٣ باسکراوە: "ئەو ڕووداوەی کە باسی لێوە دەکرێت گرنگترین بەشە لە چیرۆکی پەیمانی کۆن سەبارەت بە کۆچکردن. موسا کە پڕە لە گومان لە پێگەی خۆی و پێگەی گەلەکەی، مەترسییەکی بەرچاوی هەیە لە داوای - تەنانەت داوای - کە لێیان خۆش بکرێن، کە نیعمەتی پەروەردگاری پێ بدرێت، و کە یەزدان شوێنی خۆی دەستپێبکاتەوە و." بەرەو خاکی بەڵێندراو بوێری دەبێت، پاشان هەموو شتێک دەخاتە مەترسییەوە و داوای ئەوە دەکات کە پەروەردگار شکۆمەندی خۆی ئاشکرا بکات بۆ ئەوەی هەست بەو هەستە چڕ و پڕە بکات کە موسایەکی لەو جۆرە چاوەڕێی پەروەردگاری دەکرد: ئایا دێت؟<ref name="Macmillan" />{{Rp|78–79}}زیاتر دەڵێن کە هەردوو پۆڵس و موسا ڕاستەوخۆ ئەزموونی خودایان کردووە، بیرۆکە و جووتبوونێک کە بۆ نیوئەفلاتونیستە فلۆرانسییەکان گرنگ بوون، گروپێک کە نووسەران هەردوو مایکل ئەنجێلۆ و پاپا جولیۆسی دووەم بە هاوشێوەی خۆیان دەزانن. لە کۆتاییدا نووسەران دەڵێن هەستی سەرەکی لەسەر ڕووخساری موسا "سەرسامییە لە ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ دروستکەر".<ref name="Macmillan" /> === گرژییەکانی نێوان مایکل ئەنجێلۆ و جولیۆسی دووەم === هەندێک لە لێکدانەوەکان، لەوانەش لێکدانەوەکانی فرۆید، ئاماژەن بۆ گرژییەکانی نێوان جولیۆسی دووەم کە گۆڕەکەی لە مایکل ئەنجێلۆوە ڕاسپاردووە و هونەرمەندەکە. فرۆید ئیدیعای دەکرد کە موسا وەک سەرزەنشتێک هەم بۆ جولیۆس و هەم بۆ هونەرمەند کاردەکات.{{Sfn|Bertman|2009}} بێرتمان ئاماژە بەوە دەکات کە جولیۆسی دووەم زۆرجار سمێڵدار بووە، ئەمەش بۆ ماوەی هەزار ساڵ لەنێو پاپاکاندا نەناسراوە و ڕەنگە لێکچوونێکی فیزیکی لە نێوان پەیکەرەکە و جولیۆسدا هەبێت.{{Sfn|Bertman|2009}} === ڕووخساری درەوشاوە بە قۆچ لێکدەدرێتەوە === [[File:'Moses'_by_Michelangelo_JBU310.jpg|وێنۆک| وردەکاری سەری {{Wikt-lang|ang|bicorned}} پەیکەرەکە]] بەپێی ڕێکەوتنی ئایکۆنۆگرافی کە لە ئایینی مەسیحی لاتینیدا باو بووە، پەیکەرەکە دوو قۆچ لەسەر سەریەتی. وێناکردنی موسایەکی قۆچدار لە وەسفکردنی ڕووخساری موسا بە "{{Lang|la|cornuta}}" سەرچاوە دەگرێت" ("قۆچدار") لە وەرگێڕانی لاتینی ڤولگاتی ئەو بڕگەیەی کە لە [[دەرچوون]] بەشی ٣٤دا دۆزراوەتەوە، بە تایبەتی ئایەتەکانی ٢٩ و ٣٠ و ٣٥، کە تێیدا موسا دوای وەرگرتنی فەرمانەکان بۆ جاری دووەم دەگەڕێتەوە بۆ لای خەڵک.<ref>{{In lang|la}} Biblia Sacra Vulgata {{Bibleverse||Exodus|34:29–35|4|}}</ref> هەندێک لە زانایانی مۆدێرن پێیان وایە کە ئیلاهیناسانی سەدەی ناوەڕاست پێیانوابوو کە جیرۆم بەنیازی ئەوە بووە کە شکۆمەندکردنی ڕووخساری موسا دەرببڕێت، بە بەکارهێنانی وشەی لاتینی بۆ "قۆچدار".<ref name="Mellinkoff1970" />{{Rp|74–90}}و ئەم تێگەیشتنەی کە عیبری ڕەسەن سەختە و پێناچێت بە مانای "قۆچ" بێت، تا سەردەمی ڕێنێسانس و لە سەردەمی ڕێنێسانسدا بەردەوام بوو. [[File:William_de_Brailes_-_The_Israelites_Worship_the_Golden_Calf_and_Moses_Breaks_the_Tablets_(Exodus_32_-1-19)_-_Walters_W10613R_-_Full_Page.jpg|ڕاست|وێنۆک| وێنەی موسا بە قۆچەکانی دەستنووسێکی ڕووناککراوی سەدەی ١٣]] ستیڤن بێرتمان، کلاسیکناس دەڵێت، جیرۆم خۆی بە هەڵگری بۆچوونی دژە جوولەکە ناسراوە، و ڕەنگە بە هۆشیارییەوە هەڵبژاردەی پەیوەستکردنی موسا بە "قۆچ"ەوە کردبێت بە هۆکاری ئیلاهیات، چاوەڕێی ئەوە دەکات خوێنەرانی پەیوەندیکردنی قۆچەکانی پەیمانی نوێ بە شەیتان و دڕندە کێوییەکان و دژە مەسیحەوە لەبەرچاو بگرن.{{Sfn|Bertman|2009}} لە هونەری مەسیحی سەدەکانی ناوەڕاستدا کە موسا بە قۆچەوە وێنا دەکات، ئەمە هەندێک جار بۆ وێناکردنی بە شکۆمەندی، وەک پێغەمبەر و پێشەنگی عیسا، بەڵام لە چوارچێوەی نەرێنیشدا دەکرێت، بە تایبەت سەبارەت بە جیاوازییە پۆڵسییەکانی نێوان باوەڕ و یاسا؛ ئایکۆنۆگرافییەکە ڕوون نەبوو.{{Rp|125–133}} {{Rp|9–10}} مێژوونووسی هونەر ڕوت مێلینکۆف دەڵێت کە لە کاتێکدا کە قۆچەکانی موسا لە بنەڕەتدا بە هیچ شێوەیەک پەیوەندییان بە قۆچەکانی شەیتانەوە نەبووە، بەڵام ڕەنگە قۆچەکان واتایەکی نەرێنییان لەگەڵ پەرەسەندنی هەستی دژە جوولەکەکان لە سەدەی ناوەڕاست و سەرەتای سەردەمی مۆدێرن پەرەپێدابێت.{{Rp|135–137}}زۆرجار پەیوەندی لە وێنەکاندا لە نێوان جولەکەکان و شەیتانەکاندا دروست دەکرا و هەندێکجار جولەکەکان وەک ئەوەی کە قۆچیان هەیە وێنا دەکرا.{{Sfn|Bertman|2009}} بێرتمان خودی پەیکەرەکە وەک وێناکردنێکی نەرێنی موسا سەیر دەکات، لەسەر ئەم تێڕوانینانە بنیات دەنرێت.{{Sfn|Bertman|2009}} پەیکەرەکە لەلایەن مێژوونووسی هونەر جێنیفر کووسدەوە دەوترێت کە لوتکەی نەریتی موسا قۆچدارە، تێکەڵکردنی سیفەتە ئاژەڵییەکان و مرۆڤەکان بۆ پێشکەشکردنی خودایی.{{Sfn|Koosed|2014}} کتێبێک کە لە ساڵی 2008دا بڵاوکرایەوە تیۆرییەکی پێشخست کە "هۆڕن"ەکانی سەر پەیکەرەکەی مایکل ئەنجێلۆ هەرگیز مەبەست لێی بینین نەبوون و لێکدانەوەیان هەڵەیە وەک هۆڕن: "[پەیکەرەکە] هەرگیز قۆچێکی نەبووە. هونەرمەندەکە پلانی بۆ ''موسا'' دانابوو وەک شاکارێکی نەک تەنها لە پەیکەرسازی، بەڵکو لە کاریگەرییە بیناییەکانی تایبەتدا کە شایەنی هەر فیلمێکی هۆلیوود بێت. هەر لەبەر ئەم هۆکارەش دەبوو پارچەکە بەرز بکرێتەوە و ڕووبەڕووی بکرێتەوە". ڕاستەوخۆ بەرەو پێشەوە، سەیری ئاراستەی دەرگای پێشەوەی بازیلیکاکە دەکرد، دوو دەرکەوتنی سەر سەرەکە بۆ بینەر نەدەبینرا کە لە زەویەکەی خوارەوە سەیری سەرەوە بکات-تاکە شتێک کە دەبینرا، ڕووناکی بوو کە لێیانەوە ڕەنگدانەوەی هەبوو. ئەم لێکدانەوەیە ململانێی لەسەر کراوە.<ref>{{Cite book|last=McBee|first=Richard|url=http://richardmcbee.com/writings/jewish-art-before-1800/item/michelangelo-and-the-jews-part-ii|title=Jewish art before 1800|date=2008|chapter=Michelangelo and the Jews: Part II"}}</ref> == کاست و دووبارە بەرهەمهێنانەوە == [[File:NZ_AK_Myers_Park_(3)_(cropped).jpg|وێنۆک| کۆپییەکی پەیکەرەکە لە مایرێس پارک، ئۆکلاند, نیوزلەندا]] لە ساڵی ١٩٣١، {{Interlanguage link|Vojislav Veljković|sr}}، وەزیری دارایی پێشووی شانشینی یوگۆسلاڤیا ، ناسراو بە "باوکی دیناری زێڕینی یوگۆسلاڤیا"، و کۆکەرەوەی هونەری بەئەمەک، داوای لە پاپا پیۆسی یازدەهەم کرد کە شێوازی مۆمی ونبوو بەکاربهێنێت بۆ ئەوەی کاستی برۆنزی 21 لە پەیکەری ڕەسەنی مایکل ئەنجێلۆ هەبێت، لەنێویاندا ''مۆیسس'' ، بەرهەم هێنراون. ڕەزامەندی پاپا بەو مەرجە درا کە ڤێلکۆڤیچ فەزای گونجاو بە سیستەمێکی کۆنترۆڵکردنی کەشوهەوا دروست بکات کە دڵنیای بدات کە پلەی گەرمی ناوەوە بە درێژایی ساڵ لە یەک پلەی [[پلەی سەدی|سەدیدا]] دەهێڵرێتەوە، بەم شێوەیەش ڕێگری لە شێواندنی برۆنزی دەکات بە تێپەڕبوونی کات. ڤێلکۆڤیچ دەستیکرد بە دروستکردنی کۆشکێکی پێشانگای مۆدێرن لە حەوشەی خانووی خێزانەکەی لە [[بێلگراد|بەلگراد]] پایتەختی شانشینی یوگۆسلاڤیا، لە ئەنجامدا یەکەم مۆزەخانەی تایبەت لە [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا|باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا]] دروستکرا. ناوی لێنا ''مۆزەخانە'' هەرچەندە دواتر بە شێوەیەکی ئاخاوتنی بە ''کۆشکی ڤێلکۆڤیچ'' ناسرا . هەروەها بیناکە یەکەم سیستەمی مۆدێرن و HVAC ی تێدابوو کە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئەوروپا دانرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2019-02-07 |ناونیشان=https://www.blic.rs/vesti/beograd/mikelandjelov-mojsije-sa-senjaka-beograd-ima-skulpturu-na-kojoj-bi-mu-pozavidele/zvfeh92 |ڕێکەوتی سەردان=2023-06-20 |وێبگە=Blic.rs |زمان=sr}}</ref> کاتێک پاپا داواکارییەکەی پەسەند کرد، کۆمپانیای سوسێ فرێس لە پاریس ڕاسپێردرا بۆ بەرهەمهێنانی کاستەکان و بڕوانامەی ڕەسەنایەتی لەلایەن ڤاتیکانەوە دەرکرا. بەداخەوە ڤێلکۆڤیچ پێش ئەوەی مۆزەخانەی نوێ لە ساڵی ١٩٣٤ بکرێتەوە کۆچی دوایی کرد، بەڵام جۆڤان براکەی پڕۆژەکەی بە تەواوی بینی. هەفتەی دوو جار ''مۆزەخانە'' بەڕووی خەڵکدا دەکرایەوە. جگە لە کاستی ''موسا'' ، مۆزەخانەکە زیاتر لە ٢٥٠ پارچە هونەری دیکەی نمایشکرد، لەنێویاندا کاستی چوار ڕەسەنی دیکەی مایکل ئەنجێلۆ-''ڕۆژ''، ''شەو''، ''کۆیلەی مردوو'' و ''کۆیلە یاخیبوو-''ژمارەیەک تابلۆ لەلایەن ئورۆش پرێدیچ، پاجا جۆڤانۆڤیچ، ساڤا شومانۆڤیچ، نادێژدا پترۆڤیچ، و مارکۆ مورات ، سێتێک لە کاریکاتێرەکانی بێتا ڤوکانۆڤیچ ، کاستێکی ''فیلمی ڤۆڵتێر'' ی ژان ئەنتۆنی هۆدۆن، هەروەها ژمارەیەک پەیکەری ئەنتیک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://presscentar.uns.org.rs/info/Vesti-iz-muzeja/3888/hoce-li-museo-vratiti-stari-sjaj.html |ڕێکەوتی سەردان=2023-06-20 |وێبگە=presscentar.uns.org.rs |زمان=sr}}</ref> دوای شەڕ و دەستبەسەرداگرتنی کۆمۆنیستەکان بەسەر یوگۆسلاڤیا، مۆزەخانەکە و پارچە هونەرییەکان لەلایەن دەوڵەتەوە بە نیشتمانی کران. بیناکە سەرەتا وەک ئاتلێرێک درا بە مۆشێ پیجادە و پاشان بە پەیکەرتاش سرێتێن ستۆیانۆڤیچ و لە کۆتاییدا لەلایەن شارەوانی ساڤسکی ڤێناکەوە گۆڕدرا بۆ شوێنی هەڵگرتنی پێڵاو و چەرم. هەموو تابلۆکانی ئەو کۆمەڵەیە، هەروەها چەند پەیکەرێک، لەم ماوەیەدا ون بوون. کاستی برۆنزی کارەکانی مایکل ئەنجێلۆ گواسترایەوە بۆ ئەکادیمیای هونەرە جوانەکان، کە دواتر پەرەی سەند و بوو بە فاکەڵتی هونەرە جوانەکانی زانکۆی هونەر لە بەلگراد. لە وەرشەی تۆما ڕۆساندیچ لە گەڕەکی تۆپچیدەر هەڵگیراون. دواتر شوێنەکە دەبێتە شوێنی دانیشتنی بەشی پەیکەرسازی لە فاکەڵتی هونەرە جوانەکان. ئەمڕۆش کاستی فیلمی ''موسا'' لەوێ نمایشکراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2020-12-30 |ناونیشان=https://beogradskonasledje.rs/izdvajamo/kuca-porodice-veljkovic |ڕێکەوتی سەردان=2023-06-20 |زمان=sr-RS}}</ref> لەشکرکێشی میحوەرەکان بۆ سەر یوگۆسلاڤیا لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانی دووەمدا]] بووە هۆی داخستنی ''مۆزەخانە'' . لە کاتی داگیرکاریدا ئەڵمانییەکان ئەو کۆکردنەوەیەیان تاڵان نەکرد. {{Clear|left}}لە ساڵی ١٩٧١ لە مایرێس پارک لە ئۆکلاند لە نیوزلەندا پەردە لەسەر بەرهەمهێنانەوەی پەیکەرەکە لادرا، کە لەلایەن فرۆشگای گەورەی میلن ئەند چۆیسەوە کڕدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://sculpturemap.nz/listing/nz/statue-of-moses/ |ڕێکەوتی سەردان=24 July 2023 |وێبگە=Sculpture Map}}</ref> == هەروەها سەیری بکە == {{دەروازە|Visual arts}} * لیستی بەرهەمەکانی مایکل ئەنجێلۆ * پاڵپشتی هونەری جولیۆسی دووەم {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Koosed |first=J. L. |date=2014 |title=Moses: The Face of Fear |journal=Biblical Interpretation |publisher=Brill |volume=22 |issue=4–5 |pages=414–429 |doi=10.1163/15685152-02245p03}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bertman |first=Stephen |date=2009 |title=The Antisemitic Origin of Michelangelo's Horned Moses |journal=Shofar |publisher=Purdue University Press |volume=27 |issue=4 |pages=95–106 |doi=10.1353/sho.0.0393 |jstor=42944790}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Moses by Michelangelo Buonarroti}} {{تووڵی دەروازە|ئیتاڵیا}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} 3o3yq24hbrzlmowzca03rutb0kszyw2 شەیتان (کورتەڕۆمان) 0 305569 1691562 1690935 2026-10-22T21:01:18Z گرووپی قوتابخانە 23641 1691562 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''شەیتان''' ([[زمانی ڕووسی|بە ڕووسی]]: {{lang|ru|Дьявол}}) [[نۆڤلێت|نۆڤلێتێکە]] لە نووسینی نووسەری ڕووسی [[لیۆ تۆڵستۆی]]. لە ساڵی ١٨٨٩ نووسراوە، لە ساڵی ١٩٠٩ کۆتایییەکی بەدیلی بۆ دانراوە،<ref>Igor Masarek, Review of "The Devil", accessed 2011-09-03</ref> بەڵام تەنیا دوای مردنی نووسەر لە ساڵی ١٩١١ بڵاو کراوەتەوە.<ref>{{cite book|title=Tolstoy|publisher=Encyclopædia Britannica Inc.|year=1956|series=Encyclopædia Britannica|volume=22}}</ref> هاوشێوەی پەڕتووکی ''[[سۆناتای کرۆیتزەر]]''ی تۆڵستۆی کە لە نزیکەی هەمان کاتدا نووسراوە، «شەیتان»یش مامەڵە لەگەڵ لێکەوتەکانی ئارەزووی سێکسی دەکات.<ref>Bayley, J. (1967). "Introduction". Great Short Works of Leo Tolstoy. Perennial Library. p. ix. ISBN 0-06-083071-9.</ref> == پوختەی چیرۆکەکەی == دوو گەنج بە ناوەکانی ئێڤگێنی ئیرتێنیڤ و براکەی، دوای مردنی باوکیان میراتێکی گەورەیان بۆ بەجێ دەمێنێت. سەرەڕای ئەوەش، میراتەکە قەرزێکی زۆری لەسەرە و دەبێت براکان بڕیار بدەن ئاخۆ وەری دەگرن یان نا. ئێڤگێنی میراتەکە قبووڵ دەکات و پشکی براکەی دەکڕێتەوە، بەو نیازەی کە دەتوانێت پارچە زەوییە گەورەکان بفرۆشێت و لە بەرامبەردا بەشەکانی تر چاکسازی بکات. لە کاتێکدا لە کێڵگەکەدا بە تەنیا لەگەڵ دایکیدا دەژی و کار دەکات، ئێڤگێنی بیری ئەو پەیوەندییانە دەکات کە لە کاتی ژیانی لە [[سەنت پیتەرزبورگ]] لەگەڵ ژناندا هەیبوو. ئەو لە گوندەکەدا سۆراغ دەکات و پاسەوانێک ئێڤگێنی بە ژنە جووتیارێکی ناوخۆیی بە ناوی ستێپانیدا دەناسێنێت کە مێردەکەی لە شار دەژی. بۆ ماوەی چەند مانگێک، ئێڤگێنی و ستێپانیدا دیداریان دەبێت و ئێڤگێنی هەموو جارێک پارەی پێ دەدات. لە کۆتاییدا، دایکی ئێڤگێنی پێی وایە کاتی ئەوە هاتووە ژن بهێنێت، بەتایبەت میراتگرێکی دەوڵەمەند کە بتوانێت یارمەتییان بدات لە دانەوەی قەرزەکانیان. بە پێچەوانەی ئارەزووی دایکی، ئێڤگێنی عاشقی لیزا ئانێنسکایا دەبێت کە کچێکی سەرنجڕاکێشی چینی ناوەندە، و دوای ئەوەی ئێڤگێنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ستێپانیدا دەپچڕێنێت، هاوسەرگیری دەکەن. دوای ساڵێک لە هاوسەرگیری، لیزا دوو ژنە جووتیار بەکرێ دەگرێت بۆ یارمەتیدان لە خاوێنکردنەوەی زەوییەکە. یەکێک لەوانە ستێپانیدایە. کاتێک ئێڤگێنی تێبینی دەکات، هەموو ئەو ئارەزووەی پێی وابوو لەبیری کردووە، سەرهەڵدەداتەوە. ئەو ناتوانێت لە بیرکردنەوە لێی بوەستێت و بڕیار دەدات کە دەبێت دەربکرێت. دواتر لیزا لە کاتی دووگیانیدا دووچاری کەوتنەخوارەوەیەکی زیانبەخش دەبێت، و ئێڤگێنی لەسەر فەرمانی پزیشک بۆ ماوەی دوو مانگ دەیباتە [[کریمیای دەستووری|کرێمیا]] بۆ وەرگرتنی چارەسەر و پشوو. لیزا کچێکی دەبێت و بارودۆخی دارایی ئێڤگێنی بەرەو باشتربوون دەڕوات. کێڵگەکەی بە باشترین دۆخی کارکردنی وەسف دەکرێت کە تا ئێستا هەیبووبێت، و پێی وایە کە لە کۆتاییدا بەختەوەرە. لە فێستیڤاڵێکی گوندەکەدا، ئێڤگێنی ستێپانیدا دەبینێت کە سەما دەکات، و نیگاکانیان دووبارە ئارەزووی ئەو دەوروژێننەوە. بەهۆی ئارەزووی سێکسییەوە ئازار دەچێژێت و بیر لە دەستپێکردنەوەی پەیوەندی لەگەڵیدا دەکاتەوە، بەڵام تێدەگات کە ئەم پەیوەندییە دەبێتە هۆی ئابڕووچوونێکی گەورە. ئێڤگێنی سەبارەت بە ستێپانیدا دەڵێت: «لە ڕاستیدا ئەو شەیتانێکە. بە سادەیی شەیتانێکە. ئەو بەبێ ویستی خۆم، دەستی بەسەر مندا گرتووە».<ref>Maude translation</ref> ئەو خۆی قایل دەکات کە تەنیا دوو بژاردە هەن: کوشتنی ستێپانیدا، یان کوشتنی هاوسەرەکەی و هەڵاتن لەگەڵ ستێپانیدا. پاشان ئێڤگێنی بیر لە بژاردەی سێیەم دەکاتەوە، کە خۆکوشتنە. کاتێک خێزانەکەی بە تەقەی دەمانچە بە مردوویی دەیدۆزنەوە، ناتوانن لەوە تێبگەن بۆچی خۆی کوشتووە؛ چونکە هەرچەندە بە ئاشکرا لە ئازاردا بوو، بەڵام نهێنییەکانی بۆ نزیکترین خزمەکانیشی باس نەکردبوو. == هەروەها سەیری ئەمانەش بکە == * [[:en:Leo_Tolstoy_bibliography|لیۆ تۆڵستۆی کتێبنامە]] == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}}{{Leo Tolstoy|state=collapsed}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} nme3up9nvpr75io43w2rg0oudg2wkj9 1691564 1691562 2026-10-22T21:02:36Z گرووپی قوتابخانە 23641 زیادکردنی [[داڕێژە:تووڵی دەروازە|دەروازەی]] ڕۆمانەکان 1691564 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''شەیتان''' ([[زمانی ڕووسی|بە ڕووسی]]: {{lang|ru|Дьявол}}) [[نۆڤلێت|نۆڤلێتێکە]] لە نووسینی نووسەری ڕووسی [[لیۆ تۆڵستۆی]]. لە ساڵی ١٨٨٩ نووسراوە، لە ساڵی ١٩٠٩ کۆتایییەکی بەدیلی بۆ دانراوە،<ref>Igor Masarek, Review of "The Devil", accessed 2011-09-03</ref> بەڵام تەنیا دوای مردنی نووسەر لە ساڵی ١٩١١ بڵاو کراوەتەوە.<ref>{{cite book|title=Tolstoy|publisher=Encyclopædia Britannica Inc.|year=1956|series=Encyclopædia Britannica|volume=22}}</ref> هاوشێوەی پەڕتووکی ''[[سۆناتای کرۆیتزەر]]''ی تۆڵستۆی کە لە نزیکەی هەمان کاتدا نووسراوە، «شەیتان»یش مامەڵە لەگەڵ لێکەوتەکانی ئارەزووی سێکسی دەکات.<ref>Bayley, J. (1967). "Introduction". Great Short Works of Leo Tolstoy. Perennial Library. p. ix. ISBN 0-06-083071-9.</ref> == پوختەی چیرۆکەکەی == دوو گەنج بە ناوەکانی ئێڤگێنی ئیرتێنیڤ و براکەی، دوای مردنی باوکیان میراتێکی گەورەیان بۆ بەجێ دەمێنێت. سەرەڕای ئەوەش، میراتەکە قەرزێکی زۆری لەسەرە و دەبێت براکان بڕیار بدەن ئاخۆ وەری دەگرن یان نا. ئێڤگێنی میراتەکە قبووڵ دەکات و پشکی براکەی دەکڕێتەوە، بەو نیازەی کە دەتوانێت پارچە زەوییە گەورەکان بفرۆشێت و لە بەرامبەردا بەشەکانی تر چاکسازی بکات. لە کاتێکدا لە کێڵگەکەدا بە تەنیا لەگەڵ دایکیدا دەژی و کار دەکات، ئێڤگێنی بیری ئەو پەیوەندییانە دەکات کە لە کاتی ژیانی لە [[سەنت پیتەرزبورگ]] لەگەڵ ژناندا هەیبوو. ئەو لە گوندەکەدا سۆراغ دەکات و پاسەوانێک ئێڤگێنی بە ژنە جووتیارێکی ناوخۆیی بە ناوی ستێپانیدا دەناسێنێت کە مێردەکەی لە شار دەژی. بۆ ماوەی چەند مانگێک، ئێڤگێنی و ستێپانیدا دیداریان دەبێت و ئێڤگێنی هەموو جارێک پارەی پێ دەدات. لە کۆتاییدا، دایکی ئێڤگێنی پێی وایە کاتی ئەوە هاتووە ژن بهێنێت، بەتایبەت میراتگرێکی دەوڵەمەند کە بتوانێت یارمەتییان بدات لە دانەوەی قەرزەکانیان. بە پێچەوانەی ئارەزووی دایکی، ئێڤگێنی عاشقی لیزا ئانێنسکایا دەبێت کە کچێکی سەرنجڕاکێشی چینی ناوەندە، و دوای ئەوەی ئێڤگێنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ستێپانیدا دەپچڕێنێت، هاوسەرگیری دەکەن. دوای ساڵێک لە هاوسەرگیری، لیزا دوو ژنە جووتیار بەکرێ دەگرێت بۆ یارمەتیدان لە خاوێنکردنەوەی زەوییەکە. یەکێک لەوانە ستێپانیدایە. کاتێک ئێڤگێنی تێبینی دەکات، هەموو ئەو ئارەزووەی پێی وابوو لەبیری کردووە، سەرهەڵدەداتەوە. ئەو ناتوانێت لە بیرکردنەوە لێی بوەستێت و بڕیار دەدات کە دەبێت دەربکرێت. دواتر لیزا لە کاتی دووگیانیدا دووچاری کەوتنەخوارەوەیەکی زیانبەخش دەبێت، و ئێڤگێنی لەسەر فەرمانی پزیشک بۆ ماوەی دوو مانگ دەیباتە [[کریمیای دەستووری|کرێمیا]] بۆ وەرگرتنی چارەسەر و پشوو. لیزا کچێکی دەبێت و بارودۆخی دارایی ئێڤگێنی بەرەو باشتربوون دەڕوات. کێڵگەکەی بە باشترین دۆخی کارکردنی وەسف دەکرێت کە تا ئێستا هەیبووبێت، و پێی وایە کە لە کۆتاییدا بەختەوەرە. لە فێستیڤاڵێکی گوندەکەدا، ئێڤگێنی ستێپانیدا دەبینێت کە سەما دەکات، و نیگاکانیان دووبارە ئارەزووی ئەو دەوروژێننەوە. بەهۆی ئارەزووی سێکسییەوە ئازار دەچێژێت و بیر لە دەستپێکردنەوەی پەیوەندی لەگەڵیدا دەکاتەوە، بەڵام تێدەگات کە ئەم پەیوەندییە دەبێتە هۆی ئابڕووچوونێکی گەورە. ئێڤگێنی سەبارەت بە ستێپانیدا دەڵێت: «لە ڕاستیدا ئەو شەیتانێکە. بە سادەیی شەیتانێکە. ئەو بەبێ ویستی خۆم، دەستی بەسەر مندا گرتووە».<ref>Maude translation</ref> ئەو خۆی قایل دەکات کە تەنیا دوو بژاردە هەن: کوشتنی ستێپانیدا، یان کوشتنی هاوسەرەکەی و هەڵاتن لەگەڵ ستێپانیدا. پاشان ئێڤگێنی بیر لە بژاردەی سێیەم دەکاتەوە، کە خۆکوشتنە. کاتێک خێزانەکەی بە تەقەی دەمانچە بە مردوویی دەیدۆزنەوە، ناتوانن لەوە تێبگەن بۆچی خۆی کوشتووە؛ چونکە هەرچەندە بە ئاشکرا لە ئازاردا بوو، بەڵام نهێنییەکانی بۆ نزیکترین خزمەکانیشی باس نەکردبوو. == هەروەها سەیری ئەمانەش بکە == * [[:en:Leo_Tolstoy_bibliography|لیۆ تۆڵستۆی کتێبنامە]] == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}}{{Leo Tolstoy|state=collapsed}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆمانەکان}} dnln41ux57x5ogo6viqanbfyza5p19x 1691567 1691564 2026-10-22T21:05:42Z گرووپی قوتابخانە 23641 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1691567 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''شەیتان''' ([[زمانی ڕووسی|بە ڕووسی]]: {{lang|ru|Дьявол}}) [[نۆڤلێت|نۆڤلێتێکە]] لە نووسینی نووسەری ڕووسی [[لیۆ تۆڵستۆی]]. لە ساڵی ١٨٨٩ نووسراوە، لە ساڵی ١٩٠٩ کۆتایییەکی بەدیلی بۆ دانراوە،<ref>Igor Masarek, Review of "The Devil", accessed 2011-09-03</ref> بەڵام تەنیا دوای مردنی نووسەر لە ساڵی ١٩١١ بڵاو کراوەتەوە.<ref>{{cite book|title=Tolstoy|publisher=Encyclopædia Britannica Inc.|year=1956|series=Encyclopædia Britannica|volume=22}}</ref> ھاوشێوەی پەڕتووکی ''[[سۆناتای کرۆیتزەر]]''ی تۆڵستۆی کە لە نزیکەی ھەمان کاتدا نووسراوە، «شەیتان»یش مامەڵە لەگەڵ لێکەوتەکانی ئارەزووی سێکسی دەکات.<ref>Bayley, J. (1967). "Introduction". Great Short Works of Leo Tolstoy. Perennial Library. p. ix. ISBN 0-06-083071-9.</ref> == پوختەی چیرۆکەکەی == دوو گەنج بە ناوەکانی ئێڤگێنی ئیرتێنیڤ و براکەی، دوای مردنی باوکیان میراتێکی گەورەیان بۆ بەجێ دەمێنێت. سەرەڕای ئەوەش، میراتەکە قەرزێکی زۆری لەسەرە و دەبێت براکان بڕیار بدەن ئاخۆ وەری دەگرن یان نا. ئێڤگێنی میراتەکە قبووڵ دەکات و پشکی براکەی دەکڕێتەوە، بەو نیازەی کە دەتوانێت پارچە زەوییە گەورەکان بفرۆشێت و لە بەرامبەردا بەشەکانی تر چاکسازی بکات. لەکاتێکدا لە کێڵگەکەدا بە تەنیا لەگەڵ دایکیدا دەژی و کار دەکات، ئێڤگێنی بیری ئەو پەیوەندییانە دەکات کە لە کاتی ژیانی لە [[سەنت پیتەرزبورگ]] لەگەڵ ژناندا ھەیبوو. ئەو لە گوندەکەدا سۆراغ دەکات و پاسەوانێک ئێڤگێنی بە ژنە جووتیارێکی ناوخۆیی بە ناوی ستێپانیدا دەناسێنێت کە مێردەکەی لە شار دەژی. بۆ ماوەی چەند مانگێک، ئێڤگێنی و ستێپانیدا دیداریان دەبێت و ئێڤگێنی ھەموو جارێک پارەی پێ دەدات. لە کۆتاییدا، دایکی ئێڤگێنی پێی وایە کاتی ئەوە ھاتووە ژن بھێنێت، بەتایبەت میراتگرێکی دەوڵەمەند کە بتوانێت یارمەتییان بدات لە دانەوەی قەرزەکانیان. بە پێچەوانەی ئارەزووی دایکی، ئێڤگێنی عاشقی لیزا ئانێنسکایا دەبێت کە کچێکی سەرنجڕاکێشی چینی ناوەندە، و دوای ئەوەی ئێڤگێنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ستێپانیدا دەپچڕێنێت، ھاوسەرگیری دەکەن. دوای ساڵێک لە ھاوسەرگیری، لیزا دوو ژنە جووتیار بەکرێ دەگرێت بۆ یارمەتیدان لە خاوێنکردنەوەی زەوییەکە. یەکێک لەوانە ستێپانیدایە. کاتێک ئێڤگێنی تێبینی دەکات، ھەموو ئەو ئارەزووەی پێی وابوو لەبیری کردووە، سەرھەڵدەداتەوە. ئەو ناتوانێت لە بیرکردنەوە لێی بوەستێت و بڕیار دەدات کە دەبێت دەربکرێت. دواتر لیزا لە کاتی دووگیانیدا دووچاری کەوتنەخوارەوەیەکی زیانبەخش دەبێت، و ئێڤگێنی لەسەر فەرمانی پزیشک بۆ ماوەی دوو مانگ دەیباتە [[کریمیای دەستووری|کرێمیا]] بۆ وەرگرتنی چارەسەر و پشوو. لیزا کچێکی دەبێت و بارودۆخی دارایی ئێڤگێنی بەرەو باشتربوون دەڕوات. کێڵگەکەی بە باشترین دۆخی کارکردنی وەسف دەکرێت کە تا ئێستا ھەیبووبێت، و پێی وایە کە لە کۆتاییدا بەختەوەرە. لە فێستیڤاڵێکی گوندەکەدا، ئێڤگێنی ستێپانیدا دەبینێت کە سەما دەکات، و نیگاکانیان دووبارە ئارەزووی ئەو دەوروژێننەوە. بەھۆی ئارەزووی سێکسییەوە ئازار دەچێژێت و بیر لە دەستپێکردنەوەی پەیوەندی لەگەڵیدا دەکاتەوە، بەڵام تێدەگات کە ئەم پەیوەندییە دەبێتە ھۆی ئابڕووچوونێکی گەورە. ئێڤگێنی سەبارەت بە ستێپانیدا دەڵێت: «لە ڕاستیدا ئەو شەیتانێکە. بە سادەیی شەیتانێکە. ئەو بەبێ ویستی خۆم، دەستی بەسەر مندا گرتووە».<ref>Maude translation</ref> ئەو خۆی قایل دەکات کە تەنیا دوو بژاردە ھەن: کوشتنی ستێپانیدا، یان کوشتنی ھاوسەرەکەی و ھەڵاتن لەگەڵ ستێپانیدا. پاشان ئێڤگێنی بیر لە بژاردەی سێیەم دەکاتەوە، کە خۆکوشتنە. کاتێک خێزانەکەی بە تەقەی دەمانچە بە مردوویی دەیدۆزنەوە، ناتوانن لەوە تێبگەن بۆچی خۆی کوشتووە؛ چونکە ھەرچەندە بە ئاشکرا لە ئازاردا بوو، بەڵام نھێنییەکانی بۆ نزیکترین خزمەکانیشی باس نەکردبوو. == ئەمانەش ببینە== * [[:en:Leo_Tolstoy_bibliography|لیۆ تۆڵستۆی کتێبنامە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆمانەکان}} hd77gbgongxdiezt6hj204nt4auvyk5 1691568 1691567 2026-10-22T21:30:34Z گرووپی قوتابخانە 23641 + [[پۆل:ڕۆمانەکانی لیۆ تۆڵستۆی]]، − {{بێپۆل}} ([[ویکیپیدیا:خێراپۆل|خێراپۆل]]) 1691568 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''شەیتان''' ([[زمانی ڕووسی|بە ڕووسی]]: {{lang|ru|Дьявол}}) [[نۆڤلێت|نۆڤلێتێکە]] لە نووسینی نووسەری ڕووسی [[لیۆ تۆڵستۆی]]. لە ساڵی ١٨٨٩ نووسراوە، لە ساڵی ١٩٠٩ کۆتایییەکی بەدیلی بۆ دانراوە،<ref>Igor Masarek, Review of "The Devil", accessed 2011-09-03</ref> بەڵام تەنیا دوای مردنی نووسەر لە ساڵی ١٩١١ بڵاو کراوەتەوە.<ref>{{cite book|title=Tolstoy|publisher=Encyclopædia Britannica Inc.|year=1956|series=Encyclopædia Britannica|volume=22}}</ref> ھاوشێوەی پەڕتووکی ''[[سۆناتای کرۆیتزەر]]''ی تۆڵستۆی کە لە نزیکەی ھەمان کاتدا نووسراوە، «شەیتان»یش مامەڵە لەگەڵ لێکەوتەکانی ئارەزووی سێکسی دەکات.<ref>Bayley, J. (1967). "Introduction". Great Short Works of Leo Tolstoy. Perennial Library. p. ix. ISBN 0-06-083071-9.</ref> == پوختەی چیرۆکەکەی == دوو گەنج بە ناوەکانی ئێڤگێنی ئیرتێنیڤ و براکەی، دوای مردنی باوکیان میراتێکی گەورەیان بۆ بەجێ دەمێنێت. سەرەڕای ئەوەش، میراتەکە قەرزێکی زۆری لەسەرە و دەبێت براکان بڕیار بدەن ئاخۆ وەری دەگرن یان نا. ئێڤگێنی میراتەکە قبووڵ دەکات و پشکی براکەی دەکڕێتەوە، بەو نیازەی کە دەتوانێت پارچە زەوییە گەورەکان بفرۆشێت و لە بەرامبەردا بەشەکانی تر چاکسازی بکات. لەکاتێکدا لە کێڵگەکەدا بە تەنیا لەگەڵ دایکیدا دەژی و کار دەکات، ئێڤگێنی بیری ئەو پەیوەندییانە دەکات کە لە کاتی ژیانی لە [[سەنت پیتەرزبورگ]] لەگەڵ ژناندا ھەیبوو. ئەو لە گوندەکەدا سۆراغ دەکات و پاسەوانێک ئێڤگێنی بە ژنە جووتیارێکی ناوخۆیی بە ناوی ستێپانیدا دەناسێنێت کە مێردەکەی لە شار دەژی. بۆ ماوەی چەند مانگێک، ئێڤگێنی و ستێپانیدا دیداریان دەبێت و ئێڤگێنی ھەموو جارێک پارەی پێ دەدات. لە کۆتاییدا، دایکی ئێڤگێنی پێی وایە کاتی ئەوە ھاتووە ژن بھێنێت، بەتایبەت میراتگرێکی دەوڵەمەند کە بتوانێت یارمەتییان بدات لە دانەوەی قەرزەکانیان. بە پێچەوانەی ئارەزووی دایکی، ئێڤگێنی عاشقی لیزا ئانێنسکایا دەبێت کە کچێکی سەرنجڕاکێشی چینی ناوەندە، و دوای ئەوەی ئێڤگێنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ستێپانیدا دەپچڕێنێت، ھاوسەرگیری دەکەن. دوای ساڵێک لە ھاوسەرگیری، لیزا دوو ژنە جووتیار بەکرێ دەگرێت بۆ یارمەتیدان لە خاوێنکردنەوەی زەوییەکە. یەکێک لەوانە ستێپانیدایە. کاتێک ئێڤگێنی تێبینی دەکات، ھەموو ئەو ئارەزووەی پێی وابوو لەبیری کردووە، سەرھەڵدەداتەوە. ئەو ناتوانێت لە بیرکردنەوە لێی بوەستێت و بڕیار دەدات کە دەبێت دەربکرێت. دواتر لیزا لە کاتی دووگیانیدا دووچاری کەوتنەخوارەوەیەکی زیانبەخش دەبێت، و ئێڤگێنی لەسەر فەرمانی پزیشک بۆ ماوەی دوو مانگ دەیباتە [[کریمیای دەستووری|کرێمیا]] بۆ وەرگرتنی چارەسەر و پشوو. لیزا کچێکی دەبێت و بارودۆخی دارایی ئێڤگێنی بەرەو باشتربوون دەڕوات. کێڵگەکەی بە باشترین دۆخی کارکردنی وەسف دەکرێت کە تا ئێستا ھەیبووبێت، و پێی وایە کە لە کۆتاییدا بەختەوەرە. لە فێستیڤاڵێکی گوندەکەدا، ئێڤگێنی ستێپانیدا دەبینێت کە سەما دەکات، و نیگاکانیان دووبارە ئارەزووی ئەو دەوروژێننەوە. بەھۆی ئارەزووی سێکسییەوە ئازار دەچێژێت و بیر لە دەستپێکردنەوەی پەیوەندی لەگەڵیدا دەکاتەوە، بەڵام تێدەگات کە ئەم پەیوەندییە دەبێتە ھۆی ئابڕووچوونێکی گەورە. ئێڤگێنی سەبارەت بە ستێپانیدا دەڵێت: «لە ڕاستیدا ئەو شەیتانێکە. بە سادەیی شەیتانێکە. ئەو بەبێ ویستی خۆم، دەستی بەسەر مندا گرتووە».<ref>Maude translation</ref> ئەو خۆی قایل دەکات کە تەنیا دوو بژاردە ھەن: کوشتنی ستێپانیدا، یان کوشتنی ھاوسەرەکەی و ھەڵاتن لەگەڵ ستێپانیدا. پاشان ئێڤگێنی بیر لە بژاردەی سێیەم دەکاتەوە، کە خۆکوشتنە. کاتێک خێزانەکەی بە تەقەی دەمانچە بە مردوویی دەیدۆزنەوە، ناتوانن لەوە تێبگەن بۆچی خۆی کوشتووە؛ چونکە ھەرچەندە بە ئاشکرا لە ئازاردا بوو، بەڵام نھێنییەکانی بۆ نزیکترین خزمەکانیشی باس نەکردبوو. == ئەمانەش ببینە== * [[:en:Leo_Tolstoy_bibliography|لیۆ تۆڵستۆی کتێبنامە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆمانەکان}} [[پۆل:ڕۆمانەکانی لیۆ تۆڵستۆی]] 658wwjpbcfdsz8y0ehqdp45wm6aabph 1691570 1691568 2026-10-22T21:47:56Z گرووپی قوتابخانە 23641 1691570 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''شەیتان''' ([[زمانی ڕووسی|بە ڕووسی]]: {{lang|ru|Дьявол}}) [[نۆڤلێت|نۆڤلێتێکە]] لە نووسینی نووسەری ڕووسی [[لیۆ تۆڵستۆی]]. لە ساڵی ١٨٨٩ نووسراوە، لە ساڵی ١٩٠٩ کۆتایییەکی بەدیلی بۆ دانراوە،<ref>Igor Masarek, Review of "The Devil", accessed 2011-09-03</ref> بەڵام تەنیا دوای مردنی نووسەر لە ساڵی ١٩١١ بڵاو کراوەتەوە.<ref>{{cite book|title=Tolstoy|publisher=Encyclopædia Britannica Inc.|year=1956|series=Encyclopædia Britannica|volume=22}}</ref> ھاوشێوەی پەڕتووکی ''[[سۆناتای کرۆیتزەر]]''ی تۆڵستۆی کە لە نزیکەی ھەمان کاتدا نووسراوە، «شەیتان»یش مامەڵە لەگەڵ لێکەوتەکانی ئارەزووی سێکسی دەکات.<ref>Bayley, J. (1967). "Introduction". Great Short Works of Leo Tolstoy. Perennial Library. p. ix. ISBN 0-06-083071-9.</ref> == پوختەی چیرۆکەکەی == دوو گەنج بە ناوەکانی ئێڤگێنی ئیرتێنیڤ و براکەی، دوای مردنی باوکیان میراتێکی گەورەیان بۆ بەجێ دەمێنێت. سەرەڕای ئەوەش، میراتەکە قەرزێکی زۆری لەسەرە و دەبێت براکان بڕیار بدەن ئاخۆ وەری دەگرن یان نا. ئێڤگێنی میراتەکە قبووڵ دەکات و پشکی براکەی دەکڕێتەوە، بەو نیازەی کە دەتوانێت پارچە زەوییە گەورەکان بفرۆشێت و لە بەرامبەردا بەشەکانی تر چاکسازی بکات. لەکاتێکدا لە کێڵگەکەدا بە تەنیا لەگەڵ دایکیدا دەژی و کار دەکات، ئێڤگێنی بیری ئەو پەیوەندییانە دەکات کە لە کاتی ژیانی لە [[سەنت پیتەرزبورگ]] لەگەڵ ژناندا ھەیبوو. ئەو لە گوندەکەدا سۆراغ دەکات و پاسەوانێک ئێڤگێنی بە ژنە جووتیارێکی ناوخۆیی بە ناوی ستێپانیدا دەناسێنێت کە مێردەکەی لە شار دەژی. بۆ ماوەی چەند مانگێک، ئێڤگێنی و ستێپانیدا دیداریان دەبێت و ئێڤگێنی ھەموو جارێک پارەی پێ دەدات. لە کۆتاییدا، دایکی ئێڤگێنی پێی وایە کاتی ئەوە ھاتووە ژن بھێنێت، بەتایبەت میراتگرێکی دەوڵەمەند کە بتوانێت یارمەتییان بدات لە دانەوەی قەرزەکانیان. بە پێچەوانەی ئارەزووی دایکی، ئێڤگێنی عاشقی لیزا ئانێنسکایا دەبێت کە کچێکی سەرنجڕاکێشی چینی ناوەندە، و دوای ئەوەی ئێڤگێنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ستێپانیدا دەپچڕێنێت، ھاوسەرگیری دەکەن. دوای ساڵێک لە ھاوسەرگیری، لیزا دوو ژنە جووتیار بەکرێ دەگرێت بۆ یارمەتیدان لە خاوێنکردنەوەی زەوییەکە. یەکێک لەوانە ستێپانیدایە. کاتێک ئێڤگێنی تێبینی دەکات، ھەموو ئەو ئارەزووەی پێی وابوو لەبیری کردووە، سەرھەڵدەداتەوە. ئەو ناتوانێت لە بیرکردنەوە لێی بوەستێت و بڕیار دەدات کە دەبێت دەربکرێت. دواتر لیزا لە کاتی دووگیانیدا دووچاری کەوتنەخوارەوەیەکی زیانبەخش دەبێت، و ئێڤگێنی لەسەر فەرمانی پزیشک بۆ ماوەی دوو مانگ دەیباتە [[کریمیای دەستووری|کرێمیا]] بۆ وەرگرتنی چارەسەر و پشوو. لیزا کچێکی دەبێت و بارودۆخی دارایی ئێڤگێنی بەرەو باشتربوون دەڕوات. کێڵگەکەی بە باشترین دۆخی کارکردنی وەسف دەکرێت کە تا ئێستا ھەیبووبێت، و پێی وایە کە لە کۆتاییدا بەختەوەرە. لە فێستیڤاڵێکی گوندەکەدا، ئێڤگێنی ستێپانیدا دەبینێت کە سەما دەکات، و نیگاکانیان دووبارە ئارەزووی ئەو دەوروژێننەوە. بەھۆی ئارەزووی سێکسییەوە ئازار دەچێژێت و بیر لە دەستپێکردنەوەی پەیوەندی لەگەڵیدا دەکاتەوە، بەڵام تێدەگات کە ئەم پەیوەندییە دەبێتە ھۆی ئابڕووچوونێکی گەورە. ئێڤگێنی سەبارەت بە ستێپانیدا دەڵێت: «لە ڕاستیدا ئەو شەیتانێکە. بە سادەیی شەیتانێکە. ئەو بەبێ ویستی خۆم، دەستی بەسەر مندا گرتووە».<ref>Maude translation</ref> ئەو خۆی قایل دەکات کە تەنیا دوو بژاردە ھەن: کوشتنی ستێپانیدا، یان کوشتنی ھاوسەرەکەی و ھەڵاتن لەگەڵ ستێپانیدا. پاشان ئێڤگێنی بیر لە بژاردەی سێیەم دەکاتەوە، کە خۆکوشتنە. کاتێک خێزانەکەی بە تەقەی دەمانچە بە مردوویی دەیدۆزنەوە، ناتوانن لەوە تێبگەن بۆچی خۆی کوشتووە؛ چونکە ھەرچەندە بە ئاشکرا لە ئازاردا بوو، بەڵام نھێنییەکانی بۆ نزیکترین خزمەکانیشی باس نەکردبوو. == ئەمانەش ببینە== * [[:en:Leo_Tolstoy_bibliography|لیۆ تۆڵستۆی کتێبنامە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆمانەکان}} [[پۆل:کارەکانی لیۆ تۆڵستۆی]] 3pmvrg0h3j32x4wwrkddmxrvafv96uc 1691616 1691570 2026-10-22T22:48:30Z گرووپی قوتابخانە 23641 1691616 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''شەیتان''' ([[زمانی ڕووسی|بە ڕووسی]]: {{lang|ru|Дьявол}}) [[کورتەڕۆمان|کورتەڕۆمانێکە]] لە نووسینی نووسەری ڕووسی [[لیۆ تۆڵستۆی]]. لە ساڵی ١٨٨٩ نووسراوە، لە ساڵی ١٩٠٩ کۆتایییەکی بەدیلی بۆ دانراوە،<ref>Igor Masarek, Review of "The Devil", accessed 2011-09-03</ref> بەڵام تەنیا دوای مردنی نووسەر لە ساڵی ١٩١١ بڵاو کراوەتەوە.<ref>{{cite book|title=Tolstoy|publisher=Encyclopædia Britannica Inc.|year=1956|series=Encyclopædia Britannica|volume=22}}</ref> ھاوشێوەی پەڕتووکی ''[[سۆناتای کرۆیتزەر]]''ی تۆڵستۆی کە لە نزیکەی ھەمان کاتدا نووسراوە، «شەیتان»یش مامەڵە لەگەڵ لێکەوتەکانی ئارەزووی سێکسی دەکات.<ref>Bayley, J. (1967). "Introduction". Great Short Works of Leo Tolstoy. Perennial Library. p. ix. ISBN 0-06-083071-9.</ref> == پوختەی چیرۆکەکەی == دوو گەنج بە ناوەکانی ئێڤگێنی ئیرتێنیڤ و براکەی، دوای مردنی باوکیان میراتێکی گەورەیان بۆ بەجێ دەمێنێت. سەرەڕای ئەوەش، میراتەکە قەرزێکی زۆری لەسەرە و دەبێت براکان بڕیار بدەن ئاخۆ وەری دەگرن یان نا. ئێڤگێنی میراتەکە قبووڵ دەکات و پشکی براکەی دەکڕێتەوە، بەو نیازەی کە دەتوانێت پارچە زەوییە گەورەکان بفرۆشێت و لە بەرامبەردا بەشەکانی تر چاکسازی بکات. لەکاتێکدا لە کێڵگەکەدا بە تەنیا لەگەڵ دایکیدا دەژی و کار دەکات، ئێڤگێنی بیری ئەو پەیوەندییانە دەکات کە لە کاتی ژیانی لە [[سەنت پیتەرزبورگ]] لەگەڵ ژناندا ھەیبوو. ئەو لە گوندەکەدا سۆراغ دەکات و پاسەوانێک ئێڤگێنی بە ژنە جووتیارێکی ناوخۆیی بە ناوی ستێپانیدا دەناسێنێت کە مێردەکەی لە شار دەژی. بۆ ماوەی چەند مانگێک، ئێڤگێنی و ستێپانیدا دیداریان دەبێت و ئێڤگێنی ھەموو جارێک پارەی پێ دەدات. لە کۆتاییدا، دایکی ئێڤگێنی پێی وایە کاتی ئەوە ھاتووە ژن بھێنێت، بەتایبەت میراتگرێکی دەوڵەمەند کە بتوانێت یارمەتییان بدات لە دانەوەی قەرزەکانیان. بە پێچەوانەی ئارەزووی دایکی، ئێڤگێنی عاشقی لیزا ئانێنسکایا دەبێت کە کچێکی سەرنجڕاکێشی چینی ناوەندە، و دوای ئەوەی ئێڤگێنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ستێپانیدا دەپچڕێنێت، ھاوسەرگیری دەکەن. دوای ساڵێک لە ھاوسەرگیری، لیزا دوو ژنە جووتیار بەکرێ دەگرێت بۆ یارمەتیدان لە خاوێنکردنەوەی زەوییەکە. یەکێک لەوانە ستێپانیدایە. کاتێک ئێڤگێنی تێبینی دەکات، ھەموو ئەو ئارەزووەی پێی وابوو لەبیری کردووە، سەرھەڵدەداتەوە. ئەو ناتوانێت لە بیرکردنەوە لێی بوەستێت و بڕیار دەدات کە دەبێت دەربکرێت. دواتر لیزا لە کاتی دووگیانیدا دووچاری کەوتنەخوارەوەیەکی زیانبەخش دەبێت، و ئێڤگێنی لەسەر فەرمانی پزیشک بۆ ماوەی دوو مانگ دەیباتە [[کریمیای دەستووری|کرێمیا]] بۆ وەرگرتنی چارەسەر و پشوو. لیزا کچێکی دەبێت و بارودۆخی دارایی ئێڤگێنی بەرەو باشتربوون دەڕوات. کێڵگەکەی بە باشترین دۆخی کارکردنی وەسف دەکرێت کە تا ئێستا ھەیبووبێت، و پێی وایە کە لە کۆتاییدا بەختەوەرە. لە فێستیڤاڵێکی گوندەکەدا، ئێڤگێنی ستێپانیدا دەبینێت کە سەما دەکات، و نیگاکانیان دووبارە ئارەزووی ئەو دەوروژێننەوە. بەھۆی ئارەزووی سێکسییەوە ئازار دەچێژێت و بیر لە دەستپێکردنەوەی پەیوەندی لەگەڵیدا دەکاتەوە، بەڵام تێدەگات کە ئەم پەیوەندییە دەبێتە ھۆی ئابڕووچوونێکی گەورە. ئێڤگێنی سەبارەت بە ستێپانیدا دەڵێت: «لە ڕاستیدا ئەو شەیتانێکە. بە سادەیی شەیتانێکە. ئەو بەبێ ویستی خۆم، دەستی بەسەر مندا گرتووە».<ref>Maude translation</ref> ئەو خۆی قایل دەکات کە تەنیا دوو بژاردە ھەن: کوشتنی ستێپانیدا، یان کوشتنی ھاوسەرەکەی و ھەڵاتن لەگەڵ ستێپانیدا. پاشان ئێڤگێنی بیر لە بژاردەی سێیەم دەکاتەوە، کە خۆکوشتنە. کاتێک خێزانەکەی بە تەقەی دەمانچە بە مردوویی دەیدۆزنەوە، ناتوانن لەوە تێبگەن بۆچی خۆی کوشتووە؛ چونکە ھەرچەندە بە ئاشکرا لە ئازاردا بوو، بەڵام نھێنییەکانی بۆ نزیکترین خزمەکانیشی باس نەکردبوو. == ئەمانەش ببینە== * [[:en:Leo_Tolstoy_bibliography|لیۆ تۆڵستۆی کتێبنامە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆمانەکان}} [[پۆل:کارەکانی لیۆ تۆڵستۆی]] sal40k6g2x82ajixl029mb44kvjp83b 1691736 1691616 2026-10-23T07:00:54Z -Haryad 40333 -Haryad پەڕەی [[شەیتان (ڕۆمان)]]ی گواستەوە بۆ [[شەیتان (کورتەڕۆمان)]]: +ڕاستکردنەوە 1691616 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''شەیتان''' ([[زمانی ڕووسی|بە ڕووسی]]: {{lang|ru|Дьявол}}) [[کورتەڕۆمان|کورتەڕۆمانێکە]] لە نووسینی نووسەری ڕووسی [[لیۆ تۆڵستۆی]]. لە ساڵی ١٨٨٩ نووسراوە، لە ساڵی ١٩٠٩ کۆتایییەکی بەدیلی بۆ دانراوە،<ref>Igor Masarek, Review of "The Devil", accessed 2011-09-03</ref> بەڵام تەنیا دوای مردنی نووسەر لە ساڵی ١٩١١ بڵاو کراوەتەوە.<ref>{{cite book|title=Tolstoy|publisher=Encyclopædia Britannica Inc.|year=1956|series=Encyclopædia Britannica|volume=22}}</ref> ھاوشێوەی پەڕتووکی ''[[سۆناتای کرۆیتزەر]]''ی تۆڵستۆی کە لە نزیکەی ھەمان کاتدا نووسراوە، «شەیتان»یش مامەڵە لەگەڵ لێکەوتەکانی ئارەزووی سێکسی دەکات.<ref>Bayley, J. (1967). "Introduction". Great Short Works of Leo Tolstoy. Perennial Library. p. ix. ISBN 0-06-083071-9.</ref> == پوختەی چیرۆکەکەی == دوو گەنج بە ناوەکانی ئێڤگێنی ئیرتێنیڤ و براکەی، دوای مردنی باوکیان میراتێکی گەورەیان بۆ بەجێ دەمێنێت. سەرەڕای ئەوەش، میراتەکە قەرزێکی زۆری لەسەرە و دەبێت براکان بڕیار بدەن ئاخۆ وەری دەگرن یان نا. ئێڤگێنی میراتەکە قبووڵ دەکات و پشکی براکەی دەکڕێتەوە، بەو نیازەی کە دەتوانێت پارچە زەوییە گەورەکان بفرۆشێت و لە بەرامبەردا بەشەکانی تر چاکسازی بکات. لەکاتێکدا لە کێڵگەکەدا بە تەنیا لەگەڵ دایکیدا دەژی و کار دەکات، ئێڤگێنی بیری ئەو پەیوەندییانە دەکات کە لە کاتی ژیانی لە [[سەنت پیتەرزبورگ]] لەگەڵ ژناندا ھەیبوو. ئەو لە گوندەکەدا سۆراغ دەکات و پاسەوانێک ئێڤگێنی بە ژنە جووتیارێکی ناوخۆیی بە ناوی ستێپانیدا دەناسێنێت کە مێردەکەی لە شار دەژی. بۆ ماوەی چەند مانگێک، ئێڤگێنی و ستێپانیدا دیداریان دەبێت و ئێڤگێنی ھەموو جارێک پارەی پێ دەدات. لە کۆتاییدا، دایکی ئێڤگێنی پێی وایە کاتی ئەوە ھاتووە ژن بھێنێت، بەتایبەت میراتگرێکی دەوڵەمەند کە بتوانێت یارمەتییان بدات لە دانەوەی قەرزەکانیان. بە پێچەوانەی ئارەزووی دایکی، ئێڤگێنی عاشقی لیزا ئانێنسکایا دەبێت کە کچێکی سەرنجڕاکێشی چینی ناوەندە، و دوای ئەوەی ئێڤگێنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ستێپانیدا دەپچڕێنێت، ھاوسەرگیری دەکەن. دوای ساڵێک لە ھاوسەرگیری، لیزا دوو ژنە جووتیار بەکرێ دەگرێت بۆ یارمەتیدان لە خاوێنکردنەوەی زەوییەکە. یەکێک لەوانە ستێپانیدایە. کاتێک ئێڤگێنی تێبینی دەکات، ھەموو ئەو ئارەزووەی پێی وابوو لەبیری کردووە، سەرھەڵدەداتەوە. ئەو ناتوانێت لە بیرکردنەوە لێی بوەستێت و بڕیار دەدات کە دەبێت دەربکرێت. دواتر لیزا لە کاتی دووگیانیدا دووچاری کەوتنەخوارەوەیەکی زیانبەخش دەبێت، و ئێڤگێنی لەسەر فەرمانی پزیشک بۆ ماوەی دوو مانگ دەیباتە [[کریمیای دەستووری|کرێمیا]] بۆ وەرگرتنی چارەسەر و پشوو. لیزا کچێکی دەبێت و بارودۆخی دارایی ئێڤگێنی بەرەو باشتربوون دەڕوات. کێڵگەکەی بە باشترین دۆخی کارکردنی وەسف دەکرێت کە تا ئێستا ھەیبووبێت، و پێی وایە کە لە کۆتاییدا بەختەوەرە. لە فێستیڤاڵێکی گوندەکەدا، ئێڤگێنی ستێپانیدا دەبینێت کە سەما دەکات، و نیگاکانیان دووبارە ئارەزووی ئەو دەوروژێننەوە. بەھۆی ئارەزووی سێکسییەوە ئازار دەچێژێت و بیر لە دەستپێکردنەوەی پەیوەندی لەگەڵیدا دەکاتەوە، بەڵام تێدەگات کە ئەم پەیوەندییە دەبێتە ھۆی ئابڕووچوونێکی گەورە. ئێڤگێنی سەبارەت بە ستێپانیدا دەڵێت: «لە ڕاستیدا ئەو شەیتانێکە. بە سادەیی شەیتانێکە. ئەو بەبێ ویستی خۆم، دەستی بەسەر مندا گرتووە».<ref>Maude translation</ref> ئەو خۆی قایل دەکات کە تەنیا دوو بژاردە ھەن: کوشتنی ستێپانیدا، یان کوشتنی ھاوسەرەکەی و ھەڵاتن لەگەڵ ستێپانیدا. پاشان ئێڤگێنی بیر لە بژاردەی سێیەم دەکاتەوە، کە خۆکوشتنە. کاتێک خێزانەکەی بە تەقەی دەمانچە بە مردوویی دەیدۆزنەوە، ناتوانن لەوە تێبگەن بۆچی خۆی کوشتووە؛ چونکە ھەرچەندە بە ئاشکرا لە ئازاردا بوو، بەڵام نھێنییەکانی بۆ نزیکترین خزمەکانیشی باس نەکردبوو. == ئەمانەش ببینە== * [[:en:Leo_Tolstoy_bibliography|لیۆ تۆڵستۆی کتێبنامە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆمانەکان}} [[پۆل:کارەکانی لیۆ تۆڵستۆی]] sal40k6g2x82ajixl029mb44kvjp83b مەجید مەجیدی 0 305572 1691425 1691132 2026-10-22T16:16:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Majid Majidi}} 1691425 wikitext text/x-wiki {{short description|دەرهێنەری فیلمی ئێرانی}} {{Infobox person | name = مەجید مەجیدی | native_name = مجید مجیدی | native_name_lang = fa | image = The Sun movie press conference 2020-02-10 19.jpg | caption = مەجیدی لە ساڵی ٢٠٢٠ | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[ھەشتپەر|تاڵش]]، [[ئێران]] | occupation = [[دەرهێنەری فیلم|دەرهێنەر]]، بەرهەمهێنەر، فیلمنامەنووس | years_active = ١٩٨١–ئێستا | spouse = | children = ٢ | notable_works = [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]]{{!}}[[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] {{!}}باران{{!}}[[چریکەی چۆلەکەکان]]{{!}}[[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]] | website = {{URL|http://www.cinemajidi.com/}} }} '''مەجید مەجیدی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: مجید مجیدی؛ لەدایکبووی ١٧ی نیسانی ١٩٥٩) دەرهێنەر و بەرهەمهێنەری فیلمی [[ئێران|ئێرانییە]]. فیلمەکانی زۆرجار کارەکتەری سەرەکییان منداڵ یان مێرمنداڵن؛ باسی بابەتەکانی وەک بێگوناهی منداڵی، پەیوەندییە خێزانییەکان، هەژاری، پرسە کۆمەڵایەتییەکان و هاوپشتی دەکەن؛ و بە هەستێکی مرۆڤدۆستانە دەناسرێنەوە. فیلمە گرنگەکانی بریتیین لە [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] (١٩٩٧)، [[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] (١٩٩٩)، باران (٢٠٠١) و [[چریکەی چۆلەکەکان]] (٢٠٠٨). منداڵانی ئاسمان کاندید کرا بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی. لەم دواییانەدا، مەجیدی دەرهێنانی بۆ [[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]] (٢٠١٥) کرد، کە فیلمێکی حەماسییە دەربارەی منداڵی پەیامبەری ئیسلام [[محەممەد]]، کە ڕووخساری داپۆشراوە و هەرگیز لەسەر شاشە نیشان نادرێت. == ژیاننامە == لە خێزانێکی چینی مامناوەندی [[فارسەکان|فارس]] لەدایکبووە، لە [[تاران]] گەورە بووە و لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا دەستی بە نواندن کردووە لە گرووپە شانۆییەکان. پاشان لە پەیمانگای هونەرە درامییەکان لە تاران خوێندوویەتی.<ref>{{cite web|title=ژیاننامە|url=http://www.cinemajidi.com/biography.html|publisher=Majid Majidi|access-date=30 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161031000840/http://www.cinemajidi.com/biography.html|archive-date=31 October 2016|url-status=dead}}</ref> دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩]]، خولیاکەی بۆ سینەما وای لێکرد لە فیلمی جۆراوجۆردا نواندن بکات، لەوانە فیلمی ''بایکۆتی موحسین مەخملباف'' لە ساڵی ١٩٨٥. لە ساڵی ١٩٩٧، مەجیدی دەرهێنانی بۆ [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] کرد، کە کاندید کرا بۆ وەرگرتنی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی. ئەگەرچی بە فیلمی [[ئیتاڵی]] [[ژیان جوانە (فیلم)|ژیان جوانە]] لە دەرهێنانی [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] دۆڕا، بەڵام [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] یەکەم فیلمی ئێرانییە کە لەلایەن [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکارەوە]] کاندید کرابێت. مەجیدی لە دوای [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] دەرهێنانی بۆ چەندین فیلمی دیکەی درێژ کردووە: [[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] لە ساڵی ٢٠٠٠، باران لە ساڵی ٢٠٠١، و بێدی مەجنون لە ساڵی ٢٠٠٥. هەروەها دەرهێنانی بۆ بەڵگەفیلمێکی درێژ کردووە بە ناوی پێی ڕووت بۆ هێرات کە باس لە ژیانی کەمپەکانی پەنابەران و شاری هیرات دەکات لە کاتی هێرشی دژی [[تاڵیبان]] لە ساڵی ٢٠٠١. لە ساڵی ٢٠٠٨، فیلمە ستایشکراوەکەی مەجیدی ئاوازی چۆلەکەکان فیلمی دەستپێکی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ڤیساخاپاتنام بوو لە [[ھیندستان|هیندستان]].<ref>{{cite web |url=http://www.tehrantimes.com/news/206295/Art-news-in-brief|title=کورتەی هەواڵە هونەرییەکان|date=23 October 2009|website=Tehran Times}}</ref> مەجیدی یەکێک بوو لە پێنج دەرهێنەرە نێودەوڵەتییەکەی کە لەلایەن [[پەکین|حکومەتی پەکینەوە]] بانگهێشت کرابوو بۆ دروستکردنی فیلمێکی کورت بەڵگەفیلم بۆ ناساندنی شاری [[پەکین]]، بۆ ئامادەکاری بۆ [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨|یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٠٨]] کە لە پایتەختی [[چین]] بەڕێوەچوو؛ پڕۆژەکە ناوی "Vision Beijing" بوو.<ref>[http://www.visionbeijing.com/en/index.asp Vision Beijing website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090624044335/http://www.visionbeijing.com/en/index.asp |date=24 June 2009 }}</ref> مەجیدی لە فێستیڤاڵێکی فیلمی [[دانمارک|دانیمارکی]] کشایەوە بەھۆی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە بڵاوکردنەوەی کارتۆنی سووکایەتیکردن بە [[محەممەد|پەیامبەری ئیسلام محەممەد]] لە دانیمارک. ئەو ڕایگەیاند کە ککشاوەتەوە "بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر بە سووکایەتیکردن بە هەر بڕوایەکی ئایینی یان سیمبولێک".<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4840234.stm|title=فێستیڤاڵی فیلم تووشی ئاڵۆزی بوو بەهۆی کارتۆنەکانەوە|date=24 March 2006| website =BBC News }}</ref> مەجیدی ئیدانەی هێرشی دەستدرێژیکارانەی [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران|ئیسرائیلی-ئەمریکی بۆ سەر ئێرانی]] کرد و بە "جەنگێک لە نێوان چاکە و خراپە" وەسفی کرد، کە تێیدا [[ئیسرائیل]] "منداڵان دەکوژێت" و [[ئێران]] "لە پێناو هەموو مەزڵومان و ئازارچەشتووانی جیهان" دەوەستێتەوە و بەرگری دەکات، و جەختی لەوە کردەوە کە ئەم شەڕە پێویستی بە "بەئاگا هاتنەوە و ڕاپەڕینی ویژدانە ئازادەکانی جیهان" هەیە.<ref>{{Cite web |last=Majidi |first=Majid |date=March 12, 2026 |title=شایەتحاڵە خۆڕاگرەکە: چرا هەڵوێستی ئێران هەڵوێستی مرۆڤایەتییە |url=https://www.thetimesunion.com/the-unyielding-witness-why-irans-stand-is-humanitys-stand/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260316125557/https://www.thetimesunion.com/the-unyielding-witness-why-irans-stand-is-humanitys-stand/ |archive-date=16 March 2026 |access-date=16 March 2026 |website=The Times Union}}</ref> ==فیلمناسی== ===فیلمە درێژەکان=== {| class="wikitable" |- ! ساڵ !ناو ! تێبینی |- !٢٠٢٠ |''[[منداڵانی خۆر (فیلم)|منداڵانی خۆر]]'' | |- !٢٠١٧ |ئان سوی ئابەرها |یەکەم فیلم بە زمانی [[زمانی هیندی|هیندی]]<ref>{{cite web |date=23 January 2017 |title=ئیشانی برای شاهد کار لەگەڵ مەجید مەجیدی و ئەی ئاڕ ڕەحمان دەکات بۆ فیلمی ئان سوی ئابەرها |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/shahid-kapoor-s-brother-ishaan-to-work-with-majid-majidi-ar-rahman-for-hindi-film-beyond-the-clouds/story-6eTqubkklCyZo2UpyIw3lO.html |website=Hindustan Times}}</ref> |- ! ٢٠١٥ |[[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]]|| |- !٢٠٠٨ |[[چریکەی چۆلەکەکان]] | |- !١٩٩٩ |[[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] | |- !١٩٩٧ |[[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] | |- ! ١٩٩٢ |بدوک||یەکەم فیلمی درێژ |} ==خەڵاتەکان== *Grand Prix Des Amériques، ٢١ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ١٩٩٧ *خەڵاتی دەستەی دادوەرانی ئیکۆمێنیکال، ٢١ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ١٩٩٧ *کاندیدکراوی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]] بۆ باشترین فیلمی بیانی، ١٩٩٨ *Grand Prix Des Amériques، ٢٣ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ١٩٩٩ *Grand Prix Des Amériques، ٢٥ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ٢٠٠١ ==سەرچاوەکان== {{Reflist}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== *{{IMDb name|0006498|مەجید مەجیدی}} *{{Instagram|id=4idip}} {{پۆلی کۆمنز|Majid Majidi}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی]] pkmp9oq9s4hrpevvzankc6o1wvpnfny 1691473 1691425 2026-10-22T17:02:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئێران|ئێران]] و [[دەروازە:فیلم|فیلم]] 1691473 wikitext text/x-wiki {{short description|دەرهێنەری فیلمی ئێرانی}} {{Infobox person | name = مەجید مەجیدی | native_name = مجید مجیدی | native_name_lang = fa | image = The Sun movie press conference 2020-02-10 19.jpg | caption = مەجیدی لە ساڵی ٢٠٢٠ | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[ھەشتپەر|تاڵش]]، [[ئێران]] | occupation = [[دەرهێنەری فیلم|دەرهێنەر]]، بەرهەمهێنەر، فیلمنامەنووس | years_active = ١٩٨١–ئێستا | spouse = | children = ٢ | notable_works = [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]]{{!}}[[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] {{!}}باران{{!}}[[چریکەی چۆلەکەکان]]{{!}}[[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]] | website = {{URL|http://www.cinemajidi.com/}} }} '''مەجید مەجیدی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: مجید مجیدی؛ لەدایکبووی ١٧ی نیسانی ١٩٥٩) دەرهێنەر و بەرهەمهێنەری فیلمی [[ئێران|ئێرانییە]]. فیلمەکانی زۆرجار کارەکتەری سەرەکییان منداڵ یان مێرمنداڵن؛ باسی بابەتەکانی وەک بێگوناهی منداڵی، پەیوەندییە خێزانییەکان، هەژاری، پرسە کۆمەڵایەتییەکان و هاوپشتی دەکەن؛ و بە هەستێکی مرۆڤدۆستانە دەناسرێنەوە. فیلمە گرنگەکانی بریتیین لە [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] (١٩٩٧)، [[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] (١٩٩٩)، باران (٢٠٠١) و [[چریکەی چۆلەکەکان]] (٢٠٠٨). منداڵانی ئاسمان کاندید کرا بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی. لەم دواییانەدا، مەجیدی دەرهێنانی بۆ [[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]] (٢٠١٥) کرد، کە فیلمێکی حەماسییە دەربارەی منداڵی پەیامبەری ئیسلام [[محەممەد]]، کە ڕووخساری داپۆشراوە و هەرگیز لەسەر شاشە نیشان نادرێت. == ژیاننامە == لە خێزانێکی چینی مامناوەندی [[فارسەکان|فارس]] لەدایکبووە، لە [[تاران]] گەورە بووە و لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا دەستی بە نواندن کردووە لە گرووپە شانۆییەکان. پاشان لە پەیمانگای هونەرە درامییەکان لە تاران خوێندوویەتی.<ref>{{cite web|title=ژیاننامە|url=http://www.cinemajidi.com/biography.html|publisher=Majid Majidi|access-date=30 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161031000840/http://www.cinemajidi.com/biography.html|archive-date=31 October 2016|url-status=dead}}</ref> دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩]]، خولیاکەی بۆ سینەما وای لێکرد لە فیلمی جۆراوجۆردا نواندن بکات، لەوانە فیلمی ''بایکۆتی موحسین مەخملباف'' لە ساڵی ١٩٨٥. لە ساڵی ١٩٩٧، مەجیدی دەرهێنانی بۆ [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] کرد، کە کاندید کرا بۆ وەرگرتنی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی. ئەگەرچی بە فیلمی [[ئیتاڵی]] [[ژیان جوانە (فیلم)|ژیان جوانە]] لە دەرهێنانی [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] دۆڕا، بەڵام [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] یەکەم فیلمی ئێرانییە کە لەلایەن [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکارەوە]] کاندید کرابێت. مەجیدی لە دوای [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] دەرهێنانی بۆ چەندین فیلمی دیکەی درێژ کردووە: [[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] لە ساڵی ٢٠٠٠، باران لە ساڵی ٢٠٠١، و بێدی مەجنون لە ساڵی ٢٠٠٥. هەروەها دەرهێنانی بۆ بەڵگەفیلمێکی درێژ کردووە بە ناوی پێی ڕووت بۆ هێرات کە باس لە ژیانی کەمپەکانی پەنابەران و شاری هیرات دەکات لە کاتی هێرشی دژی [[تاڵیبان]] لە ساڵی ٢٠٠١. لە ساڵی ٢٠٠٨، فیلمە ستایشکراوەکەی مەجیدی ئاوازی چۆلەکەکان فیلمی دەستپێکی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ڤیساخاپاتنام بوو لە [[ھیندستان|هیندستان]].<ref>{{cite web |url=http://www.tehrantimes.com/news/206295/Art-news-in-brief|title=کورتەی هەواڵە هونەرییەکان|date=23 October 2009|website=Tehran Times}}</ref> مەجیدی یەکێک بوو لە پێنج دەرهێنەرە نێودەوڵەتییەکەی کە لەلایەن [[پەکین|حکومەتی پەکینەوە]] بانگهێشت کرابوو بۆ دروستکردنی فیلمێکی کورت بەڵگەفیلم بۆ ناساندنی شاری [[پەکین]]، بۆ ئامادەکاری بۆ [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨|یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٠٨]] کە لە پایتەختی [[چین]] بەڕێوەچوو؛ پڕۆژەکە ناوی "Vision Beijing" بوو.<ref>[http://www.visionbeijing.com/en/index.asp Vision Beijing website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090624044335/http://www.visionbeijing.com/en/index.asp |date=24 June 2009 }}</ref> مەجیدی لە فێستیڤاڵێکی فیلمی [[دانمارک|دانیمارکی]] کشایەوە بەھۆی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە بڵاوکردنەوەی کارتۆنی سووکایەتیکردن بە [[محەممەد|پەیامبەری ئیسلام محەممەد]] لە دانیمارک. ئەو ڕایگەیاند کە ککشاوەتەوە "بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر بە سووکایەتیکردن بە هەر بڕوایەکی ئایینی یان سیمبولێک".<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4840234.stm|title=فێستیڤاڵی فیلم تووشی ئاڵۆزی بوو بەهۆی کارتۆنەکانەوە|date=24 March 2006| website =BBC News }}</ref> مەجیدی ئیدانەی هێرشی دەستدرێژیکارانەی [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران|ئیسرائیلی-ئەمریکی بۆ سەر ئێرانی]] کرد و بە "جەنگێک لە نێوان چاکە و خراپە" وەسفی کرد، کە تێیدا [[ئیسرائیل]] "منداڵان دەکوژێت" و [[ئێران]] "لە پێناو هەموو مەزڵومان و ئازارچەشتووانی جیهان" دەوەستێتەوە و بەرگری دەکات، و جەختی لەوە کردەوە کە ئەم شەڕە پێویستی بە "بەئاگا هاتنەوە و ڕاپەڕینی ویژدانە ئازادەکانی جیهان" هەیە.<ref>{{Cite web |last=Majidi |first=Majid |date=March 12, 2026 |title=شایەتحاڵە خۆڕاگرەکە: چرا هەڵوێستی ئێران هەڵوێستی مرۆڤایەتییە |url=https://www.thetimesunion.com/the-unyielding-witness-why-irans-stand-is-humanitys-stand/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260316125557/https://www.thetimesunion.com/the-unyielding-witness-why-irans-stand-is-humanitys-stand/ |archive-date=16 March 2026 |access-date=16 March 2026 |website=The Times Union}}</ref> ==فیلمناسی== ===فیلمە درێژەکان=== {| class="wikitable" |- ! ساڵ !ناو ! تێبینی |- !٢٠٢٠ |''[[منداڵانی خۆر (فیلم)|منداڵانی خۆر]]'' | |- !٢٠١٧ |ئان سوی ئابەرها |یەکەم فیلم بە زمانی [[زمانی هیندی|هیندی]]<ref>{{cite web |date=23 January 2017 |title=ئیشانی برای شاهد کار لەگەڵ مەجید مەجیدی و ئەی ئاڕ ڕەحمان دەکات بۆ فیلمی ئان سوی ئابەرها |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/shahid-kapoor-s-brother-ishaan-to-work-with-majid-majidi-ar-rahman-for-hindi-film-beyond-the-clouds/story-6eTqubkklCyZo2UpyIw3lO.html |website=Hindustan Times}}</ref> |- ! ٢٠١٥ |[[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]]|| |- !٢٠٠٨ |[[چریکەی چۆلەکەکان]] | |- !١٩٩٩ |[[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] | |- !١٩٩٧ |[[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] | |- ! ١٩٩٢ |بدوک||یەکەم فیلمی درێژ |} ==خەڵاتەکان== *Grand Prix Des Amériques، ٢١ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ١٩٩٧ *خەڵاتی دەستەی دادوەرانی ئیکۆمێنیکال، ٢١ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ١٩٩٧ *کاندیدکراوی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]] بۆ باشترین فیلمی بیانی، ١٩٩٨ *Grand Prix Des Amériques، ٢٣ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ١٩٩٩ *Grand Prix Des Amériques، ٢٥ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ٢٠٠١ ==سەرچاوەکان== {{Reflist}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== *{{IMDb name|0006498|مەجید مەجیدی}} *{{Instagram|id=4idip}} {{پۆلی کۆمنز|Majid Majidi}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|فیلم}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی]] svrx48k7ebohb03567lckwp0h3ocgus لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی ١ 3 305574 1691674 1690724 2026-10-23T01:50:54Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 4 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta]] 1691674 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == Global permission requests on Meta == The following request is open at [[m:Steward requests/Global permissions|Steward requests/Global permissions]] and may be worth your comment: * [[m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for NDG|Global sysop for NDG]] — <small>Requests for global sysop permissions</small> : <small>4 other requests are also open (rename / IP block exemption); stewards action those without a vote.</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٧:٥٩، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests on Meta (13 August 2026) == The following requests are open on Meta and may be worth your comment: === [[m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[m:Steward requests/Permissions#Htawmonzel@mnw.wiktionary|Htawmonzel@mnw.wiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-02</small> * [[m:Steward requests/Permissions#B722N@lgwikipedia|B722N@lgwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-12</small> * [[m:Steward requests/Permissions#B722N@lgwikipedia_2|B722N@lgwikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-12</small> * [[m:Steward requests/Permissions#Astroneering@global|Astroneering@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-12</small> === [[m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[m:Meta:Requests for adminship/Icodense|Icodense]] — <small>Requests for regular adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٢٨، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Der-Wir-Ing|Global rollback for Der-Wir-Ing]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-08-15</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#RAPTOR7762@bol.wikipedia|RAPTOR7762@bol.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Anthonymunthali44@tumwikipedia|Anthonymunthali44@tumwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Viyowoyero-vya-Malaŵi@tumwikipedia|Viyowoyero-vya-Malaŵi@tumwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tumbuka Arch@tumwikipedia|Tumbuka Arch@tumwikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-15</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Gerges|Gerges]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse Filter Helper for XaxeLoled|Abuse Filter Helper for XaxeLoled]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-08-16</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#DERDAKI ILIAS@ary.wikipedia|DERDAKI ILIAS@ary.wikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#GryffindorD@itwikiquote|GryffindorD@itwikiquote]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#XXBlackburnXx@nlwiki|XXBlackburnXx@nlwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-17</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Satirdan kahraman@trwiktionary|Satirdan kahraman@trwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-17</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Kinenkey@lg.wikipedia|Kinenkey@lg.wikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-17</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#787IYOIncubator.wikimedia.org|787IYOIncubator.wikimedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-18</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Pac.macX@global|Pac.macX@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#苏东东坡@global|苏东东坡@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-20</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Nirajan pant@newiktionary|Nirajan pant@newiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Billinghurst@global|Billinghurst@global]] — <small>Removal of access · filed 2024-08-19</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The.shahab@fawiktionary|The.shahab@fawiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Billinghurst@labswiki|Billinghurst@labswiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mamad100s@global|Mamad100s@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-22</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Borhan|Borhan]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Anass Sedrati@arywikipedia|Anass Sedrati@arywikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-23</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#İmmortalance@trwiki|İmmortalance@trwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-23</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Danjuma Anthony@kcgwikipedia|Danjuma Anthony@kcgwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-24</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-24</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#だ＊ぜ@global|だ＊ぜ@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-08-24</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alhen@eswikibooks|Alhen@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-25</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Sadads|Sadads]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>10 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for HouseBlaster|Abuse filter helper for HouseBlaster]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-08-26</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#TFerenczy@global|TFerenczy@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-08-26</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (28 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MilicevicBot@srwiki|MilicevicBot@srwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-28</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for oversight/EggRoll97|EggRoll97]] — <small>Requests for Oversight access</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (29 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Zrsv07@global|Zrsv07@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-28</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (30 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for CentralNotice adminship/Aude|Aude]] — <small>Requests for CentralNotice adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (31 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Lemonaka|Global rollback for Lemonaka]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-08-30</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for PaterMcFly|Abuse filter helper for PaterMcFly]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-01</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#HERODOE@yowiki|HERODOE@yowiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-31</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#787IYO@Wt/nup (https://incubator.wikimedia.org)|787IYO@Wt/nup (https://incubator.wikimedia.org)]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ow! That Hurts!@iswiktionary|Ow! That Hurts!@iswiktionary]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-08-31</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (3 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for NguoiDungKhongDinhDanh|Global sysop for NguoiDungKhongDinhDanh]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-03</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bot status/NellieBly Bot|NellieBly Bot]] — <small>Requests for bot flags</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (4 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for Saroj|Global sysop for Saroj]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-03</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Alan Colin Arce (WMCA)|Alan Colin Arce (WMCA)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>10 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-04</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lee@siwiktionary|Lee@siwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lee@siwikibooks|Lee@siwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki_2|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-09-05</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (6 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Shahadusadik@dagwiki|Shahadusadik@dagwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Dnshitobu@dagwiki|Dnshitobu@dagwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (8 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Débora@pt.wikivoyage|Débora@pt.wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-07</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Débora@pt.wikivoyage_2|Débora@pt.wikivoyage]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-07</small> === [[:simple:Wikipedia:Requests for permissions|Simple English Wikipedia]] === * [[:simple:Wikipedia:Requests_for_adminship/Wikipedian2025|Wikipedian2025]] — <small>Current requests for adminship</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (9 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Wikihez@kuwiktionary|Wikihez@kuwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-09-08</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Elli@Global|Elli@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-08</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Floricord@global|Floricord@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-08</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Nytexcome@global|Nytexcome@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-09</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alfiyah_Rizzy_Afdiquni@madwikt|Alfiyah_Rizzy_Afdiquni@madwikt]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-10</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ@satwiki|ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ@satwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Bennylin|Bennylin]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (12 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ibrahim abusufyan@ha.wikipedia|Ibrahim abusufyan@ha.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tvcccp@th.wikiquote|Tvcccp@th.wikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global exemption to CAPTCHA and global IP block exempt for TienMinh-mun6xnChing|Global exemption to CAPTCHA and global IP block exempt for TienMinh-mun6xnChing]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-12</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@bclWiktionary|Ballardmaize@bclWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#YaThaWinTha@Arakan Wikipedia|YaThaWinTha@Arakan Wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-13</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/DERDAKI ILIAS|DERDAKI ILIAS]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Morkoz|Global rollback for Morkoz]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for The Squirrel Conspiracy|Abuse filter helper for The Squirrel Conspiracy]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-15</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Missileboi@pntwikipedia|Missileboi@pntwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Laurbereth@lmowiktionary|Laurbereth@lmowiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Savfisk@da.wikipedia|Savfisk@da.wikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-14</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Kurdanparez|Kurdanparez]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for Icodense|Abuse filter helper for Icodense]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-16</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for CentralNotice adminship/Lucas Werkmeister (WMDE)|Lucas Werkmeister (WMDE)]] — <small>Requests for CentralNotice adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#API high limit requestor for Ikan|API high limit requestor for Ikan]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-17</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Bharathesha Alasandemajalu@tcywiktionary|Bharathesha Alasandemajalu@tcywiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-17</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/روتانا|روتانا]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Santhosh Notagar99@tcywikipedia|Santhosh Notagar99@tcywikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-19</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#陈少举@global|陈少举@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-19</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (21 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@bclWikiquote|Ballardmaize@bclWikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@tlWikiquote|Ballardmaize@tlWikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tmv@jawikivoyage|Tmv@jawikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bijay Chaurasia@maiwikipedia|Bijay Chaurasia@maiwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Àncilu@itwiktionary|Àncilu@itwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mamouri@fa.wiktionary|Mamouri@fa.wiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Fanzhou1113@global|Fanzhou1113@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#PabloStraub@global|PabloStraub@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-20</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Neriah|Neriah]] — <small>Requests for regular adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tetwiki|J. Patrick Fischer@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mai Thanh Bang@vi.wikivoyage|Mai Thanh Bang@vi.wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lynumiss@ms.wiktionary|Lynumiss@ms.wiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Kanjy@ja.wikibooks|Kanjy@ja.wikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#knutux@ltWikisource|knutux@ltWikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Fwldom@fawikibooks|Fwldom@fawikibooks]] — <small>Administrator access</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alhen@eswikibooks|Alhen@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Peter Horn@global|Peter Horn@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for Sakura emad|Global sysop for Sakura emad]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-23</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#AFlorence@fa.Wikivoyage|AFlorence@fa.Wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-23</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Làm Việc Thiện|Global CAPTCHA exemptions for Làm Việc Thiện]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-25</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Bunnypranav@abstractwiki|Bunnypranav@abstractwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Hydrogina@global|Hydrogina@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-24</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowiktionary|Castelobranco@eowiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Salihu Aliyu@hawiki|Salihu Aliyu@hawiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Spacebirdy@is.wiktionary|Spacebirdy@is.wiktionary]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#佛祖西来@global|佛祖西来@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-25</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#SafariScribe@Ig Wikipedia|SafariScribe@Ig Wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Къарачайлы@krcwiki|Къарачайлы@krcwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Godney@global|Godney@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Citrat@global|Citrat@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-26</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (28 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Slaia@nia.wikipedia|Slaia@nia.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-27</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (29 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikiquote|Castelobranco@eowikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (30 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saad Nuhu@hawikipedia|Saad Nuhu@hawikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-29</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#-Haryad@ckbwiktionary|-Haryad@ckbwiktionary]] — <small>Administrator access</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikiquote|Làm Việc Thiện@viwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Swazmo@eswikibooks|Swazmo@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Behzad39@global|Behzad39@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#云在动@global|云在动@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#アルトクール@ja.wikiversity|アルトクール@ja.wikiversity]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-01</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (2 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#-Haryad@ckbwiktionary|-Haryad@ckbwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Gazartashlomo0907@bbcwikipedia|Gazartashlomo0907@bbcwikipedia]] — <small>Administrator access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) a471vxds5t6xgze6meq408bmdu3odr3 ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری/ئەرشیڤی ٦ 4 305575 1691670 1690745 2026-10-23T01:50:46Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 6 بابەت لە [[ویکیپیدیا:داواکاریی بارکردنی پەڕگە/بەشی داواکاری]] 1691670 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == [[مووسا کلیماللە: کاتی لەدایکبوون]] == {{ڕەوشی داواکاری|2}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٣:٣٧، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکی ئێرانییە لە نووسین و دەرھێنانی ئیبراھیم حاتەمی‌کیا | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Musa_Kalimullah_Be_Vaght-e_Tolue_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{نەکرا}} ناوی وتارەکە دیاری نەکراوە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١٤:١٤، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = }} == [[فیلمنێت]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٥:٤١، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = فیلمنێت<!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Filmnet_Logo.png<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Filmnet Logo.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٣٦، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٣٢، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[دڵشکاو (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٣:٣٨، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکە لە دەرهێنان و نووسینی عەلی ڕووئین‌تەن و بەرهەمهێنانی مەجید ئیسماعیلی بەرهەمی ساڵی ٢٠٠٧/٢٠٠٨ە. | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%84%E2%80%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D9%87_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85)#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Del_Shekasteh_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Del Shekasteh Poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٣١، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١٤:١٦، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[نەوید مەحموودی]] == {{ڕەوشی داواکاری|2}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٣:١٨، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- دەستکاری مەکە --> | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازاد<!-- بۆ پێشکەشکەری داواکارییەکە: ھۆکاری داواکارییەکەت بنووسە --> | ناساندن = نەوید مەحموودی <!-- پەڕگەکەت باسی چی دەکات و لەسەر چییە؟ --> | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Photo_2023-05-25_12-39-04.jpg#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Photo_2023-05-25_12-39-04.jpg<!-- سەرچاوەی پێویست بۆ پەڕگەکە بنووسە، کە لەکوێ ھاتووە و شوێنی کوێیە؟ --> | زانیاریی زیاتر = <!-- تکایە گەر ھەر زانیاریەکی پێویستی تر ھەیە، کە یارمەتیی بارکردنی پەڕگەکە دەدات، بینووسە --> | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{نەکرا}} ماوەی داواکارییەکە بەسەرچووە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٩:٢٩، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = | لێدوانەکان = }} :@[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] لە ویکیی فارسی ھیچ سەرچاوەیەکی دیاری نەکردووە کە وێنەکە لە کوێوە ھاتووە. کورتەی ناساندنیشی نییە، بۆیە ئەبێ مۆڵەتنامەشی نەبێ. گەر ئەتوانی لینکی وێنەیەکی تری ئەم کەسایەتییە دانێ، بەس لە سەرچاوەیەک کە مۆڵەتنامەی گونجاوی ھەبێ نەک لە سۆشیاڵ میدیای بھێنی. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٣٧، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[تاسیان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٣:٢٠، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = تاسیان (بە فارسی: تاسیان) زنجیرەیەکی ئێرانییە لە نووسین و دەرهێنانی تینا پاکروان. | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Tasian_(TV_series)#/media/File:Tasian_(TV_Series_2025)_poster.jpg | زانیاریی زیاتر = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tasian_(TV_Series_2025)_poster.jpg | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Tasian (TV Series 2025) poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٠:٥٣، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی تۆکیۆ]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٦:٠٦، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = لۆگۆ پەڕگەی نائازاد | ناساندن = فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی تۆکیۆ فێستیڤاڵێکی فیلمە کە لە ساڵی ١٩٨٥ دامەزراوە. ئەم ڕووداوە لە ساڵی ١٩٨٥ تا ١٩٩١ دوو ساڵ جارێک و دواتر ساڵانە بەڕێوەدەچێت. | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Tokyo_International_Film_Festival#/media/File:Tokyo_International_Film_Festival_logo.svg | زانیاریی زیاتر = https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A4%D8%A7%DA%B5%DB%8C_%D9%86%DB%8E%D9%88%D8%AF%DB%95%D9%88%DA%B5%DB%95%D8%AA%DB%8C_%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_%D8%AA%DB%86%DA%A9%DB%8C%DB%86 | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Tokyo International Film Festival logo.svg.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٢٢:١٢، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سوورپێست (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٦:١٥، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = سورپێست فیلمێکە لە ژانەی دراما، ڕاز ئامێز و ڕۆمانسی لە دەرهێنانی و نووسینی نیما جاویدی | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%B1%D8%AE%E2%80%8C%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85)#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sorkh_Post_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sorkh_Post_Poster.jpg?uselang=ckb#%D9%85%DB%86%DA%B5%DB%95%D8%AA%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95 | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Sorkh Post Poster.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٧:١٥، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٢:٣٨، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنییە لە چەشنی تاوانکاری و داستاننھێنی. لە نووسین و دەرھێنانی ھومەن سەیدیی | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Frog_(series).png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Frog (series).png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٤، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[ھەڵوەشاندنەوە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنە)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٣:٥٠، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = زنجیرەیەکی ئێرانییە لە جۆری پۆلیسی- مەتەڵاوی کە لە نووسین و دەرهێنانی ڕامتین لەوافیپوور و بەرهەمهێنانی محەممەد مەسعوودە. | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D9%86%DA%A9%D9%84_(%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87_%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C)#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Cankel_(2025_TV_series).jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Cankel (2025 TV series).jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ٠٦:٠٠، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[براوڵ ستارس]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٨:٢٣، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/File:Brawl_Stars_logo_2025.svg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Brawl Stars logo 2025.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٣٣، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[ئاکسێل مۆلەر]] == {{ڕەوشی داواکاری|2}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٠٦، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = تاقیکردنەوە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = تاقیکردنەوە | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] {{نەکرا}} تەنیا بۆ تاقیکردنەوە بوو [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٣٥، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = }} == [[سەنتووری (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٢:٢٩، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکی ئێرانییە لە چەشنی دراما. لە دەرهێنراوی داریوش مهرجویییە لە ساڵی ۲۰۰٦ | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D9%86%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Santori.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Santori.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١٦:٠٠، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١٥:٥٦، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[ژن و منداڵ (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٧:٣١، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. | ناساندن = فیلمێکی درامای ئێرانیی ساڵی ٢٠٢٥ە کە لە نووسین و دەرهێنانی سەعید ڕۆستایییە، و ئەکتەران پەریناز ئێزدیار، پەیمان مەعادی، حەسەن پورشیرازی، فرشتە سەدرعورەفایی و سەحەر گوڵدووست ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Woman_and_Child_poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Woman and Child poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:١٩، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[دۆڕاو (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٠:٢٣، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = زنجیرەیەکی ئێرانییە لە ژانەری درامای تاوانکاری لە دەرهێنان و نووسینی ئەمین حسێنپوور | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Loser1403.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Loser1403.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٢، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[دوژمنی ژن (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٢:١١، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکی کۆمیدیی ئێرانییە لە دەرھێنانی کەریم ئەمینی | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Doshman_Zan_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Doshman Zan Poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٢٥، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[شۆفێری تاکسی (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١١:٤٠، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکی سیاسی و دراما و ئەکشنی ساڵی ٢٠١٧ی کۆریای باشوورە[٣] لە دەرھێنانی جانگ ھوون و نووسینی ئۆم یوو-نا، کە سۆنگ کانگ-ھۆ | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/A_Taxi_Driver#/media/File:A_Taxi_Driver.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:A Taxi Driver 2017.jpg|بینین]]) [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٤:٠٢، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[ماسیی ڕەشی بچکۆلە]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٢:٣٢، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = یەکێکە لە چیرۆکەکانی منداڵان، لە نووسینی سەمەد بێهڕەنگی. | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:MahiSiah.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Award-winning illustration on original cover of The Little Black Fish.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٥٨، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[تەقەکردن لە فۆرت ھود ٢٠٠٩]] == {{ڕەوشی داواکاری|2}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١١:٢١، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/2009_Fort_Hood_shooting#/media/File:Flickr_-_The_U.S._Army_-_Preparing_the_wounded_for_transport_at_Fort_Hood.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{نەکرا}} پەڕگەکە پێشووتر لە کۆمنز بارکراوەو ھەیە. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ١٤:٠٩، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = }} == [[براکەم خەسرەو (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢١:٤٢، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکی دەروونناسیی ئێرانییە لە ساڵی ٢٠١٦ لە دەرهێنانی ئیحسان بیگلەری. | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Baradaram_Khosro_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Baradaram Khosro Poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٠٥، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٤:٢٨، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[مووسا پێغەمبەری خودا: کاتی خۆرھەڵاتن]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٢:٤٩، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکی ئێرانییە لە نووسین و دەرھێنانی ئیبراھیم حاتەمی‌کیا | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Musa_Kalimullah_Be_Vaght-e_Tolue_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Musa Kalimullah Be Vaght-e Tolue Poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٣٣، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ترانسیلڤانیا]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٩:٣٧، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = یەکەم فێستیڤالی نێودەوڵەتیی فیلمی درێژە لە ڕۆمانیا، کە ساڵانە لە پایتەختی مێژوویی ترانسیلڤانیا، کلوژ-ناپۆکا بەڕێوەدەچێت. | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/Transilvania_International_Film_Festival#/media/File:Logo_of_Transilvania_IFF.gif | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Logo of Transilvania IFF.gif|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٣٧، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[سەڵتی پیر (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠١:٤٢، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکی درامای ئێرانیی 2024ە لە نووسین و دەرهێنانی ئۆکتای بەراهەنی. بە ڕۆڵگێڕانی حەسەن پورشیرازی، لەیلا حاتەمی، حامید بێهداد | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D8%B3%D8%B1_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85_%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B2)#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pirpesar_poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Pirpesar poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٤٢، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١١:٢٠، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پەڕگەی نائازادە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86_%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86_%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.jpeg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران.jpeg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٥٤، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[جەنگی جیھانی سێیەم (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢١:٠٧، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = فیلمێکی درامیە لە بەررهەمهێنان و دەرهێنانی هومەن سەیدی | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D9%86%DA%AF_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%B3%D9%88%D9%85_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85_%DB%B1%DB%B4%DB%B0%DB%B1)#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:World_War_III_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:World War III Poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٥٧، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[تی تی (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٦:١٨، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://en.wikipedia.org/wiki/TiTi#/media/File:Titiposter.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Titiposter.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٠٢، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[چەند مەتر سێجا خۆشەویستی]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٤:١٦، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:A_FEW_CUBE_METERS_LOVE_1.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:A FEW CUBE METERS LOVE 1.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٥٩، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[دیداری تایبەت (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢١:٣٣، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Conjugal_Visit.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Conjugal Visit.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٣٦، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[جەمال بابان]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ravan|لێدوان]]) ٠٦:٤٥، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = لە وتاری جەمال بابان بلاو دەکەینەوە | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%84%D9%81:%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86.jpeg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:جمال بابان.jpeg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١١:١٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٤١، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[ئیسرافیل (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٩:٢٨، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D9%84_(%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85)#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Israfil_Poster.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Israfil Poster.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٥:٢٨، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | لێدوانەکان = }} :سەرقاڵی ئەم داواکارییەم. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١١:١٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[پاڵەوان (فیلم)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٢٢:٠٤، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Ghahreman_-_1400.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:Ghahreman - 1400 (1).jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٤٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[پیاوی ھەزارڕوو]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ٠٠:٠٧، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی زنجیرەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B1%D8%AF_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87#/media/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:ManofManyFaces.jpg | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:ManofManyFaces.jpg|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٦:٣٣، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} == [[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)]] == {{ڕەوشی داواکاری|1}} {{داواکاریی بارکردنی پەڕگە | واژووی پێشکەشکەری داواکارییەکە = [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bilalinfo|لێدوان]]) ١٠:٣٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) | ھۆکاری داواکارییەکە = پۆستەری فەرمیی فیلمەکە بۆ سەرەوەی وتارەکە. ناساندن | ناساندن = | سەرچاوەی پەڕگە = https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:The_Asphalt_JungleTV_series.png | زانیاریی زیاتر = | ھۆکاری ڕەتکردنەوەکە = <!-- بۆ وەڵامدەرەکە: لە حاڵەتی ڕەتکردنەوەی داواکارییەکە، ھۆکارەکەی لێرەدا بنووسە --> | بەسەرداچوونەوەی داواکارییەکە لەلایەن = @[[بەکارھێنەر:Bilalinfo|Bilalinfo]] {{کرا}} ([[:پەڕگە:The Asphalt JungleTV series.png|بینین]]) [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ١٥:٢١، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) }} 86ecuy1nt4mos0b3jrv24xtlmckm6po چیرۆکی ھاوتەریب (فیلم) 0 305578 1691400 1691326 2026-10-22T15:11:05Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691400 wikitext text/x-wiki {{Short description|فیلمێکی فەڕەنسی لە دەرهێنانی ئەسغەر فەرهادی لە ساڵی 2026}} {{Infobox film | name = گێڕانەوە هاوتەریبەکان | image = Parallel-tales-2026.png | caption = پۆستەری بڵاوکردنەوەی فەڕەنسی | native_name = {{Infobox name module|language=fr|title=Histoires parallèles}} | director = [[ئەسغەر فەرھادی]] | based_on = ''[[دێکاڵۆگ: شەش]]'' لەلایەن<br>[[کشیستۆف کیشلوۆڤسکی]]<br>و [[کشیستۆف پیسێویچ]] | producer = {{Plainlist| - گائێتان داڤید - ئەسغەر فەرهادی - دەیڤید لێڤین - ئاندرێ لۆگی - ئالێکساندەر مالێت-گای - ئاندریا ئۆکیپینتی }} | screenplay = {{Plainlist| - ئەسغەر فەرهادی - سەعید فەرهادی}} | starring = {{Plainlist| - ئیزابێل هوپێرت - ڤیرژینی ئێفێرا - ڤینسەن کاسێل - پیێر نینەی - ئادەم بێسا - کاترین دێنۆڤ - ئیندیا هاێر }} | music = زبیگنیێڤ پرەیسنەر | cinematography = گیۆم دێفۆنتێن | editing = [[ھایدە سەفی یاری]] | production_companies = {{Plainlist| - [[ئۆنۆنیمۆس کۆنتێنت]] - لا کۆمپانی سینێماتۆگرافیک - لاکی رێد - مێمێنتۆ فیلمز پرۆدەکشن - پاناچ پرۆدەکشنز }} | distributor = {{Plainlist| - مێمێنتۆ فیلمز (فەڕەنسا)}} | released = {{Film date|df=yes|2026|5|14|[[فێستیڤاڵی فیلمی کان|کان]]|2026|5|14|فەڕەنسا}} | runtime = 140 خولەک | country = {{Plainlist| - فەڕەنسا - ویلایەتە یەکگرتووەکان - ئیتالیا - بەلجیکا }} | language = فەڕەنسی | budget = [[یۆرۆ|€]]11 ملیۆن<ref>{{cite web|access-date=2026-01-30 |title=تۆمارەکانی سینەما و دەنگ و ڕەنگ (RCA) |url=https://rca.cnc.fr/rca.frontoffice/consultation/oeuvre/aa44905a-dc7d-432f-b12b-08de04e14529 |website=rca.cnc.fr}}</ref> | gross = $1.6 ملیۆن }} '''''چیرۆکە هاوتەریبەکان''''' ([[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]: '''''Histoires parallèles''''') فیلمێکی [[دراما|درامای]] [[فەڕەنسا|فەڕەنسیی]] ساڵی 2026ـە کە لە بەرهەمهێنان و دەرهێنانی [[ئەسغەر فەرهادی]]یە، لەگەڵ سەعید فەرهادی نووسیوێتی، لەسەر بنەمای فیلمی ''دێکاڵۆگ: شەش'' بەرھەمی [[کریستۆف کیشلۆڤسکی|کشیستۆف کیشلوۆڤسکی]] دروست کراوە.<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-04-25 |title=ئەسغەر فەرهادی خۆی بۆ فیلمە نوێیە فەڕەنسییەکەی بە ناوی گێڕانەوە هاوتەریبەکان ئامادە دەکات |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/476749/ |access-date=2026-02-09 |website=[[سینۆروپا]] |language=en}}</ref> ئەکتەرانی [[کاستی پڕ ئەستێرە|کاستی پڕ ئەستێرەی]] وەکو ''ئیزابێل هوپێرت''، ''ڤێرجینیا ئیفیرا''، ڤینسێنت کاسێل، [[پیێر ناینی]] و ئادەم بێسا لەم فیلمەدا ڕۆڵیان گێڕاوە،<ref>{{cite news |last1=کێسلاسی |first1=ئێڵسا |title=ئەسغەر فەرهادی فیلمی «گێڕانەوە هاوتەریبەکان» لە پاریس بە کۆمەڵە ئەکتەرێکی بەهێزی فەڕەنسییەوە دەرهێنێت، لەوانە ئیزابێل هوپێرت، ڤیرژینی ئێفێرا، ڤینسەن کاسێل، پیێر نینەی، ئادەم بێسا |url=https://variety.com/2025/film/news/asghar-farhadi-parallel-tales-isabelle-huppert-virginie-efira-vincent-cassel-pierre-niney-adam-bessa-1236376886/ |work=ڤارایتی |date=24 نیسانی 2025}}</ref> فیلمەکە باس لە سیلڤی (هوپێرت) دەکات کە نووسەرێکی بەناوبانگە و بەدوای ئیلهامدا دەگەڕێت لە دراوسێکانی بەرامبەر شەقامەکە.<ref name=":3" /> فیلمەکە یەکەم نمایشی جیهانی لە کێبڕکێی سەرەکیی [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|فێستیڤاڵی فیلمی کان لە ساڵی 2026]] لە 14ی ئایاردا پێشکەش کرد،<ref>{{Cite web |date=2026-05-07 |title=ڕێنمایی نمایشکردنی حەفتاد و نۆیەمین فێستیڤاڵی فیلمی کان |url=https://www.festival-cannes.com/en/2026/the-screenings-guide-of-the-79th-festival-de-cannes/ |access-date=2026-05-07 |website=فێستیڤاڵی کان |language=en-US}}</ref> و لە هەمان ڕۆژدا لە سینەماکانی [[فەڕەنسا]] لەلایەن مێمێنتۆ فیلمزەوە بڵاوکرایەوە.<ref name=":3">{{Cite web |last=پەرس |first=لیۆنارد |date=2026-04-16 |title=یەکەم ترەیلەر بۆ فیلمی گێڕانەوە هاوتەریبەکانی ئەسغەر فەرهادی بە بەشداری ئیزابێل هوپێرت، ڤیرژینی ئێفێرا، ڤینسەن کاسێل و ئەوانی تر |url=https://thefilmstage.com/first-trailer-for-asghar-farhadis-parallel-tales-starring-isabelle-huppert-virginie-efira-vincent-cassel-more/ |access-date=2026-04-16 |language=en-US|website=پێگەی فیلم}}</ref> فیلمەکە زۆرترین ڕەخنەی نەرێنی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە لێگیرا. ==ئەکتەرەکان== * ئیزابێل هوپێرت وەک سیلڤی<ref>{{Cite web |title=مێژووی هاوتەریب (گێڕانەوە هاوتەریبەکان) |url=https://www.festival-cannes.com/en/f/histoires-paralleles/ |access-date=2026-05-06 |website=فێستیڤاڵی کان |language=en-US}}</ref> * ڤێرجینیا ئیفیرا وەک ئانا / نیتا * ڤینسەن کاسێل وەک پیێر / نیکۆلاس * [[پیێر ناینی]] وەک کریستۆف / تێۆ * ئادەم بێسا وەک ئادەم * کاترین دێنۆڤ وەک سێلین، دەستکاریکەر * ئیندیا هاێر ==بەرهەمهێنان== === گەشەپێدان === لە نیسانی 2025دا، ڕاگەیەندرا کە فەرهادی دەرهێنانی دەیەمین فیلمی درێژی خۆی دەکات، کە دووەم بەرهەمی زمانی فەڕەنسییە لە شاری [[پاریس]] لە پاییزدا، و تێیدا ئیزابێل هوپێرت، ڤێرجینیا ئیفیرا، ڤینسەن کاسێل، [[پیێر ناینی]]، ئادەم بێسا و کاترین دێنۆڤ بەشداری لە کاستەکەدا دەکەن.<ref>{{cite web |last1=دالتۆن |first1=بێن |title=ئەسغەر فەرهادی دەرهێنانی فیلمی «گێڕانەوە هاوتەریبەکان» بە بەشداری ئیزابێل هوپێرت، ڤیرژینی ئێفێرا، ڤینسەن کاسێل دەکات |url=https://www.screendaily.com/news/asghar-farhadi-to-direct-parallel-tales-starring-isabelle-huppert-virginie-efira-vincent-cassel/5204195.article |website=سکرین |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=بێرجێسۆن |first1=سامانتا |date=24 نیسانی 2025 |title=ئیزابێل هوپێرت و ڤینسەن کاسێل بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمی «گێڕانەوە هاوتەریبەکان»ی ئەسغەر فەرهادی |url=https://www.indiewire.com/news/breaking-news/asghar-farhadi-parallel-tales-isabelle-huppert-1235118010/ |work=ایندی‌وایر}}</ref> کاسێل لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ڕۆژنامەی لا تریبون ئاشکرای کرد کە فیلمەکە باس لە پاشهاتەکانی [[ھێرشەکانی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ی پاریس|هێرشەکانی تشرینی دووەمی 2015 لە پاریس]] دەکات.<ref name=":1">{{Cite web |date=2025-04-26 |title=ڤینسەن کاسێل: «من هەمیشە کەسی جیاوازییە گەورەکان بووم» |url=https://www.latribune.fr/la-tribune-dimanche/culture-et-tendances/cinema-ecrans/vincent-cassel-j-ai-toujours-ete-le-mec-des-grands-ecarts-1023572.html?id=3872446041743814 |access-date=2026-02-09 |website=www.latribune.fr |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |last=بۆتین |first:چارڵز |date=2025-04-28 |title=ئەسغەر فەرهادی بە دەورەبەری ئەستێرە فەڕەنسییەکانەوە، باسی هێرشەکانی باتاکلان لە فیلمە داهاتوویەکیدا دەکات |url=https://www.lefigaro.fr/cinema/entoure-de-stars-francaises-asghar-farhadi-racontera-les-attentats-du-bataclan-dans-son-prochain-film-20250428 |access-date=2026-02-09 |website=لۆ فیگارۆ |language=fr}}</ref> لە سەرەتای ساڵی 2026دا، بەرهەمهێنەری جێبەجێکاری پۆڵەندی ماچی مۆسیال دڵنیای کردەوە کە فیلمەکە بە شێوەیەکی ئازاد لەسەر بنەمای فیلمی ''دێکاڵۆگ: شەش''ی [[کریستۆف کیشلۆڤسکی|کشیستۆف کیشلوۆڤسکی]] دەبێت، لە کاتێکدا ئامادەکاری بۆ نۆ ئەڵقەکەی تری زنجیرەکە لە قۆناغی جیاوازی بەرهەمهێناندابوون.<ref>{{Cite web |title=ماچی مۆسیال: پرۆژەی ژیانی سینەمایی. چاوپێکەوتی بەرگی GQ Poland |url=https://gq.pl/ludzie/sylwetki/maciej-musial-filmowy-projekt-zycia |access-date=2026-04-17 |website=gq.pl |language=pl}}</ref> لە نیساندا، هاوکات لەگەڵ ترەیلەرەکە، پۆستەری فەرمی فیلمەکە پشتڕاستی ئەم ئامادەکارییەی کردەوە.<ref name=":3" /> ئەم فیلمە بەرهەمێکی هاوبەشە لە نێوان [[فەڕەنسا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، [[بەلجیکا]] و [[ئیتاڵیا|ئیتالیا]]. بەرهەمهێنانی هاوبەشی لەلایەن کۆمپانیای فەڕەنسی مێمێنتۆ فیلمز پرۆدەکشن و کۆمپانیای ئەمریکی [[ئەنۆنیماوس کەنتنێنت|ئەنۆنیماوس کەنتنێنتەوە]] بۆ کراوە. هەروەها لەلایەن ناوەندی نیشتمانیی سینەما و هونەری جووڵاوی فەڕەنسییەوە (CNC) پارەی بۆ دابین کراوە.<ref>{{Cite web |title=پێشوەختە لەسەر داهات پێش بەرهەمهێنان: ئەنجامەکانی کۆمیسیۆنی 3ی تەممووزی 2025 |url=https://www.cnc.fr/professionnels/aides-et-financements/resultats-commissions/avance-sur-recettes-avant-realisation--resultats-de-la-commission-du-26-juin-2025_2425960 |access-date=2026-02-09 |website=www.cnc.fr |language=fr-FR}}</ref> ===وێنەگرتن=== [[وێنەگرییی سەرەکی|وێنەگرتنی سەرەکی]] لە 8ی ئەیلوولی 2025 دەست پێ کرد و لە شوێنە جیاوازەکانی پاریس وێنەیان گرت.<ref>{{Cite web |date=2025-09-26 |title=ئەسغەر فەرهادی دەست بە وێنەگرتنی دەیەمین فیلمی درێژی خۆی «گێڕانەوە هاوتەریبەکان» لە پاریس دەکات |url=https://www.tehrantimes.com/news/518313/Asghar-Farhadi-starts-shooting-10th-feature-film-Parallel-Tales |access-date=2026-02-09 |website=تاران تایمز |language=en}}</ref> و لە سەرەتای کانوونی یەکەمدا کۆتایی هات.<ref name=":2">{{Cite web |title=فەرهادی وێنەگرتنی «گێڕانەوە هاوتەریبەکان» لە پاریس پێش نمایشی کان تەواو دەکات |url=https://shafaq.com/en/World/Farhadi-wraps-filming-of-Parallel-Tales-in-Paris-ahead-of-Cannes-debut |access-date=2026-02-09 |website=شەفەق نوز |language=en}}</ref> گیۆم دێفۆنتێن دەرهێنەری وێنەگرتن بوو. هاوکارە بەردەوامەکەی فەرهادی، مۆنتێری ئێرانی [[ھایدە سەفی یاری]] کاری [[مۆنتێر|مۆنتێری]] ئەنجام دا.<ref name=":2" /> ==بڵاوکردنەوە== فیلمەکە یەکەم نمایشی جیهانی لە کێبڕکێی سەرەکیی [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|فێستیڤاڵی فیلمی کان لە ساڵی 2026]] لە 14ی ئایاردا پێشکەش کرد،<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2026/04/cannes-2026-movies-lineup-competition-1236785446/|title=فێستیڤاڵی فیلمی کان: ئەسغەر فەرهادی، پێدڕۆ ئالمۆدۆڤار، هیرۆکازو کۆرێ-ئێدا و ئایرا ساچس لەنێو ئەو دەرهێنەرانەن کە بۆ کێبڕکێ ئامادەن لە کاتێکدا لیستی تەواو ئاشکرا دەبێت|website=[[دێدلاین هۆلیوود]]|first1=زاک|last1=ن تیم|first2=ئاندریاس|last2=وایسمان|date=9 نیسانی 2026|access-date=9 نیسانی 2026}}</ref> و لە هەمان ڕۆژدا لە سینەماکانی فەڕەنسا بڵاوکرایەوە.<ref name=":3" /> ==پێشوازی== === بۆکس ئۆفیس === فیلمەکە بڕی 1.6 ملیۆن دۆلاری لە بۆکس ئۆفیسی فەڕەنسیدا بەدەستهێنا، لەوانە 1 ملیۆن دۆلار لە هەفتەی یەکەمی نمایشکردنیدا لە نێوان 13 بۆ 17ی ئایاری 2026.<ref>{{Cite web |title=گێڕانەوە هاوتەریبەکان |url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl2041348097/weekend/ |access-date=2026-06-01 |website=بۆکس ئۆفیس مۆجۆ}}</ref> ئێریک نۆیهۆف لە ڕۆژنامەی لۆ فیگارۆدا بە نمرەی 0.5 لە 4 فیلمی «گێڕانەوە هاوتەریبەکان»ی بە «بێزارکەر و باو» وەسف کرد، کە دەچێتە چوارچێوەی فیلمێکی فەڕەنسییەوە.<ref>{{Cite web |website=[[لۆ فیگارۆ]] |date=14 May 2026 |url=https://www.lefigaro.fr/festival-de-cannes/notre-critique-d-histoires-paralleles-asghar-farhadi-ennuyeux-sur-toute-la-ligne-20260514#selection-3169.0-3209.91 |title=ڕەخنەگرتنمان لە گێڕانەوە هاوتەریبەکان: ئەسغەر فەرهادی لە دەورەی خۆیدا دەسووڕێتەوە |first=ئێریک |last=نۆیهۆف |author-link=ئێریک نۆیهۆف}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{Reflist}} ==بەستەری دەرەکی== * {{IMDB title|tt36646880}} [[پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری پاریس وێنەیان گیراوە]] f7u59qv4wq350hsfvp12bd553ts5ai9 پۆل:جەنگە ناپۆلیۆنییەکان 14 305588 1691418 1691330 2026-10-22T16:03:13Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Napoleonic Wars}} 1691418 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Napoleonic Wars}} [[پۆل:ئەورووپای نوێ]] [[پۆل:شەڕەکانی کرواتیا]] [[پۆل:شەڕەکانی دانمارک]] [[پۆل:شەڕەکانی ئەڵمانیا]] [[پۆل:شەڕەکانی ئێران]] [[پۆل:شەڕەکانی ئیسپانیا]] [[پۆل:شەڕەکانی سوید]] [[پۆل:ئەو شەڕانەی کە ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی پیرۆز تێیدا بەشداربوون]] [[پۆل:شەڕەکانی ھۆڵەندا]] [[پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو]] myips2qplym9x4nw0klj7r3z2m2x84i چوارشەممەسوورە (فیلم) 0 305591 1691476 1691342 2026-10-22T17:03:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئێران|ئێران]]، [[دەروازە:فیلم|فیلم]] و [[دەروازە:دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠٠٠]] 1691476 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = چوارشەممەسوورە | image = Fireworks-wednesday.jpg | caption = پۆستەری سینەمایی | native_name = {{Infobox name module|fa|چهارشنبه‌سوری}} | director = [[ئەسغەر فەرهادی]] | producer = جەمال ساداتیان | writer = [[ئەسغەر فەرهادی]]<br />[[مانی حەقیقی]] | starring = [[ھەدیە تێھرانی]]<br>[[تەرانە عەلیدۆستی]]<br>حەمید فەرۆخ نەژاد<br>[[پانتەئا بەھرامی]]<br>مەتین حەیدەرینیا<br>[[ھوومەن سەییدی]]<br>حەسەن تەسیری<br>[[سەحەر دەولەتشاھی]]<br>ئیبراهیم جەوادی<br>فروغ قەجابەگلی | music = پەیمان یەزدانیان | cinematography = حسێن جەعفەریان | editing = [[ھایدە سەفی یاری]] | distributor = بوشرا فیلمز | released = {{Film date|2006|01|20|[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]}} | runtime = ١٠٢ خولەک | language = فارسی | budget = | gross = }} '''چوارشەممەسوورە''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''چهارشنبه‌سوری)'' فیلمێکی درامی [[ئێران|ئێرانییە]] لە ساڵی ٢٠٠٦ لە دەرهێنانی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]] و نووسینی فەرهادی و [[مانی حەقیقی]]. هەر یەکە لە ئەکتەران [[ھەدیە تێھرانی]]، [[تەرانە عەلیدۆستی]]، و حەمید فەرۆخ نەژاد ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. فیلمەکە بۆ یەکەمجار لە ٢٤ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] نمایشکرا و ٩ پاڵێوراو و ٤ خەڵات و ''دیپلۆمێکی شانازی'' بەدەستهێنا. == چیرۆک == فیلمەکە ژیانی هاوسەرێکی ئاڵۆز نیشان دەدات، مژدە و مرتەزا سەمیعی، لەکاتێکدا ئامادەکاری دەکەن بۆ پشوو لە [[دوبەی]] لە بەیانی دوای [[چوارشەممەسوورە]]، فێستیڤاڵێک کە لە شەوی چوارشەممەی پێش [[نەورۆز]] بەڕێوەدەچێت. مورتەزا خزمەتکارێکی نوێ بەناوی ڕوحی دەگرێت، کە بووکێکی بەختەوەرە، لە ڕێگەی ئاژانسێکەوە بۆ ئەوەی یارمەتی هاوسەرەکان بدات لە پاککردنەوەی شوقەکەیان، ئەگەرچی مژدە لە سەرەتادا پێداگری دەکات کە پێویستی پێی نییە.لەکاتێکدا ڕوحی کارەکانی دەکات، دەزانێت کە چی لە نێوان ئەو دووانەدا ڕوودەدات: مژدە گومانی هەیە کە مورتەزا هاوسێ تەڵاقدراوەکەیان، سیمین، بە نهێنی دەبینێت، دوای ئەوەی ژمارەی تەلەفۆنی سیمینی لە تۆمارەکاندا دۆزیوەتەوە. == ئەکتەرەکان == * [[ھەدیە تێھرانی]] وەک مژدە سەمیعی * [[تەرانە عەلیدۆستی]] وەک ڕوحی * حەمید فەرۆخ نەژاد وەک مرتەزا سەمیعی * [[پانتەئا بەھرامی|پانتەئا بەهرامی]] وەک سیمین * [[ھوومەن سەییدی]] وەک عەبدولڕەزا * [[سەحەر دەولەتشاھی]] وەک خوشکی مژدە == پێشوازیکردن == === وەڵامی ڕەخنەگرانە === لە ماڵپەڕی کۆکەرەوەی پێداچوونەوەکان [[ڕاتن تۆمەیتۆز]]، ١٠٠٪ی ٤٥ پێداچوونەوە ئەرێنین بۆ فیلمەکە، بە تێکڕای پلەی ٧.٧٠/١٠.<ref>{{Citation |title=Fireworks Wednesday |url=https://www.rottentomatoes.com/m/fireworks_wednesday |language=en |access-date=2022-05-26}}</ref> میتاکریتیک نمرەی تێکڕای قورسایی ٨٤ لە ١٠٠ی بە فیلمەکە بەخشیوە، بەپێی ١٨ پێداچوونەوە، کە ئاماژەیە بۆ "ستایشی جیھانی".<ref>{{Citation |title=Fireworks Wednesday (2006) |url=https://www.metacritic.com/movie/fireworks-wednesday-2006 |access-date=2022-05-26}}</ref> لەگەڵ دەرچوونی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]]، فیلمەکە ستایشی ڕەخنەگرانی بەدەستهێنا لە وڵاتی خۆیدا کە ٤ [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوری]] بەدەستهێنا. دێبۆرا یۆنگ لە ''[[ڤارایتی]]'' لە پێداچوونەوەکەیدا نووسیویەتی: "کەم فیلمی ئێرانی هەوڵیانداوە بە شێوەیەکی واقیعی ھەم چینی ناوەڕاست و ھەم چینی خوارەوەی شار پیشان بدات، قووڵیی کەسایەتی لە سێیەمین تایبەتمەندی سەرنجڕاکێشی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]]، چوارشەممەی سووری... کوالێتی بەرهەمهێنانەکە ڕوونە لە وێنەگرتنی ''حسێن جەعفەریان'' و مۆنتێری [[ھایدە سەفی یاری]]. دیمەنەکانی کۆتایی بڕبڕەی هێزن کە تێیدا شەقامە پڕ لە ئاگرەکان پڕ دەبن لە ئاهەنگگێڕان و یارییە ئاگرینەکان وەک شەڕ مەترسیدار دەبن، خواستنێکی گونجاو بۆ توندوتیژی ڕۆژانە لە ژیانی کەسایەتییەکاندا."<ref>{{cite web|last1=Young|first1=Deborah|title=Review: 'Fireworks Wednesday'|url=https://variety.com/2006/film/reviews/fireworks-wednesday-1200518706/|website=Variety|access-date=April 26, 2017|date=February 7, 2006}}</ref> === خەڵاتەکان === * گۆڵد ھوگۆ لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شیکاگۆ (٢٠٠٦) * گۆڵدن لەیدی ھاریماگۆادا لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی لاس پاڵماس دی گران کاناریا (٢٠٠٧) * [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوری]] بۆ باشترین ئەکتەر ([[ھەدیە تێھرانی]])، باشترین دەرهێنەر ([[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]]) و باشترین مۆنتێر ([[ھایدە سەفی یاری]]) لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] لە ساڵی ٢٠٠٦<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0845439/awards|title = Chaharshanbe-soori - IMDb|website = IMDb}}</ref> == سەرچاوەکان == <references/> == بەستەرە دەرەکییەکان == - {{IMDb title|0845439}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠}} [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٦]] 5mva65zyq8dma4ue4zly1huwjebeopq کاری (ڕۆمان) 0 305592 1691398 1691358 2026-10-22T15:09:56Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691398 wikitext text/x-wiki {{Short description|ڕۆمانی ترسناکی ١٩٧٤ لەلایەن ستیفن کینگ}} {{Infobox book|<!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --> | name = کاری | translator = | image = Carrie (1974) front cover, first edition.jpg | caption = بەرگی چاپی یەکەم | author = [[ستیڤن کینگ]] | cover_artist = | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | language = ئینگلیزی | series = | genre = [[وێژەی ترسناک|ترسناک]]، گۆتیک | publisher = دەبڵدەی | release_date = ٥ی نیسانی ١٩٧٤ | media_type = چاپ (بەرگی ڕەق) | pages = ١٩٩ | isbn = 978-0-385-08695-0 | oclc = 678598194 }} '''''کاری''''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Carrie) یەکەم ڕۆمانی [[وێژەی ترسناک|ترسناکی]] نووسەری ئەمریکی [[ستیڤن کینگ|ستیفن کینگە]]، کە لە ساڵی ١٩٧٤دا بڵاوکرایەوە. چیرۆکەکە لە شارۆچکەی چەمبەرلاین، مەین ڕوودەدات، و باسی کاری وایت، کچێکی قوتابخانەی ئامادەییی بێھاوڕێ لە خێزانێکی ئایینیی توندوتیژ کە خاوەنی هێزی [[دوورەجووڵێنی|دوورەجووڵێنیە]]. دوای گاڵتەیەکی دڵڕەقانە لەلایەن یەکێک لەوانەی ئازاری دەدا لە شەوی ئاهەنگی دەرچووندا، کاری بڕیار دەدات تۆڵە بکاتەوە. کینگ ڕۆمانی ''کاری'' بە مەبەستی ناردنی وەک داستانێکی کورت بۆ گۆڤاری پیاوانی ''کەڤالیێر'' نووسی دوای پێشنیاری هاوڕێیەکی کە چیرۆکێک دەربارەی کەسایەتییەکی مێینە بنووسێت. ئەگەرچی کینگ لە سەرەتادا دەستی لە ڕۆمانی ''کاری'' هەڵگرت بەهۆی ناڕەحەتی و بێزاربوونی، و هەستی دەکرد هەرگیز سەرکەوتوو ناوێت، بەڵام هاوسەرەکەی تابیسا قەناعەتی پێکرد کە بەردەوام بێت لە نووسین، و سێ پەڕەی یەکەمی چیرۆکەکەی لە زبڵدان ڕزگار کرد. شوێن ئامۆژگارییەکەی هاوسەرەکەی کەوت و گەشەی پێدا بۆ ڕۆمانێک. کینگ کەسایەتیی کاریی لەسەر بنەمای دوو کچ داڕشت کە لە قوتابخانەی ئامادەیی دەیناسین و حەزی بە دروستکردنی بەڵگەنامەکان بوو بۆ گێڕانەوەکەی. دوای ئەوەی کۆمپانیای دەبڵدەی ''کاری''ی بۆ بڵاوکردنەوە قبووڵ کرد، کینگ لەگەڵ دەستکاریکەر بێڵ تۆمپسن کاری کرد بۆ پێداچوونەوەی ڕۆمانەکە. ''کاری'' لە ٥ی نیسانی ١٩٧٤دا بڵاوکرایەوە، بە تیراژی ٣٠,٠٠٠ کۆپی، و چاپی بەرگی نەرمیش لەلایەن ''نیو ئەمریکان لایبرێری'' لە نیسانی ١٩٧٥دا بڵاوکرایەوە. چاپی بەرگی نەرم بووە یەکێک لە پڕفڕۆشترینەکان، بەتایبەتی دوای بڵاوبوونەوەی ئەو فیلمەی لە ساڵی ١٩٧٦دا لێی وەرگیرا، کە فرۆشی گەیشتە چوار ملیۆن کۆپی. ڕۆمانەکە ڕەخنەی ئەرێنیی لێگیرا، چ لەو سەردەمەدا و چ لە ڕوانگەی پاشخانیشەوە. ''کاری'' کە یەکەم ڕۆمانی کینگ بوو، یارمەتیدەر بوو لە دەستپێکردنی کارەکەی و بەدەستهێنانی سەرکەوتنی گەورە بۆی. هەروەها گرنگیپێدانی گشتیی بۆ چیرۆکە ترسناکەکان ژیاندۆتەوە و کاریگەری لەسەر نووسەرانی ترسناکی هاوچەرخ هەبووە. سێ فیلم لە ڕۆمانەکەوە وەرگیراون، کە یەکێکیان بەشی دووەمی بۆ دروست کراوە، لەکاتێکدا فیلمێکی میوزیکاڵ لە ساڵی ١٩٨٨ نمایشکرا، و کورتەزنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لە ساڵی ٢٠٢٦. == چیرۆک == لە ساڵی ١٩٧٩دا، کاریێت "کاری" وایت، کچێکی تەمەن ١٦ ساڵە لە چەمبەرلەین، مەین، بەهۆی و ئەو باوەڕە ئایینییە نائاسایییانەی لەلایەن دایکە دەمارگیرەکەی مارگرێتەوە تێیدا چێنراوە، گاڵتەی پێدەکرێت. ڕۆژێکیان لە کاتی خۆشۆردندا دوای وانەی پەروەردەی جەستەیی، ''کاری'' تووشی یەکەم سوڕی مانگانەی دەبێت. لەبەر ئەوەی مارگرێت هەرگیز کاری فێر نەکردووە دەربارەی [[سووڕی مانگانە|سوڕی مانگانە]]، کاری تووشی شڵەژان دەبێت و پێیوایە بەهۆی خوێنبەربوونەوە دەمرێت. هاوپۆلەکانی بە ڕابەرایەتی کچێکی بەناوبانگ بە ناوی ''کریس هارگنسن'' گاڵتەی پێدەکەن و پەڕۆی تەندروستی فڕێ دەدەن بۆی، کە تووشی حاڵەتێکی دەروونی شێواو بووە. مامۆستای وەرزش، ڕیتا دیژاردین، دەستوەردان دەکات و هەوڵ دەدات ''کاری'' ئارام بکاتەوە پێش ئەوەی بۆ ئەو ڕۆژە بنێرێتەوە ماڵەوە. لە کاتی گەڕانەوەیدا بۆ ماڵەوە، کاری بە شێوەیەکی نائاگایانە [[دوورەجووڵێنی|دوورەجووڵێنیە]]<nowiki/>بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی منداڵێک لەسەر پاسکیلەکەی بخاتە خوارەوە. بە تێگەیشتن لەوەی چی کردووە، ڕووداوەکانی سەردەمی منداڵی بیردەکەوێتەوە کە تێیاندا ڕووداوی نائاسایی تر ڕوویانداوە، لەوانە کاتێک کە بەرد لە ئاسمانەوە باریوە وەک وەڵامێک بۆ ئازاردانی لەلایەن دایکیەوە. کاری لە خۆی دەپرسێت ئایا دەتوانێت بە خواستی خۆی وا بکات ئەو جۆرە شتانە ڕووبدەن. لەگەڵ گەیشتنەوەی بۆ ماڵەوە، بە دایکی دەڵێت کە سوڕی مانگانەی دەستی پێکردووە و لۆمەی مارگرێت دەکات کە هەرگیز باسی سوڕی مانگانەی بۆ نەکردووە. مارگرێت پێیوایە کە تاوانەکانی کاری بووەتە هۆی دەستپێکردنی سوڕی مانگانەکەی و وەک سزایەک لەناو کانتۆرێکدا زیندانی دەکات. ڕۆژی دواتر، سەرزەنشتی ئەو کچانە دەکات کە کارییان هەراسان کردبوو و سزای هەفتەیەک دەستبەسەرکردنیان لە قوتابخانەدا بەسەردا دەسەپێنێت. کریس ڕەتیدەکاتەوە پابەند بێت و بە ڕاگرتنی لە خوێندن و بێبەشکردن لە ئاهەنگی پڕۆم سزا دەدرێت. دوای ئەوەی باوکە دەستڕۆیشتووەکەی ناتوانێت سزاکەی لەسەر هەڵگرێت، کریس بڕیار دەدات تۆڵە لە کاری بکاتەوە. کچێکی تر کە دەستی لە ڕووداوەکەدا هەبوو بە ناوی سو سنێل، داوا لە تۆمیی خۆشەویستی دەکات کە کاری بۆ ئاهەنگی پڕۆم بانگهێشت بکات وەک ڕێگەیەک بۆ قەرەبووکردنەوەی ئەو هەراسانکردنەی لە ژووری خۆگۆڕیندا ڕوویدابوو. بەلای ''کارییەوە'' لە سەرەتادا گوماناوییە، بەڵام قبووڵی دەکات. بە زانینی ئەوەی کە ''کاری'' بەشداری لە پڕۆمدا دەکات، کریس، بیلیی خۆشەویستی ڕازی دەکات کە خوێنی بەراز کۆبکەنەوە، هاوکات خۆی ئامادە دەکات بۆ دەستکاریکردنی دەنگدانی شاژنی پڕۆم لە بەرژەوەندیی کاری. پلانەکەی ئەوەیە کاری لە پێش چاوی هەموو قوتابخانەکەدا شەرمەزار بکات لە ڕێگەی ئامادەکردنی سەتڵی خوێن بۆ ئەوەی لە کاتی تاجنانە سەری وەک شاژنی پڕۆم بەسەریدا بڕژێنرێت. کاری دەست بە ئامادەکاری بۆ شەوی پڕۆم دەکات، هاوکات بە نهێنی فێری کۆنتڕۆڵکردنی هێزە [[دوورەجووڵێنی|دوورەجووڵێنیە]] دەبێت. مارگرێت درک بەوە دەکات کە کچەکەی هەمان توانای [[دوورەجووڵێنی|دوورەجووڵێنیە]] داپیرەی مارگرێتی بۆ ماوەتەوە و دەیبەستێتەوە بە جادووگەرییەوە، بەڵام لە سەرەتادا زۆر دەترسێت لەوەی ڕاستەوخۆ باس لە بابەتەکە بکات. لەبری ئەوە، لە کاری دەپاڕێتەوە کە نەچێتە ئاهەنگی پڕۆم، چونکە بە بۆنەیەکی پڕ لە گوناهی دادەنێت. کاری هێزەکانی خۆی بەکاردەهێنێت بۆ پووچەڵکردنەوەی هەوڵەکانی مارگرێت بۆ ڕێگریکردن لێی. == شێواز و بابەتەکان == ''کاری'' ڕۆمانێکی ترسناکە و هەروەها نموونەیەکە لە [[سەرووسروشتی|سەروو سروشتی]] و گۆتیک.<ref>{{cite journal |last=Tudor |first=Lucia-Alexandra |date=زستانی 2014 |title=ترس، ترس، لە هەموو شوێنێک... |url=https://link.gale.com/apps/doc/A399109768/AONE?u=durh54357&sid=bookmark-AONE&xid=a58a3f75 |journal=Romanian Journal of Artistic Creativity |volume=2 |page=208+ |access-date=١ی ئەیلوولی 2021 |number=4}}</ref><ref>{{cite journal |last=Hornbeck |first=Elizabeth Jean |date=2016 |title=کێ دەترسێت لە گورگی خراپەی گەورە؟: توندوتیژیی خێزانی لە درەوشاوەکەدا |url=https://www.jstor.org/stable/10.15767/feministstudies.42.3.0689 |url-status=live |journal=[[Feminist Studies]] |volume=29 |issue=3 |pages=491–493 |doi=10.15767/feministstudies.42.3.0689 |jstor=10.15767/feministstudies.42.3.0689 |s2cid=151898421 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20210906045502/https://www.jstor.org/stable/10.15767/feministstudies.42.3.0689 |archive-date=٦ی ئەیلوولی 2021 |access-date=٦ی ئەیلوولی 2021}}</ref> تا ڕادەیەک ڕۆمانی نامەنووسیە: گێڕانەوەکەی ڕێکخراوە لە دەوری چیرۆکی چوارچێوە کە پێکدێت لە چەند گێڕەڕەوەیەک، و کۆمەڵێک ڕاپۆرت و پارچەنووس بە بەدوای یەکداهاتنی نزیکەی مێژوویی.<ref>{{cite journal |last=Ehlers |first=Leigh A. |date=1981 |title=کاری، کتێب و فیلم |url=https://www.jstor.org/stable/43796160 |url-status=live |journal=Literature/Film Quarterly |volume=9 |pages=32–39 |jstor=43796160 |url-access=limited |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904162502/https://www.jstor.org/stable/43796160 |archive-date=٤ی ئەیلوولی 2021 |access-date=٤ی ئەیلوولی 2021 |number=1}}</ref> باس لەوە کراوە کە ئەم پێکهاتەیە بەکاردێت بۆ ئەوەی نیشان بدرێت هیچ تێڕوانینێکی دیاریکراو، زانستی یان جگە لەوەش، ناتوانێت ''کاری'' و ڕووداوی شەوی ئاهەنگی دەرچوون ڕوون بکاتەوە.<ref>{{cite journal |last=Ehlers |first=Leigh A. |date=1981 |title=کاری، کتێب و فیلم |url=https://www.jstor.org/stable/43796160 |url-status=live |journal=Literature/Film Quarterly |volume=9 |pages=32–39 |jstor=43796160 |url-access=limited |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904162502/https://www.jstor.org/stable/43796160 |archive-date=٤ی ئەیلوولی 2021 |access-date=٤ی ئەیلوولی 2021 |number=1}}</ref> ''کاری'' باسی بابەتەکانی دوورخستنەوە، [[چەوساندنەوە|گاڵتەپێکردن]]، [[پێگەیشتن]] و لێکەوتەکانی نەگونجان لەگەڵ بنەما کۆمەڵایەتییەکان دەکات.<ref name="witch-hunting">{{cite journal |last=Madden |first=Victoria |date=ئازاری 2017 |title='جادووگەرەکەمان دۆزییەوە، ئایا دەتوانین بیسووتێنین؟': گۆتیکی پەراوێزنشین، جادووگەرڕاوەنان، و هاوسەنگیی سەرلێشێواو لە کاریی ستیفن کینگدا |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jacc.12675 |url-status=live |journal=The Journal of American Culture |volume=40 |issue=1 |pages=7–20 |doi=10.1111/jacc.12675 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904162502/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jacc.12675 |archive-date=٤ی ئەیلوولی 2021 |access-date=٤ی ئەیلوولی 2021}}</ref> هێزێکی بزوێنەری ڕۆمانەکە یەکەمین سووڕی مانگانەی کارییە لە گەرماودا.<ref>{{cite journal |last=Dundes |first=Alan |date=1998 |title=ماری خوێناویی لە ئاوێنەکەدا: ڕەنگدانەوەیەکی ڕێوڕەسمیی نیگەرانیی پێش باڵقبوون |url=https://www.jstor.org/stable/1500216 |journal=[[Western Folklore]] |volume=57 |pages=119–135 |doi=10.2307/1500216 |jstor=1500216 |url-access=limited |number=2/3}}</ref> دوای کۆمەڵکوژییەکە، سوو رووبەڕووی هەمان پەراوێزخستن دەبێتەوە کە ''کاری'' تووشی بوو، سەرەڕای مەبەستە باشەکانی. ''جۆن کەریگان'' و ''ڤیکتۆریا مادن'' هەردووکیان تێبینییان کردووە کە لە سەرانسەری ڕۆمانەکەدا، ''کاری'' زۆرجار بە بەرازەکان دەبەسترێتەوە کە بە ئاژەڵی «پیس» دادەنرێن.<ref name="witch-hunting" /> بابەتێکی تر تۆڵەسەندنەوەیە. ''کەریگان'' ڕۆمانی ''کاری'' بە نموونەی تراژیدیای تۆڵەسەندنەوە دەزانێت. ''ڕەی بی براون'' دەڵێت کە ڕۆمانەکە وەک «خەیاڵی تۆڵەسەندنەوە» وایە، لە کاتێکدا ڕۆماننووس ''چارڵز ئێڵ. گڕانت'' دەڵێت کە [[ستیڤن کینگ|ستیفن کینگ]] ئامرازی خراپە/قوربانی بۆ ترس بەکاردەهێنێت». هەندێک لە شارەزایان ئاماژەیان بەوە کردووە که ''کاری'' شرۆڤەی کۆمەڵایەتی. لیندا جەی. هۆلاند-تۆڵ دەڵێت که «''کاری'' دەربارەی نا پەسەند کردنە چونکە کۆمەڵگە مرۆیی دڕندە دروست دەکات، ناتوانێت کۆنترۆڵی دڕندەکە بکات، لەگەڵ ئەوەشدا هێشتا ڕەتیدەکاتەوە بوونی دڕندەی ڕاستەقینە لەئارادابێت لە هەمان کاتدا مرۆڤەکان وەک دڕندە پێناسە دەکات» == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{wikiquote|Carrie (novel)|Carrie}}{{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070301175810/http://www.carriethemusical.com/ ماڵپەڕی فەرمی بۆ فیلمی میوزییکاڵی ''کاری''] * [https://web.archive.org/web/20080309200438/http://www.bookpoi.com/carrie_by_stephen_king_first_edition_identification.html تایبەتمەندییەکانی ناسینەوە] بۆ کۆپییەکانی چاپی یەکەمی ''کاری'' * [http://www.isfdb.org/cgi-bin/title.cgi?766 کاری] لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتی بۆ ئەدەبیاتی خەیاڵی [[پۆل:ڕۆمان]] [[پۆل:کووشتن لە چیرۆکە خەیاڵیەکاندا]] [[پۆل:ڕۆمانەکان سەبارەت بە دوورەزانی]] [[پۆل:ڕۆمانەکانی ستیڤن کینگ]] mekrdpoj8ul1tbj1fv4nlxznfvuabc8 1691475 1691398 2026-10-22T17:02:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]]، [[دەروازە:ڕۆمانەکان|ڕۆمانەکان]] و [[دەروازە:کتێب|کتێب]] 1691475 wikitext text/x-wiki {{Short description|ڕۆمانی ترسناکی ١٩٧٤ لەلایەن ستیفن کینگ}} {{Infobox book|<!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --> | name = کاری | translator = | image = Carrie (1974) front cover, first edition.jpg | caption = بەرگی چاپی یەکەم | author = [[ستیڤن کینگ]] | cover_artist = | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | language = ئینگلیزی | series = | genre = [[وێژەی ترسناک|ترسناک]]، گۆتیک | publisher = دەبڵدەی | release_date = ٥ی نیسانی ١٩٧٤ | media_type = چاپ (بەرگی ڕەق) | pages = ١٩٩ | isbn = 978-0-385-08695-0 | oclc = 678598194 }} '''''کاری''''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Carrie) یەکەم ڕۆمانی [[وێژەی ترسناک|ترسناکی]] نووسەری ئەمریکی [[ستیڤن کینگ|ستیفن کینگە]]، کە لە ساڵی ١٩٧٤دا بڵاوکرایەوە. چیرۆکەکە لە شارۆچکەی چەمبەرلاین، مەین ڕوودەدات، و باسی کاری وایت، کچێکی قوتابخانەی ئامادەییی بێھاوڕێ لە خێزانێکی ئایینیی توندوتیژ کە خاوەنی هێزی [[دوورەجووڵێنی|دوورەجووڵێنیە]]. دوای گاڵتەیەکی دڵڕەقانە لەلایەن یەکێک لەوانەی ئازاری دەدا لە شەوی ئاهەنگی دەرچووندا، کاری بڕیار دەدات تۆڵە بکاتەوە. کینگ ڕۆمانی ''کاری'' بە مەبەستی ناردنی وەک داستانێکی کورت بۆ گۆڤاری پیاوانی ''کەڤالیێر'' نووسی دوای پێشنیاری هاوڕێیەکی کە چیرۆکێک دەربارەی کەسایەتییەکی مێینە بنووسێت. ئەگەرچی کینگ لە سەرەتادا دەستی لە ڕۆمانی ''کاری'' هەڵگرت بەهۆی ناڕەحەتی و بێزاربوونی، و هەستی دەکرد هەرگیز سەرکەوتوو ناوێت، بەڵام هاوسەرەکەی تابیسا قەناعەتی پێکرد کە بەردەوام بێت لە نووسین، و سێ پەڕەی یەکەمی چیرۆکەکەی لە زبڵدان ڕزگار کرد. شوێن ئامۆژگارییەکەی هاوسەرەکەی کەوت و گەشەی پێدا بۆ ڕۆمانێک. کینگ کەسایەتیی کاریی لەسەر بنەمای دوو کچ داڕشت کە لە قوتابخانەی ئامادەیی دەیناسین و حەزی بە دروستکردنی بەڵگەنامەکان بوو بۆ گێڕانەوەکەی. دوای ئەوەی کۆمپانیای دەبڵدەی ''کاری''ی بۆ بڵاوکردنەوە قبووڵ کرد، کینگ لەگەڵ دەستکاریکەر بێڵ تۆمپسن کاری کرد بۆ پێداچوونەوەی ڕۆمانەکە. ''کاری'' لە ٥ی نیسانی ١٩٧٤دا بڵاوکرایەوە، بە تیراژی ٣٠,٠٠٠ کۆپی، و چاپی بەرگی نەرمیش لەلایەن ''نیو ئەمریکان لایبرێری'' لە نیسانی ١٩٧٥دا بڵاوکرایەوە. چاپی بەرگی نەرم بووە یەکێک لە پڕفڕۆشترینەکان، بەتایبەتی دوای بڵاوبوونەوەی ئەو فیلمەی لە ساڵی ١٩٧٦دا لێی وەرگیرا، کە فرۆشی گەیشتە چوار ملیۆن کۆپی. ڕۆمانەکە ڕەخنەی ئەرێنیی لێگیرا، چ لەو سەردەمەدا و چ لە ڕوانگەی پاشخانیشەوە. ''کاری'' کە یەکەم ڕۆمانی کینگ بوو، یارمەتیدەر بوو لە دەستپێکردنی کارەکەی و بەدەستهێنانی سەرکەوتنی گەورە بۆی. هەروەها گرنگیپێدانی گشتیی بۆ چیرۆکە ترسناکەکان ژیاندۆتەوە و کاریگەری لەسەر نووسەرانی ترسناکی هاوچەرخ هەبووە. سێ فیلم لە ڕۆمانەکەوە وەرگیراون، کە یەکێکیان بەشی دووەمی بۆ دروست کراوە، لەکاتێکدا فیلمێکی میوزیکاڵ لە ساڵی ١٩٨٨ نمایشکرا، و کورتەزنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لە ساڵی ٢٠٢٦. == چیرۆک == لە ساڵی ١٩٧٩دا، کاریێت "کاری" وایت، کچێکی تەمەن ١٦ ساڵە لە چەمبەرلەین، مەین، بەهۆی و ئەو باوەڕە ئایینییە نائاسایییانەی لەلایەن دایکە دەمارگیرەکەی مارگرێتەوە تێیدا چێنراوە، گاڵتەی پێدەکرێت. ڕۆژێکیان لە کاتی خۆشۆردندا دوای وانەی پەروەردەی جەستەیی، ''کاری'' تووشی یەکەم سوڕی مانگانەی دەبێت. لەبەر ئەوەی مارگرێت هەرگیز کاری فێر نەکردووە دەربارەی [[سووڕی مانگانە|سوڕی مانگانە]]، کاری تووشی شڵەژان دەبێت و پێیوایە بەهۆی خوێنبەربوونەوە دەمرێت. هاوپۆلەکانی بە ڕابەرایەتی کچێکی بەناوبانگ بە ناوی ''کریس هارگنسن'' گاڵتەی پێدەکەن و پەڕۆی تەندروستی فڕێ دەدەن بۆی، کە تووشی حاڵەتێکی دەروونی شێواو بووە. مامۆستای وەرزش، ڕیتا دیژاردین، دەستوەردان دەکات و هەوڵ دەدات ''کاری'' ئارام بکاتەوە پێش ئەوەی بۆ ئەو ڕۆژە بنێرێتەوە ماڵەوە. لە کاتی گەڕانەوەیدا بۆ ماڵەوە، کاری بە شێوەیەکی نائاگایانە [[دوورەجووڵێنی|دوورەجووڵێنیە]]<nowiki/>بەکاردەهێنێت بۆ ئەوەی منداڵێک لەسەر پاسکیلەکەی بخاتە خوارەوە. بە تێگەیشتن لەوەی چی کردووە، ڕووداوەکانی سەردەمی منداڵی بیردەکەوێتەوە کە تێیاندا ڕووداوی نائاسایی تر ڕوویانداوە، لەوانە کاتێک کە بەرد لە ئاسمانەوە باریوە وەک وەڵامێک بۆ ئازاردانی لەلایەن دایکیەوە. کاری لە خۆی دەپرسێت ئایا دەتوانێت بە خواستی خۆی وا بکات ئەو جۆرە شتانە ڕووبدەن. لەگەڵ گەیشتنەوەی بۆ ماڵەوە، بە دایکی دەڵێت کە سوڕی مانگانەی دەستی پێکردووە و لۆمەی مارگرێت دەکات کە هەرگیز باسی سوڕی مانگانەی بۆ نەکردووە. مارگرێت پێیوایە کە تاوانەکانی کاری بووەتە هۆی دەستپێکردنی سوڕی مانگانەکەی و وەک سزایەک لەناو کانتۆرێکدا زیندانی دەکات. ڕۆژی دواتر، سەرزەنشتی ئەو کچانە دەکات کە کارییان هەراسان کردبوو و سزای هەفتەیەک دەستبەسەرکردنیان لە قوتابخانەدا بەسەردا دەسەپێنێت. کریس ڕەتیدەکاتەوە پابەند بێت و بە ڕاگرتنی لە خوێندن و بێبەشکردن لە ئاهەنگی پڕۆم سزا دەدرێت. دوای ئەوەی باوکە دەستڕۆیشتووەکەی ناتوانێت سزاکەی لەسەر هەڵگرێت، کریس بڕیار دەدات تۆڵە لە کاری بکاتەوە. کچێکی تر کە دەستی لە ڕووداوەکەدا هەبوو بە ناوی سو سنێل، داوا لە تۆمیی خۆشەویستی دەکات کە کاری بۆ ئاهەنگی پڕۆم بانگهێشت بکات وەک ڕێگەیەک بۆ قەرەبووکردنەوەی ئەو هەراسانکردنەی لە ژووری خۆگۆڕیندا ڕوویدابوو. بەلای ''کارییەوە'' لە سەرەتادا گوماناوییە، بەڵام قبووڵی دەکات. بە زانینی ئەوەی کە ''کاری'' بەشداری لە پڕۆمدا دەکات، کریس، بیلیی خۆشەویستی ڕازی دەکات کە خوێنی بەراز کۆبکەنەوە، هاوکات خۆی ئامادە دەکات بۆ دەستکاریکردنی دەنگدانی شاژنی پڕۆم لە بەرژەوەندیی کاری. پلانەکەی ئەوەیە کاری لە پێش چاوی هەموو قوتابخانەکەدا شەرمەزار بکات لە ڕێگەی ئامادەکردنی سەتڵی خوێن بۆ ئەوەی لە کاتی تاجنانە سەری وەک شاژنی پڕۆم بەسەریدا بڕژێنرێت. کاری دەست بە ئامادەکاری بۆ شەوی پڕۆم دەکات، هاوکات بە نهێنی فێری کۆنتڕۆڵکردنی هێزە [[دوورەجووڵێنی|دوورەجووڵێنیە]] دەبێت. مارگرێت درک بەوە دەکات کە کچەکەی هەمان توانای [[دوورەجووڵێنی|دوورەجووڵێنیە]] داپیرەی مارگرێتی بۆ ماوەتەوە و دەیبەستێتەوە بە جادووگەرییەوە، بەڵام لە سەرەتادا زۆر دەترسێت لەوەی ڕاستەوخۆ باس لە بابەتەکە بکات. لەبری ئەوە، لە کاری دەپاڕێتەوە کە نەچێتە ئاهەنگی پڕۆم، چونکە بە بۆنەیەکی پڕ لە گوناهی دادەنێت. کاری هێزەکانی خۆی بەکاردەهێنێت بۆ پووچەڵکردنەوەی هەوڵەکانی مارگرێت بۆ ڕێگریکردن لێی. == شێواز و بابەتەکان == ''کاری'' ڕۆمانێکی ترسناکە و هەروەها نموونەیەکە لە [[سەرووسروشتی|سەروو سروشتی]] و گۆتیک.<ref>{{cite journal |last=Tudor |first=Lucia-Alexandra |date=زستانی 2014 |title=ترس، ترس، لە هەموو شوێنێک... |url=https://link.gale.com/apps/doc/A399109768/AONE?u=durh54357&sid=bookmark-AONE&xid=a58a3f75 |journal=Romanian Journal of Artistic Creativity |volume=2 |page=208+ |access-date=١ی ئەیلوولی 2021 |number=4}}</ref><ref>{{cite journal |last=Hornbeck |first=Elizabeth Jean |date=2016 |title=کێ دەترسێت لە گورگی خراپەی گەورە؟: توندوتیژیی خێزانی لە درەوشاوەکەدا |url=https://www.jstor.org/stable/10.15767/feministstudies.42.3.0689 |url-status=live |journal=[[Feminist Studies]] |volume=29 |issue=3 |pages=491–493 |doi=10.15767/feministstudies.42.3.0689 |jstor=10.15767/feministstudies.42.3.0689 |s2cid=151898421 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20210906045502/https://www.jstor.org/stable/10.15767/feministstudies.42.3.0689 |archive-date=٦ی ئەیلوولی 2021 |access-date=٦ی ئەیلوولی 2021}}</ref> تا ڕادەیەک ڕۆمانی نامەنووسیە: گێڕانەوەکەی ڕێکخراوە لە دەوری چیرۆکی چوارچێوە کە پێکدێت لە چەند گێڕەڕەوەیەک، و کۆمەڵێک ڕاپۆرت و پارچەنووس بە بەدوای یەکداهاتنی نزیکەی مێژوویی.<ref>{{cite journal |last=Ehlers |first=Leigh A. |date=1981 |title=کاری، کتێب و فیلم |url=https://www.jstor.org/stable/43796160 |url-status=live |journal=Literature/Film Quarterly |volume=9 |pages=32–39 |jstor=43796160 |url-access=limited |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904162502/https://www.jstor.org/stable/43796160 |archive-date=٤ی ئەیلوولی 2021 |access-date=٤ی ئەیلوولی 2021 |number=1}}</ref> باس لەوە کراوە کە ئەم پێکهاتەیە بەکاردێت بۆ ئەوەی نیشان بدرێت هیچ تێڕوانینێکی دیاریکراو، زانستی یان جگە لەوەش، ناتوانێت ''کاری'' و ڕووداوی شەوی ئاهەنگی دەرچوون ڕوون بکاتەوە.<ref>{{cite journal |last=Ehlers |first=Leigh A. |date=1981 |title=کاری، کتێب و فیلم |url=https://www.jstor.org/stable/43796160 |url-status=live |journal=Literature/Film Quarterly |volume=9 |pages=32–39 |jstor=43796160 |url-access=limited |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904162502/https://www.jstor.org/stable/43796160 |archive-date=٤ی ئەیلوولی 2021 |access-date=٤ی ئەیلوولی 2021 |number=1}}</ref> ''کاری'' باسی بابەتەکانی دوورخستنەوە، [[چەوساندنەوە|گاڵتەپێکردن]]، [[پێگەیشتن]] و لێکەوتەکانی نەگونجان لەگەڵ بنەما کۆمەڵایەتییەکان دەکات.<ref name="witch-hunting">{{cite journal |last=Madden |first=Victoria |date=ئازاری 2017 |title='جادووگەرەکەمان دۆزییەوە، ئایا دەتوانین بیسووتێنین؟': گۆتیکی پەراوێزنشین، جادووگەرڕاوەنان، و هاوسەنگیی سەرلێشێواو لە کاریی ستیفن کینگدا |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jacc.12675 |url-status=live |journal=The Journal of American Culture |volume=40 |issue=1 |pages=7–20 |doi=10.1111/jacc.12675 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20210904162502/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jacc.12675 |archive-date=٤ی ئەیلوولی 2021 |access-date=٤ی ئەیلوولی 2021}}</ref> هێزێکی بزوێنەری ڕۆمانەکە یەکەمین سووڕی مانگانەی کارییە لە گەرماودا.<ref>{{cite journal |last=Dundes |first=Alan |date=1998 |title=ماری خوێناویی لە ئاوێنەکەدا: ڕەنگدانەوەیەکی ڕێوڕەسمیی نیگەرانیی پێش باڵقبوون |url=https://www.jstor.org/stable/1500216 |journal=[[Western Folklore]] |volume=57 |pages=119–135 |doi=10.2307/1500216 |jstor=1500216 |url-access=limited |number=2/3}}</ref> دوای کۆمەڵکوژییەکە، سوو رووبەڕووی هەمان پەراوێزخستن دەبێتەوە کە ''کاری'' تووشی بوو، سەرەڕای مەبەستە باشەکانی. ''جۆن کەریگان'' و ''ڤیکتۆریا مادن'' هەردووکیان تێبینییان کردووە کە لە سەرانسەری ڕۆمانەکەدا، ''کاری'' زۆرجار بە بەرازەکان دەبەسترێتەوە کە بە ئاژەڵی «پیس» دادەنرێن.<ref name="witch-hunting" /> بابەتێکی تر تۆڵەسەندنەوەیە. ''کەریگان'' ڕۆمانی ''کاری'' بە نموونەی تراژیدیای تۆڵەسەندنەوە دەزانێت. ''ڕەی بی براون'' دەڵێت کە ڕۆمانەکە وەک «خەیاڵی تۆڵەسەندنەوە» وایە، لە کاتێکدا ڕۆماننووس ''چارڵز ئێڵ. گڕانت'' دەڵێت کە [[ستیڤن کینگ|ستیفن کینگ]] ئامرازی خراپە/قوربانی بۆ ترس بەکاردەهێنێت». هەندێک لە شارەزایان ئاماژەیان بەوە کردووە که ''کاری'' شرۆڤەی کۆمەڵایەتی. لیندا جەی. هۆلاند-تۆڵ دەڵێت که «''کاری'' دەربارەی نا پەسەند کردنە چونکە کۆمەڵگە مرۆیی دڕندە دروست دەکات، ناتوانێت کۆنترۆڵی دڕندەکە بکات، لەگەڵ ئەوەشدا هێشتا ڕەتیدەکاتەوە بوونی دڕندەی ڕاستەقینە لەئارادابێت لە هەمان کاتدا مرۆڤەکان وەک دڕندە پێناسە دەکات» == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{wikiquote|Carrie (novel)|Carrie}}{{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070301175810/http://www.carriethemusical.com/ ماڵپەڕی فەرمی بۆ فیلمی میوزییکاڵی ''کاری''] * [https://web.archive.org/web/20080309200438/http://www.bookpoi.com/carrie_by_stephen_king_first_edition_identification.html تایبەتمەندییەکانی ناسینەوە] بۆ کۆپییەکانی چاپی یەکەمی ''کاری'' * [http://www.isfdb.org/cgi-bin/title.cgi?766 کاری] لە بنکەدراوەی ئینتەرنێتی بۆ ئەدەبیاتی خەیاڵی {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|خەیاڵی زانستی|ڕۆمانەکان|کتێب}} [[پۆل:ڕۆمان]] [[پۆل:کووشتن لە چیرۆکە خەیاڵیەکاندا]] [[پۆل:ڕۆمانەکان سەبارەت بە دوورەزانی]] [[پۆل:ڕۆمانەکانی ستیڤن کینگ]] 8zjyt4twvfjrp79gj1hyh5zcyuqv74g پۆل:شەڕەکانی ئیتاڵیا 14 305595 1691419 1691367 2026-10-22T16:03:33Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Wars involving Italy}} 1691419 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Wars involving Italy}} [[پۆل:شەڕەکان بەپێی وڵات]] 65hu9x7m58msg1shlq1agsahe6kngsq سیرت 0 305596 1691417 1691373 2026-10-22T16:02:36Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Sirte}} 1691417 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''سیرت''' ({{IPAc-en|ˈ|s|ɜr|t}} ; {{Langx|ar|سِرْت}}، {{دەنگ|Ar-ly-Surt.ogg|pronunciation}})، یان '''سرت''', شارێکە لە [[لیبیا]]. دەکەوێتە باشووری کەنداوی سیرت و نزیکەی لە ناوەڕاستی نێوان [[تەرابلوس]] و بنغازیدایە. بە شەڕ و گرووپە نەتەوەیییەکان و دڵسۆزی بۆ [[موعەمەر قەزافی]] فەرمانڕەوای پێشووی لیبیا ناسراوە. بەھۆی پێشھاتەکانی [[شەڕی ناوخۆییی لیبیا (٢٠١١)|جەنگی ناوخۆیی یەکەمی لیبیا]]، بۆ ماوەیەکی کورت لە ١ی ئەیلوول تا ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ وەک جێنشینی [[تەرابلوس]] بووە پایتەختی لیبیا دوای ڕووخانی شارەکە. شارۆچکەکە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا لەلایەن ئیتاڵییەکانەوە دامەزراوە، لە شوێنی قەڵایەکی سەدەی نۆزدەھەم کە لەلایەن [[ئەیالەتی تەڕابلوسی غەرب|عوسمانییەکانەوە]] دروست کراوە. دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەم]] گەشەی کرد و بوو بە شارێک. بەپێچەوانەی باوەڕی خەڵک، سیرت شوێنی لەدایکبوونی موعەمەر قەزافی نەبووە. شوێنی لەدایکبوونی قەزافی لە گوندێکی ٢٠ کم باشووری سیرت بووە کە پێی دەوترێت قەسر ئەبو ھادی. دانیشتووانی ئەم گوندە جووتیار بوون. تەنھا چەند کەسێکی بەرچاو لە ھۆزی قەزافی کە ھەندێکیان لە شاری سرت لەدایکبوون، لە سەردەمی جەماھیری عەرەبی لیبیا تا داگیرکردنی لیبیا بە سەرۆکایەتی ناتۆ لە ساڵی ٢٠١١دا بۆ ڕۆڵی حکوومەت سیرت لەلایەن حکوومەتی قەزافیەوە بەدڵ بوو. شارەکە دوا قەڵای گەورەی دڵسۆزانی قەزافی بوو لە شەڕی ناوخۆدا و قەزافی [[کوشتنی موعەمەر قەزافی|لەوێ لەلایەن ھێزەکانی یاخیبووانەوە لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ کوژرا]] دوای ئەوەی بەھۆی بۆمبەکانی ھێزی ئاسمانی فەرەنسا کە لە چوارچێوەی دەستێوەردانی ناتۆدا تەقێندرانەوە، بریندارێکی گەورەی لێکەوتەوە. لە کاتی شەڕەکەدا، سیرت نزیکەی تەواو وێرانە بەجێھێڵدرا، لەگەڵ زۆرێک لە بیناکان وێران یان زیانیان پێگەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=16 October 2011 |ناونیشان=http://www.thenewstribune.com/2011/10/16/1866950/sirte-libya-gadhafis-hometown.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111224002556/http://www.thenewstribune.com/2011/10/16/1866950/sirte-libya-gadhafis-hometown.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=24 December 2011}}</ref> دوای شەش مانگ لە شەڕی ناوخۆ، نزیکەی ٦٠ ھەزار دانیشتوو، کە زیاتر لە ٧٠٪ی دانیشتووانی پێش جەنگ بوون، گەڕابوونەوە.<ref name="rebuilding2012">Dobbs, L. (16 April 2012). ''[http://allafrica.com/stories/201204161573.html Libya: Displaced Return to Rebuild Gaddafi's Hometown - Face Needs?] {{Webarchive}}'' allAfrica. Accessed 22 April 2012</ref> == کەسانی دیار == [[پەڕگە:Moamer_el_Gadafi_(cropped).jpg|وێنۆک|128x128پیکسڵ| موعەمەر قەزافی]] * [[موعەمەر قەزافی]] (١٩٤٢–٢٠١١)، سەرۆکی پێشووی لیبیا لە ساڵی ١٩٦٩ تا ٢٠١١ * موسا ئیبراھیم (لەدایکبووی ١٩٧٤)، سیاسەتمەدار و وەزیری زانیاری و وتەبێژی قەزافی * سەید قەزاف ئەلدام (١٩٤٨–٢٠٢٣)، کەسێکی سەربازی و ئامۆزای قەزافی == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sirte}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٥٩]] [[پۆل:موعەمەر قەزافی]] [[پۆل:پایتەختە پێشووەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی سندووقی زانیاریدانی نیشتنگە بەبێ ھیچ نەخشەیەک بەکاردێنن]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] ab8u7smp9j0io3nzrcozzuxkn9wbszh 1691474 1691417 2026-10-22T17:02:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئەفریقا|ئەفریقا]] و [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] 1691474 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''سیرت''' ({{IPAc-en|ˈ|s|ɜr|t}} ; {{Langx|ar|سِرْت}}، {{دەنگ|Ar-ly-Surt.ogg|pronunciation}})، یان '''سرت''', شارێکە لە [[لیبیا]]. دەکەوێتە باشووری کەنداوی سیرت و نزیکەی لە ناوەڕاستی نێوان [[تەرابلوس]] و بنغازیدایە. بە شەڕ و گرووپە نەتەوەیییەکان و دڵسۆزی بۆ [[موعەمەر قەزافی]] فەرمانڕەوای پێشووی لیبیا ناسراوە. بەھۆی پێشھاتەکانی [[شەڕی ناوخۆییی لیبیا (٢٠١١)|جەنگی ناوخۆیی یەکەمی لیبیا]]، بۆ ماوەیەکی کورت لە ١ی ئەیلوول تا ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ وەک جێنشینی [[تەرابلوس]] بووە پایتەختی لیبیا دوای ڕووخانی شارەکە. شارۆچکەکە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا لەلایەن ئیتاڵییەکانەوە دامەزراوە، لە شوێنی قەڵایەکی سەدەی نۆزدەھەم کە لەلایەن [[ئەیالەتی تەڕابلوسی غەرب|عوسمانییەکانەوە]] دروست کراوە. دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەم]] گەشەی کرد و بوو بە شارێک. بەپێچەوانەی باوەڕی خەڵک، سیرت شوێنی لەدایکبوونی موعەمەر قەزافی نەبووە. شوێنی لەدایکبوونی قەزافی لە گوندێکی ٢٠ کم باشووری سیرت بووە کە پێی دەوترێت قەسر ئەبو ھادی. دانیشتووانی ئەم گوندە جووتیار بوون. تەنھا چەند کەسێکی بەرچاو لە ھۆزی قەزافی کە ھەندێکیان لە شاری سرت لەدایکبوون، لە سەردەمی جەماھیری عەرەبی لیبیا تا داگیرکردنی لیبیا بە سەرۆکایەتی ناتۆ لە ساڵی ٢٠١١دا بۆ ڕۆڵی حکوومەت سیرت لەلایەن حکوومەتی قەزافیەوە بەدڵ بوو. شارەکە دوا قەڵای گەورەی دڵسۆزانی قەزافی بوو لە شەڕی ناوخۆدا و قەزافی [[کوشتنی موعەمەر قەزافی|لەوێ لەلایەن ھێزەکانی یاخیبووانەوە لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ کوژرا]] دوای ئەوەی بەھۆی بۆمبەکانی ھێزی ئاسمانی فەرەنسا کە لە چوارچێوەی دەستێوەردانی ناتۆدا تەقێندرانەوە، بریندارێکی گەورەی لێکەوتەوە. لە کاتی شەڕەکەدا، سیرت نزیکەی تەواو وێرانە بەجێھێڵدرا، لەگەڵ زۆرێک لە بیناکان وێران یان زیانیان پێگەیشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=16 October 2011 |ناونیشان=http://www.thenewstribune.com/2011/10/16/1866950/sirte-libya-gadhafis-hometown.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111224002556/http://www.thenewstribune.com/2011/10/16/1866950/sirte-libya-gadhafis-hometown.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=24 December 2011}}</ref> دوای شەش مانگ لە شەڕی ناوخۆ، نزیکەی ٦٠ ھەزار دانیشتوو، کە زیاتر لە ٧٠٪ی دانیشتووانی پێش جەنگ بوون، گەڕابوونەوە.<ref name="rebuilding2012">Dobbs, L. (16 April 2012). ''[http://allafrica.com/stories/201204161573.html Libya: Displaced Return to Rebuild Gaddafi's Hometown - Face Needs?] {{Webarchive}}'' allAfrica. Accessed 22 April 2012</ref> == کەسانی دیار == [[پەڕگە:Moamer_el_Gadafi_(cropped).jpg|وێنۆک|128x128پیکسڵ| موعەمەر قەزافی]] * [[موعەمەر قەزافی]] (١٩٤٢–٢٠١١)، سەرۆکی پێشووی لیبیا لە ساڵی ١٩٦٩ تا ٢٠١١ * موسا ئیبراھیم (لەدایکبووی ١٩٧٤)، سیاسەتمەدار و وەزیری زانیاری و وتەبێژی قەزافی * سەید قەزاف ئەلدام (١٩٤٨–٢٠٢٣)، کەسێکی سەربازی و ئامۆزای قەزافی == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sirte}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|جوگرافیا}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٥٩]] [[پۆل:موعەمەر قەزافی]] [[پۆل:پایتەختە پێشووەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی سندووقی زانیاریدانی نیشتنگە بەبێ ھیچ نەخشەیەک بەکاردێنن]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] mttgb52ojj9in4xz4efrzbvge76mnre وتووێژی داڕێژە:Speciesbox 11 305599 1691395 2026-10-22T14:45:18Z حوسێن 42516 /* بەکوردیکردن */ بەشی نوێ 1691395 wikitext text/x-wiki == بەکوردیکردن == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەھیوام ساخ و سەلامەت بی! دەمەوێ بەشەکانی ئەم داڕێژەیە (وەک species، conversation status و ئەوانی دیکە) وەربگێڕم، بەڵام نازانم چۆن دەکرێ. کە وەریان دەگێڕم، داڕێژەکە لە کار دەکەوێ. لە تۆ زیاتر کەسم شک نەبرد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 2t4a8w4b5i73t8941p6uoc9hks3r3gx 1691406 1691395 2026-10-22T15:18:31Z حوسێن 42516 /* بەکوردیکردن */ وەڵامدانەوە 1691406 wikitext text/x-wiki == بەکوردیکردن == سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، بەھیوام ساخ و سەلامەت بی! دەمەوێ بەشەکانی ئەم داڕێژەیە (وەک species، conversation status و ئەوانی دیکە) وەربگێڕم، بەڵام نازانم چۆن دەکرێ. کە وەریان دەگێڕم، داڕێژەکە لە کار دەکەوێ. لە تۆ زیاتر کەسم شک نەبرد. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٤:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) :کێشەیەکی دیکەیشی ھەیە: ناتوانم بەستەر بە وشەیەک بدەم و بە شێوەیەکی دیکە دەری بخەم. بۆ نموونە، لە وتاری ''[[مۆرد]]'' دا دەمەوێ ''ڕوەکەکان'' دەر بکەوێ و بۆ وتاری ''ڕوەک'' بتبا. داڕێژەکەم گۆڕیوە، [[داڕێژە:Taxonomy/Plantae|کرتە بکە]]. دەتوانی چارەی بکەی؟ [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٥:١٨، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) gb3o2wuidbt68w5bl1a8f53m2yldvlu داڕێژە:Taxonomy/Pancrustacea 10 305600 1691407 2026-10-22T15:19:27Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Pancrustacea |always_display=true |parent=Mandibulata |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}»ەوە 1691407 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Pancrustacea |always_display=true |parent=Mandibulata |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} gawcfnll54h4k9ifrwp8fwhz683vclz داڕێژە:Taxonomy/Mandibulata 10 305601 1691409 2026-10-22T15:20:47Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Mandibulata |parent=Deuteropoda |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}»ەوە 1691409 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Mandibulata |parent=Deuteropoda |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 8k5pzvn3xr9riz65lpe5fp4cjialc4t داڕێژە:Taxonomy/Deuteropoda 10 305602 1691410 2026-10-22T15:21:32Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Deuteropoda |parent=Arthropoda |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }}»ەوە 1691410 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Deuteropoda |parent=Arthropoda |refs= <!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} 1zltpwkwyct7v1g00cszka1cauurphk داڕێژە:Taxonomy/Arthropoda 10 305603 1691411 2026-10-22T15:22:31Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=phylum |link=Arthropod|Arthropoda |parent=Panarthropoda |refs={{cite journal |vauthors=Telford MJ, Bourlat SJ, Economou A, Papillon D, Rota-Stabelli O |title=The evolution of the Ecdysozoa |journal=Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. |volume=363 |issue=1496 |pages=1529–37 |date=April 2008 |pmid=18192181 |pmc=2614232 |doi=10.1098/rstb.2007.2243 |url=http://rstb.royalsocietypublishing.org/cg...»ەوە 1691411 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=phylum |link=Arthropod|Arthropoda |parent=Panarthropoda |refs={{cite journal |vauthors=Telford MJ, Bourlat SJ, Economou A, Papillon D, Rota-Stabelli O |title=The evolution of the Ecdysozoa |journal=Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. |volume=363 |issue=1496 |pages=1529–37 |date=April 2008 |pmid=18192181 |pmc=2614232 |doi=10.1098/rstb.2007.2243 |url=http://rstb.royalsocietypublishing.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=18192181}} }} qxchgdcusy8l8vnoim5agv7xbdglwdo داڕێژە:Taxonomy/Panarthropoda 10 305604 1691412 2026-10-22T15:23:26Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Panarthropoda |parent=Ecdysozoa |refs=This is a grouping of three phyla that does not have a formal ranking in the Linnean system. Examples of usage include * {{cite journal |author=Frank W. Smith |author2=Bob Goldstein |date=2017 |title=Segmentation in Tardigrada and diversification of segmental patterns in Panarthropoda |journal=Arthropod Structure & Development |volume=46 |pages=32...»ەوە 1691412 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Panarthropoda |parent=Ecdysozoa |refs=This is a grouping of three phyla that does not have a formal ranking in the Linnean system. Examples of usage include * {{cite journal |author=Frank W. Smith |author2=Bob Goldstein |date=2017 |title=Segmentation in Tardigrada and diversification of segmental patterns in Panarthropoda |journal=Arthropod Structure & Development |volume=46 |pages=328–340 |doi=10.1016/j.asd.2016.10.005 |url=http://labs.bio.unc.edu/goldstein/SmithGoldstein2017.pdf |via=University of North Carolina}} - where it is informally referred to as a superphylum * {{Cite journal | doi=10.1038/nature13576| pmid=25132546| title=Hallucigenia's onychophoran-like claws and the case for Tactopoda| journal=Nature| volume=514| issue=7522| page=363| year=2014| last1=Smith| first1=Martin R| last2=Ortega-Hernández| first2=Javier| bibcode=2014Natur.514..363S}} * {{Cite journal |last1=Giacomelli |first1=Mattia |last2=Vecchi |first2=Matteo |last3=Guidetti |first3=Roberto |last4=Rebecchi |first4=Lorena |last5=Donoghue |first5=Philip C J |last6=Lozano-Fernandez |first6=Jesus |last7=Pisani |first7=Davide |date=December 2024 |title=CAT-Posterior Mean Site Frequencies Improves Phylogenetic Modeling Under Maximum Likelihood and Resolves Tardigrada as the Sister of Arthropoda Plus Onychophora |journal=Genome Biology and Evolution |volume=17 |issue=1 |article-number=evae273 |doi=10.1093/gbe/evae273 |name-list-style=amp }} – where it is referred to as a clade }} hhksmmq50a0s3oolozoa2g76p8cbapz داڕێژە:Taxonomy/Ecdysozoa 10 305605 1691413 2026-10-22T15:24:48Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=superphylum |link=Ecdysozoa |parent=Protostomia |refs={{cite journal |last1=Ruggiero |first1=Michael A. |last2=Gordon |first2=Dennis P. |last3=Orrell |first3=Thomas M. |last4=Bailly |first4=Nicolas |last5=Bourgoin |first5=Thierry |last6=Brusca |first6=Richard C. |last7=Cavalier-Smith |first7=Thomas |last8=Guiry |first8=Michael D. |last9=Kirk |first9=Paul M. |title=Correction: A Higher Level Classifi...»ەوە 1691413 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=superphylum |link=Ecdysozoa |parent=Protostomia |refs={{cite journal |last1=Ruggiero |first1=Michael A. |last2=Gordon |first2=Dennis P. |last3=Orrell |first3=Thomas M. |last4=Bailly |first4=Nicolas |last5=Bourgoin |first5=Thierry |last6=Brusca |first6=Richard C. |last7=Cavalier-Smith |first7=Thomas |last8=Guiry |first8=Michael D. |last9=Kirk |first9=Paul M. |title=Correction: A Higher Level Classification of All Living Organisms |journal=PLOS ONE |date=2015 |volume=10 |issue=6 |article-number=e0130114 |doi=10.1371/journal.pone.0130114 |pmid=26068874 |pmc=5159126 |bibcode=2015PLoSO..1030114R |doi-access=free }} }} 15nravrqws1mqq891itvfe1muod2bww داڕێژە:Taxonomy/Protostomia 10 305606 1691414 2026-10-22T15:25:47Z حوسێن 42516 پەڕەی دروست کرد بە «{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Protostome|Protostomia |parent=Nephrozoa }}<noinclude> [[mk:Шаблон:Автотаксономија/Првоусни]] </noinclude>»ەوە 1691414 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link=Protostome|Protostomia |parent=Nephrozoa }}<noinclude> [[mk:Шаблон:Автотаксономија/Првоусни]] </noinclude> ff90nxtocgauw911kqqyjejzet7s9fn لێدوانی بەکارھێنەر:Muhamad ali wahid 3 305607 1691420 2026-10-22T16:10:57Z Sakura emad 42467 /* بەخێربێیت! */ بەشی نوێ 1691420 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت! == {{زانیارییەکانی بەخێرھاتن}} سڵاو، Muhamad ali wahid، و [[د:بەخێرھاتنی نوێ|بەخێربێیت]] بۆ ویکیپیدیا! ھیوادارم ئەم کۆمەڵگەیەت بە دڵ بێت و بڕیاری مانەوە بدەیت. بە داخەوە، یەکێک یان زیاتر لەو پەڕانەی تۆ دروستت کردبوون، وەک [[::Zana ai]]، لەوانەیە لەگەڵ ھەندێک لە [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]]ی ویکیپیدیا نەگونجێت، و لەوانەشە زوو بسڕدرێتەوە. پەڕەیەک ھەیە بە ناوی '''[[ویکیپیدیا:یەکەم وتارت|یەکەم وتارت]]''' کە چەند ئامۆژگارییەکی تێدایە، و لەوانەیە پێویست بکات بیخوێنیتەوە. ئەگەر لە شتێکدا سەرت لێ تێک چووە و پێویستیت بە یارمەتییە، تکایە [[وپ:پرسگا|لە پرسگا پرسیار بکە]]، تا بەکارھێنەرە پێشکەوتووەکان ھەموو پرسیارەکانتان وەڵام بدەنەوە! ھەروەھا دەتوانیت لەسەر ئەم پەڕەیە '''{{دا|یارمەتیم دەوێت}}''' دابنێیت، دواتر یەکێک دەیبینێت و یارمەتیت دەدات. لە خوارەوە چەند بەستەرێک ھەن کە دەتوانن بە خێرایی وەڵامی پرسیارەکانتان بدەنەوە: * [[ویکیپیدیا:بەشداریکردن لە ویکیپیدیا|بەشداریکردن لە ویکیپیدیا]] * [[ویکیپیدیا:ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان|ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان]] * [[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکەکەی ویکیپیدیا]] * [[یارمەتی:ناوەرۆک|پەڕەکانی یارمەتی]] * [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] * [[یارمەتی:ڕێنمایی خێرا|ڕێنمایی خێرا]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری|فێرکاری پلە بە پلە]] * [[ویکیپیدیا:فێرکاری دەستکاریکردنی ویکیپیدیا بە وێنە|فێرکاری بە وێنە]] * [[ویکیپیدیا:سێحربازی وتارەکان|سێحربازی وتارەکان]] ھیوادارم چێژ لە مانەوەت ببینیت و ببیت بە ئەندامێکی ھەمیشەیی! تکایە ھەمیشە بیرت بێت کە وتووێژەکانت [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو بکەیت]] بە دانانی چوار دانە لە '''~''' (<nowiki>~~~~</nowiki>) لە کۆتایی وتووێژەکانتدا، ئەمە بە شێوەیەکی خۆگەڕ ناوەکەت و ڕێکەوت و کاتی نووسینەوەی لێدوانەکەت پشان دەدات. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان ھێشتا وەڵامت دەست نەکەوتووە، تکایە [[ویکیپیدیا:پرسیارە دووپاتکراوەکان|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بخوێنەرەوە، لەوانەیە پرسیارەکەت لە مێژە وەڵام درابێتەوە، یانیش دەتوانیت لەسەر پەڕەی وتووێژەکەم پرسیارێکی نوێ بکەیت. دووبارە بەخێربێیت!&nbsp;[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:١٠، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == [[:Zana ai]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Zana ai]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>بێبایەخ</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Zana ai|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Zana+ai|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٦:١٠، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) og6i84ix1nymee82mx23728a80ac0sw لێدوانی بەکارھێنەر:حەنان 3 305608 1691541 2026-10-22T19:49:12Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1691541 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ١٩:٤٩، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) l07gejarn07tudqfg3zk36r5rb23ivx وتووێژ:شەیتان (کورتەڕۆمان) 1 305609 1691569 2026-10-22T21:46:42Z گرووپی قوتابخانە 23641 /* ناو */ بەشی نوێ 1691569 wikitext text/x-wiki == ناو == پێم وایە دە کەوانەدا یان دەبی بنووسرێت کورتەڕۆمان یان کتێب، چونکە ڕۆمانێکی درێژ نییە. ‎[[بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|<span style="font-family:Segoe print; color: #DA1884; font-size:13px;">'''ڕی ڕا'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|<span style="color:#FBAED2">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ٢١:٤٦، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) hmzbampz7i3jf9b4jow0luxhzpvvkhb 1691738 1691569 2026-10-23T07:03:39Z -Haryad 40333 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1691738 wikitext text/x-wiki == ناو == پێم وایە دە کەوانەدا یان دەبی بنووسرێت کورتەڕۆمان یان کتێب، چونکە ڕۆمانێکی درێژ نییە. ‎[[بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|<span style="font-family:Segoe print; color: #DA1884; font-size:13px;">'''ڕی ڕا'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|<span style="color:#FBAED2">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ٢١:٤٦، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]]: گواستمەوە بۆ ''شەیتان (کورتەڕۆمان)'' سپاس! [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٠٣، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) m7bipx2rvak0mz6q9elq204w0izhihq 1691780 1691738 2026-10-23T07:49:14Z گرووپی قوتابخانە 23641 گرووپی قوتابخانە پەڕەی [[وتووێژ:شەیتان (ڕۆمان)]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:شەیتان (کورتەڕۆمان)]] 1691738 wikitext text/x-wiki == ناو == پێم وایە دە کەوانەدا یان دەبی بنووسرێت کورتەڕۆمان یان کتێب، چونکە ڕۆمانێکی درێژ نییە. ‎[[بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|<span style="font-family:Segoe print; color: #DA1884; font-size:13px;">'''ڕی ڕا'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|<span style="color:#FBAED2">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ٢١:٤٦، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]]: گواستمەوە بۆ ''شەیتان (کورتەڕۆمان)'' سپاس! [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] <sub>[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]</sub> ٠٧:٠٣، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) m7bipx2rvak0mz6q9elq204w0izhihq پۆل:کارەکانی لیۆ تۆڵستۆی 14 305610 1691572 2026-10-22T21:55:48Z گرووپی قوتابخانە 23641 پەڕەی دروست کرد بە «[[پۆل:لیۆ تۆڵستۆی]]»ەوە 1691572 wikitext text/x-wiki [[پۆل:لیۆ تۆڵستۆی]] j5tb2su11dd45yudpxb1415f5uijmqv FBG Outdoor 0 305611 1691573 2026-10-22T22:26:04Z Baram rizgar 79904 دروستکردنی پەڕەی نوئ بۆ fbg outdoor زیادکردن/چاککردنی سەرچاوە(کان) چاککردنەوەی ھەڵەی ڕێنووس/ڕێزمان پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار زیادکردن/چاککردنی سەرچاوە(کان) 1691573 wikitext text/x-wiki [https://www.facebook.com/share/1KD4bPCBSU/ fbg outdoor] یەکەمین گروپی گەشتیاری و شاخەوانی و هاکینگە لە کوردستان و عێراق کە لە ساڵی ٢٠٠٩ دامەزرا ، سەرەتا ئەم گروپە وەک وەرزش گەشتی شاخەوانی ئەنجام دەدا و گەشتەکانیان تەنها بۆ ئەندامانی گروپە وەرزشیەکانیان بوو ، دواتر لە ساڵی ٢٠١٠ گروپە کرا بە گروپێکی گشتی و دەستیان کرد بە تۆمارکردن و ناساندنی سروشتی گوند و تاڤگە و دۆڵەکانی کوردستان ، ئەم گروپە بە گشتی کارەکانی لە سنوری پارێزگاری سلێمانی و هەڵەبجەیە بە تایبەت شارباژێڕ و هەورامان. دامەزرێنەری گروپەکە ( بارام ڕزگار ) ە کە لە هەمان کاتدا دەمەزرێنەر و خاوەنی بیرۆکەی کوردستان گاید و ناوەندی زانیاری گەشتیاریە لە هەرێمی کوردستان کە تەواوی پلاتفۆرمەکانی <ref group="fbg outdoor">https://www.facebook.com/share/1KD4bPCBSU/ پەیجی فەرمی fbg outdoor</ref> kurdistan.guide halabja.guide slemani.guide erbil.guide duhok.guide zakho.guide خاوەندارێتی بۆ بارام ڕزگار دەگەرێتەوە و بە کۆنترین ڕێبەر لە هەرێمی کوردستان دادەنرێت و وەک سەرچەوەی باوەرپێکراوەی گروپەکانی تر سەیر دەکرێت . <ref group="fbg outdoor">https://www.facebook.com/share/1KD4bPCBSU/</ref> مێژوی ڕێخراوەیی و گروپی شاخەوانی و شاخڕەوی و هایکینگ و کۆنترین گروپ و یەکەمین گروپ fbg outdoor ە لە کوردستان عێراق<ref group="fbg outdoor">https://www.facebook.com/share/1KD4bPCBSU/</ref> t0kfvk4zkf6ihaxyi271rba9yoh9jau لێدوانی بەکارھێنەر:Meîop 3 305612 1691574 2026-10-22T22:30:27Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1691574 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]</sub> ٢٢:٣٠، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 35e83v9uo8efol6ednvyp5pnynqdco7 کورتەڕۆمان 0 305613 1691617 2026-10-22T22:54:04Z گرووپی قوتابخانە 23641 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە، چاکسازیی ژمارەکان 1691617 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن}} کورتەڕۆمان ({{بە ئینگلیزی|Nouvelle}}) بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە [[کورتەچیرۆک]] درێژترە، بەڵام لە [[ڕۆمان]] کورتترە. == پێکھاتە == وشەی Novella لە زمانی ئیتاڵییەوە ھاتووە و لە وشەی Novello وەرگیراوە، کە بە مانای «نوێ» دێت؛ وەک وشەی News لە زمانی ئینگلیزیدا.<ref name="mw">{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |title=Novella – Definition |website=Merriam-Webster Dictionary online |access-date=7 March 2010 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701163852/http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |url-status=live }}</ref> بەپێی پێناسەی [[مەریام-وێبستەر]]، کورتەڕۆمان یان نوڤێلا بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە ڕووی درێژی و ئاڵۆزییەوە لە نێوان [[کورتەچیرۆک]] و [[ڕۆمان]]دا دێت. ھیچ ڕێککەوتنێکی گشتی نییە لەسەر ئەوەی چەند لاپەڕە یان چەند وشە پێویستە بۆ ئەوەی بەرھەمێک بە کورتەڕۆمان، کورتەچیرۆک یان ڕۆمان دابنرێت. بەپێی پێناسەی ئەنجومەنی نووسەرانی زانستی خەیاڵی و فانتازیی ئەمریکا، کورتەڕۆمان لە ١٧٥٠٠ تا ٤٠٠٠٠ وشە پێک دێت.<ref>{{cite web|url=http://sfwa.org/awards/faq.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319043837/http://sfwa.org/awards/faq.htm|url-status=dead|archive-date=2009-03-19|title=What's the definition of a "novella," "novelette," etc.?|website=[[Science Fiction and Fantasy Writers Association]]}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Word Count Separates Short Stories from Novelettes and Novellas – International Association of Professional Writers and Editors|url=https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|access-date=2020-09-06|language=en-US|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101233238/https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|url-status=live}}</ref> ئەگەر ھەر لاپەڕەیەک بە نزیکەی ٢٥٠ وشە دابنرێت، ئەوا نزیکەی ٧٠ تا ١٦٠ لاپەڕە لەخۆ دەگرێت. بەڵام ڕێکخراوە ئەدەبییەکانی تر پێناسە و پێوەری جیاوازیان بۆ دیاریکردنی درێژیی کورتەڕۆمان ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کۆلکە}} j5dyf58yg47qt79lgl02n8a91215g5q 1691618 1691617 2026-10-22T22:56:24Z گرووپی قوتابخانە 23641 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1691618 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن}} کورتەڕۆمان ({{بە ئینگلیزی|Nouvelle}}) بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە [[کورتەچیرۆک]] درێژترە، بەڵام لە [[ڕۆمان]] کورتترە. == پێکھاتە == وشەی Novella لە زمانی ئیتاڵییەوە ھاتووە و لە وشەی Novello وەرگیراوە، کە بە مانای «نوێ» دێت؛ وەک وشەی News لە زمانی ئینگلیزیدا.<ref name="mw">{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |title=Novella – Definition |website=Merriam-Webster Dictionary online |access-date=7 March 2010 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701163852/http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |url-status=live}}</ref> بەپێی پێناسەی [[مەریام-وێبستەر]]، کورتەڕۆمان یان نوڤێلا بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە ڕووی درێژی و ئاڵۆزییەوە لە نێوان [[کورتەچیرۆک]] و [[ڕۆمان]]دا دێت. ھیچ ڕێککەوتنێکی گشتی نییە لەسەر ئەوەی چەند لاپەڕە یان چەند وشە پێویستە بۆ ئەوەی بەرھەمێک بە کورتەڕۆمان، کورتەچیرۆک یان ڕۆمان دابنرێت. بەپێی پێناسەی ئەنجومەنی نووسەرانی زانستی خەیاڵی و فانتازیی ئەمریکا، کورتەڕۆمان لە ١٧٥٠٠ تا ٤٠٠٠٠ وشە پێک دێت.<ref>{{cite web|url=http://sfwa.org/awards/faq.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319043837/http://sfwa.org/awards/faq.htm|url-status=dead|archive-date=2009-03-19|title=What's the definition of a "novella," "novelette," etc. ?|website=[[Science Fiction and Fantasy Writers Association]]}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Word Count Separates Short Stories from Novelettes and Novellas – International Association of Professional Writers and Editors|url=https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|access-date=2020-09-06|language=en-US|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101233238/https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|url-status=live}}</ref> ئەگەر ھەر لاپەڕەیەک بە نزیکەی ٢٥٠ وشە دابنرێت، ئەوا نزیکەی ٧٠ تا ١٦٠ لاپەڕە لەخۆ دەگرێت. بەڵام ڕێکخراوە ئەدەبییەکانی تر پێناسە و پێوەری جیاوازیان بۆ دیاریکردنی درێژیی کورتەڕۆمان ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کۆلکە}} kh5ez35zfk5fckhp9nakqs9vloqwyf7 1691619 1691618 2026-10-22T23:05:48Z گرووپی قوتابخانە 23641 1691619 wikitext text/x-wiki کورتەڕۆمان ({{بە ئینگلیزی|Novella}}) بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە [[کورتەچیرۆک]] درێژترە، بەڵام لە [[ڕۆمان]] کورتترە. == پێکھاتە == وشەی Novella لە زمانی ئیتاڵییەوە ھاتووە و لە وشەی Novello وەرگیراوە، کە بە مانای «نوێ» دێت؛ وەک وشەی News لە زمانی ئینگلیزیدا.<ref name="mw">{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |title=Novella – Definition |website=Merriam-Webster Dictionary online |access-date=7 March 2010 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701163852/http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |url-status=live}}</ref> بەپێی پێناسەی [[مەریام-وێبستەر]]، کورتەڕۆمان یان نوڤێلا بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە ڕووی درێژی و ئاڵۆزییەوە لە نێوان [[کورتەچیرۆک]] و [[ڕۆمان]]دا دێت. ھیچ ڕێککەوتنێکی گشتی نییە لەسەر ئەوەی چەند لاپەڕە یان چەند وشە پێویستە بۆ ئەوەی بەرھەمێک بە کورتەڕۆمان، کورتەچیرۆک یان ڕۆمان دابنرێت. بەپێی پێناسەی [[کۆمەڵەی نووسەرانی خەیاڵی زانستی و فەنتازیا|کۆمەڵەی نووسەرانی زانستی خەیاڵی و فانتازیی ئەمریکا]]، کورتەڕۆمان لە ١٧٥٠٠ تا ٤٠٠٠٠ وشە پێک دێت.<ref>{{cite web|url=http://sfwa.org/awards/faq.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319043837/http://sfwa.org/awards/faq.htm|url-status=dead|archive-date=2009-03-19|title=What's the definition of a "novella," "novelette," etc. ?|website=[[Science Fiction and Fantasy Writers Association]]}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Word Count Separates Short Stories from Novelettes and Novellas – International Association of Professional Writers and Editors|url=https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|access-date=2020-09-06|language=en-US|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101233238/https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|url-status=live}}</ref> ئەگەر ھەر لاپەڕەیەک نزیکەی ٢٥٠ وشە لەخۆ بگرێت، ئەوا کورتەڕۆمان لە نزیکەی ٧٠ تا ١٦٠ لاپەڕە پێک دێت. بەڵام ڕێکخراوە ئەدەبییەکانی تر پێناسە و پێوەری جیاوازیان بۆ دیاریکردنی درێژیی کورتەڕۆمان ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کۆلکە}} 91uj1iq9ugr33hznzidxf3oa7lwpscq 1691620 1691619 2026-10-22T23:18:51Z گرووپی قوتابخانە 23641 1691620 wikitext text/x-wiki '''کورتەڕۆمان''' ({{بە ئینگلیزی|Novella}}) بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە [[کورتەچیرۆک]] درێژترە، بەڵام لە [[ڕۆمان]] کورتترە. وشەی نۆڤێلا (Novella) بە واتای چیرۆکێکی کورت دێت کە ڕووداوێکی ڕاستەقینە یان ڕووداوێک کە وا دەردەکەوێت ڕاستەقینە بێت، دەگێڕێتەوە. == پێکھاتە == وشەی Novella لە زمانی ئیتاڵییەوە ھاتووە و لە وشەی Novello وەرگیراوە، کە بە مانای «نوێ» دێت؛ وەک وشەی News لە زمانی ئینگلیزیدا.<ref name="mw">{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |title=Novella – Definition |website=Merriam-Webster Dictionary online |access-date=7 March 2010 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701163852/http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |url-status=live}}</ref> بەپێی پێناسەی [[مەریام-وێبستەر]]، کورتەڕۆمان یان نوڤێلا بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە ڕووی درێژی و ئاڵۆزییەوە لە نێوان [[کورتەچیرۆک]] و [[ڕۆمان]]دا دێت. ھیچ ڕێککەوتنێکی گشتی نییە لەسەر ئەوەی چەند لاپەڕە یان چەند وشە پێویستە بۆ ئەوەی بەرھەمێک بە کورتەڕۆمان، کورتەچیرۆک یان ڕۆمان دابنرێت. بەپێی پێناسەی [[کۆمەڵەی نووسەرانی خەیاڵی زانستی و فەنتازیا|کۆمەڵەی نووسەرانی زانستی خەیاڵی و فانتازیی ئەمریکا]]، کورتەڕۆمان لە ١٧٥٠٠ تا ٤٠٠٠٠ وشە پێک دێت.<ref>{{cite web|url=http://sfwa.org/awards/faq.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319043837/http://sfwa.org/awards/faq.htm|url-status=dead|archive-date=2009-03-19|title=What's the definition of a "novella," "novelette," etc. ?|website=[[Science Fiction and Fantasy Writers Association]]}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Word Count Separates Short Stories from Novelettes and Novellas – International Association of Professional Writers and Editors|url=https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|access-date=2020-09-06|language=en-US|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101233238/https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|url-status=live}}</ref> ئەگەر ھەر لاپەڕەیەک نزیکەی ٢٥٠ وشە لەخۆ بگرێت، ئەوا کورتەڕۆمان لە نزیکەی ٧٠ تا ١٦٠ لاپەڕە پێک دێت. بەڵام ڕێکخراوە ئەدەبییەکانی تر پێناسە و پێوەری جیاوازیان بۆ دیاریکردنی درێژیی کورتەڕۆمان ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کۆلکە}} aqyzjvo19z70st68ebdtuyjiaxssyxh 1691621 1691620 2026-10-22T23:22:22Z گرووپی قوتابخانە 23641 + [[پۆل:زاراوەناسیی وێژە]] ([[ویکیپیدیا:خێراپۆل|خێراپۆل]]) 1691621 wikitext text/x-wiki '''کورتەڕۆمان''' ({{بە ئینگلیزی|Novella}}) بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە [[کورتەچیرۆک]] درێژترە، بەڵام لە [[ڕۆمان]] کورتترە. وشەی نۆڤێلا (Novella) بە واتای چیرۆکێکی کورت دێت کە ڕووداوێکی ڕاستەقینە یان ڕووداوێک کە وا دەردەکەوێت ڕاستەقینە بێت، دەگێڕێتەوە. == پێکھاتە == وشەی Novella لە زمانی ئیتاڵییەوە ھاتووە و لە وشەی Novello وەرگیراوە، کە بە مانای «نوێ» دێت؛ وەک وشەی News لە زمانی ئینگلیزیدا.<ref name="mw">{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |title=Novella – Definition |website=Merriam-Webster Dictionary online |access-date=7 March 2010 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701163852/http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |url-status=live}}</ref> بەپێی پێناسەی [[مەریام-وێبستەر]]، کورتەڕۆمان یان نوڤێلا بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە ڕووی درێژی و ئاڵۆزییەوە لە نێوان [[کورتەچیرۆک]] و [[ڕۆمان]]دا دێت. ھیچ ڕێککەوتنێکی گشتی نییە لەسەر ئەوەی چەند لاپەڕە یان چەند وشە پێویستە بۆ ئەوەی بەرھەمێک بە کورتەڕۆمان، کورتەچیرۆک یان ڕۆمان دابنرێت. بەپێی پێناسەی [[کۆمەڵەی نووسەرانی خەیاڵی زانستی و فەنتازیا|کۆمەڵەی نووسەرانی زانستی خەیاڵی و فانتازیی ئەمریکا]]، کورتەڕۆمان لە ١٧٥٠٠ تا ٤٠٠٠٠ وشە پێک دێت.<ref>{{cite web|url=http://sfwa.org/awards/faq.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319043837/http://sfwa.org/awards/faq.htm|url-status=dead|archive-date=2009-03-19|title=What's the definition of a "novella," "novelette," etc. ?|website=[[Science Fiction and Fantasy Writers Association]]}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Word Count Separates Short Stories from Novelettes and Novellas – International Association of Professional Writers and Editors|url=https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|access-date=2020-09-06|language=en-US|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101233238/https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|url-status=live}}</ref> ئەگەر ھەر لاپەڕەیەک نزیکەی ٢٥٠ وشە لەخۆ بگرێت، ئەوا کورتەڕۆمان لە نزیکەی ٧٠ تا ١٦٠ لاپەڕە پێک دێت. بەڵام ڕێکخراوە ئەدەبییەکانی تر پێناسە و پێوەری جیاوازیان بۆ دیاریکردنی درێژیی کورتەڕۆمان ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەناسیی وێژە]] 2su3ltjwdpbzrlhucj26i6yl4iw3oh1 1691792 1691621 2026-10-23T09:09:24Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1691792 wikitext text/x-wiki '''کورتەڕۆمان''' ({{بە ئینگلیزی|Novella}}) بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە [[کورتەچیرۆک]] درێژترە، بەڵام لە [[ڕۆمان]] کورتترە. وشەی نۆڤێلا (Novella) بە واتای چیرۆکێکی کورت دێت کە ڕووداوێکی ڕاستەقینە یان ڕووداوێک کە وا دەردەکەوێت ڕاستەقینە بێت، دەگێڕێتەوە. == پێکھاتە == وشەی Novella لە زمانی ئیتاڵییەوە ھاتووە و لە وشەی Novello وەرگیراوە، کە بە مانای «نوێ» دێت؛ وەک وشەی News لە زمانی ئینگلیزیدا.<ref name="mw">{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |title=Novella – Definition |website=Merriam-Webster Dictionary online |access-date=7 March 2010 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701163852/http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |url-status=live}}</ref> بەپێی پێناسەی [[مەریام-وێبستەر]]، کورتەڕۆمان یان نوڤێلا بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە ڕووی درێژی و ئاڵۆزییەوە لە نێوان [[کورتەچیرۆک]] و [[ڕۆمان]]دا دێت. ھیچ ڕێککەوتنێکی گشتی نییە لەسەر ئەوەی چەند لاپەڕە یان چەند وشە پێویستە بۆ ئەوەی بەرھەمێک بە کورتەڕۆمان، کورتەچیرۆک یان ڕۆمان دابنرێت. بەپێی پێناسەی [[کۆمەڵەی نووسەرانی خەیاڵی زانستی و فەنتازیا|کۆمەڵەی نووسەرانی زانستی خەیاڵی و فانتازیی ئەمریکا]]، کورتەڕۆمان لە ١٧٥٠٠ تا ٤٠٠٠٠ وشە پێک دێت.<ref>{{cite web|url=http://sfwa.org/awards/faq.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319043837/http://sfwa.org/awards/faq.htm|url-status=dead|archive-date=2009-03-19|title=What's the definition of a "novella," "novelette," etc. ?|website=[[Science Fiction and Fantasy Writers Association]]}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Word Count Separates Short Stories from Novelettes and Novellas – International Association of Professional Writers and Editors|url=https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|access-date=2020-09-06|language=en-US|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101233238/https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|url-status=live}}</ref> ئەگەر ھەر لاپەڕەیەک نزیکەی ٢٥٠ وشە لەخۆ بگرێت، ئەوا کورتەڕۆمان لە نزیکەی ٧٠ تا ١٦٠ لاپەڕە پێک دێت. بەڵام ڕێکخراوە ئەدەبییەکانی تر پێناسە و پێوەری جیاوازیان بۆ دیاریکردنی درێژیی کورتەڕۆمان ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەناسیی وێژە]] [[پۆل:کورتەڕۆمانەکان]] erdq26r85a9u47ddpyz23d7sbfswhxb 1691794 1691792 2026-10-23T09:18:35Z گرووپی قوتابخانە 23641 1691794 wikitext text/x-wiki '''کورتەڕۆمان''' ({{بە ئینگلیزی|Novella}}) بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە [[کورتەچیرۆک]] درێژترە، بەڵام لە [[ڕۆمان]] کورتترە. وشەی نۆڤێلا (Novella) بە واتای چیرۆکێکی کورت دێت کە ڕووداوێکی ڕاستەقینە یان ڕووداوێک کە وا دەردەکەوێت ڕاستەقینە بێت، دەگێڕێتەوە. == پێکھاتە == وشەی Novella لە زمانی ئیتاڵییەوە ھاتووە و لە وشەی Novello وەرگیراوە، کە بە مانای «نوێ» دێت؛ وەک وشەی News لە زمانی ئینگلیزیدا.<ref name="mw">{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |title=Novella – Definition |website=Merriam-Webster Dictionary online |access-date=7 March 2010 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701163852/http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |url-status=live}}</ref> بەپێی پێناسەی [[مەریام-وێبستەر]]، کورتەڕۆمان یان نوڤێلا بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە ڕووی درێژییەوە لە نێوان [[کورتەچیرۆک]] و [[ڕۆمان]]دا دێت. کورتەڕۆمان زۆرتر تیشک دەخاتە سەر ڕووداوێکی سەرەکی و ژمارەی کەسایەتییەکانی کەمترن. ھیچ ڕێککەوتنێکی گشتی نییە لەسەر ئەوەی چەند لاپەڕە یان چەند وشە پێویستە بۆ ئەوەی بەرھەمێک بە کورتەڕۆمان، کورتەچیرۆک یان ڕۆمان دابنرێت. بەپێی پێناسەی [[کۆمەڵەی نووسەرانی خەیاڵی زانستی و فەنتازیا|کۆمەڵەی نووسەرانی زانستی خەیاڵی و فانتازیی ئەمریکا]]، کورتەڕۆمان لە ١٧٥٠٠ تا ٤٠٠٠٠ وشە پێک دێت.<ref>{{cite web|url=http://sfwa.org/awards/faq.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319043837/http://sfwa.org/awards/faq.htm|url-status=dead|archive-date=2009-03-19|title=What's the definition of a "novella," "novelette," etc. ?|website=[[Science Fiction and Fantasy Writers Association]]}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Word Count Separates Short Stories from Novelettes and Novellas – International Association of Professional Writers and Editors|url=https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|access-date=2020-09-06|language=en-US|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101233238/https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|url-status=live}}</ref> ئەگەر ھەر لاپەڕەیەک نزیکەی ٢٥٠ وشە لەخۆ بگرێت، ئەوا کورتەڕۆمان لە نزیکەی ٧٠ تا ١٦٠ لاپەڕە پێک دێت. بەڵام ڕێکخراوە ئەدەبییەکانی تر پێناسە و پێوەری جیاوازیان بۆ دیاریکردنی درێژیی کورتەڕۆمان ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەناسیی وێژە]] [[پۆل:کورتەڕۆمانەکان]] qcxs7uu3tg8uxf5vdno9tu7nmx89ctc 1691802 1691794 2026-10-23T10:07:29Z گرووپی قوتابخانە 23641 چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان، چاکسازیی مەودای ڕاستەقینە 1691802 wikitext text/x-wiki '''کورتەڕۆمان''' ({{بە ئینگلیزی|Novella}}) بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە [[کورتەچیرۆک]] درێژترە، بەڵام لە [[ڕۆمان]] کورتترە. وشەی نۆڤێلا (Novella) بە واتای چیرۆکێکی کورت دێت کە ڕووداوێکی ڕاستەقینە یان ڕووداوێک کە وا دەردەکەوێت ڕاستەقینە بێت، دەگێڕێتەوە. == پێکھاتە == وشەی Novella لە زمانی ئیتاڵییەوە ھاتووە و لە وشەی Novello وەرگیراوە، کە بە مانای «نوێ» دێت؛ وەک وشەی News لە زمانی ئینگلیزیدا.<ref name="mw">{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |title=Novella – Definition |website=Merriam-Webster Dictionary online |access-date=7 March 2010 |archive-date=1 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701163852/http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella |url-status=live}}</ref> بەپێی پێناسەی [[مەریام-وێبستەر]]، کورتەڕۆمان یان نوڤێلا بەرھەمێکی ئەدەبییە کە لە ڕووی درێژییەوە لە نێوان [[کورتەچیرۆک]] و [[ڕۆمان]]دا دێت. کورتەڕۆمان زۆرتر تیشک دەخاتە سەر ڕووداوێکی سەرەکی و ژمارەی کەسایەتییەکانی کەمترن. ھیچ ڕێککەوتنێکی گشتی نییە لەسەر ئەوەی چەند لاپەڕە یان چەند وشە پێویستە بۆ ئەوەی بەرھەمێک بە کورتەڕۆمان، کورتەچیرۆک یان ڕۆمان دابنرێت. بەپێی پێناسەی [[کۆمەڵەی نووسەرانی خەیاڵی زانستی و فەنتازیا|کۆمەڵەی نووسەرانی زانستی خەیاڵی و فانتازیی ئەمریکا]]، کورتەڕۆمان لە ١٧٥٠٠ تا ٤٠٠٠٠ وشە پێک دێت.<ref>{{cite web|url=http://sfwa.org/awards/faq.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319043837/http://sfwa.org/awards/faq.htm|url-status=dead|archive-date=2009-03-19|title=What's the definition of a "novella," "novelette," etc. ?|website=[[Science Fiction and Fantasy Writers Association]]}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Word Count Separates Short Stories from Novelettes and Novellas – International Association of Professional Writers and Editors|url=https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|access-date=2020-09-06|language=en-US|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101233238/https://iapwe.org/word-count-separates-short-stories-from-novelettes-and-novellas/|url-status=live}}</ref> ئەگەر ھەر لاپەڕەیەک نزیکەی ٢٥٠ وشە لەخۆ بگرێت، ئەوا کورتەڕۆمان لە نزیکەی ٧٠ تا ١٦٠ لاپەڕە پێک دێت. بەڵام ڕێکخراوە ئەدەبییەکانی تر پێناسە و پێوەری جیاوازیان بۆ دیاریکردنی درێژیی کورتەڕۆمان ھەیە. == مێژوو == کورتەڕۆمان وەک چەشنێکی ئەدەبی، لە سەردەمی [[ڕینێسانس]]ی سەرەتایی لە ئەدەبیاتی ئیتاڵیاوە گەشەی کرد. یەکێک لە گرنگترین نووسەرانی ئەم چەشنە ئەدەبییە [[جیۆڤانی بۆکاچیۆ]] بوو، کە کتێبی بەناوبانگی [[دیکامێرۆن]]ی لە ساڵی ١٣٥٣دا نووسی.<ref name=":2">{{cite web | url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella | title=Novella: Definition and history | website=Merriam-Webster Dictionary online | access-date=6 February 2014 | archive-date=1 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150701163852/http://www.merriam-webster.com/dictionary/novella | url-status=live }}</ref> کتێبی دیکامێرۆن لە ١٠٠ چیرۆک پێک ھاتووە. ئەم چیرۆکانە لەلایەن دە کەسەوە دەگێڕدرێنەوە؛ حەوت ژن و سێ پیاو، کە لە ساڵی ١٣٤٨دا، بۆ خۆپاراستن لە نەخۆشیی [[مردنی ڕەش]]، لە شاری [[فلۆرێنس]] دوور دەکەونەوە و دەچنە ناوچەی فیزۆلە. دواتر، نووسەرانی دیکەش ئەم شێوازەیان بەکار ھێنا. لەوانە شاژنی فەڕەنسی [[مارگۆریت دێ ناڤار]] بوو، کە کتێبی [[ھێپتامێرۆن]]ی لە ساڵی ١٥٥٩دا نووسی. ئەم کتێبە ٧٢ چیرۆکی ڕەسەنی فەڕەنسی لەخۆ دەگرێت و پێکھاتەکەی لە کتێبی دیکامێرۆن وەرگیراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەناسیی وێژە]] [[پۆل:کورتەڕۆمانەکان]] nykjnyhhiq8kbgvpql16e4qiz9v766o شەیتان (ڕۆمان) 0 305614 1691737 2026-10-23T07:00:55Z -Haryad 40333 -Haryad پەڕەی [[شەیتان (ڕۆمان)]]ی گواستەوە بۆ [[شەیتان (کورتەڕۆمان)]]: +ڕاستکردنەوە 1691737 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[شەیتان (کورتەڕۆمان)]] o3y57ot5aw4wjl89w80gfnqkedgxqwe وتووێژ:شەیتان (ڕۆمان) 1 305615 1691781 2026-10-23T07:49:14Z گرووپی قوتابخانە 23641 گرووپی قوتابخانە پەڕەی [[وتووێژ:شەیتان (ڕۆمان)]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:شەیتان (کورتەڕۆمان)]] 1691781 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[وتووێژ:شەیتان (کورتەڕۆمان)]] p8krctybe357jyddw9wmm52d89vvgij وتووێژ:کورتەڕۆمان 1 305616 1691783 2026-10-23T08:57:00Z حوسێن 42516 /* ناوی وتار */ بەشی نوێ 1691783 wikitext text/x-wiki == ناوی وتار == سڵاو @[[بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]]! دەزانم کە لە فەرھەنگەکان دا ھەر ئەمە ھاتووە، بەڵام پێت چۆنە بیکەین بە ''ڕۆمانۆکە'' یان ''ڕۆمانۆچکە''؟ ''ـۆکە'' یان ''ـۆچکە'' پاشگری بچووککردنە، بۆیە دەبێ بە ''ڕۆمانی بچووک/کورت''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٨:٥٧، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 21zxvuw9hwgm47y099i9cvptgv7k9c1 1691784 1691783 2026-10-23T09:02:25Z حوسێن 42516 /* ناوی وتار */ وەڵامدانەوە 1691784 wikitext text/x-wiki == ناوی وتار == سڵاو @[[بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]]! دەزانم کە لە فەرھەنگەکان دا ھەر ئەمە ھاتووە، بەڵام پێت چۆنە بیکەین بە ''ڕۆمانۆکە'' یان ''ڕۆمانۆچکە''؟ ''ـۆکە'' یان ''ـۆچکە'' پاشگری بچووککردنە، بۆیە دەبێ بە ''ڕۆمانی بچووک/کورت''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٨:٥٧، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) :لە ئینگلیزی دا noveletteیش بە novella دەبێژرێ کە لە novel («ڕۆمان») و ette- (پاشگری بچووککردن) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٢، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 2uyiyel7anllklia3zj6hxipyab0m69 1691786 1691784 2026-10-23T09:05:34Z گرووپی قوتابخانە 23641 /* ناوی وتار */ 1691786 wikitext text/x-wiki == ناوی وتار == سڵاو @[[بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]]! دەزانم کە لە فەرھەنگەکان دا ھەر ئەمە ھاتووە، بەڵام پێت چۆنە بیکەین بە ''ڕۆمانۆکە'' یان ''ڕۆمانۆچکە''؟ ''ـۆکە'' یان ''ـۆچکە'' پاشگری بچووککردنە، بۆیە دەبێ بە ''ڕۆمانی بچووک/کورت''. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٨:٥٧، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) :لە ئینگلیزی دا noveletteیش بە novella دەبێژرێ کە لە novel («ڕۆمان») و ette- (پاشگری بچووککردن) دروست بووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٠٩:٠٢، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) :: سڵاو کاک {{وب|حوسێن}}، من دژایەتیم نییە. بەڵام با ڕای هاوڕێیانی تریش {{وب|calak}}، {{وب|Aza}}، {{وب|pirehelokan}} بزانین. ‎[[بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|<span style="font-family:Segoe print; color: #DA1884; font-size:13px;">'''ڕی ڕا'''</span>]] <sub>[[لێدوانی بەکارھێنەر:گرووپی قوتابخانە|<span style="color:#FBAED2">'''وتووێژ'''</span>]]</sub> ٠٩:٠٤، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) jmacvbwcl06nl2wcvbava085578h3ta فیقھی سەربازی ئیسلامی 0 305617 1691797 2026-10-23T09:31:21Z مامۆستا 39489 مامۆستا پەڕەی [[فیقھی سەربازی ئیسلامی]]ی گواستەوە بۆ [[فیقھی جیھاد]] 1691797 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[فیقھی جیھاد]] athwjzwozrblcdjq69vsy3qkjzya9ka پۆل:ڕێبازی سەربازی 14 305618 1691800 2026-10-23T09:34:37Z مامۆستا 39489 دروستکردنی پۆلی ھاوپلەی [[:en:Category:Military doctrines]] بە بەکارھێنانی [[Mediawiki:Gadget-CatMaker.js|پۆلساز]] 1691800 wikitext text/x-wiki [[پۆل:زانستی سەربازی]] [[پۆل:شەڕ]] 6gzy4xsv1spb0hpzxvm5qclxbd038tz پۆل:پەیکەرسازی لە ڕۆما 14 305619 1691860 2026-10-23T11:20:27Z Ravan 7844 پەڕەی دروست کرد بە «[[پۆل:کارە ھونەرییەکان]]»ەوە 1691860 wikitext text/x-wiki [[پۆل:کارە ھونەرییەکان]] byww2smaaid788qc45hjq0p304s1xk0 بزووتنەوەی هونەری 0 305620 1691864 2026-10-23T11:56:11Z Ravan 7844 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1342430213|Art movement]]» 1691864 wikitext text/x-wiki   '''بزووتنەوەی هونەری''' بریتییە لە مەیل یان شێوازێک لە [[هونەر]]<nowiki/>دا کە فەلسەفە یان ئامانجێکی هونەری دیاریکراوی هەیە، کۆمەڵێک هونەرمەند لە ماوەی دیاریکراودا، (بەزۆری چەند مانگێک، ساڵێک یان دەیان ساڵێک) یان لانی کەم، سەردەمی گەشەسەندنی بزووتنەوەکە لە ماوەی چەند ساڵێکدا پێناسە دەکرێت. بزووتنەوە هونەریەکان بە تایبەتی لە هونەری مۆدێرندا گرنگ بوون، کاتێک هەر بزووتنەوەیەکی یەک لە دوای یەک بە بزووتنەوەیەکی نوێی ئاڤانگارد دادەنرا. هونەری ڕۆژئاوایی، لە سەردەمی ڕێنێسانسەوە تا ناوەڕاستی سەدەی نۆزدەهەم، بە لۆژیکی دیدگا و هەوڵدانێک بۆ بەرهەمهێنانەوەی وەهمێکی واقیعی بینراو (هونەری وێنەیی) پشتگیری کرابوو. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەهەمدا زۆرێک لە هونەرمەندان هەستیان بە پێویستی کرد بۆ دروستکردنی ستایلێکی نوێ کە ئەو گۆڕانکارییە بنەڕەتیانە لەخۆبگرێت کە لە تەکنەلۆژیا و زانست و فەلسەفەدا ڕوودەدەن (هونەری ئەبستراکت). == سەدەی نۆزدەهەم == <gallery widths="160px" heights="160px" perrow="4"> File:Jacques-Louis_David_-_The_Coronation_of_Napoleon_(1805-1807).jpg|[[ژاک لویی داڤید|Jacques-Louis David]], ''The Coronation of Napoleon'', (1806), [[لووڤر|Musée du Louvre]], [[کلاسیزمی نوێ|neoclassicism]] File:La_Liberté_guidant_le_peuple_-_Eugène_Delacroix_-_Musée_du_Louvre_Peintures_RF_129_-_après_restauration_2024.jpg|Eugène Delacroix, ''[[ئازادی گەل بەرەو پێش دەبات|Liberty Leading the People]]'' 1830, [[ڕۆمانتیزم|Romanticism]] File:Cole_Thomas_The_Course_of_Empire_The_Savage_State_1836.jpg|Thomas Cole, ''The Course of Empire: The Savage State'', 1836, Hudson River School File:Gustave_Courbet_018.jpg|Gustave Courbet, ''Stone-Breakers'', 1849, Realist School File:Corot.villedavray.750pix.jpg|Jean-Baptiste-Camille Corot, {{Circa|1867}}, ''Ville d'Avray'' National Gallery of Art, [[واشینگتن دی سی|Washington, D.C.]], Barbizon School<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nga.gov/fcgi-bin/tinfo_f?object=43430 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110511225739/http://www.nga.gov/fcgi-bin/tinfo_f?object=43430 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2011-05-11 |ڕێکەوتی سەردان=2013-10-19}}</ref> File:Claude_Monet_-_Graystaks_I.JPG|[[کلۆد مۆنیە|Claude Monet]], ''Haystacks, (sunset)'', 1890–1891, Museum of Fine Arts, Boston, [[ئیمپڕێشنیزم|Impressionism]] File:Van_Gogh_-_Starry_Night_-_Google_Art_Project.jpg|[[ڤینسێنت ڤان گۆخ|Vincent van Gogh]], ''[[شەوی ئەستێرەکان|The Starry Night]],'' 1889, Post-Impressionism File:The_Scream.jpg|Edvard Munch, ''[[قیژە (تابلۆ)|The Scream]]'', early example of Expressionism </gallery> == سەدەی بیستەم == === 1900–1921 === <gallery widths="160px" heights="160px" perrow="4"> File:Wassily_Kandinsky,_1903,_The_Blue_Rider_(Der_Blaue_Reiter),_oil_on_canvas,_52.1_x_54.6_cm,_Stiftung_Sammlung_E.G._Bührle,_Zurich.jpg|[[واسیلی کاندینسکی|Wassily Kandinsky]], 1903, ''Der Blaue Reiter'' painting, ''Der Blaue Reiter'' {{Convert|21.1|x|54.6|cm|1}} File:Family_of_Saltimbanques.JPG|[[پابلۆ پیکاسۆ|Pablo Picasso]], ''Family of Saltimbanques,'' 1905, Picasso's Rose Period File:Matisse-Open-Window.jpg|[[ھێنری ماتیس|Henri Matisse]], ''The Open Window'', 1905, Fauvism File:Les_Demoiselles_d'Avignon.jpg|[[پابلۆ پیکاسۆ|Pablo Picasso]], ''Les Demoiselles d'Avignon'', 1907, Proto-Cubism File:Violin_and_Candlestick.jpg|Georges Braque 1910, Analytic Cubism File:Supremus_55_(Malevich,_1916).jpg|Kazimir Malevich, ''(Supremus No. 58)'', Museum of Art, 1916, Suprematism File:Marcel_Duchamp,_1917,_Fountain,_photograph_by_Alfred_Stieglitz.jpg|Marcel Duchamp, ''Fountain,'' 1917, photograph by Alfred Stieglitz, Dada File:Albert_Gleizes,_1920,_Femme_au_gant_noir_(Woman_with_Black_Glove),_oil_on_canvas,_126_x_100_cm._Private_collection.jpg|Albert Gleizes, ''Woman with Black Glove'', 1920, Crystal Cubism File:Tableau_I,_by_Piet_Mondriaan.jpg|Piet Mondrian, ''Tableau I'', 1921, De Stijl </gallery> === 1920–1945 === <gallery widths="160px" heights="160px" perrow="4"> File:Theo_van_Doesburg_Composition_XX.jpg|Theo van Doesburg, ''Composition XX'', 1920, De Stijl File:The_Elephant_Celebes.jpg|Max Ernst, ''The Elephant Celebes'', 1921, Tate, [[سوریاڵیزم|Surrealism]] File:NY_Met_demuth_figure_5_gold.JPG|Charles Demuth, ''I Saw the Figure 5 in Gold'', 1928, [[مۆزەخانەی میترۆپۆلیتەنی ھونەر|Metropolitan Museum of Art]], Precisionism File:Grant_Wood_-_American_Gothic_-_Google_Art_Project.jpg|Grant Wood, ''American Gothic'', 1930, Art Institute of Chicago, Social Realism </gallery> [[File:Gorky-The-Liver.jpg|وێنۆک|Arshile Gorky, ''The Liver Is the Cock's Comb'' (1944), oil on canvas, 73{{Frac|1|4}} × 98" (186 × 249 cm) Albright–Knox Art Gallery, [[بەفاڵۆ|Buffalo, New York]]. Gorky was an [[ئەرمەنییەکان|Armenian]]-born [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|American]] painter who had a seminal influence on Abstract Expressionism. De Kooning said: "I met a lot of artists — but then I met Gorky... He had an extraordinary gift for hitting the nail on the head; remarkable. So I immediately attached myself to him and we became very good friends."]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ھونەرە سۆماییەکان]] [[پۆل:شێوە]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەڵمانی]] 67s64kgeps2qwdd1cnxo86bk06q85xp